ဝိဘင်္ဂပါဠိ
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
(ခ) ပုန စပရံ ဘိက္ခုနာ ကမ္မံ ကတံ ဟောတိ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အဟံ ခေါ ကမ္မံ အကာသိံ။ ကမ္မံ ခေါ ပန မေ ကရောန္တဿ ကာယော ကိလန္တော။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ ဒုတိယံ ကုသီတဝတ္ထု။
(ဂ) ပုန စပရံ ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂန္တဗ္ဗော ဟောတိ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘မဂ္ဂေါ ခေါ မေ ဂန္တဗ္ဗော ဘဝိဿတိ။ မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တဿ ကာယော ကိလမိဿတိ။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ တတိယံ ကုသီတဝတ္ထု။
(ဃ) ပုန စပရံ ဘိက္ခုနာ မဂ္ဂေါ ဂတော ဟောတိ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အဟံ ခေါ မဂ္ဂံ အဂမာသိံ။ မဂ္ဂံ ခေါ ပန မေ ဂစ္ဆန္တဿ ကာယော ကိလန္တော။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ စတုတ္ထံ ကုသီတဝတ္ထု။
(င) ပုန စပရံ ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော န လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော နာလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ။ တဿ မေ ကာယော ကိလန္တော အကမ္မညော။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ ပဉ္စမံ ကုသီတဝတ္ထု။
(စ) ပုန စပရံ ဘိက္ခု ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော လဘတိ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဂါမံ ဝါ နိဂမံ ဝါ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော အလတ္ထံ လူခဿ ဝါ ပဏီတဿ ဝါ ဘောဇနဿ ယာဝဒတ္ထံ ပါရိပူရိံ။ တဿ မေ ကာယော ကိလန္တော အကမ္မညော မာသာစိတံ မညေ။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ ဆဋ္ဌံ ကုသီတဝတ္ထု။
(ဆ) ပုန စပရံ ဘိက္ခုနော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ဥပ္ပန္နော ခေါ မေ အယံ အပ္ပမတ္တကော အာဗာဓော။ အတ္ထိ ကပ္ပေါ နိပဇ္ဇိတုံ။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ သတ္တမံ ကုသီတဝတ္ထု။
(ဇ) ပုန စပရံ ဘိက္ခု ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော [ဂိလာနဝုဋ္ဌိတော (သဒ္ဒနီဘိ) အ။ နိ။ ၆။၁၆ ပါဠိယာ ဋီကာ ပဿိတဗ္ဗာ] ဟောတိ အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ။ တဿ ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဂိလာနာ ဝုဋ္ဌိတော အစိရဝုဋ္ဌိတော ဂေလညာ။ တဿ မေ ကာယော ဒုဗ္ဗလော အကမ္မညော။ ဟန္ဒာဟံ နိပဇ္ဇာမီ’’တိ။ သော နိပဇ္ဇတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘတိ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ, အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ, အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ။ ဣဒံ အဋ္ဌမံ ကုသီတဝတ္ထု။ ဣမာနိ အဋ္ဌ ကုသီတဝတ္ထူနိ။
(၃) အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု စိတ္တဿ ပဋိဃာတော
၉၅၄။ တတ္ထ ကတမေသု အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု စိတ္တဿ ပဋိဃာတော? လာဘေ သာရာဂေါ, အလာဘေ ပဋိဝိရောဓော, ယသေ သာရာဂေါ, အယသေ ပဋိဝိရောဓော, ပသံသာယ သာရာဂေါ, နိန္ဒာယ ပဋိဝိရောဓော, သုခေ သာရာဂေါ, ဒုက္ခေ ပဋိဝိရောဓော – ဣမေသု အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု စိတ္တဿ ပဋိဃာတော။
(၄) အဋ္ဌအနရိယဝေါဟာရာ
၉၅၅။ တတ္ထ ကတမေ အဋ္ဌ အနရိယဝေါဟာရာ? အဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, အဿုတေ သုတဝါဒိတာ, အမုတေ မုတဝါဒိတာ, အဝိညာတေ ဝိညာတဝါဒိတာ, ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒိတာ, သုတေ အဿုတဝါဒိတာ, မုတေ အမုတဝါဒိတာ, ဝိညာတေ အဝိညာတဝါဒိတာ – ဣမေ အဋ္ဌ အနရိယဝေါဟာရာ။
(၅) အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ
၉၅၆။ တတ္ထ ကတမေ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ? မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ, မိစ္ဆာဝါယာမော, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ – ဣမေ အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တာ။
(၆) အဋ္ဌ ပုရိသဒေါသာ
၉၅၇။ တတ္ထ ကတမေ အဋ္ဌ ပုရိသဒေါသာ? (က) ဣဓ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော [စောဒိယမာနော (သီ။ သျာ။) အ။ နိ။ ၈။၁၄] ‘‘န သရာမိ န သရာမီ’’တိ အဿတိယာဝ နိဗ္ဗေဌေတိ။ အယံ ပဌမော ပုရိသဒေါသော။
(ခ) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော စောဒကံယေဝ ပဋိပ္ဖရတိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ တုယှံ ဗာလဿ အဗျတ္တဿ ဘဏိတေန! တွမ္ပိ နာမ မံ ဘဏိတဗ္ဗံ မညသီ’’တိ! အယံ ဒုတိယော ပုရိသဒေါသော။
(ဂ) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော စောဒကံယေဝ [စောဒကဿေဝ (သျာ။) အ။ နိ။ ၈။၁၄] ပစ္စာရောပေတိ – ‘‘တွမ္ပိ ခေါသိ ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော။ တွံ တာဝ ပဌမံ ပဋိကရောဟီ’’တိ။ အယံ တတိယော ပုရိသဒေါသော။
(ဃ) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော အညေနာညံ ပဋိစရတိ, ဗဟိဒ္ဓါ ကထံ အပနာမေတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ။ အယံ စတုတ္ထော ပုရိသဒေါသော။
(င) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော သံဃမဇ္ဈေ ဗာဟာဝိက္ခေပကံ ဘဏတိ။ အယံ ပဉ္စမော ပုရိသဒေါသော။
(စ) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော အနာဒိယိတွာ သံဃံ, အနာဒိယိတွာ စောဒကံ, သာပတ္တိကောဝ [အာပတ္တိကောဝ (က။) အ။ နိ။ ၈။၁၄] ယေနကာမံ ပက္ကမတိ။ အယံ ဆဋ္ဌော ပုရိသဒေါသော။
(ဆ) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ‘‘နေဝါဟံ အာပန္နောမှိ, န ပနာဟံ အနာပန္နောမှီ’’တိ တုဏှီဘူတော သံဃံ ဝိဟေသေတိ။ အယံ သတ္တမော ပုရိသဒေါသော။
(ဇ) ပုန စပရံ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ အာပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ဧဝမာဟ – ‘‘ကိံ နု ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော အတိဗာဠှံ မယိ ဗျာဝဋာ။ ဣဒါနာဟံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိဿာမီ’’တိ။ သော သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဣဒါနိ ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော အတ္တမနာ ဟောထာ’’တိ။ အယံ အဋ္ဌမော ပုရိသဒေါသော။ ဣမေ အဋ္ဌ ပုရိသဒေါသာ။
(၇) အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ
၉၅၈။ တတ္ထ ကတမေ အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ? ‘‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – အသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ အရူပီ အတ္တာ…ပေ… ရူပီ စ အရူပီ စ…ပေ… နေဝရူပီနာရူပီ…ပေ… ‘‘အန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – အသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘အနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – အသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – အသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – အသညီတိ နံ ပညပေန္တိ။ ဣမေ အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ။
(၈) အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ
၉၅၉။ တတ္ထ ကတမေ အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ? ‘‘ရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘အရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘ရူပီ စ အရူပီ စ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘နေဝရူပီနာရူပီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘အန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘အနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ၊ ‘‘နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ – နေဝသညီနာသညီတိ နံ ပညပေန္တိ။ ဣမေ အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ။
အဋ္ဌကံ။
၉။ နဝကနိဒ္ဒေသ
(၁) နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ
၉၆၀။ တတ္ထ ကတမာနိ နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ? ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ ‘‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ’’…ပေ… အနတ္ထံ စရတိ…ပေ… အနတ္ထံ စရိဿတီတိ အာဃာတော ဇာယတိ၊ အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ…ပေ… အတ္ထံ စရတိ…ပေ… အတ္ထံ စရိဿတီတိ အာဃာတော ဇာယတိ။ ဣမာနိ နဝ အာဃာတဝတ္ထူနိ။
(၂) နဝ ပုရိသမလာနိ
၉၆၁။ တတ္ထ ကတမာနိ နဝ ပုရိသမလာနိ? ကောဓော, မက္ခော, ဣဿာ, မစ္ဆရိယံ, မာယာ, သာဌေယျံ, မုသာဝါဒေါ, ပါပိစ္ဆတာ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ – ဣမာနိ နဝ ပုရိသမလာနိ။
(၃) နဝဝိဓာ မာနာ
၉၆၂။ တတ္ထ ကတမေ နဝဝိဓာ မာနာ? ‘‘သေယျဿ သေယျောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘သေယျဿ သဒိသောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘သေယျဿ ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘သဒိသဿ သေယျောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘သဒိသဿ သဒိသောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘သဒိသဿ ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘ဟီနဿ သေယျောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘ဟီနဿ သဒိသောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘ဟီနဿ ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ မာနော – ဣမေ နဝဝိဓာ မာနာ။
(၄) နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ
၉၆၃။ တတ္ထ ကတမေ နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ? တဏှံ ပဋိစ္စ ပရိယေသနာ, ပရိယေသနံ ပဋိစ္စ လာဘော, လာဘံ ပဋိစ္စ ဝိနိစ္ဆယော, ဝိနိစ္ဆယံ ပဋိစ္စ ဆန္ဒရာဂေါ, ဆန္ဒရာဂံ ပဋိစ္စ အဇ္ဈောသာနံ, အဇ္ဈောသာနံ ပဋိစ္စ ပရိဂ္ဂဟော, ပရိဂ္ဂဟံ ပဋိစ္စ မစ္ဆရိယံ, မစ္ဆရိယံ ပဋိစ္စ အာရက္ခော, အာရက္ခာဓိကရဏံ ဒဏ္ဍာဒါန-သတ္ထာဒါန-ကလဟ-ဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒ-တုဝံတုဝံ-ပေသုည-မုသာဝါဒါ အနေကေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သမ္ဘဝန္တိ – ဣမေ နဝ တဏှာမူလကာ ဓမ္မာ။
(၅) နဝ ဣဉ္ဇိတာနိ
၉၆၄။ တတ္ထ ကတမာနိ နဝ ဣဉ္ဇိတာနိ? ‘‘အသ္မီ’’တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ ‘‘ဘဝိဿ’’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘ရူပီ ဘဝိဿ’’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘အရူပီ ဘဝိဿ’’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘သညီ ဘဝိဿ’’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘အသညီ ဘဝိဿ’’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ, ‘‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’’န္တိ ဣဉ္ဇိတမေတံ – ဣမာနိ နဝ ဣဉ္ဇိတာနိ။
(၆-၉) နဝ မညိတာဒီနိ
၉၆၅။ တတ္ထ ကတမာနိ နဝ မညိတာနိ… နဝ ဖန္ဒိတာနိ… နဝ ပပဉ္စိတာနိ… နဝ သင်္ခတာနိ? ‘‘အသ္မီ’’တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘အယမဟမသ္မီ’’တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘ဘဝိဿ’’န္တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘ရူပီ ဘဝိဿ’’န္တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘အရူပီ ဘဝိဿ’’န္တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘သညီ ဘဝိဿ’’န္တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘အသညီ ဘဝိဿ’’န္တိ သင်္ခတမေတံ, ‘‘နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿ’’န္တိ သင်္ခတမေတံ – ဣမာနိ နဝ သင်္ခတာနိ။
နဝကံ။
၁၀။ ဒသကနိဒ္ဒေသ
(၁) ဒသ ကိလေသဝတ္ထူနိ
၉၆၆။ တတ္ထ ကတမာနိ ဒသ ကိလေသဝတ္ထူနိ? လောဘော, ဒေါသော, မောဟော, မာနော, ဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ထိနံ, ဥဒ္ဓစ္စံ, အဟိရိကံ, အနောတ္တပ္ပံ – ဣမာနိ ဒသ ကိလေသဝတ္ထူနိ။
(၂) ဒသ အာဃာတဝတ္ထူနိ
၉၆၇။ တတ္ထ ကတမာနိ ဒသ အာဃာတဝတ္ထူနိ? ‘‘အနတ္ထံ မေ အစရီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ, ‘‘အနတ္ထံ မေ စရတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ, ‘‘အနတ္ထံ မေ စရိဿတီ’’တိ အာဃာတော ဇာယတိ, ‘‘ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ’’…ပေ… အနတ္ထံ စရတိ…ပေ… အနတ္ထံ စရိဿတီတိ အာဃာတော ဇာယတိ, အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ…ပေ… အတ္ထံ စရတိ…ပေ… အတ္ထံ စရိဿတီတိ အာဃာတော ဇာယတိ, အဋ္ဌာနေ ဝါ ပန အာဃာတော ဇာယတိ – ဣမာနိ ဒသ အာဃာတဝတ္ထူနိ။
(၃) ဒသ အကုသလကမ္မပထာ
၉၆၈။ တတ္ထ ကတမေ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ? ပါဏာတိပါတော, အဒိန္နာဒါနံ, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, မုသာဝါဒေါ, ပိသုဏာ ဝါစာ, ဖရုသာ ဝါစာ, သမ္ဖပ္ပလာပေါ, အဘိဇ္ဈာ, ဗျာပါဒေါ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ – ဣမေ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ။
(၄) ဒသ သံယောဇနာနိ
၉၆၉။ တတ္ထ ကတမာနိ ဒသ သံယောဇနာနိ? ကာမရာဂသံယောဇနံ, ပဋိဃသံယောဇနံ, မာနသံယောဇနံ, ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ, ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇနံ, သီလဗ္ဗတပရာမာသသံယောဇနံ, ဘဝရာဂသံယောဇနံ, ဣဿာသံယောဇနံ, မစ္ဆရိယသံယောဇနံ, အဝိဇ္ဇာသံယောဇနံ – ဣမာနိ ဒသ သံယောဇနာနိ။
(၅) ဒသ မိစ္ဆတ္တာ
၉၇၀။ တတ္ထ ကတမေ ဒသ မိစ္ဆတ္တာ? မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ, မိစ္ဆာဝါစာ, မိစ္ဆာကမ္မန္တော, မိစ္ဆာအာဇီဝေါ, မိစ္ဆာဝါယာမော, မိစ္ဆာသတိ, မိစ္ဆာသမာဓိ, မိစ္ဆာဉာဏံ, မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ – ဣမေ ဒသ မိစ္ဆတ္တာ။
(၆) ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ
၉၇၁။ တတ္ထ ကတမာ ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ? နတ္ထိ ဒိန္နံ, နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ, နတ္ထိ ဟုတံ, နတ္ထိ သုကတဒုက္ကဋာနံ ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော, နတ္ထိ အယံ လောကော, နတ္ထိ ပရော လောကော, နတ္ထိ မာတာ, နတ္ထိ ပိတာ, နတ္ထိ သတ္တာ ဩပပါတိကာ, နတ္ထိ လောကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သမ္မဂ္ဂတာ [သမဂ္ဂတာ (က။)] သမ္မာ ပဋိပန္နာ ယေ ဣမဉ္စ လောကံ ပရဉ္စ လောကံ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ပဝေဒေန္တီတိ – အယံ ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ။
(၇) ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ
၉၇၂။ တတ္ထ ကတမာ ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ? သဿတော လောကောတိ ဝါ, အသဿတော လောကောတိ ဝါ, အန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, အနန္တဝါ လောကောတိ ဝါ, တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာတိ ဝါ – အယံ ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ။
ဒသကံ။
၁၁။ တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသ
(၁) အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ
၉၇၃။ တတ္ထ ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ? အသ္မီတိ ဟောတိ, ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ, ဧဝသ္မီတိ ဟောတိ, အညထာသ္မီတိ ဟောတိ, ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, အသသ္မီတိ ဟောတိ, သာတသ္မီတိ ဟောတိ, သိယန္တိ ဟောတိ, ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ, ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ, အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ, အပါဟံ သိယန္တိ ဟောတိ, အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ, အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ, အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ။
၉၇၃။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အတွင်းသန္တာန်ကို စွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ ငါဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤအပြားအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤသို့ ငါဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤအပြားအားဖြင့်ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤသို့ ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့်ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ အမြဲဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ အမြဲ မဖြစ်ဟု ဖြစ်၏။ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ စင်စစ် ငါဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ စင်စစ် ငါ ဤအပြားအားဖြင့်ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ စင်စစ် ငါ ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ စင်စစ် ငါ တစ်ပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။
