နဝကနိပါတပါဠိ
အင်္ဂါကိုးပါးဖြင့် စီစဉ်ထားသော သုတ်တော်များ ပါဝင်သည့် နဝမနိပါတ်။
ဤကျမ်း၏ အဋ္ဌကထာ
ဤကျမ်း၏ ဋီကာ
နဝကနိပါတပါဠိ မူလပါဠိတော်
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယော
နဝကနိပါတပါဠိ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
၁။ ပဌမပဏ္ဏာသကံ
၁။ သမ္ဗောဓိဝဂ္ဂေါ
၁။ သမ္ဗောဓိသုတ္တံ
၁။ ဧဝံ မေ သုတံ – ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ [သမ္ဗောဓပက္ခိကာနံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ကာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယာ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ကိန္တိ ဗျာကရေယျာထာ’’တိ? ‘‘ဘဂဝံမူလကာ နော, ဘန္တေ, ဓမ္မာ…ပေ… ဘဂဝတော သုတွာ ဘိက္ခူ ဓာရေဿန္တီ’’တိ။
‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဧဝံ ပုစ္ဆေယျုံ – ‘သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ ကာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယာ’တိ, ဧဝံ ပုဋ္ဌာ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဧဝံ ဗျာကရေယျာထ –
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော။ သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ ပဌမာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု။ သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ ဒုတိယာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပါယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ။ သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ တတိယာ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ စတုတ္ထီ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။ သမ္ဗောဓိပက္ခိကာနံ, အာဝုသော, ဓမ္မာနံ အယံ ပဉ္စမီ ဥပနိသာ ဘာဝနာယ’’။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – သီလဝါ ဘဝိဿတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရိဿတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခိဿတိ သိက္ခာပဒေသု။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပါယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ပညဝါ ဘဝိဿတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။
‘‘တေန စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥတ္တရိ [ဥတ္တရိံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဘာဝေတဗ္ဗာ – အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ, မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ, အာနာပါနဿတိ [အာနာပါနသတိ (သီ။ ပီ။)] ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယ, အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃါတာယ။ အနိစ္စသညိနော, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတိ။ အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃါတံ ပါပုဏာတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာန’’န္တိ။ ပဌမံ။
၁။ အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ ကြားနာခဲ့ရပါသည် - အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို - ရဟန်းတို့ အကယ်၍ သာသနာတော်မှ တစ်ပါးသော အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့သည် “ငါ့သျှင်တို့ သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများ ရန် မှီရာအကြောင်းကား အဘယ်ပါနည်း”ဟု ဤသို့ မေးလာကြကုန်မူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ အမေးခံရသော သင်တို့သည် ထိုသာသနာတော်မှ တစ်ပါးသော အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့အား အဘယ်သို့ ဖြေကြ ကုန်မည်နည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်တို့အား တရားတို့သည် မြတ်စွာဘုရားသာ အခြေခံရှိပါကုန်၏။ပ။ မြတ်စွာဘုရား၏ (တရားတော်ကို) ကြားနာရ၍ ရဟန်းတို့သည် ဆောင်ထားကြရပါကုန်လိမ့်မည်ဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် နာကြကုန်လော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းကြကုန်လော့ ဟောကြားပေအံ့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “ကောင်းပါပြီ အသျှင်ဘုရား”ဟု ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြား လျှောက်ထားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ အကယ်၍ သာသနာတော်မှ တစ်ပါးသော အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့သည် “ငါ့သျှင်တို့ သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများရန် မှီရာအကြောင်းကား အဘယ်ပါနည်း”ဟု ဤသို့ မေးလာကြကုန်မူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ အမေးခံရသော သင်တို့သည် သာသနာ တော်မှ တစ်ပါးသော အယူရှိကြသည့် ထိုပရိဗိုဇ်တို့အား ဤသို့ ဖြေဆိုကြကုန်လော့ - ငါ့သျှင်တို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မိတ်ဆွေကောင်းရှိ၏၊ အဖော်ကောင်းရှိ၏၊ ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤကား သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများရန် ပဌမ မှီရာအကြောင်းတည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် သီလရှိ၏၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလကိုစောင့်ရှောက် လျက် နေ၏၊ အကျင့် ‘အာစာရ’ ကျက်စားရာ ‘ဂေါစရ’ နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌သော်လည်း ဘေးဟု ရှုလေ့ရှိကာ သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ဆောက်တည်၍ ကျင့်၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤကား သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများရန် ဒုတိယ မှီရာအကြောင်းတည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် (ကိလေသာကို) အလွန်ခေါင်းပါးစေတတ်သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို ဖွင့်ရန် လျောက်ပတ်သော အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ရောင့်ရဲလွယ်မှုနှင့် စပ်သော စကား၊ ကင်းဆိတ်မှုနှင့်စပ်သော စကား၊ မရောနှောမှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ဝီရိယအားထုတ်မှု နှင့်စပ်သော စကား၊ သီလနှင့်စပ်သော စကား၊ သမာဓိနှင့်စပ်သော စကား၊ ပညာနှင့်စပ်သော စကား၊ ဝိမုတ္တိ ‘အရဟတ္တဖိုလ်’နှင့်စပ်သော စကား၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန ‘အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်အမြင်’နှင့် စပ်သော စကား၊ ဤသို့ သဘောရှိသော စကားကို အလိုရှိတိုင်း ရ၏၊ မငြိုမငြင် ရ၏၊ မပင်မပန်း ရ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤကား သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများရန် တတိယ မှီရာအကြောင်းတည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရန် ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြည့်စုံစေရန် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသည်၊ အားအစွမ်းရှိသည်၊ မြဲမြံသော အားထုတ်မှုရှိသည်၊ ကုသိုလ် တရားတို့၌ တာဝန်ကို ပစ်ချမထားသည် ဖြစ်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤကား သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများရန် စတုတ္ထ မှီရာအကြောင်းတည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ပညာရှိ၏၊ အဖြစ်အပျက်ကို သိသော၊ (ကိလေသာကို) ဖောက်ခွဲနိုင်သော၊ ဒုက္ခကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်သို့) ကောင်းစွာ ရောက်စေတတ်သော၊ မြတ်သော ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤကား သမ္ဗောဓိ ‘မဂ်ဉာဏ်’၏ အသင်းအပင်း၌ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပွါးများရန် ပဉ္စမ မှီရာအကြောင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းအား “သီလရှိသူ ဖြစ်လိမ့်မည်၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလကိုစောင့်ရှောက်၍ အကျင့် ‘အာစာရ’ ကျက်စားရာ ‘ဂေါစရ’ နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ နေလိမ့်မည်၊ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌သော်လည်း ဘေးဟု ရှုလျက် သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ဆောက်တည်၍ ကျင့်လိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့် မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ ရဟန်းတို့ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းအား “(ကိလေသာကို) အလွန်ခေါင်းပါးစေတတ်သော၊ (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို ဖွင့်ရန် လျောက်ပတ်သော အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ရောင့်ရဲလွယ်မှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ကင်းဆိတ်မှုနှင့် စပ်သော စကား၊ မရောနှောမှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ဝီရိယကို အားထုတ်မှုနှင့်စပ်သော စကား၊ သီလနှင့် စပ်သော စကား၊ သမာဓိနှင့်စပ်သော စကား၊ ပညာနှင့်စပ်သော စကား၊ ဝိမုတ္တိ ‘အရဟတ္တဖိုလ်’နှင့် စပ်သော စကား၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန ‘အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဆင်ခြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်အမြင်’ နှင့် စပ်သော စကား၊ ဤသို့ သဘောရှိသော စကားကို အလိုရှိတိုင်း ရလိမ့်မည်၊ မငြိုမငြင် ရလိမ့်မည်၊ မပင်မပန်း ရလိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ ရဟန်းတို့ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းအား “အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရန် ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြည့်စုံစေရန် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသည်၊ အားအစွမ်းရှိသည် မြဲမြံသော အားထုတ်မှုရှိသည်၊ ကုသိုလ်တရားတို့၌ တာဝန်ကို ပစ်ချ မထားသည် ဖြစ်၍ နေလိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ ရဟန်းတို့ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းအား “ပညာရှိသူ၊ အဖြစ်အပျက်ကို သိသော၊ (ကိလေသာကို) ဖောက်ခွဲနိုင်သော၊ ဒုက္ခကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ကောင်းစွာ ရောက်စေတတ်သော၊ မြတ်သော ပညာနှင့်ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည်ကား ဤ (ဆိုခဲ့ပြီး) တရားငါးမျိုးတို့၌ တည်၍ ထို့ထက်အလွန် တရား လေးမျိုးတို့ကို ပွါးများရမည်။ ရာဂကို ပယ်ရန် အသုဘကို ပွါးများရမည်၊ ဗျာပါဒကို ပယ်ရန် မေတ္တာကို ပွါးများရမည်၊ ဝိတက်ကို ဖြတ်ရန် အာနာပါနဿတိကို ပွါးများရမည်၊ ငါဖြစ်၏ဟူသော ‘အသ္မိမာန’ ကို ပယ်ရန် အနိစ္စသညာကို ပွါးများရမည်၊ ရဟန်းတို့ အနိစ္စသညာရှိသော ရဟန်းအား အနတ္တသညာသည့်တည်၏၊ အနတ္တသညာရှိသော ရဟန်းသည် ငါဖြစ်၏ဟူသော ‘အသ္မိမာန’ ကင်းပြတ်၍ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ပင် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.1 1. Awakening Awakening So I have heard. At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. There the Buddha addressed the mendicants: “Mendicants, if wanderers of other religions were to ask: ‘Reverends, what is the vital condition for the development of the qualities on the same side as awakening?’ How would you answer them?” “Our teachings are rooted in the Buddha. … The mendicants will listen and remember it.” “Well then, mendicants, listen and apply your mind well, I will speak.” “Yes, sir,” they replied. The Buddha said this: “Mendicants, if wanderers of other religions were to ask: ‘Reverends, what is the vital condition for the development of the qualities on the same side as awakening?’ You should answer them: ‘It’s when a mendicant has good friends, companions, and associates. This is the first vital condition for the development of the awakening factors. Furthermore, a mendicant is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken. This is the second vital condition for the development of the qualities on the same side as awakening. Furthermore, a mendicant gets to take part in talk about self-effacement that helps open the heart, when they want, without trouble or difficulty. That is, talk about fewness of wishes, contentment, seclusion, aloofness, arousing energy, ethics, immersion, wisdom, freedom, and the knowledge and vision of freedom. This is the third vital condition for the development of the qualities on the same side as awakening. Furthermore, a mendicant lives with energy roused up for giving up unskillful qualities and embracing skillful qualities. They are strong, staunchly vigorous, not slacking off when it comes to developing skillful qualities. This is the fourth vital condition for the development of the qualities on the same side as awakening. Furthermore, a mendicant is wise. They have the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering. This is the fifth vital condition for the development of the qualities on the same side as awakening.’ A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to be ethical … A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to take part in talk about self-effacement that helps open the heart … A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to live with energy roused up … A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to be wise … But then, a mendicant grounded on these five things should develop four further things. They should develop the perception of ugliness to give up greed, love to give up hate, mindfulness of breathing to cut off thinking, and perception of impermanence to uproot the conceit ‘I am’. When you perceive impermanence, the perception of not-self becomes stabilized. Perceiving not-self, you uproot the conceit ‘I am’ and attain extinguishment in this very life.”
၂။ နိဿယသုတ္တံ
၂။ အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ…ပေ… ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘နိဿယသမ္ပန္နော နိဿယသမ္ပန္နော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ? ‘‘သဒ္ဓံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ အကုသလံ ပဇဟတိ ကုသလံ ဘာဝေတိ, ပဟီနမေဝဿ တံ အကုသလံ ဟောတိ။ ဟိရိံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ…ပေ… ဩတ္တပ္ပံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ…ပေ… ဝီရိယံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ…ပေ… ပညံ စေ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿာယ အကုသလံ ပဇဟတိ ကုသလံ ဘာဝေတိ, ပဟီနမေဝဿ တံ အကုသလံ ဟောတိ။ တံ ဟိဿ ဘိက္ခုနော အကုသလံ ပဟီနံ ဟောတိ သုပ္ပဟီနံ, ယံသ အရိယာယ ပညာယ ဒိသွာ ပဟီနံ’’။
‘‘တေန စ ပန, ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဥပနိဿာယ ဝိဟာတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု သင်္ခါယေကံ ပဋိသေဝတိ, သင်္ခါယေကံ အဓိဝါသေတိ, သင်္ခါယေကံ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သင်္ခါယေကံ ဝိနောဒေတိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခု, ဘိက္ခု နိဿယသမ္ပန္နော ဟောတီ’’တိ။ ဒုတိယံ။
၂ - နိဿယသုတ် ၂။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင်။ပ။ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်ပြီးသော် - “အသျှင်ဘုရား မှီရာနှင့် ပြည့်စုံသူ မှီရာနှင့် ပြည့်စုံသူဟု ဆိုအပ်၏၊ အသျှင်ဘုရား အဘယ်မျှလောက်ဖြင့် ရဟန်းသည် မှီရာနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ပါသနည်း”ဟု လျှောက်၏။ ရဟန်း အကယ်၍ ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားကို မှီ၍ အကုသိုလ်ကို စွန့်ကာ ကုသိုလ်ကို ပွါးများပါမူ ထိုရဟန်းအား ထိုအကုသိုလ်သည် ပယ်ပြီးသာ ဖြစ်၏။ ရဟန်း အကယ်၍ ရဟန်းသည် ဟိရီကို မှီ၍။ပ။ ရဟန်း အကယ်၍ ရဟန်းသည် ဩတ္တပ္ပကို မှီ၍။ပ။ ရဟန်း အကယ်၍ ရဟန်းသည် ဝီရိယကို မှီ၍။ပ။ ရဟန်း အကယ်၍ ရဟန်းသည် ပညာကို မှီ၍ အကုသိုလ်ကို စွန့်ကာ ကုသိုလ်ကို ပွါးများပါမူ ထိုရဟန်း အား ထိုအကုသိုလ်သည် ပယ်ပြီးသာ ဖြစ်၏။ မှန်၏၊ မြတ်သော ပညာဖြင့် ရှု၍ ပယ်အပ်သော ထိုရဟန်း၏ အကုသိုလ်သည် ပယ်ပြီး ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ ပယ်ပြီး ဖြစ်၏။ ရဟန်း ထိုရဟန်းသည်ကား ဤတရားငါးမျိုးတို့၌ တည်ပြီးလျှင် လေးမျိုးတို့ကို မှီ၍ နေရမည်။ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - ရဟန်း ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ဆင်ခြင်၍ အချို့ (မှီဝဲသင့်သည်) ကို မှီဝဲ၏၊ ဆင်ခြင်၍ အချို့ (သည်းခံသင့်သည်) ကို သည်းခံ၏၊ ဆင်ခြင်၍ အချို့ (ကြဥ်သင့်သည်) ကို ကြဥ်၏၊ ဆင်ခြင်၍ အချို့ (ပယ်ဖျောက်သင့်သည်) ကို ပယ်ဖျောက်၏။ ရဟန်း ဤနည်းဖြင့် ရဟန်းသည် မှီရာနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.2 1. Awakening Supported Then a mendicant went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him: “Sir, they speak of being ‘supported’. How is a mendicant who is supported defined?” “Mendicant, if a mendicant supported by faith gives up the unskillful and develops the skillful, the unskillful is actually given up by them. If a mendicant supported by conscience … If a mendicant supported by prudence … If a mendicant supported by energy … If a mendicant supported by wisdom gives up the unskillful and develops the skillful, the unskillful is actually given up by them. What’s been given up is completely given up when it has been given up by seeing with noble wisdom. But then, a mendicant grounded on these five things should rely on four things. What four? After appraisal, a mendicant uses some things, endures some things, avoids some things, and dispels some things. That’s how a mendicant is supported.”
၃။ မေဃိယသုတ္တံ
၃။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ စာလိကာယံ ဝိဟရတိ စာလိကာပဗ္ဗတေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော ဟောတိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ဇန္တုဂါမံ [ဇတုဂါမံ (သီ။ အဋ္ဌ။, သျာ။ အဋ္ဌ။), ဇတ္တုဂါမံ (က။ အဋ္ဌကထာယမ္ပိ ပါဌန္တရံ)] ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတု’’န္တိ။ ‘‘ယဿ ဒါနိ တွံ, မေဃိယ, ကာလံ မညသီ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ ဇန္တုဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ [ဇင်္ဃဝိဟာရံ (သျာ။ က။)] အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အမ္ဗဝနံ ပါသာဒိကံ ရမဏီယံ။ ဒိသွာနဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပါသာဒိကံ ဝတိဒံ အမ္ဗဝနံ ရမဏီယံ, အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယ။ သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, အာဂစ္ဆေယျာဟံ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဇန္တုဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ။ ဇန္တုဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရံ တေနုပသင်္ကမိံ။ အဒ္ဒသံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ကိမိကာဠာယ နဒိယာ တီရေ ဇင်္ဃာဝိဟာရံ အနုစင်္ကမမာနော အနုဝိစရမာနော အမ္ဗဝနံ ပါသာဒိကံ ရမဏီယံ။ ဒိသွာန မေ ဧတဒဟောသိ – ‘ပါသာဒိကံ ဝတိဒံ အမ္ဗဝနံ ရမဏီယံ။ အလံ ဝတိဒံ ကုလပုတ္တဿ ပဓာနတ္ထိကဿ ပဓာနာယ။ သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, အာဂစ္ဆေယျာဟံ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’တိ။ သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ။ ‘‘အာဂမေဟိ တာဝ, မေဃိယ! ဧကကမှိ [ဧကကမှာ (သီ။ ပီ။)] တာဝ [ဝတ (က။)] ယာဝ အညောပိ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတီ’’တိ [ဒိဿတူတိ (သဗ္ဗတ္ထ, ဋီကာယမ္ပိ ပါဌန္တရံ), အာဂစ္ဆတူတိ, ဒိဿတီတိ (ဋီကာယံ ပါဌန္တရာနိ)]။
ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝတော, ဘန္တေ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, နတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော။ မယှံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော။ သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ။ ‘‘အာဂမေဟိ တာဝ, မေဃိယ, ဧကကမှိ တာဝ ယာဝ အညောပိ ကောစိ ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတီ’’တိ။
တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝတော, ဘန္တေ, နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, နတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော။ မယှံ ခေါ ပန, ဘန္တေ, အတ္ထိ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ, အတ္ထိ ကတဿ ပဋိစယော။ သစေ မံ ဘဂဝါ အနုဇာနေယျ, ဂစ္ဆေယျာဟံ တံ အမ္ဗဝနံ ပဓာနာယာ’’တိ။ ‘‘ပဓာနန္တိ ခေါ, မေဃိယ, ဝဒမာနံ ကိန္တိ ဝဒေယျာမ! ယဿ ဒါနိ တွံ, မေဃိယ, ကာလံ မညသီ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန တံ အမ္ဗဝနံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ အမ္ဗဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ။ အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿ တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တဿ ယေဘုယျေန တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော။ အထ ခေါ အာယသ္မတော မေဃိယဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! သဒ္ဓါယ စ ဝတမှာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ အထ စ ပနိမေဟိ တီဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဝိတက္ကေဟိ အနွာသတ္တာ – ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေနာ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မေဃိယော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
‘‘ဣဓ မယှံ, ဘန္တေ, တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တဿ ယေဘုယျေန တယော ပါပကာ အကုသလာ ဝိတက္ကာ သမုဒါစရန္တိ, သေယျထိဒံ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော။ တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော! သဒ္ဓါယ စ ဝတမှာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ၊ အထ စ ပနိမေဟိ တီဟိ ပါပကေဟိ အကုသလေဟိ ဝိတက္ကေဟိ အနွာသတ္တာ – ကာမဝိတက္ကေန, ဗျာပါဒဝိတက္ကေန, ဝိဟိံသာဝိတက္ကေနာတိ’’’။
‘‘အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တန္တိ။ ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ကလျာဏမိတ္တော ဟောတိ ကလျာဏသဟာယော ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကော။ အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ပဌမော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု။ အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ဒုတိယော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပါယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ သန္တုဋ္ဌိကထာ ပဝိဝေကကထာ အသံသဂ္ဂကထာ ဝီရိယာရမ္ဘကထာ သီလကထာ သမာဓိကထာ ပညာကထာ ဝိမုတ္တိကထာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဟောတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ။ အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ တတိယော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရတိ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ, ထာမဝါ ဒဠှပရက္ကမော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ စတုတ္ထော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မေဃိယ, ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။ အပရိပက္ကာယ, မေဃိယ, စေတောဝိမုတ္တိယာ အယံ ပဉ္စမော ဓမ္မော ပရိပက္ကာယ သံဝတ္တတိ။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘သီလဝါ ဘဝိဿတိ…ပေ။ … သမာဒါယ သိက္ခိဿတိ သိက္ခာပဒေသု’’’။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘ယာယံ ကထာ အဘိသလ္လေခိကာ စေတောဝိဝရဏသပ္ပါယာ, သေယျထိဒံ – အပ္ပိစ္ဆကထာ…ပေ… ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာ, ဧဝရူပိယာ ကထာယ နိကာမလာဘီ ဘဝိဿတိ အကိစ္ဆလာဘီ အကသိရလာဘီ’’’။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ဝိဟရိဿတိ…ပေ… အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု’’’။
‘‘ကလျာဏမိတ္တဿေတံ, မေဃိယ, ဘိက္ခုနော ပါဋိကင်္ခံ ကလျာဏသဟာယဿ ကလျာဏသမ္ပဝင်္ကဿ – ‘ပညဝါ ဘဝိဿတိ…ပေ… သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ’’’။
‘‘တေန စ ပန, မေဃိယ, ဘိက္ခုနာ ဣမေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု ပတိဋ္ဌာယ စတ္တာရော ဓမ္မာ ဥတ္တရိ ဘာဝေတဗ္ဗာ – အသုဘာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ရာဂဿ ပဟာနာယ, မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဗျာပါဒဿ ပဟာနာယ, အာနာပါနဿတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ ဝိတက္ကုပစ္ဆေဒါယ, အနိစ္စသညာ ဘာဝေတဗ္ဗာ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃါတာယ။ အနိစ္စသညိနော, မေဃိယ, အနတ္တသညာ သဏ္ဌာတိ။ အနတ္တသညီ အသ္မိမာနသမုဂ္ဃါတံ ပါပုဏာတိ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိဗ္ဗာန’’န္တိ။ တတိယံ။
၃ - မေဃိယသုတ် ၃။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် စာလိကာမြို့ စာလိကာတောင်၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်မေဃိယသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်၏၊ ထိုအခါ အသျှင်မေဃိယ သည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရား အား “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ဇန္တုရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်ရန် အလိုရှိပါ၏”ဟု ဤစကားကို လျှောက်၏။ မေဃိယ သင်သည် ယခုသွားရန် အခါကို သိ၏ (သွားရန်မှာ သင်၏ အလိုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်)ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်မေဃိယသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်ကာ ဇန္တုရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်၏၊ ဇန္တုရွာ၌ ဆွမ်းအလို့ငှါ လှည့်လည်ပြီးနောက် ဆွမ်းစားပြီး၍ ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခွါပြီးသော် ကိမိကာဠာမြစ်ကမ်းသို့ ချဥ်းကပ်လေ၏။ အသျှင်မေဃိယသည် ကိမိကာဠာမြစ်ကမ်း၌ ခြေညောင်းဖြေ စင်္ကြံသွားလတ်သော် (လမ်းလျှောက်) လှည့်လည်လတ်သော် ကြည်နူးဖွယ်ရှိသော မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော သရက်တော (ဥယျာဥ်) ကို မြင်လေ၏၊ မြင်ပြီးနောက် ထိုအသျှင်မေဃိယ အား “ဤသရက်တောသည် ကြည်နူးဖွယ် ရှိစွတကား၊ မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းစွတကား၊ ဤသရက် တောသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်လိုသူအား ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန် သင့်လျော်စွတကား၊ အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို ခွင့်ပြုပါမူ ငါသည် ဤသရက်တောသို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ရန် လာလို၏”ဟု ဤအကြံသည် ဖြစ်၏။ ထိုနောက် အသျှင်မေဃိယသည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် နံနက်အခါ၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်ကာ ဇန္တုရွာသို့ ဆွမ်းအလို့ငှာ ဝင်ခဲ့ပါ၏၊ ဇန္တုရွာ၌ ဆွမ်းအလို့ငှါ လှည့်လည် ပြီးနောက် ဆွမ်းစားပြီး၍ ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခွါပြီးသော် ကိမိကာဠာမြစ်ကမ်းသို့ ချဥ်းကပ်ခဲ့ပါ၏၊ အကျွန်ုပ် သည် ကိမိကာဠာမြစ်ကမ်း၌ ခြေညောင်းဖြေ စင်္ကြံသွားလတ်သော် (လမ်းလျှောက်) လှည့်လည်လတ်သော် ကြည်နူးဖွယ်ရှိသော မွေ့လျော်ဖွယ်ကောင်းသော သရက်တောကို မြင်ခဲ့ပါ၏၊ မြင်ပြီးသော် အကျွန်ုပ်အား ‘ဤသရက်တောသည် ကြည်နူးဖွယ်ရှိစွတကား၊ မွေ့လျော်ဖွယ် ကောင်းစွတကား၊ ဤသရက်တောသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်လိုသူအား ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန် သင့်လျော်စွတကား၊ အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို ခွင့်ပြုပါမူ ငါသည် ဤသရက်တောသို့ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန် လာလို၏”ဟု အကြံဖြစ်ပါ၏၊ အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို ခွင့်ပြုငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် ထိုသရက်တောသို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ရန် သွားလိုပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ မေဃိယ ငါသည် တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သေး၏၊ အခြား (အလုပ်အကျွေး) ရဟန်းတစ်ဦး တစ်ယောက် မလာရောက်သေးသမျှ ဆိုင်းလင့်ဦးလော့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း အသျှင်မေဃိယသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား အထက်၌ ပြုဖွယ်ကိစ္စ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိတော့ပါ၊ ပြုအပ်ပြီးကိုလည်း တစ်ဖန် ဆည်းပူးမှု (ပွါးမှု) မရှိ တော့ပါ၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်အားမူ အထက်၌ ပြုဖွယ်ကိစ္စ ရှိပါသေး၏၊ ပြုအပ်ပြီးကိုလည်း တစ်ဖန် ဆည်းပူးမှု (ပွါးမှု) ရှိပါသေး၏၊ အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို ခွင့်ပြုပါမူ အကျွန်ုပ်သည် ထိုသရက်တောသို့ ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ရန် သွားလိုပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ မေဃိယ ငါသည် တစ်ပါးတည်းသာ ဖြစ်သေး၏၊ အခြား (အလုပ်အကျွေး) ရဟန်း တစ်ဦး တစ်ယောက် မလာရောက်သေးသမျှ ဆိုင်းလင့်ဦးလော့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အသျှင်မေဃိသည် မြတ်စွာဘုရားအား“အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားအား အထက်၌ ပြုဖွယ်ကိစ္စ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိတော့ပါ၊ ပြုအပ်ပြီးကိုလည်း တစ်ဖန် ဆည်းပူးမှု (ပွါးမှု) မရှိ တော့ပါ၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်အားမူ အထက်၌ ပြုဖွယ်ကိစ္စ ရှိပါသေး၏၊ ပြုအပ်ပြီးကိုလည်း တစ်ဖန် ဆည်းပူးမှု (ပွါးမှု) ရှိပါသေး၏၊ အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို ခွင့်ပြုပါမူ အကျွန်ုပ်သည် ထိုသရက်တောသို့ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန် သွားလိုပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ မေဃိယ ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ရန်ဟု ဆိုသော သင့်ကို (ငါတို့) အဘယ်သို့ ဆိုကုန်မည်နည်း၊ မေဃိယ သင်သည် ယခုသွားရန် အခါကို သိ၏ (သွားရန်မှာ သင်၏ အလိုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်)ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်မေဃိယသည် နေရာမှ ထကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ အရိုအသေပြုလျက် ထိုသရက် တောသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် ထိုသရက်တောသို့ သက်ဝင်၍ သစ်ပင်ရင်းတစ်ခု၌ နေ့သန့်စင်ရန် ထိုင်နေ၏။ ထိုအခါ ထိုသရက်တော၌ နေသော အသျှင်မေဃိယအား များသောအားဖြင့် ကာမဝိတက် ‘ကာမဂုဏ်ကို ကြံစည်မှု’၊ ဗျာပါဒဝိတက် ‘ပျက်စီးစေရန် ကြံစည်မှု’၊ ဝိဟိံ သာဝိတက် ‘နှိပ်စက်ရန် ကြံစည်မှု’ဟူသော ယုတ်ညံ့ကုန်သော ဤအကုသိုလ်ဝိတက် သုံးမျိုးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်မေဃိယအား “အချင်းတို့ အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်ပေစွတကား၊ အချင်းတို့ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေစွတကား၊ ငါသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ပါ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်ပါလျက် ကာမဝိတက်၊ ဗျာပါဒဝိတက်၊ ဝိဟိံ သာဝိတက်ဟူသော ယုတ်ညံ့ကုန်သော ဤအကုသိုလ်ဝိတက်သုံးမျိုးတို့သည် အစဥ် ကပ်ငြိကုန်၏”ဟု အကြံသည် ဖြစ်၏။ ထိုအခါ အသျှင်မေဃိယသည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား ဤစကားကိုလျှောက်၏ - အသျှင်ဘုရား ဤသရက်တော၌ နေသော အကျွန်ုပ်အား များသောအားဖြင့် ကာမဝိတက်၊ ဗျာပါဒဝိတက်၊ ဝိဟိံ သာဝိတက်ဟူသော ယုတ်ညံ့သော ဤအကုသိုလ် ဝိတက်သုံးမျိုးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ပါကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား ထိုအကျွန်ုပ်အား “အချင်းတို့ အံ့ဩဖွယ် ဖြစ်ပေစွတကား၊ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေစွတကား၊ ငါသည် သဒ္ဓါတရားဖြင့် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်း ဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ပါ၏။ ထိုသို့ဖြစ်ပါလျက် ကာမဝိတက်၊ ဗျာပါဒဝိတက်၊ ဝိဟိံ သာဝိတက်ဟူသော ယုတ်ညံ့သော ဤအကုသိုလ်ဝိတက် သုံးမျိုးတို့သည် အစဥ်ကပ်ငြိကုန်၏”ဟု ဤအကြံဖြစ်ပါ၏ဟု (လျှောက်၏)။ မေဃိယ တရားငါးမျိုးတို့သည် မရင့်ကျက်သေးသော စိတ်၏ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု ‘စေတောဝိမုတ္တိကို’ ရင့်ကျက်စေရန် ဖြစ်ကုန်၏။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - မေဃိယ ဤသာသနာ တော်၌ ရဟန်းသည် မိတ်ဆွေကောင်းရှိ၏၊ အဖော်ကောင်းရှိ၏၊ ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိ၏။ မေဃိယ ဤသည်ကား မရင့်ကျက်သေးသော စိတ်၏ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု ‘စေတောဝိမုတ္တိ’ကို ရင့်ကျက်စေရန် ပဌမ တရားဖြစ်၏။ မေဃိယ နောက်တစ်မျိုးကား ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် သီလရှိ၏၊ ပါတိမောက္ခသံဝရ သီလကိုစောင့်လျက်နေ၏၊ အကျင့် ‘အာစာရ’ ကျက်စားရာ ‘ဂေါစရ’ နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌သော်လည်း ဘေးဟု ရှုလျက် သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ဆောက်တည်၍ ကျင့်၏။ မေဃိယ ဤသည်ကား မရင့်ကျက်သေးသော စိတ်၏ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု ‘စေတောဝိမုတ္တိ’ကို ရင့်ကျက်စေရန် ဒုတိယတရားဖြစ်၏။ မေဃိယ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် (ကိလေသာကို) အလွန်ခေါင်းပါးစေတတ်သော စိတ်ကို ဖွင့်ခြင်း အား လျောက်ပတ်သော အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ရောင့်ရဲလွယ်မှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ကင်းဆိတ်မှုနှင့် စပ်သော စကား၊ မရောနှောမှုနှင့်စပ်သော စကား၊ ဝီရိယကိုအားထုတ်မှုနှင့်စပ်သော စကား၊ သီလနှင့်စပ်သော စကား၊ သမာဓိနှင့်စပ်သော စကား၊ ပညာနှင့်စပ်သော စကား၊ ဝိမုတ္တိ ‘အရဟတ္တဖိုလ်’နှင့်စပ်သော စကား၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန ‘အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဆင်ခြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာ ဉာဏ်အမြင်’ နှင့်စပ်သော စကားဟူသော ဤသို့သဘောရှိသော စကားကို အလိုရှိတိုင်း ရ၏၊ မငြိုမငြင် ရ၏၊ မပင်မပန်း ရ၏။ မေဃိယ ဤသည်ကား မရင့်ကျက်သေးသော စိတ်၏ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု ‘စေတောဝိမုတ္တိ’ကို ရင့်ကျက်စေရန် တတိယတရားဖြစ်၏။ မေဃိယ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရန် ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပြည့်စုံစေရန် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသည် အားအစွမ်းရှိသည် မြဲမြံသော အားထုတ်မှုရှိသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တာဝန်ကို ပစ်ချမထားသည် ဖြစ်၍ နေ၏။ မေဃိယ ဤသည်ကား မရင့်ကျက်သေးသော စိတ်၏ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု ‘စေတောဝိမုတ္တိ’ကို ရင့်ကျက်စေရန် စတုတ္ထတရား ဖြစ်၏။ မေဃိယ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ပညာရှိ၏၊ အဖြစ်အပျက်ကို သိတတ်သော၊ (ကိလေသာကို) ဖောက်ခွဲနိုင်သော၊ ဒုက္ခကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ကောင်းစွာ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်သော၊ မြတ်သော ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ မေဃိယ ဤကား မရင့်ကျက်သေးသော စိတ်၏ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်မှု ‘စေတောဝိမုတ္တိ’ကို ရင့်ကျက်စေရန် ပဉ္စမတရား ဖြစ်၏။ မေဃိယ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းသည် “သီလရှိသူ ဖြစ်လိမ့်မည်။ပ။ သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ဆောက်တည်၍ ကျင့်လိမ့်မည်”ဟူသော ဤ အဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ မေဃိယ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းသည် “(ကိလေသာကို) ခေါင်းပါးစေတတ်သော၊ (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို ဖွင့်ရန် လျောက်ပတ်သော အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သော စကား။ပ။ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿန ‘အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဆင်ခြင်တတ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်အမြင်’ နှင့်စပ်သော စကား၊ ဤသို့ သဘောရှိသော စကားကို အလိုရှိတိုင်း ရလိမ့်မည်၊ မငြိုမငြင် ရလိမ့်မည်၊ မပင်မပန်းရလိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့် အပ်၏။ မေဃိယ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းသည် “ထက်သန်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍ နေလိမ့်မည်။ပ။ ကုသိုလ်တရားတို့၌ တာဝန်ကို ပစ်ချ မထားသည် ဖြစ်၍ နေလိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ မေဃိယ မိတ်ဆွေကောင်းရှိသော အဖော်ကောင်းရှိသော ကိုင်းညွတ်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကောင်းရှိသော ရဟန်းသည် “ပညာရှိသူ။ပ။ ဒုက္ခကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ကောင်းစွာ ရောက်စေတတ်သော၊ မြတ်သော ပညာနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟူသော ဤအဖြစ်မျိုးကို (မချွတ်ရလိမ့်မည်ဟု) မျှော်လင့်အပ်၏။ မေဃိယ ထိုရဟန်းသည်ကား ဤ (ဆိုခဲ့ပြီး) တရားငါးမျိုးတို့၌ တည်၍ ထို့ထက်အလွန် တရား လေးမျိုးတို့ကို ပွါးများရမည်။ ရာဂကို ပယ်ရန် အသုဘကို ပွါးများရမည်၊ ဗျာပါဒကို ပယ်ရန် မေတ္တာကို ပွါးများရမည်၊ ဝိတက်ကို ဖြတ်ရန် အာနာပါနဿတိကို ပွါးများရမည်၊ ငါဖြစ်၏ဟူသော ‘အသ္မိမာန’ ကို ပယ်ရန် အနိစ္စသညာကို ပွါးများရမည်။ မေဃိယ အနိစ္စသညာရှိသော ရဟန်းအား အနတ္တသညာသည် တည်၏၊ အနတ္တသညာရှိသော ရဟန်းသည် ငါဖြစ်၏ဟူသော ‘အသ္မိမာန’ ကင်းပြတ်၍ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.3 1. Awakening With Meghiya At one time the Buddha was staying near Cālikā, on the Cālikā mountain. Now, at that time Venerable Meghiya was the Buddha’s attendant. Then Venerable Meghiya went up to the Buddha, bowed, stood to one side, and said to him, “Sir, I’d like to enter Jantu village for alms.” “Please, Meghiya, go at your convenience.” Then Meghiya robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Jantu village for alms. After the meal, on his return from almsround in Jantu village, he went to the shore of Kimikālā River. As he was going for a walk along the shore of the river he saw a lovely and delightful mango grove. Seeing this, it occurred to him, “Oh, this mango grove is lovely and delightful! This is good enough for striving for a gentleman wanting to strive. If the Buddha allows me, I’ll come back to this mango grove to meditate.” Then Venerable Meghiya went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened, adding, “If the Buddha allows me, I’ll go back to that mango grove to meditate.” “We’re alone, Meghiya. Wait until another mendicant comes.” For a second time Meghiya said to the Buddha, “Sir, the Buddha has nothing more to do, and nothing that needs improvement. But I have. If you allow me, I’ll go back to that mango grove to meditate.” “We’re alone, Meghiya. Wait until another mendicant comes.” For a third time Meghiya said to the Buddha, “Sir, the Buddha has nothing more to do, and nothing that needs improvement. But I have. If you allow me, I’ll go back to that mango grove to meditate.” “Meghiya, since you speak of striving in meditation, what can I say? Please, Meghiya, go at your convenience.” Then Meghiya got up from his seat, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right. Then he went to that mango grove, and, having plunged deep into it, sat at the root of a certain tree for the day’s meditation. But while Meghiya was meditating in that mango grove he was beset mostly by three kinds of bad, unskillful thoughts, namely, sensual, malicious, and cruel thoughts. Then he thought, “Oh lord, how incredible, how amazing! I’ve gone forth out of faith from the lay life to homelessness, but I’m still harassed by these three kinds of bad, unskillful thoughts: sensual, malicious, and cruel thoughts.” Then Venerable Meghiya went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. “Meghiya, when the heart’s release is not ripe, five things help it ripen. What five? Firstly, a mendicant has good friends, companions, and associates. This is the first thing … Furthermore, a mendicant is ethical, restrained in the monastic code, conducting themselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, they keep the rules they’ve undertaken. This is the second thing … Furthermore, a mendicant gets to take part in talk about self-effacement that helps open the heart, when they want, without trouble or difficulty. That is, talk about fewness of wishes, contentment, seclusion, aloofness, arousing energy, ethics, immersion, wisdom, freedom, and the knowledge and vision of freedom. This is the third thing … Furthermore, a mendicant lives with energy roused up for giving up unskillful qualities and embracing skillful qualities. They are strong, staunchly vigorous, not slacking off when it comes to developing skillful qualities. This is the fourth thing … Furthermore, a mendicant is wise. They have the wisdom of arising and passing away which is noble, penetrative, and leads to the complete ending of suffering. This is the fifth thing that, when the heart’s release is not ripe, helps it ripen. A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to be ethical … A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to take part in talk about self-effacement that helps open the heart … A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to be energetic … A mendicant with good friends, companions, and associates can expect to be wise … But then, a mendicant grounded on these five things should develop four further things. They should develop the perception of ugliness to give up greed, love to give up hate, mindfulness of breathing to cut off thinking, and perception of impermanence to uproot the conceit ‘I am’. When you perceive impermanence, the perception of not-self becomes stabilized. Perceiving not-self, you uproot the conceit ‘I am’ and attain extinguishment in this very life.”
၄။ နန္ဒကသုတ္တံ
၄။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ နန္ဒကော ဥပဋ္ဌာနသာလာယံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတိ သမာဒပေတိ သမုတ္တေဇေတိ သမ္ပဟံသေတိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနုပဋ္ဌာနသာလာ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသိ ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနော။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ကထာပရိယောသာနံ ဝိဒိတွာ ဥက္ကာသေတွာ အဂ္ဂဠံ အာကောဋေသိ။ ဝိဝရိံသု ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဒွါရံ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥပဋ္ဌာနသာလံ ပဝိသိတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ။ နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒီဃော ခေါ တျာယံ, နန္ဒက, ဓမ္မပရိယာယော ဘိက္ခူနံ ပဋိဘာသိ။ အပိ မေ ပိဋ္ဌိ အာဂိလာယတိ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတဿ ကထာပရိယောသာနံ အာဂမယမာနဿာ’’တိ။
ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ နန္ဒကော သာရဇ္ဇမာနရူပေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ ပန မယံ, ဘန္တေ, ဇာနာမ ‘ဘဂဝါ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော’တိ။ သစေ ဟိ မယံ, ဘန္တေ, ဇာနေယျာမ ‘ဘဂဝါ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော’တိ, ဧတ္တကမ္ပိ ( ) [(ဓမ္မံ) ကတ္ထစိ] နော နပ္ပဋိဘာသေယျာ’’တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ သာရဇ္ဇမာနရူပံ ဝိဒိတွာ အာယသ္မန္တံ နန္ဒကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု, သာဓု, နန္ဒက! ဧတံ ခေါ, နန္ဒက, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလပုတ္တာနံ သဒ္ဓါယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာနံ, ယံ တုမှေ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္နိသီဒေယျာထ။ သန္နိပတိတာနံ ဝေါ, နန္ဒက, ဒွယံ ကရဏီယံ – ဓမ္မီ ဝါ ကထာ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါ။ [အ။ နိ။ ၈။၇၁၊ ၉။၁] သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ, နော စ သီလဝါ။ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ။ တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စာ’တိ။ ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ။
‘‘သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ, နော စ လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ။ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ။ တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿာ’တိ။ ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ။
‘‘သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ။ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ။ သေယျထာပိ, နန္ဒက, ပါဏကော စတုပ္ပါဒကော အဿ။ တဿ ဧကော ပါဒေါ ဩမကော လာမကော။ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော အဿ။ ဧဝမေဝံ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ။ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ။ တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယာ’’’တိ။
‘‘ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတီ’’တိ။ ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ ဣဒံ ဝတွာန သုဂတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပါဝိသိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ နန္ဒကော အစိရပက္ကန္တဿ ဘဂဝတော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဒါနိ, အာဝုသော, ဘဂဝါ စတူဟိ ပဒေဟိ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဝိဟာရံ ပဝိဋ္ဌော – ‘သဒ္ဓေါ စ, နန္ဒက, ဘိက္ခု ဟောတိ, နော စ သီလဝါ။ ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ။ တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ – ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စာ’တိ။ ယတော စ ခေါ နန္ဒက ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတိ။ သဒ္ဓေါ စ နန္ဒက ဘိက္ခု ဟောတိ သီလဝါ စ, နော စ လာဘီ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ…ပေ… လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ။ သေယျထာပိ နန္ဒက ပါဏကော စတုပ္ပါဒကော အဿ, တဿ ဧကော ပါဒေါ ဩမကော လာမကော, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော အဿ။ ဧဝမေဝံ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ, လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, န လာဘီ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန အပရိပူရော ဟောတိ, တေန တံ အင်္ဂံ ပရိပူရေတဗ္ဗံ ‘ကိန္တာဟံ သဒ္ဓေါ စ အဿံ သီလဝါ စ, လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ, လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယာ’တိ။ ယတော စ ခေါ, နန္ဒက, ဘိက္ခု သဒ္ဓေါ စ ဟောတိ သီလဝါ စ လာဘီ စ အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမာဓိဿ လာဘီ စ အဓိပညာဓမ္မဝိပဿနာယ, ဧဝံ သော တေနင်္ဂေန ပရိပူရော ဟောတီ’’တိ။
‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, အာနိသံသာ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ။ ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ။ ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ သော သတ္ထု ပိယော စ ဟောတိ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စ။ အယံ, အာဝုသော, ပဌမော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ။ ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ အတ္ထပ္ပဋိသံဝေဒီ စ ဟောတိ ဓမ္မပ္ပဋိသံဝေဒီ စ။ အယံ, အာဝုသော, ဒုတိယော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ။ ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ သော တသ္မိံ ဓမ္မေ ဂမ္ဘီရံ အတ္ထပဒံ ပညာယ အတိဝိဇ္ဈ ပဿတိ။ အယံ, အာဝုသော, တတိယော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ။ ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တထာ တထာ နံ သဗြဟ္မစာရီ ဥတ္တရိ သမ္ဘာဝေန္တိ – ‘အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ ပတ္တော ဝါ ပဇ္ဇတိ ဝါ’။ အယံ, အာဝုသော, စတုတ္ထော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ။ ယထာ ယထာ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေတိ, တတ္ထ ယေ ခေါ ဘိက္ခူ သေခါ အပ္ပတ္တမာနသာ အနုတ္တရံ ယောဂက္ခေမံ ပတ္ထယမာနာ ဝိဟရန္တိ, တေ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ဝီရိယံ အာရဘန္တိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ယေ ပန တတ္ထ ဘိက္ခူ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ဝုသိတဝန္တော ကတကရဏီယာ ဩဟိတဘာရာ အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထာ ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနာ သမ္မဒညာဝိမုတ္တာ, တေ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံယေဝ အနုယုတ္တာ ဝိဟရန္တိ။ အယံ, အာဝုသော, ပဉ္စမော အာနိသံသော ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ။ ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စ အာနိသံသာ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယာ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
၄ - နန္ဒကသုတ် ၄။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်နန္ဒကသည် စည်းဝေးရာဇရပ်၌ ရဟန်းတို့အား တရားစကားဖြင့် အကျိုးစီးပွားကို သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန်ရွှင်လန်းစေ၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညနေချမ်းချိန် (တစ်ပါးတည်း) ကိန်းအောင်းရာမှ ထတော်မူ၍ စည်းဝေးရာသို့ ချဥ်းကပ်တော်မူပြီးလျှင် (တရား) စကား ပြီးဆုံးခြင်းကို ဆိုင်းငံ့တော်မူလျက် တံခါးမုခ်ပြင်ပ၌ ရပ်တည်နေတော်မူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် တရားစကားပြီးဆုံးခြင်းကို သိတော်မူ၍ ချောင်းဟန့်တော်မူလျက် တံခါးရွက်ကို ခေါက်တော်မူ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား တံခါးကို ဖွင့်ပေးကုန်၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် စည်းဝေးရာ ဇရပ်သို့ ဝင်တော်မူ၍ ခင်းထားသောနေရာ၌ ထိုင်နေတော်မူပြီးလျှင် အသျှင်နန္ဒကကို “နန္ဒက သင်၏ ရှည်လျားစွာသော ဤတရားဒေသနာသည် ရဟန်းတို့အား ထင်၏၊ စင်စစ် တရားစကားပြီးဆုံးခြင်းကို ဆိုင်းငံ့လျက် တံခါးမုခ်၌ ရပ်နေသော ငါ၏ ကျောက်ကုန်းသည် ညောင်းညာ၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဤသို့ မိန့်တော်မူလတ်သော် အသျှင်နန္ဒကသည် ရှက်နိုးသော သဘောရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား ကို “အသျှင်ဘုရား ‘မြတ်စွာဘုရားသည် တံခါးမုခ်အပြင်ပ၌ ရပ်တော်မူသည်’ဟု အကျွန်ုပ်တို့ မသိပါကုန်၊ အသျှင်ဘုရား အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည် တံခါးမုခ်အပြင်ပ၌ ရပ်တော်မူသည်’ဟု အကျွန်ုပ်တို့ သိကြပါမူ ဤမျှလောက် တရားသည်လည်း အကျွန်ုပ်တို့အား မထင်စေရာပါ၊ (ဤမျှလောက် စကားရှည် ရှည် မဟောပါ)”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်နန္ဒက ရှက်နိုးသော သဘောရှိသည်ကို သိတော်မူ၍ အသျှင် နန္ဒကအား - “နန္ဒက ကောင်းပေစွ ကောင်းပေစွ၊ နန္ဒက သဒ္ဓါတရားဖြင့် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်၌ရဟန်းပြုကြသော သင်တို့အား တရားနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် အညီအညွတ် ထိုင်နေကြခြင်းသည် သင့်လျော်၏။ နန္ဒက စုဝေးကြသူတို့သည် တရားနှင့်စပ်သော စကားကိုဖြစ်စေ အပြစ်မရှိသော ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းကိုဖြစ်စေ ကိစ္စ နှစ်ပါးကို ပြုရမည်။ နန္ဒက ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရား ရှိ၏၊ သီလကား မရှိ၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ ထို့ကြောင့် “ငါသည် အဘယ်သို့လျှင် သဒ္ဓါတရားရှိသူသည်လည်းကောင်း၊ သီလရှိသူသည် လည်းကောင်း ဖြစ်ရပါမည်နည်း”ဟု ထိုအင်္ဂါကို ပြည့်စုံစေရမည်၊ နန္ဒက အကြင်အခါ၌ကား ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရား ရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏။ ဤသို့ ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။ နန္ဒက ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုကား မရ၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ ထို့ကြောင့် “ငါသည် အဘယ်သို့လျှင် သဒ္ဓါတရားရှိသူ သီလရှိသူ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကို ရသူဖြစ်ရပါမည် နည်း”ဟု ထိုအင်္ဂါကို ပြည့်စုံစေရမည်၊ နန္ဒက အကြင်အခါ၌ကား ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုလည်း ရ၏၊ ဤသို့ ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။ နန္ဒက ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုလည်း ရ၏၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုကား မရ၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ နန္ဒက အခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါသည် ရှိရာ၏၊ ထိုသတ္တဝါအား ခြေတစ်ချောင်းသည် ယုတ်လျော့၏၊ ချို့တဲ့၏၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုသတ္တဝါသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံသကဲ့သို့ နန္ဒက ဤအတူပင် ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလ ရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုလည်း ရ၏၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုကား မရ၊ ဤသို့ ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ ထို့ကြောင့် “ငါသည် အဘယ်သို့လျှင် သဒ္ဓါတရားရှိသူသည်လည်းကောင်း၊ သီလရှိသူူသည်လည်းကောင်း၊ အတွင်း သန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကို ရသူူသည်လည်းကောင်း၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာ ဉာဏ်ကို ရသူသည်လည်းကောင်း ဖြစ်ရပါမည်နည်း”ဟု ထိုအင်္ဂါကို ပြည့်စုံစေရမည်၊ နန္ဒက အကြင် အခါ၌ကား ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုလည်း ရ၏၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုလည်း ရ၏။ ဤသို့ ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤတရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ကောင်းသော စကားရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤတရားကို ဟောတော်မူပြီးနောက် နေရာမှ ထကာ ကျောင်းတော်သို့ ဝင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်နန္ဒကသည် မြတ်စွာဘုရားဖဲသွား၍ မကြာမီ ရဟန်းတို့အား ဤစကားကို ဆို၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ယခုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “နန္ဒက ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူ ဖြစ်၏၊ သီလကား မရှိ၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ ထို့ကြောင့် “ငါသည် အဘယ်သို့လျှင် သဒ္ဓါ တရားရှိသူသည်လည်းကောင်း၊ သီလရှိသူူသည်လည်းကောင်း ဖြစ်ရပါမည်နည်း”ဟု ထိုအင်္ဂါကို ပြည့်စုံစေ ရမည်။ နန္ဒက အကြင်အခါ၌ကား ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏။ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။ နန္ဒက ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုကား မရ။ပ။ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုလည်း ရ၏၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုကား မရ၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ နန္ဒက အခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါသည် ရှိရာ၏၊ ထိုသတ္တဝါအား ခြေတစ်ချောင်းသည် ယုတ် လျော့၏၊ ချို့တဲ့၏၊ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုသတ္တဝါသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံသကဲ့သို့၊ နန္ဒက ဤအတူပင် ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှု ကိုလည်း ရ၏၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုကား မရ၊ ဤသို့ ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် မပြည့်စုံ၊ ထို့ကြောင့် “ငါသည် အဘယ်သို့လျှင် သဒ္ဓါတရားရှိသူသည်လည်းကောင်း၊ သီလရှိသူူသည်လည်းကောင်း၊ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကို ရသူူသည်လည်းကောင်း၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ရသူသည်လည်းကောင်း ဖြစ်ရပါမည်နည်း”ဟု ထိုအင်္ဂါကို ပြည့်စုံစေရမည်၊ နန္ဒက အကြင်အခါ၌ကား ရဟန်းသည် သဒ္ဓါတရားရှိသူလည်း ဖြစ်၏၊ သီလရှိသူလည်း ဖြစ်၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ စိတ်တည်ကြည်မှုကိုလည်း ရ၏၊ သင်္ခါရတို့ကို သိမ်းဆည်းနိုင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကိုလည်း ရ၏၊။ ဤသို့ဖြစ်သော် ထိုရဟန်းသည် ထိုအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏”ဟု လေးပုဒ်တို့ဖြင့် အလုံးစုံ ပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော အကျင့်မြတ်ကို ပြတော်မူ၍ နေရာမှ ထလျက် ကျောင်းတော်သို့ ဝင်တော်မူ၏။ ငါ့သျှင်တို့ အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၏ အာနိသင်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - ငါ့သျှင်တို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်း သည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်း အလယ်၏ကောင်းခြင်း အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်, သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံသော တရားကို ဟော၏၊ အလုံးစုံပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ပြ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်း အလယ်၏ကောင်းခြင်း အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်, သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံသော တရားကို ဟောတိုင်း၊ အလုံးစုံပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ပြတိုင်း မြတ်စွာဘုရားသည် ချစ်အပ်သည်လည်းကောင်း၊ မြတ်နိုးအပ်သည်လည်းကောင်း၊ အလေးပြုအပ်သည်လည်းကောင်း၊ နှလုံးကို ပွါးစေအပ်သည် လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤသည်ကား အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၌ ပဌမအာနိသင်တည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်းရှိသော အလယ်၏ ကောင်းခြင်းရှိသော အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်, သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံသော တရားကို ဟော၏၊ အလုံးစုံ ပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ပြ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်းရှိသော။ပ။ တရားကိုဟောတိုင်း။ပ။ မြတ်သော အကျင့်ကို ပြတိုင်း ထိုရဟန်း သည် ထိုတရား၌ အနက်ကို ထိုးထွင်း၍လည်း သိ၏၊ ပါဠိကို ထိုးထွင်း၍လည်း သိ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ဤ သည်ကား အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၌ ဒုတိယအာနိသင်တည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်းရှိသော အလယ်၏ ကောင်းခြင်းရှိသော အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်, သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံသောတရားကို ဟော၏၊ အလုံးစုံ ပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ပြ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်း ရှိသော။ပ။ တရားကိုဟောတိုင်း။ပ။ မြတ်သော အကျင့်ကို ပြတိုင်း ထိုရဟန်းသည် ထိုတရား၌ နက်နဲသော အနက်စုကို ပညာဖြင့် ထိုးထွင်း၍ မြင်၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ဤ သည်ကား အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၌ တတိယအာနိသင်တည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်းရှိသော။ပ။ တရား ကို ဟော၏။ပ။ မြတ်သော အကျင့်ကို ပြ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ ကောင်းခြင်းရှိသော။ပ။ တရားကိုဟောတိုင်း။ပ။ မြတ်သော အကျင့်ကို ပြတိုင်း သီတင်းသုံးဖော်တို့သည် “ဤအသျှင်သည် မချွတ် (အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ) ရောက်ပြီးသော်လည်းကောင်း၊ ရောက်လတ္တံ့သော်လည်းကောင်း ( ဖြစ်၏)”ဟု ထို ရဟန်းကို ချီးမွမ်းကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤသည်ကား အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၌ စတုတ္ထအာနိသင်တည်း။ ငါ့သျှင်တို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်း အလယ်၏ ကောင်းခြင်း အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်, သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံသောတရားကို ဟော၏၊ အလုံးစုံ ပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ပြ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်း အလယ်၏ကောင်းခြင်း အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်, သဒ္ဒါနှင့် ပြည့်စုံသောတရားကို ဟောတိုင်း၊ အလုံးစုံ ပြည့်စုံသော ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော မြတ်သော အကျင့်ကို ပြတိုင်း ထိုတရားပွဲ၌ သေက္ခဖြစ်ကုန်သော၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ကုန်သော၊ အတုမရှိသော ယောဂကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်) ကို တောင့်တလျက် နေကုန်သော ရဟန်းတို့သည် ထိုတရားကို ကြားနာ၍ မရောက်သေးသော (မဂ်ဖိုလ်) တရားသို့ ရောက်ရန် မရသေးသော တရားကို ရရန် မျက်မှောက် မပြုရ သေးသော တရားတို့ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ဝီရိယကို အားထုတ်ကုန်၏၊ ထိုတရားပွဲ၌ ရဟန္တာဖြစ်ကုန်သော အာသဝေါကုန်ပြီးကုန်သော မဂ်အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးကုန်သော မဂ်ကိစ္စကို ပြုပြီးကုန်သော (ခန္ဓာ) ဝန်ကို ချပြီးကုန်သော မိမိအကျိုး (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်ကုန်သော ဘဝသံယောဇဥ်ကုန်ပြီးကုန်သော ကောင်းစွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးကုန်သော ရဟန်းတို့သည် ထိုတရားကို ကြားနာ၍ မျက်မှောက်၌ ချမ်းသာစွာ နေမှုကိုသာလျှင် အားထုတ်လျက် နေကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဤသည်ကား အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၌ ပဉ္စမအာနိသင်တည်း။ ငါ့သျှင်တို့ ဤသည်တို့ကား အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း အခါအားလျော်စွာ တရားဆွေးနွေးခြင်း၌ အာနိသင်ငါးမျိုးတို့တည်းဟု မိန့်ဆို၏။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.4 1. Awakening With Nandaka At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time Venerable Nandaka was educating, encouraging, firing up, and inspiring the mendicants in the assembly hall with a Dhamma talk. Then in the late afternoon, the Buddha came out of retreat and went to the assembly hall. He stood outside the door waiting for the talk to end. When he knew the talk had ended he cleared his throat and knocked on the door-panel. The mendicants opened the door for the Buddha, and he entered the assembly hall, where he sat down on the seat spread out. He said to Nandaka, “Nandaka, that was a long exposition of the teaching you gave to the mendicants. My back was aching while I stood outside the door waiting for the talk to end.” When he said this, Nandaka felt embarrassed and said to the Buddha, “Sir, we didn’t know that the Buddha was standing outside the door. If we’d known, I wouldn’t have said so much.” Then the Buddha, knowing that Nandaka was embarrassed, said to him, “Good, good, Nandaka! It’s appropriate for gentlemen like you, who have gone forth out of faith from the lay life to homelessness, to sit together for a Dhamma talk. When you’re sitting together you should do one of two things: discuss the teachings or keep noble silence. Nandaka, a mendicant is faithful but not ethical. So they’re incomplete in that respect, and should fulfill it, thinking, ‘How can I become faithful and ethical?’ When a mendicant is faithful and ethical, they’re complete in that respect. A mendicant is faithful and ethical, but does not get internal serenity of heart. So they’re incomplete in that respect, and should fulfill it, thinking, ‘How can I become faithful and ethical and get internal serenity of heart?’ When a mendicant is faithful and ethical and gets internal serenity of heart, they’re complete in that respect. A mendicant is faithful, ethical, and gets internal serenity of heart, but they don’t get the higher wisdom of discernment of principles. So they’re incomplete in that respect. Suppose, Nandaka, there was a four-footed animal that was lame and disabled. It would be incomplete in that respect. In the same way, a mendicant is faithful, ethical, and gets internal serenity of heart, but they don’t get the higher wisdom of discernment of principles. So they’re incomplete in that respect, and should fulfill it, thinking, ‘How can I become faithful and ethical and get internal serenity of heart and get the higher wisdom of discernment of principles?’ When a mendicant is faithful and ethical and gets internal serenity of heart and gets the higher wisdom of discernment of principles, they’re complete in that respect.” That is what the Buddha said. When he had spoken, the Holy One rose from his seat and entered his dwelling. Then, not long after the Buddha left, Venerable Nandaka said to the mendicants, “Just now, reverends, the Buddha revealed a spiritual practice that’s entirely full and pure in four statements, before getting up from his seat and entering his dwelling: ‘Nandaka, a mendicant is faithful but not ethical. So they’re incomplete in that respect, and should fulfill it, thinking, “How can I become faithful and ethical?” When a mendicant is faithful and ethical, they’re complete in that respect. A mendicant is faithful and ethical, but does not get internal serenity of heart. … They get internal serenity of heart, but they don’t get the higher wisdom of discernment of principles. So they’re incomplete in that respect. Suppose, Nandaka, there was a four-footed animal that was lame and disabled. It would be incomplete in that respect. In the same way, a mendicant is faithful, ethical, and gets internal serenity of heart, but they don’t get the higher wisdom of discernment of principles. So they’re incomplete in that respect, and should fulfill it, thinking: “How can I become faithful and ethical and get internal serenity of heart and get the higher wisdom of discernment of principles?” When a mendicant is faithful and ethical and gets internal serenity of heart and gets the higher wisdom of discernment of principles, they’re complete in that respect.’ Reverends, there are these five benefits of listening to the teachings at the right time and discussing the teachings at the right time. What five? Firstly, a mendicant teaches Dhamma to the mendicants that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And they reveal a spiritual practice that’s entirely full and pure. Whenever they do this, they become liked and approved by the Teacher, respected and admired. This is the first benefit … Furthermore, a mendicant teaches the mendicants the Dhamma … Whenever they do this, they feel inspired by the meaning and the teaching in that Dhamma. This is the second benefit … Furthermore, a mendicant teaches the mendicants the Dhamma … Whenever they do this, they see the meaning of a deep saying in that Dhamma with penetrating wisdom. This is the third benefit … Furthermore, a mendicant teaches the mendicants the Dhamma … Whenever they do this, their spiritual companions esteem them more highly, thinking, ‘For sure this venerable has attained or will attain.’ This is the fourth benefit … Furthermore, a mendicant teaches the mendicants the Dhamma … Whenever they do this, there may be trainee mendicants present, who haven’t achieved their heart’s desire, but live aspiring to the supreme sanctuary from the yoke. Hearing that teaching, they rouse energy for attaining the unattained, achieving the unachieved, and realizing the unrealized. There may be perfected mendicants present, who have ended the defilements, completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and are rightly freed through enlightenment. Hearing that teaching, they simply live happily in this life. This is the fifth benefit … These are the five benefits of listening to the teachings at the right time and discussing the teachings at the right time.”