၉၇၄။ ကထဉ္စ အသ္မီတိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ [အနဝကာရီ (သီ။ က။)] ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အသ္မီတိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, အသ္မီတိ မာနံ ပဋိလဘတိ, အသ္မီတိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣတ္ထသ္မီတိ ဝါ ဧဝသ္မီတိ ဝါ အညထာသ္မီတိ ဝါ။
(၂) ကထဉ္စ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ? ခတ္တိယောသ္မီတိ ဝါ, ဗြာဟ္မဏောသ္မီတိ ဝါ, ဝေဿောသ္မီတိ ဝါ, သုဒ္ဒေါသ္မီတိ ဝါ, ဂဟဋ္ဌောသ္မီတိ ဝါ, ပဗ္ဗဇိတောသ္မီတိ ဝါ, ဒေဝေါသ္မီတိ ဝါ, မနုဿောသ္မီတိ ဝါ, ရူပီသ္မီတိ ဝါ, အရူပီသ္မီတိ ဝါ, သညီသ္မီတိ ဝါ, အသညီသ္မီတိ ဝါ, နေဝသညီနာသညီသ္မီတိ ဝါ – ဧဝံ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ။
(၃) ကထဉ္စ ဧဝသ္မီတိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ [ပရံ ပုဂ္ဂလံ (သျာ။)] ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော တထာဟံ ခတ္တိယောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော တထာဟံ ဗြာဟ္မဏောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဝေဿော တထာဟံ ဝေဿောသ္မီတိ ဝါ ယထာ သော သုဒ္ဒေါ တထာဟံ သုဒ္ဒေါသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဂဟဋ္ဌော တထာဟံ ဂဟဋ္ဌောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ပဗ္ဗဇိတော တထာဟံ ပဗ္ဗဇိတောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဒေဝေါ တထာဟံ ဒေဝေါသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော မနုဿော တထာဟံ မနုဿောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ရူပီ တထာဟံ ရူပီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော အရူပီ တထာဟံ အရူပီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော သညီ တထာဟံ သညီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော အသညီ တထာဟံ အသညီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ တထာဟံ နေဝသညီနာသညီသ္မီတိ ဝါ – ဧဝံ ဧဝသ္မီတိ ဟောတိ။
(၄) ကထဉ္စ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော နာဟံ တထာ ခတ္တိယောသ္မီတိ ဝါ ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော နာဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဝေဿော နာဟံ တထာ ဝေဿောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော သုဒ္ဒေါ နာဟံ တထာ သုဒ္ဒေါသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဂဟဋ္ဌော နာဟံ တထာ ဂဟဋ္ဌောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ပဗ္ဗဇိတော နာဟံ တထာ ပဗ္ဗဇိတောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဒေဝေါ နာဟံ တထာ ဒေဝေါသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော မနုဿော နာဟံ တထာ မနုဿောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ရူပီ နာဟံ တထာ ရူပီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော အရူပီ နာဟံ တထာ အရူပီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော သညီ နာဟံ တထာ သညီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော အသညီ နာဟံ တထာ အသညီသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ နာဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီသ္မီတိ ဝါ – ဧဝံ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ။
(၅) ကထဉ္စ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဘဝိဿန္တိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, ဘဝိဿန္တိ မာနံ ပဋိလဘတိ, ဘဝိဿန္တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဝါ။
(၆) ကထဉ္စ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ခတ္တိယော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဗြာဟ္မဏော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဝေဿော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, သုဒ္ဒေါ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဂဟဋ္ဌော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ပဗ္ဗဇိတော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဒေဝေါ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, မနုဿော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ရူပီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, အရူပီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, သညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, အသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ။
(၇) ကထဉ္စ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော တထာဟံ ခတ္တိယော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော တထာဟံ ဗြာဟ္မဏော ဘဝိဿန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ တထာဟံ နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ။
(၈) ကထဉ္စ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော နာဟံ တထာ ခတ္တိယော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော နာဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏော ဘဝိဿန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ နာဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ – ဧဝံ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ။
(၉) ကထဉ္စ အသသ္မီတိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ နိစ္စောသ္မိ ဓုဝေါသ္မိ သဿတောသ္မိ အဝိပရိဏာမဓမ္မောသ္မီတိ – ဧဝံ အသသ္မီတိ ဟောတိ။
(၁၀) ကထဉ္စ သာတသ္မီတိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿာမိ ဝိနဿိဿာမိ န ဘဝိဿာမီတိ – ဧဝံ သာတသ္မီတိ ဟောတိ။
(၁၁) ကထဉ္စ သိယန္တိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ သိယန္တိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, သိယန္တိ မာနံ ပဋိလဘတိ, သိယန္တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဝါ, ဧဝံ သိယန္တိ ဝါ, အညထာ သိယန္တိ ဝါ။
(၁၂) ကထဉ္စ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ? ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ, ဝေဿော သိယန္တိ ဝါ, သုဒ္ဒေါ သိယန္တိ ဝါ, ဂဟဋ္ဌော သိယန္တိ ဝါ, ပဗ္ဗဇိတော သိယန္တိ ဝါ, ဒေဝေါ သိယန္တိ ဝါ, မနုဿော သိယန္တိ ဝါ, ရူပီ သိယန္တိ ဝါ, အရူပီ သိယန္တိ ဝါ, သညီ သိယန္တိ ဝါ, အသညီ သိယန္တိ ဝါ, နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၃) ကထဉ္စ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော တထာဟံ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော တထာဟံ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ တထာဟံ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၄) ကထဉ္စ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော နာဟံ တထာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော နာဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ နာဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၅) ကထဉ္စ အပါဟံ သိယန္တိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အပါဟံ သိယန္တိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, အပါဟံ သိယန္တိ မာနံ ပဋိလဘတိ, အပါဟံ သိယန္တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဝါ။
(၁၆) ကထဉ္စ အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ? အပါဟံ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ဝေဿော သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ သုဒ္ဒေါ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ဂဟဋ္ဌော သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ပဗ္ဗဇိတော သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ဒေဝေါ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ မနုဿော သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ ရူပီ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ အရူပီ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ သညီ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ အသညီ သိယန္တိ ဝါ, အပါဟံ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ။ (၁၇) ကထဉ္စ အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော အပါဟံ တထာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော အပါဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ အပါဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၈) ကထဉ္စ အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော အပါဟံ န တထာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော အပါဟံ န တထာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ အပါဟံ န တထာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ။
ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ။
၉၇၄။ အဘယ်သို့လျှင် “ငါ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသောတရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ငါဟု လိုလားနှစ်သက်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ငါဖြစ်သည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ ငါဖြစ်သည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ကို ရ၏၊ ထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိသုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဤအပြားအားဖြင့့်ငါဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤသို့ ငါ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’ တရားတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။ (၁) အဘယ်သို့လျှင် “ဤအပြားအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ ရဟန်းဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ နတ်ဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါလူသားဖြစ်၏ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ငါ ရုပ်ရှိသူဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ ရုပ်မရှိသူဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါသညာရှိသူဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ငါ သညာမရှိသူဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤအပြားအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၂) အဘယ်သို့လျှင် “ဤသို့ ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ထို့အတူ ငါ သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်သကဲ့သို့ထို့အတူ ငါ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင် ဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ရဟန်းဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူငါ ရဟန်းဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ နတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါနတ်ဖြစ်၏ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ထိုသူ လူသားဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ လူသားဖြစ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ရုပ်ရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူငါ ရုပ်ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ရုပ်မရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ရုပ်မရှိ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူသညာ ရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သညာမရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါသညာမရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သကဲ့သို့ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤ်သို့လျှင် “ဤသို့ ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၃) အဘယ်သို့လျှင် “တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူမင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးမဖြစ်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ထိုသူပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးမဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ကုန်သည်မျိုးမဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သူဆင်းရဲမျိုး ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါသူဆင်းရဲမျိုးမဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင် ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင် မဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ရဟန်းဖြစ် သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ရဟန်းမဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ နတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ နတ်မဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ လူသားဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ လူသားမဖြစ်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ရုပ်ရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ရုပ်မရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ရုပ်မရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ရုပ်မရှိသည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သညာရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာမရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သညာမရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာမရှိသည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသိုလျှင် “ဤသို့ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၄) အဘယ်သို့လျှင် “ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ငါ့ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု လိုလားနှစ်သက်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကိုရ၏၊ ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ကို ရ၏၊ ထိုသို့တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ သုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဤအပြားအားဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤသို့ ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’တရားတို့ဖြစ်ကုန်၏။ (၅) အဘယ်သို့လျှင် “ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ မင်းမျိုး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သူဆင်းရဲမျိုး ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရဟန်း ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ နတ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လူသားဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှိသူဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုပ်မရှိသူဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သညာရှိသူဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သညာမရှိသူဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သညာရှိသူလည်း မဟုတ် သညာမရှိသူလည်းမဟုတ် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်းဤသို့လျှင် “ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ဖြစ်၏။ (၆) အဘယ်သို့လျှင် ဤသို့ ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ လည်းကောင်း။ပ။ ထိုသူ သညာရှိသည်လည်းမဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာ မရှိသည်လည်း မဟုတ်သည် မဟုတ် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤသို့ ငါဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၇) အဘယ်သို့လျှင် “တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါမင်းမျိုး ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါပုဏ္ဏားမျိုး ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါသညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၈) အဘယ်သို့လျှင် “အမြဲ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို (အပျက်အစီးမရှိ) မြဲ၏ (နိစ္စဖြစ်၏)၊ (ထင်ရှားတည်တံ့) ခိုင်ခံ့၏ (ဓုဝဖြစ်၏)၊ တည်တံ့၏ (သဿတဖြစ်၏)၊ ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောမရှိ (အဝိပရိဏာမဓမ္မဖြစ်၏)ဟူ၍ ဤသို့လျှင် “အမြဲ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၉) အဘယ်သို့လျှင် “အမြဲ မဖြစ်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ပြတ်လိမ့်မည်, ပျက်စီးလိမ့်မည်, ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍ ဤသို့လျှင် “အမြဲ မဖြစ်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၀) အဘယ်သို့လျှင် “ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု လိုလားနှစ်သက်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ကို ရ၏၊ ထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ သုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော်ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’ တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (၁၁)အဘယ်သို့လျှင် “ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ မင်းမျိုး ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သူဆင်းရဲမျိုး ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်ရာသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရဟန်း ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နတ်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ လူသား ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုပ်မရှိသူဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သညာရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သညာ မရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၂) အဘယ်သို့လျှင် “ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ထိုသူသညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်းမဟုတ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်းမဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ဤသို့လျှင် “ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၃) အဘယ်သို့လျှင် “တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ထိုသူသညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်းမဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သည် မဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၄) အဘယ်သို့လျှင် “စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို စင်စစ် ငါဖြစ်ရာသည်ဟု လိုလားနှစ်သက်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ ရ၏၊ ထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိသုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် စင်စစ် ငါ ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ်ငါ ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’ တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (၁၅) အဘယ်သို့လျှင် “စင်စစ် ငါ ဤအပြားအားဖြင့်ဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ စင်စစ် ငါ မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါကုန်သည်မျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်ရာသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ ရဟန်းဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ နတ်ဖြစ်ရာ သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ လူသားဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ ရုပ်ရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ ရုပ်မရှိသူဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ သညာရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ သညာမရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စင်စစ် ငါ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ် ဖြစ်ရာသည် ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “စင်စစ် ငါ ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၆) အဘယ်သို့လျှင် “စင်စစ် ငါ ဤသို့ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည့်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူစင်စစ် ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “စင်စစ် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၇) အဘယ်သို့လျှင် “စင်စစ် ငါ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ မင်းမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူစင်စစ် ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သည် မဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “စင်စစ် ငါ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၈) ဤသည်တို့သည် မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားကို စွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါး တို့တည်း။ အပသန္တာန်ကို စွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း-ပါး
(၂) ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ
၉၇၅။ တတ္ထ ကတမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ? ဣမိနာ အသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အသသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ သာတသ္မီတိ ဟောတိ, ဣမိနာ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပါဟံ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ, ဣမိနာ အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ။
၉၇၅။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အပသန္တာန်ကို စွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ တစ်ပါးသော အခြင်း အရာအားဖြင့် ဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့်ဤအပြားအားဖြင့် ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဤသို့ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ တစ်ပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် အမြဲဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် အမြဲ မဖြစ်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ဤအပြားအားဖြင့်ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့်စင်စစ် ငါ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်ဟု ဖြစ်၏။
၉၇၆။ (၁) ကထဉ္စ ဣမိနာ အသ္မီတိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဣမိနာ အသ္မီတိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ အသ္မီတိ မာနံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ အသ္မီတိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ဧဝသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ ဝါ။
(၂) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ? ဣမိနာ ခတ္တိယောသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ဗြာဟ္မဏောသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ဝေဿောသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ သုဒ္ဒေါသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ဂဟဋ္ဌောသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ပဗ္ဗဇိတောသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ဒေဝေါသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ မနုဿောသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ ရူပီသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ အရူပီသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ သညီသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ အသညီသ္မီတိ ဝါ, ဣမိနာ နေဝသညီနာသညီသ္မီတိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီတိ ဟောတိ။
(၃) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဧဝသ္မီတိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ တထာဟံ ခတ္တိယောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ တထာဟံ ဗြာဟ္မဏောသ္မီတိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ တထာဟံ နေဝသညီနာသညီသ္မီတိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ ဧဝသ္မီတိ ဟောတိ။
(၄) ကထဉ္စ ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ နာဟံ တထာ ခတ္တိယောသ္မီတိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ နာဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏောသ္မီတိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ နာဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီသ္မီတိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ အညထာသ္မီတိ ဟောတိ။
(၅) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ မာနံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ ဘဝိဿန္တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဝါ။
(၆) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ဣမိနာ ခတ္တိယော ဘဝိဿန္တိ ဝါ…ပေ… ဣမိနာ အရူပီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဣမိနာ သညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ဣမိနာ နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ ဣတ္ထံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ။
(၇) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ တထာဟံ ခတ္တိယော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ တထာဟံ ဗြာဟ္မဏော ဘဝိဿန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ တထာဟံ နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ ဧဝံ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ။
(၈) ကထဉ္စ ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ နာဟံ တထာ ခတ္တိယော ဘဝိဿန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ နာဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏော ဘဝိဿန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ နာဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ အညထာ ဘဝိဿန္တိ ဟောတိ။
(၉) ကထဉ္စ ဣမိနာ အသသ္မီတိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အဝကာရိံ [အဝကာရီ (သီ။)] ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဣမိနာ နိစ္စောသ္မိ ဓုဝေါသ္မိ သဿတောသ္မိ အဝိပရိဏာမဓမ္မောသ္မီတိ – ဧဝံ ဣမိနာ အသသ္မီတိ ဟောတိ။
(၁၀) ကထဉ္စ ဣမိနာ သာတသ္မီတိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဣမိနာ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿာမိ ဝိနဿိဿာမိ န ဘဝိဿာမီတိ – ဧဝံ ဣမိနာ သာတသ္မီတိ ဟောတိ။
(၁၁) ကထဉ္စ ဣမိနာ သိယန္တိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဣမိနာ သိယန္တိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ သိယန္တိ မာနံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ သိယန္တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣမိနာ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ဧဝံ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အညထာ သိယန္တိ ဝါ။
(၁၂) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ? ဣမိနာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ဝေဿော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ သုဒ္ဒေါ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ဂဟဋ္ဌော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ပဗ္ဗဇိတော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ဒေဝေါ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ မနုဿော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ ရူပီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အရူပီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ သညီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အသညီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၃) ကထဉ္စ ဣမိနာ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ တထာဟံ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ တထာဟံ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ တထာဟံ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၄) ကထဉ္စ ဣမိနာ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ နာဟံ တထာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ နာဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ နာဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၅) ကထဉ္စ ဣမိနာ အပါဟံ သိယန္တိ ဟောတိ? ကဉ္စိ ဓမ္မံ အဝကာရိံ ကရိတွာ ရူပံ…ပေ… ဝေဒနံ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ ဣမိနာ အပါဟံ သိယန္တိ ဆန္ဒံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ အပါဟံ သိယန္တိ မာနံ ပဋိလဘတိ, ဣမိနာ အပါဟံ သိယန္တိ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘတိ။ တသ္မိံ သတိ ဣမာနိ ပပဉ္စိတာနိ ဟောန္တိ – ဣမိနာ အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဝါ။
(၁၆) ကထဉ္စ ဣမိနာ အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ? ဣမိနာ အပါဟံ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ဝေဿော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ သုဒ္ဒေါ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ဂဟဋ္ဌော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ပဗ္ဗဇိတော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ဒေဝေါ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ မနုဿော သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ ရူပီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ အရူပီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ သညီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ အသညီ သိယန္တိ ဝါ, ဣမိနာ အပါဟံ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ အပါဟံ ဣတ္ထံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၇) ကထဉ္စ ဣမိနာ အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ အပါဟံ တထာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ အပါဟံ တထာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ အပါဟံ တထာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ အပါဟံ ဧဝံ သိယန္တိ ဟောတိ။
(၁၈) ကထဉ္စ ဣမိနာ အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ? ပရပုဂ္ဂလံ ဥပနိဓာယ ယထာ သော ခတ္တိယော ဣမိနာ အပါဟံ န တထာ ခတ္တိယော သိယန္တိ ဝါ, ယထာ သော ဗြာဟ္မဏော ဣမိနာ အပါဟံ န တထာ ဗြာဟ္မဏော သိယန္တိ ဝါ…ပေ… ယထာ သော နေဝသညီနာသညီ ဣမိနာ အပါဟံ န တထာ နေဝသညီနာသညီ သိယန္တိ ဝါ – ဧဝံ ဣမိနာ အပါဟံ အညထာ သိယန္တိ ဟောတိ။
ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ။
ဣတိ ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ, ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဗာဟိရဿ ဥပါဒါယ, တဒေကဇ္ဈံ အဘိသညူဟိတွာ အဘိသင်္ခိပိတွာ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဟောန္တိ။ ဣတိ ဧဝရူပါနိ အတီတာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ, အနာဂတာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ, ပစ္စုပ္ပန္နာနိ ဆတ္တိံသ တဏှာဝိစရိတာနိ, တဒေကဇ္ဈံ အဘိသညူဟိတွာ အဘိသင်္ခိပိတွာ အဋ္ဌတဏှာဝိစရိတသတံ ဟောတိ။