၅။ ဗလသုတ္တံ
၅။ ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဗလာနိ။ ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂါဟဗလံ။ ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဗလံ? ယေ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ နာလမရိယာ နာလမရိယသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, တျာဿ ဓမ္မာ ပညာယ ဝေါဒိဋ္ဌာ ဟောန္တိ ဝေါစရိတာ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ပညာဗလံ။
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယဗလံ? ယေ ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ သာဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ ကဏှာ ကဏှသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အသေဝိတဗ္ဗာ အသေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ နာလမရိယာ နာလမရိယသင်္ခါတာ, တေသံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ယေ ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အနဝဇ္ဇာ အနဝဇ္ဇသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သုက္ကာ သုက္ကသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ သေဝိတဗ္ဗာ သေဝိတဗ္ဗသင်္ခါတာ ယေ ဓမ္မာ အလမရိယာ အလမရိယသင်္ခါတာ, တေသံ ဓမ္မာနံ ပဋိလာဘာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယဗလံ။
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အနဝဇ္ဇဗလံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော အနဝဇ္ဇေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ, အနဝဇ္ဇေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတော ဟောတိ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အနဝဇ္ဇဗလံ။
‘‘ကတမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါဟဗလံ? စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂဟဝတ္ထူနိ – ဒါနံ, ပေယျဝဇ္ဇံ, အတ္ထစရိယာ, သမာနတ္တတာ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဒါနာနံ ယဒိဒံ ဓမ္မဒါနံ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ပေယျဝဇ္ဇာနံ ယဒိဒံ အတ္ထိကဿ ဩဟိတသောတဿ ပုနပ္ပုနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထစရိယာနံ ယဒိဒံ အဿဒ္ဓံ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ နိဝေသေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ, ဒုဿီလံ သီလသမ္ပဒါယ… ပေ… မစ္ဆရိံ စာဂသမ္ပဒါယ…ပေ… ဒုပ္ပညံ ပညာသမ္ပဒါယ သမာဒပေတိ နိဝေသေတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, သမာနတ္တတာနံ ယဒိဒံ သောတာပန္နော သောတာပန္နဿ သမာနတ္တော, သကဒါဂါမီ သကဒါဂါမိဿ သမာနတ္တော, အနာဂါမီ အနာဂါမိဿ သမာနတ္တော, အရဟာ အရဟတော သမာနတ္တော။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါဟဗလံ။ ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ ဗလာနိ။
‘‘ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ပဉ္စ ဘယာနိ သမတိက္ကန္တော ဟောတိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? အာဇီဝိကဘယံ, အသိလောကဘယံ, ပရိသသာရဇ္ဇဘယံ, မရဏဘယံ, ဒုဂ္ဂတိဘယံ။ သ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘နာဟံ အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယာမိ။ ကိဿာဟံ အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယိဿာမိ? အတ္ထိ မေ စတ္တာရိ ဗလာနိ – ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂါဟဗလံ။ ဒုပ္ပညော ခေါ အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ။ ကုသီတော အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ။ သာဝဇ္ဇကာယကမ္မန္တဝစီကမ္မန္တမနောကမ္မန္တော အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ။ အသင်္ဂါဟကော အာဇီဝိကဘယဿ ဘာယေယျ။ နာဟံ အသိလောကဘယဿ ဘာယာမိ…ပေ… နာဟံ ပရိသသာရဇ္ဇဘယဿ ဘာယာမိ…ပေ… နာဟံ မရဏဘယဿ ဘာယာမိ…ပေ… နာဟံ ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယာမိ။ ကိဿာဟံ ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယိဿာမိ? အတ္ထိ မေ စတ္တာရိ ဗလာနိ – ပညာဗလံ, ဝီရိယဗလံ, အနဝဇ္ဇဗလံ, သင်္ဂါဟဗလံ။ ဒုပ္ပညော ခေါ ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ။ ကုသီတော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ။ သာဝဇ္ဇကာယကမ္မန္တဝစီကမ္မန္တမနောကမ္မန္တော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ။ အသင်္ဂါဟကော ဒုဂ္ဂတိဘယဿ ဘာယေယျ။ ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတော အရိယသာဝကော ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ သမတိက္ကန္တော ဟောတီ’’တိ။ ပဉ္စမံ။
၅ - ဗလသုတ် ၅။ ရဟန်း ဗိုလ်တို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - အသိလိမ္မာ ‘ပညာ’ ဗိုလ်၊ အားထုတ်မှု ‘ဝီရိယ’ ဗိုလ်၊ အပြစ်ကင်းမှု ‘အနဝဇ္ဇ’ ဗိုလ်၊ ချီးမြှောက်မှု ‘သင်္ဂဟ’ ဗိုလ်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပညာဗိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ဟု သိအပ်ကုန်သော, အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်ဟုသိအပ်ကုန်သော, အပြစ်ရှိကုန်သော အပြစ်ရှိ၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, အပြစ်မရှိကုန်သော အပြစ်မရှိဟု သိအပ်ကုန်သော, မည်းညစ်ကုန်သော မည်းညစ်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, ဖြူစင်ကုန်သော ဖြူစင်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, မှီဝဲအပ်ကုန်သော မှီဝဲအပ်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, မမှီဝဲ အပ်ကုန်သော မမှီဝဲအပ်ဟု သိအပ်ကုန်သော, အရိယာတို့အား မလျော်ကုန်သော အရိယာတို့အား မလျော်ဟု သိအပ်ကုန်သော, အရိယာတို့အား လျော်ကုန်သော အရိယာတို့အား လျော်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, တရားတို့ကို ထိုရဟန်းသည် ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မြင်အပ်ကုန်၏၊ ကောင်းစွာ လေ့လာအပ်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤတရားကို ပညာဗိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဝီရိယဗိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်ဟု သိအပ်ကုန်သော, အပြစ်ရှိကုန်သော အပြစ်ရှိ၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, မည်းညစ်ကုန်သော မည်းညစ်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, မမှီဝဲအပ်ကုန်သော မမှီဝဲအပ်ဟု သိအပ်ကုန်သော, အရိယာတို့အား မလျော်ကုန်သော အရိယာတို့အား မလျော်ဟု သိအပ်ကုန်သော တရားတို့ကို ပယ်ရန် အလိုဆန္ဒကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကို အားထုတ်၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အပြားအားဖြင့် ထား၏။ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်ဟု သိအပ်ကုန်သော, အပြစ်မရှိကုန်သော အပြစ်မရှိဟု သိအပ်ကုန်သော, ဖြူစင်ကုန်သော ဖြူစင်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, မှီဝဲအပ်ကုန်သော မှီဝဲအပ်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, အရိယာတို့အား လျော်ကုန်သော အရိယာတို့အား လျော်၏ဟု သိအပ်ကုန်သော, တရားတို့ကို ရရန် အလိုဆန္ဒကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကို အားထုတ်၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အပြားအားဖြင့် ထား၏၊ ရဟန်းတို့ ဤတရားကို ဝီရိယ ဗိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အနဝဇ္ဇဗိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အပြစ်ကင်းသော ကာယကံနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အပြစ်ကင်းသော ဝစီကံနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အပြစ်ကင်းသော မနောကံနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤတရားကို အနဝဇ္ဇဗိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ သင်္ဂဟဗိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ချီးမြှောက်ကြောင်း သင်္ဂဟဝတ္ထုတို့ကား- ပေးလှူမှု ‘ဒါန’၊ ချစ်ဖွယ်ပြောဆိုမှု ‘ပေယျဝဇ္ဇ’၊ အကျိုးစီးပွါးကိုပြုကျင့်မှု ‘အတ္ထစရိယာ’၊ ကိုယ်တူထားမှု ‘သမာနတ္တတာ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပေးလှူမှု ‘ဒါန’တို့တွင် တရားကို ပေးလှူမှု ‘ဓမ္မဒါန’သည် အမြတ်ဆုံးတည်း၊ ရဟန်းတို့ ချစ်ဖွယ်ပြောဆိုမှု ‘ပေယျဝဇ္ဇ’တို့တွင် အလိုရှိ၍ နားထောင်သူအား ထပ်ကာထပ်ကာ တရားဟောမှုသည် အမြတ်ဆုံးတည်း၊ ရဟန်းတို့ အကျိုးစီးပွါးကို ကျင့်ပြုမှု ‘အတ္ထစရိယာ’တို့တွင် သဒ္ဓါတရားမရှိသူကို သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံစေရန် ဆောက်တည်စေမှု သွတ်သွင်းမှု တည်စေမှု၊ သီလမရှိသူကို သီလနှင့် ပြည့်စုံစေရန်၊ ဝန်တို ‘နှမြော’ သူကို စွန့်ကြဲမှု ‘စာဂ’ နှင့် ပြည့်စုံစေရန်၊ ပညာမရှိသူကို ပညာနှင့်ပြည့်စုံစေရန် ဆောက်တည်စေမှု သွတ်သွင်းမှု တည်စေမှုသည် အမြတ်ဆုံးတည်း။ ရဟန်းတို့ ကိုယ်တူထားမှု ‘သမာနတ္တတာ’တို့တွင် သောတာပန်သည် သောတာပန်အား ကိုယ်တူထားမှု၊ သကဒါဂါမ်သည် သကဒါဂါမ် အား ကိုယ်တူထားမှု၊ အနာဂါမ်သည် အနာဂါမ်အား ကိုယ်တူထားမှု၊ ရဟန္တာသည် ရဟန္တာအား ကိုယ်တူထားမှုသည် အမြတ်ဆုံးတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤကိုယ်တူထားမှု သဘောတရားကို သင်္ဂဟဗိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ဗိုလ်လေးပါးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤဗိုလ်လေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာတပည့်သည် ဘေးငါးမျိုးတို့ကို လွန်မြောက် သူ ဖြစ်၏၊ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ - အသက်မွေးမှုဘေး၊ ကျော်စောမဲ့ဘေး၊ ပရိသတ်ကြောက်ရွံမှု ဘေး၊ သေဘေး၊ မကောင်းရာသို့ လားရောက်မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ထိုအရိယာတပည့်သည် ဤသို့ ဆင်ခြင်၏၊ “ငါသည် အသက်မွေးမှုဘေးကို မကြောက်၊ ငါသည် အဘယ်ကြောင့် အသက်မွေးမှုဘေးကို ကြောက်ရမည်နည်း၊ ငါ့အား ပညာဗိုလ် ဝီရိယဗိုလ် အနဝဇ္ဇဗိုလ် သင်္ဂဟဗိုလ်ဟူသော ဗိုလ်လေးပါးတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ပညာမဲ့သူသည် အသက်မွေးမှုဘေးကို ကြောက်ရာ၏၊ ပျင်းရိသူသည် အသက်မွေးမှုဘေးကို ကြောက်ရာ၏၊ ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ အပြစ်ရှိသူသည် အသက်မွေးမှု ဘေးကို ကြောက်ရာ၏။ ချီးမြှောက်မှု မရှိသူသည် အသက်မွေးမှုဘေးကို ကြောက်ရာ၏၊ ငါသည် ကျော်စောမဲ့ ဘေးကို မကြောက်။ပ။ ငါသည် ပရိသတ်ကြောက်ရွံ့မှုဘေးကို မကြောက်။ ငါသည် သေဘေးကို မကြောက်။ ငါသည် မကောင်းရာသို့ လားရောက်မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေး ကို မကြောက်။ ငါသည် အဘယ့်ကြောင့် မကောင်းရာသို့ လားရောက်မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေးကို ကြောက်ရမည်နည်း၊ ငါ့အား ပညာဗိုလ် ဝီရိယဗိုလ် အနဝဇ္ဇဗိုလ် သင်္ဂဟဗိုလ်ဟူသော ဗိုလ်လေးပါးတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ပညာမဲ့သူ သည် မကောင်းရာသို့ လားရောက်မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေး ကို ကြောက်ရာ၏၊ ပျင်းရိသူသည် မကောင်းရာသို့ လားရောက်မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေး ကို ကြောက်ရာ၏၊ ကာယကံ့ဝစီကံ မနောကံ အပြစ်ရှိသူသည် မကောင်းရာ သို့ လားရောက်မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေး ကို ကြောက်ရာ၏၊ ချီးမြှောက်မှု မရှိသူသည် မကောင်းရာသို့ လားရောက် မှု ‘ဒုဂ္ဂတိ’ ဘေး ကို ကြောက်ရာ၏ဟု (ဆင်ခြင်၏)။ ရဟန်းတို့ ဤဗိုလ်လေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာတပည့်သည် ဤဘေးငါးမျိုးတို့ကို လွန်မြောက်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.5 1. Awakening Powers “Mendicants, there are these four powers. What four? The powers of wisdom, energy, blamelessness, and inclusiveness. And what is the power of wisdom? One has clearly seen and clearly contemplated with wisdom those qualities that are skillful and considered to be skillful; those that are unskillful … blameworthy … blameless … dark … bright … to be cultivated … not to be cultivated … not worthy of the noble ones … worthy of the noble ones and considered to be worthy of the noble ones. This is called the power of wisdom. And what is the power of energy? One generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives to give up those qualities that are unskillful and considered to be unskillful; those that are blameworthy … dark … not to be cultivated … not worthy of the noble ones and considered to be not worthy of the noble ones. One generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives to gain those qualities that are skillful and considered to be skillful; those that are blameless … bright … to be cultivated … worthy of the noble ones and considered to be worthy of the noble ones. This is called the power of energy. And what is the power of blamelessness? It’s when a noble disciple has blameless conduct by way of body, speech, and mind. This is called the power of blamelessness. And what is the power of inclusiveness? There are these four ways of being inclusive. Giving, kindly words, taking care, and equality. The best of gifts is the gift of the teaching. The best sort of kindly speech is to teach the Dhamma again and again to someone who is engaged and who actively listens. The best way of taking care is to encourage, settle, and ground the unfaithful in faith, the unethical in ethics, the stingy in generosity, and the ignorant in wisdom. The best kind of equality is the equality of a stream-enterer with another stream-enterer, a once-returner with another once-returner, a non-returner with another non-returner, and a perfected one with another perfected one. This is called the power of inclusiveness. These are the four powers. A noble disciple who has these four powers has got past five fears. What five? Fear regarding livelihood, disrepute, feeling insecure in an assembly, death, and bad rebirth. Then that noble disciple reflects: ‘I have no fear regarding livelihood. Why would I be afraid of that? I have these four powers: the powers of wisdom, energy, blamelessness, and inclusiveness. A witless person might fear for their livelihood. A lazy person might fear for their livelihood. Someone who does blameworthy things by way of body, speech, and mind might fear for their livelihood. Someone who does not include others might fear for their livelihood. I have no fear of disrepute … I have no fear about feeling insecure in an assembly … I have no fear of death … I have no fear of a bad rebirth. Why would I be afraid of that? I have these four powers: the powers of wisdom, energy, blamelessness, and inclusiveness. A witless person might be afraid of a bad rebirth. A lazy person might be afraid of a bad rebirth. Someone who does blameworthy things by way of body, speech, and mind might be afraid of a bad rebirth. Someone who does not include others might be afraid of a bad rebirth.’ A noble disciple who has these four powers has got past these five fears.”
၆။ သေဝနာသုတ္တံ
၆။ တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ…ပေ… အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ –
‘‘ပုဂ္ဂလောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ။ စီဝရမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ။ ပိဏ္ဍပါတောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ။ သေနာသနမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပိ။ ဂါမနိဂမောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ။ ဇနပဒပဒေသောပိ အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပိ။
‘‘‘ပုဂ္ဂလောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ ကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ၊ ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော န ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော ရတ္တိဘာဂံ ဝါ ဒိဝသဘာဂံ ဝါ သင်္ခါပိ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ နာနုဗန္ဓိတဗ္ဗော။
‘‘တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ၊ ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ အပ္ပကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ၊ ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော န ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော သင်္ခါပိ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ နာနုဗန္ဓိတဗ္ဗော။
‘‘တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ ကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ၊ ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော သင်္ခါပိ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗော န ပက္ကမိတဗ္ဗံ။
‘‘တတ္ထ ယံ ဇညာ ပုဂ္ဂလံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပုဂ္ဂလံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ၊ ယေ စ ခေါ မေ ပဗ္ဗဇိတေန ဇီဝိတပရိက္ခာရာ သမုဒါနေတဗ္ဗာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ တေ စ အပ္ပကသိရေန သမုဒါဂစ္ဆန္တိ၊ ယဿ စမှိ အတ္ထာယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော သော စ မေ သာမညတ္ထော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’တိ, တေနာဝုသော, ပုဂ္ဂလေန သော ပုဂ္ဂလော ယာဝဇီဝံ အနုဗန္ဓိတဗ္ဗော န ပက္ကမိတဗ္ဗံ အပိ ပနုဇ္ဇမာနေန [ပဏုဇ္ဇမာနေန (?)]။ ‘ပုဂ္ဂလောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘စီဝရမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ စီဝရံ – ‘ဣဒံ ခေါ မေ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ စီဝရံ န သေဝိတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ယံ ဇညာ စီဝရံ – ‘ဣဒံ ခေါ မေ စီဝရံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ စီဝရံ သေဝိတဗ္ဗံ။ ‘စီဝရမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘ပိဏ္ဍပါတောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ပိဏ္ဍပါတံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပိဏ္ဍပါတံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော န သေဝိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ယံ ဇညာ ပိဏ္ဍပါတံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ပိဏ္ဍပါတံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ပိဏ္ဍပါတော သေဝိတဗ္ဗော။ ‘ပိဏ္ဍပါတောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘သေနာသနမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ သေနာသနံ – ‘‘ဣဒံ ခေါ မေ သေနာသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ သေနာသနံ န သေဝိတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ယံ ဇညာ သေနာသနံ – ‘ဣဒံ ခေါ မေ သေနာသနံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပံ သေနာသနံ သေဝိတဗ္ဗံ။ ‘သေနာသနမ္ပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗံ – သေဝိတဗ္ဗမ္ပိ အသေဝိတဗ္ဗမ္ပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘ဂါမနိဂမောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဂါမနိဂမံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ဂါမနိဂမံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဂါမနိဂမော န သေဝိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ယံ ဇညာ ဂါမနိဂမံ – ‘ဣမံ ခေါ, မေ ဂါမနိဂမံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဂါမနိဂမော သေဝိတဗ္ဗော။ ‘ဂါမနိဂမောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘ဇနပဒပဒေသောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? တတ္ထ ယံ ဇညာ ဇနပဒပဒေသံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ဇနပဒပဒေသံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဇနပဒပဒေသော န သေဝိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ယံ ဇညာ ဇနပဒပဒေသံ – ‘ဣမံ ခေါ မေ ဇနပဒပဒေသံ သေဝတော အကုသလာ ဓမ္မာ ပရိဟာယန္တိ, ကုသလာ ဓမ္မာ အဘိဝဍ္ဎန္တီ’တိ, ဧဝရူပေါ ဇနပဒပဒေသော သေဝိတဗ္ဗော။ ‘ဇနပဒပဒေသောပိ, အာဝုသော, ဒုဝိဓေန ဝေဒိတဗ္ဗော – သေဝိတဗ္ဗောပိ အသေဝိတဗ္ဗောပီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-သေဝနာသုတ် ၆။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ရဟန်းတို့ကို မိန့်ဆို၏။ပ။ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ဤ စကားကို မိန့်တော်မူ၏ -ငါ့သျှင်တို့ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်၊ ငါ့သျှင်တို့ သင်္ကန်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်၊ ငါ့သျှင်တို့ ဆွမ်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်၊ ငါ့သျှင်တို့ ကျောင်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်၊ ငါ့သျှင်တို့ ရွာ နိဂုံးကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်၊ ငါ့သျှင်တို့ ဇနပုဒ်အရပ်ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်။ “ငါ့သျှင်တို့ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်မျိုးတို့တွင် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို “ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ရဟန်းဖြစ်သူသည် ကောင်းစွာ ဆောင်ထားအပ်ကုန်သော အသက်၏ အရံအတားဖြစ်ကုန်သော သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း (အိပ်ရာ နေရာ) သူနာ၏ အထောက်အပံ့ ဆေးတို့ကိုလည်း ငါ့အား ဆင်းရဲ ငြိုငြင်သဖြင့် ရောက်စေအပ်ကုန်၏။ အကြင် (အရဟတ္တဖိုလ်) အလို့ငှါ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏၊ ထိုရဟန်းပြုကျိုးသည်လည်း ငါ့အား ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ မရောက်နိုင်”ဟု သိပါမူ ငါ့သျှင်တို့ ထို (မှီဝဲသူ) ပုဂ္ဂိုလ် သည် ထိုမှီရာပုဂ္ဂိုလ်ကို ညဥ့်အဖို့၌ဖြစ်စေ နေ့အဖို့၌ဖြစ်စေ သိ၍လည်း မပန်ကြားဘဲ ဖဲခွါသွား ရမည်၊ အစဥ်မလိုက်အပ်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို “ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ရဟန်းဖြစ်သူသည် ကောင်းစွာ ဆောင်ထားအပ်ကုန်သော အသက်၏ အရံအတားဖြစ်ကုန်သော သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း (အိပ်ရာ နေရာ) သူနာ၏ အထောက်အပံ့ ဆေးတို့ကို မဆင်းရဲ မငြိုငြင်သဖြင့် ငါ့အားဖြစ်စေအပ်ကုန်၏။ အကြင် (အရဟတ္တဖိုလ်) အလို့ငှါ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ရ၏၊ ငါ့အား ထိုရဟန်းပြုကျိုးသည်ကား ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ မရောက်နိုင်”ဟု သိပါမူ ငါ့သျှင်တို့ ထို (မှီဝဲသူ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို (မှီဝဲရာ) ပုဂ္ဂိုလ်ကို သိ၍လည်း မပန်ကြားဘဲ ဖဲခွါသွားရမည်၊ အစဥ်မလိုက်အပ်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို “ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ရဟန်းဖြစ်သူသည် ကောင်းစွာ ဆောင်ထားအပ်ကုန်သော အသက်၏ အရံအတားဖြစ်ကုန်သော သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း (အိပ်ရာ နေရာ) သူနာ၏ အထောက် အပံ့ ဆေးတို့ကိုကား ငါ့အား ဆင်းရဲငြိုငြင်သဖြင့်ဖြစ်စေအပ်ကုန်၏။ အကြင် (အရဟတ္တဖိုလ်) အလို့ငှါ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်း ပြုခဲ့၏၊ ငါ့အား ထိုရဟန်းပြုကျိုးသည်ကား ပွါးများ ပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်ပေ၏”ဟု သိပါမူ ငါ့သျှင်တို့ ထို (မှီဝဲသူ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို (မှီဝဲရာ) ပုဂ္ဂိုလ်ကို သိ၍လည်း အစဥ် လိုက်အပ်၏၊ ဖဲခွါ မသွားအပ်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို “ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ် လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ရဟန်းဖြစ်သူသည် ကောင်းစွာ ဆောင်ထားအပ်ကုန်သော အသက်၏ အရံအတားဖြစ်ကုန်သော သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း (အိပ်ရာ နေရာ) သူနာ၏ အထောက်အပံ့ ဆေးတို့ကိုလည်း မဆင်းရဲမငြိုငြင်သဖြင့် ငါ့အားဖြစ်စေအပ်ကုန်၏။ အကြင် (အရဟတ္တဖိုလ်) အလို့ငှါ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏၊ ငါ့အား ထိုရဟန်းပြုကျိုးသည်လည်း ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏”ဟု သိပါမူ ငါ့သျှင်တို့ ထို (မှီဝဲသူ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို (မှီဝဲရာ) ပုဂ္ဂိုလ်ကို အသက်ထက်ဆုံး အစဥ် လိုက်ရမည်၊ နှင်ထုတ်သော်လည်း ဖဲခွါမသွားအပ်။ “ငါ့သျှင်တို့ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏။ “ငါ့သျှင်တို့ သင်္ကန်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ထိုသင်္ကန်းတို့တွင် အကြင်သင်္ကန်းကို “ဤသင်္ကန်းကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့သဘော ရှိသော သင်္ကန်းကို မမှီဝဲအပ်။ ထိုသင်္ကန်းတို့တွင် အကြင်သင်္ကန်းကို “ဤသင်္ကန်းကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့သဘော ရှိသော သင်္ကန်းကို မှီဝဲရမည်။ “ငါ့သျှင်တို့ သင်္ကန်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏။ “ငါ့သျှင်တို့ ဆွမ်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ထိုဆွမ်းတို့တွင် အကြင်ဆွမ်းကို “ဤဆွမ်းကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့သဘော ရှိသော ဆွမ်းကို မမှီဝဲအပ်။ ထိုဆွမ်းတို့တွင် အကြင်ဆွမ်းကို “ဤဆွမ်းကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ် တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့သဘောရှိသော ဆွမ်းကို မှီဝဲရမည်။ “ငါ့သျှင်တို့ ဆွမ်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏။ “ငါ့သျှင်တို့ ကျောင်း (အိပ်ရာ နေရာ) ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ငါ့သျှင်တို့ ထိုကျောင်းတို့တွင် အကြင်ကျောင်းကို “ဤကျောင်းကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့ သဘောရှိသော ကျောင်းကို မမှီဝဲအပ်။ ထိုကျောင်းတို့တွင် အကြင်ကျောင်းကို “ဤကျောင်းကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့သဘောရှိသော ကျောင်းကို မှီဝဲရမည်။ “ငါ့သျှင်တို့ ကျောင်းကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏။ “ငါ့သျှင်တို့ ရွာနိဂုံးကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ထိုရွာနိဂုံးတို့တွင် အကြင်ရွာ နိဂုံးကို “ဤရွာနိဂုံးကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့ သဘောရှိသော ရွာနိဂုံးကို မမှီဝဲအပ်။ ထိုရွာနိဂုံးတို့တွင် အကြင်ရွာနိဂုံးကို “ဤရွာနိဂုံးကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့ သဘောရှိသော ရွာနိဂုံးကို မှီဝဲရမည်။ “ငါ့သျှင်တို့ ရွာနိဂုံးကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရ မည်”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏။ “ငါ့သျှင်တို့ ဇနပုဒ်အရပ်ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကား ကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ထိုဇနပုဒ်အရပ်တို့တွင် အကြင်ဇနပုဒ်အရပ်ကို “ဤဇနပုဒ်အရပ်ကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏”ဟု သိပါမူ့ဤသို့သဘောရှိသော ဇနပုဒ်အရပ်ကို မမှီဝဲအပ်။ ထိုဇနပုဒ်အရပ်တို့တွင် အကြင်ဇနပုဒ်အရပ်ကို “ဤ ဇနပုဒ်အရပ်ကို မှီဝဲသော ငါ့အား အကုသိုလ်တရားတို့ ယုတ်လျော့ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွါးကုန်၏”ဟု သိပါမူ ဤသို့သဘော ရှိသော ဇနပုဒ်အရပ်ကို မှီဝဲရမည်။ “ငါ့သျှင်တို့ ဇနပုဒ်အရပ်ကိုလည်း မှီဝဲအပ် မမှီဝဲအပ်ဟု နှစ်မျိုးအားဖြင့် သိရမည်”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.6 1. Awakening Association There Sāriputta addressed the mendicants: “Reverends, you should distinguish two two kinds of individual: those you should associate with, and those you shouldn’t associate with. You should distinguish two kinds of robes: those you should wear, and those you shouldn’t wear. You should distinguish two kinds of almsfood: that which you should eat, and that which you shouldn’t eat. You should distinguish two kinds of lodging: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent. You should distinguish two kinds of village or town: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent. You should distinguish two kinds of country: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent. ‘You should distinguish two two kinds of individual: those you should associate with, and those you shouldn’t associate with.’ That’s what I said, but why did I say it? Well, should you know of an individual: ‘When I associate with this individual, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline. And the necessities of life that a renunciate requires—robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick—are hard to come by. And the goal of the ascetic life for which I went forth from the lay life to homelessness is not being fully developed.’ In this case you should leave that individual at that very time of the day or night, without asking. You shouldn’t follow them. Whereas, should you know of an individual: ‘When I associate with this individual, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline. But the necessities of life that a renunciate requires—robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick—are easy to come by. However, the goal of the ascetic life for which I went forth from the lay life to homelessness is not being fully developed.’ In this case you should leave that individual after reflecting, without asking. You shouldn’t follow them. Well, should you know of an individual: ‘When I associate with this individual, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow. And the necessities of life that a renunciate requires—robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick—are hard to come by. But the goal of the ascetic life for which I went forth from the lay life to homelessness is being fully developed.’ In this case you should follow that individual after appraisal. You shouldn’t leave them. Whereas, should you know of an individual: ‘When I associate with this individual, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow. And the necessities of life that a renunciate requires—robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick—are easy to come by. And the goal of the ascetic life for which I went forth from the lay life to homelessness is being fully developed.’ In this case you should follow that individual. You shouldn’t leave them, even if they send you away. ‘You should distinguish two kinds of individual: those you should associate with, and those you shouldn’t associate with.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘You should distinguish two kinds of robes: those you should wear, and those you shouldn’t wear.’ That’s what I said, but why did I say it? Well, should you know of a robe: ‘When I wear this robe, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline.’ You should not wear that kind of robe. Whereas, should you know of a robe: ‘When I wear this robe, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow.’ You should wear that kind of robe. ‘You should distinguish two kinds of robes: those you should wear, and those you shouldn’t wear.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘You should distinguish two kinds of almsfood: that which you should eat, and that which you shouldn’t eat.’ That’s what I said, but why did I say it? Well, should you know of almsfood: ‘When I eat this almsfood, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline.’ You should not eat that kind of almsfood. Whereas, should you know of almsfood: ‘When I eat this almsfood, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow.’ You should eat that kind of almsfood. ‘You should distinguish two kinds of almsfood: that which you should eat, and that which you shouldn’t eat.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘You should distinguish two kinds of lodging: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent.’ That’s what I said, but why did I say it? Well, should you know of a lodging: ‘When I frequent this lodging, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline.’ You should not frequent that kind of lodging. Whereas, should you know of a lodging: ‘When I frequent this lodging, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow.’ You should frequent that kind of lodging. ‘You should distinguish two kinds of lodging: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘You should distinguish two kinds of village or town: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent.’ That’s what I said, but why did I say it? Well, should you know of a village or town: ‘When I frequent this village or town, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline.’ You should not frequent that kind of village or town. Whereas, should you know of a village or town: ‘When I frequent this village or town, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow.’ You should frequent that kind of village or town. ‘You should distinguish two kinds of village or town: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘You should distinguish two kinds of country: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent.’ That’s what I said, but why did I say it? Well, should you know of a country: ‘When I frequent this country, unskillful qualities grow, and skillful qualities decline.’ You should not frequent that kind of country. Whereas, should you know of a country: ‘When I frequent this country, unskillful qualities decline, and skillful qualities grow.’ You should frequent that kind of country. ‘You should distinguish two kinds of country: those you should frequent, and those you shouldn’t frequent.’ That’s what I said, and this is why I said it.”
၇။ သုတဝါသုတ္တံ
၇။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ။ အထ ခေါ သုတဝါ ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သုတဝါ ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ ဣဓေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိရိဗ္ဗဇေ။ တတြ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယော သော, သုတဝါ [သုတဝ (သျာ။)], ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ပဉ္စ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ [သမ္ပဇာနံ မုသာ (က။ သီ။)] ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော’တိ။ ကစ္စိ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတ’’န္တိ?
‘‘တဂ္ဃ တေ ဧတံ, သုတဝါ, သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ။ ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သုတဝါ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဆန္ဒာဂတိံ ဂန္တုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဒေါသာဂတိံ ဂန္တုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မောဟာဂတိံ ဂန္တုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဘယာဂတိံ ဂန္တုံ’။ ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သုတဝါ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’’န္တိ။ သတ္တမံ။
၇-သုတဝါသုတ် ၇။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ သုတဝါပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက်ပြောဆိုပြီး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား-“အသျှင်ဘုရား အခါ တစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် တောင်ငါးလုံး ဝိုင်းရံသော ဤရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏၊ အသျှင်ဘုရား ထိုအခါ အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်မှ ကြားဖူးပါ၏၊ မျက်မှောက်တော်မှ ခံယူဖူးပါ၏၊ “သုတဝါ အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန္တာ ဖြစ်၏၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မြတ်သောအကျင့်ကို သုံးပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (ခန္ဓာ) ဝန်ကို ချထားပြီး သူ ဖြစ်၏၊ မိမိအကျိုးစီးပွါးသို့ အစဥ်ရောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ဘဝသံယောဇဥ်ကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ငါးဌာနတို့ကို လွန်ကျူးရန် မထိုက်တော့ပေ။ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည်စေတနာနှင့် တကွ လုံ့လပြု၍ သတ္တဝါကို သတ်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် (အရှင်သည်) မပေးအပ်သော ဥစ္စာကို ခိုးလိုသော စိတ်ဖြင့် ယူခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် မေထုန်အကျင့်ကို မှီဝဲခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် သိလျက် ချွတ်ယွင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရှေးအခါ လူဖြစ်စဥ်ကကဲ့သို့ သိုမှီးခြင်းကို ပြု၍ ကာမဂုဏ်တို့ကို သုံးဆောင် (ခံစား)ခြင်းငှါ မထိုက်”ဟု (မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်မှ ကြားဖူးပါ၏၊ မျက်မှောက်တော်မှ ခံယူဖူးပါ၏)။ အသျှင်ဘုရား အဘယ်သို့ပါနည်း၊ ထိုစကားကို အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ (အထံတော်မှ) ကောင်းစွာ ကြားမိခြင်းပါလော၊ ကောင်းစွာ ခံယူမိခြင်းပါလော၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမိခြင်းပါလော၊ ကောင်းစွာ ဆောင်မိခြင်းပါလောဟု လျှောက်၏။ သုတဝါ အမှန်စင်စစ် သင်သည် ထိုစကားကို ကောင်းစွာ ကြားခြင်း ဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းစွာ ခံယူခြင်း ဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းစွာ ဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပေ၏၊ သုတဝါ ငါသည် ရှေးကလည်းကောင်း၊ ယခုလည်းကောင်း ဤသို့ပင် ဟော၏။ အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန္တာ ဖြစ်၏၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (မြတ်သောအကျင့်ကို) သုံးပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (ခန္ဓာ) ဝန်ကို ချထားပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မိမိအကျိုးစီးပွါးသို့ အစဥ်ရောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ဘဝသံယောဇဥ် ကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ကိုးဌာနတို့ကို လွန်ကျူးရန် မထိုက်တော့ပေ။ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည်စေတနာနှင့်တကွ လုံ့လပြု၍ သတ္တဝါကို သတ်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် (အရှင်သည်) မပေးအပ်သော ဥစ္စာကို ခိုးလိုသောစိတ်ဖြင့် ယူခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် မေထုန်အကျင့်ကို မှီဝဲခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် သိလျက် ချွတ်ယွင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်း ငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရှေးအခါ လူဖြစ်စဥ်ကကဲ့သို့ သိုမှီးခြင်းကို ပြု၍ ကာမဂုဏ်တို့ကို သုံးဆောင် (ခံစား)ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့့လိုက်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ဒေါသာဂတိသို့ လိုက်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် မောဟာဂတိသို့ လိုက်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ဘယာဂတိသို့ လိုက်ခြင်းငှါ မထိုက်။ သုတဝါ ငါသည် ရှေးကလည်းကောင်း၊ ယခုလည်းကောင်း ဤသို့ပင် ဟော၏၊ အကြင် ရဟန်းသည် ရဟန္တာဖြစ်၏၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မြတ်သောအကျင့်ကို သုံးပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (ခန္ဓာ) ဝန်ကို ချထားပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မိမိ အကျိုးစီးပွါးသို့ အစဥ်ရောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ဘဝသံယောဇဥ် ကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ဤကိုးဌာနတို့ကို လွန်ကျူးရန် မထိုက်တော့ပေဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.7 1. Awakening With Sutavā the Wanderer At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain. Then the wanderer Sutavā went up to the Buddha, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha: “Sir, this one time the Buddha was staying right here in Rājagaha, the Mountainfold. There I heard and learned this in the presence of the Buddha: ‘A mendicant who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—can’t transgress in five respects. A mendicant with defilements ended can’t deliberately take the life of a living creature, take something with the intention to steal, have sex, tell a deliberate lie, or store up goods for their own enjoyment like they used to as a lay person.’ I trust I properly heard, learned, applied the mind, and remembered that from the Buddha?” “Indeed, Sutavā, you properly heard, learned, applied the mind, and remembered that. In the past, as today, I say this: ‘A mendicant who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—can’t transgress in nine respects. A mendicant with defilements ended can’t deliberately take the life of a living creature, take something with the intention to steal, have sex, tell a deliberate lie, or store up goods for their own enjoyment like they used to as a lay person. And they can’t make decisions prejudiced by favoritism, hostility, stupidity, or cowardice.’ In the past, as today, I say this: ‘A mendicant who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—can’t transgress in these nine respects.’”
၈။ သဇ္ဈသုတ္တံ
၈။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေ။ အထ ခေါ သဇ္ဈော ပရိဗ္ဗာဇကော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သဇ္ဈော ပရိဗ္ဗာဇကော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
‘‘ဧကမိဒါဟံ, ဘန္တေ, သမယံ ဘဂဝါ ဣဓေဝ ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိရိဗ္ဗဇေ။ တတြ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတံ သမ္မုခါ ပဋိဂ္ဂဟိတံ – ‘ယော သော, သဇ္ဈ, ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ပဉ္စ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု အဒိန္နံ ထေယျသင်္ခါတံ အာဒါတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော’တိ။ ကစ္စိ မေတံ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတ’’န္တိ?
‘‘တဂ္ဃ တေ ဧတံ, သဇ္ဈ, သုဿုတံ သုဂ္ဂဟိတံ သုမနသိကတံ သူပဓာရိတံ။ ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သဇ္ဈ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတုံ – အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ…ပေ… အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗေ အဂါရိယဘူတော, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဗုဒ္ဓံ ပစ္စက္ခာတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု ဓမ္မံ ပစ္စက္ခာတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သံဃံ ပစ္စက္ခာတုံ, အဘဗ္ဗော ခီဏာသဝေါ ဘိက္ခု သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတုံ’။ ပုဗ္ဗေ စာဟံ, သဇ္ဈ, ဧတရဟိ စ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘ယော သော ဘိက္ခု အရဟံ ခီဏာသဝေါ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာဝိမုတ္တော, အဘဗ္ဗော သော ဣမာနိ နဝ ဌာနာနိ အဇ္ဈာစရိတု’’’န္တိ။ အဋ္ဌမံ။
၈-သဇ္ဈသုတ် ၈။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ သဇ္ဈပရိဗိုဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားနှင့် အတူ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက်ပြောဆိုပြီး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား အသျှင်ဘုရား အခါ တစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် တောင်ငါးလုံး ဝိုင်းရံသော ဤရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်မှ ကြားဖူးပါ၏၊ မျက်မှောက်တော်မှ ခံယူဖူးပါ၏၊ “သဇ္ဈအကြင်ရဟန်းသည် ရဟန္တာ ဖြစ်၏၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မြတ်သော အကျင့်ကို သုံးပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ခန္ဓာဝန်ကို ချထားပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မိမိအကျိုးစီးပွါးသို့ အစဥ်ရောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ဘဝသံယောဇဥ် ကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ငါးဌာနတို့ကို လွန်ကျူးရန် မထိုက်တော့ပေ။ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည်စေတနာနှင့်တကွ လုံ့လပြု၍ သတ္တဝါကို သတ်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် (အရှင်သည်) မပေးအပ်သော ဥစ္စာကို ခိုးလိုသော စိတ်ဖြင့် ယူခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် မေထုန် အကျင့်ကို မှီဝဲခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် သိလျက် ချွတ်ယွင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရှေးအခါ လူဖြစ်စဥ်ကကဲ့သို့ သိုမှီးခြင်းကို ပြု၍ ကာမဂုဏ်တို့ကို သုံးဆောင် (ခံစား)ခြင်းငှါ မထိုက်”ဟု (မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်တော်မှ ကြားဖူးပါ၏၊ မျက်မှောက်တော်မှ ခံယူဖူးပါ၏)။ အသျှင်ဘုရား အဘယ်သို့ပါနည်း၊ ထိုစကားကို အကျွန်ုပ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ (အထံတော်မှ) ကောင်းစွာ ကြားမိခြင်းပါလော၊ ကောင်းစွာ ခံယူမိခြင်းပါလော၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမိခြင်းပါလော၊ ကောင်းစွာ ဆောင်မိခြင်းပါလောဟု လျှောက်၏။ သဇ္ဈအမှန်စင်စစ် သင်သည် ထိုစကားကို ကောင်းစွာ ကြားခြင်း ဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းစွာ ခံယူခြင်း ဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းခြင်းဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းစွာ ဆောင်ခြင်းဖြစ်ပေ၏၊ သဇ္ဈငါသည် ရှေးကလည်းကောင်း၊ ယခုလည်းကောင်း ဤသို့ပင် ဟော၏။ အကြင် ရဟန်းသည် ရဟန္တာ ဖြစ်၏၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (မြတ်သောအကျင့်ကို) သုံးပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (ခန္ဓာ) ဝန်ကို ချထားပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မိမိအကျိုးစီးပွါးသို့ အစဥ်ရောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ဘဝသံယောဇဥ် ကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာသိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ကိုးဌာနတို့ကို လွန်ကျူးရန် မထိုက်တော့ပေ။ အာသဝေါ ကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည်စေတနာနှင့်တကွ လုံ့လပြု၍ သတ္တဝါကို သတ်ခြင်းငှါ မထိုက်။ပ။ အာသဝေါ ကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ရှေးအခါ လူဖြစ်စဥ်ကကဲ့သို့ သိုမှီးခြင်းကို ပြု၍ ကာမဂုဏ်တို့ကို သုံးဆောင် (ခံစား)ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် ဘုရားကို ပယ်စွန့်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် တရားကို ပယ်စွန့်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်း သည် သံဃာကို ပယ်စွန့်ခြင်းငှါ မထိုက်၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသော ရဟန်းသည် သိက္ခာကို ပယ်စွန့်ခြင်းငှါ မထိုက်။ သဇ္ဈငါသည် ရှေးကလည်းကောင်း၊ ယခုလည်းကောင်း ဤသို့ပင် ဟော၏၊ အကြင်ရဟန်းသည် ရဟန္တာ ဖြစ်၏၊ အာသဝေါကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (မြတ်သောအကျင့်ကို) သုံးပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးသူ ဖြစ်၏၊ (ခန္ဓာ) ဝန်ကို ချထားပြီးသူ ဖြစ်၏၊ မိမိ အကျိုးစီးပွါးသို့ အစဥ်ရောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ဘဝသံယောဇဥ်ကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ သိ၍ လွတ်မြောက်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ဤကိုးဌာနတို့ကို လွန်ကျူးရန် မထိုက်တော့ပေဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.8 1. Awakening With the Wanderer Sajjha At one time the Buddha was staying near Rājagaha, on the Vulture’s Peak Mountain. Then the wanderer Sajjha went up to the Buddha, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to the Buddha: “Sir, this one time the Buddha was staying right here in Rājagaha, the Mountainfold. There I heard and learned this in the presence of the Buddha: ‘A mendicant who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—can’t transgress in five respects. A mendicant with defilements ended can’t deliberately take the life of a living creature, take something with the intention to steal, have sex, tell a deliberate lie, or store up goods for their own enjoyment like they used to as a lay person.’ I trust I properly heard, learned, applied the mind, and remembered that from the Buddha?” “Indeed, Sajjha, you properly heard, learned, applied the mind, and remembered that. In the past, as today, I say this: ‘A mendicant who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—can’t transgress in nine respects. A mendicant with defilements ended can’t deliberately take the life of a living creature, take something with the intention to steal, have sex, tell a deliberate lie, or store up goods for their own enjoyment like they used to as a lay person. And they can’t abandon the Buddha, the teaching, the Saṅgha, or the training.’ In the past, as today, I say this: ‘A mendicant who is perfected—with defilements ended, who has completed the spiritual journey, done what had to be done, laid down the burden, achieved their heart’s goal, utterly ended the fetter of continued existence, and is rightly freed through enlightenment—can’t transgress in these nine respects.’”
၉။ ပုဂ္ဂလသုတ္တံ
၉။ ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ။ ကတမေ နဝ? အရဟာ, အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, အနာဂါမီ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, ပုထုဇ္ဇနော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ပုဂ္ဂလာ သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိ’’န္တိ။ နဝမံ။
၉-ပုဂ္ဂလသုတ် ၉။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့သည် ထင်ရှားရှိကုန်၏၊ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန္တာ၊ ရဟန္တာ ဖြစ်ရန် ကျင့်သူ၊ အနာဂါမ်၊ အနာဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်သူ၊ သကဒါဂါမ်၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်သူ၊ သောတာပန်၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်သူ၊ ပုထုဇဥ်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့သည် လောက၌ ထင်ရှား ရှိကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.9 1. Awakening Individuals “Mendicants, these nine individuals are found in the world. What nine? The perfected one and the one practicing for perfection. The non-returner and the one practicing to realize the fruit of non-return. The once-returner and the one practicing to realize the fruit of once-return. The stream-enterer and the one practicing to realize the fruit of stream-entry. And the ordinary person. These are the nine individuals found in the world.”
၁၀။ အာဟုနေယျသုတ္တံ
၁၀။ ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, ပုဂ္ဂလာ အာဟုနေယျာ ပါဟုနေယျာ ဒက္ခိဏေယျာ အဉ္ဇလိကရဏီယာ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿ။ ကတမေ နဝ? အရဟာ, အရဟတ္တာယ ပဋိပန္နော, အနာဂါမီ, အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, သောတာပန္နော, သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော, ဂေါတြဘူ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ပုဂ္ဂလာ အာဟုနေယျာ…ပေ… အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ။ ဒသမံ။
သမ္ဗောဓိဝဂ္ဂေါ ပဌမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
သမ္ဗောဓိ နိဿယော စေဝ, မေဃိယ နန္ဒကံ ဗလံ၊
သေဝနာ သုတဝါ သဇ္ဈော, ပုဂ္ဂလော အာဟုနေယျေန စာတိ။
၁၀-အာဟုနေယျသုတ် ၁၀။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့သည် (အရပ်ဝေးမှ) ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူ ပူဇော်ရန် ထိုက်ကုန်၏၊ ဧည့်သည်တို့အလို့ငှါ စီမံထားသော အလှူကို ခံထိုက်ကုန်၏၊ တမလွန်အတွက် ရည်မျှော်သော မြတ်သော အလှူကို ခံထိုက်ကုန်၏၊ လက်အုပ်ချီရန် ထိုက်ကုန်၏၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏ ကောင်းမှုပြုရန် အမြတ်ဆုံး လယ်မြေဖြစ်ကုန်၏။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-ရဟန္တာ၊ ရဟန္တာ ဖြစ်ရန် ကျင့်သူ၊ အနာဂါမ်၊ အနာဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်သူ၊ သကဒါဂါမ်၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်သူ၊ သောတာပန်၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ကျင့်သူ၊ ပုထုဇဥ် အနွယ်ကို ဖြတ်သူ ‘ဂေါတြဘူ’ ပုဂ္ဂိုလ်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့သည် (အရပ်ဝေးမှ) ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူပူဇော်ရန် ထိုက်ကုန်၏။ပ။ သတ္တဝါအပေါင်း၏ ကောင်းမှုပြုရန် အမြတ် ဆုံး လယ်မြေ ဖြစ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ ရှေးဦးစွာသော သမ္ဗောဓိဝဂ် ပြီး၏။
Numbered Discourses 9.10 1. Awakening Worthy of Offerings Dedicated to the Gods “Mendicants, these nine individuals are worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with cupped palms, and are the supreme field of merit for the world. What nine? The perfected one and the one practicing for perfection. The non-returner and the one practicing to realize the fruit of non-return. The once-returner and the one practicing to realize the fruit of once-return. The stream-enterer and the one practicing to realize the fruit of stream-entry. And a lamb of the flock. These are the nine individuals who are worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with cupped palms, and are the supreme field of merit for the world.”
၂။ သီဟနာဒဝဂ္ဂေါ
၁။ သီဟနာဒသုတ္တံ
၁၁။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝုတ္ထော မေ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ ဝဿာဝါသော။ ဣစ္ဆာမဟံ, ဘန္တေ, ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမိတု’’န္တိ။ ‘‘ယဿဒါနိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ကာလံ မညသီ’’တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ အညတရော ဘိက္ခု အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ သာရိပုတ္တေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ မံ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တော အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကန္တော’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန သာရိပုတ္တံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အာမန္တေတီ’’’တိ။ ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, အာမန္တေတီ’’တိ။ ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တဿ ဘိက္ခုနော ပစ္စဿောသိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော [မဟာမောဂ္ဂလာနော (က။)] အာယသ္မာ စ အာနန္ဒော အဝါပုရဏံ [အပါပုရဏံ (သျာ။ က။)] အာဒါယ ဝိဟာရေ အာဟိဏ္ဍန္တိ [ဝိဟာရေန ဝိဟာရံ အနွာဟိဏ္ဍန္တိ (သီ။ ပီ။), ဝိဟာရံ အာဟိဏ္ဍန္တိ (သျာ။)] – ‘‘အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော, အဘိက္ကမထာယသ္မန္တော! ဣဒါနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော သမ္မုခါ သီဟနာဒံ နဒိဿတီ’’တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓ တေ, သာရိပုတ္တ, အညတရော သဗြဟ္မစာရီ ခီယနဓမ္မံ အာပန္နော – ‘အာယသ္မာ မံ, ဘန္တေ, သာရိပုတ္တော အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇစာရိကံ ပက္ကန္တော’’’တိ။
‘‘ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပထဝိယံ သုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ အသုစိမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ ဂူထဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ မုတ္တဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ ခေဠဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ လောဟိတဂတမ္ပိ နိက္ခိပန္တိ, န စ တေန ပထဝီ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ပထဝီသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, အာပသ္မိံ သုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ အသုစိမ္ပိ ဓောဝန္တိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ဓောဝန္တိ, န စ တေန အာပေါ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အာပေါသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, တေဇော သုစိမ္ပိ ဍဟတိ အသုစိမ္ပိ ဍဟတိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ဍဟတိ, န စ တေန တေဇော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တေဇောသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဝါယော သုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ အသုစိမ္ပိ ဥပဝါယတိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ဥပဝါယတိ, န စ တေန ဝါယော အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဝါယောသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ရဇောဟရဏံ သုစိမ္ပိ ပုဉ္ဆတိ အသုစိမ္ပိ ပုဉ္ဆတိ ဂူထဂတမ္ပိ… မုတ္တဂတမ္ပိ… ခေဠဂတမ္ပိ… ပုဗ္ဗဂတမ္ပိ… လောဟိတဂတမ္ပိ ပုဉ္ဆတိ, န စ တေန ရဇောဟရဏံ အဋ္ဋီယတိ ဝါ ဟရာယတိ ဝါ ဇိဂုစ္ဆတိ ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ရဇောဟရဏသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, စဏ္ဍာလကုမာရကော ဝါ စဏ္ဍာလကုမာရိကာ ဝါ ကဠောပိဟတ္ထော နန္တကဝါသီ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပဝိသန္တော နီစစိတ္တံယေဝ ဥပဋ္ဌပေတွာ ပဝိသတိ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, စဏ္ဍာလကုမာရကစဏ္ဍာလကုမာရိကာသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဥသဘော ဆိန္နဝိသာဏော သူရတော သုဒန္တော သုဝိနီတော ရထိယာယ ရထိယံ သိင်္ဃာဋကေန သိင်္ဃာဋကံ အနွာဟိဏ္ဍန္တော န ကိဉ္စိ ဟိံသတိ ပါဒေန ဝါ ဝိသာဏေန ဝါ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဥသဘဆိန္နဝိသာဏသမေန စေတသာ ဝိဟရာမိ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ဣတ္ထီ ဝါ ပုရိသော ဝါ ဒဟရော ယုဝါ မဏ္ဍနကဇာတိကော သီသံနှာတော အဟိကုဏပေန ဝါ ကုက္ကုရကုဏပေန ဝါ မနုဿကုဏပေန ဝါ ကဏ္ဌေ အာသတ္တေန အဋ္ဋီယေယျ ဟရာယေယျ ဇိဂုစ္ဆေယျ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမိနာ ပူတိကာယေန အဋ္ဋီယာမိ ဟရာယာမိ ဇိဂုစ္ဆာမိ။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘန္တေ, ပုရိသော မေဒကထာလိကံ ပရိဟရေယျ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဣမံ ကာယံ ပရိဟရာမိ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ။ ယဿ နူန, ဘန္တေ, ကာယေ ကာယဂတာသတိ အနုပဋ္ဌိတာ အဿ, သော ဣဓ အညတရံ သဗြဟ္မစာရိံ အာသဇ္ဇ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇ စာရိကံ ပက္ကမေယျာ’’တိ။
အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယော အဟံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခိံ။ တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ။ ‘‘တဂ္ဃ တံ [တွံ (သီ။ ပီ။)], ဘိက္ခု, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယော တွံ သာရိပုတ္တံ အသတာ တုစ္ဆာ မုသာ အဘူတေန အဗ္ဘာစိက္ခိ။ ယတော စ ခေါ တွံ, ဘိက္ခု, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ။ ဝုဍ္ဎိဟေသာ, ဘိက္ခု, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘ခမ, သာရိပုတ္တ, ဣမဿ မောဃပုရိသဿ, ပုရာ တဿ တတ္ထေဝ သတ္တဓာ မုဒ္ဓါ ဖလတီ’’တိ [ဖလိဿတီတိ (က။ သီ။ သျာ။ ပီ။ က။) အဋ္ဌကထာသု ပန ‘‘ဖလတီတိ’’ ဣတွေဝ ဒိဿတိ]။ ‘‘ခမာမဟံ, ဘန္တေ, တဿ အာယသ္မတော သစေ မံ သော အာယသ္မာ ဧဝမာဟ – ‘ခမတု စ မေ သော အာယသ္မာ’’’တိ။ ပဌမံ။
၂-သီဟနာဒဝဂ် ၁-သီဟနာဒသုတ် ၁၁။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား-“အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ် သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ ဝါလပတ်လုံးနေပြီးပါပြီ၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ဒေသစာရီ လှည့်လည် ဖဲသွားရန် အလိုရှိပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ သာရိပုတြာ ယခုအခါ၌ သွားရန်အချိန်ကို သင်သိ၏ (သွားရန်မှာ သင်၏ အလိုအတိုင်းပင် ဖြစ်၏)ဟု့(မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် နေရာမှထကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ အရိုအသေ ပြုပြီးလျှင် ဖဲသွားလေ၏။ ထိုနောက် ရဟန်းတစ်ပါးသည် အသျှင်သာရိပုတြာ ဖဲသွား၍ မကြာမီ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား အသျှင်သာရိပုတြာသည် အကျွန်ုပ်ကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားပါသည်”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ပါးကို “ရဟန်း လာလော့၊ သင်သည် ငါ၏ စကားဖြင့် သာရိပုတြာကို ‘ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ သင့်ကို မြတ်စွာဘုရား ခေါ်နေ သည်ဟု ခေါ်ချေလော့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “ကောင်းပါပြီ အသျှင်ဘုရား”ဟု ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြားလျှောက်ထား၍ အသျှင်သာရိပုတြာအထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် အသျှင်သာရိပုတြာကို “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ သင့်ကို မြတ်စွာဘုရား ခေါ်နေပါ၏”ဟု ဆို၏။ “ငါ့သျှင် ကောင်းပြီ”ဟု အသျှင်သာရိပုတြာသည် ထိုရဟန်းအား ပြန်ကြား၏။ ထိုအခါ အသျှင်မောဂ္ဂလာန်နှင့် အသျှင်အာနန္ဒာတို့သည် သံကောက် ‘သော့’ ကို ယူ၍ “အသျှင်တို့ ကြွခဲ့ကြကုန်လော့၊ အသျှင်တို့ ကြွခဲ့ကြကုန်လော့၊ ယခုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ရဲတင်းသော စကားသံကို လျှောက်ဆိုလိမ့်မည်”ဟု ဆို၍ ကျောင်းတို့သို့ လှည့်လည်ကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေ၏၊ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေသော အသျှင်သာရိပုတြာအား မြတ်စွာဘုရားသည် “သာရိပုတြာ သီတင်းသုံးဖော်တစ်ဦးသည် ‘အသျှင်ဘုရား အသျှင်သာရိပုတြာသည် အကျွန်ုပ်ကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားပါ၏’ဟု ရှုတ်ချခြင်းသဘောသို့ ရောက်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာ၏။ အသျှင်ဘုရား မြေ၌ စင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း ချထားကုန်၏၊ မစင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း ချထားကုန်၏၊ ကျင်ကြီးကိုလည်း စွန့်ချကုန်၏၊ ကျင်ငယ်ကိုလည်း စွန့်ချကုန်၏၊ တံတွေးကိုလည်း ထွေးကုန်၏၊ ပြည်ကိုလည်း ချထားကုန်၏၊ သွေးကိုလည်း ချထားကုန်၏၊ မြေသည် ထိုသို့ချထားမှုဖြင့် မငြီးငွေ့ မရှက်နိုး မစက်ဆုပ်သကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော မြေနှင့် တူသော စိတ်ဖြင့် နေပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၁) အသျှင်ဘုရား ရေ၌ စင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း ဆေးကြောကုန်၏၊ မစင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကို လည်း ဆေးကြောကုန်၏၊ ကျင်ကြီးကိုလည်း၊ ကျင်ငယ်ကိုလည်း၊ တံတွေးကိုလည်း၊ ပြည်ကိုလည်း၊ သွေးကိုလည်း ဆေးကြောကုန်၏၊ ရေသည် ထိုဆေးကြောမှုဖြင့် မငြီးငွေ့ မရှက်နိုး မစက်ဆုပ်သကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော ရေနှင့်တူသော စိတ်ဖြင့် နေါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယ ဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၂) အသျှင်ဘုရား မီးသည် စင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း လောင်၏၊ မစင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း လောင်၏၊ ကျင်ကြီးကိုလည်း၊ ကျင်ငယ်ကိုလည်း၊ တံတွေးကိုလည်း၊ ပြည်ကိုလည်း၊ သွေးကိုလည်း လောင်၏၊ မီးသည် ထိုလောင်မှုဖြင့် မငြီးငွေ့ မရှက်နိုး မစက်ဆုပ်သကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော မီးနှင့့်တူသော စိတ်ဖြင့် နေပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ် သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၃) အသျှင်ဘုရား လေသည် စင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း တိုက်ခတ်ပါ၏၊ မစင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကို လည်း တိုက်ခတ်ပါ၏၊ ကျင်ကြီးကိုလည်း၊ ကျင်ငယ်ကိုလည်း၊ တံတွေးကိုလည်း၊ ပြည်ကိုလည်း၊ သွေးကိုလည်း တိုက်ခတ်ပါ၏၊ လေသည် ထိုတိုက်ခတ်မှုဖြင့် မငြီးငွေ့ မရှက်နိုး မစက်ဆုပ်သကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော လေနှင့်တူသော စိတ်ဖြင့် နေပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာ သတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသ စာရီဖဲသွားရာပါ၏။ (၄) အသျှင်ဘုရား ဖုံသုတ်အဝတ်သည် စင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း သုတ်ရ၏၊ မစင်ကြယ်သော ဝတ္ထုကိုလည်း သုတ်ရ၏၊ ကျင်ကြီးကိုလည်း၊ ကျင်ငယ်ကိုလည်း၊ တံတွေးကိုလည်း၊ ပြည်ကိုလည်း၊ သွေးကိုလည်း သုတ်ရ၏၊ ဖုံသုတ်အဝတ်သည် ထိုသုတ်မှုဖြင့် မငြီးငွေ့ မရှက်နိုး မစက်ဆုပ်သကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော ဖုံသုတ် အဝတ်နှင့် တူသော စိတ်ဖြင့် နေပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၅) အသျှင်ဘုရား ခွက်လက်စွဲလျက် စုတ်ပြတ်သော အဝတ်ကိုဝတ်သော ဒွန်းစဏ္ဍား လုလင်ပျိုသည် လည်းကောင်း၊ ဒွန်းစဏ္ဍားလုံမပျိုသည်လည်းကောင်း၊ ရွာနိဂုံးသို့ ဝင်လတ်သော် နှိမ့်ချသော စိတ်ကို သာလျှင်ဖြစ်စေ၍ ဝင်သကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော ဒွန်းစဏ္ဍားလုလင်ပျို လုံမပျိုနှင့်တူသော စိတ်ဖြင့် နေပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်း သုံးဖော်တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၆) အသျှင်ဘုရား ဦးချိုကျိုးသော၊ အကျင့်ကောင်းသော၊ ယဥ်ကျေးပြီးသော၊ ဆုံးမအပ်ပြီးသော နွားလားသည် လမ်းမတစ်ခုမှ လမ်းမတစ်ခုသို့ လမ်းဆုံတစ်ခုမှ လမ်းဆုံတစ်ခုသို့ လှည့်လည်လတ်သော် ခြေဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဦးချိုဖြင့်သော်လည်းကောင်း တစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ မညှဥ်းဆဲသကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်းအရှည်မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်မှုမရှိသော ဦးချိုကျိုးသော နွားလားနှင့်တူသော စိတ်ဖြင့် နေပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိ မထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၇) အသျှင်ဘုရား ငယ်ရွယ်နုပျိုသော အလှပြင်လေ့ရှိသော ဦးခေါင်းနှင့်တကွ ရေချိုးပြီးသော မိန်းမပျို သည်လည်းကောင်း၊ ယောကျာ်းပျိုသည်လည်းကောင်း မြွေကောင်ပုပ်ကိုဖြစ်စေ ခွေးကောင်ပုပ်ကိုဖြစ်စေ လူကောင်ပုပ်ကိုဖြစ်စေ လည်ပင်း၌ ဆွဲလိုက်ပါမူ ငြီးငွေ့ ရှက်နိုး စက်ဆုပ်သကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် အကျွန်ုပ် သည် ဤ (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ အကောင်ပုပ်ဖြင့် ငြီးငွေ့ပါ၏၊ ရှက်နိုးပါ၏၊ စက်ဆုပ်ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကို သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏။ (၈) အသျှင်ဘုရား ယောကျာ်းသည် အပေါက်ကြီးငယ်ရှိသော၊ အထက်မှ လျှံကျသော၊ အောက်မှ ယိုကျသော အမဲဆီအိုးကို ရွက်ဆောင်နေရာသကဲ့သို့၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူပင် အကျွန်ုပ်သည် အပေါက် ကြီးငယ်ရှိသော၊ အထက်မှ လျှံကျသော၊ အောက်မှ ယိုကျသော ဤ (ခန္ဓာ) ကိုယ်ကို့ရွက်ဆောင်နေရပါ၏။ အသျှင်ဘုရား စင်စစ် (ခန္ဓာ) ကိုယ်၌ ကာယဂတာသတိမထင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်သာ သီတင်းသုံးဖော် တစ်ဦးဦးကို ထိပါး၍ အပြစ်ကိုလည်း သည်းမခံစေဘဲ ဒေသစာရီ ဖဲသွားရာပါ၏ဟု (လျှောက်၏)။ (၉) ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် နေရာမှ ထ၍ (လက်ဝဲ) တစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ကိုယ်ဝတ်ကို စံပယ် တင်လျက် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးတိုက်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား-“အသျှင်ဘုရား မိုက်သည့် အလျောက် တွေဝေသည့်အလျောက် မလိမ္မာသည့်အလျောက် အပြစ်သည် အကျွန်ုပ်ကို လွှမ်းမိုးသွားခဲ့ပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် အသျှင်သာရိပုတြာကို ထင်ရှားမရှိသော အချည်းနှီးသော မှားယွင်းသော မဟုတ်မမှန်သော အားဖြင့် စွပ်စွဲမိပါသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအကျွန်ုပ်၏ အပြစ်ကို နောင်အခါစောင့်စည်းရန် အပြစ်ဟု လက်ခံတော်မူပါ”ဟု လျှောက်၏။ ရဟန်း မိုက်သည့်အလျောက် တွေဝေသည့်အလျောက် မလိမ္မာသည့်အလျောက် အပြစ်သည် သင့်ကို စင်စစ် လွှမ်းမိုးသွားခဲ့၏၊ သင်သည် သာရိပုတြာကို ထင်ရှားမရှိသော အချည်းနှီးသော မှားယွင်းသော မဟုတ် မမှန်သောအားဖြင့် စွပ်စွဲခဲ့၏။ ရဟန်း သင်သည် အပြစ်ကို အပြစ်ဟု မြင်၍ အပြစ်အားလျော်စွာ ကုစားသောကြောင့် သင်၏ ထို (အပြစ်) ကို (အပြစ်ဟု) ငါတို့ လက်ခံကုန်၏။ ရဟန်း အကြင်သူသည် အပြစ်ကို အပြစ်ဟု မြင်၍ အကြောင်းအားလျော်စွာ ကုစား၏၊ နောင်အခါစောင့်စည်း၏၊ (ထိုသူ၏) ဤ(ကုစားစောင့်စည်းခြင်း) သည် အရိယာ၏ ဝိနည်း ‘အဆုံးအမ’ ၌ ကြီးပွါးခြင်းပင်တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်သာရိပုတြာကို “သာရိပုတြာ ဤအချည်းနှီးသော ယောကျာ်းအား ထိုအရပ်၌ပင် ထိုသူ၏ ဦးထိပ်သည် ခုနစ်စိတ် မကွဲမီ သည်းခံလော့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား အကယ်၍ ထိုအသျှင်သည် အကျွန်ုပ်ကို ဤသို့ (သည်းခံပါဟု) ဆိုပါမူ အကျွန်ုပ်သည် ထိုအသျှင်အား သည်းခံပါ၏၊ ထိုအသျှင်ကလည်း အကျွန်ုပ်အား သည်းခံပါစေဟု (လျှောက်၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.11 2. The Lion’s Roar Sāriputta’s Lion’s Roar At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then Venerable Sāriputta went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him, “Sir, I have completed the rainy season residence at Sāvatthī. I wish to leave to wander the countryside.” “Please, Sāriputta, go at your convenience.” Then Sāriputta rose from his seat, bowed, and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving. And then, not long after Sāriputta had left, a certain monk said to the Buddha, “Sir, Venerable Sāriputta attacked me and left without saying sorry.” So the Buddha addressed one of the monks, “Please, monk, in my name tell Sāriputta that the Teacher summons him.” “Yes, sir,” that monk replied. He went to Sāriputta and said to him, “Reverend Sāriputta, the Teacher summons you.” “Yes, reverend,” Sāriputta replied. Now at that time the venerables Mahāmoggallāna and Ānanda, taking a latchkey, went from dwelling to dwelling, saying: “Come forth, venerables! Come forth, venerables! Now Venerable Sāriputta will roar his lion’s roar in the presence of the Buddha!” Then Venerable Sāriputta went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him: “Sāriputta, one of your spiritual companions has made this complaint: ‘Venerable Sāriputta attacked me and left without saying sorry.’” “Sir, someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose they were to toss both clean and unclean things on the earth, like feces, urine, spit, pus, and blood. The earth isn’t horrified, repelled, and disgusted because of this. In the same way, I live with a heart like the earth, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose they were to wash both clean and unclean things in water, like feces, urine, spit, pus, and blood. The water isn’t horrified, repelled, and disgusted because of this. In the same way, I live with a heart like water, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose a fire were to burn both clean and unclean things, like feces, urine, spit, pus, and blood. The fire isn’t horrified, repelled, and disgusted because of this. In the same way, I live with a heart like fire, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose the wind was to blow on both clean and unclean things, like feces, urine, spit, pus, and blood. The wind isn’t horrified, repelled, and disgusted because of this. In the same way, I live with a heart like the wind, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose a rag was to wipe up both clean and unclean things, like feces, urine, spit, pus, and blood. The rag isn’t horrified, repelled, and disgusted because of this. In the same way, I live with a heart like a rag, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose a boy or girl of a corpse-worker tribe, holding a pot and clad in rags, were to enter a town or village. They’d enter with a humble mind. In the same way, I live with a heart like a boy or girl of a corpse-worker tribe, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose there was a bull with his horns cut, gentle, well tamed and well trained. He’d wander from street to street and square to square without hurting anyone with his feet or horns. In the same way, I live with a heart like a bull with horns cut, abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose there was a woman or man who was young, youthful, and fond of adornments, and had bathed their head. If the carcass of a snake or a dog or a human were hung around their neck, they’d be horrified, repelled, and disgusted. In the same way, I’m horrified, repelled, and disgusted by this rotting body. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry. Suppose someone was to carry around a bowl of fat that was leaking and oozing from holes and cracks. In the same way, I carry around this body that’s leaking and oozing from holes and cracks. Someone who had not established mindfulness of the body might well attack one of their spiritual companions and leave without saying sorry.” Then that monk rose from his seat, placed his robe over one shoulder, bowed with his head to the Buddha’s feet, and said, “I made a mistake, sir. It was foolish, stupid, and unskillful of me to speak ill of Venerable Sāriputta with an incorrect, hollow, false, untruthful claim. Please, sir, accept my mistake for what it is, so I will restrain myself in future.” “Indeed, monk, you made a mistake. It was foolish, stupid, and unskillful of you to act in that way. But since you have recognized your mistake for what it is, and have dealt with it properly, I accept it. For it is growth in the training of the Noble One to recognize a mistake for what it is, deal with it properly, and commit to restraint in the future.” Then the Buddha said to Venerable Sāriputta, “Sāriputta, forgive that futile man before his head explodes into seven pieces right here.” “I will pardon that venerable if he asks me: ‘May the venerable please pardon me too.’”