၉၇၆။ အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်ဟု လိုလားနှစ်သက် တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ကို ရ၏၊ ထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ သုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (၁) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ မင်းမျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ကုန်သည်မျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ရဟန်းဖြစ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ နတ်ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ လူသားဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ရုပ်ရှိသူဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ နာမ်ရှိသူ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သညာရှိသူ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သညာမရှိသူ ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ် ဖြစ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ် စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၂) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသူလည်း မဟုတ် သညာမရှိသူလည်းမဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ် ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤသို့လျှင် “ဤရုပ် စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၃) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ် သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးမဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးမဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်းမဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ် သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သည်မဖြစ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါဖြစ်သည်” ဟု ဖြစ်၏။ (၄) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ် ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရ ဝိညာဏ်တို့ကို ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု လိုလားနှစ်သက်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ကို ရ၏၊ ထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ သုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (၅) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ မင်းမျိုးဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ နာမ်ရှိသူဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သညာရှိသူဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သညာမရှိသူ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ သညာရှိသူလည်းမဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ်သည် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၆) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်းမဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၇) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူငါပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသည်လည်းမဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သည် ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ဖြစ်၏။ (၈) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် အမြဲ ဖြစ်သည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ဤရုပ်စသည်ဖြင့် (အပျက်အစီးမရှိ) မြဲ၏ (နိစ္စဖြစ်၏)၊ ခိုင်ခန့်၏ (ဓုဝဖြစ်၏)၊ တည်တန့်၏ (သဿတဖြစ်၏)၊ ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောမရှိ (အဝိပရိဏာမဓမ္မ) ဖြစ်၏ဟု ဤသို့လျှင် ဤရုပ်စသည်ဖြင့် အမြဲဖြစ်သည်ဟု ဖြစ်၏။ (၉) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် အမြဲမဖြစ်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ပြတ်လိမ့်မည်, ပျက်စီးလိမ့်မည်, ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟု ဤသို့လျှင် ဤရုပ်စသည်ဖြင့် အမြဲမဖြစ်ဟု ဖြစ်၏။ (၁၀) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု လိုလားနှစ်သက်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု အယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိ’ကို ရ၏၊ ထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိသုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု ‘ပပဉ္စ’ တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (၁၁) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ကုန်သည်မျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့်သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ရဟန်းဖြစ်ရာသည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် နတ်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် လူသားဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ရုပ်ရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် နာမ်ရှိသူဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ် စသည်ဖြင့် သညာရှိသူဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် သညာမရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် သညာရှိသူလည်း မဟုတ်, သညာမရှိသူလည်း မဟုတ် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့ “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၂) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်းမဟုတ် ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်းမဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၃) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသောအခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူမင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ မင်းမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ ပုဏ္ဏားမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်သည်မဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၄) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ခွဲခြားမှု မပြုမူ၍ ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့ကို ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု လိုလားနှစ်သက်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို ရ၏။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့်စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟု ထောင်လွှားမှု ‘မာန’ကို ရ၏၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟုအယူမှားမှု ‘ဒိဋ္ဌိကို ရ၏၊ ထိုထိုတဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိသုံးပါးအပေါင်းသည် ဖြစ်လတ်သော် ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤချဲ့ထွင်မှု “ပပဉ္စ”တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (၁၅) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် စင်စစ် ငါဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ကုန်သည်မျိုး ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ သူဆင်းရဲမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့်စင်စစ် ငါ (အိမ်နေသူ) လူဝတ်ကြောင်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ရဟန်းဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ် စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ နတ်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ လူသားဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ ရုပ်ရှိသူဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ နာမ်ရှိသူဖြစ်ရာ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ် စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါသညာရှိသူ ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ သညာမရှိသူဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ် စသည်ဖြင့် ဤအပြားအားဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၆) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ဤသို့ ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ မင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ မင်းမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ်ဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ် ဖြစ်ရာသည်ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် စင်စစ် ဤသို့ ငါဖြစ်ရာသည်”ဟု ဖြစ်၏။ (၁၇) အဘယ်သို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်”ဟုဖြစ်သနည်း။ အခြားပုဂ္ဂိုလ်ကို ထောက်၍ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူမင်းမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါမင်းမျိုးမဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ့ပုဏ္ဏားမျိုး မဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ဤရုပ်စသည်ဖြင့် ထိုသူ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်းမဟုတ် ဖြစ်ရာသကဲ့သို့ ထို့အတူ စင်စစ် ငါ သညာရှိသည်လည်း မဟုတ်, သညာမရှိသည်လည်း မဟုတ် မဖြစ်ရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဤသို့လျှင် “ဤရုပ်စသည်ဖြင့် တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် စင်စစ် ငါ ဖြစ်ရာသည်” ဟု ဖြစ်၏။ (၁၈) ဤသည်တို့ကား သူတစ်ပါးသန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားကိုစွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါး တို့တည်း။ ဤသို့လျှင် ဤသည်တို့သည် မိမိသန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားကို စွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်းတစ်ဆယ့်ရှစ်ပါး၊ ဤသည်တို့သည် သူတစ်ပါးသန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားကို စွဲ၍ တဏှာဖြစ်ခြင်းတစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့တည်း။ ထိုတရားတို့ကို တစ်ပေါင်းတည်း ရုံးစုချဥ်းချုံး၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး ဖြစ်ကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ဤသို့သဘောရှိသော အတိတ်တဏှာဖြစ်ခြင်း သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး၊ အနာဂတ်တဏှာဖြစ်ခြင်း သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး၊ ပစ္စုပ္ပန်တဏှာဖြစ်ခြင်း သုံးဆယ့်ခြောက်ပါး ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုတရားတို့ကိုတစ်ပေါင်းတည်း ရုံးစုချဥ်းချုံး၍ တဏှာဖြစ်ခြင်း တစ်ရာ့ရှစ်ပါး ဖြစ်သတည်း။
၉၇၇။ တတ္ထ ကတမာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗြဟ္မဇာလေ ဝေယျာကရဏေ ဝုတ္တာနိ ဘဂဝတာ? စတ္တာရော သဿတဝါဒါ, စတ္တာရော ဧကစ္စသဿတိကာ, စတ္တာရော အန္တာနန္တိကာ, စတ္တာရော အမရာဝိက္ခေပိကာ, ဒွေ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကာ, သောဠသ သညီဝါဒါ, အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ, အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ, သတ္တ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ, ပဉ္စ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါ – ဣမာနိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဗြဟ္မဇာလေ ဝေယျာကရဏေ ဝုတ္တာနိ ဘဂဝတာတိ။
ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂေါ နိဋ္ဌိတော။
၉၇၇။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် စကားပြေ ‘ဝေယျာကရဏ’ဖြစ်သော ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရားဟောကြားအပ်သော ဒိဋ္ဌိခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ကုန်သနည်း။ တည်မြဲ၏ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (သဿတဝါဒ) လေးပါး၊ အချို့တည်မြဲ၏ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (ဧကစ္စသဿတဝါဒ) လေးပါး၊ အဆုံးရှိ အဆုံးမရှိယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (အန္တာနန္တဝါဒ) လေးပါး၊ အမရာငါးကဲ့သို့ မတည်တံ့သောယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (အမရာဝိက္ခေပဝါဒ) လေးပါး၊ အကြောင်းကို မစွဲမူ၍ဖြစ်၏ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဝါဒ) နှစ်ပါး၊ သညာ ရှိ၏ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (သညီဝါဒ) တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါး၊ သညာမရှိဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (အသညီဝါဒ) ရှစ်ပါး၊ သညာရှိသည်လည်းမဟုတ် သညာမရှိသည်လည်းမဟုတ်ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (နေဝသညာနာသညီဝါဒ) ရှစ်ပါး၊ ပြတ်စဲ၏ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (ဥစ္ဆေဒဝါဒ) ခုနစ်ပါး၊ မျက်မှောက် (လောက) နိဗ္ဗာန်ရှိ၏ဟု ယူခြင်း ဒိဋ္ဌိ (ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒ) ငါးပါး၊ ဤသည်တို့သည် စကားပြေ ‘ဝေယျာကရဏ’ ဖြစ်သော ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားအပ်သော ဒိဋ္ဌိ ခြောက်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တည်း။ ခုဒ္ဒကဝတ္တုဝိဘင်း (ယုတ်ညံ့သော တရားများကို ဝေဖန်၍ ပြသော ဝိဘင်း) ပြီး၏။ ၁၈-ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂ (တရားနှလုံးတို့ကို ဝေဖန်၍ ပြသော ဝိဘင်း) ၁-သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝါရ (တရားအားလုံးတို့ကို သိမ်းကျုံးယူသောဝါရ) တရား-မျိုး အမေး
၁၈။ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂ
၁။ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝါရ
၉၇၈။ ကတိ ခန္ဓာ, ကတိ အာယတနာနိ, ကတိ ဓာတုယော, ကတိ သစ္စာနိ, ကတိ ဣန္ဒြိယာနိ, ကတိ ဟေတူ, ကတိ အာဟာရာ, ကတိ ဖဿာ, ကတိ ဝေဒနာ, ကတိ သညာ, ကတိ စေတနာ, ကတိ စိတ္တာနိ?
ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ဒွါဒသာယတနာနိ, အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော, စတ္တာရိ သစ္စာနိ, ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ, နဝ ဟေတူ, စတ္တာရော အာဟာရာ, သတ္တ ဖဿာ, သတ္တ ဝေဒနာ, သတ္တ သညာ, သတ္တ စေတနာ, သတ္တ စိတ္တာနိ။
၉၇၈။ ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အာယတနတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ဓာတ်တို့သည်အဘယ်မျှတို့နည်း၊ သစ္စာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အာဟာရတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တို့သည်အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ တရား-မျိုး အဖြေ ခန္ဓာတို့သည် ငါးပါးတို့တည်း၊ အာယတနတို့သည် တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တည်း၊ ဓာတ်တို့သည်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့တည်း၊ သစ္စာတို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် နှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တည်း၊ အကြောင်း ‘ဟိတ်’တို့သည် ကိုးပါးတို့တည်း၊ အာဟာရတို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’တို့သည်ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ စိတ်တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း။ (၁) ခန္ဓာ ၅-ပါး
၉၇၉။ တတ္ထ ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ? ရူပက္ခန္ဓော, ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’။
၉၇၉။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ခန္ဓာငါးပါးတို့ မည်သနည်း။ ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ဤသည်တို့ကို ခန္ဓာငါးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၂) အာယတန-ပါး
၉၈၀။ တတ္ထ ကတမာနိ ဒွါဒသာယတနာနိ? စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ဒွါဒသာယတနာနိ’’။
၉၈၀။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခာယတန+ရူပါယတန၊ သောတာယတန+သဒ္ဒါယတန၊ ဃာနာယတန+ဂန္ဓာယတန၊ ဇိဝှါယတန+ရသာယတန၊ ကာယာယတန+ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန+ဓမ္မာယတန။ ဤသည်တို့ကို အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်-ပါး
၉၈၁။ တတ္ထ ကတမာ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော? စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, စက္ခုဝိညာဏဓာတု, သောတဓာတု, သဒ္ဒဓာတု, သောတဝိညာဏဓာတု, ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဃာနဝိညာဏဓာတု, ဇိဝှါဓာတု, ရသဓာတု, ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, ကာယဝိညာဏဓာတု, မနောဓာတု, ဓမ္မဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော’’။
၉၈၁။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခုဓာတ်+ရူပဓာတ်+စက္ခုဝိညာဏဓာတ်၊ သောတဓာတ်+သဒ္ဒဓာတ်+သောတဝိညာဏဓာတ်၊ ဃာနဓာတ်+ဂန္ဓဓာတ်+ဃာနဝိညာဏဓာတ်၊ ဇိဝှါဓာတ်+ရသဓာတ်+ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်၊ ကာယဓာတ်+ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်+ကာယဝိညာဏဓာတ်၊ မနောဓာတ်+ဓမ္မဓာတ်+မနောဝိညာဏဓာတ်။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာ ၄-ပါး
၉၈၂။ တတ္ထ ကတမာနိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ? ဒုက္ခသစ္စံ, သမုဒယသစ္စံ, နိရောဓသစ္စံ, မဂ္ဂသစ္စံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘စတ္တာရိ သစ္စာနိ’’။
၉၈၂။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် သစ္စာလေးပါးတို့ မည်သနည်း။ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ နိရောဓသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ၊ ဤသည်တို့ကို သစ္စာလေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ် ကုန်၏။ (၅) ဣန္ဒြေ ၂၂-ပါး
၉၈၃။ တတ္ထ ကတမာနိ ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ? စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ, ပုရိသိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သုခိန္ဒြိယံ, ဒုက္ခိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ, အညိန္ဒြိယံ, အညာတာဝိန္ဒြိယံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ’’။