၂။ သဥပါဒိသေသသုတ္တံ
၁၂။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ, ယံနူနာဟံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျ’’န္တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကရောတိ, သဗ္ဗော သော အပရိမုတ္တော နိရယာ အပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ အပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ အပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ’’တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိ နပ္ပဋိက္ကောသိ။ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ – ‘‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမီ’’တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ။ တဿ မယှံ, ဘန္တေ, ဧတဒဟောသိ – ‘အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတုံ၊ ယံနူနာဟံ ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမေယျ’န္တိ။ အထ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ယေန အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ အာရာမော တေနုပသင်္ကမိံ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တေဟိ အညတိတ္ထိယေဟိ ပရိဗ္ဗာဇကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံ။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံ။ တေန ခေါ ပန သမယေန တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ သန္နိသိန္နာနံ သန္နိပတိတာနံ အယမန္တရာကထာ ဥဒပါဒိ – ‘ယော ဟိ ကောစိ, အာဝုသော, သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကရောတိ, သဗ္ဗော သော အပရိမုတ္တော နိရယာ အပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ အပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ အပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ’တိ။ အထ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, တေသံ အညတိတ္ထိယာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာနံ ဘာသိတံ နေဝ အဘိနန္ဒိံ နပ္ပဋိက္ကောသိံ။ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကမိံ – ‘ဘဂဝတော သန္တိကေ ဧတဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ အာဇာနိဿာမီ’’’တိ။
‘‘ကေ စ [ကေစိ (သျာ။ ပီ။), တေ စ (က။)], သာရိပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ, ကေ စ [ကေစိ (သျာ။ ပီ။ က။) အ။ နိ။ ၆။၄၄ ပါဠိယာ သံသန္ဒေတဗ္ဗံ] သဥပါဒိသေသံ ဝါ ‘သဥပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ, အနုပါဒိသေသံ ဝါ ‘အနုပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ’’!
‘‘နဝယိမေ, သာရိပုတ္တ, ပုဂ္ဂလာ သဥပါဒိသေသာ ကာလံ ကုရုမာနာ ပရိမုတ္တာ နိရယာ ပရိမုတ္တာ တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တာ ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တာ အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။ ကတမေ နဝ? ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ။ သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ။ အယံ, သာရိပုတ္တ, ပဌမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ ပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။
‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ ပရိပူရကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ။ သော ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ…ပေ… အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ…ပေ… သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ ဟောတိ…ပေ… ဥဒ္ဓံသောတော ဟောတိ အကနိဋ္ဌဂါမီ။ အယံ, သာရိပုတ္တ, ပဉ္စမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ ပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။
‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ။ သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာ သကဒါဂါမီ ဟောတိ, သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ။ အယံ, သာရိပုတ္တ, ဆဋ္ဌော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ…ပေ… ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။
‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ။ သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဧကဗီဇီ ဟောတိ, ဧကံယေဝ မာနုသကံ ဘဝံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ။ အယံ, သာရိပုတ္တ, သတ္တမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ…ပေ… ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။
‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ။ သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ကောလံကောလော ဟောတိ, ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ကုလာနိ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ။ အယံ, သာရိပုတ္တ, အဋ္ဌမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ…ပေ… ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။
‘‘ပုန စပရံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓေကစ္စော ပုဂ္ဂလော သီလေသု ပရိပူရကာရီ ဟောတိ, သမာဓိသ္မိံ မတ္တသော ကာရီ, ပညာယ မတ္တသော ကာရီ။ သော တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ သတ္တက္ခတ္တုပရမော ဟောတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမံ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတိ။ အယံ, သာရိပုတ္တ, နဝမော ပုဂ္ဂလော သဥပါဒိသေသော ကာလံ ကုရုမာနော ပရိမုတ္တော နိရယာ ပရိမုတ္တော တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တော ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တော အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။
‘‘ကေ စ, သာရိပုတ္တ, အညတိတ္ထိယာ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဗာလာ အဗျတ္တာ, ကေ စ သဥပါဒိသေသံ ဝါ ‘သဥပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ, အနုပါဒိသေသံ ဝါ ‘အနုပါဒိသေသော’တိ ဇာနိဿန္တိ! ဣမေ ခေါ, သာရိပုတ္တ, နဝ ပုဂ္ဂလာ သဥပါဒိသေသာ ကာလံ ကုရုမာနာ ပရိမုတ္တာ နိရယာ ပရိမုတ္တာ တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပရိမုတ္တာ ပေတ္တိဝိသယာ ပရိမုတ္တာ အပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတာ။ န တာဝါယံ, သာရိပုတ္တ, ဓမ္မပရိယာယော ပဋိဘာသိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ ဥပါသကာနံ ဥပါသိကာနံ။ တံ ကိဿ ဟေတု? မာယိမံ ဓမ္မပရိယာယံ သုတွာ ပမာဒံ အာဟရိံသူတိ [အာဟရိံသု (သီ။ ပီ။)]။ အပိ စ မယာ [အပိ စာယံ (?)], သာရိပုတ္တ, ဓမ္မပရိယာယော ပဉှာဓိပ္ပါယေန ဘာသိတော’’တိ။ ဒုတိယံ။
၂-သဥပါဒိသေသသုတ် ၁၂။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ် သင်္ကန်းကို ဆောင်ယူကာ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆွမ်းအလို့ငှါ ဝင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာအား “သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ရန် အလွန်စောသေး၏၊ ငါသည် သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့၏ အရံသို့ ချဥ်းကပ်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤအကြံသည် ဖြစ်၏။ ထို့နောက် အသျှင်သာရိပုတြာသည် သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့၏ အရံသို့ ချဥ်းကပ်၍ သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့နှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက် ပြောဆို၏၊ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ်စကားကို ပြောဆို ပြီးဆုံးစေပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေ၏။ ထိုအခါ အညီအညွတ်စည်းဝေး ထိုင်နေကြသော သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ထိုပရိဗိုဇ်တို့အား “ငါ့သျှင်တို့ မည်သူမဆို စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်ရှိလျက် သေရသူ အားလုံးသည် ငရဲမှ မလွတ်၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ မလွတ်၊ ပြိတ္တာဘုံမှ မလွတ်၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ မလွတ်”ဟူသော ဤအကြား စကားသည် ထင်ရှား ဖြစ်၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ထိုပရိဗိုဇ်တို့၏ ပြောဆိုစကားကို မနှစ်ခြိုက်ခဲ့ပေ၊ မတားမြစ်ခဲ့ပေ၊ မနှစ်ခြိုက် မတားမြစ်ခဲ့ဘဲ “မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ဤပြောဆိုသော စကား၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရတော့မည်”ဟု နှလုံးသွင်း၍ နေရာမှ ထကာ ဖဲခဲ့၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ ဆွမ်းအလို့ငှါ လှည့်လည်၍ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ဆွမ်းခံရွာမှ ဖဲခဲ့ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား- အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် နံနက်အခါ၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူဆောင်ကာ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်ခဲ့ပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား ထိုအကျွန်ုပ်အား “သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ရန် အလွန်စောသေး၏၊ ငါသည် သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့၏ အရံသို့ ချဥ်းကပ်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤအကြံဖြစ်ခဲ့ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ထိုအခါ အကျွန်ုပ်သည် သာသနာ့ ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့၏ အရံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ထိုပရိဗိုဇ်တို့နှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက် ပြောဆိုပါ၏၊ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ်စကားကို ပြောဆို ပြီးဆုံးစေပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေခဲ့ပါ၏။ ထိုအခါ အညီအညွတ်စုပေါင်းစည်းဝေး ထိုင်နေသော ထိုပရိဗိုဇ်တို့အား “ငါ့သျှင်တို့ မည်သူမဆို စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်ရှိလျက် သေရသူ အားလုံး သည် ငရဲမှ မလွတ်၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ မလွတ်၊ ပြိတ္တာဘုံမှ မလွတ်၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ မလွတ်”ဟူသော ဤအကြားစကားသည် ထင်ရှားဖြစ်ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ထိုအခါ အကျွန်ုပ်သည် သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ထိုပရိဗိုဇ်တို့၏ ပြောဆိုသော စကားကို မနှစ်ခြိုက်ခဲ့ပါ၊ မတားမြစ်ခဲ့ပါ၊ မနှစ်ခြိုက် မတားမြစ်ခဲ့ဘဲ “မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ဤပြောဆိုအပ်သော စကား၏ အနက် အဓိပ္ပါယ်ကို သိရတော့မည်”ဟု နေရာမှ ထကာ ဖဲခဲ့ပါ၏ဟု လျှောက်၏။ သာရိပုတြာ အယူတစ်မျိုးရှိသော မိုက်ကုန် မလိမ္မာကုန်သော သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့သည်ကား အဘယ်သူတို့နည်း၊ အဘယ်သူတို့သည် စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်ရှိသည်ကို “စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်ရှိ၏”ဟု သိကုန်လိမ့်မည်နည်း၊ စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန် မရှိသည်ကိုလည်း “စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန် မရှိ”ဟု သိကုန်လိမ့်မည်နည်း။ သာရိပုတြာ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့သည် စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့် တကွ သေကုန်လျက် ငရဲမှ လွတ်ကုန်၏၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ လွတ်ကုန်၏၊ ပြိတ္တာဘုံမှ လွတ်ကုန်၏၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်ကုန်၏။ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-သာရိပုတြာ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလတို့၌ အပြည့်အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သမာဓိ၌ အပြည့်အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ ပညာ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့် လေ့ရှိ၏ (ပညာမပြည့်စုံသေး)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ် ငါးမျိုးတို့၏ကုန်ခြင်းကြောင့် သက်တမ်း၏ အလယ်ကြားကာလ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသူ (အန္တရာပယိနိဗ္ဗာယီအနာဂါမ်) ဖြစ်၏။ သာရိပုတြာ ဤသည်ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှ လွတ်သော၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ လွတ်သော၊ ပြိတ္တာဘုံမှ လွတ်သော၊ ဖရိုဖရဲ ကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်သော ပဌမပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၁) သာရိပုတြာ နောက်တစ်မျိုးကား ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလတို့၌ အပြည့် အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သမာဓိ၌ အပြည့်အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ ပညာ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏ (ပညာ မပြည့်စုံသေး)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် သက်တမ်း၏ အလယ်ကြားကာလကို လွန်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသူ (ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီအနာဂါမ်) ဖြစ်၏။ပ။ အားထုတ်မှုမရှိဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသူ (အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီအနာဂါမ်) ဖြစ်၏။ပ။ အားထုတ်မှုနှင့်တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသူ (သသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီအနာဂါမ်) ဖြစ်၏။ပ။ အထက်၌ မဂ်အလျဥ်ရှိသော အကနိဋ္ဌဘုံသို့ ရောက်သော (ဥဒ္ဓံသောတ အကနိဋ္ဌဂါမီ) အနာဂါမ် ဖြစ်၏။ သာရိပုတြာ ဤသည်ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှ လွတ်သော၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ လွတ်သော၊ ပြိတ္တာဘုံမှ လွတ်သော၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်သော ပဉ္စမပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၂-၅) သာရိပုတြာ နောက်တစ်မျိုးကား ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလတို့၌ အပြည့် အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သမာဓိ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏၊ ပညာ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏ (ပညာ့မပြည့်စုံသေး)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဥ်သုံးပါးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ရာဂ ဒေါသ မောဟတို့၏ ခေါင်းပါးခြင်းကြောင့် သကဒါဂါမ် ဖြစ်၏၊ ဤကာမဘုံသို့ တစ်ကြိမ်သာ လာ၍ ဒုက္ခ၏ အဆုံးကို ပြုသူ ဖြစ်၏။ သာရိပုတြာ ဤသည်ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှလွတ်သော။ပ။ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်သော ဆဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၆) သာရိပုတြာ နောက်တစ်မျိုးကား ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလတို့၌ အပြည့် အစုံကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သမာဓိ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏၊ ပညာ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏ (ပညာ မပြည့်စုံသေး)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဥ်သုံးပါးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် တစ်ကြိမ်သာ ပဋိသန္ဓေမျိုးစေ့ ရှိသူ (ဧကဗီဇီသောတာပန်) ဖြစ်၏၊ လူ့ဘဝ၌ တစ်ဘဝကိုသာဖြစ်စေ၍ ဒုက္ခ၏ အဆုံးကို ပြုသူ ဖြစ်၏။ သာရိပုတြာ ဤသည်ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှ လွတ်သော။ပ။ ဖရိုဖရဲ ကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်သော သတ္တမပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၇) သာရိပုတြာ နောက်တစ်မျိုးကား ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလတို့၌ အပြည့် အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သမာဓိ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏၊ ပညာ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏ (ပညာ မပြည့်စုံသေး)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဥ်သုံးပါးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ (မြင့်မြတ်သော အမျိုးတစ်မျိုးမှ မြင့်မြတ်သော အမျိုးတစ်မျိုးသို့) ကူးသူ (ကောလံကောလသောတာပန်) ဖြစ်၏၊ နှစ်ဘဝမှ သုံးဘဝတို့ကို ကူးပြောင်း၍ ကျင်လည်ပြီးနောက် ဒုက္ခ၏ အဆုံးကို ပြုသူ ဖြစ်၏။ သာရိပုတြာ ဤသည်ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှ လွတ်သော။ပ။ ဖရိုဖရဲ ကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်သော အဋ္ဌမပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၈) သာရိပုတြာ နောက်တစ်မျိုးကား ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလတို့၌ အပြည့် အစုံ ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သမာဓိ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏၊ ပညာ၌ အနည်းငယ် ပြုကျင့်လေ့ရှိ၏ (ပညာ မပြည့်စုံသေး)၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သံယောဇဥ်သုံးပါးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ခုနစ်ကြိမ် ပဋိသန္ဓေယူခြင်း အတိုင်းအရှည်ရှိသူ (သတ္တက္ခတ္တုပရမသောတာပန်) ဖြစ်၏၊ ခုနစ်ကြိမ် အတိုင်းအရှည် နတ်ပြည် လူ့ပြည်တို့၌ ကူးပြောင်း၍ ကျင်လည်ပြီးနောက် ဒုက္ခ၏ အဆုံးကို ပြုသူ ဖြစ်၏။ သာရိပုတြာ ဤသည်ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှ လွတ်သော၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ လွတ်သော၊ ပြိတ္တာဘုံမှ လွတ်သော၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်သော နဝမပုဂ္ဂိုလ်တည်း။ (၉) သာရိပုတြာ မိုက်ကုန်သော မလိမ္မာကုန်သော သာသနာ့ပြင်ပ အယူရှိကြသည့် ပရိဗိုဇ်တို့သည်ကား အဘယ်သူတို့နည်း၊ အဘယ်သူတို့သည် စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်ရှိသည်ကိုလည်း “စွဲလမ်းမှု အကြွင်း အကျန် ရှိ၏”ဟု သိကုန်လိမ့်မည်နည်း၊ စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန် မရှိသည်ကိုလည်း “စွဲလမ်းမှု အကြွင်း အကျန် မရှိ”ဟု သိကုန်လိမ့်မည်နည်း။ သာရိပုတြာ ဤသည်တို့ကား စွဲလမ်းမှု အကြွင်းအကျန်နှင့်တကွ သေလျက် ငရဲမှ လွတ်ကုန်သော၊ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ လွတ်ကုန်သော၊ ပြိတ္တာဘုံမှ လွတ်ကုန်သော၊ ဖရိုဖရဲ ကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိမှ လွတ်ကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုးမျိုးတို့တည်း။ သာရိပုတြာ ဤတရားဒေသနာတော်ကို ရဟန်း ရဟန်းမိန်းမ ဥပါသကာ ဥပါသိကာမတို့အား ငါ မဟောခဲ့ပေ။ ထိုသို့မဟောခဲ့ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ “ဤတရားဒေသနာတော်ကို ကြားနာရ၍ မေ့လျော့ခြင်းကို မဆောင်လာကြပါစေလင့်”ဟု (နှလုံးပြုသောကြောင့်တည်း)။ သာရိပုတြာ စင်စစ်သော်ကား ငါသည် ဤတရားဒေသနာတော်ကို (သင်၏) ပြဿနာအလိိုအားဖြင့် ဟောအပ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.12 2. The Lion’s Roar With Residue At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then Venerable Sāriputta robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Sāvatthī for alms. Then it occurred to him, “It’s too early to wander for alms in Sāvatthī. Why don’t I visit the monastery for the wanderers of other religions?” Then he went to the monastery for the wanderers of other religions and exchanged greetings with the wanderers there. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side. Now at that time while those wanderers of other religions were sitting together this discussion came up among them: “Reverends, no one who dies with residue is exempt from hell, the animal realm, or the ghost realm. They’re not exempt from places of loss, bad places, the underworld.” Sāriputta neither approved nor rejected that statement of the wanderers of other religions. He rose from his seat, thinking, “I will learn the meaning of this statement from the Buddha himself.” Then Sāriputta wandered for alms in Sāvatthī. After the meal, on his return from almsround, he went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened. “Sāriputta, these foolish, incompetent wanderers following other religions: who are they to know whether someone has residue or not? There are these nine individuals who, dying with residue, are exempt from hell, the animal realm, and the ghost realm. They’re exempt from places of loss, bad places, the underworld. What nine? There’s an individual who has fulfilled ethics and immersion, but has limited wisdom. With the ending of the five lower fetters they’re extinguished between one life and the next. This is the first individual … Furthermore, there’s an individual who has fulfilled ethics and immersion, but has limited wisdom. With the ending of the five lower fetters they’re extinguished upon landing. This is the second individual … With the ending of the five lower fetters they’re extinguished without extra effort. This is the third individual … With the ending of the five lower fetters they’re extinguished with extra effort. This is the fourth individual … With the ending of the five lower fetters they head upstream, going to the Akaniṭṭha realm. This is the fifth individual … Furthermore, there’s an individual who has fulfilled ethics, but has limited immersion and wisdom. With the ending of three fetters, and the weakening of greed, hate, and delusion, they’re a once-returner. They come back to this world once only, then make an end of suffering. This is the sixth individual … Furthermore, there’s an individual who has fulfilled ethics, but has limited immersion and wisdom. With the ending of three fetters, they’re a one-seeder. They will be reborn just one time in a human existence, then make an end of suffering. This is the seventh individual … Furthermore, there’s an individual who has fulfilled ethics, but has limited immersion and wisdom. With the ending of three fetters, they go from family to family. They will transmigrate between two or three families and then make an end of suffering. This is the eighth individual … Furthermore, there’s an individual who has fulfilled ethics, but has limited immersion and wisdom. With the ending of three fetters, they have at most seven rebirths. They will transmigrate at most seven times among gods and humans and then make an end of suffering. This is the ninth individual … These foolish, incompetent wanderers following other religions: who are they to know whether someone has residue or not? These are the nine individuals who, dying with residue, are exempt from hell, the animal realm, and the ghost realm. They’re exempt from places of loss, bad places, the underworld. Up until now, Sāriputta, I have not felt the need to give this exposition of the teaching to the monks, nuns, laymen, and laywomen. Why is that? For I didn’t want those who heard it to introduce negligence. However, I have spoken it in order to answer your question.”
၃။ ကောဋ္ဌိကသုတ္တံ
၁၃။ အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော [မဟာကောဋ္ဌိတော (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာကောဋ္ဌိကော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ [သုခဝေဒနိယံ (က။) မ။ နိ။ ၃။၈ ပဿိတဗ္ဗံ], တံ မေ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ [ဒုက္ခဝေဒနိယံ (က။)] ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ [သုခဝေဒနိယံ (က။) မ။ နိ။ ၃။၈ ပဿိတဗ္ဗံ], တံ မေ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ [ဒုက္ခဝေဒနိယံ (က။)] ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ ပနာဝုသော, သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ‘ယံ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ, တံ မေ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ ဟောတူ’တိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’’။
‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ သုခဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ အပရိပက္ကဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ နု ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။
‘‘‘ကိံ ပနာဝုသော သာရိပုတ္တ, ယံ ကမ္မံ အဝေဒနီယံ တံ မေ ကမ္မံ ဝေဒနီယံ ဟောတူတိ, ဧတဿ အတ္ထာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နော ဟိဒံ, အာဝုသော’တိ ဝဒေသိ။ အထ ကိမတ္ထံ စရဟာဝုသော, ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ?
‘‘ယံ ခွဿ [ယံ ခေါ (က။)], အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ, တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ [ဝုဿတိ (သျာ။)]။ (‘‘ကိံ ပနဿာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ, ယဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ?) [( ) သျာ။ က။ ပေါတ္ထကေသု နတ္ထိ] ‘‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ခွဿ [ခေါ ယံ (က။)], အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ။ တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ။ အယံ ‘ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ခွဿ, အာဝုသော…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ခွဿ, အာဝုသော…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ခွဿ, အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ။ တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ။ ဣဒံ ခွဿ [ဣတိ ခေါ ယံ (က။)], အာဝုသော, အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အပ္ပတ္တံ အသစ္ဆိကတံ အနဘိသမေတံ။ တဿ [ယဿ (?)] ဉာဏာယ ဒဿနာယ ပတ္တိယာ သစ္ဆိကိရိယာယ အဘိသမယာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတီ’’တိ။ တတိယံ။
၃-ကောဋ္ဌိကသုတ် ၁၃။ ထိုအခါ အသျှင်မဟာကောဋ္ဌိကသည် အသျှင်သာရိပုတြာအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ အသျှင် သာရိပုတြာနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက်ပြောဆို၏၊ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ် စကားကို ပြောဆိုပြီးဆုံးစေပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်ပြီးသော် အသျှင်သာရိပုတြာအား- “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘မျက်မှောက်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား တမလွန်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ၌) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့ ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘တမလွန်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ ခံစား ရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ)၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘ချမ်းချမ်းသာသာ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ဆင်းဆင်းရဲရဲ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ၌) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘ဆင်းဆင်းရဲရဲ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ချမ်းချမ်းသာသာ ခံစား ရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ)၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘ရင့်ကျက်မှ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား မရင့်ကျက်မီ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ၌) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘မရင့်ကျက်မီ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ရင့်ကျက်မှ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ)၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး နေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘များစွာ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား အနည်းငယ် ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ၌) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘အနည်းငယ် ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား များစွာ ခံစားရမည့် အကျိုး ရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ)၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေ သလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ခံစားရမည့် အကျိုးမရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ၌) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘ခံစားရမည့် အကျိုးမရှိသော ကံသည် ငါ့အား ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ)၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”။ ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ ‘မျက်မှောက်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား တမလွန်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံ၌) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့ ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) တမလွန်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ‘မျက်မှောက်ဘဝ၌ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာ့ဘုရား (အထံ)၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့ လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘ချမ်းချမ်းသာသာ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ဆင်းဆင်းရဲရဲ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရား (အထံတော်) ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) “ဆင်းဆင်းရဲရဲ ခံစားရမည့် အကျိုး ရှိသော ကံသည် ငါ့အား ချမ်းချမ်းသာသာ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ”ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ ‘ရင့်ကျက်မှ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား မရင့်ကျက်မီ ခံစား ရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) “မရင့်ကျက်မီ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ရင့်ကျက်မှ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ”ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံး သည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ ‘များစွာ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား အနည်းငယ် ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေ သလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘အနည်းငယ် ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား များစွာ ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ‘ခံစားရမည့် အကျိုးရှိသော ကံသည် ငါ့အား ခံစားရမည့် အကျိုးမရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) ‘ခံစားရမည့် အကျိုးမရှိသော ကံသည် ငါ့အား ခံစားရမည့် အကျိုး ရှိသော ကံဖြစ်ပါစေ’ဟူသော ဤအကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ အကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသလော”ဟု ဤသို့ မေးလတ်သော် “ငါ့သျှင် ဤသို့လည်း ကျင့်သုံးသည် မဟုတ်ပါ”ဟု ဆိုဘိ၏။ “ငါ့သျှင် (ထိုသို့ မဟုတ်လျှင်) အဘယ်အကျိုးငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် မသိရသေး မမြင်ရသေး မရောက်ရသေး မျက်မှောက်မပြုရသေး ထိုးထွင်း၍ မသိရသေးသော တရားကို သိနိုင်ရန် မြင်နိုင်ရန် ရောက်နိုင်ရန် မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ရန် မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေပါ၏ဟု (ဆို၏)။ “ငါ့သျှင် မသိရသေး မမြင်ရသေး မရောက်ရသေး မျက်မှောက်မပြုရသေး ထိုးထွင်း၍ မသိရသေးသော တရားကို သိနိုင်ရန် မြင်နိုင်ရန် ရောက်နိုင်ရန် မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ရန် မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေရသော တရားကား အဘယ်ပါနည်း”ဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် “ဤကား ဒုက္ခတည်း”ဟု မသိရသေး မမြင်ရသေး မရောက်ရသေး မျက်မှောက်မပြုရသေး ထိုးထွင်း၍ မသိရသေးသော တရားကို သိနိုင်ရန် မြင်နိုင်ရန် ရောက်နိုင်ရန် မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန့်ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ရန် မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေပါ၏၊ ငါ့သျှင် “ဤကား ဒုက္ခ ဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု။ပ။ ငါ့သျှင် “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာတည်း”ဟု။ပ။ ငါ့သျှင် “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်တည်း”ဟု မသိရသေး မမြင်ရသေး မရောက်ရသေး မျက်မှောက် မပြုရသေး ထိုးထွင်း၍ မသိရသေးသော တရားကို သိနိုင်ရန် မြင်နိုင်ရန် ရောက်နိုင်ရန် မျက်မှောက် ပြုနိုင်ရန် ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ရန် မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေပါ၏။ ငါ့သျှင် ဤသည်ကား မသိရသေး မမြင်ရသေး မရောက်ရသေး မျက်မှောက်မပြုရသေး ထိုးထွင်း၍ မသိရသေးသော တရားကို သိနိုင်ရန် မြင်နိုင်ရန် ရောက်နိုင်ရန် မျက်မှောက်ပြုနိုင်ရန် ထိုးထွင်း၍ သိနိုင်ရန် မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးနေပါ၏ဟု (ဆို၏)။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.13 2. The Lion’s Roar With Koṭṭhita Then Venerable Mahākoṭṭhita went up to Venerable Sāriputta, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Sāriputta: “Reverend Sāriputta, is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced in this life be experienced by me in lives to come’?” “Certainly not, reverend.” “Then is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced in lives to come be experienced by me in this life’?” “Certainly not.” “Is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced as pleasant be experienced by me as painful’?” “Certainly not.” “Then is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced as painful be experienced by me as pleasant’?” “Certainly not.” “Is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced when ripe be experienced by me when unripe’?” “Certainly not.” “Then is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced when unripe be experienced by me when ripe’?” “Certainly not.” “Is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced a lot be experienced by me a little’?” “Certainly not.” “Then is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced a little be experienced by me a lot’?” “Certainly not.” “Is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds to be experienced by me be not experienced’?” “Certainly not.” “Then is the spiritual life led under the Buddha for this goal: ‘May deeds not to be experienced be experienced’?” “Certainly not.” “Reverend Sāriputta, when you were asked whether the spiritual life was lived under the Buddha so that deeds to be experienced in this life are experienced in lives to come, you said, ‘Certainly not’. When you were asked whether the spiritual life was lived under the Buddha so that deeds to be experienced in lives to come are experienced in this life … deeds to be experienced as pleasant are experienced as painful … deeds to be experienced as painful are experienced as pleasant … deeds to be experienced when ripe are experienced when unripe … deeds to be experienced when unripe are experienced when ripe … deeds to be experienced a lot are experienced a little … deeds to be experienced a little are experienced a lot … deeds to be experienced are not experienced … When you were asked whether the spiritual life was lived under the Buddha so that deeds not to be experienced are experienced, you said, ‘Certainly not.’ Then what exactly is the goal of leading the spiritual life under the Buddha?” “Reverend, the spiritual life is lived under the Buddha to know, see, attain, realize, and comprehend that which is unknown, unseen, unattained, unrealized, and uncomprehended.” “But what is the unknown, unseen, unattained, unrealized, and uncomprehended?” “‘This is suffering.’ … ‘This is the origin of suffering.’ … ‘This is the cessation of suffering.’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering.’ … This is the unknown, unseen, unattained, unrealized, and uncomprehended. The spiritual life is lived under the Buddha to know, see, attain, realize, and comprehend this.”
၄။ သမိဒ္ဓိသုတ္တံ
၁၄။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သမိဒ္ဓိ ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ သမိဒ္ဓိံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိမာရမ္မဏာ, သမိဒ္ဓိ, ပုရိသဿ သင်္ကပ္ပဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ? ‘‘နာမရူပါရမ္မဏာ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကွ နာနတ္တံ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ? ‘‘ဓာတူသု, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမုဒယာ’’တိ? ‘‘ဖဿသမုဒယာ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမောသရဏာ’’တိ? ‘‘ဝေဒနာသမောသရဏာ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံပမုခါ’’တိ? ‘‘သမာဓိပ္ပမုခါ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံအဓိပတေယျာ’’တိ? ‘‘သတာဓိပတေယျာ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဥတ္တရာ’’တိ? ‘‘ပညုတ္တရာ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသာရာ’’တိ? ‘‘ဝိမုတ္တိသာရာ, ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဩဂဓာ’’တိ? ‘‘အမတောဂဓာ, ဘန္တေ’’တိ။
‘‘‘ကိမာရမ္မဏာ, သမိဒ္ဓိ, ပုရိသဿ သင်္ကပ္ပဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘နာမရူပါရမ္မဏာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကွ နာနတ္တံ ဂစ္ဆန္တီ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဓာတူသု, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမုဒယာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဖဿသမုဒယာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသမောသရဏာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဝေဒနာသမောသရဏာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံပမုခါ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘သမာဓိပ္ပမုခါ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံအဓိပတေယျာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘သတာဓိပတေယျာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဥတ္တရာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ပညုတ္တရာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံသာရာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘ဝိမုတ္တိသာရာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ ‘တေ ပန, သမိဒ္ဓိ, ကိံဩဂဓာ’တိ, ဣတိ ပုဋ္ဌော သမာနော ‘အမတောဂဓာ, ဘန္တေ’တိ ဝဒေသိ။ သာဓု သာဓု, သမိဒ္ဓိ! သာဓု ခေါ တွံ, သမိဒ္ဓိ, ပုဋ္ဌော [ပဉှံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေသိ, တေန စ မာ မညီ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
၄-သမိဒ္ဓိသုတ် ၁၄။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေသော အသျှင်သမိဒ္ဓိအား အသျှင်သာရိပုတြာသည် ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏-“ငါ့သျှင်သမိဒ္ဓိ ယောကျာ်း၏ အကြံအစည်ဟူသော ဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင်အကြောင်းရှိ၍ ဖြစ်ကုန်သနည်း”။ အသျှင်ဘုရား နာမ်ရုပ်လျှင် အကြောင်းရှိ၍ ဖြစ်ပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်၌ ထူးခြားခြင်းသို့ ရောက် သနည်း။ အသျှင်ဘုရား ဓာတ် (သဘော)တို့၌ ထူးခြားခြင်းသို့ ရောက်ပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား ဖဿလျှင် ဖြစ်ကြောင်း ရှိပါကုန်၏၊ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် ပေါင်းဆုံရာ ရှိကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား ဝေဒနာလျှင် ပေါင်းဆုံရာ ရှိပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုတရားတို့သည် အဘယ်လျှင် အဦးရှိကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား သမာဓိလျှင် အဦးရှိပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် အကြီးအကဲရှိကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား သတိလျှင် အကြီးအကဲ ရှိပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် လွန်ကဲမှု ရှိကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား ပညာလျှင် လွန်ကဲမှု ရှိပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် အနှစ်သာရ ရှိကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား ဝိမုတ္တိ ‘ဖိုလ်’လျှင် အနှစ်သာရ ရှိပါကုန်၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်၌ သက်ဝင်ကုန်သနည်း။ အသျှင်ဘုရား အမြိုက် (နိဗ္ဗာန်) ၌ သက်ဝင်ကုန်၏ဟု (လျှောက်၏)။ “သမိဒ္ဓိ ယောကျာ်း၏ အကြံအစည်ဟူသော ဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် အကြောင်းရှိ၍ ဖြစ်ကုန် သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည်ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား နာမ်ရုပ်လျှင် အကြောင်းရှိကုန်၍ ဖြစ်ပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်၌ ထူးခြားခြင်းသို့ ရောက်ကုန်သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည် ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား ဓာတ်တို့၌ ထူးခြားခြင်းသို့ ရောက်ပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်း ရှိကုန်သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည်ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား ဖဿလျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိပါကုန်၏”ဟု ဆို၏၊ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် ပေါင်းဆုံရာ ရှိကုန် သနည်း”ဟု မေးသည်ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား ဝေဒနာလျှင် ပေါင်းဆုံရာ ရှိပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် အဦးရှိကုန်သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည်ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား သမာဓိလျှင် အဦးရှိပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် အကြီးအကဲ ရှိကုန် သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည် ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား သတိလျှင် အကြီးအကဲ ရှိပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် လွန်ကဲမှု ရှိကုန်သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည်ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား ပညာလျှင် လွန်ကဲမှု ရှိပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်လျှင် အနှစ် သာရ ရှိကုန်သနည်း”ဟု ဤသို့ မေးသည်ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား ဝိမုတ္တိ ‘ဖိုလ်’လျှင် အနှစ်သာရ ရှိပါ့ကုန်၏”ဟု ဆို၏။ “သမိဒ္ဓိ ထိုဝိတက်တို့သည် အဘယ်၌ သက်ဝင်ကုန်သနည်း”ဟု မေးသည် ရှိသော် “အသျှင်ဘုရား အမြိုက် (နိဗ္ဗာန်) ၌ သက်ဝင်ပါကုန်၏”ဟု ဆို၏။ သမိဒ္ဓိ ကောင်းပေစွ ကောင်းပေစွ၊ သမိဒ္ဓိ သင်သည် မေးတိုင်း မေးတိုင်း ကောင်းစွာပင် ဖြေဆိုနိုင် ပေ၏၊ ထိုမေးတိုင်း ဖြေနိုင်သဖြင့်လည်း (ငါဖြေနိုင်သည်ဟူ၍) အထင်မကြီးလေလင့်ဟု မိန့်ဆို၏။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.14 2. The Lion’s Roar With Samiddhi Then Venerable Samiddhi went up to Venerable Sāriputta, bowed, and sat to one side. Venerable Sāriputta said to him: “Samiddhi, based on what do thoughts arise in a person?” “Based on name and form, sir.” “Where do they become diversified?” “In the elements.” “What is their origin?” “Contact is their origin.” “What is their meeting place?” “Feeling is their meeting place.” “What is their chief?” “Immersion is their chief.” “What is their ruler?” “Mindfulness is their ruler.” “What is their overseer?” “Wisdom is their overseer.” “What is their core?” “Freedom is their core.” “What is their objective?” “Their objective is freedom from death.” “Samiddhi, when you were asked what is the basis on which thoughts arise in a person, you answered ‘name and form’. When you were asked … what is their objective, you answered ‘freedom from death’. Good, good, Samiddhi! It’s good that you answered each question. But don’t get conceited because of that.”
၅။ ဂဏ္ဍသုတ္တံ
၁၅။ ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဏ္ဍော အနေကဝဿဂဏိကော။ တဿဿု ဂဏ္ဍဿ နဝ ဝဏမုခါနိ နဝ အဘေဒနမုခါနိ။ တတော ယံ ကိဉ္စိ ပဂ္ဃရေယျ – အသုစိယေဝ ပဂ္ဃရေယျ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပဂ္ဃရေယျ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ [ဇေဂုစ္ဆိယေဝ (က။)] ပဂ္ဃရေယျ၊ ယံ ကိဉ္စိ ပသဝေယျ – အသုစိယေဝ ပသဝေယျ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပသဝေယျ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပသဝေယျ။
‘‘ဂဏ္ဍောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမဿေတံ စာတုမဟာဘူတိကဿ [စာတုမ္မဟာဘူတိကဿ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ကာယဿ အဓိဝစနံ မာတာပေတ္တိကသမ္ဘဝဿ ဩဒနကုမ္မာသူပစယဿ အနိစ္စုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနဘေဒနဝိဒ္ဓံသနဓမ္မဿ။ တဿဿု ဂဏ္ဍဿ နဝ ဝဏမုခါနိ နဝ အဘေဒနမုခါနိ။ တတော ယံ ကိဉ္စိ ပဂ္ဃရတိ – အသုစိယေဝ ပဂ္ဃရတိ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပဂ္ဃရတိ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပဂ္ဃရတိ၊ ယံ ကိဉ္စိ ပသဝတိ – အသုစိယေဝ ပသဝတိ, ဒုဂ္ဂန္ဓံယေဝ ပသဝတိ, ဇေဂုစ္ဆိယံယေဝ ပသဝတိ။ တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဣမသ္မိံ ကာယေ နိဗ္ဗိန္ဒထာ’’တိ။ ပဉ္စမံ။
၅-ဂဏ္ဍသုတ် ၁၅။ ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား နှစ်အရေအတွက် များစွာကြာမြင့်သော အိုင်းအမာ ‘အနာ’ သည် (ရှိရာ၏)၊ ထိုအိုင်းအမာအား မည်သူကမျှ ဖောက်ခွဲ၍ ပြုရသည်မဟုတ်ကုန်သော အပေါက်ဝကိုးခုဟူသော အနာဝ ကိုးပေါက်တို့သည် ရှိကုန်ရာ၏၊ ထိုအနာဝ ကိုးပေါက်တို့မှ တစ်စုံတစ်ရာယိုကျပါမူ မစင်ကြယ်သော အရာသာ ယိုကျရာ၏၊ မကောင်းသော အနံ့သာ ယိုကျရာ၏၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အရာသာ ယိုကျ ရာ၏၊ တစ်စုံတစ်ရာ ပွါးစီးပါမူ မစင်ကြယ်သော အရာသာ ပွါးစီးရာ၏၊ မကောင်းသော အနံ့သာ ပွါးစီး ရာ၏၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အရာသာ ပွါးစီးရာ၏။ ရဟန်းတို့ “အိုင်းအမာ”ဟူသော ဤအမည်သည် မိဘတို့၏ သုက်သွေးကြောင့်ဖြစ်သော၊ ထမင်း မုန့်တို့ဖြင့် ကြီးပွါးစေအပ်သော၊ မမြဲခြင်းသဘော နံ့သာပျောင်းတို့ဖြင့် ပွတ်သပ်ပေးရခြင်းသဘော၊ ဆုပ်နယ်ပေးရခြင်းသဘော၊ ပြိုကွဲပျက်စီးခြင်းသဘောရှိသော၊ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ဖြင့်ပြီးသော ဤခန္ဓာ ကိုယ်၏ အမည်တည်း။ ထိုခန္ဓာကိုယ် အိုင်းအမာအား မည်သူကမျှ ဖောက်ခွဲ၍ ပြုရသည် မဟုတ်ကုန်သော အပေါက်ဝကိုးခုဟူသော အနာဝ ကိုးပေါက်တို့သည် ရှိကုန်ရာ၏၊ ထိုအနာဝကိုးပေါက်တို့မှ တစ်စုံတစ်ရာ ယိုကျပါမူ မစင်ကြယ်သော အရာသာ ယိုကျရာ၏၊ မကောင်းသော အနံ့သာ ယိုကျရာ၏၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အရာသာ ယိုကျရာ၏၊ တစ်စုံတစ်ရာ ပွါးစီးပါမူ မစင်ကြယ်သော အရာသာ ပွါးစီးရာ၏၊ မကောင်းသော အနံ့သာ ပွါးစီးရာ၏၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်သော အရာသာ ပွါးစီးရာ၏။ ရဟန်းတို့ ထို့ကြောင့် ဤ (ခန္ဓာ)ကိုယ်၌ ငြီးငွေ့ကြကုန်လော့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.15 2. The Lion’s Roar The Simile of the Boil “Mendicants, suppose there was a boil that was many years old. And that boil had nine orifices that were continually open wounds. Whatever oozed out of them would be filthy, stinking, and disgusting. Whatever exuded from them would be filthy, stinking, and disgusting. ‘Boil’ is a term for this body made up of the four principal states, produced by mother and father, built up from rice and porridge, liable to impermanence, to wearing away and erosion, to breaking up and destruction. And that boil has nine orifices that are continually open wounds. Whatever oozes out of them is filthy, stinking, and disgusting. Whatever exudes from them is filthy, stinking, and disgusting. So, mendicants, have no illusion about this body.”
၆။ သညာသုတ္တံ
၁၆။ ‘‘နဝယိမာ, ဘိက္ခဝေ, သညာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောန္တိ မဟာနိသံသာ အမတောဂဓာ အမတပရိယောသာနာ။ ကတမာ နဝ? အသုဘသညာ, မရဏသညာ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ [ပဋိက္ကူလသညာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတသညာ [အနဘိရတိသညာ (က။) အ။ နိ။ ၅။၁၂၁-၁၂၂], အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ သညာ, ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ မဟပ္ဖလာ ဟောန္တိ မဟာနိသံသာ အမတောဂဓာ အမတပရိယောသာနာ’’တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-သညာသုတ် ၁၆။ ရဟန်းတို့ ဤသညာကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများကြကုန်မူ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာပြုကြကုန်မူ အကျိုး များကုန်၏၊ အာနိသင်များကုန်၏၊ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ သက်ဝင်ကုန်၏၊ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်လျှင် အဆုံးရှိကုန်၏။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-မတင့်တယ်ဟု အမှတ်ပြုမှု ‘အသုဘသညာ’၊ သေခြင်း၌ အမှတ်ပြုမှု ‘မရဏသညာ’၊ အစားအစာ၌ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဟု အမှတ်ပြုမှု ‘အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ’၊ လောက အားလုံး၌ မမွေ့လျော်ဖွယ်ဟု အမှတ်ပြုမှု ‘သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညာ’၊ မမြဲဟု အမှတ်ပြုမှု ‘အနိစ္စ သညာ’၊ မမြဲရာ၌ ဆင်းရဲဟု အမှတ်ပြုမှု ‘အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ’၊ ဆင်းရဲရာ၌ အစိုးမရ ‘အတ္တမဟုတ်’ဟု အမှတ်ပြုမှု ‘ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ’၊ ပယ်ခြင်း၌ဖြစ်သော အမှတ်ပြုမှု ‘ပဟာနသညာ’၊ တပ်မက်မှု ကင်းခြင်း၌ ဖြစ်သော အမှတ်ပြုမှု ‘ဝိရာဂသညာ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသညာကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများကြကုန်မူ၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကြကုန်မူ အကျိုးများကုန်၏၊ အာနိသင်များကုန်၏၊ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ သက်ဝင်ကုန်၏၊ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်လျှင် အဆုံးရှိကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.16 2. The Lion’s Roar Perceptions “Mendicants, these nine perceptions, when developed and cultivated, are very fruitful and beneficial. Their objective and culmination is freedom from death. What nine? The perceptions of ugliness, death, repulsiveness of food, dissatisfaction with the whole world, impermanence, suffering in impermanence, not-self in suffering, giving up, and fading away. These nine perceptions, when developed and cultivated, are very fruitful and beneficial. Their objective and culmination is freedom from death.”
၇။ ကုလသုတ္တံ
၁၇။ ‘‘နဝဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ နာလံ ဥပဂန္တုံ, ဥပဂန္တွာ ဝါ နာလံ နိသီဒိတုံ။ ကတမေဟိ နဝဟိ? န မနာပေန ပစ္စုဋ္ဌေန္တိ, န မနာပေန အဘိဝါဒေန္တိ, န မနာပေန အာသနံ ဒေန္တိ, သန္တမဿ ပရိဂုဟန္တိ, ဗဟုကမ္ပိ ထောကံ ဒေန္တိ, ပဏီတမ္ပိ လူခံ ဒေန္တိ, အသက္ကစ္စံ ဒေန္တိ နော သက္ကစ္စံ, န ဥပနိသီဒန္တိ ဓမ္မဿဝနာယ, ဘာသိတမဿ န သုဿူသန္တိ။ ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ နာလံ ဥပဂန္တုံ ဥပဂန္တွာ ဝါ နာလံ နိသီဒိတုံ။
‘‘နဝဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ အလံ ဥပဂန္တုံ, ဥပဂန္တွာ ဝါ အလံ နိသီဒိတုံ။ ကတမေဟိ နဝဟိ? မနာပေန ပစ္စုဋ္ဌေန္တိ, မနာပေန အဘိဝါဒေန္တိ, မနာပေန အာသနံ ဒေန္တိ, သန္တမဿ န ပရိဂုဟန္တိ, ဗဟုကမ္ပိ ဗဟုကံ ဒေန္တိ, ပဏီတမ္ပိ ပဏီတံ ဒေန္တိ, သက္ကစ္စံ ဒေန္တိ နော အသက္ကစ္စံ, ဥပနိသီဒန္တိ ဓမ္မဿဝနာယ, ဘာသိတမဿ သုဿူသန္တိ။ ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ကုလံ အနုပဂန္တွာ ဝါ အလံ ဥပဂန္တုံ, ဥပဂန္တွာ ဝါ အလံ နိသီဒိတု’’န္တိ။ သတ္တမံ။
၇-ကုလသုတ် ၁၇။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါကိုးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဒါယကာတို့ အိမ်သို့ မကပ်ရောက်ရသေးသော် ကပ်ရောက်ရန် မသင့်၊ ကပ်ရောက်ပြီးသော်ကား ထိုင်နေရန် မသင့်။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မြတ်နိုးသဖြင့် ခရီးဦးမကြိုဆိုကုန်၊ မြတ်နိုးသဖြင့် ရှိမခိုးကုန်၊ မြတ်နိုးသဖြင့် နေရာမပေးကုန်၊ ထင်ရှား ရှိသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ထိုရဟန်းအား လျှို့ဝှက်ကုန်၏၊ အလှူဝတ္ထုအများအပြားရှိပါလျက်လည်း အနည်းငယ်မျှသာ ပေးလှူကုန်၏၊ မွန်မြတ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုရှိလျက်လည်း ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ပေးလှူကုန်၏၊ မရိုမသေ ပေးလှူကုန်၏၊ ရိုရိုသေသေ မပေးလှူကုန်၊ တရားနာရန် ချဥ်းကပ်၍ မနေထိုင်ကုန်၊ ထိုရဟန်းဟောသော တရားကို ကောင်းစွာ မနာကုန်။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါ ကိုးမျိုးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဒါယကာတို့အိမ်သို့ မကပ်ရောက်ရသေးသော် ကပ်ရောက်ရန် မသင့်၊ ကပ်ရောက်ပြီးသော်ကား ထိုင်နေရန် မသင့်။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါကိုးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဒါယကာတို့ အိမ်သို့ မကပ်ရောက်ရသေးသော် ကပ်ရောက်ရန်သင့်၏၊ ကပ်ရောက်ပြီးသော်ကား ထိုင်နေရန် သင့်၏။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မြတ်နိုးသဖြင့် ခရီးဦးကြိုဆိုကုန်၏၊ မြတ်နိုးသဖြင့် ရှိခိုးကုန်၏၊ မြတ်နိုးသဖြင့် နေရာပေးကုန်၏၊ ထင်ရှား ရှိသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ထိုရဟန်းအား မလျှို့ဝှက်၊ အလှူဝတ္ထုအများအပြားရှိသော် အများအပြား ပေးလှူကုန်၏၊ မွန်မြတ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုရှိသော် မွန်မြတ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ပေးလှူကုန်၏၊ ရိုရို သေသေ ပေးလှူကုန်၏၊ မရိုမသေ မလှူကုန်၊ တရားနာရန် ချဥ်းကပ်၍ ထိုင်နေကုန်၏၊ ထိုရဟန်း ဟောသော တရားကို ကောင်းစွာ နာကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါကိုးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဒါယကာတို့ အိမ်သို့ မကပ်ရောက်ရသေးသော် ကပ်ရောက်ရန် သင့်၏၊ ကပ်ရောက်ပြီးသော်ကား ထိုင်နေရန် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.17 2. The Lion’s Roar Families “Mendicants, visiting a family with nine factors is not worthwhile, or if you’ve already arrived, sitting down is not worthwhile. What nine? They don’t politely rise, bow, or offer a seat. They hide what they have. Even when they have much they give little. Even when they have fine things they give coarse things. They give carelessly, not carefully. They don’t sit nearby to listen to the teachings. When you’re speaking, they don’t listen well. Visiting a family with these nine factors is not worthwhile, or if you’ve already arrived, sitting down is not worthwhile. Visiting a family with nine factors is worthwhile, or if you’ve already arrived, sitting down is worthwhile. What nine? They politely rise, bow, and offer a seat. They don’t hide what they have. When they have much they give much. When they have refined things they give refined things. They give carefully, not carelessly. They sit nearby to listen to the teachings. When you’re speaking, they listen well. Visiting a family with these nine factors is worthwhile, or if you’ve already arrived, sitting down is worthwhile.”
၈။ နဝင်္ဂုပေါသထသုတ္တံ
၁၈။ ‘‘နဝဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဥပေါသထော ဥပဝုတ္ထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖါရော။ ကထံ ဥပဝုတ္ထော စ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဥပေါသထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖါရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ – ‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ နိဟိတဒဏ္ဍာ နိဟိတသတ္ထာ လဇ္ဇီ ဒယာပန္နာ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပိနော ဝိဟရန္တိ၊ အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ ဝိဟရာမိ။ ဣမိနာပင်္ဂေန [ဣမိနာပိ အင်္ဂေန (က။ သီ။)] အရဟတံ အနုကရောမိ၊ ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတီ’တိ။ ဣမိနာ ပဌမေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ…ပေ။ …။
‘‘‘ယာဝဇီဝံ အရဟန္တော ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ပဟာယ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတာ နီစသေယျံ ကပ္ပေန္တိ – မဉ္စကေ ဝါ တိဏသန္ထာရကေ ဝါ၊ အဟမ္ပဇ္ဇ ဣမဉ္စ ရတ္တိံ ဣမဉ္စ ဒိဝသံ ဥစ္စာသယနမဟာသယနံ ပဟာယ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာ ပဋိဝိရတော နီစသေယျံ ကပ္ပေမိ – မဉ္စကေ ဝါ တိဏသန္ထာရကေ ဝါ။ ဣမိနာပင်္ဂေန အရဟတံ အနုကရောမိ၊ ဥပေါသထော စ မေ ဥပဝုတ္ထော ဘဝိဿတီ’တိ။ ဣမိနာ အဋ္ဌမေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ။
‘‘မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဧကံ ဒိသံ ဖရိတွာ ဝိဟရတိ, တထာ ဒုတိယံ တထာ တတိယံ တထာ စတုတ္ထံ။ ဣတိ ဥဒ္ဓမဓော တိရိယံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတ္တတာယ သဗ္ဗာဝန္တံ လောကံ မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာ ဝိပုလေန မဟဂ္ဂတေန အပ္ပမာဏေန အဝေရေန အဗျာပဇ္ဇေန [အဗျာပဇ္ဈေန (က။), အဗျာဗဇ္ဈေန (?)] ဖရိတွာ ဝိဟရတိ။ ဣမိနာ နဝမေန အင်္ဂေန သမန္နာဂတော ဟောတိ။ ဧဝံ ဥပဝုတ္ထော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဥပေါသထော မဟပ္ဖလော ဟောတိ မဟာနိသံသော မဟာဇုတိကော မဟာဝိပ္ဖါရော’’တိ။ အဋ္ဌမံ။
၈-နဝင်္ဂုပေါသထသုတ် ၁၈။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါကိုးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ကျင့်သုံးအပ်သော ဥပုသ်သည် အကျိုးကြီး၏၊ အာနိသင်ကြီး၏၊ တန်ခိုးကြီး၏၊ ကြီးသော ပျံ့နှံ့ခြင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့ ကျင့်သုံးအပ်သော အင်္ဂါကိုးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဥပုသ်သည် အကျိုးကြီးသနည်း၊ အာနိသင်ကြီးသနည်း၊ ကြီးသော ပျံ့နှံ့ခြင်းရှိသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အရိယာဖြစ်သော တပည့်သည် ဤသို့ ဆင်ခြင်၏၊ “ရဟန္တာတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး အသက်သတ်ခြင်းကို ပယ်၍ အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ကုန်၏၊ တုတ်ကို ချထားပြီးဖြစ်ကုန်၏၊ လက်နက်ကို ချထားပြီးဖြစ်ကုန်၏၊ ရှက်ခြင်းရှိကုန်၏၊ သနားတတ်ကုန်၏၊ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွါးကို လိုလားလျက် နေကုန်၏၊ ငါသည်လည်း ဤတစ်ညဥ့်နှင့် တစ်နေ့ပတ်လုံး အသက်သတ်ခြင်းကို ပယ်၍ အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်လျက် တုတ်ကို ချထားလျက် လက်နက်ကို ချထားလျက် ရှက်ခြင်းရှိလျက် သနားလျက် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွါးကို လိုလားလျက် နေအံ့။ ဤအကြောင်းအင်္ဂါဖြင့်လည်း ရဟန္တာတို့ကို အတုလိုက်၍ ပြုအံ့၊ ငါ့အား ဥပုသ် ကျင့်သုံးအပ်သည်လည်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်”ဟု ဆင်ခြင်၏။ ဤပဌမအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။ပ။ “ရဟန္တာတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေခြင်းကို ပယ်၍ မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ကုန်၏၊ ညောင်စောင်းငယ်၌ဖြစ်စေ မြက်အခင်း၌ဖြစ်စေ နိမ့်သောနေရာ၌ နေကုန်၏၊ ငါသည်လည်း ဤတစ်ညဥ့်နှင့် တစ်နေ့ပတ်လုံး မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေခြင်းကို ပယ်၍ မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်လျက် ညောင်စောင်းငယ်၌ဖြစ်စေ မြက့်အခင်း၌ဖြစ်စေ နိမ့်သောနေရာ၌ နေပါအံ့။ ဤအကြောင်းအင်္ဂါဖြင့်လည်း ရဟန္တာတို့ကို အတုလိုက်၍ ပြုပါအံ့၊ ငါ့အား ဥပုသ်ကျင့်သုံးအပ်သည်လည်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်”ဟု ဆင်ခြင်၏။ ဤအဋ္ဌမအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။ မေတ္တာနှင့်ယှဥ်သော စိတ်ဖြင့် တစ်ခုသော အရပ်မျက်နှာကို ပျံ့နှံ့စေ၍ နေ၏။ ထို့အတူ နှစ်ခု မြောက် အရပ်မျက်နှာကို။ သုံးခုမြောက် အရပ်မျက်နှာကို။ လေးခုမြောက် အရပ်မျက်နှာကို ပျံ့နှံ့စေ၍ နေ၏။ ဤနည်းဖြင့် အထက်အောက်ဖီလာ အလုံးစုံသော အရပ်မျက်နှာတို့၌ ရှိသော သတ္တဝါအားလုံးကို မိမိနှင့် အတူပြု၍ သတ္တဝါအားလုံးပါဝင်သော သတ္တလောကကို ပြန့်ပြောသော မြင့်မြတ်သော အတိုင်း အရှည် မရှိသော ရန်မရှိသော ငြိုငြင်ခြင်းမရှိသော မေတ္တာနှင့်ယှဥ်သော စိတ်ဖြင့် ပျံ့နှံ့စေလျက် နေ၏။ ဤနဝမအင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ကျင့်သုံးအပ်သော အင်္ဂါကိုးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ဥပုသ် သည် အကျိုးကြီး၏၊ အာနိသင် ကြီး၏၊ တန်ခိုးကြီး၏၊ ကြီးသော ပျံ့နှံ့ခြင်းရှိ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.18 2. The Lion’s Roar The Sabbath with Nine Factors “Mendicants, the observance of the sabbath with its nine factors is very fruitful and beneficial and brilliant and bountiful. And how should it be observed? It’s when a noble disciple reflects: ‘As long as they live, the perfected ones give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. They are scrupulous and kind, and live full of sympathy for all living beings. I, too, for this day and night will give up killing living creatures, renouncing the rod and the sword. I’ll be scrupulous and kind, and live full of sympathy for all living beings. I will observe the sabbath by doing as the perfected ones do in this respect.’ This is its first factor. … ‘As long as they live, the perfected ones give up high and luxurious beds. They sleep in a low place, either a cot or a grass mat. I, too, for this day and night will give up high and luxurious beds. I’ll sleep in a low place, either a cot or a grass mat. I will observe the sabbath by doing as the perfected ones do in this respect.’ This is its eighth factor. They meditate spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will. This is its ninth factor. The observance of the sabbath with its nine factors in this way is very fruitful and beneficial and brilliant and bountiful.”
၉။ ဒေဝတာသုတ္တံ
၁၉။ ‘‘ဣမဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ အဘိက္ကန္တာယ ရတ္တိယာ အဘိက္ကန္တဝဏ္ဏာ ကေဝလကပ္ပံ ဇေတဝနံ ဩဘာသေတွာ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု။ ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တာ ဒေဝတာ မံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ။ တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ, နော စ ခေါ အဘိဝါဒိမှ။ တာ မယံ, ဘန္တေ, အပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယော ပစ္စာနုတာပိနိယော ဟီနံ ကာယံ ဥပပန္နာ’’’တိ။
‘‘အပရာပိ မံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ။ တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ အဘိဝါဒိမှ [ပစ္စုဋ္ဌိမှ စ အဘိဝါဒိမှ စ (သျာ။)], နော စ တေသံ အာသနံ အဒမှ။ တာ မယံ, ဘန္တေ, အပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယော ပစ္စာနုတာပိနိယော ဟီနံ ကာယံ ဥပပန္နာ’’’တိ။
‘‘အပရာပိ မံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ။ တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ အဘိဝါဒိမှ [ပစ္စုဋ္ဌိမှ စ အဘိဝါဒိမှ စ (သျာ။)] အာသနံ [အာသနဉ္စ (သီ။ သျာ။)] အဒမှ, နော စ ခေါ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ သံဝိဘဇိမှ…ပေ… ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ [ယထာဗလံ စ (?)] သံဝိဘဇိမှ, နော စ ခေါ ဥပနိသီဒိမှ ဓမ္မဿဝနာယ…ပေ… ဥပနိသီဒိမှ [ဥပနိသီဒိမှ စ (သျာ။)] ဓမ္မဿဝနာယ, နော စ ခေါ ဩဟိတသောတာ ဓမ္မံ သုဏိမှ…ပေ… ဩဟိတသောတာ စ ဓမ္မံ သုဏိမှ, နော စ ခေါ သုတွာ ဓမ္မံ ဓာရယိမှ…ပေ… သုတွာ စ ဓမ္မံ ဓာရယိမှ, နော စ ခေါ ဓာတာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခိမှ…ပေ… ဓာတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခိမှ, နော စ ခေါ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇိမှ။ တာ မယံ, ဘန္တေ, အပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ ဝိပ္ပဋိသာရိနိယော ပစ္စာနုတာပိနိယော ဟီနံ ကာယံ ဥပပန္နာ’’’တိ။
‘‘အပရာပိ မံ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗဟုလာ ဒေဝတာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧတဒဝေါစုံ – ‘ဥပသင်္ကမိံသု နော, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗေ မနုဿဘူတာနံ ပဗ္ဗဇိတာ အဂါရာနိ။ တေ မယံ, ဘန္တေ, ပစ္စုဋ္ဌိမှ အဘိဝါဒိမှ [ပစ္စုဋ္ဌိမှ စ အဘိဝါဒိမှ စ (သျာ။)], အာသနံ [အာသနဉ္စ (သီ။ သျာ။)] အဒမှ, ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ [ယထာဗလံ စ (?)] သံဝိဘဇိမှ, ဥပနိသီဒိမှ [ဥပနိသီဒိမှ စ (သျာ။)] ဓမ္မဿဝနာယ, ဩဟိတသောတာ စ ဓမ္မံ သုဏိမှ, သုတွာ စ ဓမ္မံ ဓာရယိမှ, ဓာတာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခိမှ, အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ [ဓမ္မာနုဓမ္မဉ္စ (?)] ပဋိပဇ္ဇိမှ။ တာ မယံ, ဘန္တေ, ပရိပုဏ္ဏကမ္မန္တာ အဝိပ္ပဋိသာရိနိယော အပစ္စာနုတာပိနိယော ပဏီတံ ကာယံ ဥပပန္နာ’တိ။ ဧတာနိ, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခမူလာနိ ဧတာနိ သုညာဂါရာနိ။ ဈာယထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ပမာဒတ္ထ, မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော အဟုဝတ္ထ သေယျထာပိ တာ ပုရိမိကာ ဒေဝတာ’’တိ။ နဝမံ။
၉-ဒေဝတာသုတ် ၁၉။ ရဟန်းတို့ ဤညဥ့်၌ပင် နတ်များစွာတို့သည် ညဥ့်ဦးယံလွန်ပြီးသော (သန်းခေါင်ယံ) အခါ၌ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ဇေတဝန်တစ်ကျောင်းလုံးကို ထွန်းလင်းစေလျက် ငါ့ထံသို့ ချဥ်းကပ်လာကြပြီးနောက် ငါ့ကို ရှိခိုး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ရပ်တည်ကြလျက် “အသျှင်ဘုရား ရှေး အခါက လူဖြစ်ကြသူ အကျွန်ုပ်တို့၏ အိမ်တို့သို့ ရဟန်းတို့သည် ချဥ်းကပ်တော်မူကြပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုရဟန်းတို့ကို ခရီးဦးကြိုဆိုခဲ့ကြပါကုန်၏၊ ရှိခိုးခြင်းကိုမူကား မပြုခဲ့ကြပါကုန်၊ အသျှင်ဘုရား ထိုအကျွန်ုပ်တို့သည် မပြည့်စုံသော အမှုရှိကုန်၍ နှလုံးမသာ နောင်တပူပန်ကာ ယုတ်ညံ့သော ဘုံသို့ ရောက်ကြရပါကုန်၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အခြားနတ်များစွာတို့ကလည်း ငါ့ထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ “အသျှင်ဘုရား ရှေးအခါက လူဖြစ်ကြသူ အကျွန်ုပ်တို့၏ အိမ်တို့သို့ ရဟန်းတို့သည် ချဥ်းကပ်ကြပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုရဟန်းတို့ကို ခရီးဦးကြိုဆိုခဲ့ကြပါကုန်၏၊ ရှိခိုးခဲ့ကြပါကုန်၏၊ ထိုရဟန်းတော်တို့အား နေရာကိုမူကား မပေးခဲ့ကြပါကုန်၊ အသျှင်ဘုရား ထိုအကျွန်ုပ်တို့သည် မပြည့်စုံသော အမှုရှိကုန်၍ နှလုံးမသာ နောင်တ ပူပန်ကာ ယုတ်ညံ့သော ဘုံသို့ ရောက်ကြရပါကုန်၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အခြားနတ်များစွာတို့ကလည်း ငါ့ထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ “အသျှင်ဘုရား ရှေးအခါက လူဖြစ်ကြသူ အကျွန်ုပ်တို့၏ အိမ်တို့သို့ ရဟန်းတို့သည် ချဥ်းကပ်ကြပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုရဟန်းတို့ကို ခရီးဦးကြိုဆိုခဲ့ကြပါကုန်၏၊ ရှိခိုးခဲ့ကြပါကုန်၏၊ နေရာပေးခဲ့ကြပါကုန်၏၊ စွမ်းအားရှိ သလောက် အင်အားရှိသလောက်ကား မဝေဖန် ‘မလှူဒါန်း’ ခဲ့ကြပါကုန်။ပ။ စွမ်းအားရှိသလောက် အင်အား ရှိသလောက် ဝေဖန် ‘လှူဒါန်း’ခဲ့ကြပါကုန်၏၊ တရားနာရန်မူကား ချဥ်းကပ်၍ မထိုင်ခဲ့ကြပါကုန်။ပ။ တရား နာရန် ချဥ်းကပ်၍ ထိုင်ခဲ့ကြပါကုန်၏၊ နားစိုက်၍မူကား တရားကို မနာခဲ့ကြပါကုန်။ပ။ နားစိုက်၍ တရားကို နာခဲ့ကြပါကုန်၏၊ နာကြားပြီး၍မူကား တရားကို ဆောင်မထားခဲ့ကြပါကုန်။ပ။ နာကြားပြီး၍ လည်း တရားကို ဆောင်ထားခဲ့ကြပါကုန်၏၊ ဆောင်ထားပြီး တရားတို့၏ အနက် (အဓိပ္ပါယ်) ကိုမူကား မစူးစမ်းခဲ့ကြပါကုန်။ပ။ ဆောင်ထားပြီးတရားတို့၏ အနက် (အဓိပ္ပါယ်) ကိုလည်း စူးစမ်းခဲ့ကြပါကုန်၏၊ အနက် ပါဠိကို သိ၍ တရားအားလျော်သော အကျင့်ကို မကျင့်ခဲ့ကြပါကုန်။ အသျှင်ဘုရား ထိုအကျွန်ုပ်တို့ သည် မပြည့်စုံသော အမှုရှိကုန်၍ နှလုံးမသာ နောင်တပူပန်ကာ ယုတ်ညံ့သော ဘုံသို့ ရောက်ကြရပါကုန်၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အခြားနတ်များစွာတို့ကလည်း ငါ့ထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ “အသျှင်ဘုရား ရှေးအခါက လူဖြစ်ကြသူ့အကျွန်ုပ်တို့၏ အိမ်တို့သို့ ရဟန်းတို့သည် ချဥ်းကပ်ကြပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုရဟန်းတို့ကို ခရီးဦးကြိုဆိုခဲ့ကြပါကုန်၏၊ ရှိခိုးခဲ့ကြပါကုန်၏၊ နေရာပေးခဲ့ကြပါကုန်၏၊ စွမ်းအားရှိ သလောက် အင်အားရှိသလောက် ဝေဖန် ‘လှူဒါန်း’ ခဲ့ကြပါကုန်၏၊ တရားနာရန် ချဥ်းကပ်၍ ထိုင်ခဲ့ကြပါကုန်၏၊ နားစိုက်၍လည်း တရားကို နာခဲ့ကြပါကုန်၏၊ နာကြားပြီး၍လည်း တရားကို ဆောင်ထားခဲ့ကြ ပါကုန်၏၊ ဆောင်ထားပြီးတရားတို့၏ အနက် (အဓိပ္ပါယ်) ကိုလည်း စူးစမ်းခဲ့ကြပါကုန်၏၊ အနက်ပါဠိကို သိ၍ တရားအားလျော်သော အကျင့်ကိုလည်း ကျင့်ခဲ့ကြပါကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား ထိုအကျွန်ုပ်တို့သည် ပြည့်စုံသော အမှုရှိကုန်၍ နှလုံးမသာမရှိဘဲ နောင်တတစ်ဖန် မပူပန်ကြဘဲ မြင့်မြတ်သော ဘုံသို့ ရောက်ကြရပါကုန်၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအရာတို့ကား သစ်ပင်ရင်းတို့တည်း၊ ထိုအရာတို့ကား ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်တို့တည်း၊ ရဟန်းတို့ (ကိလေသာကို) ရှို့မြိုက်ကြကုန်လော့၊ မမေ့မလျော့ကြကုန်လင့်၊ ထိုရှေးဖြစ်သော နတ်တို့ကဲ့သို့ နောက်မှ နှလုံးမသာသူတို့ မဖြစ်ကြကုန်လင့်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.19 2. The Lion’s Roar A Deity “Mendicants, tonight, several glorious deities, lighting up the entire Jeta’s Grove, came to me, bowed, stood to one side, and said to me: ‘Sir, formerly when we were human beings, renunciates came to our homes. We politely rose for them, but we didn’t bow. And so, having not fulfilled our duty, full of remorse and regret, we were reborn in a lesser realm.’ Then several other deities came to me and said: ‘Sir, formerly when we were human beings, renunciates came to our homes. We politely rose for them and bowed, but we didn’t offer a seat. And so, having not fulfilled our duty, full of remorse and regret, we were reborn in a lesser realm.’ Then several other deities came to me and said: ‘Sir, formerly when we were human beings, renunciates came to our homes. We politely rose for them, bowed, and offered a seat, but we didn’t share as best we could. …’ ‘… we didn’t sit nearby to listen to the teachings. …’ ‘… we didn’t actively listen to the teachings. …’ ‘… we didn’t memorize the teachings. …’ ‘… we didn’t examine the meaning of teachings we’d memorized. …’ ‘… not having understood the meaning and the teaching, we didn’t practice in line with the teaching. And so, having not fulfilled our duty, full of remorse and regret, we were reborn in a lesser realm.’ Then several other deities came to me and said: ‘Sir, formerly when we were human beings, renunciates came to our homes. We politely rose, bowed, and offered them a seat. We shared as best we could. We sat nearby to listen to the teachings, lent an ear, memorized them, and examined their meaning. Understanding the teaching and the meaning we practiced in line with the teaching. And so, having fulfilled our duty, free of remorse and regret, we were reborn in a superior realm.’ Here, mendicants, are these roots of trees, and here are these empty huts. Practice absorption, mendicants! Don’t be negligent! Don’t regret it later, like those former deities.”
၁၀။ ဝေလာမသုတ္တံ
၂၀။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
‘‘အပိ နု တေ, ဂဟပတိ, ကုလေ ဒါနံ ဒီယတီ’’တိ? ‘‘ဒီယတိ မေ, ဘန္တေ, ကုလေ ဒါနံ၊ တဉ္စ ခေါ လူခံ ကဏာဇကံ ဗိဠင်္ဂဒုတိယ’’န္တိ။ ‘‘လူခဉ္စေပိ [လူခံ ဝါပိ (သျာ။), လူခဉ္စာပိ (က။)], ဂဟပတိ, ဒါနံ ဒေတိ ပဏီတံ ဝါ၊ တဉ္စ အသက္ကစ္စံ ဒေတိ, အစိတ္တီကတွာ [အစိတ္တိံ ကတွာ (က။), အပစိတ္တိံ ကတွာ (သျာ။), အစိတ္တိကတွာ (ပီ။)] ဒေတိ, အသဟတ္ထာ ဒေတိ, အပဝိဒ္ဓံ [အပဝိဋ္ဌံ (သျာ။)] ဒေတိ, အနာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတိ။ ယတ္ထ ယတ္ထ တဿ တဿ ဒါနဿ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တတိ, န ဥဠာရာယ ဘတ္တဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, န ဥဠာရာယ ဝတ္ထဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, န ဥဠာရာယ ယာနဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, န ဥဠာရေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ။ ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ပုတ္တာတိ ဝါ ဒါရာတိ ဝါ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ, တေပိ န သုဿူသန္တိ န သောတံ ဩဒဟန္တိ န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ။ တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ [ဧဝဉ္စေတံ (သျာ။ က။)], ဂဟပတိ, ဟောတိ အသက္ကစ္စံ ကတာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကော’’။
‘‘လူခဉ္စေပိ, ဂဟပတိ, ဒါနံ ဒေတိ ပဏီတံ ဝါ၊ တဉ္စ သက္ကစ္စံ ဒေတိ, စိတ္တီကတွာ ဒေတိ, သဟတ္ထာ ဒေတိ, အနပဝိဒ္ဓံ ဒေတိ, အာဂမနဒိဋ္ဌိကော ဒေတိ။ ယတ္ထ ယတ္ထ တဿ တဿ ဒါနဿ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တတိ, ဥဠာရာယ ဘတ္တဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, ဥဠာရာယ ဝတ္ထဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, ဥဠာရာယ ယာနဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ, ဥဠာရေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဘောဂါယ စိတ္တံ နမတိ။ ယေပိဿ တေ ဟောန္တိ ပုတ္တာတိ ဝါ ဒါရာတိ ဝါ ဒါသာတိ ဝါ ပေဿာတိ ဝါ ကမ္မကရာတိ ဝါ, တေပိ သုဿူသန္တိ သောတံ ဩဒဟန္တိ အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ။ တံ ကိဿ ဟေတု? ဧဝဉှေတံ, ဂဟပတိ, ဟောတိ သက္ကစ္စံ ကတာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကော။
‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဂဟပတိ, ဝေလာမော နာမ ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ။ သော ဧဝရူပံ ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ။ စတုရာသီတိ သုဝဏ္ဏပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ ရူပိယပူရာနိ, စတုရာသီတိ ရူပိယပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ သုဝဏ္ဏပူရာနိ, စတုရာသီတိ ကံသပါတိသဟဿာနိ အဒါသိ ဟိရညပူရာနိ, စတုရာသီတိ ဟတ္ထိသဟဿာနိ အဒါသိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပ္ပဋိစ္ဆန္နာနိ [ဟေမဇာလသဉ္ဆန္နာနိ (သီ။ ပီ။)], စတုရာသီတိ ရထသဟဿာနိ အဒါသိ သီဟစမ္မပရိဝါရာနိ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရာနိ ဒီပိစမ္မပရိဝါရာနိ ပဏ္ဍုကမ္ဗလပရိဝါရာနိ သောဝဏ္ဏာလင်္ကာရာနိ သောဝဏ္ဏဓဇာနိ ဟေမဇာလပ္ပဋိစ္ဆန္နာနိ, စတုရာသီတိ ဓေနုသဟဿာနိ အဒါသိ ဒုကူလသန္ဓနာနိ [ဒုကူလသန္ဒဿနာနိ (သီ။), ဒုကူလသဏ္ဌနာနိ (သျာ။), ဒုကူလသန္ထနာနိ (ပီ။), ဒုဟသန္ဒနာနိ (ဒီ။ နိ။ ၂။၂၆၃), ဒုကူလသန္ဒနာနိ (တတ္ထ ပါဌန္တရံ)] ကံသူပဓာရဏာနိ, စတုရာသီတိ ကညာသဟဿာနိ အဒါသိ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာယော [အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာယော (?)], စတုရာသီတိ ပလ္လင်္ကသဟဿာနိ အဒါသိ ဂေါနကတ္ထတာနိ ပဋိကတ္ထတာနိ ပဋလိကတ္ထတာနိ ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏာနိ သဥတ္တရစ္ဆဒါနိ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနာနိ, စတုရာသီတိ ဝတ္ထကောဋိသဟဿာနိ အဒါသိ ခေါမသုခုမာနံ ကောသေယျသုခုမာနံ ကမ္ဗလသုခုမာနံ ကပ္ပါသိကသုခုမာနံ, ကော ပန ဝါဒေါ အန္နဿ ပါနဿ ခဇ္ဇဿ ဘောဇ္ဇဿ လေယျဿ ပေယျဿ, နဇ္ဇော မညေ ဝိဿန္ဒန္တိ [ဝိဿန္ဒတိ (သီ။ ပီ။)]။
‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ, ဂဟပတိ, ဧဝမဿ – ‘အညော နူန တေန သမယေန ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိ, သော [ယော (?)] တံ ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါန’န္တိ။ န ခေါ ပနေတံ, ဂဟပတိ, ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အဟံ တေန သမယေန ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော အဟောသိံ။ အဟံ တံ ဒါနံ အဒါသိံ မဟာဒါနံ။ တသ္မိံ ခေါ ပန, ဂဟပတိ, ဒါနေ န ကောစိ ဒက္ခိဏေယျော အဟောသိ, န တံ ကောစိ ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတိ။
‘‘ယံ, ဂဟပတိ, ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ, ယော စေကံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နံ ဘောဇေယျ, ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရံ။
( ) [(ယဉ္စ ဂဟပတိ ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ) (သီ။ ပီ။)] ‘‘ယော စ သတံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ သကဒါဂါမိံ ဘောဇေယျ, ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရံ။
( ) [(ယဉ္စ ဂဟပတိ ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ) (သီ။ ပီ။)] ‘‘ယော စ သတံ သကဒါဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အနာဂါမိံ ဘောဇေယျ…ပေ… ယော စ သတံ အနာဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အရဟန္တံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ အရဟန္တာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ … ယော စ သတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဘောဇေယျ, ယော စ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ… ယော စ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘောဇေယျ… ယော စ စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရံ ကာရာပေယျ… ယော စ ပသန္နစိတ္တော ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂစ္ဆေယျ… ယော စ ပသန္နစိတ္တော သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယေယျ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိံ, အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏိံ, မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိံ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိံ, ယော စ အန္တမသော ဂန္ဓောဟနမတ္တမ္ပိ [ဂန္ဓူဟနမတ္တမ္ပိ (သီ။), ဂဒ္ဒူဟနမတ္တမ္ပိ (သျာ။ ပီ။) မ။ နိ။ ၃။၂၁၁] မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေယျ, ( ) [(ယော စ အစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပိ အနိစ္စသညံ ဘာဝေယျ) (က။)] ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရံ။
‘‘ယဉ္စ, ဂဟပတိ, ဝေလာမော ဗြာဟ္မဏော ဒါနံ အဒါသိ မဟာဒါနံ, ယော စေကံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ သကဒါဂါမိံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ သကဒါဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အနာဂါမိံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ အနာဂါမီနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ အရဟန္တံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ အရဟန္တာနံ ဘောဇေယျ, ယော စေကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ… ယော စ သတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ ဘောဇေယျ, ယော စ တထာဂတံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘောဇေယျ… ယော စ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ဘောဇေယျ, ယော စ စာတုဒ္ဒိသံ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရံ ကာရာပေယျ… ယော စ ပသန္နစိတ္တော ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဂစ္ဆေယျ, ယော စ ပသန္နစိတ္တော သိက္ခာပဒါနိ သမာဒိယေယျ – ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိံ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ဝေရမဏိံ, ယော စ အန္တမသော ဂန္ဓောဟနမတ္တမ္ပိ မေတ္တစိတ္တံ ဘာဝေယျ, ယော စ အစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပိ အနိစ္စသညံ ဘာဝေယျ, ဣဒံ တတော မဟပ္ဖလတရ’’န္တိ။ ဒသမံ။
သီဟနာဒဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
နာဒေါ သဥပါဒိသေသော စ, ကောဋ္ဌိကေန သမိဒ္ဓိနာ၊
ဂဏ္ဍသညာ ကုလံ မေတ္တာ, ဒေဝတာ ဝေလာမေန စာတိ။
၁၀-ဝေလာမသုတ် ၂၀။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် ရှိခိုး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေသော အနာထပိဏ်သူဌေးအား မြတ်စွာဘုရားသည်- “သူကြွယ် သင်၏ အိမ်၌ အလှူကို ပေးလှူ၏လော”ဟု မေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်၏ အိမ်၌ အလှူကို ပေးလှူပါ၏၊ ထိုအလှူသည်လည်း ပအုံးရည်လျှင် နှစ်ခွက်မြောက်သော ယုတ်ညံ့သော ဆန်ကွဲထမင်းမျှသာ ဖြစ်ပါသည်ဟု (လျှောက်၏)။ သူကြွယ် ယုတ်ညံ့သည်ဖြစ်စေ မွန်မြတ်သည်ဖြစ်စေ အလှူကို ပေးလှူ၏၊ ထိုအလှူကိုလည်း မရိုမသေ လှူပါမူ၊ စိတ်မပါဘဲ လှူပါမူ၊ မိမိလက်ဖြင့် (ကိုယ်တိုင်) မဟုတ်ဘဲ လှူပါမူ၊ လွှင့်ပစ်သကဲ့သို့ လှူပါမူ၊ ကံ ကံ၏ အကျိုးရှိ၏ဟု အယူမရှိဘဲ လှူပါမူ ထိုအလှူ၏ အကျိုးဖြစ်လေရာတိုင်း၌ မွန်မြတ်သော အစာကို သုံးဆောင်ရန် စိတ်မညွတ်၊ မွန်မြတ်သော အဝတ်ကို သုံးဆောင်ရန် စိတ်မညွတ်၊ မွန်မြတ်သော ယာဥ်ကို သုံးဆောင်ရန် စိတ်မညွတ်၊ မွန်မြတ်သော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၌ သုံးဆောင်ရန် စိတ်မညွတ်၊ ထိုအလှူရှင်၏ သားမယား ကျွန် အစေခံ အလုပ်သမားတို့သည်လည်း (ပြောစကားကို) မနာခံကုန်၊ နား မထောင်ကုန်၊ သိရန် စိတ်ကို မထားကုန်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ သူကြွယ် မရိုမသေ ပြုအပ်ကုန်သော (ကောင်းမှု) ကံတို့၏ အကျိုးသည် ဤသို့ ဖြစ်တတ်သောကြောင့်တည်း။ သူကြွယ် ယုတ်ညံ့သည်ဖြစ်စေ မွန်မြတ်သည်ဖြစ်စေ အလှူကို ပေးလှူ၏၊ ထိုအလှူကိုလည်း ရိုရိုသေသေ လှူပါမူ၊ စိတ်ပါဝင်စားစွာ လှူပါမူ၊ မိမိလက်ဖြင့် (ကိုယ်တိုင်) လှူပါမူ၊ လွှင့်ပစ်သကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ လှူပါမူ၊ ကံကံ၏ အကျိုးရှိ၏ဟု အယူရှိ၍ လှူပါမူ အလှူ၏ အကျိုးဖြစ်လေရာတိုင်း၌ မွန်မြတ်သော အစာကို သုံးဆောင်ရန် စိတ်ညွတ်၏၊ မွန်မြတ်သော အဝတ်ကို သုံးဆောင်ရန် စိတ်ညွတ်၏၊ မွန်မြတ်သော ယာဥ်ကို သုံးဆောင်ရန် စိတ်ညွတ်၏၊ မွန်မြတ်သော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၌ သုံးဆောင်ရန် စိတ်ညွတ်၏၊ ထိုအလှူရှင်၏ သားမယား ကျွန် အစေခံ အလုပ်သမားတို့သည်လည်း (ပြောစကားကို) နာခံ လိုကုန်၏၊ နားထောင်ကုန်၏၊ သိရန် စိတ်ကို ထားကုန်၏။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ သူကြွယ် ရိုရိုသေသေ ပြုအပ်ကုန်သော (ကောင်းမှု) ကံတို့၏ အကျိုးသည် ဤသို့ ဖြစ်တတ်သော ကြောင့်တည်း။ သူကြွယ် ရှေးက ဖြစ်ဖူးသည်ကား ဝေလာမမည်သော ပုဏ္ဏား (ဟု) ရှိခဲ့ဖူး၏၊ ထိုပုဏ္ဏားသည် ဤမျှကြီးကျယ်သော အလှူကို လှူခဲ့၏၊ ငွေဖြင့်ပြည့်သော ရွှေခွက်ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ရွှေဖြင့်ပြည့်သော ငွေခွက်ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ရတနာခုနစ်ပါးဖြင့် ပြည့်သော ကြေးခွက် ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ရွှေတန်ဆာ ရွှေတံခွန် ရွှေကွန်ရက်ဖုံးလွှမ်းအပ်ကုန်သော ဆင် ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ခြင်္သေ့ရေ ကျားရေ သစ်ရေ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာတို့ဖြင့် ခြံရံအပ်ကုန်သော ရွှေတန်ဆာ ရွှေတံခွန် ရွှေကွန်ရက်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်ကုန်သောရထားရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ဘွဲ့ဖြူပုဆိုးခင်းအပ်ကုန်သော ငွေ(နို့ရေခံ) ခွက်ရှိကုန်သော နွားမရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ပတ္တမြားနားတောင်းဝတ်သော အမျိုးသမီးရှစ်သောင်း လေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ မွေးရှည် ကော်ဇောကြီး သားမွေးဖြူအခင်း ပန်းပြောက်ခြယ်သားမွေးအခင်းဖြင့် ခင်းအပ်ကုန်သော၊ ဝံပိုင့်ရေ အခင်းမြတ်, (နီသော) မျက်နှာကြက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိကုန်သော ပလ္လင်ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ သိမ်မွေ့နူးညံ့သော ခေါမမည်သောပုဆိုး သိမ်မွေ့သော ပိုးချည်အဝတ် သိမ်မွေ့သော ဝါချည် အဝတ် ကုဋေရှစ်သောင်း လေးထောင်တို့ကို လှူခဲ့၏၊ ထမင်းခဲဖွယ် စားဖွယ် လျက်ဖွယ် သောက်ဖွယ်ကို လှူခြင်း၌ကား ဆိုဖွယ်မရှိ မြစ်ရေစီးသကဲ့သို့ ထင်ရကုန်၏။ သူကြွယ် “ထိုအခါက ဖြစ်ခဲ့သော ထိုကြီးကျယ်သော အလှူကို လှူခဲ့သော ဝေလာမပုဏ္ဏားဟူသည် အခြားသူဖြစ်တန်ရာ၏”ဟု သင့်အား ဤသို့ အကြံဖြစ်ရာ၏၊ သူကြွယ် ထိုအကြောင်းကို ဤသို့ မမှတ်လင့်၊ ငါသည် ထိုအခါက ဝေလာမပုဏ္ဏား ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏၊ ငါသည် ထိုကြီးကျယ်သော အလှူကို လှူခဲ့၏။ သူကြွယ် ထိုအလှူ၌ မြတ်သော အလှူကို ခံထိုက်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မရှိခဲ့၊ တစ်ဦး တစ်ယောက်မျှ မြတ်သော အလှူကို မသုတ်သင်နိုင်ခဲ့။ သူကြွယ် ဝေလာမပုဏ္ဏားသည် အကြင်ကြီးကျယ်သော အလှူကို လှူခဲ့၏။ အကြင်တစ်ဦး တစ်ယောက် သည်ကား အယူပြည့်စုံသူ သောတာပန်တစ်ဦးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ ထိုသောတာပန်တစ်ဦးကို ကျွေးမွေး ရခြင်းသည် ထိုဝေလာမပုဏ္ဏား၏ အလှူကြီးထက် သာ၍ အကျိုးကြီး၏။ အကြင်သူသည် သောတာပန် တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား သကဒါဂါမ်တစ်ဦးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ ဤသကဒါဂါမ် တစ်ဦးကို ကျွေးမွေးရခြင်းသည် ထိုသောတာပန်တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရခြင်းထက်သာ၍ အကျိုးကြီး၏။ အကြင်သူသည် သကဒါဂါမ်တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား အနာဂါမ်တစ်ဦးကို ကျွေးမွေး ရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည် အနာဂါမ်တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား ရဟန္တာတစ်ပါးကို ကျွေးမွေးရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည် ရဟန္တာတစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ပါးကို ကျွေးမွေးရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည် ပစ္စေက ဗုဒ္ဓါတစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင် သူသည်ကား ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသောတရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ကျွေးမွေးရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည်ကား မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်း သံဃာကို ကျွေးမွေးရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည်ကား အရပ်လေးမျက်နှာ၌ရှိသော သံဃာကို ရည်ညွှန်း၍ ကျောင်းဆောက်ရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည်ကား ကြည်ညိုစိတ်ရှိသဖြင့် ဘုရား တရား သံဃာကို ကိုးကွယ် ရာဟု ဆည်းကပ်ရာ၏။ပ။ အကြင်သူသည်ကား ကြည်ညိုစိတ်ရှိသဖြင့် သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်မှု၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်မှု၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင် ကဥ်မှု၊ မဟုတ်မမှန်ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်မှု၊ ယစ်မူးမေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော သေအရက် သောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်မှု (ဟူသော) သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ဆောက်တည်ရာ၏။ အကြင်သူသည်ကား အယုတ်သဖြင့် နံ့သာ တစ်ရှူခန့်မျှ အချိန်လောက် မေတ္တာစိတ်ကို ပွါးများရာ၏၊ (အကြင်သူသည်ကား လက်ဖျစ်တစ်တွက်ခန့်မျှ အချိန်လောက် အနိစ္စသညာကို ပွါးများရာ၏၊ ဤလက်ဖျစ်တစ်တွက်ခန့့်အချိန်လောက် အနိစ္စသညာကို ပွါးများခြင်းသည် ထိုမေတ္တာပွါးများခြင်းထက်သာ၍ အကျိုးကြီး၏။ သူကြွယ် ဝေလာမပုဏ္ဏားသည် အကြင် အလှူကြီးကို လှူခဲ့၏၊ အကြင်သူသည်ကား အယူပြည့်စုံသူ (သောတာပန်) တစ်ဦးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည် အယူပြည့်စုံသူ (သောတာပန်) တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား သကဒါဂါမ်တစ်ဦးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည် သကဒါဂါမ် တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား အနာဂါမ်တစ်ဦးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည် အနာဂါမ်တစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား ရဟန္တာတစ်ပါးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူ သည် ရဟန္တာတစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ပါးကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတစ်ရာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသောတရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ကျွေးမွေး ရာ၏၊ အကြင်သူသည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ကျွေးမွေးရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား အရပ် လေးမျက်နှာ၌ရှိသော သံဃာကို ရည်ညွှန်း၍ ကျောင်းဆောက်ရာ၏၊ အကြင်သူသည် ကြည်ညိုစိတ်ရှိသဖြင့် ဘုရား တရား သံဃာကို ကိုးကွယ်ရာဟု ဆည်းကပ်ရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား ကြည်ညိုစိတ်ရှိသဖြင့် သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်မှု။ပ။ ယစ်မူးမေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်သောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်မှုဟူသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ဆောက်တည်ရာ၏၊ အကြင်သူသည် နံ့သာ တစ်ရှူခန့်မျှ အချိန်လောက် မေတ္တာစိတ်ကို ပွါးများရာ၏၊ အကြင်သူသည်ကား လက်ဖျစ်တစ်တွက်ခန့်မျှ အချိန်လောက် အနိစ္စသညာကို ပွါးများရာ၏၊ ဤလက်ဖျစ်တစ်တွက်ခန့်မျှ အချိန်လောက် အနိစ္စသညာကို ပွါးများခြင်း သည် ထိုမေတ္တာစိတ်ကို ပွါးများခြင်းထက် သာ၍ အကျိုးကြီး၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ နှစ်ခုမြောက် သီဟနာဒဝဂ် ပြီး၏။
Numbered Discourses 9.20 2. The Lion’s Roar About Velāma At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then the householder Anāthapiṇḍika went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him, “Householder, I wonder whether your family gives gifts?” “It does, sir. But only coarse sour gruel with false black pepper.” “Householder, someone might give a gift that’s either coarse or fine. But they give it carelessly, thoughtlessly, not with their own hand. They give the dregs, and they give without consideration for consequences. Then wherever the result of any such gift manifests, their mind doesn’t incline toward enjoyment of nice food, clothes, vehicles, or the five refined kinds of sensual stimulation. And their children, wives, bondservants, servants, and workers don’t want to listen to them. They don’t actively listen or try to understand. Why is that? Because that is the result of deeds done carelessly. Someone might give a gift that’s either coarse or fine. And they give it carefully, thoughtfully, with their own hand. They don’t give the dregs, and they give with consideration for consequences. Then wherever the result of any such gift manifests, their mind inclines toward enjoyment of nice food, clothes, vehicles, or the five refined kinds of sensual stimulation. And their children, wives, bondservants, servants, and workers want to listen. They actively listen and try to understand. Why is that? Because that is the result of deeds done carefully. Once upon a time, householder, there was a brahmin named Velāma. He gave the following gift, a great offering. 84,000 gold cups filled with silver. 84,000 silver cups filled with gold. 84,000 bronze cups filled with gold coins. 84,000 elephants with gold adornments and banners, covered with snow gold netting. 84,000 chariots upholstered with the hide of lions, tigers, and leopards, and cream rugs, with gold adornments and banners, covered with snow gold netting. 84,000 milk cows with muslin halter and bronze pails. 84,000 maidens bedecked with jeweled earrings. 84,000 couches spread with woolen covers—shag-piled, pure white, or embroidered with flowers—and spread with a fine deer hide, with canopies above and red pillows at both ends. 8,400,000,000 cloths of delicate linen, cotton, silk, and wool. And who can say how much food, drink, snacks, meals, refreshments, and beverages? It seemed like an overflowing river. Householder, you might think: ‘Surely the brahmin Velāma must have been someone else at that time?’ But you should not see it like this. I myself was the brahmin Velāma at that time. I gave that gift, a great offering. But at that event there was no one worthy of a religious donation, and no one to purify the religious donation. It would be more fruitful to feed one individual accomplished in view than that great offering of Velāma. It would be more fruitful to feed one once-returner than a hundred of those accomplished in view. It would be more fruitful to feed one non-returner than a hundred once-returners. It would be more fruitful to feed one perfected one than a hundred non-returners. It would be more fruitful to feed one independent Buddha than a hundred perfected ones. It would be more fruitful to feed one Realized One, a perfected one, a fully awakened Buddha than a hundred independent Buddhas. It would be more fruitful to feed the mendicant Saṅgha headed by the Buddha than to feed one Realized One, a perfected one, a fully awakened Buddha. It would be more fruitful to build a dwelling especially for the Saṅgha of the four quarters than to feed the mendicant Saṅgha headed by the Buddha. It would be more fruitful to go for refuge to the Buddha, the teaching, and the Saṅgha with a confident heart than to build a dwelling for the Saṅgha of the four quarters. It would be more fruitful to undertake the training rules—not to kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, lie, or consume intoxicants of beer, wine, and liquor—than to go for refuge to the Buddha, the teaching, and the Saṅgha with a confident heart. It would be more fruitful to develop a heart of love—even just as long as it takes to pull a cow’s udder—than to undertake the training rules. It would be more fruitful to develop the perception of impermanence—even as long as a finger-snap—than to do all of these things, including developing a heart of love for as long as it takes to pull a cow’s udder.”
၃။ သတ္တာဝါသဝဂ္ဂေါ
၁။ တိဌာနသုတ္တံ
၂၁။ ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ဥတ္တရကုရုကာ မနုဿာ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ။ ကတမေဟိ တီဟိ? အမမာ, အပရိဂ္ဂဟာ, နိယတာယုကာ, ဝိသေသဂုဏာ [ဝိသေသဘုနော (သီ။ သျာ။ ပီ။)] – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ဥတ္တရကုရုကာ မနုဿာ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ။
‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ။ ကတမေဟိ တီဟိ? ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ, ဒိဗ္ဗေန ဝဏ္ဏေန, ဒိဗ္ဗေန သုခေန – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဇမ္ဗုဒီပကေ စ မနုဿေ။
[ကထာ။ ၂၇၁] ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဌာနေဟိ ဇမ္ဗုဒီပကာ မနုဿာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ။ ကတမေဟိ တီဟိ? သူရာ, သတိမန္တော, ဣဓ ဗြဟ္မစရိယဝါသော – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ ဌာနေဟိ ဇမ္ဗုဒီပကာ မနုဿာ ဥတ္တရကုရုကေ စ မနုဿေ အဓိဂ္ဂဏှန္တိ ဒေဝေ စ တာဝတိံသေ’’တိ။ ပဌမံ။
၃-သတ္တာဝါသဝဂ် ၁-တိဌာနသုတ် ၂၁။ ရဟန်းတို့ ဥတ္တရကုရုကျွန်းနေလူတို့သည် အကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် တာဝတိံ သာနတ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူ လူတို့ကိုလည်းကောင်း လွှမ်းမိုး သာလွန်ကုန်၏။ အဘယ်အကြောင်း သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ မရှိကြကုန်၊ (ငါ့ပစ္စည်းဟု) သိမ်းဆည်းမှု မရှိကုန်၊ အနှစ် တစ်ထောင်ဟူသော အသက်မြဲခြင်းဂုဏ်ထူး ရှိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် ဥတ္တရ ကုရုကျွန်း နေလူတို့သည် တာဝတိံ သာနတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ‘ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း’ သူလူတို့ကိုလည်းကောင်း လွှမ်းမိုး သာလွန်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တာဝတိံ သာနတ်တို့သည် အကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် ဥတ္တရကုရုကျွန်းနေလူတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူ လူတို့ကိုလည်းကောင်း လွှမ်းမိုး သာလွန်ကုန်၏။ အဘယ်အကြောင်းသုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- နတ်အသက်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နတ်အဆင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ နတ်ချမ်းသာဖြင့်လည်းကောင်း သာလွန်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် တာဝတိံ သာနတ်တို့သည် ဥတ္တရ ကုရုကျွန်းနေလူတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူ လူတို့ကိုလည်းကောင်း လွှမ်းမိုး သာလွန်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူ လူတို့သည် အကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် ဥတ္တရကုရုကျွန်းနေ လူတို့ကို လည်းကောင်း၊ တာဝတိံ သာနတ်တို့ကိုလည်းကောင်း လွှမ်းမိုးသာလွန်ကုန်၏။ အဘယ်အကြောင်း သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဲရင့်ကုန်၏၊ (ခိုုင်မြဲသော) သတိရှိကုန်၏၊ ဤကျွန်း၌ မြတ်သောအကျင့် ‘အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်’ ကို ကျင့်သုံးရ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသူ လူတို့သည် တာဝတိံ သာနတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဥတ္တရကုရုကျွန်းနေလူတို့ကိုလည်းကောင်း လွှမ်းမိုး သာလွန်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.21 3. Abodes of Sentient Beings In Three Particulars “The humans of the land north of Kuru surpass the gods of the thirty-three and the humans of the Black Plum Tree Land in three particulars. What three? They’re selfless and not possessive. They have a fixed lifespan. They have a distinctive nature. The humans of the land north of Kuru surpass the gods of the thirty-three and the humans of the Black Plum Tree Land in these three particulars. The gods of the thirty-three surpass the humans of the land north of Kuru and the Black Plum Tree Land in three particulars. What three? Heavenly lifespan, beauty, and happiness. The gods of the thirty-three surpass the humans of the land north of Kuru and the Black Plum Tree Land in these three particulars. The humans of the Black Plum Tree Land surpass the humans of the land north of Kuru and the gods of the thirty-three in three particulars. What three? Bravery, mindfulness, and the spiritual life is lived here. The humans of the Black Plum Tree Land surpass the humans of the land north of Kuru and the gods of the thirty-three in these three particulars.”
၂။ အဿခဠုင်္ကသုတ္တံ
၂၂။ [အ။ နိ။ ၃။၁၄၁] ‘‘တယော စ, ဘိက္ခဝေ, အဿခဠုင်္ကေ ဒေသေဿာမိ တယော စ ပုရိသခဠုင်္ကေ တယော စ အဿပရဿေ [အဿသဒဿေ (သီ။ သျာ။ ပီ။) အ။ နိ။ ၃။၁၄၂] တယော စ ပုရိသပရဿေ [ပုရိသသဒဿေ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] တယော စ ဘဒ္ဒေ အဿာဇာနီယေ တယော စ ဘဒ္ဒေ ပုရိသာဇာနီယေ။ တံ သုဏာထ။
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿခဠုင်္ကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော။ ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော။ ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿခဠုင်္ကာ။
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသခဠုင်္ကာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော။ ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော။ ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ။ အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော သံသာဒေတိ [သံသာရေတိ (က။) အ။ နိအာ။ ၁။၃။၁၄၁], နော ဝိဿဇ္ဇေတိ။ ဣဒမဿ န ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ။ န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ။ ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော ဟောတိ, န ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ။ အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ။ ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ။ န ခေါ ပန လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ။ ဣဒမဿ န အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ, န အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ…ပေ… ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ။ အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ။ ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ။ လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ။ ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသခဠုင်္ကော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသခဠုင်္ကာ။
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿပရဿာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော အဿပရဿော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အဿပရဿာ။
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသပရဿာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ပုရိသပရဿော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ, တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။ ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ။ အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ။ ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ။ လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ။ ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသပရဿော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ပုရိသပရဿာ။
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ အဿာဇာနီယာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒ္ဒေါ အဿာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ အဿာဇာနီယာ။
‘‘ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ ပုရိသာဇာနီယာ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော ဘဒ္ဒေါ ပုရိသာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒေါ ပုရိသာဇာနီယော…ပေ… ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဣဒမဿ ဇဝသ္မိံ ဝဒါမိ။ အဘိဓမ္မေ ခေါ ပန အဘိဝိနယေ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိဿဇ္ဇေတိ, နော သံသာဒေတိ။ ဣဒမဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဝဒါမိ။ လာဘီ ခေါ ပန ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ။ ဣဒမဿ အာရောဟပရိဏာဟသ္မိံ ဝဒါမိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒေါ ပုရိသာဇာနီယော ဇဝသမ္ပန္နော စ ဟောတိ ဝဏ္ဏသမ္ပန္နော စ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နော စ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဘဒ္ဒါ ပုရိသာဇာနီယာ’’တိ။ ဒုတိယံ။
၂-အဿခဠုင်္ကသုတ် ၂၂။ ရဟန်းတို့ မြင်းငယ်သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မြင်းတို့၌ လွန်ကဲသော မြင်းသုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယောကျာ်းတို့၌ လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အာဇာနည်မြင်းကောင်း၊ သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်း သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း ဟောကြားပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ မြင်းငယ်သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော မြင်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့် မပြည့်စုံ၊ အလုံးအရပ်နှင့် မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော မြင်းငယ်သည်ကား လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော မြင်းငယ်သည်ကား လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား မြင်းငယ်သုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့် မပြည့်စုံ၊ အလုံးအရပ်နှင့် မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ယောကျာ်းငယ်သည်ကား လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ယောကျာ်းငယ်သည်ကား လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့် လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၍ အဆင်းနှင့် မပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့် မပြည့်စုံသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဒုက္ခသစ္စာတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ “ဤကား ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယသစ္စာတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ “ဤကား ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာ နိရောဓသစ္စာတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့် (မဂ္ဂသစ္စာ)တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏။ ဤသို့ သိမြင်ခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါ ဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် တွန့်ဆုတ်၏၊ မဖြေဆိုနိုုင်၊ ဤသို့ မဖြေဆိုနိုုင်ခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းမရှိဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို မရ၊ ဤပစ္စည်းလေးပါး မရခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်မရှိဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့် မပြည့်စုံ၊ အလုံးအရပ်နှင့် မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဒုက္ခသစ္စာတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏။ပ။ “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့် (မဂ္ဂသစ္စာ)တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏။ ဤသို့ သိခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသို့ ဖြေဆိုနိုုင်ခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကိုကား မရ၊ ဤသို့ မရခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်မရှိဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဒုက္ခသစ္စာတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏။ပ။ “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့် (မဂ္ဂသစ္စာ)တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ အပြားအားဖြင့် သိ၏။ ဤသို့ သိခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသို့ ဖြေဆိုနိုုင်ခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို ရ၏၊ ဤသို့ရခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့် လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ မြင်းတို့၌ လွန်ကဲသော မြင်းသုံးမျိုးဟူသည် အဘယ်တို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ မြင်းတို့၌ လွန်ကဲသော မြင်းအချို့သည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား မြင်းတို့၌ လွန်ကဲသော မြင်းသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ယောကျာ်းတို့၌ လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ ယောကျာ်းတို့၌ လွန်ကဲသော ယောကျာ်းအချို့သည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့် လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းတို့၌ လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့် လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာ တော်၌ အချို့သော ရဟန်းသည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုး ‘အနှောင်အဖွဲ့’တို့၏ အကြွင်းမဲ့ကုန်ခြင်း ကြောင့် ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေ၍ ထိုဘုံ၌သာလျှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြု၏၊ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လည်ခြင်း သဘောမရှိ၊ ဤသို့ သံယောဇဥ် ‘နှောင်ကြိုး’တို့၏ ကုန်ခန်းခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသို့ ဖြေဆိုနိုုင်ခြင်း ကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက် အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို ရ၏၊ ဤသို့ ရခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းတို့၌ လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ယောကျာ်းတို့၌ လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အာဇာနည်မြင်းကောင်းသုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော အာဇာနည်မြင်းကောင်းသည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်းပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အာဇာနည်မြင်းကောင်း သုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်း သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ လောက၌ အချို့သော အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်းသည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်း နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်းသည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါ တရားမရှိသော (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) စိတ်နှင့် (အရဟတ္တဖိုလ်) ပညာကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြု၍ ပြည့်စုံစေလျက် နေ၏၊ ဤသို့ ပြည့်စုံခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသို့ ဖြေဆိုနိုုင်ခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို ရ၏၊ ဤသို့ရခြင်းကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်း သုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.22 3. Abodes of Sentient Beings A Wild Colt “Mendicants, I will teach you about three wild colts and three wild people; three excellent horses and three excellent people; and three fine thoroughbred horses and three fine thoroughbred people. Listen and apply your mind well, I will speak. And what are the three wild colts? One wild colt is fast, but not beautiful or well proportioned. Another wild colt is fast and beautiful, but not well proportioned. While another wild colt is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three wild colts. And what are the three wild people? One wild person is fast, but not beautiful or well proportioned. Another wild person is fast and beautiful, but not well proportioned. While another wild person is fast, beautiful, and well proportioned. And how is a wild person fast, but not beautiful or well proportioned? It’s when a mendicant truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. But when asked a question about the teaching or training, they falter without answering. This is how they’re not beautiful, I say. And they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how a wild person is fast, but not beautiful or well proportioned. And how is a wild person fast and beautiful, but not well proportioned? They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. But they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how a wild person is fast and beautiful, but not well proportioned. And how is a wild person fast, beautiful, and well proportioned? They truly understand: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how a wild person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three wild people. And what are the three excellent horses? One excellent horse … is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three excellent horses. What are the three excellent people? One excellent person … is fast, beautiful, and well proportioned. And how is an excellent person … fast, beautiful, and well proportioned? It’s when a mendicant, with the ending of the five lower fetters, is reborn spontaneously. They’re extinguished there, and are not liable to return from that world. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how an excellent person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three excellent people. And what are the three fine thoroughbred horses? One fine thoroughbred horse … is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three fine thoroughbred horses. And what are the three fine thoroughbred people? One fine thoroughbred person … is fast, beautiful, and well proportioned. And how is a fine thoroughbred person … fast, beautiful, and well proportioned? It’s a mendicant who realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how a fine thoroughbred person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three fine thoroughbred people.”
၃။ တဏှာမူလကသုတ္တံ
၂၃။ [ဒီ။ နိ။ ၂။၁၀၃] ‘‘နဝ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာမူလကေ ဓမ္မေ ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ။ ကတမေ စ, ဘိက္ခဝေ, နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ? တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော, အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ ကလဟဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒတုဝံတုဝံပေသုညမုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ’’တိ။ တတိယံ။
၃-တဏှာမူလကသုတ် ၂၃။ ရဟန်းတို့ တဏှာအရင်းခံရှိသော တရားကိုးမျိုးတို့ကို ဟောပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာကုန် လော့။ ရဟန်းတို့ တဏှာအရင်းခံရှိသော တရားကိုးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်းဟူမူ- တဏှာကိုစွဲ၍ ရှာမှီးခြင်း (ဖြစ်၏)၊ ရှာမှီးခြင်းကိုစွဲ၍ ရခြင်း (ဖြစ်၏)၊ ရခြင်းကိုစွဲ၍ (ကြံစည်) ဆုံးဖြတ်ခြင်း (ဖြစ်၏)၊ (ကြံစည်) ဆုံးဖြတ်ခြင်းကိုစွဲ၍ ဆန္ဒရာဂ (ဖြစ်၏)၊ ဆန္ဒရာဂကိုစွဲ၍ ငါ ငါ့ဟာဟု အားကြီးသော ဆုံးဖြတ်ခြင်း (ဖြစ်၏)၊ အားကြီးသော ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို စွဲ၍ သိမ်းဆည်းခြင်း (ဖြစ်၏)၊ သိမ်းဆည်းခြင်းကိုစွဲ၍ ဝန်တိုခြင်း (ဖြစ်၏)၊ ဝန်တိုခြင်းကိုစွဲ၍စောင့်ရှောက်ခြင်း (ဖြစ်၏)၊ စောင့်ရှောက်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် တုတ်ကိုင်ခြင်း လက်နက်ကိုင်ခြင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်း ငြင်းခုံခြင်း စကားများခြင်း နင် သင် (ဟု ဆိုခြင်း) ကုန်းတိုက်ခြင်း အမှားပြောခြင်းဟူသော များစွာကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား တဏှာအရင်းခံရှိသော တရားကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.23 3. Abodes of Sentient Beings Rooted in Craving “Mendicants, I will teach you about nine things rooted in craving. And what are the nine things rooted in craving? Craving gives rise to searching. Searching gives rise to gaining material things. Gaining material things gives rise to evaluation. Evaluation gives rise to desire and lust. Desire and lust gives rise to attachment. Attachment gives rise to ownership. Ownership gives rise to stinginess. Stinginess gives rise to safeguarding. Owing to safeguarding, many bad, unskillful things come to be: taking up the rod and the sword, quarrels, arguments, and disputes, accusations, backbiting, and lies. These are the nine things rooted in craving.”
၄။ သတ္တာဝါသသုတ္တံ
၂၄။ [ဒီ။ နိ။ ၃။၃၄၁] ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာဝါသာ။ ကတမေ နဝ? သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ မနုဿာ, ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ, ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ။ အယံ ပဌမော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ။ အယံ ဒုတိယော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ။ အယံ တတိယော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ။ အယံ စတုတ္ထော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ အသညိနော အပ္ပဋိသံဝေဒိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အသညသတ္တာ။ အယံ ပဉ္စမော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ။ အယံ ဆဋ္ဌော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ။ အယံ သတ္တမော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ။ အယံ အဋ္ဌမော သတ္တာဝါသော။
‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါ။ အယံ နဝမော သတ္တာဝါသော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ သတ္တာဝါသာ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
၄-သတ္တာဝါသသုတ် ၂၄။ ရဟန်းတို့ သတ္တဝါတို့၏ နေရာတို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ အချို့သော နတ် အချို့သော ဝိနိပါတိကနှင့် လူတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်သဏ္ဌာန်ချင်း ကွဲပြား၍ ပဋိသန္ဓေသညာချင်းလည်း ကွဲပြားကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား ပဌမသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ ပဌမဈာန်ဘုံ၌ ဖြစ်သော ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်သဏ္ဌာန်ချင်း ကွဲပြား၍ ပဋိသန္ဓေ သညာချင်း တူကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား ဒုတိယသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ အာဘဿရဘုံ၌ဖြစ်သော ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်သဏ္ဌာန်ချင်းတူ၍ ပဋိသန္ဓေသညာချင်း ကွဲပြားကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား တတိယသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ သုဘကိဏှာဘုံ၌ဖြစ်သော ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်သဏ္ဌာန်ချင်းတူ၍ ပဋိသန္ဓေသညာချင်း တူကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား စတုတ္ထသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ အသညသတ်ဘုံ၌ဖြစ်သော ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ သညာမရှိကုန်သော အာရုံကို ခံစားမှုမရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား ပဉ္စမသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ ရူပသညာတို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ပဋိဃသညာတို့ လုံးဝချုပ်သည့်ပြင် နာနတ္တသညာတို့ကို လုံးဝနှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (နှလုံးသွင်းလျက်) အာကာသာ နဉ္စာယတနဘုံသို့ ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား ဆဋ္ဌသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (နှလုံးသွင်းလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံသို့ ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား သတ္တမ သတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (နှလုံးသွင်း လျက်) အာကိဉ္စညာယတနဘုံသို့ ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား အဋ္ဌမသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ နေဝသညာနာသညာယတနဘုံသို့ ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤကား နဝမသတ္တဝါတို့၏ နေရာတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား သတ္တဝါတို့၏ နေရာကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.24 3. Abodes of Sentient Beings Abodes of Sentient Beings “Mendicants, there are nine abodes of sentient beings. What nine? There are sentient beings that are diverse in body and diverse in perception, such as human beings, some gods, and some beings in the underworld. This is the first abode of sentient beings. There are sentient beings that are diverse in body and unified in perception, such as the gods reborn in the Divinity’s host through the first absorption. This is the second abode of sentient beings. There are sentient beings that are unified in body and diverse in perception, such as the gods of sublime luminosity. This is the third abode of sentient beings. There are sentient beings that are unified in body and unified in perception, such as the gods of universal beauty. This is the fourth abode of sentient beings. There are sentient beings that are non-percipient and do not experience anything, such as the gods who are non-percipient beings. This is the fifth abode of sentient beings. There are sentient beings that have gone totally beyond perceptions of form. With the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, they have been reborn in the dimension of infinite space. This is the sixth abode of sentient beings. There are sentient beings that have gone totally beyond the dimension of infinite space. Aware that ‘consciousness is infinite’, they have been reborn in the dimension of infinite consciousness. This is the seventh abode of sentient beings. There are sentient beings that have gone totally beyond the dimension of infinite consciousness. Aware that ‘there is nothing at all’, they have been reborn in the dimension of nothingness. This is the eighth abode of sentient beings. There are sentient beings that have gone totally beyond the dimension of nothingness. They have been reborn in the dimension of neither perception nor non-perception. This is the ninth abode of sentient beings. These are the nine abodes of sentient beings.”
၅။ ပညာသုတ္တံ
၂၅။ ‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ? ‘ဝီတရာဂံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘ဝီတဒေါသံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘ဝီတမောဟံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အသရာဂဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အသဒေါသဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အသမောဟဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ကာမဘဝါယာ’တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ရူပဘဝါယာ’တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ အရူပဘဝါယာ’တိ ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ။ ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပညာယ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝစနာယ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။ ပဉ္စမံ။
၅-ပညာသုတ် ၂၅။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးသောအခါ ထိုရဟန်း အား “ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီဟု (ငါ) သိ၏”ဟု ဤစကားကို ဆိုရန်သင့်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည် ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်သနည်းဟူမူ-“ငါ၏ စိတ်သည် ရာဂကင်း၏”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ဒေါသကင်း၏”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် မောဟကင်း၏”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ရာဂနှင့် တကွဖြစ်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ဒေါသနှင့်တကွဖြစ်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် မောဟနှင့်တကွဖြစ်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ကာမဘဝအလို့ငှါ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ့ပွါးများ အပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ရူပဘဝအလို့ငှါ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် အရူပဘဝအလို့ငှါ ပြန်လည်ခြင်းသဘောမရှိ”ဟု ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ပညာဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သောအခါ ထိုရဟန်းအား “ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီဟု (ငါ) သိ၏”ဟူ၍ ဤစကားကို ဆိုရန် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.25 3. Abodes of Sentient Beings Consolidated by Wisdom “Mendicants, when a mendicant’s mind has been well consolidated with wisdom it’s appropriate for them to say: ‘I understand: “Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.”’ And how is a mendicant’s mind well consolidated with wisdom? The mind is well consolidated with wisdom when they know: ‘My mind is without greed.’ … ‘My mind is without hate.’ … ‘My mind is without delusion.’ … ‘My mind is not liable to become greedy.’ … ‘My mind is not liable to become hateful.’ … ‘My mind is not liable to become deluded.’ … ‘My mind is not liable to return to rebirth in the sensual realm.’ … ‘My mind is not liable to return to rebirth in the realm of luminous form.’ … ‘My mind is not liable to return to rebirth in the formless realm.’ When a mendicant’s mind has been well consolidated with wisdom it’s appropriate for them to say: ‘I understand: “Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.”’”
၆။ သိလာယူပသုတ္တံ
၂၆။ ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တော အာယသ္မာ စ စန္ဒိကာပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တတြ ခေါ အာယသ္မာ စန္ဒိကာပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ( ) [(အာဝုသော…ပေ… ဧတဒဝေါစ) (သီ။)] – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, အာဝုသော, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ‘ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။
ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ စန္ဒိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ။ ဧဝဉ္စ ခေါ, အာဝုသော, စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။
ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ စန္ဒိကာပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, အာဝုသော, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ စန္ဒိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ။ ဧဝဉ္စ ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။
တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ စန္ဒိကာပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, အာဝုသော, ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။ တတိယမ္ပိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ စန္ဒိကာပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’တိ။ ဧဝဉ္စ ခေါ, အာဝုသော စန္ဒိကာပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ – ‘ယတော ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ, တဿေတံ ဘိက္ခုနော ကလ္လံ ဝေယျာကရဏာယ – ခီဏာ ဇာတိ, ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာမီ’’’တိ။
‘‘ကထဉ္စ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ? ‘ဝီတရာဂံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘ဝီတဒေါသံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘ဝီတမောဟံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အသရာဂဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အသဒေါသဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အသမောဟဓမ္မံ မေ စိတ္တ’န္တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ကာမဘဝါယာ’တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ ရူပဘဝါယာ’တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ၊ ‘အနာဝတ္တိဓမ္မံ မေ စိတ္တံ အရူပဘဝါယာ’တိ စေတသာ စိတ္တံ သုပရိစိတံ ဟောတိ။ ဧဝံ သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ခေါ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဘုသာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ၊ အမိဿီကတမေဝဿ စိတ္တံ ဟောတိ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ, ဝယံ စဿာနုပဿတိ။
‘‘သေယျထာပိ, အာဝုသော, သိလာယူပေါ သောဠသကုက္ကုကော။ တဿဿု အဋ္ဌ ကုက္ကူ ဟေဋ္ဌာ နေမင်္ဂမာ, အဋ္ဌ ကုက္ကူ ဥပရိ နေမဿ။ အထ ပုရတ္ထိမာယ စေပိ ဒိသာယ အာဂစ္ဆေယျ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌိ, နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ၊ အထ ပစ္ဆိမာယ… အထ ဥတ္တရာယ… အထ ဒက္ခိဏာယ စေပိ ဒိသာယ အာဂစ္ဆေယျ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌိ, နေဝ နံ သင်္ကမ္ပေယျ န သမ္ပဝေဓေယျ။ တံ ကိဿ ဟေတု? ဂမ္ဘီရတ္တာ, အာဝုသော, နေမဿ, သုနိခါတတ္တာ သိလာယူပဿ။ ဧဝမေဝံ ခေါ, အာဝုသော, သမ္မာ ဝိမုတ္တစိတ္တဿ ဘိက္ခုနော ဘုသာ စေပိ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ စက္ခုဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ၊ အမိဿီကတမေဝဿ စိတ္တံ ဟောတိ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ, ဝယံ စဿာနုပဿတိ။
‘‘ဘုသာ စေပိ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ မနဿ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ, နေဝဿ စိတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ၊ အမိဿီကတမေဝဿ စိတ္တံ ဟောတိ ဌိတံ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တံ, ဝယံ စဿာနုပဿတီ’’တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-သိလာယူပသုတ် ၂၆။ အခါတစ်ပါး၌ အသျှင်သာရိပုတြာနှင့် အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ရှဥ့်နက်တို့အား အစာပေးရာဖြစ်သော ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တသည် ရဟန်းတို့ကို ဤသို့ မိန့်ဆို၏-“ငါ့သျှင်တို့ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်သောအခါ၌ ထိုရဟန်းအား ‘ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီ’ဟု ငါသိ၏”ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤတရားကို ဟော၏ (ဟူ၍ မိန့်ဆို၏ )။ ဤသို့ မိန့်ဆိုလတ်သော် အသျှင်သာရိပုတြာသည် အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တအား ဤစကားကို မိန့်ဆို၏- “ငါ့သျှင်စန္ဒိကာပုတ္တ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်သောအခါ၌ ထိုရဟန်းအား ‘ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီ’ဟု ငါသိ၏ဟူသော ဤ စကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤတရားကို ဟောသည် မဟုတ်။ ငါ့သျှင်စန္ဒိကာပုတ္တ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သောအခါ၌ ထိုရဟန်းအား ‘ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီ’ဟု ငါသိ၏”ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤသို့သာ တရားကို ဟော၏ (ဟူ၍ မိန့်ဆို၏ )။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တသည် ရဟန်းတို့အား ဤစကားကို မိန့်ဆို၏- “ငါ့သျှင်တို့ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သောအခါ၌ ထိုရဟန်းအား ‘ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီ’ဟု ငါသိ၏”ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤတရားကို ဟော၏ (ဟူ၍ မိန့်ဆို၏)။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း အသျှင်သာရိပုတြာသည် အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တအား ဤစကားကို မိန့်ဆို၏- “ငါ့သျှင်စန္ဒိကာပုတ္တ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်သော အခါ၌ ထိုရဟန်းအား ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီဟု ငါသိ၏ဟူသော ဤ စကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤတရားကို ဟောသည် မဟုတ်။ ငါ့သျှင်စန္ဒိကာပုတ္တ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းအား စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သော အခါ၌ ထိုရဟန်းအား ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီဟု ငါသိ၏”ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ့သင့်၏ဟု ဤသို့သာ တရားကို ဟော၏ (ဟူ၍ မိန့်ဆို၏)။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တသည် ရဟန်းတို့အား ဤစကားကို မိန့်ဆို၏-“ငါ့သျှင်တို့ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သောအခါ၌ ထိုရဟန်း အား ‘ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီ’ဟု ငါသိ၏”ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤတရားကို ဟော၏ (ဟူ၍ မိန့်ဆို၏)။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အသျှင်သာရိပုတြာသည် အသျှင်စန္ဒိကာပုတ္တအား ဤစကားကို မိန့်ဆို၏- “ငါ့သျှင်စန္ဒိကာပုတ္တ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သောအခါ၌ ထိုရဟန်းအား ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ(မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီဟု ငါသိ၏ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤတရားကို ဟောသည် မဟုတ်။ ငါ့သျှင်စန္ဒိကာပုတ္တ ဒေဝဒတ်သည် ရဟန်းတို့အား ငါ့သျှင်တို့ ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သော အခါ၌ ထိုရဟန်းအား ဖြစ်မှု ‘ဇာတိ’ ကုန်ပြီ၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ ပြုဖွယ် (ကိစ္စ) ကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ (မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ အခြား (ပြုဖွယ်ကိစ္စ) မရှိတော့ပြီဟု ငါသိ၏”ဟူသော ဤစကားကို ဆိုခြင်းငှါ သင့်၏ဟု ဤသို့ သာ တရားကို ဟော၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည် စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီးဖြစ်သနည်းဟူမူ- “ငါ၏ စိတ်သည် ရာဂကင်း၏”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ဒေါသကင်း၏”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် မောဟကင်း၏”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ရာဂနှင့်တကွ ဖြစ်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ဒေါသနှင့်တကွဖြစ်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် မောဟနှင့်တကွဖြစ်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ကာမဘဝအလို့ငှါ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများ အပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် ရူပဘဝအလို့ငှါ ပြန်လည်ခြင်း သဘော မရှိ”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ “ငါ၏ စိတ်သည် အရူပဘဝအလို့ငှါ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ”ဟု စိတ်ဖြင့် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ပွါးများအပ်ပြီး ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ဤသို့ ကောင်းစွာ လွန်မြောက်သော စိတ်ရှိသော ရဟန်းအား လွန်ကဲကုန်သော မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရူပါရုံတို့သည် မျက်စိအား ထင်ခြင်းသို့ ရောက်လာကြစေကာမူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်ကို (ထိုရူပါရုံတို့သည်) မလွှမ်းမိုးနိုင်ကုန်၊ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် မရောနှောသည်သာ ဖြစ်၏၊ တည်တံ့၏၊ မတုန်လှုပ်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ထိုရူပါရုံ၏ အပျက်ကိုသာ ရှု၏။ ငါ့သျှင် ဥပမာသော်ကား မြေဝင်ရှစ်တောင် မြေပေါ်ရှစ်တောင်အားဖြင့် တစ်ဆယ့်ခြောက် တောင်ရှိသော ကျောက်တိုင်သည် ရှိရာ၏၊ ထိုအခါ အရှေ့အရပ်မှ ပြင်းစွာသော လေပြင်းမုန်တိုင်း လာစေကာမူ ထိုကျောက်တိုင်ကို မလှုပ်စေနိုင်ရာ၊ ပြင်းစွာ မလှုပ်စေနိုင်ရာ၊ ထို့ပြင် အနောက်အရပ်။ ထို့ပြင် မြောက်အရပ်။ ထို့ပြင် တောင်အရပ်မှ ပြင်းစွာသော လေပြင်းမုန်တိုင်းလာစေကာမူ ထိုကျောက်တိုင်ကို မလှုပ်စေနိုင်ရာ၊ ပြင်းစွာ မလှုပ်စေနိုင်ရာ၊ ထိုသို့ မလှုပ်စေနိုင်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း။ ငါ့သျှင် မြေဝင်နက်သည်၏အဖြစ် ကျောက်တိုင်ကို ကောင်းစွာ စိုက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်တည်း။ ငါ့သျှင် ဤအတူ ကောင်းစွာ လွန်မြောက်သော စိတ်ရှိသော ရဟန်းအား လွန်ကဲကုန်သော မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရူပါရုံတို့သည် မျက်စိအား ထင်ခြင်းသို့ ရောက်လာကြစေကာမူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်ကို (ထိုရူပါရုံတို့ သည်) မလွှမ်းမိုးနိုင်ကုန်၊ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် မရောနှောသည်သာ ဖြစ်၏၊ တည်တံ့၏၊ မတုန်လှုပ့်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ထိုရူပါရုံ၏ အပျက်ကိုသာ ရှု၏။ လွန်ကဲကုန်သော နားဖြင့် သိအပ်ကုန်သော သဒ္ဒါရုံတို့သည်။ နှာခေါင်းဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဂန္ဓာရုံတို့သည်။ လျှာဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရသာရုံတို့သည်။ ကိုယ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့သည်။ စိတ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဓမ္မာရုံတို့သည် စိတ်အား ထင်ခြင်းသို့ ရောက်လာကြစေကာမူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်ကို (ထိုဓမ္မာရုံတို့သည်) မလွှမ်းမိုးနိုင်ကုန်၊ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် မရောနှောသည်သာ ဖြစ်၏၊ တည်တံ့၏၊ မတုန်လှုပ်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ထိုဓမ္မာရုံ၏ အပျက်ကိုသာ ရှု၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.26 3. Abodes of Sentient Beings The Simile of the Stone Post So I have heard. At one time the Buddha was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground. There Venerable Candikāputta addressed the mendicants, “Reverends, Devadatta teaches the mendicants like this: ‘When a mendicant’s mind is solidified by heart, it’s appropriate for them to say: “I understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”’” When he said this, Venerable Sāriputta said to him, “Reverend Candikāputta, Devadatta does not teach the mendicants like that. He teaches like this: ‘When a mendicant’s mind is well consolidated by heart, it’s appropriate for them to say: “I understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”’” For a second time … And for a third time Venerable Candikāputta addressed the mendicants … And for a third time, Sāriputta said to him, “Reverend Candikāputta, Devadatta does not teach the mendicants like that. He teaches like this: ‘When a mendicant’s mind is well consolidated by heart, it’s appropriate for them to say: “I understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”’ And how is a mendicant’s mind well consolidated by heart? The mind is well consolidated by heart when they know: ‘My mind is without greed.’ … ‘My mind is without hate.’ … ‘My mind is without delusion.’ … ‘My mind is not liable to become greedy.’ … ‘My mind is not liable to become hateful.’ … ‘My mind is not liable to become deluded.’ … ‘My mind is not liable to return to rebirth in the sensual realm.’ … ‘My mind is not liable to return to rebirth in the realm of luminous form.’ … ‘My mind is not liable to return to rebirth in the formless realm.’ When a mendicant’s mind is rightly freed like this, even if compelling sights come into the range of vision they don’t occupy their mind. Their mind is quite untainted. It is steady, imperturbable, observing disappearance. Suppose there was a stone post, sixteen feet long. Eight feet were buried underground, and eight above ground. And violent storms were to blow up out of the east, the west, the north, and the south. They couldn’t make it tremor and tremble and quake. Why is that? It’s because that stone post is firmly embedded, with deep foundations. In the same way, when a mendicant’s mind is rightly freed like this, even if compelling sights come into the range of vision they don’t occupy their mind. Their mind is quite untainted. It is steady, imperturbable, observing disappearance. If even compelling sounds … smells … tastes … touches … and ideas come into the range of the mind they don’t occupy the mind. Their mind is quite untainted. It is steady, imperturbable, observing disappearance.”