၉၈၃။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သုခိန္ဒြေဒုက္ခိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ ဒေါမနဿိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေအနညာတညဿာမိတိန္ဒြေ အညိန္ဒြေ အညာတာဝိန္ဒြေ၊ ဤသည်တို့ကို ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ် ၉-ပါး။
၉၈၄။ တတ္ထ ကတမေ နဝ ဟေတူ? တယော ကုသလဟေတူ, တယော အကုသလဟေတူ, တယော အဗျာကတဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော ကုသလဟေတူ? အလောဘော ကုသလဟေတု, အဒေါသော ကုသလဟေတု, အမောဟော ကုသလဟေတု – ဣမေ တယော ကုသလဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော အကုသလဟေတူ? လောဘော အကုသလဟေတု, ဒေါသော အကုသလဟေတု, မောဟော အကုသလဟေတု – ဣမေ တယော အကုသလဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော အဗျာကတဟေတူ? ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဝိပါကတော ကိရိယာဗျာကတေသု ဝါ ဓမ္မေသု အလောဘော, အဒေါသော, အမောဟော – ဣမေ တယော အဗျာကတဟေတူ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘နဝ ဟေတူ’’။
၉၈၄။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အကြောင်း (ဟိတ်) ကိုးပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ မလိုချင်မှု (အလောဘ) ကုသိုလ်ဟိတ်၊ မပြစ်မှားမှု (အဒေါသ) ကုသိုလ်ဟိတ်၊ မတွေဝေမှု (အမောဟ) ကုသိုလ်ဟိတ်။ ဤသည်တို့သည် ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ လိုချင်မှု (လောဘ) အကုသိုလ်ဟိတ်၊ ပြစ်မှားမှု (ဒေါသ) အကုသိုလ်ဟိတ်၊ တွေဝေမှု (မောဟ) အကုသိုလ်ဟိတ်။ ဤသည်တို့သည် အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်တရားတို့၏ အကျိုး (ဝိပါက်) အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိရိယာအဗျာကတ တရားတို့၌လည်းကောင်း (ဖြစ်ကြသော) မလိုချင်မှု (အလောဘ)၊ မပြစ်မှားမှု (အဒေါသ)၊ မတွေဝေမှု (အမောဟ)။ ဤသည်တို့သည် အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ဤသည်တို့ကို ဟိတ်ကိုးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရ ၄-ပါး။
၉၈၅။ တတ္ထ ကတမေ စတ္တာရော အာဟာရာ? ကဗဠီကာရာဟာရော [ကဗဠိံကာရော အာဟာရော (သီ။ သျာ။)], ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘စတ္တာရော အာဟာရာ’’။
၉၈၅။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အာဟာရလေးပါးတို့ မည်သနည်း။ အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရ၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ။ ဤသည်တို့ကို အာဟာရလေးပါးတို့ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿ ၇-ပါး
၉၈၆။ တတ္ထ ကတမေ သတ္တ ဖဿာ? စက္ခုသမ္ဖဿော, သောတသမ္ဖဿော, ဃာနသမ္ဖဿော, ဇိဝှါသမ္ဖဿော, ကာယသမ္ဖဿော, မနောဓာတုသမ္ဖဿော, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘သတ္တ ဖဿာ’’။
၉၈၆။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့‘စက္ခုသမ္ဖဿ’၊ နားအတွေ့‘သောတသမ္ဖဿ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ ‘ဃာနသမ္ဖဿ’၊ လျှာအတွေ့ ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿ’၊ ကိုယ်အတွေ့‘ကာယသမ္ဖဿ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့‘မနောဓာတုသမ္ဖဿ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿ’၊ ဤသည်တို့ကို တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခုနစ်ပါးတို့ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ (၉) ဝေဒနာ ၇-ပါး
၉၈၇။ တတ္ထ ကတမာ သတ္တ ဝေဒနာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘သတ္တ ဝေဒနာ’’။
၉၈၇။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ ကိုယ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ ဤသည်တို့ကို ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၁၀) သညာ ၇-ပါး
၉၈၈။ တတ္ထ ကတမာ သတ္တ သညာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ သညာ, သောတသမ္ဖဿဇာ သညာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ သညာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ သညာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ သညာ, မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘သတ္တ သညာ’’။
၉၈၈။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် မှတ် သားမှု ‘သညာ’ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘သောတသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့် ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ဃာနသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ ကိုယ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ကာယသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ ဤသည်တို့ကို မှတ်သားမှု ‘သညာ’ခုနစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၁၁) စေတနာ ၇-ပါး
၉၈၉။ တတ္ထ ကတမာ သတ္တ စေတနာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘သတ္တ စေတနာ’’။
၉၈၉။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘သောတသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘ဃာနသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ ကိုယ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘ကာယသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ ဤသည်တို့ကို စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၁၂) စိတ် ၇-ပါး။
၉၉၀။ တတ္ထ ကတမာနိ သတ္တ စိတ္တာနိ? စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဝိညာဏံ, ဃာနဝိညာဏံ, ဇိဝှါဝိညာဏံ, ကာယဝိညာဏံ, မနောဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘သတ္တ စိတ္တာနိ’’။
၉၉၀။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် စိတ်ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မြင်သိစိတ် ‘စက္ခုဝိညာဏ်’၊ ကြားသိစိတ် ‘သောတဝိညာဏ်’၊ နံသိစိတ် ‘ဃာနဝိညာဏ်’၊ လျက် သိစိတ် ‘ဇိဝှါဝိညာဏ်’၊ ထိသိစိတ် ‘ကာယဝိညာဏ်’၊ သိကာမျှသဘော ‘မနောဓာတ်’၊ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏ ဓာတ်’၊ ဤသည်တို့ကို စိတ်ခုနစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝါရ (တရားအားလုံးကို သိမ်းကျုံးယူသော ဝါရ) ပြီး၏။ ၂-ဥပ္ပတ္တာနုပ္ပတ္တိဝါရ (တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်းကို ပြဆိုခြင်း) ၁-ကာမဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၂။ ဥပ္ပတ္တာနုပ္ပတ္တိဝါရော
၁။ ကာမဓာတု
၉၉၁။ ကာမဓာတုယာ ကတိ ခန္ဓာ, ကတိ အာယတနာနိ, ကတိ ဓာတုယော, ကတိ သစ္စာနိ, ကတိ ဣန္ဒြိယာနိ, ကတိ ဟေတူ, ကတိ အာဟာရာ, ကတိ ဖဿာ, ကတိ ဝေဒနာ, ကတိ သညာ, ကတိ စေတနာ, ကတိ စိတ္တာနိ?
ကာမဓာတုယာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ဒွါဒသာယတနာနိ, အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော, တီဏိ သစ္စာနိ, ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ, နဝ ဟေတူ, စတ္တာရော အာဟာရာ, သတ္တ ဖဿာ, သတ္တ ဝေဒနာ, သတ္တ သညာ, သတ္တ စေတနာ, သတ္တ စိတ္တာနိ။
၉၉၁။ ကာမဓာတ်၌ ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အာယတနတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ဓာတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ သစ္စာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အာဟာရတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ စိတ်တို့သည်အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ ကာမဓာတ်၌ ခန္ဓာတို့သည် ငါးပါးတို့တည်း၊ အာယတနတို့သည် တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တည်း၊ ဓာတ်တို့သည် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့တည်း၊ သစ္စာတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် နှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တည်း၊ အကြောင်း ‘ဟိတ်’တို့သည် ကိုးပါးတို့တည်း၊ အာဟာရတို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း၊ စိတ်တို့သည် ခုနစ်ပါးတို့တည်း။ (၁) ခန္ဓာ ၅-ပါး
၉၉၂။ တတ္ထ ကတမေ ကာမဓာတုယာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ? ရူပက္ခန္ဓော, ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ကာမဓာတုယာ ဒွါဒသာယတနာနိ? စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ ဒွါဒသာယတနာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာ ကာမဓာတုယာ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော? စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, စက္ခုဝိညာဏဓာတု, သောတဓာတု, သဒ္ဒဓာတု, သောတဝိညာဏဓာတု, ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဃာနဝိညာဏဓာတု, ဇိဝှါဓာတု, ရသဓာတု, ဇိဝှါဝိညာဏဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, ကာယဝိညာဏဓာတု, မနောဓာတု, ဓမ္မဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ အဋ္ဌာရသ ဓာတုယော’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ကာမဓာတုယာ တီဏိ သစ္စာနိ? ဒုက္ခသစ္စံ, သမုဒယသစ္စံ, မဂ္ဂသစ္စံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ တီဏိ သစ္စာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ကာမဓာတုယာ ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ? စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ…ပေ… အညာတာဝိန္ဒြိယံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ ဗာဝီသတိန္ဒြိယာနိ’’။
တတ္ထ ကတမေ ကာမဓာတုယာ နဝ ဟေတူ? တယော ကုသလဟေတူ, တယော အကုသလဟေတူ, တယော အဗျာကတဟေတူ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ နဝ ဟေတူ’’။
တတ္ထ ကတမေ ကာမဓာတုယာ စတ္တာရော အာဟာရာ? ကဗဠီကာရာဟာရော, ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ စတ္တာရော အာဟာရာ’’။
တတ္ထ ကတမေ ကာမဓာတုယာ သတ္တ ဖဿာ? စက္ခုသမ္ဖဿော သောတသမ္ဖဿော, ဃာနသမ္ဖဿော, ဇိဝှါသမ္ဖဿော, ကာယသမ္ဖဿော, မနောဓာတုသမ္ဖဿော, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ သတ္တ ဖဿာ’’။
တတ္ထ ကတမာ ကာမဓာတုယာ သတ္တ ဝေဒနာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ – ဣမာ ဝုစ္စတ္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ သတ္တ ဝေဒနာ’’။
တတ္ထ ကတမာ ကာမဓာတုယာ သတ္တ သညာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ သညာ, သောတသမ္ဖဿဇာ သညာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ သညာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ သညာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ သညာ, မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ သတ္တ သညာ’’။
တတ္ထ ကတမာ ကာမဓာတုယာ သတ္တ စေတနာ? စက္ခုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, သောတသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, ဃာနသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, ကာယသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ သတ္တ စေတနာ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ကာမဓာတုယာ သတ္တ စိတ္တာနိ? စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဝိညာဏံ, ဃာနဝိညာဏံ, ဇိဝှါဝိညာဏံ, ကာယဝိညာဏံ, မနောဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ကာမဓာတုယာ သတ္တ စိတ္တာနိ’’။
၉၉၂။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ ခန္ဓာငါးပါးတို့ မည်သနည်း။ ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ ခန္ဓာငါးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၂) အာယတန-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း-စက္ခာယတန+ရူပါယတန၊ သောတာယတန+သဒ္ဒါယတန၊ ဃာနာယတန+ဂန္ဓာယတန၊ ဇိဝှါယတန +ရသာယတန၊ ကာယာယတန+ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန+ဓမ္မာယတန၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခုဓာတ်+ရူပဓာတ်+စက္ခုဝိညာဏဓာတ်၊ သောတဓာတ်+သဒ္ဒဓာတ်+သောတဝိညာဏဓာတ်၊ ဃာနဓာတ်+ဂန္ဓဓာတ်+ဃာနဝိညာဏဓာတ်၊ ဇိဝှါဓာတ်+ရသဓာတ်+ဇိဝှါဝိညာဏဓာတ်၊ ကာယဓာတ်+ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်+ကာယဝိညာဏဓာတ်၊ မနောဓာတ်+ဓမ္မဓာတ်+မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဤသည်တို့ကို ကာမ ဓာတ်၌ ဓာတ်တစ်ဆယ့် ရှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာ ၃-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ သစ္စာသုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ သစ္စာသုံးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၅) ဣန္ဒြေ ၂၂ ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ။ပ။ အညာတာဝိန္ဒြေ၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ် ၉-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ကိုးပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါး၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ကိုးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရလေးပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ အာဟာရလေးပါးတို့ မည်သနည်း။ အလုတ်အလွေး ပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရ၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ အာဟာရ လေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿခုနစ်ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ ‘စက္ခုသမ္ဖဿ’၊ နားအတွေ့ ‘သောတသမ္ဖဿ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ ‘ဃာနသမ္ဖဿ’၊ လျှာအတွေ့ ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿ’၊ ကိုယ်အတွေ့ ‘ကာယသမ္ဖဿ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ ‘မနောဓာတုသမ္ဖဿ’၊ မနော ဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿ’၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ခုနစ်ပါး တို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၉) ဝေဒနာခုနစ်ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘သောတသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ’၊ ကိုယ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ကာယ သမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ’၊ ဤသည် တို့ကို ကာမဓာတ်၌ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ (၁၀) သညာခုနစ်ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သောမှတ်သားမှု ‘သောတသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ဃာနသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ ကိုယ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သောမှတ်သားမှု ‘ကာယသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘မနောဓာတုသမ္ဖဿဇာသညာ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော မှတ်သားမှု ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ’၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ ခုနစ်ပါးတို့ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ (၁၁) စေတနာခုနစ်ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာစေတနာ’၊ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သောစေ့ဆော်မှု ‘သောတသမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘ဃာနသမ္ဖဿဇာစေတနာ’၊ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာစေတနာ’၊ ကိုယ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘ကာယသမ္ဖဿဇာစေတနာ’၊ မနောဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘မနောဓာတု သမ္ဖဿဇာ စေတနာ’၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘မနောဝိညာဏဓာတု သမ္ဖဿဇာစေတနာ’၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၁၂) စိတ် ၇-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကာမဓာတ်၌ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့ မည်သနည်း-မြင်သိစိတ် ‘စက္ခုဝိညာဏ်’၊ ကြားသိစိတ် ‘သောတဝိညာဏ်’၊ နံသိစိတ် ‘ဃာနဝိညာဏ်’၊ လျက်သိစိတ် ‘ဇိဝှါဝိညာဏ်’၊ ထိသိစိတ် ‘ကာယဝိညာဏ်’၊ သိကာမျှသဘော ‘မနောဓာတ်’၊ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ ဤသည်တို့ကို ကာမဓာတ်၌ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ ၂-ရူပဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၂။ ရူပဓာတု
၉၉၃။ ရူပဓာတုယာ ကတိ ခန္ဓာ, ကတိ အာယတနာ, ကတိ ဓာတုယော, ကတိ သစ္စာနိ, ကတိ ဣန္ဒြိယာနိ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ?
ရူပဓာတုယာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, ဆ အာယတနာနိ, နဝ ဓာတုယော, တီဏိ သစ္စာနိ, စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ, အဋ္ဌ ဟေတူ, တယော အာဟာရာ, စတ္တာရော ဖဿာ, စတဿော ဝေဒနာ, စတဿော သညာ, စတဿော စေတနာ, စတ္တာရိ စိတ္တာနိ။
၉၉၃။ ရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အာယတနတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ဓာတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ သစ္စာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ပ။ စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ ရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာတို့သည် ငါးပါးတို့တည်း၊ အာယတနတို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်း၊ ဓာတ်တို့သည်ကိုးပါးတို့တည်း၊ သစ္စာတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် တစ်ဆယ့်လေးပါးတို့တည်း၊ ဟိတ်တို့သည် ရှစ်ပါးတို့တည်း၊ အာဟာရတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒန’ တို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ တို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’တို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ စိတ်တို့သည် လေးပါးတို့တည်း။ (၁) ခန္ဓာ ၅-ပါး
၉၉၄။ တတ္ထ ကတမေ ရူပဓာတုယာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ? ရူပက္ခန္ဓော, ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ ပဉ္စက္ခန္ဓာ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ရူပဓာတုယာ ဆ အာယတနာနိ? စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ ဆ အာယတနာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာ ရူပဓာတုယာ နဝ ဓာတုယော? စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, စက္ခုဝိညာဏဓာတု, သောတဓာတု, သဒ္ဒဓာတု, သောတဝိညာဏဓာတု, မနောဓာတု, ဓမ္မဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ နဝ ဓာတုယော’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ရူပဓာတုယာ တီဏိ သစ္စာနိ? ဒုက္ခသစ္စံ, သမုဒယသစ္စံ, မဂ္ဂသစ္စံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ တီဏိ သစ္စာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ ရူပဓာတုယာ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ? စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ, အညိန္ဒြိယံ, အညာတာဝိန္ဒြိယံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ’’။
တတ္ထ ကတမေ ရူပဓာတုယာ အဋ္ဌ ဟေတူ? တယော ကုသလဟေတူ, ဒွေ အကုသလဟေတူ, တယော အဗျာကတဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော ကုသလဟေတူ? အလောဘော ကုသလဟေတု, အဒေါသော ကုသလဟေတု, အမောဟော ကုသလဟေတု – ဣမေ တယော ကုသလဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ ဒွေ အကုသလဟေတူ? လောဘော အကုသလဟေတု, မောဟော အကုသလဟေတု – ဣမေ ဒွေ အကုသလဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော အဗျာကတဟေတူ? ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဝိပါကတော ကိရိယာဗျာကတေသု ဝါ ဓမ္မေသု အလောဘော, အဒေါသော, အမောဟော – ဣမေ တယော အဗျာကတဟေတူ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ရူပဓာတုယာ အဋ္ဌ ဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ ရူပဓာတုယာ တယော အာဟာရာ? ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ တယော အာဟာရာ’’။
တတ္ထ ကတမေ ရူပဓာတုယာ စတ္တာရော ဖဿာ? စက္ခုသမ္ဖဿော, သောတသမ္ဖဿော, မနောဓာတုသမ္ဖဿော, မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ စတ္တာရော ဖဿာ’’။
တတ္ထ ကတမာ ရူပဓာတုယာ စတဿော ဝေဒနာ…ပေ… စတဿော သညာ…ပေ… စတဿော စေတနာ…ပေ… စတ္တာရိ စိတ္တာနိ? စက္ခုဝိညာဏံ, သောတဝိညာဏံ, မနောဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘ရူပဓာတုယာ စတ္တာရိ စိတ္တာနိ’’။
၉၉၄။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာငါးပါးတို့ မည်သနည်း။ ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာငါးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၂) အာယတန ၆-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ အာယတနခြောက်ပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခာယတန+ရူပါယတန၊ သောတာယတန+သဒ္ဒါယတန၊ မနာယတန+ဓမ္မာယတန၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ အာယတနခြောက်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ် ၉-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ ဓာတ်ကိုးပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခုဓာတ်+ရူပဓာတ်+စက္ခုဝိညာဏဓာတ်၊ သောတဓာတ်+သဒ္ဒဓာတ်+သောတဝိညာဏဓာတ်၊ မနောဓာတ်+ဓမ္မဓာတ်+မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ ဓာတ်ကိုးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာ ၃-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ သစ္စာသုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ သစ္စာသုံးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၅) ဣန္ဒြေ-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ မည်သနည်း။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေသမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြေ အညိန္ဒြေ အညာတာဝိန္ဒြေ၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ ဣန္ဒြေ တစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ် ၈-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကြောင်းဟိတ်ရှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အကုသိုလ်ဟိတ်နှစ်ပါး၊ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ မလိုချင်မှုကုသိုလ်ဟိတ် (အလောဘ)၊ မပြစ်မှားမှုကုသိုလ်ဟိတ် (အဒေါသ)၊ မတွေဝေမှုကုသိုလ်ဟိတ် (အမောဟ)၊ ဤသည်တို့သည် ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အကုသိုလ်ဟိတ်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ လိုချင်မှု အကုသိုလ်ဟိတ် (လောဘ)၊ တွေဝေမှု အကုသိုလ်ဟိတ် (မောဟ)၊ ဤသည်တို့သည်အကုသိုလ်ဟိတ် နှစ်ပါးတို့တည်း။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်တရားတို့၏ အကျိုး (ဝိပါက်) အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိရိယာအဗျာကတတရားတို့၌လည်းကောင်း (ဖြစ်သော) မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’၊ မတွေဝေမှု ‘အမောဟ’၊ ဤသည်တို့သည် အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ ဟိတ်ရှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရ ၃-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ အာဟာရသုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’အာဟာရ၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ အာဟာရသုံးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿ ၄-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’လေးပါးတို့ မည်သနည်း။ မျက်စိအတွေ့ ‘စက္ခုသမ္ဖဿ’၊ နားအတွေ့ ‘သောတသမ္ဖဿ’၊ သိကာမျှသဘော မနောဓာတ်အတွေ့‘မနောဓာတုသမ္ဖဿ’၊ အထူးသိမှု သဘော မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿ’၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ လေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာ ၄-ပါး စသည် ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ရူပဓာတ်၌ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ လေးပါးတို့ မည်သနည်း။ပ။ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ လေးပါးတို့ မည်သနည်း။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ လေးပါးတို့ မည်သနည်း။ပ။ စိတ်လေးပါးတို့ မည်သနည်း။ မြင်သိစိတ် ‘စက္ခုဝိညာဏ်’၊ ကြားသိစိတ် ‘သောတဝိညာဏ်’၊ သိကာမျှသဘော ‘မနောဓာတ်’၊ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ ဤသည်တို့ကို ရူပဓာတ်၌ စိတ်လေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ ၃-အရူပဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၃။ အရူပဓာတု
၉၉၅။ အရူပဓာတုယာ ကတိ ခန္ဓာ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ?
အရူပဓာတုယာ စတ္တာရော ခန္ဓာ, ဒွေ အာယတနာနိ, ဒွေ ဓာတုယော, တီဏိ သစ္စာနိ, ဧကာဒသိန္ဒြိယာနိ, အဋ္ဌ ဟေတူ, တယော အာဟာရာ, ဧကော ဖဿော, ဧကာ ဝေဒနာ, ဧကာ သညာ, ဧကာ စေတနာ, ဧကံ စိတ္တံ။
၉၉၅။ အရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ပ။ စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ အရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာတို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ အာယတနတို့သည် နှစ်ပါးတို့တည်း၊ ဓာတ်တို့ သည်နှစ်ပါးတို့တည်း၊ သစ္စာတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့တည်း၊ ဟိတ်တို့သည် ရှစ်ပါးတို့တည်း၊ အာဟာရတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’သည် တစ်ပါးတည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ သည် တစ်ပါးတည်း၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ သည် တစ်ပါးတည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’သည် တစ်ပါးတည်း၊ စိတ်သည် တစ်ပါးတည်း။ (၁) ခန္ဓာ ၄-ပါး
၉၉၆။ တတ္ထ ကတမေ အရူပဓာတုယာ စတ္တာရော ခန္ဓာ? ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ စတ္တာရော ခန္ဓာ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ အရူပဓာတုယာ ဒွေ အာယတနာနိ? မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ ဒွေ အာယတနာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာ အရူပဓာတုယာ ဒွေ ဓာတုယော? မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ ဒွေ ဓာတုယော’’။
တတ္ထ ကတမာနိ အရူပဓာတုယာ တီဏိ သစ္စာနိ? ဒုက္ခသစ္စံ, သမုဒယသစ္စံ, မဂ္ဂသစ္စံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ တီဏိ သစ္စာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ အရူပဓာတုယာ ဧကာဒသိန္ဒြိယာနိ? မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ, အညိန္ဒြိယံ, အညာတာဝိန္ဒြိယံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ ဧကာဒသိန္ဒြိယာနိ’’။
တတ္ထ ကတမေ အရူပဓာတုယာ အဋ္ဌ ဟေတူ? တယော ကုသလဟေတူ, ဒွေ အကုသလဟေတူ, တယော အဗျာကတဟေတူ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ အဋ္ဌ ဟေတူ’’။
တတ္ထ ကတမေ အရူပဓာတုယာ တယော အာဟာရာ? ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အရူပဓာတုယာ တယော အာဟာရာ’’။
တတ္ထ ကတမော အရူပဓာတုယာ ဧကော ဖဿော? မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အရူပဓာတုယာ ဧကော ဖဿော’’။
တတ္ထ ကတမာ အရူပဓာတုယာ ဧကာ ဝေဒနာ…ပေ… ဧကာ သညာ…ပေ… ဧကာ စေတနာ…ပေ… ဧကံ စိတ္တံ? မနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အရူပဓာတုယာ ဧကံ စိတ္တံ’’။
၉၉၆။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာလေးပါးတို့ မည်သနည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ဤသည်တို့ကို အရူပဓာတ်၌ ခန္ဓာလေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၂) အာယတန ၂-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ အာယတနနှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန၊ ဤသည်တို့ကို အရူပဓာတ်၌ အာယတနနှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ် ၂-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်၊ ဤသည်တို့ကို အရူပဓာတ်၌ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာ ၃-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ သစ္စာသုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ ဒုက္ခသစ္စာ သမုဒယသစ္စာ မဂ္ဂသစ္စာ၊ ဤသည်တို့ကို အရူပဓာတ်၌ သစ္စာသုံးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၅) ဣန္ဒြေ-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ။ အညိန္ဒြေ အညာတာဝိန္ဒြေ၊ ဤသည်တို့ကို အရူပဓာတ်၌ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ် ၈-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကြောင်းဟိတ်ရှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အကုသိုလ်ဟိတ်နှစ်ပါး၊ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါး။ပ။ ဤသည်တို့ကို အရူပ ဓာတ်၌ ဟိတ်ရှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရ ၃-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် အရူပဓာတ်၌ အာဟာရသုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ၊ ဤသည်တို့ကို အရူပဓာတ်၌ အာဟာရသုံးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿ ၁-ပါး ထိုတွင် အဘယ်သည် အရူပဓာတ်၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး မည်သနည်း။ အထူးသိမှု သဘော မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿ’၊ ယင်းကို အရူပဓာတ်၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါးဟု ဆိုအပ်၏။ (၉-၁၂) ခံစားမှု ဝေဒနာစသည် ထိုတွင် အဘယ်သည် အရူပဓာတ်၌ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’တစ်ပါး မည်သနည်း။ပ။ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ တစ်ပါး မည်သနည်း။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး မည်သနည်း။ပ။ စိတ်တစ်ပါး မည်သနည်း။ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ ယင်းကို အရူပဓာတ်၌ စိတ်တစ်ပါးဟု ဆိုအပ်၏။ ၄-ဓာတ်သုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၄။ အပရိယာပန္နံ
၉၉၇။ အပရိယာပန္နေ ကတိ ခန္ဓာ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ?