၇။ ပဌမဝေရသုတ္တံ
၂၇။ [အ။ နိ။ ၉။၉၂၊ သံ။ နိ။ ၅။၁၀၂၄] အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
‘‘ယတော ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, စတူဟိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော, သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ။
‘‘ကတမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ? ယံ, ဂဟပတိ, ပါဏာတိပါတီ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ။ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ။
‘‘ယံ, ဂဟပတိ, အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ… မုသာဝါဒီ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ။ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ။ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ။
‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’’တိ။
ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော အကာလိကော ဧဟိပဿိကော ဩပနေယျိကော ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗော ဝိညူဟီ’တိ။
သံဃေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဥဇုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော ဉာယပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော သာမီစိပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော၊ ယဒိဒံ စတ္တာရိ ပုရိသယုဂါနိ အဋ္ဌ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ဧသ ဘဂဝတော သာဝကသံဃော အာဟုနေယျော ပါဟုနေယျော ဒက္ခိဏေယျော အဉ္ဇလိကရဏီယော အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’တိ။
အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ။ ဣမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ။
‘‘ယတော ခေါ, ဂဟပတိ, အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, ဣမေဟိ စ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော၊ သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ။ သတ္တမံ။
၇-ပဌမ ဝေရသုတ် ၂၇။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုုင်နေသော အနာထပိဏ်သူဌေးအား မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏-သူကြွယ် အကြင် အခါ၌ အရိယာတပည့်အား ဘေးရန်ငါးမျိုးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ သောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ ထိုအခါ ထိုအရိယာတပည့်သည် (ပြောဆိုခြင်းငှါ) အလိုရှိခဲ့မူ (ငါသည်) “ငရဲ ကုန်ပြီးသူ၊ တိရ စ္ဆာန်ဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ပြိတ္တာဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ငါသည် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ဖရိုဖရဲကျခြင်းသဘော မရှိ၊ မြဲ၏၊ သမ္ဗောဓိ (အထက်မဂ်) ဉာဏ်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏”ဟု မိမိသည်ပင် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆိုနိုင်၏။ အဘယ်ဘေးရန်ငါးမျိုးတို့ ငြိမ်းကုန်သနည်းဟူမူ-သူကြွယ် သူ့အသက်သတ်သူသည် သူ့အသက် သတ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ စိတ်၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာခြင်းကိုလည်း ခံစားရ၏။ သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်သူသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း မပွါး၊ တမလွန် ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း မပွါး၊ စိတ်၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာခြင်းကိုလည်း မခံစားရ။ သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်သူအား ဤသို့လျှင် ထိုဘေးရန်သည် ငြိမ်းအေး၏၊ သူကြွယ် အရှင် မပေးအပ်သော ဥစ္စာကို ယူသူသည်။ပ။ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်သူသည်။ မဟုတ်မမှန် ပြောသူသည်။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်သူသည် ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်း ဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန် လည်း ပွါး၏၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ စိတ်၌ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံး မသာခြင်းကိုလည်း ခံစားရ၏။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်မှ ရှောင်ကြဥ်သူအား မျက် မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း မပွါး၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း မပွါး၊ စိတ်၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာခြင်းကိုလည်း မခံစားရ။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်မှ ရှောင်ကြဥ်သူအား ဤသို့လျှင် ထိုဘေးရန်သည် ငြိမ်းအေး၏။ ဤဘေးရန်ငါးမျိုးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏။ အဘယ်မည်သော သောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသနည်းဟူမူ-သူကြွယ် ဤသာသနာ တော်၌ အရိယာတပည့်သည် မြတ်စွာဘုရား၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှုနှင့် ပြည့်စုံ၏-“ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော အကြောင်းကြောင့်လည်း အရဟံ မည်တော်မူ၏၊ (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သမ္မ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မည်တော်မူ၏၊ အသိဉာဏ် ‘ဝိဇ္ဇာ’ အကျင့် ‘စရဏ’ နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္န မည်တော်မူ၏၊ ကောင်းသော စကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော အကြောင်းကြောင့်လည်း သုဂတ မည်တော်မူ၏၊ လောကကို သိတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း လောကဝိဒူ မည်တော်မူ၏၊ ဆုံးမထိုက်သူကို ဆုံးမတတ်သည့် အတုမဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ မည်တော်မူ၏၊ နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ မည်တော်မူ၏၊ (သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို) သိတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဗုဒ္ဓ မည်တော်မူ၏၊ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဘဂဝါ မည်တော်မူ၏”ဟု (ယုံကြည်၏)။ တရား၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှုနှင့် ပြည့်စုံ၏ -“မြတ်စွာဘုရားဟောသော တရားတော်သည် ကောင်းစွာ ဟောထားသော တရားတော်ပါပေတည်း၊ ကိုယ်တိုင်သိမြင်နိုင်သော တရားတော်ပါပေတည်း၊ အခါမလင့် အကျိုးပေးတတ်သော တရားတော်ပါပေတည်း၊ လာလှည့် ရှုလှည့်ဟု ပြထိုက်သော တရားတော်ပါ ပေတည်း၊ မိမိ၏ ကိုယ်ထဲ စိတ်ထဲ၌ ဆောင်ယူထားထိုက်သော တရားတော်ပါပေတည်း (အရိယာ) ပညာရှိတို့သာ ကိုယ်စီကိုယ်င သိနိုင်ခံစားနိုင်သော တရားတော်ပါပေတည်း”ဟု (ယုံကြည်၏)။ သံဃာ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှုနှင့်ပြည့်စုံ၏-“မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်သည် ကောင်းသော အကျင့် ရှိတော်မူပါပေ၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်သည် ဖြောင့်မတ်သော အကျင့် ရှိတော်မူပါပေ၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်သည် မှန်သော အကျင့်ရှိတော်မူပါပေ၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်သည် လျော်ကန်သော အကျင့်ရှိတော်မူပါပေ၏၊ အစုံအားဖြင့် လေးစုံ, ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ရှစ်ပါးအရေအတွက်ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သား သံဃာတော်သည် (အရပ်ဝေးမှ) ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူသော အလှူကို ခံတော်မူထိုက်ပါပေ၏၊ ဧည့်သည်တို့ အလို့ငှါ စီမံထားသော ဝတ္ထုကို ခံတော်မူထိုက်ပါပေ၏၊ တမလွန်အတွက် ရည်မျှော်သော အလှူကို ခံတော်မူထိုက်ပါပေ၏၊ လက်အုပ်ချီခြင်းငှါ ထိုက်ပါပေ၏၊ သတ္တဝါအပေါင်း၏ ကောင်းမှုပြုရန် အမြတ်ဆုံး လယ်မြေဖြစ်တော်မူပါပေ၏”ဟု (ယုံကြည်၏)။ မကျိုး မပေါက် မပြောက် မကျားကုန်သော၊ တဏှာကျွန်အဖြစ်မှလွတ်မြောက်ကုန်သော၊ ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းအပ်ကုန်သော၊ မှားသောအားဖြင့် မသုံးသပ်အပ်ကုန်သော၊ တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိ’ ကိုဖြစ်စေ တတ်ကုန်သော၊ အရိယာတို့ နှစ်သက်အပ်ကုန်သော သီလတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ဤသောတာပတ္တိအင်္ဂါ လေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏။ သူကြွယ် အကြင်အခါ၌ အရိယာတပည့်အား ဤဘေးရန်ငါးမျိုးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ဤသောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ထိုအခါ ထိုအရိယာတပည့်သည် (ပြောဆိုခြင်းငှါ) အလိုရှိခဲ့မူ (ငါသည်) “ငရဲ ကုန်ပြီးသူ၊ တိရ စ္ဆာန်ဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ပြိတ္တာဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိကုန်ပြီးသူဖြစ်၏၊ ငါသည် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ဖရိုဖရဲကျခြင်းသဘော မရှိ၊ မြဲ၏၊ သမ္ဗောဓိ (အထက်မဂ်) ဉာဏ်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏”ဟု မိမိသည်ပင် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆိုနိုင်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.27 3. Abodes of Sentient Beings Fears and Enmities (1st) Then the householder Anāthapiṇḍika went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him: “Householder, when a noble disciple has quelled five fears and enmities, and possesses the four factors of stream-entry, they may, if they wish, declare of themselves: ‘I’ve finished with rebirth in hell, the animal realm, and the ghost realm. I’ve finished with all places of loss, bad places, the underworld. I am a stream-enterer! I’m not liable to be reborn in the underworld, and am assured, destined for awakening.’ What are the five fears and enmities they have quelled? Anyone who kills living creatures brims with fear and enmity both in this life and in lives to come, and experiences mental pain and sadness. Anyone who refrains from killing living creatures does not brim with fear and enmity either in this life or in lives to come, and doesn’t experience mental pain and sadness. So that fear and enmity is quelled for anyone who refrains from killing living creatures. Anyone who steals … Anyone who commits sexual misconduct … Anyone who lies … Anyone who consumes beer, wine, and liquor intoxicants brims with fear and enmity both in this life and in lives to come, and experiences mental pain and sadness. Anyone who refrains from beer, wine, and liquor intoxicants does not brim with fear and enmity either in this life or in lives to come, and doesn’t experience mental pain and sadness. So that fear and enmity is quelled for anyone who refrains from beer, wine, and liquor intoxicants. These are the five fears and enmities they have quelled. What are the four factors of stream-entry that they possess? It’s when a noble disciple has experiential confidence in the Buddha: ‘That Blessed One is perfected, a fully awakened Buddha, accomplished in knowledge and conduct, holy, knower of the world, supreme guide for those fit for training, teacher of gods and humans, awakened, blessed.’ They have experiential confidence in the teaching: ‘The teaching is well explained by the Buddha—apparent in the present life, immediately effective, inviting inspection, relevant, so that sensible people can know it for themselves.’ They have experiential confidence in the Saṅgha: ‘The Saṅgha of the Buddha’s disciples is practicing the way that’s good, direct, systematic, and proper. It consists of the four pairs, the eight individual persons. This is the Saṅgha of the Buddha’s disciples that is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of greeting with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.’ And a noble disciple’s ethical conduct is loved by the noble ones, unbroken, impeccable, spotless, and unmarred, liberating, praised by sensible people, not mistaken, and leading to immersion. These are the four factors of stream-entry that they possess. When a noble disciple has quelled these five fears and enmities, and possesses these four factors of stream-entry, they may, if they wish, declare of themselves: ‘I’ve finished with rebirth in hell, the animal realm, and the ghost realm. I’ve finished with all places of loss, bad places, the underworld. I am a stream-enterer! I’m not liable to be reborn in the underworld, and am assured, destined for awakening.’”
၈။ ဒုတိယဝေရသုတ္တံ
၂၈။ [သံ။ နိ။ ၅။၁၀၂၅] ‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, စတူဟိ စ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော၊ သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ။
‘‘ကတမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ? ယံ, ဘိက္ခဝေ, ပါဏာတိပါတီ ပါဏာတိပါတပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော…ပေ… ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ။
‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, အဒိန္နာဒါယီ…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာယီ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနပစ္စယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတော နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ ဝေရံ ပသဝတိ, န စေတသိကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ။ သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာ ပဋိဝိရတဿ ဧဝံ တံ ဘယံ ဝေရံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ။ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ။
‘‘ကတမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ – ‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ…ပေ… သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’တိ။ ဓမ္မေ…ပေ… သံဃေ… အရိယကန္တေဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ အခဏ္ဍေဟိ အစ္ဆိဒ္ဒေဟိ အသဗလေဟိ အကမ္မာသေဟိ ဘုဇိဿေဟိ ဝိညုပ္ပသတ္ထေဟိ အပရာမဋ္ဌေဟိ သမာဓိသံဝတ္တနိကေဟိ။ ဣမေဟိ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ။
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရိယသာဝကဿ ဣမာနိ ပဉ္စ ဘယာနိ ဝေရာနိ ဝူပသန္တာနိ ဟောန္တိ, ဣမေဟိ စ စတူဟိ သောတာပတ္တိယင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဟောတိ, သော အာကင်္ခမာနော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ဗျာကရေယျ – ‘ခီဏနိရယောမှိ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ ခီဏပေတ္တိဝိသယော ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတော၊ သောတာပန္နောဟမသ္မိ အဝိနိပါတဓမ္မော နိယတော သမ္ဗောဓိပရာယဏော’’’တိ။ အဋ္ဌမံ။
၈-ဒုတိယ ဝေရသုတ် ၂၈။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ အရိယာတပည့်အား ဘေးရန်ငါးမျိုးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ သောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ထိုအခါ ထိုအရိယာတပည့်သည် (ပြောဆိုခြင်းငှါ) အလိုရှိခဲ့မူ (ငါသည်) “ငရဲ ကုန်ပြီးသူ၊ တိရ စ္ဆာန်ဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ပြိတ္တာဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ် ဒုဂ္ဂတိကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ငါသည် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ဖရိုဖရဲကျခြင်း သဘောမရှိ၊ မြဲ၏၊ သမ္ဗောဓိ (အထက်မဂ်) ဉာဏ်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏”ဟု မိမိသည်ပင် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆိုနိုင်၏။ အဘယ်ဘေးရန်ငါးမျိုးတို့ ငြိမ်းအေးကုန်သနည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ သူ့အသက်သတ်သူသည် သူ့့အသက်သတ်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ တမလွန် ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ စိတ်၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာခြင်းကိုလည်း ခံစား ရ၏။ သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်သူအား။ပ။ ဤသို့လျှင် ထိုဘေးရန်သည် ငြိမ်းအေး၏။ ရဟန်းတို့ အရှင်မပေးအပ်သော ဥစ္စာကို ယူသူသည်။ပ။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်သူသည် ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ တမလွန်ဘဝ၌ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း ပွါး၏၊ စိတ်၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာခြင်းကိုလည်း ခံစားရ၏။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်မှ ရှောင်ကြဥ်သူအား မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန်လည်း မပွါး၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဘေးရန် လည်း မပွါး၊ စိတ်၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာခြင်းကိုလည်း မခံစားရ။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်း ဖြစ်သော သေအရက်မှ ရှောင်ကြဥ်သူအား ဤသို့လျှင် ထိုဘေးရန်သည် ငြိမ်းအေး၏။ ဤဘေးရန် ငါးမျိုးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏။ အဘယ်သောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသနည်းဟူမူ-ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အရိယာတပည့်သည် “ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်။ပ။ နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော အကြောင်းကြောင့် လည်း သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ မည်တော်မူ၏၊ (သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို) သိစေတော်မူသော အကြောင်း ကြောင့်လည်း ဗုဒ္ဓ မည်တော်မူ၏၊ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတော်မူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဘဂဝါ မည် တော်မူ၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှုနှင့် ပြည့်စုံ၏။ တရား၌။ပ။ သံဃာ၌။ပ။ မကျိုး မပေါက် မပြောက် မကျားကုန်သော၊ တဏှာ ကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်ကုန်သော၊ ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်း အပ်ကုန်သော၊ မှားသောအားဖြင့် မသုံးသပ်အပ်ကုန်သော၊ တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိ’ ကိုဖြစ်စေတတ်ကုန်သော၊ အရိယာတို့ နှစ်သက်အပ်ကုန်သော သီလတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ဤသောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်း အကြင်အခါ၌ အရိယာတပည့်အား ဤဘေးရန်ငါးမျိုးတို့သည် ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ဤ သောတာပတ္တိအင်္ဂါလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏။ ထိုအခါ ထိုအရိယာတပည့်သည် (ပြောဆိုခြင်းငှါ) အလိုရှိခဲ့မူ (ငါသည်) “ငရဲ ကုန်ပြီးသူ၊ တိရ စ္ဆာန်ဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ပြိတ္တာဘဝ ကုန်ပြီးသူ၊ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ် ဒုဂ္ဂတိကုန်ပြီးသူ ဖြစ်၏၊ ငါသည် သောတာပန် ဖြစ်၏၊ ဖရိုဖရဲကျခြင်းသဘော မရှိ၊ မြဲ၏၊ သမ္ဗောဓိ (အထက်မဂ်) ဉာဏ်လျှင် လဲလျောင်းရာရှိ၏”ဟု မိမိသည်ပင် မိမိကိုယ်ကို ပြောဆိုနိုင်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.28 3. Abodes of Sentient Beings Fears and Enmities (2nd) “Mendicants, when a noble disciple has quelled five fears and enmities, and possesses the four factors of stream-entry, they may, if they wish, declare of themselves: ‘I’ve finished with rebirth in hell, the animal realm, and the ghost realm. I’ve finished with all places of loss, bad places, the underworld. I am a stream-enterer! I’m not liable to be reborn in the underworld, and am assured, destined for awakening.’ What are the five fears and enmities they have quelled? Anyone who kills living creatures brims with fear and enmity both in this life and in lives to come, and experiences mental pain and sadness. Anyone who refrains from killing living creatures does not brim with fear and enmity either in this life or in lives to come, and doesn’t experience mental pain and sadness. So that fear and enmity is quelled for anyone who refrains from killing living creatures. Anyone who steals … commits sexual misconduct … lies … Anyone who consumes beer, wine, and liquor intoxicants brims with fear and enmity both in this life and in lives to come, and experiences mental pain and sadness. Anyone who refrains from beer, wine, and liquor intoxicants does not brim with fear and enmity either in this life or in lives to come, and doesn’t experience mental pain and sadness. So that fear and enmity is quelled for anyone who refrains from beer, wine, and liquor intoxicants. These are the five fears and enmities they have quelled. What are the four factors of stream-entry that they possess? When a noble disciple has experiential confidence in the Buddha … the teaching … the Saṅgha … And a noble disciple’s ethical conduct is loved by the noble ones, unbroken, impeccable, spotless, and unmarred, liberating, praised by sensible people, not mistaken, and leading to immersion. These are the four factors of stream-entry that they possess. When a noble disciple has quelled these five fears and enmities, and possesses these four factors of stream-entry, they may, if they wish, declare of themselves: ‘I’ve finished with rebirth in hell, the animal realm, and the ghost realm. I’ve finished with all places of loss, bad places, the underworld. I am a stream-enterer! I’m not liable to be reborn in the underworld, and am assured, destined for awakening.’”
၉။ အာဃာတဝတ္ထုသုတ္တံ
၂၉။ [ဝိဘ။ ၉၆၀၊ ဒီ။ နိ။ ၃။၃၄၀၊ အ။ နိ။ ၁၀။၇၉] ‘‘နဝယိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အာဃာတဝတ္ထူနိ။ ကတမာနိ နဝ? ‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ၊ ‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ၊ ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ၊ ‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရီ’တိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရတီ’တိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ၊ ‘အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရီ’တိ …ပေ… ‘အတ္ထံ စရတီ’တိ…ပေ… ‘အတ္ထံ စရိဿတီ’တိ အာဃာတံ ဗန္ဓတိ။ ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အာဃာတဝတ္ထူနီ’’တိ။ နဝမံ။
၉-အာဃာတဝတ္ထုသုတ် ၂၉။ ရဟန်းတို့ ရန်ငြိုးဖွဲ့ကြောင်း ‘အာဃာတဝတ္ထု’တို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- “ငါ၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုဖူးပြီ”ဟု ရန်ငြိုးဖွဲ့၏၊ “ငါ၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုနေဆဲ”ဟု ရန်ငြိုးဖွဲ့၏၊ “ငါ၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုလိမ့်မည်”ဟု ရန်ငြိုးဖွဲ့၏၊ “ငါချစ်ခင်နှစ်သက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုဖူးပြီဟု။ပ။ အကျိုးမဲ့ကို ပြုနေဆဲ။ပ။ အကျိုး မဲ့ကို ပြုလိမ့်မည်”ဟု ရန်ငြိုးဖွဲ့၏၊ “ငါ မချစ်ခင် မနှစ်သက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အကျိုးကို ပြုဖူးပြီ။ပ။ အကျိုးကို ပြုနေဆဲ။ပ။ အကျိုးကို ပြုလိမ့်မည်”ဟု ရန်ငြိုးဖွဲ့၏။ ရဟန်းတို့ ရန်ငြိုးဖွဲ့ကြောင်း ‘အာဃာတဝတ္ထု’တို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.29 3. Abodes of Sentient Beings Grounds for Resentment “Mendicants, there are nine grounds for resentment. What nine? Thinking: ‘They did wrong to me,’ you harbor resentment. Thinking: ‘They are doing wrong to me’ … ‘They will do wrong to me’ … ‘They did wrong to someone I love’ … ‘They are doing wrong to someone I love’ … ‘They will do wrong to someone I love’ … ‘They helped someone I dislike’ … ‘They are helping someone I dislike’ … Thinking: ‘They will help someone I dislike,’ you harbor resentment. These are the nine grounds for resentment.”
၁၀။ အာဃာတပဋိဝိနယသုတ္တံ
၃၀။ [ဒီ။ နိ။ ၃။၃၄၀, ၃၅၉] ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာဃာတပဋိဝိနယာ။ ကတမေ နဝ? ‘အနတ္ထံ မေ အစရိ [အစရီတိ (သျာ။), ဧဝံ ‘‘စရတိ, စရိဿတိ’’ ပဒေသုပိ], တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ၊ ‘အနတ္ထံ မေ စရတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ၊ ‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ၊ ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ…ပေ… အနတ္ထံ စရတိ…ပေ… ‘အနတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ၊ အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ…ပေ… အတ္ထံ စရတိ…ပေ… ‘အတ္ထံ စရိဿတိ, တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာ’တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အာဃာတပဋိဝိနယာ’’တိ။ ဒသမံ။
၁၀-အာဃာတပဋိဝိနယသုတ် ၃၀။ ရဟန်းတို့ ရန်ငြိုးဖြေကြောင်းတို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- “ငါ၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုဖူးပြီ၊ ထိုအကျိုးမဲ့ပြုခြင်းကို ဤပုဂ္ဂိုလ်၌ (တားမြစ်ရန်) အဘယ်မှာ ရနိုင်အံ့နည်း”ဟု ရန်ငြိုးကို ဖြေ၏၊ “ငါ၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုနေဆဲ၊ ထိုအကျိုးမဲ့ပြုခြင်းကို ဤပုဂ္ဂိုလ်၌ (တားမြစ်ရန်) အဘယ်မှာ ရနိုင်အံ့နည်း”ဟု ရန်ငြိုးကို ဖြေ၏၊ “ငါ၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုလိမ့်မည်၊ ထိုအကျိုးမဲ့ပြုခြင်းကို ဤပုဂ္ဂိုလ်၌ (တားမြစ်ရန်) အဘယ်မှာ ရနိုင်အံ့နည်း”ဟု ရန်ငြိုးကို ဖြေ၏။ “ငါချစ်ခင်နှစ်သက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အကျိုးမဲ့ကို ပြုဖူးပြီ။ပ။ အကျိုးမဲ့ကို ပြုနေဆဲ။ပ။ အကျိုးမဲ့ကို ပြုလိမ့်မည်၊ ထိုအကျိုးမဲ့ ပြုခြင်းကို ဤပုဂ္ဂိုလ်၌ (တားမြစ်ရန်) အဘယ်မှာ ရနိုင်အံ့နည်း”ဟု ရန်ငြိုးကို ဖြေ၏။ “ငါမချစ်ခင် မနှစ် သက်သော ပုဂ္ဂိုလ်၏အကျိုးကို ပြုဖူးပြီ။ပ။ အကျိုးကို ပြုနေဆဲ။ပ။ အကျိုးကို ပြုလိမ့်မည်ဟု ထိုအကျိုး ပြုခြင်းကို ဤပုဂ္ဂိုလ်၌ (တားမြစ်ရန်) အဘယ်မှာ ရနိုင်အံ့နည်း”ဟု ရန်ငြိုးကို ဖြေ၏။ ရဟန်းတို့ ရန်ငြိုး ဖြေကြောင်းတို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။
Numbered Discourses 9.30 3. Abodes of Sentient Beings Getting Rid of Resentment “Mendicants, there are these nine ways to get rid of resentment. What nine? Thinking: ‘They harmed me, but what can I possibly do?’ you get rid of resentment. Thinking: ‘They are harming me …’ … ‘They will harm me …’ … ‘They harmed someone I love …’ … ‘They are harming someone I love …’ … ‘They will harm someone I love …’ … ‘They helped someone I dislike …’ … ‘They are helping someone I dislike …’ … Thinking: ‘They will help someone I dislike, but what can I possibly do?’ you get rid of resentment. These are the nine ways to get rid of resentment.”
၁၁။ အနုပုဗ္ဗနိရောဓသုတ္တံ
၃၁။ ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗနိရောဓာ။ ကတမေ နဝ? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာမသညာ [အာမိဿသညာ (သျာ။)] နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ၊ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ အဿာသပဿာသာ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဒ္ဓါ ဟောတိ၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နဿ သညာ စ ဝေဒနာ စ နိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗနိရောဓာ’’တိ [ဒီ။ နိ။ ၃။၃၄၄, ၃၄၉]။ ဧကာဒသမံ။
သတ္တာဝါသဝဂ္ဂေါ တတိယော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
တိဌာနံ ခဠုင်္ကော တဏှာ, သတ္တပညာ သိလာယုပေါ၊
ဒွေ ဝေရာ ဒွေ အာဃာတာနိ, အနုပုဗ္ဗနိရောဓေန စာတိ။
၁၁-အနုပုဗ္ဗနိရောဓသုတ် ၃၁။ ရဟန်းတို့ အစဥ်အတိုင်း ချုပ်ခြင်းတို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ပဌမဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ကာမသညာသည် ချုပ်၏၊ ဒုတိယဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိတက်ဝိစာရတို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ တတိယဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ သည် ချုပ်၏၊ စတုတ္ထဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ထွက်သက်ဝင်သက်တို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား ရူပသညာသည် ချုပ်၏၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား အာကာသာနဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို ဝင်စားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အာကိဉ္စညာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ သညာ ဝေဒနာတို့ချုပ်ရာ နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားသောပုဂ္ဂိုလ်အား သညာသည်လည်းကောင်း၊ ဝေဒနာသည်လည်းကောင်း ချုပ်၏။ ရဟန်းတို့ အစဥ် အတိုင်း ချုပ်ခြင်းတို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဧကာဒသမသုတ်။ သံကးခုမြောက် သတ္တာဝါသဝဂ် ပြီး၏။
Numbered Discourses 9.31 3. Abodes of Sentient Beings Progressive Cessations “Mendicants, there are these nine progressive cessations. What nine? For someone who has attained the first absorption, sensual perceptions have ceased. For someone who has attained the second absorption, the placing of the mind and keeping it connected have ceased. For someone who has attained the third absorption, rapture has ceased. For someone who has attained the fourth absorption, breathing has ceased. For someone who has attained the dimension of infinite space, the perception of form has ceased. For someone who has attained the dimension of infinite consciousness, the perception of the dimension of infinite space has ceased. For someone who has attained the dimension of nothingness, the perception of the dimension of infinite consciousness has ceased. For someone who has attained the dimension of neither perception nor non-perception, the perception of the dimension of nothingness has ceased. For someone who has attained the cessation of perception and feeling, perception and feeling have ceased. These are the nine progressive cessations.”
၄။ မဟာဝဂ္ဂေါ
၁။ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသုတ္တံ
၃၂။ [ဒီ။ နိ။ ၃။၃၄၄, ၃၅၉] ‘‘နဝယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ။ ကတမေ နဝ? [ဧတ္ထ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီ’’ တိအာဒိနာ ဝိတ္ထရေန ပါဌော ဒိဿတိ] ပဌမံ ဈာနံ, ဒုတိယံ ဈာနံ, တတိယံ ဈာနံ, စတုတ္ထံ ဈာနံ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတနံ, နေဝသညာနာသညာယတနံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ’’တိ။ ပဌမံ။
၄-မဟာဝဂ် ၁-အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသုတ် ၃၂။ ရဟန်းတို့ အစဥ်အတိုင်း (ဝင်စားသောအားဖြင့်) နေအပ်သော တရားတို့သည် ဤကိုးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ပဌမဈာန်၊ ဒုတိယဈာန်၊ တတိယဈာန်၊ စတုတ္ထဈာန်၊ အာကာသာ နဉ္စာယတန၊ ဝိညာဏဉ္စာယတန၊ အာကိဉ္စညာယတန၊ နေဝသညာနာသညာယတန၊ သညာ ဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ (နိရောဓသမာပတ်)တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အစဥ်အတိုင်း (ဝင်စားသော အားဖြင့်) နေအပ်သော တရားကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.32 4. The Great Chapter Progressive Meditations “Mendicants, there are these nine progressive meditations. What nine? The first absorption, the second absorption, the third absorption, the fourth absorption, the dimension of infinite space, the dimension of infinite consciousness, the dimension of nothingness, the dimension of neither perception nor non-perception, and the cessation of perception and feeling. These are the nine progressive meditations.”
၂။ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိသုတ္တံ
၃၃။ ‘‘နဝယိမာ, ဘိက္ခဝေ [နဝ ဘိက္ခဝေ (?)], အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ…ပေ… ကတမာ စ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော? ယတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ယေ စ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ကေ စ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္ထ ကာမာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေ စ ကာမေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ယေ စ ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ကေ စ ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တေ စ ဝိတက္ကဝိစာရေ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ပီတိံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ပီတိံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧတ္ထ ပီတိ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ပီတိံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ဥပေက္ခာသုခံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ဥပေက္ခာသုခံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ဧတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ဥပေက္ခာသုခံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ရူပသညံ [ယတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ယေ စ ရူပသညာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ရူပသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္ထ ရူပသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ရူပသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ အာကာသာနဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ အာကိဉ္စညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ အာကိဉ္စညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ အာကိဉ္စညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။
‘‘ယတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ယေ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ, ‘အဒ္ဓါ တေ အာယသ္မန္တော နိစ္ဆာတာ နိဗ္ဗုတာ တိဏ္ဏာ ပါရင်္ဂတာ တဒင်္ဂေနာ’တိ ဝဒါမိ။ ‘ကတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, ကေ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တိ – အဟမေတံ န ဇာနာမိ အဟမေတံ န ပဿာမီ’တိ, ဣတိ ယော ဧဝံ ဝဒေယျ, သော ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ နိရုဇ္ဈတိ, တေ စ နေဝသညာနာသညာယတနသညံ နိရောဓေတွာ နိရောဓေတွာ ဝိဟရန္တီ’တိ။ အဒ္ဓါ, ဘိက္ခဝေ, အသဌော အမာယာဝီ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒေယျ အနုမောဒေယျ၊ ‘သာဓူ’တိ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ နမဿမာနော ပဉ္ဇလိကော ပယိရုပါသေယျ။ ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော’’တိ။ ဒုတိယံ။
၂-အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိသုတ် ၃၃။ ရဟန်းတို့ ဤအစဥ်အတိုင်း (ဝင်စားသောအားဖြင့်) နေအပ်သော သမာပတ် ‘ဈာန်’ ကိုးမျိုးတို့ကို ဟောပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာကုန်လော့။ပ။ ရဟန်းတို့ အစဥ်အတိုင်း (ဝင်စားသောအားဖြင့်) နေအပ်သော သမာပတ်ကိုးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း၊ အကြင်ဌာန၌ ကာမတို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ အကြင်သူတို့သည်လည်း ဝတ္ထုကာမ, ကိလေသာကာမတို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ ကာမတို့သည် ချုပ်ကုန်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ကာမတို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍ သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော၊ (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော၊ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏၊ ဤပဌမဈာန်၌ ကာမတို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ကာမတို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် လည်း ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဒုတိယဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်း တစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့ သည် ချုပ်ကုန်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ထိုကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံ တစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းအေးခြင်းကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏၊ ဤဒုတိယဈာန်၌ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့သည် ချုပ်ကုန်၏၊ ထို (ဒုတိယဈာန်ရ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သောတရား ကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက် ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’သည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’သည် ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ကိုလည်း တပ်မက်မှု ကင်းခြင်းကြောင့်။ပ။ တတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏၊ ဤတတိယဈာန်၌ နှိမ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’သည် ချုပ်၏၊ ထို (တတိယဈာန်ရ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ့်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ချမ်းသာသည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း လျစ်လျူ ရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ချမ်းသာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (စတုတ္ထဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ချမ်းသာသည် ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ချမ်းသာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့်။ပ။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏၊ ဤစတုတ္ထဈာန်၌ လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ချမ်းသာသည် ချုပ်၏၊ ထို (စတုတ္ထဈာန်ရ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သည်လည်း လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ချမ်းသာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက် ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ (ကသိုဏ်း) ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’ သည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ သည်လည်း (ကသိုဏ်း) ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’ ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ (ကသိုဏ်း) ရုပ်၌ ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’ ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း (ကသိုဏ်း) ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’ ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် (ကသိုဏ်း)ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးမှု၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူး မှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် ‘ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ’ဟု အာကာသာနဉ္စာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထို (အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ရ) ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အာကာသာ နဉ္စာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဝိညာဏဉ္စာယတန) ဈာန်အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အာကာသာနဉ္စာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်း ကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘ဝိညာဏ်သည် အဆုံး မရှိ’ဟု ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ဤ (ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်) ၌ အာကာသာနဉ္စာ ယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ ထို (ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ရ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အာကာသာနဉ္စာယတန သညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက် ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ် ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဝိညာဏဉ္စာယတန သညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ဝိညာဏဉ္စာ ယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘တစ်စုံတစ်ခုမျှမရှိ’ဟု အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ဤ (အာကိဉ္စညာယတနဈာန်) ၌ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ ထို(အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ရ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း ဝိညာဏဉ္စာယတန သညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သောတရား ကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သောတရားကို နှစ်ခြိုက် ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ အာကိဉ္စညာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အာကိဉ္စညာ ယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (ဈာန်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာ လောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ အာကိဉ္စညာယတနသညာသည် ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အာကိဉ္စညာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်း ကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်း သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်၍ နေ၏။ ဤ (နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်)၌ အာကိဉ္စညာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ ထို (နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်ရ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အာကိဉ္စညာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှ ပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သော တရားကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ အကြင်ဌာန၌ နေဝသညာနာသညာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း နေဝသညာနာသညာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်၏၊ စင်စစ် ထိုအသျှင်တို့သည် ထို (နိရောဓသမာပတ်) အင်္ဂါဖြင့် မဆာလောင်ကုန်၊ ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ကူးမြောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏၊ ကမ်း တစ်ဖက်သို့ ရောက်ပြီး ဖြစ်ကုန်၏ဟု ငါဆို၏။ “အဘယ်ဌာန၌ နေဝသညာနာသညာယတနသညာသည် ချုပ်သနည်း၊ အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း နေဝသညာနာသညာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်သနည်း၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမသိ၊ ထိုအကြောင်းကို ငါမမြင်”ဟု တစ်စုံတစ်ယောက်က ဤသို့ ဆိုလာခဲ့မူ ထိုသူကို “ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝ့လွန်မြောက်၍ သညာ ဝေဒယိတ နိရောဓသမာပတ်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ဤ (သညာဝေဒယိတနိရောဓ သမာပတ်) ၌ နေဝသညာနာသညာယတနသညာသည် ချုပ်၏၊ ထို (သညာ ဝေဒယိတ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူ) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း နေဝသညာ နာသညာယတနသညာကို ချုပ်စေ ချုပ်စေ၍ နေကြကုန်၏”ဟု ဤသို့ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်စစ် မစဥ်းလဲသူ မလှည့်ပတ်တတ်သူသည် “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သောတရားကို နှစ်ခြိုက်ရာ၏၊ ဝမ်းမြောက်ရာ၏၊ “ကောင်းလှပေ၏”ဟူ၍ ဟောအပ်သောတရား ကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်၍ ရှိခိုးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဆည်းကပ်ရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အစဥ်အတိုင်း (ဝင်စားသောအားဖြင့်) နေအပ်သော သမာပတ် ‘ဈာန်’ ကိုးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.33 4. The Great Chapter The Nine Progressive Meditative Attainments “Mendicants, I will teach you the nine progressive meditative attainments … And what are the nine progressive meditative attainments? Where sensual pleasures cease, and those who have thoroughly ended sensual pleasures meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where sensual pleasures cease’, they should be told: ‘Reverend, it’s when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. That’s where sensual pleasures cease.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where the placing of the mind and keeping it connected cease, and those who have thoroughly ended the placing of the mind and keeping it connected meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where the placing of the mind and keeping it connected cease’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enters and remains in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected. That’s where the placing of the mind and keeping it connected cease.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where rapture ceases, and those who have thoroughly ended rapture meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where rapture ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, with the fading away of rapture, enters and remains in the third absorption, where they meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, “Equanimous and mindful, one meditates in bliss”. That’s where rapture ceases.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where bliss with equanimity ceases, and those who have thoroughly ended bliss with equanimity meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where bliss with equanimity ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, with the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, enters and remains in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness. That’s where bliss with equanimity ceases.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where perceptions of form ceases, and those who have thoroughly ended perceptions of form meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where perceptions of form ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that “space is infinite”, enters and remains in the dimension of infinite space. That’s where perceptions of form cease.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where the perception of the dimension of infinite space ceases, and those who have thoroughly ended the perception of the dimension of infinite space meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where the perception of the dimension of infinite space ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that “consciousness is infinite”, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. That’s where the perception of the dimension of infinite space ceases.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where the perception of the dimension of infinite consciousness ceases, and those who have thoroughly ended the perception of the dimension of infinite consciousness meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where the perception of the dimension of infinite consciousness ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that “there is nothing at all”, enters and remains in the dimension of nothingness. That’s where the perception of the dimension of infinite consciousness ceases.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where the perception of the dimension of nothingness ceases, and those who have thoroughly ended the perception of the dimension of nothingness meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where the perception of the dimension of nothingness ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, going totally beyond the dimension of nothingness, enters and remains in the dimension of neither perception nor non-perception. That’s where the perception of the dimension of nothingness ceases.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. Where the perception of the dimension of neither perception nor non-perception ceases, and those who have thoroughly ended the perception of the dimension of neither perception nor non-perception meditate, I say: ‘Clearly those venerables are desireless, quenched, crossed over, and gone beyond in that respect.’ If someone should say, ‘I do not know or see where the perception of the dimension of neither perception nor non-perception ceases’, they should be told: ‘It’s when a mendicant, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. That’s where the perception of the dimension of neither perception nor non-perception ceases.’ Clearly someone who is not devious or deceitful would approve and agree with that statement. They’d say ‘Good!’ and bowing down, they’d pay homage with cupped palms. These are the nine progressive meditative attainments.”
၃။ နိဗ္ဗာနသုခသုတ္တံ
၃၄။ ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တတြ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘သုခမိဒံ, အာဝုသော, နိဗ္ဗာနံ။ သုခမိဒံ, အာဝုသော, နိဗ္ဗာန’’န္တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိံ ပနေတ္ထ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, သုခံ ယဒေတ္ထ နတ္ထိ ဝေဒယိတ’’န္တိ? ‘‘ဧတဒေဝ ခွေတ္ထ, အာဝုသော, သုခံ ယဒေတ္ထ နတ္ထိ ဝေဒယိတံ။ ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ကာမဂုဏာ။ ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ – ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ။ ယံ ခေါ, အာဝုသော, ဣမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သုခံ သောမနဿံ, ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသော, ကာမသုခံ။
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ တဿ စေ, အာဝုသော, ဘိက္ခုနော ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ, သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာဝုသော, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ တေ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ ဟောတိ အာဗာဓော။ ယော ခေါ ပနာဝုသော, အာဗာဓော ဒုက္ခမေတံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာနံ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဣမိနာပိ ခေါ ဧတံ, အာဝုသော, ပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာ သုခံ နိဗ္ဗာန’’န္တိ။ တတိယံ။
၃-နိဗ္ဗာနသုခသုတ် ၃၄။ အခါတစ်ပါး၌ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ရှဥ့်နက်တို့အား အစာပေးရာဖြစ်သော ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ရဟန်းတို့ကို “ငါ့သျှင်တို့ ဤနိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ဤနိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏”ဟု မိန့်ဆို၏။ ဤသို့ မိန့်ဆိုလတ်သော် အသျှင်ဥဒါယီသည် အသျှင်သာရိပုတြာအား-“ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ ခံစားမှု မရှိသော နိဗ္ဗာန်၌ ချမ်းသာကား အဘယ်ပါနည်း”ဟု မေး၏။ ငါ့သျှင် ခံစားမှုမရှိသော ဤနိဗ္ဗာန်၌ ဤခံစားမှုမရှိခြင်းသည်ပင် ချမ်းသာ မည်၏။ ငါ့သျှင် ကာမဂုဏ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း၊ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကို ပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သော သဘောရှိကုန် ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်း ဖွယ်ရှိကုန်သော မျက်စိဖြင့် သိအပ်သော ရူပါရုံတို့လည်းကောင်း။ နားဖြင့် သိအပ်ကုန်သော သဒ္ဒါရုံတို့ လည်းကောင်း။ပ။ နှာခေါင်းဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဂန္ဓာရုံတို့လည်းကောင်း။ လျှာဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရသာရုံတို့လည်းကောင်း။ အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကို ပွါးစေအပ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သော သဘောရှိကုန် ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ်ရှိကုန်သော ကိုယ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့ လည်းကောင်းတည်း၊ ငါ့သျှင် ဤသည်တို့ကား ကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့တည်း။ ဤကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့ကို စွဲ၍ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ဝမ်းမြောက်မှု ‘သောမနဿ’ သည် ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ဤသည်ကို ကာမချမ်းသာဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍ သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (ပဌမဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား ကာမနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုရဟန်းအား ထိုကာမနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်း ကြောင့် ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (ဒုတိယဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအားဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုရဟန်းအား ထိုကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်း သည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရား ဟော တော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန် ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ကိုလည်း စက်ဆုပ်ခြင်းကြောင့်။ပ။ တတိယဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (တတိယဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာ ကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်း သည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုရဟန်းအား ထိုနှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင် အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့်။ပ။ စတုတ္ထ ဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (စတုတ္ထဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့်နေသော ထိုရဟန်း အား လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုရဟန်းအား လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ နှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သော ထိုမှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်း အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် (ကသိုဏ်း) ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးမှု၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူး ထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (ဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား ရုပ်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုရဟန်းအား ရုပ်နှင့်တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှုဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ(ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား အာကာသာနဉ္စာယတနသညာနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထို ရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် အာကာသာနဉ္စာယတနသညာနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှုဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “တစ်စုံ တစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာနှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာနှင့် တကွွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ် လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှုဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့် လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ငါ့သျှင် အကယ်၍ ဤ (နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုရဟန်းအား အာကိဉ္စညာယတနသညာနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် အာကိဉ္စညာယတနသညာနှင့် တကွွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်မူ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုရဟန်းအား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ ငါ့သျှင် ယင်းနာကျင်မှုကို ဆင်းရဲဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏၊ ဤအကြောင်းဖြင့် လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ နိရောဓသမာပတ်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ထိုရဟန်းအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းကုန်၏။ ငါ့သျှင် အကြင်အကြောင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာ၏။ ဤအကြောင်းဖြင့်လည်း ထိုနိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို သိအပ်၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.34 4. The Great Chapter Extinguishment is Bliss At one time Venerable Sāriputta was staying near Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground. There he addressed the mendicants: “Reverends, extinguishment is bliss! Extinguishment is bliss!” When he said this, Venerable Udāyī said to him, “But Reverend Sāriputta, what’s blissful about it, since nothing is felt?” “The fact that nothing is felt is precisely what’s blissful about it. Reverend, there are these five kinds of sensual stimulation. What five? Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. Sounds known by the ear … Smells known by the nose … Tastes known by the tongue … Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. These are the five kinds of sensual stimulation. The pleasure and happiness that arise from these five kinds of sensual stimulation is called sensual pleasure. First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by sensual pleasures beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by sensual pleasures beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That’s the way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enters and remains in the second absorption. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by placing of the mind beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by placing of the mind beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, with the fading away of rapture, enters and remains in the third absorption. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by rapture beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by rapture beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, with the giving up of pleasure and pain and the disappearance of former happiness and sadness, enters and remains in the fourth absorption. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by bliss with equanimity beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by bliss with equanimity beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by form beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by form beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by the dimension of infinite space beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by the dimension of infinite space beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by the dimension of infinite consciousness beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by the dimension of infinite consciousness beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of nothingness, enters and remains in the dimension of neither perception nor non-perception. While a mendicant is practicing such a meditation, if perception and focus accompanied by the dimension of nothingness beset them, that’s an affliction for them. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, should perception and focus accompanied by the dimension of nothingness beset them, that’s an affliction for them. And affliction has been called suffering by the Buddha. That too is a way to understand how extinguishment is bliss. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. That too is a way to understand how extinguishment is bliss.”
၄။ ဂါဝီဥပမာသုတ္တံ
၃၅။ ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အခေတ္တညူ အကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ။ တဿာ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ။ သာ ပုရိမံ ပါဒံ န သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပစ္ဆိမံ ပါဒံ ဥဒ္ဓရေယျ။ သာ န စေဝ အဂတပုဗ္ဗံ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျ, န စ အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ တိဏာနိ ခါဒေယျ, န စ အပီတပုဗ္ဗာနိ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ၊ ယသ္မိံ စဿာ ပဒေသေ ဌိတာယ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ တဉ္စ ပဒေသံ န သောတ္ထိနာ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ။ တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သာ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အခေတ္တညူ အကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ။ ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ဗာလော အဗျတ္တော အခေတ္တညူ အကုသလော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သော တံ နိမိတ္တံ န အာသေဝတိ န ဘာဝေတိ န ဗဟုလီကရောတိ န သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော န သက္ကောတိ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော န သက္ကောတိ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိတုံ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု ဥဘတော ဘဋ္ဌော ဥဘတော ပရိဟီနော, သေယျထာပိ သာ ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ဗာလာ အဗျတ္တာ အခေတ္တညူ အကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ’’’။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ခေတ္တညူ ကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ။ တဿာ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ။ သာ ပုရိမံ ပါဒံ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပစ္ဆိမံ ပါဒံ ဥဒ္ဓရေယျ။ သာ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ။ ယသ္မိံ စဿာ ပဒေသေ ဌိတာယ ဧဝမဿ – ‘ယံနူနာဟံ အဂတပုဗ္ဗဉ္စေဝ ဒိသံ ဂစ္ဆေယျံ, အခါဒိတပုဗ္ဗာနိ စ တိဏာနိ ခါဒေယျံ, အပီတပုဗ္ဗာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝေယျ’န္တိ တဉ္စ ပဒေသံ သောတ္ထိနာ ပစ္စာဂစ္ဆေယျ။ တံ ကိဿ ဟေတု? တထာ ဟိ သာ, ဘိက္ခဝေ, ဂါဝီ ပဗ္ဗတေယျာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ခေတ္တညူ ကုသလာ ဝိသမေ ပဗ္ဗတေ စရိတုံ။ ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခု ပဏ္ဍိတော ဗျတ္တော ခေတ္တညူ ကုသလော ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော ဒုတိယံ ဈာနံ အနဘိဟိံသမာနော ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရေယျံ သတော စ သမ္ပဇာနော, သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေယျံ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီတိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော တတိယံ ဈာနံ အနဘိဟိံသမာနော ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော စတုတ္ထံ ဈာနံ အနဘိဟိံသမာနော သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော အာကာသာနဉ္စာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ။ပ။ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော အာကိဉ္စညာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော နေဝသညာနာသညာယတနံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော တံ နိမိတ္တံ အာသေဝတိ ဘာဝေတိ ဗဟုလီကရောတိ သွာဓိဋ္ဌိတံ အဓိဋ္ဌာတိ။
‘‘တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော သညာဝေဒယိတနိရောဓံ အနဘိဟိံသမာနော သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။
‘‘ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တံ တဒေဝ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိပိ ဝုဋ္ဌာတိပိ, တဿ မုဒု စိတ္တံ ဟောတိ ကမ္မညံ။ မုဒုနာ ကမ္မညေန စိတ္တေန အပ္ပမာဏော သမာဓိ ဟောတိ သုဘာဝိတော။ သော အပ္ပမာဏေန သမာဓိနာ သုဘာဝိတေန ယဿ ယဿ အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဿ ဓမ္မဿ စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေတိ အဘိညာသစ္ဆိကိရိယာယ တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ။
‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ပစ္စနုဘဝေယျံ, ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ အဿံ, ဗဟုဓာပိ ဟုတွာ ဧကော အဿံ…ပေ… ယာဝ ဗြဟ္မလောကာပိ ကာယေန ဝသံ ဝတ္တေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ။
‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ…ပေ… သတိ သတိ အာယတနေ။
‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ပရသတ္တာနံ ပရပုဂ္ဂလာနံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနေယျံ, သရာဂံ ဝါ စိတ္တံ သရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတရာဂံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတရာဂံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, သဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ သဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတဒေါသံ ဝါ စိတ္တံ ဝီတဒေါသံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, သမောဟံ ဝါ စိတ္တံ သမောဟံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျံ, ဝီတမောဟံ ဝါ စိတ္တံ… သံခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိက္ခိတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… မဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… အမဟဂ္ဂတံ ဝါ စိတ္တံ… သဥတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… အနုတ္တရံ ဝါ စိတ္တံ… သမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… အသမာဟိတံ ဝါ စိတ္တံ… ဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ… အဝိမုတ္တံ ဝါ စိတ္တံ အဝိမုတ္တံ စိတ္တန္တိ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ။
‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျံ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော…ပေ… ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ။
‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန…ပေ… ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ။
‘‘သော သစေ အာကင်္ခတိ – ‘အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ, တတြ တတြေဝ သက္ခိဘဗ္ဗတံ ပါပုဏာတိ သတိ သတိ အာယတနေ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
၄-ဂါဝီဥပမာသုတ် ၃၅။ ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား မိုက်မဲသော မကျွမ်းကျင်သော စားကျက်ကို မသိသော မညီညွတ်သော တောင်၌ လှည့်လည်ခြင်းငှါ မလိမ္မာသော တောင်၌ ကျက်စားသော နွွားမသည် ရှိ၏။ ထိုနွားမအား “ငါသည် မရောက်ဖူးသေးသော အရပ်သို့လည်း ရောက်ရမူ မစားဖူးသေးသော မြက်တို့ကို လည်း စားရမူ မသောက်ဖူးသေးသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့ အကြံ ဖြစ်ရာ၏။ ထိုနွားမသည် ရှေ့ခြေကို ကောင်းစွာ ထောက်တည်နိုင်အောင် မထားဘဲ နောက်ခြေကို ကြွ ရာ၏၊ ထိုနွားမသည် မရောက်ဖူးသေးသော အရပ်သို့လည်း မရောက်နိုင်ရာ၊ မစားဖူးသေးသော မြက်တို့ကိုလည်း မစားရရာ၊ မသောက်ဖူးသေးသော ရေတို့ကိုလည်း မသောက်ရရာ၊ “ငါသည် မရောက်ဖူးသေးသော အရပ်သို့လည်း ရောက်ရမူ မစားဖူးသေးသော မြက်တို့ကိုလည်း စားရမူ မသောက်ဖူးသေးသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ကြံစည်ခဲ့ရာ ဖြစ်သော နေရင်း အရပ်သို့လည်း ချမ်းသာစွာ ပြန်မရောက်ရာ။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ထိုနွားမသည် မိုက်မဲ၍ မကျွမ်းကျင်ဘဲ စားကျက်ကို မသိဘဲ မညီညွတ်သော တောင်၌ လှည့်လည်ခြင်းငှါ့မလိမ္မာဘဲလျက် တောင်၌ ကျက်စားသောကြောင့်တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ဤသာသနာတော်၌ မိုက်မဲသော မကျွမ်းကျင်သော စားကျက်ကို မသိသော မလိမ္မာသော ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ် ၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့်တကွ ဖြစ်သော (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန် သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို(ဈာန်)နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မမှီဝဲ မပွါးများ ကြိမ်ဖန်များစွာ မပြုကောင်းစွာ တည်တံ့အောင် မဆောက်တည်။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ ငြိမ်းခြင်းကြောင့် မိမိသန္တာန်၌ စိတ်ကိုကြည်လင်စေတတ်သော စိတ်တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိ’ ကို ဖြစ်ပွါးစေတတ်သော ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ မရှိသော သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ မရှိသော တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိ’ ကြောင့်ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရန် မစွမ်းနိုင်။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’နှင့် တကွဖြစ်သော သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်း သည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရန် မစွမ်းနိုင်။ ရဟန်းတို့ မိုက်မဲသော မကျွမ်းကျင်သော စားကျက်ကို မသိသော မညီညွတ်သော တောင်၌ လှည့်လည်ခြင်းငှါ မလိမ္မာသော တောင်၌ ကျက်စားသော ထိုနွားမကဲ့သို့ ဤရဟန်းကို နှစ်ပါးစုံမှ လျောကျ ပျက်စီးသူ နှစ်ပါးစုံမှ ယုတ်လျော့သူဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား ပညာရှိသော ကျွမ်းကျင်သော စားကျက်ကိုသိသော မညီညွတ်သော တောင်၌ လှည့်လည်ခြင်းငှါ လိမ္မာသော တောင်၌ ကျက်စားသော နွွားမသည် ရှိ၏။ ထိုနွားမအား “ငါသည် မရောက်ဖူးသေးသော အရပ်သို့လည်း ရောက်ရမူ မစားဖူးသေးသော မြက်တို့ကိုလည်း စားရမူ မသောက်ဖူးသေးသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်ရာ၏။ ထိုနွားမသည် ရှေ့ခြေကို ကောင်းစွာ ထောက်တည်နိုင်လောက်အောင် ထားလျက် နောက်ခြေကို ကြွရာ၏၊ ထိုနွားမသည် မရောက်ဖူးသေးသော အရပ်သို့လည်း ရောက်နိုင်ရာ၏၊ မစားဖူးသေးသော မြက်တို့ကို လည်း စားရရာ၏၊ မသောက်ဖူးသေးသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရရာ၏၊ “ငါသည် မရောက်ဖူးသေးသော အရပ်သို့လည်း ရောက်ရမူ မစားဖူးသေးသော မြက်တို့ကိုလည်း စားရမူ မသောက်ဖူးသေးသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ကြံစည်ခဲ့ရာ ဖြစ်သော နေရင်းအရပ်သို့လည်း ချမ်းသာစွာ ပြန်ရောက်ရာ၏။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ်ကြောင့်နည်း၊ ရဟန်းတို့ နွားမသည် ပညာရှိသည် ကျွမ်းကျင်သည် စားကျက်ကို သိသည် မညီညွတ်သော တောင်၌ လှည့်လည်ခြင်းငှါ လိမ္မာသည် ဖြစ်၍ တောင်၌ ကျက်စားသောကြောင့်တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ဤသာသနာတော်၌ ပညာရှိသော ကျွမ်းကျင်သော စားကျက်ကို သိသော လိမ္မာသော ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို(ဈာန်)နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့် မိမိသန္တာန်၌ စိတ်ကိုကြည်လင်စေတတ်သော စိတ်၏တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိ’ ကို ဖြစ်ပွါးစေတတ်သော ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ မရှိသော တည်ကြည်မှု ‘သမာဓိ’ ကြောင့်ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ဒုတိယဈာန်သို့ ကပ်ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် ဒုတိယဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့် ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို (ဒုတိယဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား ငါသည် “နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ကိုလည်း မတပ်မက်ခြင်းကြောင့် လျစ်လျူရှုလျက် နေရပါမူ အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’ နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ကိုယ်ဖြင့် ခံစားရပါမူ အကြင် (တတိယဈာန်) ကြောင့် ထိုသူကို ‘လျစ်လျူရှုသူ သတိရှိသူ ချမ်းသာစွာ နေလေ့ရှိသူ’ဟု အရိယာ (ပုဂ္ဂိုလ်)တို့သည် ပြောကြားကုန်၏၊ ထိုတတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် တတိယဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ကိုလည်း တပ်မက်မှု ကင်းခြင်းကြောင့် တတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို (တတိယဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက် တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ချမ်းသာဆင်းရဲကို ပယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဝမ်းမြောက်မှု နှလုံးမသာယာမှုတို့၏ ရှေးဦးကပင်လျှင် ချုပ်နှင့်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဆင်းရဲချမ်းသာမရှိသော လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ကြောင့်ဖြစ်သည့် သတိ၏စင်ကြယ်ခြင်းရှိသော စတုတ္ထဈာန်သို့ရောက်၍ နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် စတုတ္ထဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ပယ်ခြင်း ကြောင့်။ပ။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို (စတုတ္ထဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန် များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် (ကသိုဏ်း) ရုပ်၌ ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝ လွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးမှု၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူး မှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တ သညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် ‘ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ’ဟု ပွါးများ၍ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်လျက်နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်း သည် ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ ရုပ်၌မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝ လွန်မြောက်ခြင်းကြောင့်။ပ။ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်လျက် နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို (အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန် များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘ဝိညာဏ်သည် အဆုံး မရှိ’ဟု ပွါးများလျက် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘ဝိညာဏ်သည် အဆုံးမရှိ’ဟု ပွါးများလျက် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို (ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန် များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ’ဟု ပွါးများလျက် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်း သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကိိုု လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘တစ်စုံ တစ်ခုမျှမရှိ’ဟု ပွါးများလျက် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို(အာကိဉ္စညာယတနဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ်ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်ကို မထိပါးစေဘဲ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို (နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်) နိမိတ်ကို အထပ် ထပ် မှီဝဲ၏၊ ပွါးများ၏၊ ကြိမ်ဖန် များစွာ ပြု၏၊ ကောင်းစွာ တည်တံ့နိုင်လောက်အောင် ဆောက်တည်၏။ ထိုရဟန်းအား “ငါသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ သညာ ဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ နိရောဓသမာပတ်သို့ ရောက်လျက်နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် သညာ ဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ နိရောဓသမာပတ်ကို မထိပါးစေဘဲ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ နိရောဓသမာပတ်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ ရဟန်းသည် ထိုထို ဈာန်ကိုသာလျှင် ဝင်စားလည်း ဝင်စား၏၊ ထလည်း ထ၏။ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် နူးညံ့၏၊ ပျော့ပျောင်း၏၊ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသော စိတ်ဖြင့် အတိုင်းအရှည် ပမာဏမရှိသော သမာဓိသည် ပွားစေအပ်ပြီးဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် အတိုင်းအရှည်ပမာဏမရှိသော ကောင်းစွာ ပွါးအပ်ပြီးသော သမာဓိဖြင့် ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ မျက်မှောက် ပြုသင့်သောတရားကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုရန် စိတ်ကို ညွတ်စေ၏။ (ရှေးအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ အဘိညာဥ်၏ အခြေခံဈာန်ဟူသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထိုထိုအရာ၌ပင် သက်သေထိုက်သည်၏ အဖြစ် (အဘိညာဥ်) သို့ ရောက်ရ၏။ ထိုရဟန်းသည် “တစ်ပါးမက (များစွာ) သော တန်ခိုး ဖန်ဆင်းမှုကို ပြီးစေလို၏၊ တစ်ပါးတည်း ဖြစ်လျက် များစွာ ဖြစ်လို၏၊ များစွာ ဖြစ်လျက်လည်း တစ်ပါးတည်း ဖြစ်လို၏။ပ။ ဗြဟ္မာ့ပြည်တိုင် အောင်လည်း ကိုယ်ကို မိမိအလိုအတိုင်းဖြစ်စေလို၏”ဟု အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ (ရှေးအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဥ်၏အခြေခံ ဈာန်ဟူသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထိုထိုအရာ၌ပင် သက်သေ ထိုက်သည်၏ အဖြစ် (ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်ရ၏။ ထိုရဟန်းသည် အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ နတ်တို့၏ နားနှင့်တူသော ‘ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်’ ဖြင့်။ပ။ (ရှေး အကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဥ်၏အခြေခံ ဈာန်ဟူသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထိုထို အရာ၌ပင် သက်သေထိုက်သည်၏ အဖြစ် (ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်ရ၏။ ထိုရဟန်းသည် တစ်ပါးသော သတ္တဝါ တစ်ပါးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စိတ်ကို (မိမိ) စိတ်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ သိလို၏၊ တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’ နှင့်တကွသော စိတ်ကိုလည်း “တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’ နှင့် တကွသော စိတ်”ဟု သိလို၏၊ တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’ ကင်းသော စိတ်ကိုလည်း “တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’ ကင်းသောစိတ်”ဟု သိလို၏၊ အမျက်ထွက်မှု ‘ဒေါသ’ နှင့်တကွသော စိတ်ကိုလည်း “အမျက်ထွက်မှု ‘ဒေါသ’ နှင့်တကွသော စိတ်”ဟု သိလို၏၊ အမျက်ထွက်မှု ‘ဒေါသ’ ကင်းသော စိတ်ကိုလည်း အမျက်ထွက်မှု ‘ဒေါသ’ ကင်းသော စိတ်”ဟု သိလို၏၊ တွေဝေမှု ‘မောဟ’ နှင့် တကွသော စိတ်ကိုလည်း “တွေဝေမှု ‘မောဟ’ နှင့်တကွသော စိတ်”ဟု သိလို၏၊ တွေဝေမှု ‘မောဟ’ ကင်းသော စိတ်ကိုလည်း။ ကျုံ့သော ‘သံခိတ္တ’ စိတ်ကိုလည်း။ ပျံ့သော ‘ဝိက္ခိတ္တ’ စိတ်ကိုလည်း။ မြတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်သော ‘မဟဂ္ဂုတ်’ စိတ်ကိုလည်း။ မြတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ မရောက်သော ‘အမဟဂ္ဂုတ်’ စိတ်ကိုလည်း။ သာလွန်သော တရားရှိသော ‘သဥတ္တရ’ စိတ်ကိုလည်း။ သာလွန်သော တရားမရှိသော ‘အနုတ္တရ’ စိတ်ကိုလည်း။ တည်ကြည်သော ‘သမာဟိတ’ စိတ်ကိုလည်း။ မတည်ကြည်သော ‘အသမာဟိတ’ စိတ်ကိုလည်း။ လွတ်မြောက်သော ‘ဝိမုတ္တ’ စိတ်ကိုလည်း။ မလွတ်မြောက်သော ‘အဝိမုတ္တ’ စိတ်ကိုလည်း “မလွတ်မြောက်သော ‘အဝိမုတ္တ’ စိတ်”ဟု သိလို၏ဟု အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ (ရှေးအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ ပရစိတ္တဝိဇာနနအဘိညာဥ်၏ အခြေခံ ဈာန်ဟူသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထိုထိုအရာ၌ပင့်သက်သေထိုက်သည်၏အဖြစ် (ပရစိတ္တဝိဇာနန အဘိညာဥ်) သို့ ရောက်ရ၏။ ထိုရဟန်းသည် “ရှေး၌ဖြစ်ဖူးသော ဘဝကို အောက်မေ့လို၏၊ ဤသည်ကား အဘယ်နည်း၊ တစ်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ နှစ်ဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း။ပ။ ဤသို့ အခြင်းအရာနှင့်တကွ ညွှန်ပြဖွယ် (အမည်အနွယ်)နှင့်တကွ များပြားသော ရှေး၌ဖြစ်ဖူးသော ဘဝကို အောက်မေ့လို၏”ဟု အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ (ရှေးအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဥ်၏ အခြေခံ ဈာန်ဟူသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထိုထိုအရာ၌ပင် သက်သေထိုက်သည်၏အဖြစ် (ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်ရ၏။ ထိုရဟန်းသည် “အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိအမြင်ထက် သာလွန်သော နတ်မျက်စိနှင့်တူသော ‘ဒိဗ္ဗစက္ခု’ ဉာဏ်ဖြင့်။ပ။ ကံအားလျော်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသောသတ္တဝါတို့ကို သိလို၏”ဟု အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ (ရှေးအကြောင်းနှင့်ယခုဘဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဥ်၏အခြေခံ ဈာန်ဟူသော) အကြောင်း ရှိလတ်သော် ထိုထိုအရာ၌ပင် သက်သေထိုက်သည်၏ အဖြစ် (ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်ရ၏။ ထိုရဟန်းသည် “အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါတရားကင်းသော လွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်စိတ်နှင့် လွတ်မြောက်သော အရဟတ္တဖိုလ်ပညာကို ယခုဘဝ၌ပင်လျှင် ထူးမြတ်သော ဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်၍ နေလို၏”ဟု အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ (ရှေးအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ အရဟတ္တဖိုလ်၏ အခြေခံ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာဟူသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထိုထိုအရာ၌ပင် သက်သေထိုက်သည်၏အဖြစ် (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.35 4. The Great Chapter The Simile of the Cow “Mendicants, suppose there was a mountain cow who was foolish, incompetent, unskillful, and lacked common sense when roaming on rugged mountains. She might think, ‘Why don’t I go somewhere I’ve never been before? I could eat grass and drink water that I’ve never tried before.’ She’d take a step with a fore-hoof; but before it was properly set down, she’d lift up a hind-hoof. She wouldn’t go somewhere she’d never been before, or eat grass and drink water that she’d never tried before. And she’d never return safely to the place she had started from. Why is that? Because that mountain cow was foolish, incompetent, unskillful, and lacked common sense when roaming on rugged mountains. In the same way, some foolish, incompetent, unskillful mendicant, lacking common sense, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. But they don’t cultivate, develop, and make much of that basis; they don’t ensure it is properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.’ But they’re not able to enter and remain in the second absorption. They think, ‘Why don’t I, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected.’ But they’re not able to enter and remain in the first absorption. This is called a mendicant who has slipped and fallen from both sides. They’re like the mountain cow who was foolish, incompetent, unskillful, and lacking in common sense when roaming on rugged mountains. Suppose there was a mountain cow who was astute, competent, skillful, and used common sense when roaming on rugged mountains. She might think, ‘Why don’t I go somewhere I’ve never been before? I could eat grass and drink water that I’ve never tried before.’ She’d take a step with a fore-hoof; and after it was properly set down, she’d lift up a hind-hoof. She’d go somewhere she’d never been before, and eat grass and drink water that she’d never tried before. And she’d return safely to the place she had started from. Why is that? Because that mountain cow was astute, competent, skillful, and used common sense when roaming on rugged mountains. In the same way, some astute, competent, skillful mendicant, using common sense, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enter and remain in the second absorption, which has the rapture and bliss born of immersion, with internal clarity and mind at one, without placing the mind and keeping it connected.’ Without charging at the second absorption, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, with the fading away of rapture, enter and remain in the third absorption, where I will meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, “Equanimous and mindful, one meditates in bliss.”’ Without charging at the third absorption, with the fading away of rapture, they enter and remain in the third absorption. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, with the giving up of pleasure and pain, and the disappearance of former happiness and sadness, enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness.’ Without charging at the fourth absorption, with the giving up of pleasure and pain, and the disappearance of former happiness and sadness, they enter and remain in the fourth absorption. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that “space is infinite”, enter and remain in the dimension of infinite space.’ Without charging at the dimension of infinite space, with the fading away of rapture, they enter and remain in the dimension of infinite space. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that “consciousness is infinite”, enter and remain in the dimension of infinite consciousness.’ Without charging at the dimension of infinite consciousness, they enter and remain in the dimension of infinite consciousness. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that “there is nothing at all”, enter and remain in the dimension of nothingness.’ Without charging at the dimension of nothingness, they enter and remain in the dimension of nothingness. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of nothingness, enter and remain in the dimension of neither perception nor non-perception.’ Without charging at the dimension of neither perception nor non-perception, they enter and remain in the dimension of neither perception nor non-perception. They cultivate, develop, and make much of that basis, ensuring that it’s properly stabilized. They think, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enter and remain in the cessation of perception and feeling.’ Without charging at the cessation of perception and feeling, they enter and remain in the cessation of perception and feeling. When a mendicant enters and emerges from any one of these attainments, their mind becomes pliable and workable. With a pliable and workable mind, their immersion becomes limitless and well developed. They extend the mind to realize by insight each and every thing that can be realized by insight; and they are capable of realizing those things, since each and every one is within range. They might wish: ‘May I wield the many kinds of psychic power: multiplying myself and becoming one again … controlling the body as far as the realm of divinity.’ They are capable of realizing it, since each and every one is within range. They might wish: ‘With clairaudience that is purified and superhuman, may I hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far.’ They are capable of realizing it, since each and every one is within range. They might wish: ‘May I understand the minds of other beings and individuals, having encompassed them with my mind. May I understand mind with greed as “mind with greed”, and mind without greed as “mind without greed”; mind with hate as “mind with hate”, and mind without hate as “mind without hate”; mind with delusion as “mind with delusion”, and mind without delusion as “mind without delusion”; constricted mind … scattered mind … expansive mind … unexpansive mind … mind that is not supreme … mind that is supreme … mind immersed in samādhi … mind not immersed in samādhi … freed mind … and unfreed mind as “unfreed mind”.’ They are capable of realizing it, since each and every one is within range. They might wish: ‘May I recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: “There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.” May I recollect my many past lives, with features and details.’ They’re capable of realizing it, since each and every one is within range. They might wish: ‘With clairvoyance that is purified and superhuman, may I see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place—and understand how sentient beings pass on according to their deeds.’ They’re capable of realizing it, since each and every one is within range. They might wish: ‘May I realize the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom, and live having realized it with my own insight in this very life due to the ending of defilements.’ They’re capable of realizing it, since each and every one is within range.”
၅။ ဈာနသုတ္တံ
၃၆။ ‘‘ပဌမမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ ဒုတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ တတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ စတုတ္ထမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ၊ သညာဝေဒယိတနိရောဓမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ။
‘‘‘ပဌမမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ [ပတိဋ္ဌာပေတိ (သျာ။), ပဋိပါဒေတိ (က။) မ။ နိ။ ၂။၁၃၃ ပဿိတဗ္ဗံ]။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ [ပတိဋ္ဌာပေတွာ (သျာ။), ပဋိပါဒေတွာ (က။)] အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ။ နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ [ပဒါလိတာ (က။) အ။ နိ။ ၃။၁၃၄၊ ၄။၁၈၁]၊ ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ။ပ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ။ နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။ ‘ပဌမမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘ဒုတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ…ပေ… တတိယမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ… ‘စတုတ္ထမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ။ နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ, ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ, ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။ ‘စတုတ္ထမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဈာနံ နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ။ နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ…ပေ… အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။ ‘အာကာသာနဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘‘ဝိညာဏဉ္စာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ…ပေ… အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ခေါ ပနေတံ ဝုတ္တံ။ ကိဉ္စေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ။ နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဣဿာသော ဝါ ဣဿာသန္တေဝါသီ ဝါ တိဏပုရိသရူပကေ ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေ ဝါ ယောဂ္ဂံ ကရိတွာ, သော အပရေန သမယေန ဒူရေပါတီ စ ဟောတိ အက္ခဏဝေဓီ စ မဟတော စ ကာယဿ ပဒါလေတာ၊ ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော ယဒေဝ တတ္ထ ဟောတိ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ, တေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော သုညတော အနတ္တတော သမနုပဿတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတိ။ သော တေဟိ ဓမ္မေဟိ စိတ္တံ ပဋိဝါပေတွာ အမတာယ ဓာတုယာ စိတ္တံ ဥပသံဟရတိ – ‘ဧတံ သန္တံ ဧတံ ပဏီတံ ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှာက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’န္တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ။ နော စေ အာသဝါနံ ခယံ ပါပုဏာတိ, တေနေဝ ဓမ္မရာဂေန တာယ ဓမ္မနန္ဒိယာ ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပရိက္ခယာ ဩပပါတိကော ဟောတိ တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာ။ ‘အာကိဉ္စညာယတနမ္ပာဟံ, နိဿာယ အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမီ’တိ, ဣတိ ယံ တံ ဝုတ္တံ, ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တံ။
‘‘ဣတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝတာ သညာသမာပတ္တိ တာဝတာ အညာပဋိဝေဓော။ ယာနိ စ ခေါ ဣမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဿာယ ဒွေ အာယတနာနိ – နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိ စ သညာဝေဒယိတနိရောဓော စ, ဈာယီဟေတေ, ဘိက္ခဝေ, သမာပတ္တိကုသလေဟိ သမာပတ္တိဝုဋ္ဌာနကုသလေဟိ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမ္မာ အက္ခာတဗ္ဗာနီတိ ဝဒါမီ’’တိ။ ပဉ္စမံ။
၅-ဈာနသုတ် ၃၆။ ရဟန်းတို့ ပဌမဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏။ ဒုတိယဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်)ကို ငါဆို၏။ တတိယ ဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်)ကို ငါဆို၏။ စတုတ္ထဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါ တရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏။ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါ တရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏။ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါ တရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏။ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါ တရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏။ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါ တရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏။ သညာ ဝေဒနာတို့၏ချုပ်ရာ နိရောဓသမာပတ်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါ ဆို၏။ “ရဟန်းတို့ ပဌမဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော ဤစကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုပဌမဈာန်၌ ပါဝင်သော ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တရားတို့ကို အနိစ္စသဘောဖြင့် ဒုက္ခသဘောဖြင့် ရောဂါ သဘောဖြင့် အိုင်းအမာသဘောဖြင့် ငြောင့် ‘တံကျင်’ သဘောဖြင့် ဆင်းရဲကြောင်းသဘောဖြင့် အနာသဘော ဖြင့် ပြင်ပ ‘သူစိမ်း’ သဘောဖြင့် ပျက်စီးခြင်းသဘောဖြင့် ကင်းဆိတ်ခြင်း ‘သုည’ သဘောဖြင့် အနတ္တ သဘောဖြင့် အဖန်ဖန်ရှု၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၏၊ ထိုရဟန်းသည့်ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ “ပြုပြင်မှုအားလုံး ငြိမ်းရာ ဥပဓိအားလုံးကို စွန့်ရာ တဏှာကုန်ရာ ရာဂကင်းရာ ချုပ်ရာဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ငြိမ်သက်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်သည် မြတ်၏”ဟု အမြိုက်ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုပဌမဈာန်၌ တည်လျက် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်၏၊ အကယ်၍ အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ မရောက်ခဲ့မူ ထိုတရား၌ စွဲမက်ခြင်း ထိုတရား၌ နှစ်သက်ခြင်းဖြင့်သာလျှင် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတ် (ပဋိသန္ဓေ) ရှိသူ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုခြင်းရှိသူ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်းသဘော မရှိသူ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ လေးသမားသည်လည်းကောင်း၊ လေးသမားတပည့်သည်လည်းကောင်း မြက်ဖြင့် (ပြုလုပ်သော) ယောကျာ်းရုပ်၌ဖြစ်စေ မြေပုံ၌ဖြစ်စေ လေ့ကျင့်မှုကို ပြု၍ ထိုသူသည် အခါတစ်ပါး၌ အဝေးပစ်နိုင်သူ တည့်တည့်ပစ်နိုင်သူ ကြီးကျယ်သော အထည်ကိုယ်ကို ဖောက်ခွဲနိုင်သူ ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုပဌမဈာန်၌ (ပါဝင်သော) ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့ကို အနိစ္စသဘောဖြင့် ဒုက္ခသဘောဖြင့် ရောဂါသဘောဖြင့် အိုင်းအမာသဘောဖြင့် ငြောင့် ‘တံကျင်’ သဘောဖြင့် ဆင်းရဲကြောင်း သဘောဖြင့် အနာသဘောဖြင့် ပြင်ပ‘သူစိမ်း’ သဘောဖြင့် ပျက်စီးခြင်းသဘောဖြင့် ကင်းဆိတ်ခြင်း ‘သုည’ သဘောဖြင့် အနတ္တသဘောဖြင့် အဖန်ဖန် ရှု၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ “ပြုပြင်မှုအားလုံး ငြိမ်းရာ ဥပဓိအားလုံးကို စွန့်ရာ တဏှာကုန်ရာ ရာဂကင်းရာ ချုပ်ရာဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ငြိမ်သက်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်သည် မြတ်၏”ဟု အမြိုက်ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုပဌမဈာန်၌ တည်လျက် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်၏၊ အကယ်၍ အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ မရောက်ခဲ့ပါမူ ထိုတရား၌ တပ်မက်ခြင်း ထိုတရား၌ နှစ်သက်ခြင်းဖြင့်သာလျှင် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတ် (ပဋိသန္ဓေ) ရှိသူ ထိုဗြဟ္မာ့ ဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခြင်းရှိသူ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်းသဘော မရှိသူ ဖြစ်၏။ “ရဟန်းတို့ ပဌမဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော ဤစကားကို ဤအကြောင်း ကို စွဲ၍ ဆိုခဲ့၏။ “ရဟန်းတို့ ဒုတိယဈာန်ကို မှီ၍လည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ တတိယဈာန်ကို မှီ၍လည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ စတုတ္ထဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော ဤစကား ကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ဆင်းရဲမှု ‘ဒုက္ခ’ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့် ရှေးဦးကပင် ဝမ်းမြောက်မှု ‘သောမနဿ’ နှလုံးမသာယာမှု ‘ဒေါမနဿ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာမဟုတ်သော လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ ကြောင့် ဖြစ်သည့် သတိ၏ စင်ကြယ်ခြင်းရှိသော စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုစတုတ္ထ ဈာန်၌(ပါဝင်သော) ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တရားတို့ကို အနိစ္စသဘောဖြင့် ဒုက္ခသဘောဖြင့် ရောဂါသဘောဖြင့် အိုင်းအမာသဘောဖြင့် ငြောင့် ‘တံကျင်’ သဘောဖြင့် ဆင်းရဲကြောင်းသဘောဖြင့် အနာ သဘောဖြင့် ပြင်ပ ‘သူစိမ်း’ သဘောဖြင့် ပျက်စီးခြင်း သဘောဖြင့် ကင်းဆိတ်ခြင်း ‘သုည’ သဘောဖြင့် အနတ္တသဘောဖြင့် အဖန်ဖန် ရှု၏။ ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ “ပြုပြင်မှုအားလုံးငြိမ်းရာ ဥပဓိအားလုံးကို စွန့်ရာ တဏှာကုန်ရာ ရာဂကင်းရာ ချုပ်ရာဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ငြိမ်သက်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်သည် မြတ်၏”ဟု အမြိုက်ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုစတုတ္ထဈာန်၌ တည်လျက် အာသဝေါ တရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်၏၊ အကယ်၍အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ မရောက်ခဲ့ပါမူ ထိုတရား၌ စွဲမက်ခြင်း ထိုတရား၌ နှစ်သက်ခြင်းဖြင့်သာလျှင် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ် ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတ် (ပဋိသန္ဓေ) ရှိသူ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခြင်းရှိသူ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်းသဘော မရှိသူ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ လေးသမားသည်လည်းကောင်း၊ လေးသမားတပည့်သည်လည်းကောင်း မြက်ဖြင့် (ပြုလုပ်သော) ယောကျာ်းရုပ်၌ဖြစ်စေ မြေပုံ၌ဖြစ်စေ လေ့ကျင့်မှုကို ပြု၍ ထိုသူသည် အခါတစ်ပါး၌ အဝေးပစ်နိုင်သူ တည့်တည့်ပစ်နိုင်သူ ကြီးကျယ်သော အထည်ကိုယ်ကို ဖောက်ခွဲနိုင်သူ ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ရဟန်းသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့်။ပ။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုစတုတ္ထဈာန်၌ (ပါဝင်သော) ရုပ် ဝေဒနာ။ပ။ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်း သဘော မရှိသူ ဖြစ်၏။ “ရဟန်းတို့ စတုတ္ထဈာန်ကို မှီ၍ အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော ဤစကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုခဲ့၏။ “ရဟန်းတို့ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော စကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးမှု၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူး မှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံး မသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု ပွါးများလျက် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ (ပါဝင်ကုန်သော) ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တရားတို့ကို အနိစ္စသဘောဖြင့် ဒုက္ခသဘောဖြင့် ရောဂါသဘောဖြင့် အိုင်းအမာသဘောဖြင့် ငြောင့် ‘တံကျင်’ သဘောဖြင့် ဆင်းရဲကြောင်းသဘောဖြင့် အနာသဘောဖြင့် ပြင်ပ ‘သူစိမ်း’ သဘောဖြင့် ပျက်စီးခြင်း သဘောဖြင့် ကင်းဆိတ်ခြင်း ‘သုည’ သဘောဖြင့် အနတ္တသဘောဖြင့် အဖန်ဖန် ရှု၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ “ပြုပြင်မှု အားလုံး ငြိမ်းရာ ဥပဓိအားလုံးကို စွန့်ရာ တဏှာကုန်ရာ ရာဂကင်းရာ ချုပ်ရာဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ငြိမ်သက်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်သည် မြတ်၏”ဟု အမြိုက်ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ တည်လျက် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တ ဖိုလ်) သို့ ရောက်၏၊ အကယ်၍ အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ မရောက်ခဲ့မူ အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ် ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတ် (ပဋိသန္ဓေ) ရှိသူ ထိုအာကာသာနဉ္စာ ယတနဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခြင်းရှိသူ ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်း သဘောမရှိသူ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ လေးသမားသည်လည်းကောင်း၊ လေးသမားတပည့်သည်လည်းကောင်း မြက်ဖြင့် (ပြုလုပ်သော) ယောကျာ်းရုပ်၌ဖြစ်စေ မြေပုံ၌ဖြစ်စေ လေ့ကျင့်မှုကို ပြု၍ ထိုသူသည် အခါတစ်ပါး၌ အဝေးပစ်နိုင်သူ တည့်တည့်ပစ်နိုင်သူ ကြီးကျယ်သော အထည်ကိုယ်ကို ဖောက်ခွဲနိုင်သူ ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ရဟန်းသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးမှု၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု ပွါးများလျက် အာကာသာနဉ္စာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ (ပါဝင်ကုန်သော) ဝေဒနာသညာ။ပ။ ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်းသဘောမရှိသူ ဖြစ်၏။ “ရဟန်းတို့ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော စကားကို ဤအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုခဲ့၏။ “ရဟန်းတို့ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း။ပ။ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်းအာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော ဤစကားကို အဘယ်ကို စွဲ၍ ဆိုအပ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု ပွါးများလျက် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ (ပါဝင်ကုန်သော) ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တရားတို့ကို အနိစ္စသဘောဖြင့် ဒုက္ခသဘောဖြင့် ရောဂါသဘောဖြင့် အိုင်းအမာသဘောဖြင့် ငြောင့် ‘တံကျင်’ သဘောဖြင့် ဆင်းရဲကြောင်းသဘောဖြင့် အနာသဘောဖြင့် ပြင်ပ‘သူစိမ်း’သဘောဖြင့် ပျက်စီးခြင်း သဘော ဖြင့် ကင်းဆိတ်ခြင်း‘သုည’သဘောဖြင့် အနတ္တသဘောဖြင့် အဖန်ဖန် ရှု၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ “ပြုပြင်မှု အားလုံးငြိမ်းရာ ဥပဓိအားလုံးကို စွန့်ရာ တဏှာကုန်ရာ ရာဂကင်းရာ ချုပ်ရာဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ငြိမ်သက်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်သည် မြတ်၏”ဟု အမြိုက်ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ တည်လျက် အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်၏၊ အကယ်၍ အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ မရောက်ခဲ့ပါမူ ထိုတရား၌ စွဲမက်ခြင်း ထိုတရား၌ နှစ်သက်ခြင်းဖြင့်သာလျှင် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတ် (ပဋိသန္ဓေ) ရှိသူ ထိုဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခြင်းရှိသူဖြစ်၍ ထိုဝိညာဏဉ္စာယတနဗြဟ္မာ့ဘုံမှ တစ်ဖန် ပြန်လှည့်ခြင်းသဘော မရှိသူ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ လေးသမားသည်လည်းကောင်း၊ လေးသမားတပည့်သည်လည်းကောင်း မြက်ဖြင့် (ပြုလုပ်သော) ယောကျာ်းရုပ်၌ဖြစ်စေ မြေပုံ၌ဖြစ်စေ လေ့ကျင့်မှုကို ပြု၍ ထိုသူသည် အခါတစ်ပါး၌ အဝေးပစ်နိုင်သူ တည့်တည့်ပစ်နိုင်သူ ကြီးကျယ်သော အထည်ကိုယ်ကို ဖောက်ခွဲနိုင်သူ ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု ပွါးများလျက် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကိဉ္စညာ ယတနဈာန်၌ (ပါဝင်ကုန်သော) ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့ကို အနိစ္စသဘောဖြင့် ဒုက္ခသဘောဖြင့် ရောဂါသဘောဖြင့် အိုင်းအမာသဘောဖြင့် ငြောင့် ‘တံကျင်’ သဘောဖြင့် ဆင်းရဲကြောင်းသဘောဖြင့် အနာ သဘောဖြင့် ပြင်ပ ‘သူစိမ်း’ သဘောဖြင့် ပျက်စီးခြင်းသဘောဖြင့် ကင်းဆိတ်ခြင်း ‘သုည’ သဘောဖြင့် အနတ္တသဘောဖြင့် အဖန်ဖန် ရှု၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုတရားတို့မှ စိတ်ကို နစ်စေ၍ “ပြုပြင်မှုအားလုံးငြိမ်းရာ ဥပဓိအားလုံးကို စွန့်ရာ တဏှာကုန်ရာ ရာဂကင်းရာ ချုပ်ရာဖြစ်သော ဤနိဗ္ဗာန်တရားသည် ငြိမ်သက်၏၊ ဤနိဗ္ဗာန်သည် မြတ်၏”ဟု အမြိုက်ဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထိုအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ တည်လျက် အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ ရောက်၏၊ အကယ်၍ အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) သို့ မရောက်ခဲ့ပါမူ ထိုတရား၌ စွဲမက်ခြင်း ထိုတရား၌ နှစ်သက်ခြင်းဖြင့် သာလျှင် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဥပပါတ် (ပဋိသန္ဓေ) ရှိသူ ထိုအာကိဉ္စညာ ယတနဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခြင်းရှိသူ ထိုအာကိဉ္စညာယတနဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လှည့်ခြင်းသဘောမရှိသူ ဖြစ်၏။ “ရဟန်းတို့ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို မှီ၍လည်း အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ငါဆို၏”ဟူသော စကားကို ဤဆိုခဲ့ပြီးအကြောင်းကို စွဲ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် သညာသမာပတ်ရှိသည်နှင့် အမျှ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို ထိုးထွင်း၍ သိမှု ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအောက်ဈာန်တို့ကို မှီ၍ဖြစ်သော နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ်, သညာ ဝေဒယိတနိရောဓ (သမာပတ်) နှစ်မျိုးတို့ကိုကား သမာပတ်ဝင်စားခြင်း၌ ကျွမ်းကျင်ကုန်သော သမာပတ်မှ ထခြင်း၌ ကျွမ်းကျင်ကုန်သော ဈာန်ရပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဝင်စား၍ ထ၍ (ငြိမ်သက်ကုန်၏၊ မြတ်ကုန်၏ဟု)ကောင်းစွာ ပြောကြားချီးမွမ်းအပ်ကုန်၏ဟူ၍ ငါဆို၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.36 4. The Great Chapter Depending on Absorption “Mendicants, I say that the first absorption is a basis for ending the defilements. The second absorption is also a basis for ending the defilements. The third absorption is also a basis for ending the defilements. The fourth absorption is also a basis for ending the defilements. The dimension of infinite space is also a basis for ending the defilements. The dimension of infinite consciousness is also a basis for ending the defilements. The dimension of nothingness is also a basis for ending the defilements. The dimension of neither perception nor non-perception is also a basis for ending the defilements. The cessation of perception and feeling is also a basis for ending the defilements. ‘The first absorption is a basis for ending the defilements.’ That’s what I said, but why did I say it? Take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption. They contemplate the phenomena there—included in form, feeling, perception, choices, and consciousness—as impermanent, as suffering, as diseased, as a boil, as a dart, as gloom, as an affliction, as alien, as breaking apart, as empty, as not-self. They turn their mind away from those things, and apply it to freedom from death: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’ Abiding in that they attain the ending of defilements. If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously, because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world. It’s like an archer or their apprentice who first practices on a straw man or a clay model. At a later time they become a long-distance shooter, a marksman, who shatters large objects. In the same way a noble disciple, quite secluded from sensual pleasures, enters and remains in the first absorption. They contemplate the phenomena there—included in form, feeling, perception, choices, and consciousness—as impermanent, as suffering, as diseased, as a boil, as a dart, as gloom, as an affliction, as alien, as breaking apart, as empty, as not-self. They turn their mind away from those things, and apply it to freedom from death: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’ Abiding in that they attain the ending of defilements. If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously, because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world. ‘The first absorption is a basis for ending the defilements.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘The second absorption is also a basis for ending the defilements.’ … ‘The third absorption is also a basis for ending the defilements.’ … ‘The fourth absorption is also a basis for ending the defilements.’ … ‘The dimension of infinite space is also a basis for ending the defilements.’ That’s what I said, but why did I say it? Take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. They contemplate the phenomena there—included in feeling, perception, choices, and consciousness—as impermanent, as suffering, as diseased, as a boil, as a dart, as gloom, as an affliction, as alien, as breaking apart, as empty, as not-self. They turn their mind away from those things, and apply it to freedom from death: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’ Abiding in that they attain the ending of defilements. If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously, because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world. It’s like an archer or their apprentice who first practices on a straw man or a clay model. At a later time they become a long-distance shooter, a marksman, who shatters large objects. In the same way, take a mendicant who enters and remains in the dimension of infinite space. … ‘The dimension of infinite space is a basis for ending the defilements.’ That’s what I said, and this is why I said it. ‘The dimension of infinite consciousness is a basis for ending the defilements.’ … ‘The dimension of nothingness is a basis for ending the defilements.’ That’s what I said, but why did I say it? Take a mendicant who, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. They contemplate the phenomena there—included in feeling, perception, choices, and consciousness—as impermanent, as suffering, as diseased, as a boil, as a dart, as gloom, as an affliction, as alien, as breaking apart, as empty, as not-self. They turn their mind away from those things, and apply it to freedom from death: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’ Abiding in that they attain the ending of defilements. If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously, because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world. It’s like an archer or their apprentice who first practices on a straw man or a clay model. At a later time they become a long-distance shooter, a marksman, who shatters large objects. In the same way, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. They contemplate the phenomena there—included in feeling, perception, choices, and consciousness—as impermanent, as suffering, as diseased, as a boil, as a dart, as gloom, as an affliction, as alien, as breaking apart, as empty, as not-self. They turn their mind away from those things, and apply it to freedom from death: ‘This is peaceful; this is sublime—that is, the stilling of all activities, the letting go of all attachments, the ending of craving, fading away, cessation, extinguishment.’ Abiding in that they attain the ending of defilements. If they don’t attain the ending of defilements, with the ending of the five lower fetters they’re reborn spontaneously, because of their passion and love for that meditation. They are extinguished there, and are not liable to return from that world. ‘The dimension of nothingness is a basis for ending the defilements.’ That’s what I said, and this is why I said it. And so, mendicants, penetration to enlightenment extends as far as attainments with perception. But the two dimensions that depend on these— the dimension of neither perception nor non-perception, and the cessation of perception and feeling—are properly explained by meditators who are skilled in these attainments and skilled in emerging from them, after they’ve entered them and emerged from them.”
၆။ အာနန္ဒသုတ္တံ
၃၇။ ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ။ တတြ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အာဝုသော ဘိက္ခဝေ’’တိ။ ‘‘အာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသုံ။ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဧတဒဝေါစ –
‘‘အစ္ဆရိယံ, အာဝုသော, အဗ္ဘုတံ, အာဝုသော! ယာဝဉ္စိဒံ တေန ဘဂဝတာ ဇာနတာ ပဿတာ အရဟတာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော အနုဗုဒ္ဓေါ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိယာ သောကပရိဒေဝါနံ သမတိက္ကမာယ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာယ ဉာယဿ အဓိဂမာယ နိဗ္ဗာနဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ တဒေဝ နာမ စက္ခုံ ဘဝိဿတိ တေ ရူပါ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ [ပဋိသံဝေဒယတိ (က။)]။ တဒေဝ နာမ သောတံ ဘဝိဿတိ တေ သဒ္ဒါ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ။ တဒေဝ နာမ ဃာနံ ဘဝိဿတိ တေ ဂန္ဓာ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ။ သာဝ နာမ ဇိဝှါ ဘဝိဿတိ တေ ရသာ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတိ။ သောဝ နာမ ကာယော ဘဝိဿတိ တေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ တဉ္စာယတနံ နော ပဋိသံဝေဒိဿတီ’’တိ။
ဧဝံ ဝုတ္တေ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သညီမေဝ နု ခေါ, အာဝုသော အာနန္ဒ, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ ဥဒါဟု အသညီ’’တိ? ‘‘သညီမေဝ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ, နော အသညီ’’တိ။
‘‘ကိံသညီ ပနာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု, သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတိ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ။
‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာဝုသော, သမယံ သာကေတေ ဝိဟရာမိ အဉ္ဇနဝနေ မိဂဒါယေ။ အထ ခေါ, အာဝုသော, ဇဋိလဝါသိကာ [ဇဋိလဂါဟိယာ (သီ။ ပီ။), ဇဍိလဘာဂိကာ (သျာ။)] ဘိက္ခုနီ ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ, အာဝုသော, ဇဋိလဝါသိကာ ဘိက္ခုနီ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ယာယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သမာဓိ န စာဘိနတော န စာပနတော န စ သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော [သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဝတော (သီ။ သျာ။ ကံ။ ပီ။), သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိဝါဝဋော (က။) အ။ နိ။ ၃။၁၀၂၊ ၅။၂၇၊ ဒီ။ နိ။ ၃။၃၅၅], ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတော, ဌိတတ္တာ သန္တုသိတော, သန္တုသိတတ္တာ နော ပရိတဿတိ။ အယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, သမာဓိ ကိံဖလော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’’တိ?
‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ, သောဟံ, အာဝုသော, ဇဋိလဝါသိကံ ဘိက္ခုနိံ ဧတဒဝေါစံ – ‘ယာယံ, ဘဂိနိ, သမာဓိ န စာဘိနတော န စာပနတော န စ သသင်္ခါရနိဂ္ဂယှဝါရိတဂတော, ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတော, ဌိတတ္တာ သန္တုသိတော, သန္တုသိတတ္တာ နော ပရိတဿတိ။ အယံ, ဘဂိနိ, သမာဓိ အညာဖလော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’တိ။ ဧဝံသညီပိ ခေါ, အာဝုသော, တဒါယတနံ နော ပဋိသံဝေဒေတီ’’တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-အာနန္ဒသုတ် ၃၇။ အခါတစ်ပါး၌ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ကောသမ္ဗီပြည် ဃောသိတာရုံကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ရဟန်းတို့ကို ‘ငါ့သျှင် ရဟန်းတို့”ဟု ခေါ်တော်မူ၏၊ ထိုရဟန်းတို့ သည် အသျှင်အာနန္ဒာအား “ငါ့သျှင်”ဟု ပြန်ကြား လျှောက်ထားကြကုန်၏။ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ဤစကားကို မိန့်ဆို၏- ငါ့သျှင်တို့ အံ့ဖွယ်ရှိပေ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ မဖြစ်ဖူးမြဲ ဖြစ်ပေ၏၊ သိတော်မူ မြင်တော်မူ၍ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသောတရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ စင်ကြယ်ရန်အလို့ငှါ၊ စိုးရိမ်ခြင်း ငိုကြွေးခြင်းတို့ကို လွန်မြောက်ရန်အလို့ငှါ၊ ဆင်းရဲခြင်း နှလုံးမသာယာခြင်းတို့ ချုပ်ပျောက်ရန်အလို့ငှါ၊ (မဂ်) ဉာဏ်ကို ရရန်, နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် အလို့ငှါ ကျဥ်းမြောင်းရာ (လူ့ဘောင်) ၌ (မဂ်ဖိုလ်) အခွင့်ရမှုကို လျော်စွာ သိတော်မူ၏။ ထိုစက္ခုပသာဒသည် မပျက်စီး၊ ရူပါရုံသည်လည်း ထင်လာ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်လျက်လည်း ထိုရူပါယတနကို မသိ။ ထိုသောတပသာဒသည် မပျက်စီး၊ သဒ္ဒါရုံသည်လည်း ထင်လာ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်လျက်လည်း ထိုသဒ္ဒါယတနကို မသိ။ ထိုုဃာနပသာဒသည် မပျက်စီး၊ ဂန္ဓာရုံသည်လည်း ထင်လာ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်လျက်လည်း ထိုဂန္ဓာယတနကို မသိ။ ထိုုဇိဝှါပသာဒသည် မပျက်စီး၊ ရသာရုံသည်လည်း ထင်လာ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်လျက်လည်း ထိုရသာယတနကို မသိ။ ထိုုကာယပသာဒသည် မပျက်စီး၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံသည်လည်း ထင်လာ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်လျက်လည်း ထိုဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနကို မသိဟု (မိန့်ဆို၏)။ ဤသို့ မိန့်ဆိုလတ်သော် အသျှင်ဥဒါယီသည် အသျှင်အာနန္ဒာအား-“ငါ့သျှင် အာနန္ဒာ သညာ ရှိလျက်ပင် ထိုအာရုံကို မသိလေသလော၊ သို့မဟုတ် သညာမရှိ၍ မသိလေသလော”ဟု မေး၏။ ငါ့သျှင် သညာရှိလျက်ပင် ထိုအာရုံကို မသိ၊ သညာမရှိ၍ မသိသည် မဟုတ်ဟု (မိန့်ဆို၏)။ ငါ့သျှင် အဘယ်သညာဖြင့် သညာရှိလျက် ထိုအာရုံကို မသိသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တိုု့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးမှု၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာနဉ္စာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤသို့ သညာရှိလျက်ပင်လည်း ထိုအာရုံကို မသိ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤသို့ သညာရှိလျက်ပင်လည်း ထိုအာရုံကို မသိ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “တစ်စုံ တစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤသို့ သညာရှိလျက်ပင်လည်း ထိုအာရုံကို မသိ။ ငါ့သျှင် အခါတစ်ပါး၌ ငါသည် သာကေတမြို့ဝယ် သားတို့အား ဘေးမဲ့ပေးရာ အဉ္ဇနတော၌ နေ၏။ ထိုအခါ ဇဋိလမြို့နေ ဘိက္ခုနီမသည် ငါ့ထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးနောက် တစ်ခုသောနေရာ၌ ရပ်တည်လျက် “အသျှင်ဘုရားအာနန္ဒာ အကြင်သမာဓိသည် (ရာဂသို့ လိုက်သောအားဖြင့်) မတိမ်းညွတ်၊ (ဒေါသသို့ လိုက်သောအားဖြင့်) မစွန့်ခွါ၊ ပြုပြင်မှုဖြင့် ဖိနှိပ်တားမြစ်၍ မတည်၊ (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်သောကြောင့် တည်၏၊ တည်သောကြောင့် ရောင့်ရဲ၏၊ ရောင့်ရဲသောကြောင့် မတောင့်တ၊ အသျှင်ဘုရားအာနန္ဒာ ဤသမာဓိကို အဘယ်အကျိုးရှိသည်ဟု မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူပါသနည်း”ဟု့ငါ့အား ဤစကားကို လျှောက်၏။ ငါ့သျှင် ဤသို့ ဆိုလတ်သော် ထိုငါသည် “နှမ အကြင်သမာဓိသည် မတိမ်းညွတ်၊ မစွန့်ခွါ၊ ပြုပြင်မှုဖြင့် ဖိနှိပ်တားမြစ်၍ မတည်။ လွတ်မြောက်သောကြောင့် တည်တံ့၏၊ တည်တံ့သောကြောင့် ရောင့်ရဲ၏၊ ရောင့်ရဲသောကြောင့် မတောင့်တ။ ဤသမာဓိကို အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးရှိ၏ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏”ဟု ဇဋိလမြို့နေ ဘိက္ခုနီမအား ဤစကားကို မိန့်ဆိုခဲ့ဖူး၏။ ငါ့သျှင် ဤသို့ သညာ ရှိလျက်ပင်လည်း ထိုအာရုံကို မသိဟု (မိ်န့်ဆို၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.37 4. The Great Chapter By Ānanda At one time Venerable Ānanda was staying near Kosambī in Ghosita’s monastery. There Ānanda addressed the mendicants: “Reverends, mendicants!” “Reverend,” they replied. Ānanda said this: “It’s incredible, reverends, it’s amazing! How this Blessed One who knows and sees, the perfected one, the fully awakened Buddha, has found an opening amid confinement. It’s in order to purify sentient beings, to get past sorrow and crying, to make an end of pain and sadness, to discover the system, and to realize extinguishment. The eye itself is actually present, and so are those sights. Yet one will not experience that sense-field. The ear itself is actually present, and so are those sounds. Yet one will not experience that sense-field. The nose itself is actually present, and so are those smells. Yet one will not experience that sense-field. The tongue itself is actually present, and so are those tastes. Yet one will not experience that sense-field. The body itself is actually present, and so are those touches. Yet one will not experience that sense-field.” When he said this, Venerable Udāyī said to Venerable Ānanda: “Reverend Ānanda, is one who doesn’t experience that sense-field actually percipient or not?” “Reverend, one who doesn’t experience that sense-field is actually percipient, not non-percipient.” “But what does one who doesn’t experience that sense-field perceive?” “It’s when a mendicant, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. One who doesn’t experience that sense-field perceives in this way. Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. One who doesn’t experience that sense-field perceives in this way. Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. One who doesn’t experience that sense-field perceives in this way. Reverend, this one time I was staying near Sāketa in the deer park in Añjana Wood. Then the nun Jaṭilagāhikā came up to me, bowed, stood to one side, and said to me: ‘Honorable Ānanda, regarding the immersion that does not lean forward or pull back, and is not held in place by forceful suppression. Being free, it’s stable. Being stable, it’s content. Being content, one is not anxious. What did the Buddha say was the fruit of this immersion?’ When she said this, I said to her: ‘Sister, regarding the immersion that does not lean forward or pull back, and is not held in place by forceful suppression. Being free, it’s stable. Being stable, it’s content. Being content, one is not anxious. The Buddha said that the fruit of this immersion is enlightenment.’ One who doesn’t experience that sense-field perceives in this way, too.”
၇။ လောကာယတိကသုတ္တံ
၃၈။ အထ ခေါ ဒွေ လောကာယတိကာ ဗြာဟ္မဏာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ –
‘‘ပူရဏော, ဘော ဂေါတမ, ကဿပေါ သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ။ သော ဧဝမာဟ – ‘အဟံ အနန္တေန ဉာဏေန အနန္တံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရာမီ’တိ။ အယမ္ပိ [အယမ္ပိ ဟိ (သျာ။ က။)], ဘော ဂေါတမ, နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ – ‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ သုတ္တဿ စ ဇာဂရဿ စ သတတံ သမိတံ ဉာဏဒဿနံ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’န္တိ။ သော [သောပိ (?)] ဧဝမာဟ – ‘အဟံ အနန္တေန ဉာဏေန အနန္တံ လောကံ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရာမီ’တိ။ ဣမေသံ, ဘော ဂေါတမ, ဥဘိန္နံ ဉာဏဝါဒါနံ ဥဘိန္နံ အညမညံ ဝိပစ္စနီကဝါဒါနံ ကော သစ္စံ အာဟ ကော မုသာ’’တိ?
‘‘အလံ, ဗြာဟ္မဏာ! တိဋ္ဌတေတံ – ‘ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ဉာဏဝါဒါနံ ဥဘိန္နံ အညမညံ ဝိပစ္စနီကဝါဒါနံ ကော သစ္စံ အာဟ ကော မုသာ’တိ။ ဓမ္မံ ဝေါ, ဗြာဟ္မဏာ, ဒေသေဿာမိ, တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ၊ ဘာသိဿာမီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ, ဘော’’တိ ခေါ တေ ဗြာဟ္မဏာ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
‘‘သေယျထာပိ, ဗြာဟ္မဏာ, စတ္တာရော ပုရိသာ စတုဒ္ဒိသာ ဌိတာ ပရမေန ဇဝေန စ သမန္နာဂတာ ပရမေန စ ပဒဝီတိဟာရေန။ တေ ဧဝရူပေန ဇဝေန သမန္နာဂတာ အဿု, သေယျထာပိ နာမ ဒဠှဓမ္မာ [ဒဠှဓမ္မော (သဗ္ဗတ္ထ) အ။ နိ။ ၄။၄၅၊ မ။ နိ။ ၁။၁၁၆ စ, တံသံဝဏ္ဏနာဋီကာယော စ မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏဉ္စ ဩလောကေတဗ္ဗာ] ဓနုဂ္ဂဟော သိက္ခိတော ကတဟတ္ထော ကတူပါသနော လဟုကေန အသနေန အပ္ပကသိရေန တိရိယံ တာလစ္ဆာယံ [တာလစ္ဆာတိံ (သီ။ သျာ။ ပီ။), တာလစ္ဆာဒိံ (က။) အ။ နိ။ ၄။၄၅၊ မ။ နိ။ ၁။၁၆၁ ပဿိတဗ္ဗံ] အတိပါတေယျ၊ ဧဝရူပေန စ ပဒဝီတိဟာရေန, သေယျထာပိ နာမ ပုရတ္ထိမာ သမုဒ္ဒါ ပစ္ဆိမော သမုဒ္ဒေါ အထ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဌိတော ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ပါပုဏိဿာမီ’တိ။ သော အညတြေဝ အသိတပီတခါယိတသာယိတာ အညတြ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မာ အညတြ နိဒ္ဒါကိလမထပဋိဝိနောဒနာ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ ဝဿသတံ ဂန္တွာ အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ အန္တရာ ကာလံ ကရေယျ။ အထ ပစ္ဆိမာယ ဒိသာယ…ပေ… အထ ဥတ္တရာယ ဒိသာယ… အထ ဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ ဌိတော ပုရိသော ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘အဟံ ဂမနေန လောကဿ အန္တံ ပါပုဏိဿာမီ’တိ။ သော အညတြေဝ အသိတပီတခါယိတသာယိတာ အညတြ ဥစ္စာရပဿာဝကမ္မာ အညတြ နိဒ္ဒါကိလမထပဋိဝိနောဒနာ ဝဿသတာယုကော ဝဿသတဇီဝီ ဝဿသတံ ဂန္တွာ အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ အန္တရာ ကာလံ ကရေယျ။ တံ ကိဿ ဟေတု? နာဟံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝရူပါယ သန္ဓာဝနိကာယ လောကဿ အန္တံ ဉာတေယျံ ဒဋ္ဌေယျံ ပတ္တေယျန္တိ ဝဒါမိ။ န စာဟံ, ဗြာဟ္မဏာ, အပ္ပတွာဝ လောကဿ အန္တံ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယံ ဝဒါမိ။
‘‘ပဉ္စိမေ, ဗြာဟ္မဏာ, ကာမဂုဏာ အရိယဿ ဝိနယေ လောကောတိ ဝုစ္စတိ။ ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ ဣမေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏာ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ အရိယဿ ဝိနယေ လောကောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘ဣဓ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ, လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’။ တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ။ အဟမ္ပိ ဟိ [အဟမ္ပိ (သီ။ ပီ။)], ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ။
‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’။ တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ။ အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ။
‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’။ တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ။ အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ။
‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ’။ တမညေ ဧဝမာဟံသု – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’တိ။ အဟမ္ပိ ဟိ, ဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အယမ္ပိ လောကပရိယာပန္နော, အယမ္ပိ အနိဿဋော လောကမှာ’’’တိ။
‘‘ပုန စပရံ, ဗြာဟ္မဏာ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဗြာဟ္မဏာ, ‘ဘိက္ခု လောကဿ အန္တမာဂမ္မ လောကဿ အန္တေ ဝိဟရတိ တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’’’န္တိ။ သတ္တမံ။
၇-လောကာယတိကသုတ် ၃၈။ ထိုအခါ လောကာယတဝါဒရှိသူ ပုဏ္ဏားနှစ်ဦးတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ကြပြီး နောက် မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ် စကားကို ပြောဆိုပြီးဆုံးစေပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားအား ဤစကားကို လျှောက်၏-အသျှင်ဂေါတမ ပူရဏ ကဿပသည် အလုံးစုံကို သိ၏၊ အလုံးစုံကို မြင်၏၊ “ငါသည် သွားနေစဥ်လည်းကောင်း၊ ရပ်နေစဥ် လည်းကောင်း၊ အိပ်နေစဥ်လည်းကောင်း၊ နိုးနေစဥ်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် ဉာဏ်အမြင်သည် ရှေးရှု တည်၏”ဟု အကြွင်းမဲ့ ဉာဏ်အမြင်ကို ဝန်ခံ၏။ ထိုပူရဏကဿပသည် “အဆုံးမရှိသော ဉာဏ်ဖြင့် အဆုံးမရှိသော လောကကို ငါသည် သိလျက် မြင်လျက် နေ၏”ဟု ဤသို့ ဆို၏။ အသျှင်ဂေါတမ နာဋ၏သား ဤနိဂဏ္ဌသည်လည်း အလုံးစုံကို သိ၏၊ အလုံးစုံကို မြင်၏၊ “ငါသည် သွားနေစဥ် လည်းကောင်း၊ ရပ်နေစဥ်လည်းကောင်း၊ အိပ်နေစဥ်လည်းကောင်း၊ နိုးနေစဥ်လည်းကောင်း အမြဲမပြတ် ဉာဏ်အမြင်သည် ရှေးရှုတည်၏”ဟု အကြွင်းမဲ့ ဉာဏ်အမြင်ကို ဝန်ခံ၏။ ထိုနိဂဏ္ဌသည် “အဆုံးမရှိသော ဉာဏ်ဖြင့် အဆုံးမရှိသော လောကကို ငါသည် သိလျက် မြင်လျက် နေ၏”ဟု ဤသို့ ဆို၏။ အသျှင် ဂေါတမ ဤဉာဏ်ဝါဒရှိသူ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ဝါဒရှိသူ နှစ်ဦးတို့တွင် အဘယ်သူသည် အမှန်ကို ဆိုပါသနည်း၊ အဘယ်သူသည် အမှားကို ဆိုပါသနည်းဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ပုဏ္ဏားတို့ ဆိုင်းကြဦးလော့၊ “ဤဉာဏ်ဝါဒရှိသူ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်ဝါဒရှိသူ နှစ်ဦးတို့တွင် အဘယ်သူသည် အမှန်ကို ဆိုပါသနည်း၊ အဘယ်သူသည် အမှားကို ဆိုပါသနည်း”ဟူသော ဤစကားကို ရပ်ထားကြဦးလော့။ ပုဏ္ဏားတို့ သင်တို့အား တရားကိုသာ ဟောအံ့၊ ထိုတရားကို နာကုန်လော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းကုန်လော့၊ ဟောပေအံ့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ထိုပုဏ္ဏားတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြားလျှောက်ထား ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ဥပမာသော်ကား လွန်ကဲသော အဟုန် လွန်ကဲသော ခြေလှမ်းနှင့် ပြည့်စုံသော ယောကျာ်းလေးယောက်တို့သည် အရပ်လေးမျက်နှာတို့၌ ရပ်တည်ကုန်ရာ၏၊ ထိုယောကျာ်းတို့ကား (လေးအတတ်ကို) သင်ကြားပြီး၍ (လေးအတတ်၌) လက်ကျင့်ရပြီးသော မင်းအိမ်၌ လေးအတတ်ကို ပြပြီးသော မြဲမြံခိုင်ခံ့သော လေးရှိသော လေးသည်တော်သည် ခဲယဥ်းမှုမရှိ ပေါ့ပါးသော မြားဖြင့် ထန်းပင်ရိပ် ကို ဖီလာကန့်လန့် လွန်စေသည့် ကာလအပိုင်းအခြားနှင့်အမျှ တစ်ခုသော စကြာဝဠာကို ဖြတ်သန်း သွားနိုင်လောက်အောင် လျင်မြန်ခြင်းသဘောရှိသော အရှိန်အဟုန်နှင့် အရှေ့သမုဒ္ဒရာမှ အနောက်သမုဒ္ဒရာကို လွန်စေနိုင်သော သဘောရှိသည့် ခြေလှမ်းနှင့် ပြည့်စုံကုန်၏။ ထိုအခါ အရှေ့ရပ်၌ ရပ်တည်သော ယောကျာ်းသည် “ငါသည် ခြေဖြင့် သွားခြင်းဖြင့် လောက၏ အဆုံးသို့ ရောက်ရမည်”ဟု ဤသို့ ဆိုရာ၏၊ ထိုသူသည် စားချိန် သောက်ချိန် ခဲချိန် လျက်ချိန်မှတစ်ပါး ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် စွန့်မှု အိပ်မှု အပန်းဖြေမှုမှတစ်ပါး အနှစ်တစ်ရာ အသက်ရှိ၍ အနှစ်တစ်ရာ အသက်ရှင်လျက့်အနှစ်တစ်ရာပတ်လုံး သွားပြီးနောက် လောက၏ အဆုံးသို့ မရောက်ဘဲ အကြား၌ သေရာ၏။ ထို့နောက် အနောက် အရပ်၌။ပ။ ထို့နောက် မြောက်အရပ်၌။ ထို့နောက် တောင်အရပ်၌ ရပ်တည်သော ယောကျာ်းသည် “ငါသည် ခြေဖြင့် သွားခြင်းဖြင့် လောက၏ အဆုံးသို့ ရောက်ရမည်”ဟု ဤသို့ ဆိုရာ၏၊ ထိုသူသည် စားချိန် သောက်ချိန် ခဲချိန် လျက်ချိန်မှတစ်ပါး ကျင်ကြီးကျင်ငယ် စွန့်မှု အိပ်မှု အပန်းဖြေမှုမှတစ်ပါး အနှစ်တစ်ရာ အသက်ရှိ၍ အနှစ်တစ်ရာ အသက်ရှင်လျက် အနှစ်တစ်ရာပတ်လုံး သွားပြီးနောက် လောက၏အဆုံးသို့ မရောက်ဘဲ အကြား၌ သေရာ၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ ပုဏ္ဏားတို့ “ဤကဲ့သို့ ပြေးသွားခြင်းဖြင့် လောက၏ အဆုံးကို သိနိုင် မြင်နိုင် ရောက်နိုင်သည်”ဟု ငါမဆို။ ပုဏ္ဏားတို့ လောက၏ အဆုံးသို့ မရောက်ဘဲလျက်လျှင် ဆင်းရဲဒုက္ခ၏ အဆုံးကို ပြုနိုင် သည်ဟူ၍လည်း ငါမဆိုသောကြောင့်ပင်တည်း။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့ကို အရိယာဝိနည်း ‘ဘုရားအဆုံးအမ’ ၌ “လောက”ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကို ပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သဘောရှိကုန် ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ်ရှိကုန်သော စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရူပါရုံ။ သောတဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော သဒ္ဒါရုံ။ပ။ ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဂန္ဓာရုံ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရသာရုံ။ အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကို ပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သဘောရှိကုန် ကာမဂုဏ်နှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ်ရှိကုန်သော ကာယဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့တည်း။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့ကို အရိယာဝိနည်း ‘ဘုရားအဆုံးအမ’၌ “လောက”ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့်တကွဖြစ်သော၊ (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သော၊ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤရဟန်းကို လောက၏ အဆုံးသို့ လာရောက်၍ လောက၏ အဆုံး၌ နေ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အခြားသူတို့သည် ထိုရဟန်းကို “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည် လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆိုကုန်၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ငါသည်လည်း (ထိုရဟန်းကို) “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆို၏။ ပုဏ္ဏားတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်း ကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့။ တတိယဈာန်သို့။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤရဟန်း ကို လောက၏ အဆုံးသို့ လာရောက်၍ လောက၏ အဆုံး၌ နေ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုရဟန်းကို အခြားသူတို့သည် “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆိုကုန်၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ငါသည်လည်း (ထိုရဟန်းကို) “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆို၏။ ပုဏ္ဏားတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝ လွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးခြင်း၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူး မှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤရဟန်းကို လောက၏ အဆုံးသို့ လာရောက်၍ လောက၏ အဆုံး၌ နေ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုရဟန်းကို အခြားသူတို့သည် “ဤ သူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆိုကုန်၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ငါသည်လည်း (ထိုရဟန်းကို) “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆို၏။ ပုဏ္ဏားတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍နေ၏။ပ။ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ပ။ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ဤရဟန်းကို လောက၏ အဆုံးသို့ လာရောက်၍ လောက၏ အဆုံး၌ နေ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုရဟန်းကို အခြားသူတို့သည် “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက်သေး”ဟု ဆိုကုန်၏။ ပုဏ္ဏားတို့ ငါသည်လည်း (ထိုရဟန်းကို) “ဤသူသည်လည်း လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ ဤသူသည်လည်း လောကမှ မထွက်မြောက် သေး”ဟု ဆို၏။ ပုဏ္ဏားတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက် လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ချုပ်ရာ (နိရောဓသမာပတ်) သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ပုဏ္ဏားတို့ ဤရဟန်းကို “လောက၏ အဆုံးသို့ လာရောက်၍ လောက၏ အဆုံး၌ နေ၏၊ လောက၌ ကပ်ငြိတွယ်တာမှုတဏှာကို ကူးမြောက်ပြီးဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုအပ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.38 4. The Great Chapter Brahmin Cosmologists Then two brahmin cosmologists went up to the Buddha, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, they sat down to one side and said to the Buddha: “Worthy Gotama, Pūraṇa Kassapa claims to be all-knowing and all-seeing, to know and see everything without exception, thus: ‘Knowledge and vision are constantly and continually present to me, while walking, standing, sleeping, and waking.’ He says: ‘With infinite knowledge I know and see that the cosmos is infinite.’ And the Jain ascetic of the Ñātika clan also claims to be all-knowing and all-seeing, to know and see everything without exception, thus: ‘Knowledge and vision are constantly and continually present to me, while walking, standing, sleeping, and waking.’ He says: ‘With infinite knowledge I know and see that the cosmos is finite.’ These two claim to speak from knowledge, but they directly contradict each other. Which one of them speaks the truth, and which falsehood?” “Enough, brahmins, let that be. I will teach you the Dhamma. Listen and apply your mind well, I will speak.” “Yes, worthy sir,” those brahmins replied. The Buddha said this: “Suppose there were four men standing in the four quarters. Each of them was extremely fast, with an extremely mighty stride. They’re as fast as a light arrow easily shot across the shadow of a palm tree by a well-trained expert archer with a strong bow. Their stride was such that it spanned from the eastern ocean to the western ocean. Then the man standing in the east would say: ‘I will reach the end of the world by traveling.’ Though he’d travel for his whole lifespan of a hundred years—pausing only to eat and drink, go to the toilet, and sleep to dispel weariness—he’d die along the way, never reaching the end of the world. Then the man standing in the west … Then the man standing in the north … Then the man standing in the south would say: ‘I will reach the end of the world by traveling.’ Though he’d travel for his whole lifespan of a hundred years—pausing only to eat and drink, go to the toilet, and sleep to dispel weariness—he’d die along the way, never reaching the end of the world. Why is that? I say it’s not possible to know or see or reach the end of the world by running like this. But I also say there’s no making an end of suffering without reaching the end of the world. These five kinds of sensual stimulation are called the world in the training of the Noble One. What five? Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. Sounds known by the ear … Smells known by the nose … Tastes known by the tongue … Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. These five kinds of sensual stimulation are called the world in the training of the Noble One. Take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. This is called a mendicant who, having gone to the end of the world, meditates at the end of the world. Others say of them: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ And I also say this: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ Furthermore, take a mendicant who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enters and remains in the second absorption … third absorption … fourth absorption. This is called a mendicant who, having gone to the end of the world, meditates at the end of the world. Others say of them: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ And I also say this: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. This is called a mendicant who, having gone to the end of the world, meditates at the end of the world. Others say of them: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ And I also say this: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ Furthermore, take a mendicant who enters and remains in the dimension of infinite consciousness. … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception. This is called a mendicant who, having gone to the end of the world, meditates at the end of the world. Others say of them: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ And I also say this: ‘They’re included in the world, and haven’t yet left the world.’ Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. This is called a mendicant who, having gone to the end of the world, meditates at the end of the world. And they’ve crossed over clinging to the world.”