အပရိယာပန္နေ စတ္တာရော ခန္ဓာ, ဒွေ အာယတနာနိ, ဒွေ ဓာတုယော, ဒွေ သစ္စာနိ, ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ, ဆ ဟေတူ, တယော အာဟာရာ, ဧကော ဖဿော, ဧကာ ဝေဒနာ, ဧကာ သညာ, ဧကာ စေတနာ, ဧကံ စိတ္တံ။
၉၉၇။ ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ပ။ စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ခန္ဓာတို့သည် လေးပါးတို့တည်း၊ အာယတနတို့သည် နှစ်ပါးတို့တည်း၊ ဓာတ်တို့သည် နှစ်ပါးတို့တည်း၊ သစ္စာတို့သည် နှစ်ပါးတို့တည်း၊ ဣန္ဒြေတို့သည် တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တည်း၊ အကြောင်း ‘ဟိတ်’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်း၊ အာဟာရတို့သည် သုံးပါးတို့တည်း၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ သည် တစ်ပါးတည်း၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’သည် တစ်ပါးတည်း၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’သည် တစ်ပါးတည်း၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’သည် တစ်ပါးတည်း၊ စိတ်သည် တစ်ပါးတည်း။ (၁) ခန္ဓာ ၄-ပါး
၉၉၈။ တတ္ထ ကတမေ အပရိယာပန္နေ စတ္တာရော ခန္ဓာ? ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ စတ္တာရော ခန္ဓာ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ အပရိယာပန္နေ ဒွေ အာယတနာနိ? မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဒွေ အာယတနာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာ အပရိယာပန္နေ ဒွေ ဓာတုယော? မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု – ဣမာ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဒွေ ဓာတုယော’’။
တတ္ထ ကတမာနိ အပရိယာပန္နေ ဒွေ သစ္စာနိ? မဂ္ဂသစ္စံ, နိရောဓသစ္စံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဒွေ သစ္စာနိ’’။
တတ္ထ ကတမာနိ အပရိယာပန္နေ ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ? မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ, အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ, အညိန္ဒြိယံ, အညာတာဝိန္ဒြိယံ – ဣမာနိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ’’။
တတ္ထ ကတမေ အပရိယာပန္နေ ဆ ဟေတူ? တယော ကုသလဟေတူ, တယော အဗျာကတဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော ကုသလဟေတူ? အလောဘော ကုသလဟေတု, အဒေါသော ကုသလဟေတု, အမောဟော ကုသလဟေတု – ဣမေ တယော ကုသလဟေတူ။
တတ္ထ ကတမေ တယော အဗျာကတဟေတူ? ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဝိပါကတော အလောဘော, အဒေါသော, အမောဟော – ဣမေ တယော အဗျာကတဟေတူ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဆ ဟေတူ’’။
တတ္ထ ကတမေ အပရိယာပန္နေ တယော အာဟာရာ? ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ‘‘အပရိယာပန္နေ တယော အာဟာရာ’’။
တတ္ထ ကတမော အပရိယာပန္နေ ဧကော ဖဿော? မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – အယံ ဝုစ္စတိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဧကော ဖဿော’’။
တတ္ထ ကတမာ အပရိယာပန္နေ ဧကာ ဝေဒနာ…ပေ… ဧကာ သညာ…ပေ… ဧကာ စေတနာ…ပေ… ဧကံ စိတ္တံ? မနောဝိညာဏဓာတု – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ‘‘အပရိယာပန္နေ ဧကံ စိတ္တံ’’။
၉၉၈။ ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ခန္ဓာလေးပါးတို့ မည်သနည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတွင်အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ခန္ဓာလေးပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၂) အာယတန ၂ ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ အာယတန နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ အာယတနနှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ် ၂ ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ဓာတ် နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာ ၂ ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ သစ္စာ နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မဂ္ဂသစ္စာ နိရောဓသစ္စာ။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ သစ္စာနှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၅) ဣန္ဒြေ-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ မည်သနည်း။ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေအနညာတညဿာမီတိန္ဒြေ အညိန္ဒြေ အညာတာဝိန္ဒြေ။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတို့၌ အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ် ၆-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ခြောက်ပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါး၊ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထို ၆ ပါးတို့တွင် အဘယ်တို့သည် ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’ဟူသော ကုသိုလ်ဟိတ်၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’ဟူသော ကုသိုလ်ဟိတ်၊ မတွေဝေမှု ‘အမောဟ’ဟူသော ကုသိုလ်ဟိတ်။ ဤသည်တို့သည် ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့တည်း။ ထို ၆ ပါးတို့တွင် အဘယ်တို့သည် အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ ကုသိုလ်တရားတို့၏ အကျိုး (ဝိပါက်) အားဖြင့် (ဖြစ်သော) မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’၊ မတွေဝေမှု ‘အမောဟ’။ ဤသည်တို့သည် အဗျာကတဟိတ်သုံးပါး တို့တည်း။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ခြောက်ပါးတို့ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရ ၃-ပါး ထိုတွင် အဘယ်တို့သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ အာဟာရသုံးပါးတို့ မည်သနည်း။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ။ ဤသည်တို့ကို ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ အာဟာရသုံးပါးတို့ဟုဆိုအပ် ကုန်၏။ (၈) ဖဿ ၁-ပါး ထိုတွင် အဘယ်သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တစ်ပါး မည်သနည်း။ အထူးသိမှု သဘော မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿ’။ ယင်းကို ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တစ်ပါးဟု ဆိုအပ်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာ ၁-ပါး စသည် ထိုတွင် အဘယ်သည် ဓာတ်သုံးပါးတွင် အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌- ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’တစ်ပါး မည်သနည်း။ပ။ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ တစ်ပါး မည်သနည်း။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး မည်သနည်း။ပ။ စိတ်တစ်ပါး မည်သနည်း။ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ ယင်းကို ဓာတ်သုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သော (လောကုတ္တရာ) တရား၌ စိတ်တစ်ပါးဟု ဆိုအပ်၏။ တရားတို့၏ ဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်းကိုပြဆိုသောဥပ္ပတ္တာနုပ္ပတ္တိဝါရ ပြီး၏။ ၃-ပရိယာပန္နာပရိယာပန္နဝါရ (ဓာတ်သုံးပါး၌ အကျုံးဝင်, မဝင်သောတရားတို့ကို ပြဆိုသော ဝါရ) ၁-ကာမဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၃။ ပရိယာပန္နာပရိယာပန္နဝါရော
၁။ ကာမဓာတု
၉၉၉။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, ကတိ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, ကတိ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ?
၉၉၉။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာငါးပါး
၁၀၀၀။ ရူပက္ခန္ဓော ကာမဓာတုပရိယာပန္နော၊ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
ဒသာယတနာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ အာယတနာ သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
သောဠသ ဓာတုယော ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
သမုဒယသစ္စံ ကာမဓာတုပရိယာပန္နံ၊ ဒွေ သစ္စာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နံ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နံ။
ဒသိန္ဒြိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ တီဏိန္ဒြိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
တယော အကုသလဟေတူ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဆ ဟေတူ သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော ကာမဓာတုပရိယာပန္နော၊ တယော အာဟာရာ သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
ဆ ဖဿာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ကာမဓာတု ပရိယာပန္နော, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နော။
ဆ ဝေဒနာ…ပေ… ဆ သညာ… ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ကာမဓာတုပရိယာပန္နာ။
၁၀၀၀။ ရူပက္ခန္ဓာသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ ကာမ ဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၂) အာယတန-ပါး အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ အာယတနနှစ်ပါးတို့သည် အချို့ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၃) ဓာတ်-ပါး ဓာတ်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၄) သစ္စာ ၄-ပါး သမုဒယသစ္စာသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏။ သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံး မဝင်ကုန်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၅) ဣန္ဒြေ ၂၂-ပါး ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ ဣန္ဒြေသုံးပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၆) ဟိတ် ၆-ပါး အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ (ကြွင်း) ဟိတ် ခြောက်ပါးတို့သည်အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၇) အာဟာရ ၄-ပါး အလုတ်အလွေးကို ပြုသော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၈) ဖဿ ၆-ပါး တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့သည် အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာ ၆-ပါးစသည် ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ ၂-ရူပဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၂။ ရူပဓာတု
၁၀၀၁။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, ကတိ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ …ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, ကတိ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ?
၁၀၀၁။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေ ဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာ ၅-ပါး
၁၀၀၂။ ရူပက္ခန္ဓော န ရူပဓာတုပရိယာပန္နော၊ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
ဒသာယတနာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ အာယတနာ သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
သောဠသ ဓာတုယော န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
တီဏိ သစ္စာနိ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နံ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နံ။
တေရသိန္ဒြိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
တယော အကုသလဟေတူ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဆ ဟေတူ သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော န ရူပဓာတုပရိယာပန္နော၊ တယော အာဟာရာ သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
ဆ ဖဿာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နော, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နော။
ဆ ဝေဒနာ…ပေ… ဆ သညာ… ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န ရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
၁၀၀၂။ ရူပက္ခန္ဓာသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၂) အာယတန-ပါး အာယတန ဆယ်ပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ အာယတန နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၃) ဓာတ်-ပါး ဓာတ်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၄) သစ္စာ ၄-ပါး သစ္စာသုံးပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၅) ဣန္ဒြေ ၂၂ ပါး ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၆) ဟိတ် ၉-ပါး အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်၊ (ကြွင်း) ဟိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အချို့ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၇) အာဟာရ ၄-ပါး အလုတ်အလွေး ပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (ကြွင်း) အာဟာရ သုံးပါးတို့သည် အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံး မဝင်ကုန်။ (၈) ဖဿ ၇-ပါး တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ သည်အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာ စသည် ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၃) အရူပဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၃။ အရူပဓာတု
၁၀၀၃။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, ကတိ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, ကတိ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ?
၁၀၀၃။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း၊ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်သော စိတ်တို့သည်အဘယ်မျှတို့နည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာ ၅-ပါး
၁၀၀၄။ ရူပက္ခန္ဓော န အရူပဓာတုပရိယာပန္နော၊ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
ဒသာယတနာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ အာယတနာ သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
သောဠသ ဓာတုယော န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
တီဏိ သစ္စာနိ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာနိ။
ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နံ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နံ။
စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ အဋ္ဌိန္ဒြိယာ သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
တယော အကုသလဟေတူ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ ဆ ဟေတူ သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော န အရူပဓာတုပရိယာပန္နော၊ တယော အာဟာရာ သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
ဆ ဖဿာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နော, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နော။
ဆ ဝေဒနာ…ပေ… ဆ သညာ … ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ, သိယာ န အရူပဓာတုပရိယာပန္နာ။
၁၀၀၄။ ရူပက္ခန္ဓာသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၂) အာယတန ၁၂-ပါး အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ အာယတနနှစ်ပါးတို့သည် အချို့အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၃) ဓာတ် ၁၈-ပါး ဓာတ်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၄) သစ္စာ ၄-ပါး သစ္စာသုံးပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၅) ဣန္ဒြေ ၂၂-ပါး ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့သည် အချို့့အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၆) ဟိတ် ၉-ပါး အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (ကြွင်း) ဟိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အချို့အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၇) အာဟာရ ၄-ပါး အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (ကြွင်း) အာဟာရ သုံးပါးတို့သည် အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ (၈) ဖဿ ၇ ပါး တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ သည်အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသည် ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်ကုန်။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးမဝင်။ ၄-ဓမ္မဒဿနဝါရ (တရားတို့ကို ညွှန်ပြရာဖြစ်သော ဝါရ) ၁-ကာမဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၄။ ပရိယာပန္နာပရိယာပန္နံ
၁၀၀၅။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ပရိယာပန္နာ, ကတိ အပရိယာပန္နာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ပရိယာပန္နာ, ကတိ အပရိယာပန္နာ?