၈။ ဒေဝါသုရသင်္ဂါမသုတ္တံ
၃၉။ ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော [သမုပဗ္ဗူဠှော (သီ။ ပီ။)] အဟောသိ။ တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါမေ အသုရာ ဇိနိံသု, ဒေဝါ ပရာဇယိံသု [ပရာဇိယိံသု (သီ။ သျာ။ က။)]။ ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ [ဒေဝါ ဘီတာ (ပီ။)] အပယိံသုယေဝ [အပယံသွေဝ (သီ။)] ဥတ္တရေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု [အဘိယံသု (သီ။)] အသုရာ။ အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ အသုရာ။ ယံနူန မယံ ဒုတိယမ္ပိ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေသုံ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာဝ ဇိနိံသု, ဒေဝါ ပရာဇယိံသု။ ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ အပယိံသုယေဝ ဥတ္တရေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု အသုရာ’’။
အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ အသုရာ။ ယံနူန မယံ တတိယမ္ပိ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ။ တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ အသုရေဟိ သင်္ဂါမေသုံ။ တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာဝ ဇိနိံသု, ဒေဝါ ပရာဇယိံသု။ ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဘီတာ ဒေဝပုရံယေဝ ပဝိသိံသု။ ဒေဝပုရဂတာနဉ္စ ပန [ပုန (က။)], ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ မယံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမ အကရဏီယာ အသုရေဟီ’တိ။ အသုရာနမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ ဒေဝါ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရန္တိ အကရဏီယာ အမှေဟီ’တိ။
‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါသုရသင်္ဂါမော သမုပဗျူဠှော အဟောသိ။ တသ္မိံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, သင်္ဂါမေ ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု။ ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ အပယိံသုယေဝ ဒက္ခိဏေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု ဒေဝါ။ အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ ဒေဝါ။ ယံနူန မယံ ဒုတိယမ္ပိ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေသုံ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု။ ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ အပယိံသုယေဝ ဒက္ခိဏေနာဘိမုခါ, အဘိယိံသု ဒေဝါ’’။
အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဘိယန္တေဝ ခေါ ဒေဝါ။ ယံနူန မယံ တတိယမ္ပိ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေယျာမာ’တိ။ တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ ဒေဝေဟိ သင်္ဂါမေသုံ။ တတိယမ္ပိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝါ ဇိနိံသု, အသုရာ ပရာဇယိံသု။ ပရာဇိတာ စ, ဘိက္ခဝေ, အသုရာ ဘီတာ အသုရပုရံယေဝ ပဝိသိံသု။ အသုရပုရဂတာနဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, အသုရာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ မယံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမ အကရဏီယာ ဒေဝေဟီ’တိ။ ဒေဝါနမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ အသုရာ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရန္တိ အကရဏီယာ အမှေဟီ’တိ။
‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခုဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနာဟံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမိ အကရဏီယော မာရဿာ’တိ။ မာရဿာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပိမတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ ဘိက္ခု ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရတိ အကရဏီယော မယှ’’’န္တိ။
‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခုဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနာဟံ ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရာမိ အကရဏီယော မာရဿာ’တိ။ မာရဿာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပါပိမတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘ဘီရုတ္တာနဂတေန ခေါ ဒါနိ ဘိက္ခု ဧတရဟိ အတ္တနာ ဝိဟရတိ, အကရဏီယော မယှ’’’န္တိ။
‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္တမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’’’န္တိ။
‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္တမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’’’န္တိ။ အဋ္ဌမံ။
၈-ဒေဝါသုရသင်္ဂါမသုတ် ၃၉။ ရဟန်းတို့ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသည်ကား နတ်နှင့်အသုရာတို့ စစ်ပွဲသည် ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့ဖူး၏။ ရဟန်းတို့ ထိုစစ်ပွဲ၌ အသုရာတို့သည် အောင်မြင်ကုန်၏၊ နတ်တို့သည် ရှုံးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စစ်ရှုံးသော နတ်တို့သည် မြောက်အရပ်သို့သာ ရှေးရှုပြေးကုန်၏၊ အသုရာတို့သည် ဖိ၍ လိုက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ နတ်တို့အား “အသုရာတို့သည် ဖိ၍သာ လိုက်ကုန်၏၊ ငါတို့သည် နှစ်ကြိမ်မြောက်စစ်ပွဲကို လည်း အသုရာတို့နှင့် စစ်ခင်းရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း နတ်တို့သည် အသုရာတို့နှင့် စစ်ထိုးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း အသုရာတို့သာ အောင်မြင်ကုန်၏၊ နတ်တို့သည် ရှုံးကုန်၏။ စစ်ရှုံးသော နတ်တို့သည်လည်း မြောက်အရပ်သို့သာ ရှေးရှု ပြေးကြကုန်သည်သာတည်း၊ အသုရာတို့သည် ဖိ၍ လိုက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ နတ်တို့အား “အသုရာတို့သည် ဖိ၍သာ လိုက်ကုန်၏၊ ငါတို့သည် သုံးကြိမ်မြောက်စစ်ပွဲကိုလည်း အသုရာတို့နှင့် စစ်ခင်းရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း နတ်တို့သည် အသုရာတို့နှင့် စစ်ထိုးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အသုရာတို့သာ အောင်မြင်ကုန်၏၊ နတ်တို့ သည် ရှုံးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စစ်ရှုံးသောနတ်တို့သည် ကြောက်ကုန်ရကား (တာဝတိံ သာ) နတ်ပြည် သို့သာ ဝင်ပြေးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နတ်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်ကုန်သော နတ်တို့အား “ယခုအခါ ငါတို့ သည် ဘေးရန် လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေကုန်၏၊ အသုရာတို့သည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ် နိုင်ကုန်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အသုရာတို့အားလည်း “ယခုအခါ နတ်တို့သည် ဘေးရန် လုံခြုံရာ သို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေကုန်၏၊ ငါတို့သည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်ကုန်”ဟု ဤအကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသည်ကား နတ်အသုရာတို့ စစ်ပွဲသည် ပြိုင်ဆိုင်ခဲ့ဖူး၏။ ရဟန်းတို့ ထိုစစ်ပွဲ၌ နတ်တို့သည် အောင်မြင်ကုန်၏၊ အသုရာတို့သည် ရှုံးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စစ်ရှုံးသော အသုရာတို့သည် တောင်အရပ်သို့သာ ရှေးရှုပြေးကုန်၏၊ နတ်တို့သည် ဖိ၍ လိုက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ အသုရာတို့အား “နတ်တို့သည် ဖိ၍သာ လိုက်ကုန်၏၊ ငါတို့သည် နှစ်ကြိမ်မြောက်စစ်ပွဲကိုလည်း နတ်တို့နှင့် စစ်ခင်းရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း အသုရာ့တို့သည် နတ်တို့နှင့် စစ်ထိုးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း နတ်တို့သာ အောင်မြင်ကုန်၏၊ အသုရာတို့သည် ရှုံးကုန်၏။ စစ်ရှုံးသော အသုရာတို့သည်လည်း တောင်အရပ်သို့သာ ရှေးရှုပြေးကုန်၏၊ နတ်တို့သည် ဖိ၍ လိုက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ အသုရာတို့အား “နတ်တို့သည် ဖိ၍သာ လိုက်ကုန်၏၊ ငါတို့သည် သုံးကြိမ်မြောက်လည်း စစ်ပွဲကို နတ်တို့နှင့် စစ်ခင်းရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အသုရာတို့သည် နတ်တို့နှင့် စစ်ထိုးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း နတ်တို့သာ အောင်မြင်ကုန်၏၊ အသုရာတို့သည် ရှုံးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စစ်ရှုံးသော အသုရာတို့သည် ကြောက်ကုန်ရကား အသုရာပြည်သို့သာ ဝင်ပြေးကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အသုရာ ပြည်သို့ (ပြန်) ရောက်ကုန်သော အသုရာတို့အား “ယခုအခါ ငါတို့သည် ဘေးရန် လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေကုန်၏၊ နတ်တို့သည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်ကုန်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ နတ်တို့အားလည်း “ယခုအခါ အသုရာတို့သည် ဘေးရန် လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေကုန်၏၊ ငါတို့သည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်ကုန်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် အကြင်အခါ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ် တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုအခါ၌ ရဟန်းအား “ယခုအခါ ငါသည် ဘေးရန် လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေ၏၊ မာရ်သည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ယုတ်မာမှုရှိသော မာရ်အားလည်း “ယခု အခါ ရဟန်းသည် ဘေးရန်လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေ၏၊ ငါသည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ ရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်း ကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့။ တတိယဈာန်သို့။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုအခါ၌ ရဟန်းအား “ယခုအခါ ငါသည် ဘေးရန်လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေ၏၊ မာရ်သည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ယုတ်မာမှုရှိသော မာရ်အားလည်း “ယခုအခါ ရဟန်းသည် ဘေးရန်လုံခြုံရာသို့ ရောက်သော ကိုယ်ဖြင့် နေ၏၊ ငါသည် (မည်သို့မျှ) မပြုလုပ်နိုင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ ရဟန်းသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်း ကြောင့် ထိပါးခြင်း၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ရောက်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ ဤရဟန်းကို “မာရ်ကို အဆုံးပြု(စီရင်) သူ၊ မာရ်၏ မျက်စိကို အကြွင်းအကျန် မရှိအောင် ဖျက်ဆီး၍ ယုတ်မာမှုရှိသော မာရ်၏ မမြင် နိုင်ရာသို့ ရောက်သူ၊ လောက၌ ကပ်ငြိတွယ်တာမှု ‘တဏှာ’ ကို ကူးမြောက်သူ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ ရဟန်းသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာ ယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် သညာ ဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ (နိရောဓသမာပတ်) သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုအခါ၌ ထိုရဟန်းအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤရဟန်းကို “မာရ်ကို အဆုံးပြု(စီရင်) သူ၊ မာရ်၏ မျက်စိကို အကြွင်းအကျန်မရှိအောင် ဖျက်ဆီး၍ ယုတ်မာမှုရှိသော မာရ်၏ မမြင်နိုင်ရာသို့ ရောက်သူ၊ လောက၌ ကပ်ငြိတွယ်တာမှု ‘တဏှာ’ ကို ကူးမြောက်သူ”ဟူ၍ ဆိုအပ်၏ဟု့(မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.39 4. The Great Chapter The War Between the Gods and the Titans “Once upon a time, mendicants, a battle was fought between the gods and the titans. In that battle the titans won and the gods lost. Defeated, the gods fled north with the titans in pursuit. Then the gods thought, ‘The titans are still in pursuit. Why don’t we engage them in battle a second time?’ And so a second battle was fought between the gods and the titans. And for a second time the titans won and the gods lost. Defeated, the gods fled north with the titans in pursuit. Then the gods thought, ‘The titans are still in pursuit. Why don’t we engage them in battle a third time?’ And so a third battle was fought between the gods and the titans. And for a third time the titans won and the gods lost. Defeated and terrified, the gods fled right into the castle of the gods. When they had entered their castle, they thought, ‘Now we’re in a secure location and the titans can’t do anything to us.’ The titans also thought, ‘Now the gods are in a secure location and we can’t do anything to them.’ Once upon a time, a battle was fought between the gods and the titans. In that battle the gods won and the titans lost. Defeated, the titans fled south with the gods in pursuit. Then the titans thought, ‘The gods are still in pursuit. Why don’t we engage them in battle a second time?’ And so a second battle was fought between the gods and the titans. And for a second time the gods won and the titans lost. Defeated, the titans fled south with the gods in pursuit. Then the titans thought, ‘The gods are still in pursuit. Why don’t we engage them in battle a third time?’ And so a third battle was fought between the gods and the titans. And for a third time the gods won and the titans lost. Defeated and terrified, the titans fled right into the citadel of the titans. When they had entered their citadel, they thought, ‘Now we’re in a secure location and the gods can’t do anything to us.’ And the gods also thought, ‘Now the titans are in a secure location and we can’t do anything to them.’ In the same way, there’s a time when a mendicant, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, enters and remains in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. At that time the mendicant thinks, ‘Now I’m in a secure location and Māra can’t do anything to me.’ And Māra the Wicked also thinks, ‘Now the mendicant is in a secure location and we can’t do anything to them.’ There’s a time when, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, a mendicant enters and remains in the second absorption … third absorption … fourth absorption. At that time the mendicant thinks, ‘Now I’m in a secure location and Māra can’t do anything to me.’ And Māra the Wicked also thinks, ‘Now the mendicant is in a secure location and we can’t do anything to them.’ There’s a time when a mendicant, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. This is called a mendicant who has blinded Māra, put out his eyes without a trace, and gone where the Wicked One cannot see. There’s a time when a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. … Going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, they enter and remain in the dimension of nothingness. … Going totally beyond the dimension of nothingness, they enter and remain in the dimension of neither perception nor non-perception. … Going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, they enter and remain in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. This is called a mendicant who has blinded Māra, put out his eyes without a trace, and gone where the Wicked One cannot see. And they’ve crossed over clinging to the world.”
၉။ နာဂသုတ္တံ
၄၀။ ‘‘ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဂေါစရပသုတဿ ဟတ္ထီပိ ဟတ္ထိနိယောပိ ဟတ္ထိကလဘာပိ ဟတ္ထိစ္ဆာပါပိ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ တိဏဂ္ဂါနိ ဆိန္ဒန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ။ ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဂေါစရပသုတဿ ဟတ္ထီပိ ဟတ္ထိနိယောပိ ဟတ္ထိကလဘာပိ ဟတ္ထိစ္ဆာပါပိ ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂံ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ။ ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဩဂါဟံ ဩတိဏ္ဏဿ ဟတ္ထီပိ ဟတ္ထိနိယောပိ ဟတ္ထိကလဘာပိ ဟတ္ထိစ္ဆာပါပိ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ သောဏ္ဍာယ ဥဒကံ အာလောဠေန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ။ ယသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဩဂါဟာ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ, တေန, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော နာဂေါ အဋ္ဋီယတိ ဟရာယတိ ဇိဂုစ္ဆတိ။
‘‘တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ။ ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒါမိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒန္တိ [ခါဒိတံ (သျာ။ က။) မဟာဝ။ ၄၆၇ ပဿိတဗ္ဗံ], အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝါမိ, ဩဂါဟာ စ [ဩဂါဟာပိ စ (သျာ။ က။) မဟာဝ။ ၄၆၇ ပဿိတဗ္ဗံ] မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ။ ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော အပရေန သမယေန ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရတိ, အစ္ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒတိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စဿ သာခါဘင်္ဂံ န ခါဒန္တိ [န ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ သာခါဘင်္ဂ ခါဒတိ (သျာ။ က။)], အနာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝတိ, ဩဂါဟာ စဿ ဥတ္တိဏ္ဏဿ န ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တိ။
‘‘တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ အာရညိကဿ နာဂဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ပုဗ္ဗေ အာကိဏ္ဏော ဝိဟာသိံ ဟတ္ထီဟိ ဟတ္ထိနီဟိ ဟတ္ထိကလဘေဟိ ဟတ္ထိစ္ဆာပေဟိ, ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒိံ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ ခါဒိံသု, အာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ အပါယိံ, ဩဂါဟာ [ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေါ သဗ္ဗတ္ထပိ နတ္ထိ] စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော အဂမံသု။ သောဟံ ဧတရဟိ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရာမိ, အစ္ဆိန္နဂ္ဂါနိ စေဝ တိဏာနိ ခါဒါမိ, ဩဘဂ္ဂေါဘဂ္ဂဉ္စ မေ သာခါဘင်္ဂံ န ခါဒန္တိ, အနာဝိလာနိ စ ပါနီယာနိ ပိဝါမိ, ဩဂါဟာ စ မေ ဥတ္တိဏ္ဏဿ န ဟတ္ထိနိယော ကာယံ ဥပနိဃံသန္တိယော ဂစ္ဆန္တီ’တိ။ သော သောဏ္ဍာယ သာခါဘင်္ဂံ ဘဉ္ဇိတွာ သာခါဘင်္ဂေန ကာယံ ပရိမဇ္ဇိတွာ အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ [ကဏ္ဍုံ သံဟန္တိ (သီ။ ပီ။) ကဏ္ဍုံ သံဟနတိ (သျာ။), ဧတ္ထ ကဏ္ဍုဝနဒုက္ခံ ဝိနေတီတိ အတ္ထော],။
‘‘ဧဝမေဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ သမယေ ဘိက္ခု အာကိဏ္ဏော ဝိဟရတိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရညာ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ, တသ္မိံ, ဘိက္ခဝေ, သမယေ ဘိက္ခုဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အဟံ ခေါ ဧတရဟိ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဥပါသကေဟိ ဥပါသိကာဟိ ရညာ ရာဇမဟာမတ္တေဟိ တိတ္ထိယေဟိ တိတ္ထိယသာဝကေဟိ။ ယံနူနာဟံ ဧကော ဂဏသ္မာ ဝူပကဋ္ဌော ဝိဟရေယျ’န္တိ။ သော ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ။ သော အရညဂတော ဝါ ရုက္ခမူလဂတော ဝါ သုညာဂါရဂတော ဝါ နိသီဒတိ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ဥဇုံ ကာယံ ပဏိဓာယ ပရိမုခံ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာ။
‘‘သော အဘိဇ္ဈံ လောကေ ပဟာယ ဝိဂတာဘိဇ္ဈေန စေတသာ ဝိဟရတိ, အဘိဇ္ဈာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ၊ ဗျာပါဒပဒေါသံ ပဟာယ အဗျာပန္နစိတ္တော ဝိဟရတိ သဗ္ဗပါဏဘူတဟိတာနုကမ္ပီ, ဗျာပါဒပဒေါသာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ၊ ထိနမိဒ္ဓံ ပဟာယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဝိဟရတိ အာလောကသညီ သတော သမ္ပဇာနော, ထိနမိဒ္ဓါ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ၊ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ပဟာယ အနုဒ္ဓတော ဝိဟရတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝူပသန္တစိတ္တော, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စာ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ၊ ဝိစိကိစ္ဆံ ပဟာယ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဟရတိ အကထံကထီ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝိစိကိစ္ဆာယ စိတ္တံ ပရိသောဓေတိ။ သော ဣမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ပဟာယ စေတသော ဥပက္ကိလေသေ ပညာယ ဒုဗ္ဗလီကရဏေ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ [ကဏ္ဍုံ သံဟန္တိ (သီ။ ပီ။), ကဏ္ဍုံ သံဟနတိ (သျာ။), ဧတ္ထ ကဏ္ဍုဝနသဒိသံ ဈာနပဋိပက္ခံ ကိလေသဒုက္ခံ ဝိနေတီတိ အတ္ထော]။ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ။
‘‘သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတိ။ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ… သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ သော အတ္တမနော သောဏ္ဍံ သံဟရတီ’’တိ။ နဝမံ။
၉-နာဂသုတ် ၄၀။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ တောနေ ဆင်ပြောင်ကြီးသည် စားကျက်သို့ သွားစဥ် ဆင်ပေါက်တို့ သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်မတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်ရွေတို့သည်လည်းကောင်း၊ နို့စို့ဆင်ငယ်တို့သည် လည်းကောင်း ရှေ့မှ ရှေ့မှ သွားကုန်၍ မြက်ညွန့်တို့ကို ချိုးကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ၌ တောနေ ဆင်ပြောင်ကြီးသည် ငြီးငွေ့၏၊ ရှက်နိုး၏၊ စက်ဆုပ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ တောနေ ဆင်ပြောင်ကြီး သည် စားကျက်သို့ သွားစဥ် ချိုး၍ ချိုး၍ နှိမ့်ချထားသော သစ်ခက်ကျိုးတို့ကို ဆင်ပေါက်တို့သည် လည်းကောင်း၊ ဆင်မတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်ရွေတို့သည်လည်းကောင်း၊ နို့စို့ဆင်ငယ်တို့သည်လည်းကောင်း စားကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ၌ တောနေဆင်ပြောင်ကြီးသည် ငြီးငွေ့၏၊ ရှက်နိုး၏၊ စက်ဆုပ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ တောနေဆင်ပြောင်ကြီးသည် ရေဆိပ်သို့ သက်ဆင်းသည်ဖြစ်စေ ရေဆိပ်မှ တက်သည်ဖြစ်စေ ဆင်ပေါက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်မတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဆင်ရွေတို့သည်လည်းကောင်း၊ နို့စို့ဆင်ငယ်တို့သည်လည်းကောင်း ရှေ့မှ ရှေ့မှ သွားကုန်၍ နှာမောင်းဖြင့် ရေကို မွှေနှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ၌ တောနေ ဆင်ပြောင်ကြီးသည် ငြီးငွေ့၏၊ ရှက်နိုး၏၊ စက်ဆုပ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အခါ၌ တောနေ ဆင်ပြောင်ကြီးသည် ရေဆိပ်သို့ သက်ဆင်းသော်လည်းကောင်း၊ ရေဆိပ်မှ တက်သော်လည်းကောင်း၊ ဆင်မတို့သည် (ထိုဆင်ပြောင်ကြီး၏) ကိုယ်ကို တိုးဝှေ့လျက် သွားကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ၌ တောနေဆင်ပြောင်ကြီးသည် ငြီးငွေ့၏၊ ရှက်နိုး၏၊ စက်ဆုပ်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ တောနေဆင်ပြောင်ကြီးအား-“ငါသည် ယခုအခါ ဆင်ပေါက်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆင်မတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆင်ရွေတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ နို့စို့ဆင်ငယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း ရောပြွမ်းသည် ဖြစ်၍ နေရ၏၊ အညွန့်ပြတ်သော မြက်တို့ကိုလည်း စားရ၏၊ ငါ ချိုး၍ချိုး၍ နှိမ့်ချထားသော သစ်ခက်ကျိုးတို့ကိုလည်း (အခြားဆင်တို့က) စားကုန်၏၊ (ငါသည်) ရေနောက်တို့ကိုလည်း သောက်ရ၏၊ ရေဆိပ်သို့ သက်ဆင်းသော်လည်းကောင်း၊ ရေဆိပ်မှ တက်သော်လည်းကောင်း ဆင်မတို့သည် ငါ၏ ကိုယ်ကို တိုးဝှေ့လျက် သွားကုန်၏။ ငါသည် တစ်ကောင်တည်းသာလျှင် ဆင်အပေါင်းမှ ဖဲခွါလျက် နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုဆင်ပြောင်ကြီးသည် အခါတစ်ပါး၌ ဆင်အပေါင်းမှ ဖဲခွါလျက် တစ်ကောင်တည်း နေ၏၊ အညွန့်မပြတ်သော မြက်တို့ကိုလည်း စားရ၏၊ ချိုး၍ ချိုး၍ နှိမ့်ချထားသော သစ်ခက်ကျိုးကိုလည်း (အခြားဆင်တို့) မစားကြကုန်၊ မနောက်ကျုသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရ၏၊ ရေဆိပ်သို့ သက်ဆင်းသော်လည်းကောင်း၊ ရေဆိပ်မှ တက်သော်လည်းကောင်း ဆင်မတို့သည် ထို ဆင်ပြောင်ကြီး၏ ကိုယ်ကို တိုးဝှေ့လျက် မသွားကုန်။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ တောနေ ဆင်ပြောင်ကြီးအား ဤသို့သော အကြံဖြစ်၏-“ငါသည် ရှေးအခါက ဆင်ပေါက်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆင်မတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆင်ရွေတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ နို့စို့ဆင်ငယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း ရောပြွမ်းသည်ဖြစ်၍ နေခဲ့ရပြီ၊ အညွန့်ပြတ်သော မြက်တို့ကိုသာ စားခဲ့ရပြီ၊ ငါ ချိုး၍ ချိုး၍ နှိမ့်ချထားသော သစ်ခက်ကျိုးကိုလည်း (အခြားဆင်တို့) စားကြကုန်၏၊ (ငါသည်) နောက်ကျုသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ခဲ့ရပြီ၊ ရေဆိပ်သို့ သက်ဆင်းသော်လည်းကောင်း၊ ရေဆိပ်မှ တက်သော်လည်းကောင်း ဆင်မတို့သည် ငါ၏ ကိုယ်ကို တိုးဝှေ့လျက် သွားကြကုန်ပြီ၊ ထိုငါသည် ယခုအခါ၌ ဆင်အပေါင်းမှ ဖဲခွါလျက် အဖော်မပါ တစ်ကောင်တည်းသာလျှင် နေရပေ၏။ အညွန့်မပြတ်သော မြက်တို့ကိုလည်း စားရ၏၊ ငါ ချိုး၍ ချိုး၍ နှိမ့်ချထားသော သစ်ခက်ကျိုးကိုလည်း(အခြားဆင်တို့) မစားကြကုန်၊ မနောက်ကျုသော ရေတို့ကိုလည်း သောက်ရ၏၊ ရေဆိပ်သို့ သက်ဆင်းသော်လည်းကောင်း၊ ရေဆိပ်မှ တက်သော်လည်းကောင်း ငါ၏ ကိုယ်ကို ဆင်မတို့သည် တိုးဝှေ့လျက် မသွားကြကုန်”ဟု (အကြံဖြစ်၏)။ ထိုဆင်ပြောင်ကြီးသည် နှာမောင်းဖြင့် သစ်ခက်ကို ချိုး၍ သစ်ခက်ဖြင့် ကိုယ်ကို သုံးသပ်လျက် ဝမ်းမြောက်လေရကား နှာမောင်းကို မြှောက်ချီ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် အကြင်အခါ၌ ရဟန်းသည် ရဟန်း ရဟန်းမိန်းမ ဥပါသကာ ဥပါသိကာမ မင်း မင်း အမတ် တိတ္ထိ တိတ္ထိတပည့်တို့နှင့် ရောပြွမ်းလျက် နေရ၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ ရဟန်းအား “ငါသည်ကား ယခုအခါ ရဟန်း ရဟန်းမိန်းမ ဥပါသကာ ဥပါသိကာမ မင်း မင်းအမတ် တိတ္ထိ တိတ္ထိတပည့်တို့နှင့် ရောပြွမ်းလျက် နေရ၏။ ငါသည် လူအပေါင်းမှ ဖဲခွါလျက် တစ်ယောက်တည်းနေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် တော သစ်ပင်ရင်း တောင် ချောက် တောင်ခေါင်း သင်းချိုင်း တောအုပ် လွင်ပြင် ကောက်ရိုးပုံဟူသော ဆိတ်ငြိမ်သော ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို မှီဝဲ၏၊ ထိုရဟန်းသည် တောသို့ ကပ်သည်ဖြစ်၍သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့ ကပ်သည်ဖြစ်၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်သို့ ကပ်သည်ဖြစ်၍သော်လည်းကောင်း ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖြောင့်မတ်စွာ ထား၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ရှေးရှု သတိကိုဖြစ်စေလျက် ထိုင်၏။ ထိုရဟန်းသည် (ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးဟူသော) လောက၌ မက်မောမှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ကို ပယ်၍ မက်မောမှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ ကင်းသော စိတ်ဖြင့် နေ၏၊ မက်မောမှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ မှ စိတ်ကို စင်ကြယ်စေ၏၊ ပျက်စီးစေလိုသော ဒေါသကို ပယ်၍ မပျက်စီးစေလိုသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ခပ်သိမ်းသောသတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွါးကို လိုလားလျက် နေ၏၊ ပျက်စီးစေလိုသော ဒေါသမှ စိတ်ကို စင်ကြယ်စေ၏၊ လေးလံ ထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’ ကို ပယ်၍ လေးလံ ထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’ မှ ကင်းသည်ဖြစ်၍ အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် အလင်း ရောင်ကို မှတ်သားမှုရှိသည် ဖြစ်၍ နေ၏၊ လေးလံထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’မှ စိတ်ကို စင်ကြယ်စေ၏၊ ပျံ့လွင့်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စ’ နောင်တတစ်ဖန်ပူပန်မှု ‘ကုက္ကုစ္စ’ကို ပယ်၍ မိမိသန္တာန်၌ ငြိမ်းအေးသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မပျံ့လွင့်သည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ပျံ့လွင့်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စ’ နောင်တတစ်ဖန်ပူပန်မှု ‘ကုက္ကုစ္စ’မှ စိတ်ကို စင်ကြယ်စေ၏၊ ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကို ပယ်၍ ယုံမှားမှုဝိစိကိစ္ဆာကို လွန်မြောက်သည်ဖြစ်၍ ကုသိုလ်တရားတို့၌ သို့လော သို့လော မရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’မှ စိတ်ကို စင်ကြယ်စေ၏။ ထိုရဟန်းသည် စိတ်၏ ညစ်ညူးကြောင်း ပညာကို အားနည်းအောင် ပြုကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ဤအပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’ တရားငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ကာ ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍ သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ဝမ်းမြောက်လေရကား နှာမောင်းတည်းဟူသော စိတ်ကို ကောင်းစွာ မြှောက်ချီ၏၊ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့။ တတိယဈာန်သို့။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ဝမ်းမြောက်လေရကား နှာမောင်းတည်းဟူသော စိတ်ကို ကောင်းစွာ မြှောက်ချီ၏။ ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးခြင်း၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃ သညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်း ကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (ပွားများလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ဝမ်းမြောက်လေရကား နှာမောင်းတည်းဟူသော စိတ်ကို ကောင်းစွာ မြှောက်ချီ၏။ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများ လျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာကိဉ္စညာ့ယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်၍ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ သညာ ဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ (နိရောဓသမာပတ်) သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုရဟန်းအား ပညာဖြင့် ကောင်းစွာ မြင်၏၊ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏။ ထိုရဟန်း သည် ဝမ်းမြောက်လေရကား နှာမောင်းတည်းဟူသော စိတ်ကို ကောင်းစွာ မြှောက်ချီ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.40 4. The Great Chapter The Simile of the Bull Elephant in the Forest “Mendicants, when a wild bull elephant is engrossed in the pasture, but other elephants—males, females, younglings, or cubs—got there first and trampled the grass, the wild bull elephant is horrified, repelled, and disgusted by that. When the wild bull elephant is engrossed in the pasture, but other elephants—males, females, younglings, or cubs—eat the broken branches that he has dragged down, the wild bull elephant is horrified, repelled, and disgusted by that. When a wild bull elephant has plunged into the pool, but other elephants—males, females, younglings, or cubs—got there first and stirred up the water with their trunks, the wild bull elephant is horrified, repelled, and disgusted by that. When a wild bull elephant has come out of the pool and the female elephants bump into him, the wild bull elephant is horrified, repelled, and disgusted by that. At that time the wild bull elephant thinks: ‘These days I live crowded by other males, females, younglings, and cubs. I eat the grass they’ve trampled, and they eat the broken branches I’ve dragged down. I drink muddy water, and after my bath the female elephants bump into me. Why don’t I live alone, withdrawn from the herd?’ After some time he lives alone, withdrawn from the herd, and he eats untrampled grass, and other elephants don’t eat the broken branches he has dragged down. He doesn’t drink muddy water, and the female elephants don’t bump into him after his bath. At that time the wild bull elephant thinks: ‘Formerly I lived crowded by other males, females, younglings, and cubs. I ate the grass they’d trampled, and they ate the broken branches I’d dragged down. I drank muddy water, and after my bath the female elephants bumped into me. Now I live alone, and I’m free of all these things.’ He breaks off a branch and scratches his body, happily relieving his itches. In the same way, when a mendicant lives crowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and by monastics of other religions and their disciples, they think: ‘These days I live crowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and monastics of other religions and their disciples. Why don’t I live alone, withdrawn from the group?’ They frequent a secluded lodging—a wilderness, the root of a tree, a hill, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a forest, the open air, a heap of straw. Gone to a wilderness, or to the root of a tree, or to an empty hut, they sit down cross-legged, set their body straight, and bring mindfulness to the present. Giving up covetousness for the world, they meditate with a heart rid of covetousness, cleansing the mind of covetousness. Giving up ill will and malevolence, they meditate with a mind rid of ill will, full of sympathy for all living beings, cleansing the mind of ill will. Giving up dullness and drowsiness, they meditate with a mind rid of dullness and drowsiness, perceiving light, mindful and aware, cleansing the mind of dullness and drowsiness. Giving up restlessness and remorse, they meditate without restlessness, their mind settled internally, cleansing the mind of restlessness and remorse. Giving up doubt, they meditate having gone beyond doubt, not undecided about skillful qualities, cleansing the mind of doubt. They give up these five hindrances, corruptions of the heart that weaken wisdom. Then, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, they enter and remain in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. They happily relieve their itches. As the placing of the mind and keeping it connected are stilled, they enter and remain in the second absorption … third absorption … fourth absorption. They happily relieve their itches. Going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, they enter and remain in the dimension of infinite space. They happily relieve their itches. Going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, they enter and remain in the dimension of infinite consciousness. … Going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, they enter and remain in the dimension of nothingness. … Going totally beyond the dimension of nothingness, they enter and remain in the dimension of neither perception nor non-perception. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. They happily relieve their itches.”
၁၀။ တပုဿသုတ္တံ
၄၁။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ မလ္လေသု ဝိဟရတိ ဥရုဝေလကပ္ပံ နာမ မလ္လာနံ နိဂမော။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ဥရုဝေလကပ္ပံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ ဥရုဝေလကပ္ပေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဓေဝ တာဝ တွံ, အာနန္ဒ, ဟောဟိ, ယာဝါဟံ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟာမိ ဒိဝါဝိဟာရာယာ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ မဟာဝနံ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒိဝါဝိဟာရံ နိသီဒိ။
အထ ခေါ တပုဿော ဂဟပတိ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ တပုဿော ဂဟပတိ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ –
‘‘မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော ကာမာရာမာ ကာမရတာ ကာမသမ္မုဒိတာ။ တေသံ နော, ဘန္တေ, အမှာကံ ဂိဟီနံ ကာမဘောဂီနံ ကာမာရာမာနံ ကာမရတာနံ ကာမသမ္မုဒိတာနံ ပပါတော ဝိယ ခါယတိ, ယဒိဒံ နေက္ခမ္မံ။ သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ‘ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒဟရာနံ ဒဟရာနံ ဘိက္ခူနံ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’ [ပဿတံ (?)]။ တယိဒံ, ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုနာ ဇနေန ဝိသဘာဂေါ, ယဒိဒံ နေက္ခမ္မ’’န္တိ။
‘‘အတ္ထိ ခေါ ဧတံ, ဂဟပတိ, ကထာပါဘတံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ။ အာယာမ, ဂဟပတိ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိဿာမ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေဿာမ။ ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ တထာ နံ ဓာရေဿာမာ’’တိ။
‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ’’တိ ခေါ တပုဿော ဂဟပတိ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပစ္စဿောသိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တပုဿေန ဂဟပတိနာ သဒ္ဓိံ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ –
‘‘အယံ, ဘန္တေ, တပုဿော ဂဟပတိ ဧဝမာဟ – ‘မယံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော ကာမာရာမာ ကာမရတာ ကာမသမ္မုဒိတာ, တေသံ နော ဘန္တေ, အမှာကံ ဂိဟီနံ ကာမဘောဂီနံ ကာမာရာမာနံ ကာမရတာနံ ကာမသမ္မုဒိတာနံ ပပါတော ဝိယ ခါယတိ, ယဒိဒံ နေက္ခမ္မံ’။ သုတံ မေတံ, ဘန္တေ, ‘ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဒဟရာနံ ဒဟရာနံ ဘိက္ခူနံ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တယိဒံ, ဘန္တေ, ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုနာ ဇနေန ဝိသဘာဂေါ ယဒိဒံ နေက္ခမ္မ’’’န္တိ။
‘‘ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ, ဧဝမေတံ, အာနန္ဒ! မယှမ္ပိ ခေါ, အာနန္ဒ, ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာ အနဘိသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဗောဓိသတ္တဿေဝ သတော ဧတဒဟောသိ – ‘သာဓု နေက္ခမ္မံ, သာဓု ပဝိဝေကော’တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကာမေသု ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ [ဗဟုလီကရေယျံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေက္ခမ္မေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ ကာမသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဝိတက္ကေသု ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, အဝိတက္ကေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ အဝိတက္ကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ဝိတက္ကေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အဝိတက္ကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အဝိတက္ကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ဝိတက္ကေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, အဝိတက္ကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဝိတက္ကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ ဝိတက္ကသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရေယျံ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေယျံ ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီတိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ပီတိယာ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, နိပ္ပီတိကေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ပီတိယာ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, နိပ္ပီတိကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ပီတိယာ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, နိပ္ပီတိကေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နိပ္ပီတိကေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ ပီတိသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဥပေက္ခာသုခေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, အဒုက္ခမသုခေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ဥပေက္ခာသုခေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အဒုက္ခမသုခေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ဥပေက္ခာသုခေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ အဒုက္ခမသုခေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အဒုက္ခမသုခေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သုခဿ စ ပဟာနာ…ပေ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ ဥပေက္ခာသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘‘အနန္တော အာကာသော’’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ရူပေသု ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ အဗဟုလီကတော, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ရူပေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ရူပေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကာသာနဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ ရူပသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘‘အနန္တံ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘အာကာသာနဉ္စာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ အဗဟုလီကတော, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန အာကာသာနဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဝိညာဏဉ္စာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ အာကာသာနဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ဝိညာဏဉ္စာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, အာကိဉ္စညာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, အာကိဉ္စညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန ဝိညာဏဉ္စာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, အာကိဉ္စညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, အာကိဉ္စညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ ဝိညာဏဉ္စာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု ကော ပစ္စယော, ယေန မေ နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘အာကိဉ္စညာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, နေဝသညာနာသညာယတနေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ အာကိဉ္စညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, နေဝသညာနာသညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန အာကိဉ္စညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, နေဝသညာနာသညာယတနေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, နေဝသညာနာသညာယတနေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဣမိနာ ဝိဟာရေန ဝိဟရတော အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။ သေယျထာပိ, အာနန္ဒ, သုခိနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ယာဝဒေဝ အာဗာဓာယ၊ ဧဝမေဝဿ မေ အာကိဉ္စညာယတနသဟဂတာ သညာမနသိကာရာ သမုဒါစရန္တိ။ သွဿ မေ ဟောတိ အာဗာဓော။
‘‘တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ယံနူနာဟံ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျ’န္တိ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘ကော နု ခေါ ဟေတု, ကော ပစ္စယော, ယေန မေ သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’? တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘နေဝသညာနာသညာယတနေ ခေါ မေ အာဒီနဝေါ အဒိဋ္ဌော, သော စ မေ အဗဟုလီကတော, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စ အာနိသံသော အနဓိဂတော, သော စ မေ အနာသေဝိတော။ တသ္မာ မေ သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ န ပက္ခန္ဒတိ နပ္ပသီဒတိ န သန္တိဋ္ဌတိ န ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, ဧတဒဟောသိ – ‘သစေ ခေါ အဟံ နေဝသညာနာသညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလံ ကရေယျံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝေယျံ, ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ မေ သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒေယျ ပသီဒေယျ သန္တိဋ္ဌေယျ ဝိမုစ္စေယျ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော’။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, အပရေန သမယေန နေဝသညာနာသညာယတနေ အာဒီနဝံ ဒိသွာ တံ ဗဟုလမကာသိံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ အာနိသံသံ အဓိဂမ္မ တမာသေဝိံ။ တဿ မယှံ, အာနန္ဒ, သညာဝေဒယိတနိရောဓေ စိတ္တံ ပက္ခန္ဒတိ ပသီဒတိ သန္တိဋ္ဌတိ ဝိမုစ္စတိ ဧတံ သန္တန္တိ ပဿတော။ သော ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရာမိ, ပညာယ စ မေ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခယံ အဂမံသု။
‘‘ယာဝကီဝဉ္စာဟံ, အာနန္ဒ, ဣမာ နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော န ဧဝံ အနုလောမပဋိလောမံ သမာပဇ္ဇိမ္ပိ ဝုဋ္ဌဟိမ္ပိ, နေဝ တာဝါဟံ, အာနန္ဒ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ။ ယတော စ ခေါ အဟံ, အာနန္ဒ, ဣမာ နဝ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တိယော ဧဝံ အနုလောမပဋိလောမံ သမာပဇ္ဇိမ္ပိ ဝုဋ္ဌဟိမ္ပိ, အထာဟံ, အာနန္ဒ, သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ‘အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’တိ ပစ္စညာသိံ။ ဉာဏဉ္စ ပန မေ ဒဿနံ ဥဒပါဒိ – ‘အကုပ္ပါ မေ စေတောဝိမုတ္တိ [ဝိမုတ္တိ (က။ သီ။ က။)], အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ။ ဒသမံ။
မဟာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဒွေ ဝိဟာရာ စ နိဗ္ဗာနံ, ဂါဝီ ဈာနေန ပဉ္စမံ၊
အာနန္ဒော ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝေါ, နာဂေန တပုဿေန စာတိ။
၁၀-တပုဿသုတ် ၄၁။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် မလ္လတိုင်း ဥရုဝေလကပ္ပမည်သော မလ္လမင်းတို့၏ နိဂုံး၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ် သင်္ကန်းကို ယူဆောင်ကာ ဥရုဝေလကပ္ပနိဂုံးသို့ ဆွမ်းအလို့ငှါ ဝင်တော်မူ၏၊ ဥရုဝေလကပ္ပနိဂုံး၌ ဆွမ်းခံ လှည့်လည်ပြီးနောက် ဆွမ်းစားပြီး၍ ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲခွါပြီးသော် အသျှင်အာနန္ဒာအား “အာနန္ဒာ ငါသည် နေ့သန့်စင်ရန်အလို့ငှါ တောအုပ်သို့ ဝင်နေသမျှ ဤနေရာ၌ပင် နေဦးလော့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “ကောင်းပါပြီ အသျှင်ဘုရား”ဟု အသျှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြားလျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် တောအုပ်အတွင်းသို့ သက်ဝင်တော်မူကာ သစ်ပင်ရင်းတစ်ခု၌ နေ့သန့်စင် ထိုင်နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ တပုဿသူကြွယ်သည် အသျှင်အာနန္ဒာအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် အသျှင်အာနန္ဒာအား ဤစကားကို လျှောက်၏-အသျှင်ဘုရားအာနန္ဒာ အကျွန်ုပ်တို့ကား ကာမဂုဏ် ခံစားသူ ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်သူ ကာမဂုဏ်၌ နှစ်ခြိုက်သူ ကာမဂုဏ်၌ ပျော်ပိုက်သူ လူတို့ ဖြစ်ကြပါကုန်၏၊ ကာမဂုဏ်ခံစားသူ ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်သူ ကာမဂုဏ်၌ နှစ်ခြိုက်သူ ကာမဂုဏ်၌ ပျော်ပိုက်သူ လူဖြစ်ကုန်သော ထိုအကျွန်ုပ်တို့အား (ကာမဂုဏ်မှ) ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ သည် ကမ်းပါးစောက်ကဲ့သို့ ထင်ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား “ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’ ၌ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုကုန်သော ငယ်ကုန် ငယ်ကုန်သော ရဟန်းတို့၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာတည်၏၊ လွတ်လွတ် သက်ဝင်၏”ဟု ကြားဖူးပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’ ၌ ရဟန်းတို့၏ ထိုထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ သည် လူအများနှင့်မတူ (ထူးခြားပါ၏)ဟု (လျှောက်၏)။ သူကြွယ် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရန် ဤစကားလက်ဆောင်ရှိပေပြီ၊ သူကြွယ် လာ,သွားကြစို့၊ မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်ကြကုန်အံ့၊ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း အရာကို လျှောက်ကြကုန်အံ့၊ မြတ်စွာဘုရား ဖြေကြားတော်မူတိုင်း လိုက်နာကြကုန်အံ့ဟု (ဆို၏)။ “ကောင်းပါပြီ အသျှင်ဘုရား”ဟု တပုဿသူကြွယ်သည် အသျှင်အာနန္ဒာအား ပြန်ကြားလျှောက်ထား၏။ ထို့နောက် အသျှင်အာနန္ဒာသည် တပုဿသူကြွယ်နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား ဤစကားကို လျှောက်၏- အသျှင်ဘုရား ဤတပုဿသူကြွယ်သည် “အသျှင်ဘုရား အာနန္ဒာ အကျွန်ုပ်တို့သည် ကာမဂုဏ်ခံစားသူ ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်သူ ကာမဂုဏ်၌ နှစ်ခြိုက်သူ ကာမဂုဏ်၌ ပျော်ပိုက်သူ လူတို့ဖြစ်ကြပါကုန်၏၊ ကာမဂုဏ်ခံစားသူ ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်သူ ကာမဂုဏ်၌ နှစ်ခြိုက်သူ ကာမဂုဏ်၌ ပျော်ပိုက်သူ လူဖြစ်ကြကုန်သော ထိုအကျွန်ုပ်တို့အား (ကာမဂုဏ်မှ) ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ သည် ကမ်းပါးစောက်ကဲ့သို့ ထင်ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’ ၌ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုကုန်သော ငယ်ကုန် ငယ်ကုန်သော ရဟန်းတို့၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်း စွာတည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏”ဟု ကြားဖူးပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’ ၌ ရဟန်းတို့၏ ထိုထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’သည် လူအများနှင့်မတူ (ထူးခြားပါ၏)ဟု ဤသို့ ဆိုပါ၏ဟူ၍ (လျှောက်၏)။ အာနန္ဒာ ထိုစကားသည် ဤသို့ဆိုတိုင်း မှန်ပေ၏၊ အာနန္ဒာ ထိုစကားသည် ဤသို့ဆိုတိုင်း မှန်ပေ၏၊ အာနန္ဒာ သစ္စာလေးပါးကို မသိရသေးမီ ဘုရားလောင်းသာဖြစ်သော ငါ့အားလည်း “ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ သည် ကောင်း၏၊ ဆိတ်ငြိမ်မှုသည် ကောင်း၏”ဟု ဤအကြံသည် ဖြစ်ဖူး၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ မသက်ဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် (နီဝရဏတို့မှ) မကျွတ်လွတ်နိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်ဖူး၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို မမြင်၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌လည်း အကျိုးကို မသိ၊ ငါသည် ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲစဖူး၊ ထို့ကြောင့် “ထိုတရား သည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲရမူ ထို “တရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာ တည်ရာ လွတ်လွတ် သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် အခါတစ်ပါး၌ ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ အကျိုးကို ရှု၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ ထို “တရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ထွက်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’ ၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာ တည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’ နှင့် တကွဖြစ်သော (နီဝရဏ) ကင်းဆိတ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော၊ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤပဌမဈာန် ဝင်စား နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား ကာမနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ ချမ်းသာနေသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သိုု့၊ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား ကာမနှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံသည် ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌ မသက်ဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် (နီဝရဏတို့မှ) မကျွတ်လွတ်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ် မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်ဖူး၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့့အား “ငါသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’တို့၌ အပြစ်ကို မရှု၊ ငါသည် ထိုအပြစ်ရှုခြင်းကိုလည်း မလေ့လာ၊ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌လည်း အကျိုးကို့မသိ၊ ငါသည် ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲရ။ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ် မသက်ဝင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့့အား အကယ်၍ ငါသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’တို့၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်)၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကို မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာတည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် အခါတစ်ပါး၌ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’တို့၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကို မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’မရှိရာ (ဒုတိယဈာန်) ၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာ တည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်။ပ။ ဒုတိယ ဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (ဒုတိယဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ နှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာ သကဲ့သိုု့၊ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ကိုလည်း မတပ်မက်ခြင်းကြောင့် လျစ်လျူရှုလျက် နေရပါမူ သတိ,သမ္ပဇဥ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ကိုယ်ဖြင့် ခံစားရပါမူ အကြင်တတိယဈာန် ကြောင့် ထိုသူကို ‘လျစ်လျူရှုသူ သတိရှိသူ ချမ်းသာစွာနေလေ့ရှိသူ’ဟု အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပြောကြားကုန်၏။ ထိုတတိယ ဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရပါမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ ထိုငါ၏ စိတ်သည် “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုမြင်ကာ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ (တတိယဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ် မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ (တတိယဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်ဖူး၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ၌ အပြစ်ကို မမြင်၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း ငါသည် မလေ့လာ၊ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ (တတိယဈာန်) ၌လည်း အကျိုးကို မသိ၊ ငါသည် ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲရ၊ ထို့ကြောင့် “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ တတိယဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ (တတိယဈာန်)၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကို မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ (တတိယဈာန်)၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာတည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသော အခါ၌ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ မရှိရာ (တတိယဈာန်) ၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကို မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’မရှိရာ (တတိယဈာန်) ၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာတည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည့်နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ကိုလည်း စက်ဆုပ်ခြင်းကြောင့်။ပ။ တတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (တတိယဈာန်ဝင်စား) နေခြင်း ဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ် လာကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်း သည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သိုု့ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ နှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲမှု ‘ဒုက္ခ’ ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့် ရှေးဦးကပင် ဝမ်းမြောက်မှု ‘သောမနဿ’ နှလုံးမသာယာမှု ‘ဒေါမနဿ’တို့၏ ချုပ်နှင့်ခြင်း ကြောင့် ချမ်းသာမဟုတ် ဆင်းရဲမဟုတ်သော လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ကြောင့်ဖြစ်သည့် သတိ၏ စင်ကြယ်ခြင်း ရှိသော စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ချမ်းသာမဟုတ် ဆင်းရဲမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ချမ်းသာမဟုတ် ဆင်းရဲမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ် မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက် အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာနှင့် သုခ၌ အပြစ်ကို မမြင်၊ ငါသည် ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ ငါသည် ချမ်းသာမဟုတ် ဆင်းရဲမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌လည်း အကျိုးကို မသိ၊ ငါသည် ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲရ၊ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ဆင်းရဲမဟုတ် ချမ်းသာမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာနှင့် သုခ၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ ဆင်းရဲမဟုတ် ချမ်းသာမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ချမ်းသာမဟုတ် ဆင်းရဲမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာတည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသောအခါ၌ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာနှင့် သုခ၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ ဆင်းရဲ မဟုတ် ချမ်းသာမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ဆင်းရဲမဟုတ် ချမ်းသာမဟုတ်ရာ (စတုတ္ထဈာန်) ၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာတည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း။ပ။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (စတုတ္ထဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’ နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သိုု့၊ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား လျစ်လျူရှုမှု ‘ဥပေက္ခာ’နှင့် တကွ ဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးခြင်း၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တ သညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာ နဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည့်ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသောထိုငါ၏ စိတ်သည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ် မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံသည် ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ရုပ်တို့၌ အပြစ်ကို မရှု၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ ငါသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌လည်း အကျိုးကို မသိ၊ ငါသည် ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲ၊ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် ရုပ်တို့၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် အာကာသာ နဉ္စာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာတည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသောအခါ၌ဝယ် ရုပ်တို့၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာတည်၏၊ လွတ်လွတ် သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးခြင်း၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင် သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား ရုပ်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သား မှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။ ထိုဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား ရုပ်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်ပေါ် လာခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ’ဟု (ပွါးများ၍) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံ ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား“ငါသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို မရှု၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို မသိ၊ ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲ၊ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသောငါ၏ စိတ်သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာ တည်ရာ လွတ်လွတ် သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသောအခါ၌ အာကာသာနဉ္စာ ယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာ တည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန် ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား အာကာသာနဉ္စာယတနသညာနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ချမ်းသာခြင်းရှိသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား အာကာသာနဉ္စာယတနသညာနှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ’ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံ ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို မရှု၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို မသိ၊ ထိုအကျိုးကိုလည်း မမှီဝဲ။ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရား သည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကို လေ့လာရမူ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကို မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာ တည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသောအခါဝယ် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကို လည်း လေ့လာ၏၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာ တည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ ‘တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ’ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန်အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည့်နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံသည် ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို မရှု၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို မသိ၊ ထိုအကျိုးကိုလည်း ငါသည် မမှီဝဲ။ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ် မသက်ဝင်ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာ တည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသော အခါ၌ဝယ် အာကိဉ္စညာ ယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာ တည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်၍ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အာနန္ဒာ ဤ (နေဝသညာ နာသညာ ယတနဈာန်ဝင်စား) နေခြင်းဖြင့် နေသော ထိုငါ့အား အာကိဉ္စညာ ယတနဈာန်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ချမ်းသာသူအား ဆင်းရဲခြင်းသည် နာကျင်ရန် အလို့ငှါသာ ဖြစ်ရာသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် ထိုငါ့အား အာကိဉ္စညာယတနဈာန်နှင့် တကွဖြစ်ကုန်သော မှတ်သားမှု နှလုံးသွင်းမှုတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ကုန်၏၊ ထိုဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် ထိုငါ့အား နာကျင်မှု ဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် သညာ ဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓ သမာပတ်’ ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာ မတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းကား အဘယ်နည်း၊ အထောက်အပံ့ကား အဘယ်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “ငါသည် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို မရှု၊ ထိုအပြစ်ကိုလည်း မလေ့လာ၊ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓ သမာပတ်’ ၌ အကျိုးကို မသိ၊ ထိုအကျိုးကိုလည်း ငါ မမှီဝဲရ။ ထို့ကြောင့် ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ ၌ မပြေးဝင် မကြည်လင် ကောင်းစွာမတည် လွတ်လွတ်မသက်ဝင်။ အာနန္ဒာ ထိုငါ့အား “အကယ်၍ ငါသည် နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာရမူ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓ သမာပတ်’ ၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲရမူ ‘ထိုတရားသည် ငြိမ်သက်၏’ဟု ရှုသော ငါ၏ စိတ်သည် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ ၌ ပြေးဝင်ရာ ကြည်လင်ရာ ကောင်းစွာတည်ရာ လွတ်လွတ်သက်ဝင်ရာသော အကြောင်းကား ရှိ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် တစ်ပါးသော အခါ၌ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ အပြစ်ကို ရှု၍ ထိုအပြစ်ကိုလည်း လေ့လာ၏၊ သညာဝေဒနာ့တို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’၌ အကျိုးကို သိ၍ ထိုအကျိုးကိုလည်း မှီဝဲ၏။ အာနန္ဒာ “ထိုတရား သည် ငြိမ်သက်၏”ဟု ရှုသော ထိုငါ၏ စိတ်သည် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ ၌ ပြေးဝင်၏၊ ကြည်လင်၏၊ ကောင်းစွာ တည်၏၊ လွတ်လွတ်သက်ဝင်၏။ အာနန္ဒာ ထိုငါသည် နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ပညာဖြင့် ရှု၍ ငါ့အား အာသဝေါတရားတို့သည် ထက်ဝန်းကျင်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။ အာနန္ဒာ ငါသည် ဤအစဥ်အတိုင်း နေရသော သမာပတ် (ဈာန်) ကိုးမျိုးတို့ကို ဤသို့ အနုလုံ ပဋိလုံ ‘အပြန်အလှန်’ မဝင်စားနိုင်သေးသမျှ (ထိုဈာန်သမာပတ်မှ) မထနိုင်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး ငါသည် နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာနှင့် တကွသော နတ်လောကနှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွသော လူလောက၌ အတုမဲ့ သမ္မာသမ္ဗောဓိ ‘အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်’ ကို ထိုးထွင်းသိပြီဟု ဝန်မခံခဲ့ပေ။ အာနန္ဒာ ငါသည် ဤအစဥ် အတိုင်း နေရသော သမာပတ်ကိုးမျိုးတို့ကို ဤသို့ အနုလုံ ပဋိလုံ ဝင်စားနိုင်သောအခါ၌မူကား ငါသည် နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော နတ်လောကနှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့်တကွသော လူလောက၌ အတုမဲ့ သမ္မာသမ္ဗောဓိ ‘အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်’ ကို ထိုးထွင်း၍သိပြီဟု ဝန်ခံခဲ့၏။ ငါ့အား ဉာဏ်အမြင်သည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီ၊ “ငါ၏ (ကိလေသာတို့မှ) လွတ်မြောက်မှု (အရဟတ္တဖိုလ်) ဉာဏ်သည် မပျက်စီးနိုင်၊ ဤကား အဆုံးစွန်သော ဘဝပင်တည်း၊ ယခုအခါ (ဘဝ) သစ်၌ ဖြစ်ခြင်းမရှိတော့ပြီ”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ လေးခုမြောက် မဟာဝဂ် ပြီး၏။
Numbered Discourses 9.41 4. The Great Chapter With the Householder Tapussa At one time the Buddha was staying in the land of the Mallas, near the Mallian town named Uruvelakappa. Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Uruvelakappa for alms. Then, after the meal, on his return from almsround, he addressed Venerable Ānanda, “Ānanda, you stay right here, while I plunge deep into the Great Wood for the day’s meditation.” “Yes, sir,” Ānanda replied. Then the Buddha plunged deep into the Great Wood and sat at the root of a tree for the day’s meditation. The householder Tapussa went up to Venerable Ānanda, bowed, sat down to one side, and said to him: “Honorable Ānanda, we are laypeople who enjoy sensual pleasures. We like sensual pleasures, we love them and take joy in them. But renunciation seems like an abyss. I have heard that in this teaching and training there are very young mendicants whose minds leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in renunciation. They see it as peaceful. Renunciation is the dividing line between the multitude and the mendicants in this teaching and training.” “Householder, we should see the Buddha about this matter. Come, let’s go to the Buddha and inform him about this. As he answers, so we’ll remember it.” “Yes, sir,” replied Tapussa. Then Ānanda together with Tapussa went to the Buddha, bowed, and sat down to one side. Ānanda told him what had happened. “That’s so true, Ānanda! That’s so true! Before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I too thought, ‘Renunciation is good! Seclusion is good!’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in renunciation. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in renunciation? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of sensual pleasures, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of renunciation, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in renunciation. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of sensual pleasures, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of renunciation, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in renunciation. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of sensual pleasures and cultivated that, and I realized the benefits of renunciation and developed that. Then my mind leapt forth, gained confidence, settled down, and became decided in renunciation. I saw it as peaceful. And so, quite secluded from sensual pleasures, secluded from unskillful qualities, I entered and remained in the first absorption, which has the rapture and bliss born of seclusion, while placing the mind and keeping it connected. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by sensual pleasures beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by sensual pleasures beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled … enter and remain in the second absorption?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in not placing the mind. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in not placing the mind? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of placing the mind, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of not placing the mind, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in not placing the mind. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of placing the mind, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of not placing the mind, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in not placing the mind. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of placing the mind and cultivated that, and I realized the benefits of not placing the mind and developed that. Then my mind did leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in not placing the mind. I saw it as peaceful. And so, as the placing of the mind and keeping it connected were stilled … I entered and remained in the second absorption. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by placing the mind beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by placing the mind and keeping it connected beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, with the fading away of rapture, enter and remain in the third absorption, where I will meditate with equanimity, mindful and aware, experiencing for themselves the bliss of which the noble ones declare, “Equanimous and mindful, one meditates in bliss”?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in freedom from rapture. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in freedom from rapture? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of rapture, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of freedom from rapture, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in freedom from rapture. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of rapture, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of freedom from rapture, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in being free from rapture. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of rapture and cultivated that, and I realized the benefits of freedom from rapture and developed that. Then my mind leapt forth, gained confidence, settled down, and became decided in freedom from rapture. I saw it as peaceful. And so, with the fading away of rapture … I entered and remained in the third absorption. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by rapture beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by rapture beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, with the giving up of pleasure and pain, and the disappearance of former happiness and sadness, enter and remain in the fourth absorption, without pleasure or pain, with pure equanimity and mindfulness?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in being without pleasure and pain. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in being without pleasure and pain? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of bliss with equanimity, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of being without pleasure and pain, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in being without pleasure and pain. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of bliss with equanimity, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of being without pleasure and pain, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in being without pleasure and pain. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of bliss with equanimity and cultivated that, and I realized the benefits of being without pleasure and pain and developed that. Then my mind did leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in being without pleasure and pain. I saw it as peaceful. And so, giving up pleasure and pain … I entered and remained in the fourth absorption. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by bliss with equanimity beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by bliss with equanimity beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that “space is infinite”, enter and remain in the dimension of infinite space?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite space. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite space? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of forms, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of the dimension of infinite space, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite space. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of forms, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of the dimension of infinite space, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite space. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of forms and cultivated that, and I realized the benefits of the dimension of infinite space and developed that. Then my mind leapt forth, gained confidence, settled down, and became decided in the dimension of infinite space. I saw it as peaceful. And so, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, I entered and remained in the dimension of infinite space. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by forms beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by forms beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that “consciousness is infinite”, enter and remain in the dimension of infinite consciousness?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite consciousness. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite consciousness? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of the dimension of infinite space, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of the dimension of infinite consciousness, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite consciousness. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of the dimension of infinite space, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of the dimension of infinite consciousness, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of infinite consciousness. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of the dimension of infinite space and cultivated that, and I realized the benefits of the dimension of infinite consciousness and developed that. Then my mind leapt forth, gained confidence, settled down, and became decided in the dimension of infinite consciousness. I saw it as peaceful. And so, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, I entered and remained in the dimension of infinite consciousness. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by the dimension of infinite space beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by the dimension of infinite space beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that “there is nothing at all”, enter and remain in the dimension of nothingness?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of nothingness. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of nothingness? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of the dimension of infinite consciousness, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of the dimension of nothingness, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of nothingness. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of the dimension of infinite consciousness, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of the dimension of nothingness, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of nothingness. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of the dimension of infinite consciousness and cultivated that, and I realized the benefits of the dimension of nothingness and developed that. Then my mind leapt forth, gained confidence, settled down, and became decided in the dimension of nothingness. I saw it as peaceful. And so, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, I entered and remained in the dimension of nothingness. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by the dimension of infinite consciousness beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by the dimension of infinite consciousness beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of nothingness, enter and remain in the dimension of neither perception nor non-perception?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of neither perception nor non-perception. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of neither perception nor non-perception? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of the dimension of nothingness, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of the dimension of neither perception nor non-perception, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of neither perception nor non-perception. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of the dimension of nothingness, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of the dimension of neither perception nor non-perception, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the dimension of neither perception nor non-perception. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of the dimension of nothingness and cultivated that, and I realized the benefits of the dimension of neither perception nor non-perception and developed that. Then my mind leapt forth, gained confidence, settled down, and became decided in the dimension of neither perception nor non-perception. I saw it as peaceful. And so, going totally beyond the dimension of nothingness, I entered and remained in the dimension of neither perception nor non-perception. While I was in that meditation, perception and focus accompanied by the dimension of nothingness beset me, and that was an affliction for me. Suppose a happy person were to experience pain; that would be an affliction for them. In the same way, when perception and focus accompanied by the dimension of nothingness beset me, that was an affliction for me. Then I thought, ‘Why don’t I, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enter and remain in the cessation of perception and feeling?’ But my mind did not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the cessation of perception and feeling. I didn’t see it as peaceful. Then I thought, ‘What is the cause, what is the reason why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the cessation of perception and feeling? Why don’t I see it as peaceful?’ Then I thought, ‘I haven’t seen the drawbacks of the dimension of neither perception nor non-perception, and so I haven’t cultivated that. I haven’t realized the benefits of the cessation of perception and feeling, and so I haven’t developed that. That’s why my mind does not leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the cessation of perception and feeling. And it’s why I don’t see it as peaceful.’ Then I thought, ‘Suppose that, seeing the drawbacks of the dimension of neither perception nor non-perception, I were to cultivate that. And suppose that, realizing the benefits of the cessation of perception and feeling, I were to develop that. It’s possible that my mind would leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the cessation of perception and feeling. And I would see it as peaceful.’ And so, after some time, I saw the drawbacks of the dimension of neither perception nor non-perception and cultivated that, and I realized the benefits of the cessation of perception and feeling and developed that. Then my mind did leap forth, gain confidence, settle down, and become decided in the cessation of perception and feeling. I saw it as peaceful. And so, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, I entered and remained in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, my defilements were ended. As long as I hadn’t entered into and withdrawn from these nine progressive meditative attainments in both forward and reverse order, I didn’t announce my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans. But when I had entered into and withdrawn from these nine progressive meditative attainments in both forward and reverse order, I announced my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans. Knowledge and vision arose in me: ‘My freedom is unshakable; this is my last rebirth; now there’ll be no more future lives.’”
၅။ သာမညဝဂ္ဂေါ
၁။ သမ္ဗာဓသုတ္တံ
၄၂။ ဧကံ သမယံ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ။ သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥဒါယီ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝုတ္တမိဒံ, အာဝုသော, ပဉ္စာလစဏ္ဍေန ဒေဝပုတ္တေန –
‘‘သမ္ဗာဓေ ဂတံ [သမ္ဗာဓေ ဝတ (သီ။)] ဩကာသံ, အဝိဒွါ ဘူရိမေဓသော၊
ယော ဈာနမဗုဇ္ဈိ ဗုဒ္ဓေါ, ပဋိလီနနိသဘော မုနီ’’တိ။
‘‘ကတမော, အာဝုသော, သမ္ဗာဓော, ကတမော သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ပဉ္စိမေ, အာဝုသော, ကာမဂုဏာ သမ္ဗာဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ။ ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ။ ဣမေ ခေါ, အာဝုသော, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ သမ္ဗာဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ။
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိတက္ကဝိစာရာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောန္တိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ပီတိ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ။ပ။ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ဥပေက္ခာသုခံ အနိရုဒ္ဓံ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သုခဿ စ ပဟာနာ ။ပ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ရူပသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘အနန္တံ ဝိညာဏ’န္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ ‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’တိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ အာကိဉ္စညာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။ တတြာပတ္ထိ သမ္ဗာဓော။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္ဗာဓော? ယဒေဝ တတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသညာ အနိရုဒ္ဓါ ဟောတိ, အယမေတ္ထ သမ္ဗာဓော။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သမ္ဗာဓေ ဩကာသာဓိဂမော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ပဌမံ။
၅-သာမညဝဂ် ၁-သမ္ဗာဓသုတ် ၄၂။ အခါတစ်ပါး၌ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ကောသမ္ဗီပြည် ဃောသိတာရုံကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥဒါယီသည် အသျှင်အာနန္ဒာအထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် အသျှင်အာနန္ဒာနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ် စကားကို ပြောဆို ပြီးဆုံးစေပြီးလျှင် တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်လျက် အသျှင်အာနန္ဒာအား ဤသို့သော စကားကို လျှောက်၏- ငါ့သျှင် အာနန္ဒာ ပဉ္စာလစဏ္ဍနတ်သားသည် “တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းတော်မူ၍ မြတ်တော်မူ သိတော်မူသော အကြင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဈာန်ကို သိတော်မူပြီ၊ ကြီးကျယ်သော ပညာရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ ရောက်သော အခွင့် (နေရာ) ကို သိတော်မူ၏”- ဟူသော ဤစကားကို ဆိုအပ်၏ဟု ပြောဆို၏။ ငါ့သျှင် ကျဥ်းမြောင်းရာဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ အဘယ်ကို ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရသည်ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့ကို ကျဥ်းမြောင်းရာဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကိုပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သဘောရှိကုန် ကာမနှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ်ရှိကုန်သော စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရူပါရုံ။ သောတဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော သဒ္ဒါရုံ။ပ။ ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဂန္ဓာရုံ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရသာရုံ။ အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကိုပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သဘောရှိကုန် ကာမနှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ်ရှိကုန်သော ကာယဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့တည်း။ ငါ့သျှင် ဤကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့ကို ကျဥ်းမြောင်းရာဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့့ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ထိုပဌမဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှု ရှိသည်သာတည်း။ ထိုပဌမဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုပဌမဈာန်၌ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့သည် မချုပ်ကုန်သေး၊ ဤဝိတက်ဝိစာရမချုပ်ခြင်းသည်ကား ဤပဌမဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်း ကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ထိုဒုတိယဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှု ရှိသည်သာတည်း။ ထိုဒုတိယဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုဒုတိယဈာန်၌ နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’သည် မချုပ်သေး၊ ဤ(နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ မချုပ်ခြင်း) သည်ကား ဤဒုတိယဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နှစ်သိမ့်မှု ‘ပီတိ’ ကိုလည်း တပ်မက်ခြင်းကင်းခြင်းကြောင့်။ပ။ တတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ထိုတတိယဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှု ရှိသည်သာတည်း။ ထိုတတိယဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုတတိယဈာန်၌ တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာ နှင့် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ သည် မချုပ်သေး၊ ဤ (တတြမဇ္ဈတ္တုပေက္ခာနှင့် ချမ်းသာမှုသုခ မချုပ်ခြင်း) သည်ကား ဤတတိယဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ချမ်းသာမှု ‘သုခ’ ကိုလည်း ပယ်ခြင်းကြောင့်။ပ။ စတုတ္ထ ဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ် အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏။ ထိုစတုတ္ထဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှုရှိသည်သာတည်း။ ထိိုုစတုတ္ထဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိိုုစတုတ္ထဈာန်၌ ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’ သည် မချုပ်သေး၊ ဤ (ရုပ်၌ ဖြစ်သော မှတ်သားမှု မချုပ်ခြင်း) သည်ကား ဤစတုတ္ထဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရုပ်၌ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးခြင်းမှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူးမှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏။ ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှုရှိသည်သာတည်း။ ထိုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိိုုအာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ အဆုံးမရှိသော ကောင်းကင်အာရုံဖြစ်သော အမှတ်သညာသည် မချုပ်သေး၊ ဤ (မချုပ်ခြင်း) သည်ကား အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “ဝိညာဏ်သည် အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ထိုဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှုရှိသည်သာတည်း။ ထိုဝိညာဏဉ္စာ ယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ အဆုံးမရှိသော ဝိညာဏ် အာရုံ၌ ဖြစ်သော အမှတ်သညာသည် မချုပ်သေး၊ ဤ (မချုပ်ခြင်း) သည်ကား ဤဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်၍ “တစ်စုံ တစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ထိုအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှုရှိသည်သာတည်း။ ထိုအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိဟူသော အာရုံ၌ ဖြစ်သော အမှတ်သညာသည် မချုပ်သေး၊ ဤ (မချုပ်ခြင်း) သည်ကား ဤအာကိဉ္စညာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို ပရိယာယ်အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏။ ထိုနေဝသညာ နာသညာယတန ဈာန်၌လည်း ကျဥ်းမြောင်းမှုရှိသည်သာတည်း။ ထိုနေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုနေဝသညာနာသညာယတနဈာန်၌ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် မရှိသည် လည်း မဟုတ်သော အာရုံဖြစ်သော အမှတ်သညာသည် မချုပ်သေး၊ ဤ (မချုပ်ခြင်း) သည်ကား ဤနေဝ သညာနာသညာယတနဈာန်၌ ကျဥ်းမြောင်းမှုတည်း။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် သညာ ဝေဒနာတို့၏ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’သို့ ရောက်၍နေ၏။ ထိုရဟန်းသည် ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းကုန်၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အခွင့် (နေရာ) ရခြင်းကို မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.42 5. Similarity Cramped At one time Venerable Ānanda was staying near Kosambī in Ghosita’s monastery. Then Venerable Udāyī went up to Venerable Ānanda and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to Ānanda, “Reverend, this was said by the godling Pañcālacaṇḍa: ‘The opening amid confinement was discovered by the Buddha of vast intelligence, who awakened to absorption, the sage, the solitary boss bull.’ But what is confinement, and what is the opening amid confinement that the Buddha spoke of?” “Reverend, these five kinds of sensual stimulation are called ‘confinement’ by the Buddha. What five? Sights known by the eye that are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. Sounds known by the ear … Smells known by the nose … Tastes known by the tongue … Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. These are the five kinds of sensual stimulation that are called ‘confinement’ by the Buddha. Now, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever placing of the mind and keeping it connected has not ceased is the confinement there. Furthermore, take a mendicant who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled … enters and remains in the second absorption. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever rapture has not ceased is the confinement there. Furthermore, take a mendicant who, with the fading away of rapture … enters and remains in the third absorption. To this extent the Buddha spoke of creating an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever bliss with equanimity has not ceased is the confinement there. Furthermore, take a mendicant who, giving up pleasure and pain … enters and remains in the fourth absorption. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of form has not ceased is the confinement there. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of the dimension of infinite space has not ceased is the confinement there. Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of the dimension of infinite consciousness has not ceased is the confinement there. Furthermore, a mendicant, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of the dimension of nothingness has not ceased is the confinement there. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of nothingness, enters and remains in the dimension of neither perception nor non-perception. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a qualified sense. But it is still confined. Confined by what? Whatever perception of neither perception nor non-perception has not ceased is the confinement there. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of an opening amid confinement in a definitive sense.”
၂။ ကာယသက္ခီသုတ္တံ
၄၃။ ‘‘‘ကာယသက္ခီ ကာယသက္ခီ’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ? ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ ‘အနန္တော အာကာသော’တိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ…။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ကာယသက္ခီ ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ဒုတိယံ။
၂-ကာယသက္ခိသုတ် ၄၃။ “ငါ့သျှင် ကိုယ်တွေ့ရှိသူ ကိုယ်တွေ့ရှိသူ ‘ကာယသက္ခိပုဂ္ဂိုလ်’ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှ လောက်ဖြင့် ကိုယ်တွေ့ရှိသူဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်း”ဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အကြောင်းကြောင်းအားဖြင့် ထိုတည်ရာဖြစ်သော ပဌမဈာန်ကို ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ထိုသူကို ကိုယ်တွေ့ရှိသူ ‘ကာယသက္ခိပုဂ္ဂိုလ်’ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ (၁) ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်မှု ‘ဝိစာရ’တို့၏ ငြိမ်းခြင်း ကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်။ တတိယဈာန်။ စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အကြောင်းကြောင်းအားဖြင့် ထိုတည်ရာ ဖြစ်သော စတုတ္ထဈာန်ကို ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တွေ့ရှိသူ ‘ကာယသက္ခိ ပုဂ္ဂိုလ်’ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ (၂-၄) ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ရုပ်၌ မှတ်သားမှု ‘ရူပသညာ’တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်းကြောင့် ထိပါးခြင်း၌ မှတ်သားမှု ‘ပဋိဃသညာ’တို့၏ ချုပ်ပျောက်ခြင်းကြောင့် အထူးထူး မှတ်သားမှု ‘နာနာတ္တသညာ’တို့ကို နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အပိုင်းအခြား မရှိ”ဟု (ပွါးများလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍နေ၏။ အကြောင်းကြောင်းအားဖြင့် ထိုတည်ရာဖြစ်သော (ဈာန်) ကို ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တွေ့ရှိသူ ‘ကာယသက္ခိပုဂ္ဂိုလ်’ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ (၅-၈) ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက့်သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူသည် ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းကုန်၏။ အကြောင်းကြောင်းဖြင့် ထိုတည်ရာ (သမာပတ်) ကို ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တွေ့ရှိသူ‘ကာယသက္ခိပုဂ္ဂိုလ်’ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။ (၉) ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.43 5. Similarity A Direct Witness “Reverend, they speak of the ‘direct witness’. What is the direct witness that the Buddha spoke of?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a qualified sense. Furthermore, take a mendicant who, as the placing of the mind and keeping it connected are stilled, enters and remains in the second absorption … third absorption … fourth absorption. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a qualified sense. Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a qualified sense. Furthermore, take a mendicant who enters and remains in the dimension of infinite consciousness … the dimension of nothingness … the dimension of neither perception nor non-perception … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. They meditate directly experiencing that dimension in every way. To this extent the Buddha spoke of the direct witness in a definitive sense.”
၃။ ပညာဝိမုတ္တသုတ္တံ
၄၄။ ‘‘‘ပညာဝိမုတ္တော ပညာဝိမုတ္တော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ပညာဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ပညာဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ…။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ပညာဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ တတိယံ။
၃-ပညာဝိမုတ္တသုတ် ၄၄။ “ငါ့သျှင် ပညာဖြင့် လွတ်မြောက်သူ ပညာဖြင့် လွတ်မြောက်သူ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် ပညာဖြင့် လွတ်မြောက်သူဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ပညာဖြင့်လည်း ထိုပဌမဈာန်ကို သိ၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ပညာဖြင့် လွတ်မြောက်သူဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူသည် ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့သည် ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ပညာ ဖြင့်လည်း ထို (သမာပတ်) ကို သိ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ပညာဖြင့် လွတ်မြောက်သူဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ)အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏ )။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.44 5. Similarity Freed by Wisdom “Reverend, they speak of one ‘freed by wisdom’. What is the one freed by wisdom that the Buddha spoke of?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed by wisdom in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed by wisdom in a definitive sense.”
၄။ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသုတ္တံ
၄၅။ ‘‘‘ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ…။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ယထာ ယထာ စ တဒါယတနံ တထာ တထာ နံ ကာယေန ဖုသိတွာ ဝိဟရတိ, ပညာယ စ နံ ပဇာနာတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
၄-ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တသုတ် ၄၅။ “ငါ့သျှင် နှစ်ပါးစုံဖြင့် လွတ်မြောက်သူ နှစ်ပါးစုံဖြင့် လွတ်မြောက်သူ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် နှစ်ပါးစုံဖြင့့်် လွတ်မြောက်သူဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ အကြောင်းကြောင်းအားဖြင့်လည်း ထိုတည်ရာပဌမဈာန်ကို ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ နေ၏၊ ပညာဖြင့်လည်း ထိုပဌမဈာန်ကို သိ၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း နှစ်ပါးစုံဖြင့် လွတ်မြောက်သူဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာ နာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက် ၍ နေ၏။ ထိုသူသည် ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ကုန်ခန်းကုန်၏၊ အကြောင်းကြောင်းအားဖြင့် လည်း ထိုတည်ရာ (သမာပတ်)ကို ကိုယ်ဖြင့် တွေ့ထိ၍ နေ၏၊ ပညာဖြင့်လည်း ထိုသမာပတ်ကို သိ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း နှစ်ပါးစုံဖြင့့်် လွတ်မြောက်သူဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏ )။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.45 5. Similarity Freed Both Ways “Reverend, they speak of one ‘freed both ways’. What is the one freed both ways that the Buddha spoke of?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. They meditate directly experiencing that dimension in every way. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed both ways in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. They meditate directly experiencing that dimension in every way. And they understand that with wisdom. To this extent the Buddha spoke of the one freed both ways in a definitive sense.”
၅။ သန္ဒိဋ္ဌိကဓမ္မသုတ္တံ
၄၆။ ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ။ ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန ။ပ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကော ဓမ္မော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ပဉ္စမံ။
၅-သန္ဒိဋ္ဌိကဓမ္မသုတ် ၄၆။ “ငါ့သျှင် ကိုယ်တိုင်သိမြင်အပ်သောတရား ကိုယ်တိုင်သိမြင်အပ်သောတရား”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် ကိုယ်တိုင်သိမြင်အပ်သောတရားဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တိုင် သိမြင်အပ်သောတရားဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာ့ယတနဈာန်ကို လုံးဝလွန်မြောက်လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တိုင်သိမြင်အပ်သော တရားဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏ )။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.46 5. Similarity In the Present Life “Reverend, they speak of ‘a teaching apparent in the present life’. In what way did the Buddha speak of a teaching apparent in the present life?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of the teaching apparent in the present life in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of the teaching apparent in the present life in a definitive sense.”
၆။ သန္ဒိဋ္ဌိကနိဗ္ဗာနသုတ္တံ
၄၇။ ‘‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ?
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ…။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, သန္ဒိဋ္ဌိကံ နိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-သန္ဒိဋ္ဌိကနိဗ္ဗာနသုတ် ၄၇။ “ငါ့သျှင် ကိုယ်တွေ့နိဗ္ဗာန် ကိုယ်တွေ့နိဗ္ဗာန်”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် ကိုယ်တွေ့ နိဗ္ဗာန်ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တွေ့နိဗ္ဗာန်ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက် လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ကိုယ်တွေ့နိဗ္ဗာန်ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏ )။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.47 5. Similarity Extinguishment is Apparent in the Present Life “Reverend, they say that ‘extinguishment is apparent in the present life’. In what way did the Buddha say extinguishment is apparent in the present life?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha said that extinguishment is apparent in the present life in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha said that extinguishment is apparent in the present life in a definitive sense.”
၇။ နိဗ္ဗာနသုတ္တံ
၄၈။ ‘‘‘နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ သတ္တမံ။
၇-နိဗ္ဗာနသုတ် ၄၈။ “ငါ့သျှင် နိဗ္ဗာန် နိဗ္ဗာန်”ဟု ဆိုအပ်၏။ပ။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.48 5. Similarity Extinguishment “Reverend, they speak of ‘extinguishment’. …”
၈။ ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တံ
၄၉။ ‘‘‘ပရိနိဗ္ဗာနံ ပရိနိဗ္ဗာန’န္တိ…ပေ…။ အဋ္ဌမံ။
၈-ပရိနိဗ္ဗာနသုတ် ၄၉။ “ငါ့သျှင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပရိနိဗ္ဗာန်”ဟု ဆိုအပ်၏။ပ။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.49 5. Similarity Full Extinguishment “Reverend, they speak of ‘full extinguishment’. …”
၉။ တဒင်္ဂနိဗ္ဗာနသုတ္တံ
၅၀။ ‘‘‘တဒင်္ဂနိဗ္ဗာနံ တဒင်္ဂနိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ နဝမံ။
၉-တဒင်္ဂနိဗ္ဗာနသုတ် ၅၀။ “ငါ့သျှင် တဒင်္ဂနိဗ္ဗာန် တဒင်္ဂနိဗ္ဗာန်”ဟု ဆိုအပ်၏။ပ။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.50 5. Similarity Extinguishment in a Certain Respect “Reverend, they speak of ‘extinguishment in a certain respect’. …”
၁၀။ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနသုတ္တံ
၅၁။ ‘‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာန’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ။ ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ။ပ။ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပရိယာယေန ။ပ။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ဒသမံ။
သာမညဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
သမ္ဗာဓော ကာယသက္ခီ ပညာ,
ဥဘတောဘာဂေါ သန္ဒိဋ္ဌိကာ ဒွေ၊
နိဗ္ဗာနံ ပရိနိဗ္ဗာနံ,
တဒင်္ဂဒိဋ္ဌဓမ္မိကေန စာတိ။
ပဌမပဏ္ဏာသကံ သမတ္တံ။
၁၀-ဒိဋ္ဌဓမ္မာနိဗ္ဗာနသုတ် ၅၁။ “ငါ့သျှင် မျက်မှောက်နိဗ္ဗာန် မျက်မှောက်နိဗ္ဗာန်”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် မျက်မှောက်နိဗ္ဗာန်ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း မျက်မှောက်နိဗ္ဗာန်ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း မျက်မှောက်နိဗ္ဗာန်ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏)။ ဒသမသုတ်။ ငါးခုမြောက် သာမညဝဂ် ပြီး၏။ ပဌမ သုတ်ငါးဆယ် ပြီး၏။ ၂-ဒုတိယ ပဏ္ဏာသက ၂-ဒုတိယ သုတ်ငါးဆယ် (၆) ၁-ခေမဝဂ် ၁-ခေမသုတ်
Numbered Discourses 9.51 5. Similarity Extinguishment in This Life “Reverend, they speak of ‘extinguishment in this life’. In what way did the Buddha speak of extinguishment in this life?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of extinguishment in this life in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of extinguishment in this life in a definitive sense.”
၂။ ဒုတိယပဏ္ဏာသကံ
(၆) ၁။ ခေမဝဂ္ဂေါ
၁။ ခေမသုတ္တံ
၅၂။ ‘‘‘ခေမံ ခေမ’န္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, ခေမံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ’’တိ။ ‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ခေမံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ…။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, ခေမံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ပဌမံ။
၅၂။ “ငါ့သျှင် ဘေးမရှိရာ ဘေးမရှိရာ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် ဘေးမရှိရာဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ဘေးမရှိရာဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟော တော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း ဘေးမရှိရာဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်မဟုတ် (မုချ)အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏ )။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.52 6. A Safe Place A Safe Place “Reverend, they speak of ‘a safe place’. In what way did the Buddha speak of a safe place?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of a safe place in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of a safe place in a definitive sense.”
၂။ ခေမပ္ပတ္တသုတ္တံ
၅၃။ ခေမပ္ပတ္တော ခေမပ္ပတ္တောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ ဒုတိယံ။
၂-ခေမပ္ပတ္တသုတ် ၅၃။ “ငါ့သျှင် ဘေးမရှိရာသို့ ရောက်သူ ဘေးမရှိရာသို့ ရောက်သူ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.53 6. A Safe Place Reaching a Safe Place “Reverend, they speak of ‘reaching a safe place’. …”
၃။ အမတသုတ္တံ
၅၄။ အမတံ အမတန္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ တတိယံ။
၃-အမတသုတ် ၅၄။ “ငါ့သျှင် အမြိုက် ‘အမတ’ အမြိုက် ‘အမတ”’ဟု ဆိုအပ်၏။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.54 6. A Safe Place Freedom From Death “Reverend, they speak of ‘freedom from death’. …”
၄။ အမတပ္ပတ္တသုတ္တံ
၅၅။ အမတပ္ပတ္တော အမတပ္ပတ္တောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ စတုတ္ထံ။
၄-အမတပ္ပတ္တသုတ် ၅၅။ “ငါ့သျှင် အမြိုက် ‘အမတ’ သို့ ရောက်သူ အမြိုက် ‘အမတ’ သို့ ရောက်သူ”ဟု ဆိုအပ်၏။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.55 6. A Safe Place Reaching Freedom From Death “Reverend, they speak of ‘reaching freedom from death’. …”
၅။ အဘယသုတ္တံ
၅၆။ အဘယံ အဘယန္တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ ပဉ္စမံ။
၅-အဘယသုတ် ၅၆။ “ငါ့သျှင် ဘေးကင်းရာ ဘေးကင်းရာ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.56 6. A Safe Place A Place Without Fear “Reverend, they speak of ‘a place without fear’. …”
၆။ အဘယပ္ပတ္တသုတ္တံ
၅၇။ အဘယပ္ပတ္တော အဘယပ္ပတ္တောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ ဆဋ္ဌံ။
၆-အဘယပ္ပတ္တသုတ် ၅၇။ “ငါ့သျှင် ဘေးကင်းရာသို့ ရောက်သူ ဘေးကင်းရာသို့ ရောက်သူ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.57 6. A Safe Place Reaching a Place Without Fear “Reverend, they speak of ‘reaching a place without fear’. …”
၇။ ပဿဒ္ဓိသုတ္တံ
၅၈။ ပဿဒ္ဓိ ပဿဒ္ဓီတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ သတ္တမံ။
၇-ပဿဒ္ဓိသုတ် ၅၈။ “ငါ့သျှင် ငြိမ်းအေးမှု ငြိမ်းအေးမှု”ဟု ဆိုအပ်၏။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.58 6. A Safe Place Tranquility “Reverend, they speak of ‘tranquility’. …”
၈။ အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓိသုတ္တံ
၅၉။ အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓိ အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓီတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ အဋ္ဌမံ။
၈-အနုပုဗ္ဗပဿဒ္ဓိသုတ် ၅၉။ “ငါ့သျှင် အစဥ်အတိုင်း ငြိမ်းအေးမှု အစဥ်အတိုင်း ငြိမ်းအေးမှု”ဟု ဆိုအပ်၏။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.59 6. A Safe Place Progressive Tranquility “Reverend, they speak of ‘progressive tranquility’. …”
၉။ နိရောဓသုတ္တံ
၆၀။ နိရောဓော နိရောဓောတိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ…ပေ…။ နဝမံ။
၉-နိရောဓသုတ် ၆၀။ “ငါ့သျှင် ချုပ်ရာ ချုပ်ရာ”ဟု ဆိုအပ်၏။ပ။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.60 6. A Safe Place Cessation “Reverend, they speak of ‘cessation’. …”
၁၀။ အနုပုဗ္ဗနိရောဓသုတ္တံ
၆၁။ ‘‘‘အနုပုဗ္ဗနိရောဓော အနုပုဗ္ဗနိရောဓော’တိ, အာဝုသော, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, အာဝုသော, အနုပုဗ္ဗနိရောဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ’’တိ?
‘‘ဣဓာဝုသော, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, အနုပုဗ္ဗနိရောဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ ပရိယာယေန…ပေ…။
‘‘ပုန စပရံ, အာဝုသော, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ, အာဝုသော, အနုပုဗ္ဗနိရောဓော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ နိပ္ပရိယာယေနာ’’တိ။ ဒသမံ။
၁၀-အနုပုဗ္ဗနိရောဓသုတ် ၆၁။ “ငါ့သျှင် အစဥ်အတိုင်းချုပ်ရာ အစဥ်အတိုင်းချုပ်ရာ”ဟု ဆိုအပ်၏။ ငါ့သျှင် အဘယ်မျှဖြင့် အစဥ်အတိုင်းချုပ်ရာဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင်။ပ။ ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း အစဥ်အတိုင်းချုပ်ရာဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏။ပ။ ငါ့သျှင် နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကို လုံးဝ လွန်မြောက်လျက် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’ သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုသူအား ပညာဖြင့် မြင်၍ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းကုန်၏၊ ငါ့သျှင် ဤမျှဖြင့်လည်း အစဥ်အတိုင်းချုပ်ရာဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိယာယ် မဟုတ် (မုချ) အားဖြင့် ဟောတော်မူ၏ဟု (မိန့်ဆို၏ )။ ဒသမသုတ်။
Numbered Discourses 9.61 6. A Safe Place Progressive Cessation “Reverend, they speak of ‘progressive cessation’. What is the progressive cessation that the Buddha spoke of?” “First, take a mendicant who, quite secluded from sensual pleasures … enters and remains in the first absorption. To this extent the Buddha spoke of progressive cessation in a qualified sense. … Furthermore, take a mendicant who, going totally beyond the dimension of neither perception nor non-perception, enters and remains in the cessation of perception and feeling. And, having seen with wisdom, their defilements come to an end. To this extent the Buddha spoke of progressive cessation in a definitive sense.”
၁၁။ အဘဗ္ဗသုတ္တံ
၆၂။ ‘‘နဝ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ အပ္ပဟာယ အဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတုံ။ ကတမေ နဝ? ရာဂံ, ဒေါသံ, မောဟံ, ကောဓံ, ဥပနာဟံ, မက္ခံ, ပဠာသံ, ဣဿံ, မစ္ဆရိယံ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ဓမ္မေ အပ္ပဟာယ အဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတုံ။
‘‘နဝ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေ ပဟာယ ဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတုံ။ ကတမေ နဝ? ရာဂံ, ဒေါသံ, မောဟံ, ကောဓံ, ဥပနာဟံ, မက္ခံ, ပဠာသံ, ဣဿံ, မစ္ဆရိယံ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နဝ ဓမ္မေ ပဟာယ ဘဗ္ဗော အရဟတ္တံ သစ္ဆိကာတု’’န္တိ။ ဧကာဒသမံ။
ခေမဝဂ္ဂေါ ပဌမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ခေမော စ အမတဉ္စေဝ, အဘယံ ပဿဒ္ဓိယေန စ၊
နိရောဓော အနုပုဗ္ဗော စ, ဓမ္မံ ပဟာယ ဘဗ္ဗေန စာတိ။
၁၁-အဘဗ္ဗသုတ် ၆၂။ ရဟန်းတို့ တရားကိုးမျိုးတို့ကို မပယ်မူ၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် မထိုက်။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’၊ ပြစ်မှားမှု ‘ဒေါသ’၊ တွေဝေမှု ‘မောဟ’၊ အမျက်ထွက်မှု ‘ကောဓ’၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှု ‘ဥပနာဟ’၊ သူ့ကျေးဇူးကို ချေဖျက်မှု ‘မက္ခ’၊ ဂုဏ်ပြိုင်မှု ‘ပဠာသ’၊ ငြူစူမှု ‘ဣဿာ’၊ ဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားကိုးမျိုးတို့ကို မပယ်မူ၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက် ပြုရန် မထိုက်။ ရဟန်းတို့ ဤတရားကိုးမျိုးတို့ကို ပယ်လျှင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် ထိုက်၏။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’၊ ပြစ်မှားမှု ‘ဒေါသ’၊ တွေဝေမှု ‘မောဟ’၊ အမျက်ထွက်မှု ‘ကောဓ’၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှု ‘ဥပနာဟ’၊ သူ့ကျေးဇူးကို ချေဖျက်မှု ‘မက္ခ’၊ ဂုဏ်ပြိုင်မှု ‘ပဠာသ’၊ ငြူစူမှု ‘ဣဿာ’၊ ဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားကိုးမျိုးတို့ကို ပယ်လျှင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက် ပြုရန် ထိုက်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဧကာဒသမသုတ်။ ရှေးဦးစွာသော ခေမဝဂ် ပြီး၏။ (၇) ၂-သတိပဋ္ဌာနဝဂ် ၁-သိက္ခဒုဗ္ဗလျသုတ်
Numbered Discourses 9.62 6. A Safe Place Impossible “Mendicants, without giving up nine things you can’t realize perfection. What nine? Greed, hate, delusion, anger, acrimony, disdain, contempt, jealousy, and stinginess. Without giving up these nine things you can’t realize perfection. After giving up nine things you can realize perfection. What nine? Greed, hate, delusion, anger, acrimony, disdain, contempt, jealousy, and stinginess. After giving up these nine things you can realize the fruit of perfection.”
(၇) ၂။ သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေါ
၁။ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျသုတ္တံ
၆၃။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? ပါဏာတိပါတော, အဒိန္နာဒါနံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, မုသာဝါဒေါ, သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ပဌမံ။
၆၃။ ရဟန်းတို့ အကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းတို့ကား ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ့်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သူ့အသက်သတ်ခြင်း၊ အရှင်မပေးသည်ကို ယူခြင်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်း၊ မဟုတ်မမှန် ပြောခြင်း၊ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေအရက်ကို သောက်ခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်း ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများ အပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်း သည် ရုပ်အပေါင်း၌ ရုပ်အပေါင်းဟု ရှုကာ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’, အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ ရှိ၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ နေ၏။ ဝေဒနာတို့၌။ပ။ စိတ်၌။ သဘော (တရား)တို့၌ သဘော (တရား)ဟု ရှုကာ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’, အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ ရှိ၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.63 7. Mindfulness Meditation Weaknesses in Training and Mindfulness Meditation “Mendicants, there are these five weaknesses when you’re training. What five? Killing living creatures, stealing, sexual misconduct, lying, and intoxicants of beer, wine, and liquor. These are the five weaknesses when you’re training. To give up these five weaknesses in your training you should develop the four kinds of mindfulness meditation. What four? It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. They meditate observing an aspect of feelings … They meditate observing an aspect of the mind … They meditate observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. To give up those five weaknesses in your training you should develop these four kinds of mindfulness meditation.”
၂။ နီဝရဏသုတ္တံ
၆၄။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နီဝရဏာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, ဗျာပါဒနီဝရဏံ, ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ နီဝရဏာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ဒုတိယံ။
၂-နီဝရဏသုတ် ၆၄။ ရဟန်းတို့ အပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကာမဂုဏ်တို့၌ လိုချင်မှုအပိတ်အပင် ‘ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ’၊ သူတစ်ပါးအကျိုးမဲ့ ကြံစည်မှု အပိတ်အပင် ‘ဗျာပါဒနီဝရဏ’၊ ထိုင်းမှိုင်းမှု အပိတ်အပင် ‘ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ’၊ ပျံ့လွင့်မှု နောင်တတဖန် ပူပန်မှု အပိတ်အပင် ‘ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စနီဝရဏ’၊ မဆုံးဖြတ်နိုင်မှု အပိတ်အပင် ‘ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်းဟူမူ-ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရုပ်အပေါင်း၌ ရုပ်အပေါင်းဟု ရှုကာ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’, အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ ရှိ၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်လျက် နေ၏။ ဝေဒနာတို့၌။ပ။ စိတ်၌။ သဘော (တရား)တို့၌ သဘော (တရား)ဟု ရှုကာ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’, အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ ရှိ၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်လျက် နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.64 7. Mindfulness Meditation Hindrances “Mendicants, there are these five hindrances. What five? Sensual desire, ill will, dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt. These are the five hindrances. To give up these five hindrances you should develop the four kinds of mindfulness meditation. What four? It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. They meditate observing an aspect of feelings … They meditate observing an aspect of the mind … They meditate observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. To give up those five hindrances you should develop these four kinds of mindfulness meditation.”
၃။ ကာမဂုဏသုတ္တံ
၆၅။ ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ။ ကတမေ ပဉ္စ? စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ကာမဂုဏာ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ တတိယံ။
၃-ကာမဂုဏသုတ် ၆၅။ ရဟန်းတို့ ကာမဂုဏ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အလိုရှိ အပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကိုပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သဘောရှိကုန် ကာမနှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ် ဖြစ်ကုန်သော စက္ခုဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရူပါရုံတို့လည်းကောင်း။ သောတဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော သဒ္ဒါရုံတို့လည်းကောင်း။ပ။ ဃာနဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဂန္ဓာရုံတို့လည်းကောင်း။ ဇိဝှါဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ရသာရုံတို့လည်းကောင်း။ အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် နှလုံးကို ပွါးစေတတ်ကုန် ချစ်ဖွယ်သဘောရှိကုန် ကာမနှင့်စပ်ကုန် တပ်စွန်းဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော ကာယဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့လည်းကောင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ကာမဂုဏ်ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။
Numbered Discourses 9.65 7. Mindfulness Meditation Kinds of Sensual Stimulation “Mendicants, there are these five kinds of sensual stimulation. What five? Sights known by the eye, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. Sounds known by the ear … Smells known by the nose … Tastes known by the tongue … Touches known by the body, which are likable, desirable, agreeable, pleasant, sensual, and arousing. These are the five kinds of sensual stimulation. To give up these five kinds of sensual stimulation you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၄။ ဥပါဒါနက္ခန္ဓသုတ္တံ
၆၆။ ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ။ ကတမေ ပဉ္စ? ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓော, သညုပါဒါနက္ခန္ဓော, သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓော, ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓော – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ စတုတ္ထံ။
၄-ဥပါဒါနက္ခန္ဓသုတ် ၆၆။ ရဟန်းတို့ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သညုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။
Numbered Discourses 9.66 7. Mindfulness Meditation Grasping Aggregates “Mendicants, there are these five grasping aggregates. What five? The grasping aggregates of form, feeling, perception, choices, and consciousness. These are the five grasping aggregates. To give up these five grasping aggregates you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၅။ ဩရမ္ဘာဂိယသုတ္တံ
၆၇။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဩရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော, ကာမစ္ဆန္ဒော, ဗျာပါဒေါ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ပဉ္စမံ။
၅-ဩရမ္ဘာဂိယသုတ် ၆၇။ ရဟန်းတို့ အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-ပရမတ္ထအားဖြင့် ထင်ရှားရှိသော ခန္ဓာငါးဝကိုယ်ကာယ၌ အယူမှားမှု ‘သက္ကာယဒိဋ္ဌိ’၊ မဆုံးဖြတ်နိုင်မှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’၊ နွားခွေးအလေ့အကျင့်စသည်ကို ကိလေသာစင်ကြယ်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းဟု မှားယွင်းစွာ စွဲယူသုံးသပ်မှု ‘သီလဗ္ဗတပရာမာသ’၊ ကာမကို လိုချင်မှု ‘ကာမစ္ဆန္ဒ’၊ သူတစ်ပါး အကျိုးမဲ့ကို ကြံစည်မှု ‘ဗျာပါဒ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအောက်ပိုင်း သံယောဇဥ်ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။
Numbered Discourses 9.67 7. Mindfulness Meditation Lower Fetters “Mendicants, there are five lower fetters. What five? Substantialist view, doubt, misapprehension of precepts and observances, sensual desire, and ill will. These are the five lower fetters. To give up these five lower fetters you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၆။ ဂတိသုတ္တံ
၆၈။ ‘‘ပဉ္စိမာ, ဘိက္ခဝေ, ဂတိယော။ ကတမာ ပဉ္စ? နိရယော, တိရစ္ဆာနယောနိ, ပေတ္တိဝိသယော, မနုဿာ, ဒေဝါ – ဣမာ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဂတိယော။
‘‘ဣမာသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဂတီနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-ဂတိသုတ် ၆၈။ ရဟန်းတို့ လားရာ ‘ဂတိ’တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-ငရဲ ဘုံ၊ တိရစ္ဆာန်ဘုံ၊ ပြိတ္တာဘုံ၊ လူဘုံ၊ နတ်ဘုံတို့တည်း။ ဤသည်တို့ကား လားရာ ‘ဂတိ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤလားရာ ‘ဂတိ’ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။
Numbered Discourses 9.68 7. Mindfulness Meditation Places of Rebirth “Mendicants, there are five destinations. What five? Hell, the animal realm, the ghost realm, humanity, and the gods. These are the five destinations. To give up these five destinations you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၇။ မစ္ဆရိယသုတ္တံ
၆၉။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, မစ္ဆရိယာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ မစ္ဆရိယာနံ ပဟာနာယ ။ပ။ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ သတ္တမံ။
၇-မစ္ဆရိယသုတ် ၆၉။ ရဟန်းတို့ ဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- နေရာ၌ ဝန်တိုမှု ‘အာဝါသမစ္ဆရိယ’၊ အမျိုး၌ ဝန်တိုမှု ‘ကုလမစ္ဆရိယ’၊ လာဘ်၌ ဝန်တိုမှု ‘လာဘမစ္ဆရိယ’၊ အဆင်း၌ ဝန်တိုမှု ‘ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယ’၊ ပရိယတ်တရား၌ ဝန်တိုမှု ‘ဓမ္မမစ္ဆရိယ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား ဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’ ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။
Numbered Discourses 9.69 7. Mindfulness Meditation Stinginess “Mendicants, there are these five kinds of stinginess. What five? Stinginess with dwellings, families, material things, praise, and the teaching. These are the five kinds of stinginess. To give up these five kinds of stinginess you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၈။ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသုတ္တံ
၇၀။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? ရူပရာဂေါ, အရူပရာဂေါ, မာနော, ဥဒ္ဓစ္စံ, အဝိဇ္ဇာ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စုဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနိ သံယောဇနာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ အဋ္ဌမံ။
၈-ဥဒ္ဓံဘာဂိယသုတ် ၇၀။ ရဟန်းတို့ အထက်ပိုင်းသံယောဇဥ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရူပဘုံ၌ တပ်မက်မှု ‘ရူပရာဂ’၊ အရူပဘုံ၌ တပ်မက်မှု ‘အရူပရာဂ’၊ အထင်ကြီးမှု ‘မာန’၊ ပျံ့လွင့်မှု့‘ဥဒ္ဓစ္စ’၊ မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အထက်ပိုင်း သံယောဇဥ် ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအထက်ပိုင်းသံယောဇဥ် ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.70 7. Mindfulness Meditation Higher Fetters “Mendicants, there are five higher fetters. What five? Desire for rebirth in the realm of luminous form, desire for rebirth in the formless realm, conceit, restlessness, and ignorance. These are the five higher fetters. To give up these five higher fetters you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၉။ စေတောခိလသုတ္တံ
၇၁။ [အ။ နိ။ ၅။၂၀၅၊ ဒီ။ နိ။ ၃။၃၁၉၊ မ။ နိ။ ၁။၁၈၅] ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတောခိလာ [စေတောခီလာ (က။)]။ ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိ ကင်္ခတိ ဝိစိကိစ္ဆတိ နာဓိမုစ္စတိ န သမ္ပသီဒတိ, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ။ ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဌမော စေတောခိလော။
‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဓမ္မေ ကင်္ခတိ…ပေ… သံဃေ ကင်္ခတိ… သိက္ခာယ ကင်္ခတိ… သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီသု ကုပိတော ဟောတိ အနတ္တမနော အာဟတစိတ္တော ခိလဇာတော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ။ ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဉ္စမော စေတောခိလော။
‘‘ဣမေသံ, ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတောခိလာနံ ပဟာနာယ…ပေ… ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ နဝမံ။
၉-စေတောခီလသုတ် ၇၁။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ငြောင့်တံသင်းတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ဘုရား၌ ယုံမှား၏၊ တွေးတော ယုံမှား၏၊ မဆုံး ဖြတ်နိုင်၊ မယုံကြည်နိုင်။ ရဟန်းတို့ ဘုရား၌ ယုံမှားသော တွေးတောယုံမှားသော မဆုံးဖြတ်နိုင်သော မယုံကြည်နိုင်သော ရဟန်း၏ စိတ်သည် အားထုတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ်အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် လွန်စွာအားထုတ် ရန် မညွတ်။ ဤသို့ အားထုတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ်အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် လွန်စွာအားထုတ်ရန် မညွတ်သော ရဟန်း၏ ဤစိတ်မညွတ်ခြင်းသည် ပဌမ စိတ်၏ ငြောင့်တံသင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် တရားတော်၌ ယုံမှား၏။ပ။ သံဃာတော်၌ ယုံမှား၏။ပ။ အကျင့် ‘သိက္ခာ၌’ ယုံမှား၏။ပ။ သီတင်းသုံးဖော်တို့၌ အမျက်ထွက်၏၊ မနှစ်သက်သော စိတ်ရှိ၏၊ ထိပါးသော စိတ်ရှိ၏၊ ငြောင့်တံသင်းသဖွယ်ဖြစ်သည့် ဒေါသရှိ၏၊ ရဟန်းတို့ သီတင်းသုံးဖော်တို့၌ အမျက် ထွက်သော မနှစ်သက်သော စိတ်ရှိသော ထိပါးသော စိတ်ရှိသော ငြောင့်တံသင်းသဖွယ်ဖြစ်သည့် ဒေါသ ရှိသော ရဟန်း၏ စိတ်သည် အားထုတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ်အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် လွန်စွာ အားထုတ်ရန် မညွတ်။ ဤသို့ အားထုတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ်အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် လွန်စွာ အားထုတ်ရန် မညွတ်သော ရဟန်း၏ ဤစိတ်မညွတ်ခြင်းသည် ပဉ္စမစိတ်၏ ငြောင့်တံသင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်၏ ဤငြောင့်တံသင်းငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန်။ပ။ ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများ အပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။
Numbered Discourses 9.71 7. Mindfulness Meditation Hard-heartedness “Mendicants, there are five kinds of hard-heartedness. What five? Firstly, a mendicant has doubts about the Teacher. They’re uncertain, undecided, and lacking confidence. This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving. This is the first kind of hard-heartedness. Furthermore, a mendicant has doubts about the teaching … the Saṅgha … the training … A mendicant is angry and upset with their spiritual companions, resentful and closed off. This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving. This is the fifth kind of hard-heartedness. To give up these five kinds of hard-heartedness you should develop the four kinds of mindfulness meditation. …”
၁၀။ စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ္တံ
၇၂။ ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတသောဝိနိဗန္ဓာ [စေတောဝိနိဗဒ္ဓါ (သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ) အ။ နိ။ ၅။၂၀၆၊ ဒီ။ နိ။ ၃။၃၂၀]။ ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ အဝိဂတစ္ဆန္ဒော အဝိဂတပေမော အဝိဂတပိပါသော အဝိဂတပရိဠာဟော အဝိဂတတဏှော, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ။ ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဌမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော။
‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ရူပေ အဝီတရာဂေါ ဟောတိ… ယာဝဒတ္ထံ ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုဉ္ဇိတွာ သေယျသုခံ ပဿသုခံ မိဒ္ဓသုခံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ … အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပဏိဓာယ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ – ‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’တိ, တဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ။ ယဿ စိတ္တံ န နမတိ အာတပ္ပါယ အနုယောဂါယ သာတစ္စာယ ပဓာနာယ, အယံ ပဉ္စမော စေတသောဝိနိဗန္ဓော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ၊ ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ…ပေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ဒသမံ။
သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
သိက္ခာ နီဝရဏာကာမာ, ခန္ဓာ စ ဩရမ္ဘာဂိယာ ဂတိ၊
မစ္ဆေရံ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယာ အဋ္ဌမံ, စေတောခိလာ ဝိနိဗန္ဓာတိ။
၁၀-စေတသောဝိနိဗနိံသုတ် ၇၂။ ရဟန်းတို့ စိတ်ကိုဖွဲ့တတ်သော တရားတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့ နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ မကင်းသော တပ်စွန်းမှုရှိ၏၊ မကင်းသော အလိုဆန္ဒရှိ၏၊ မကင်းသော ချစ်ခင်မှုရှိ၏၊ မကင်းသော မွတ်သိပ်မှုရှိ၏၊ မကင်းသော ပူလောင်မှုရှိ၏၊ မကင်းသော စွဲမက်မှုရှိ၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ မကင်းသော တပ်စွန်းမှုရှိ၏၊ မကင်းသော အလိုဆန္ဒရှိ၏၊ မကင်းသော ချစ်ခင်မှုရှိ၏၊ မကင်းသော မွတ်သိပ်မှုရှိ၏၊ မကင်းသော ပူလောင်မှုရှိ၏၊ မကင်းသော စွဲမက်မှုရှိ၏။ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် လုံ့လပြုရန် အဖန်ဖန် အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် ဆောက်တည်ရန် မညွတ်။ အကြင်ရဟန်း၏ စိတ်သည် လုံ့လပြုရန် အဖန်ဖန် အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် ဆောက်တည်ရန် မညွတ်။ ထိုရဟန်း၏ ဤစိတ်မညွတ်ခြင်း သည် ပဌမ စိတ်ကို နှောင်ဖွဲ့တတ်သော တရားတည်း။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် ကိုယ်၌ မကင်းသော တပ်စွန်းမှုရှိ၏။ပ။ ရုပ်၌ မကင်းသော တပ်စွန်းမှုရှိ၏။ပ။ အလိုရှိတိုင်း ဝမ်းပြည့်အောင်စား၍ အိပ်မှုချမ်းသာ တစ်ပြောင်းပြန်ပြန် လူးလဲမှုချမ်းသာ ငိုက်မျဥ်းမှု ချမ်းသာကို အားထုတ်၍ နေ၏။ပ။ “ငါသည် ဤသီလဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤကျင့်ဝတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤခြိုးခြံမှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤမြတ်သော အကျင့်ဖြင့်လည်းကောင်း နတ်မင်းမူလည်း ဖြစ်ရလို၏၊ နတ်သားမူလည်း ဖြစ်ရလို၏”ဟု တစ်ပါးပါးသော နတ်၏ အဖြစ်ကို တောင့်တ၍ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်ရဟန်း သည် “ငါသည် ဤသီလဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤကျင့်ဝတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤခြိုးခြံမှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဤမြတ်သောအကျင့်ဖြင့်လည်းကောင်း နတ်မင်းမူလည်း ဖြစ်ရလို၏၊ နတ်သားမူလည်း ဖြစ်ရလို၏”ဟု တစ်ပါးပါးသော နတ်အဖြစ်ကို တောင့်တ၍ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်၏။ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် အားထုတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ် အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် လွန်စွာအားထုတ်ရန် မညွတ်။ ဤသို့ အားထုတ်ရန် အကြိမ်ကြိမ် အားထုတ်ရန် မပြတ်အားထုတ်ရန် လွန်စွာအားထုတ်ရန် မညွတ်သော ရဟန်း၏ ဤစိတ်မညွတ်ခြင်းသည် ပဉ္စမစိတ်ကိုနှောင်ဖွဲ့တတ်သော တရားတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်အနှောင်အဖွဲ့ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်းဟူမူ-ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရုပ်အပေါင်း၌ ရုပ်အပေါင်းဟု ရှုလေ့ရှိကာ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’, အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ ရှိ၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်လျက် နေ၏။ ဝေဒနာတို့၌။ပ။ စိတ်၌။ သဘော (တရား)တို့၌ သဘော (တရား)ဟု ရှုလေ့ရှိကာ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’, အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ရှိ၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်လျက် နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်အနှောင်အဖွဲ့ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ နှစ်ခုမြောက် သတိပဋ္ဌာနဝဂ် ပြီး၏။ (ဂ) ၃-သမ္မပ္ပဓာနဝဂ် ၁-သိက္ခာသုတ်
Numbered Discourses 9.72 7. Mindfulness Meditation Shackles of the Heart “Mendicants, there are these five shackles of the heart. What five? Firstly, a mendicant isn’t free of greed, desire, fondness, thirst, passion, and craving for sensual pleasures. This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving. This is the first shackle of the heart. Furthermore, a mendicant isn’t free of greed for the body … They’re not free of greed for form … They eat as much as they like until their belly is full, then indulge in the pleasures of sleeping, lying down, and drowsing … They lead the spiritual life wishing to be reborn in one of the orders of gods: ‘By this precept or observance or fervent austerity or spiritual practice, may I become one of the gods!’ This being so, their mind doesn’t incline toward keenness, commitment, persistence, and striving. This is the fifth shackle of the heart. These are the five shackles of the heart. To give up these five shackles of the heart you should develop the four kinds of mindfulness meditation. What four? It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. They meditate observing an aspect of feelings … They meditate observing an aspect of the mind … They meditate observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. To give up these five shackles of the heart you should develop these four kinds of mindfulness meditation.”
၁။ သိက္ခသုတ္တံ
(၈) ၃။ သမ္မပ္ပဓာနဝဂ္ဂေါ
၇၃။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? ပါဏာတိပါတော …ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ပဌမံ။
၇၃။ ရဟန်းတို့ အကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ် ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-သူ့အသက်သတ်ခြင်း။ပ။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်း ဖြစ်သော သေရည်သေရက် သောက်ခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်း ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ကောင်းစွာ အားထုတ်မှု ‘သမ္မပ္ပဓာန်’ လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်းဟူမူ-ရဟန်းတို့ ဤသာသနာ တော်၌ ရဟန်းသည် မဖြစ်သေးသော ယုတ်ညံ့ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်စိမ့်သောငှါ အလိုကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကိုဖြစ်စေ၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အားထုတ်၏။ ဖြစ်ပြီးသော ယုတ်ညံ့ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ဖျောက်ရန် အလိုကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကိုဖြစ်စေ၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အားထုတ်၏။ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဖြစ်စိမ့်သောငှါ အလိုကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လ ပြု၏၊ ဝီရိယကိုဖြစ်စေ၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အားထုတ်၏။ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို တည်စိမ့်သောငှါ မပျောက်စိမ့်သောငှါ လွန်စွာဖြစ်စေခြင်းငှါ ပြန့်ပြောစေခြင်းငှါ ပွါးစေခြင်းငှါ ပြည့်စုံစေခြင်းငှါ အလိုကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကိုဖြစ်စေ၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အားထုတ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤသမ္မပ္ပဓာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.73 8. Right Efforts Weaknesses in Training and Effort “Mendicants, there are these five weaknesses when you’re training. What five? Killing living creatures, stealing, sexual misconduct, lying, and intoxicants of beer, wine, and liquor. These are the five weaknesses when you’re training. To give up these five weaknesses in your training you should develop the four right efforts. What four? It’s when a mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that bad, unskillful qualities don’t arise. They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that bad, unskillful qualities that have arisen are given up. They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities arise. They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fully developed. To give up these five weaknesses in your training you should develop these four right efforts.”
၇၄-၈၁။ (ယထာ သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေ တထာ သမ္မပ္ပဓာနဝသေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ။)
၇၄-၈၁။ [သတိပဋ္ဌာနဝဂ်၌ကဲ့သို့ သမ္မပ္ပဓာန် အစွမ်းဖြင့် ချဲ့အပ်၏]။
Numbered Discourses 9.74–81 8. Right Efforts Hindrances, Etc. (Tell in full as in the chapter on mindfulness meditation.)
၁၀။ စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ္တံ
၈၂။ ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတသောဝိနိဗန္ဓာ။ ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနုပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနုပ္ပါဒါယ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ၊ ဥပ္ပန္နာနံ ပါပကာနံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ… အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒါယ… ဥပ္ပန္နာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဌိတိယာ အသမ္မောသာယ ဘိယျောဘာဝါယ ဝေပုလ္လာယ ဘာဝနာယ ပါရိပူရိယာ ဆန္ဒံ ဇနေတိ ဝါယမတိ ဝီရိယံ အာရဘတိ စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ဒသမံ။
သမ္မပ္ပဓာနဝဂ္ဂေါ တတိယော။
၁၀-စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ် ၈၂။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ အနှောင်အဖွဲ့တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ မကင်းသော တပ်စွန်းမှု ရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား စိတ်အနှောင်အဖွဲ့ ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်အနှောင်အဖွဲ့ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-ရဟန်းတို့ ဤ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မဖြစ်သေးသော ယုတ်ညံ့ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မဖြစ်စိမ့်သောငှါ အလိုကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကိုဖြစ်စေ၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အားထုတ်၏။ ဖြစ်ပြီးသော ယုတ်ညံ့ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ဖျောက်ရန် အလို့ငှါ။ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တို့ကို ဖြစ်စိမ့်သောငှါ။ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို တည်စိမ့်သောငှါ မပျောက်စိမ့်သောငှါ လွန်စွာဖြစ်စေခြင်းငှါ ပြန့်ပြောစေခြင်းငှါ ပွါးစေခြင်းငှါ ပြည့်စုံစေခြင်းငှါ အလိုကိုဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယကိုဖြစ်စေ၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ အားထုတ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်အနှောင်အဖွဲ့တရား ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤသမ္မပ္ပဓာန်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ သံကးခုမြောက် သမ္မပ္ပဓာနဝဂ် ပြီး၏။ (၉) ၄-ဣဒ္ဓိပါဒဝဂ် ၁-သိက္ခာသုတ်
Numbered Discourses 9.82 8. Right Efforts Shackles of the Heart “Mendicants, there are these five shackles of the heart. What five? Firstly, a mendicant isn’t free of greed, desire, fondness, thirst, passion, and craving for sensual pleasures. … These are the five shackles of the heart. To give up these five shackles of the heart you should develop the four right efforts. What four? It’s when a mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that bad, unskillful qualities don’t arise. … so that unskillful qualities are given up … so that skillful qualities arise … They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fully developed. To give up these five shackles of the hearts you should develop these four right efforts.”
(၉) ၄။ ဣဒ္ဓိပါဒဝဂ္ဂေါ
၁။ သိက္ခသုတ္တံ
၈၃။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? ပါဏာတိပါတော…ပေ… သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနံ – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနိ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိ… စိတ္တသမာဓိ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ သိက္ခာဒုဗ္ဗလျာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ပဌမံ။
၈၃။ ရဟန်းတို့ အကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ် ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သူ့အသက်သတ်ခြင်း။ပ။ ယစ်မူးမေ့လျော့ကြောင်းဖြစ်သော သေရည် သေရက်ကို သောက်ခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား အကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်း ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်သိက္ခာ၏ အားနည်းကြောင်းငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ပြုလိုမှု ဆန္ဒလျှင် အကြီးအမှူးရှိသော တည်ကြည်မှုသမာဓိ, ပြင်းစွာအားထုတ်မှု ပဓာနသင်္ခါရနှင့် ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေ၏။ အားထုတ်မှု ‘ဝီရိယ’လျှင် အကြီးအမှူးရှိသော သမာဓိ။ စိတ်လျှင် အကြီးအမှူး ရှိသော သမာဓိ။ ပညာလျှင် အကြီးအမှူးရှိသော သမာဓိ, ပြင်းစွာအားထုတ်မှု ပဓာနသင်္ခါရနှင့် ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့် ‘သိက္ခာ’၏ အားနည်းကြောင်းငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။
Numbered Discourses 9.83 9. Bases of Psychic Power Weaknesses in Training and the Bases of Psychic Power “Mendicants, there are these five weaknesses when you’re training. What five? Killing living creatures, stealing, sexual misconduct, lying, and intoxicants of beer, wine, and liquor. These are the five weaknesses when you’re training. To give up these five weaknesses in your training you should develop the four bases of psychic power. What four? It’s when a mendicant develops the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to energy, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to inquiry, and active effort. To give up these five weaknesses in your training you should develop these four bases of psychic power.”
၈၄-၉၁။ (ယထာ သတိပဋ္ဌာနဝဂ္ဂေ တထာ ဣဒ္ဓိပါဒဝသေန ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ။)
၈၄-၉၁။ [သတိပဋ္ဌာနဝဂ်၌ကဲ့သို့ ဣဒ္ဓိပါဒ်အစွမ်းဖြင့် ချဲ့အပ်၏]။
Numbered Discourses 9.84–91 9. Bases of Psychic Power Hindrances, Etc. (Tell in full as in the chapter on mindfulness meditation.)
၁၀။ စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ္တံ
၉၂။ ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, စေတသောဝိနိဗန္ဓာ။ ကတမေ ပဉ္စ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကာမေသု အဝီတရာဂေါ ဟောတိ…ပေ… ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ စေတသောဝိနိဗန္ဓာ။
‘‘ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ စတ္တာရော? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဆန္ဒသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ, ဝီရိယသမာဓိ… စိတ္တသမာဓိ… ဝီမံသာသမာဓိပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတံ ဣဒ္ဓိပါဒံ ဘာဝေတိ။ ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ စေတသောဝိနိဗန္ဓာနံ ပဟာနာယ ဣမေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။ ဒသမံ။
ဣဒ္ဓိပါဒဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော။
ယထေဝ သတိပဋ္ဌာနာ, ပဓာနာ စတုရောပိ စ၊
စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ စ, တထေဝ သမ္ပယောဇယေတိ။
၁၀-စေတသောဝိနိဗန္ဓသုတ် ၉၂။ ရဟန်းတို့ စိတ်အနှောင်အဖွဲ့တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ မကင်းသော တပ်စွန်းမှုရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသည်တို့ကား စိတ်အနှောင်အဖွဲ့ငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်အနှောင်အဖွဲ့ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်လေးပါးတို့နည်းဟူမူ-ရဟန်းတို့ ဤ သာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ပြုလိုမှုဆန္ဒလျှင် အကြီးအမှူးရှိသော တည်ကြည်မှု သမာဓိ, ပြင်းစွာ အားထုတ်မှု ပဓာနသင်္ခါရနှင့် ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေ၏။ အားထုတ်မှု ဝီရိယလျှင် အကြီးအမှူး ရှိသော သမာဓိ။ စိတ်လျှင် အကြီးအမှူးရှိသော သမာဓိ။ ပညာလျှင် အကြီးအမှူးရှိသော သမာဓိ,ပြင်းစွာအားထုတ်မှု ပဓာနသင်္ခါရနှင့် ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤစိတ်အနှောင်အဖွဲ့ ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်ရန် ဤဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ လေးခုမြောကှ်ုဒ္ဓိပါဒဝဂ် ပြီး၏။ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၊ ထို့ပြင် သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါး၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ထို့အတူ ယှဥ်စပ်ရာ၏။ (၁၀) ၅-ရာဂပေယျာလ
Numbered Discourses 9.92 9. Bases of Psychic Power Shackles of the Heart “Mendicants, there are these five shackles of the heart. What five? Firstly, a mendicant isn’t free of greed for sensual pleasures. … These are the five shackles of the heart. To give up these five shackles of the heart you should develop the four bases of psychic power. What four? It’s when a mendicant develops the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to energy, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to inquiry, and active effort. To give up these five shackles of the heart you should develop these four bases of psychic power.”
(၁၀) ၅။ ရာဂပေယျာလံ
၉၃။ ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ နဝ? အသုဘသညာ, မရဏသညာ, အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ, သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတသညာ, အနိစ္စသညာ, အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ, ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ, ပဟာနသညာ, ဝိရာဂသညာ – ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ အဘိညာယ ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။
၉၃။ ရဟန်းတို့ တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’ ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန် တရားကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ-မတင့်တယ်ဟူသော အမှတ် ‘အသုဘသညာ’၊ သေခြင်း၌ ဖြစ်သော အမှတ် ‘မရဏသညာ’၊ အာဟာရ၌ စက်ဆုပ်ဖွယ်အမှတ် ‘အာဟာရေ ပဋိကူလသညာ’၊ လောကအားလုံး၌ မမွေ့လျော်ဖွယ်ဟူသော အမှတ် ‘သဗ္ဗလောကေ အနဘိရတိသညာ’၊ မမြဲဟူသော အမှတ် ‘အနိစ္စသညာ’၊ မမြဲရာ၌ ဆင်းရဲဟူသော အမှတ် ‘အနိစ္စေ ဒုက္ခသညာ’၊ ဆင်းရဲရာ၌ အစိုးမရဟူသော အမှတ် ‘ဒုက္ခေ အနတ္တသညာ’၊ ပယ်ခြင်း၌ အမှတ် ‘ပဟာနသညာ’၊ တပ်ခြင်းကင်းခြင်း အမှတ် ‘ဝိရာဂသညာ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’ ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန် ဤတရားကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများ အပ်ကုန်၏။ (၁)
Numbered Discourses 9.93 10. Abbreviated Texts Beginning with Greed Untitled Discourse on Greed (1st) “For insight into greed, nine things should be developed. What nine? The perceptions of ugliness, death, repulsiveness of food, dissatisfaction with the whole world, impermanence, suffering in impermanence, not-self in suffering, giving up, and fading away. For insight into greed, these nine things should be developed.”
၉၄။ ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ။ ကတမေ နဝ? ပဌမံ ဈာနံ, ဒုတိယံ ဈာနံ, တတိယံ ဈာနံ, စတုတ္ထံ ဈာနံ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ, အာကိဉ္စညာယတနံ, နေဝသညာနာသညာယတနံ, သညာဝေဒယိတနိရောဓော – ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, အဘိညာယ ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။
၉၄။ ရဟန်းတို့ တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’ ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန် တရားကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများ အပ်ကုန်၏။ အဘယ်ကိုးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ပဌမဈာန်၊ ဒုတိယဈာန်၊ တတိယဈာန်၊ စတုတ္ထဈာန်၊ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်၊ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်၊ နေဝသညာနာသညာ ယတနဈာန်၊ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ရာ ‘နိရောဓသမာပတ်’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’ ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန် ဤတရားကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ (၂)
Numbered Discourses 9.94 10. Abbreviated Texts Beginning with Greed Untitled Discourse on Greed (2nd) “For insight into greed, nine things should be developed. What nine? The first absorption, the second absorption, the third absorption, the fourth absorption, the dimension of infinite space, the dimension of infinite consciousness, the dimension of nothingness, the dimension of neither perception nor non-perception, and the cessation of perception and feeling. For insight into greed, these nine things should be developed.”
၉၅-၁၁၂။ ‘‘ရာဂဿ, ဘိက္ခဝေ, ပရိညာယ…ပေ… ပရိက္ခယာယ…ပေ… ပဟာနာယ…ပေ… ခယာယ…ပေ… ဝယာယ…ပေ… ဝိရာဂါယ…ပေ… နိရောဓာယ…ပေ… စာဂါယ…ပေ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ…ပေ… ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’။
၉၅-၁၁၂။ ရဟန်းတို့ တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’ ကို ပိုင်းခြားသိရန်။ပ။ ထက်ဝန်းကျင် ကုန်ရန်။ပ။ ပယ်ရန်။ပ။ ကုန်ခန်းရန်။ပ။ ပျက်စီးရန်။ပ။ ကင်းပြတ်ရန်။ပ။ ချုပ်ရန်။ပ။ စွန့်ရန်။ပ။ တစ်ဖန်စွန့်ရန် ဤတရားကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ (၃-၂၀)
Numbered Discourses 9.95–112 10. Abbreviated Texts Beginning with Greed Untitled Discourses on Greed “For the complete understanding of greed … complete ending … giving up … ending … vanishing … fading away … cessation … giving away … letting go of greed … these nine things should be developed.”
၁၁၃-၄၃၂။ ‘‘ဒေါသဿ…ပေ… မောဟဿ… ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ အဘိညာယ…ပေ… ပရိညာယ… ပရိက္ခယာယ… ပဟာနာယ… ခယာယ… ဝယာယ… ဝိရာဂါယ… နိရောဓာယ … စာဂါယ… ပဋိနိဿဂ္ဂါယ…ပေ… ဣမေ နဝ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ။
ရာဂပေယျာလံ နိဋ္ဌိတံ။
နဝကနိပါတပါဠိ နိဋ္ဌိတာ။
၁၁၃-၄၃၂။ ပြစ်မှားမှု ‘ဒေါသ’ ကို။ပ။ တွေဝေမှု ‘မောဟ’ ကို။ အမျက်ထွက်မှု ‘ကောဓ’ ကို။ ရန်ငြိုးဖွဲ့မှု ‘ဥပနာဟ’ကို။ ကျေးဇူးကိုချေဖျက်မှု ‘မက္ခ’ကို။ အပြိုင်ပြုမှု ‘ပဠာသ’ ကို။ ငြူစူမှု ‘ဣဿာ’ ကို။ ဝန်တိုမှု ‘မစ္ဆရိယ’ကို။ လှည့်ပတ်မှု ‘မာယာ’ကို။ စဥ်းလဲမှု ‘သာဌေယျ’ ကို။ ခက်ထန်မှု ‘ထမ္ဘ’ ကို။ ခြုတ်ခြယ်မှု ‘သာရမ္ဘ’ ကို။ ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ ကို။ အလွန်ထောင်လွှားမှု ‘အတိမာန’ ကို။ ယစ်မူးမှု ‘မဒ’ ကို။ မေ့လျော့မှု ‘ပမာဒ’ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန်။ပ။ ပိုင်းခြား၍သိရန်။ ထက်ဝန်းကျင် ကုန်ရန်။ ပယ်ရန်။ ကုန်ခန်းရန်။ ပျက်စီးရန်။ ကင်းပြတ်ရန်။ ချုပ်ရန်။ စွန့်ရန်။ တစ်ဖန်စွန့်ရန်။ပ။ ဤတရား ကိုးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (၂၁-၃၄၀) ရာဂပေယျာလ ပြီး၏။ နဝကနိပါတ် ပြီး၏။
Numbered Discourses 9.113–432 10. Abbreviated Texts Beginning with Greed Untitled Discourses on Hate, Etc. “For insight into hate … delusion … anger … acrimony … disdain … contempt … jealousy … stinginess … deceitfulness … deviousness … obstinacy … aggression … conceit … arrogance … vanity … For insight into negligence … complete understanding … complete ending … giving up … ending … vanishing … fading away … ceasing … giving away … For the letting go of negligence … these nine things should be developed.” The Book of the Nines is finished.
အရင်းအမြစ်များ
ကျမ်းကိုးကား
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 1. Sambodhivaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#343
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 2. Sīhanādavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#106
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 3. Sattāvāsavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#345
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 4. Mahāvaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#346
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 5. Sāmaññavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#347
- Vipassana Research Institute. (n.d.). (6) 1. Khemavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#348
- Vipassana Research Institute. (n.d.). (7) 2. Satipaṭṭhānavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#349
- Vipassana Research Institute. (n.d.). (8) 3. Sammappadhānavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#350
- Vipassana Research Institute. (n.d.). (9) 4. Iddhipādavaggo (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#351
- Vipassana Research Institute. (n.d.). (10) 5. Rāgapeyyālaṃ (Suttapiṭaka, Aṅguttaranikāya, Navakanipātapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#352