၁၀၀၆။ ရူပက္ခန္ဓော ပရိယာပန္နော၊ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
ဒသာယတနာ ပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ အာယတနာ သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
သောဠသ ဓာတုယော ပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
ဒွေ သစ္စာ ပရိယာပန္နာ၊ ဒွေ သစ္စာ အပရိယာပန္နာ။
ဒသိန္ဒြိယာ ပရိယာပန္နာ, တီဏိန္ဒြိယာ အပရိယာပန္နာ၊ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
တယော အကုသလဟေတူ ပရိယာပန္နာ၊ ဆ ဟေတူ သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော ပရိယာပန္နော၊ တယော အာဟာရာ သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
ဆ ဖဿာ ပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ပရိယာပန္နော, သိယာ အပရိယာပန္နော။
ဆ ဝေဒနာ…ပေ… ဆ သညာ… ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ ပရိယာပန္နာ၊ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ ပရိယာပန္နာ, သိယာ အပရိယာပန္နာ။
၄။ ဓမ္မဒဿနဝါရော
၁။ ကာမဓာတု
၁၀၀၇။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတိ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ?
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဧကာဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ အပရာနိ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ နဝါယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ သတ္တာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဧကာဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ အပရာ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ နဝ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ သတ္တ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ၊ ကဿစိ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ အပရာနိ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ အပရာနိ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ အပရာနိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ သတ္တိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ စတ္တာရိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ ဒွေ ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကဿစိ [ကေစိ (သျာ။)] အဟေတုကာ ပါတုဘဝန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ စတ္တာရော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ၊ သဗ္ဗေသံ ဧကာ ဝေဒနာ… ဧကာ သညာ… ဧကာ စေတနာ… ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၀၇။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခါ အဘယ်မျှသော ခန္ဓာတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ပ။ အဘယ်မျှသော စိတ်တို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခါ သူခပ်သိမ်းတို့အား ခန္ဓာငါးပါး ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၂) အာယတန အချို့သူအား အာယတနတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား အာယတနဆယ်ပါး တို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား (တစ်နည်း) အခြား အာယတနဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ အချို့သူအား အာယတနကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား အာယတနခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ် အချို့သူအား ဓာတ်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား (တစ်နည်း) အခြား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဓာတ်ကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဓာတ်ခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာ သူခပ်သိမ်းတို့အား သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေ အချို့သူအား ဣန္ဒြေ တစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေ တစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား (တစ်နည်း) အခြားဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား (တစ်နည်း) အခြားဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား (တစ်နည်း) အခြားဣန္ဒ္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဣန္ဒြေလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ် အချို့သူအား ဟိတ်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဟိတ်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့သူအား ဟိတ်မပါဘဲ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရ သူခပ်သိမ်းတို့အား အာဟာရလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿ သူခပ်သိမ်းတို့အား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၉) ဝေဒနာ သူခပ်သိမ်းတို့အား ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၁၀) သညာ သူခပ်သိမ်းတို့အား သိမှတ်မှု (သညာ) တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၁၁) စေတနာ သူခပ်သိမ်းတို့အား စေ့ဆော်မှု (စေတနာ) တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၁၂) စိတ် သူခပ်သိမ်းတို့အား စိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ အကျယ်ဖွင့်ပြခြင်း (၁) ခန္ဓာတရား
၁၀၀၈။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ? ရူပက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ။
၁၀၀၈။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား အဘယ်ခန္ဓာငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်သူခပ်သိမ်းတို့အား ဤခန္ဓာငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရားများ
၁၀၀၉။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဧကာဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ, ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ, ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ, နေရယိကာနံ ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧကာဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ ဧကာဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စန္ဓာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ အပရာနိ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ နဝါယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စန္ဓဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ နဝါယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ရူပါယတနံ, ဃာနာယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ နဝါယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ သတ္တာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သတ္တာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ရူပါယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ရသာယတနံ, ကာယာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ သတ္တာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
၁၀၀၉။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား အာယတနတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အာယတနအပြည့်အစုံဖြစ်ထိုက်ကုန်သော ကာမာဝစရနတ်၊ ကမ္ဘာဦးလူ၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှားဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အားပဋိသန္ဓေအခါ အာယတန တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခာယတန၊ ရူပါယတန၊ သောတာယတန၊ ဃာနာယတန၊ ဂန္ဓာယတန၊ ဇိဝှါယတန၊ ရသာယတန၊ ကာယာယတန၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အားဤအာယတနတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား အာယတနဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကန်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ အာယတနဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပါယတန၊ သောတာယတန၊ ဃာနာယတန၊ ဂန္ဓာယတန၊ ဇိဝှါယတန၊ ရသာယတန၊ ကာယာ ယတန၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အားဤအာယတနဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား (တစ်နည်း) အခြား အာယတနဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- ပဋိသန္ဓေအားဖြင့်နားပင်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှားဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ အာယတနဆယ်ပါးတို့ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခာယတန၊ ရူပါယတန၊ ဃာနာယတန၊ ဂန္ဓာယတန၊ ဇိဝှါယတန၊ ရသာယတန၊ ကာယာယတန၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤအာယတနဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား အာယတနကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကန်းလည်းကန်း ပင်းလည်းပင်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲ ဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ အာယတနကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပါယတန၊ ဃာနာယတန၊ ဂန္ဓာယတန၊ ဇိဝှါယတန၊ ရသာယတန၊ ကာယာယတန၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤအာယတန ကိုးပါးတို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား အာယတနခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- အမိဝမ်းတွင်း၌ ပဋိသန္ဓေနေသော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ အာယတနခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပါယတန၊ ဂန္ဓာယတန၊ ရသာယတန၊ ကာယာယတန၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတန၊ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤအာယတနခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်တရားများ
၁၀၁၀။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဧကာဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ, ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ, ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧကာဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, သောတဓာတု, ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဇိဝှါဓာတု, ရသဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာ ဧကာဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စန္ဓာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ – ရူပဓာတု, သောတဓာတု, ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဇိဝှါဓာတု, ရသဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ အပရာ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဇိဝှါဓာတု, ရသဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာ ဒသ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ နဝ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စန္ဓဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ နဝ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ – ရူပဓာတု, ဃာနဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ဇိဝှါဓာတု, ရသဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာ နဝ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ သတ္တ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သတ္တ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ – ရူပဓာတု, ဂန္ဓဓာတု, ရသဓာတု, ကာယဓာတု, ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာ သတ္တ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
၁၀၁၀။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဓာတ်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်သနည်း- အာယတနအပြည့်အစုံဖြစ်ထိုက်ကုန်သော ကာမာဝစရနတ်၊ ကမ္ဘာဦးလူ၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှားဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါဓာတ်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုဓာတ်၊ ရူပဓာတ်၊ သောတဓာတ်၊ ဃာနဓာတ်၊ ဂန္ဓဓာတ်၊ ဇိဝှါဓာတ်၊ ရသဓာတ်၊ ကာယဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဓာတ်တစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကန်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ ရူပဓာတ်၊ သောတဓာတ်၊ ဃာနဓာတ်၊ ဂန္ဓဓာတ်၊ ဇိဝှါဓာတ်၊ ရသဓာတ်၊ ကာယဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား (တစ်နည်းအားဖြင့်) အခြား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် နားပင်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုဓာတ်၊ ရူပဓာတ်၊ ဃာနဓာတ်၊ ဂန္ဓဓာတ်၊ ဇိဝှါဓာတ်၊ ရသဓာတ်၊ ကာယဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဓာတ်ကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကန်းလည်းကန်း ပင်းလည်းပင်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဓာတ်ကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပဓာတ်၊ ဃာနဓာတ်၊ ဂန္ဓဓာတ်၊ ဇိဝှါဓာတ်၊ ရသဓာတ်၊ ကာယဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဓာတ်ကိုးပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဓာတ်ခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အမိဝမ်းတိုက်၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေ တည်နေကုန်သော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဓာတ်ခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပဓာတ်၊ ဂန္ဓဓာတ်၊ ရသဓာတ်၊ ကာယဓာတ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဓာတ်ခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာတရား
၁၀၁၁။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ကတမံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ? ဒုက္ခသစ္စံ – ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ဣဒံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၁၁။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား အဘယ်သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ ဒုက္ခသစ္စာ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား ဤသစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရားများ
၁၀၁၂။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ, သဟေတုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ အပရာနိ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ တေရသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ ဒွါဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ အပရာနိ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ နဝိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စန္ဓာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – သောတိန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ အပရာနိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – စက္ခုန္ဒြိယံ, ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ သတ္တိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ နေရယိကာနံ, ဇစ္စန္ဓဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သတ္တိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ဃာနိန္ဒြိယံ, ဇိဝှိန္ဒြိယံ, ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ သတ္တိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ အဟေတုကာနံ, ဌပေတွာ နပုံသကာနံ, ဥပပတ္တိက္ခဏေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဣတ္ထိန္ဒြိယံ ဝါ ပုရိသိန္ဒြိယံ ဝါ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ စတ္တာရိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ အဟေတုကာနံ, နပုံသကာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ စတ္တာရိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ကာယိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမာနိ စတ္တာရိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
၁၀၁၂။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်ယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော ကာမာဝစရနတ်တို့အား ပဋိသန္ဓေအခါဣန္ဒြေ တစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသတ္တဝါတို့အား ဤဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်မယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော ကာမာဝစရနတ်တို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ့ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား (တစ်နည်းအားဖြင့်) အခြား ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့် သုံးပါးတို့ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်ယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော ကမ္ဘာဦးလူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်မယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော ကမ္ဘာဦးလူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါဣန္ဒြေ တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အားဤဣန္ဒြေ တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်ယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော၊ အမိဝမ်းတိုက်၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေတည်နေကုန်သော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်မယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော အမိဝမ်းတိုက်၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေတည်နေကုန်သော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ၊ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အားဤဣန္ဒြေ ကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား (တစ်နည်းအားဖြင့်) အခြား ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ထင်ရှားဖြစ် ကုန်သနည်း။ ဣန္ဒြေအပြည့်အစုံဖြစ်ထိုက်ကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေဇီဝိတိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကန်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ သောတိန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေဥပေက္ခိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား (တစ်နည်းအားဖြင့်) အခြား ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် နားပင်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ စက္ခုန္ဒြေ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေဥပေက္ခိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ကန်းလည်းကန်း ပင်းလည်းပင်းကုန်သော၊ ကိုယ်ကောင်ထင်ရှား ဘွားကနဲ ဖြစ်ကုန် (ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေကုန်) သော ပြိတ္တာ၊ အသုရာ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် ငရဲသူတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ဃာနိန္ဒြေ ဇိဝှိန္ဒြေ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ မရှိသည့် (အဟိတ်) ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော၊ အမိဝမ်းတိုက်၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေတည်နေကုန်သော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား နပုံးဖြစ်သူတို့ကို ထား၍ ပဋိသန္ဓေအခါဣန္ဒြေ ငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဣတ္ထိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ပုရိသိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဣန္ဒြေလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ မရှိသည့် (အဟိတ်) ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော၊ နပုံးဖြစ်ကုန်သော၊ အမိဝမ်းတွင်း၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေ တည်နေကုန်သော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါဣန္ဒြေလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာယိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤဣန္ဒြေလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ်တရားများ
၁၀၁၃။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ? ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ, ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ, ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ – အလောဘော ဝိပါကဟေတု, အဒေါသော ဝိပါကဟေတု, အမောဟော ဝိပါကဟေတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမေ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿ ဒွေ ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ? ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ, ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ, ဂဗ္ဘသေယျကာနံ သတ္တာနံ သဟေတုကာနံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒွေ ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ – အလောဘော ဝိပါကဟေတု, အဒေါသော ဝိပါကဟေတု။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧတေသံ ဣမေ ဒွေ ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ။ အဝသေသာနံ သတ္တာနံ [အဝသေသာ သတ္တာ (?)] အဟေတုကာ ပါတုဘဝန္တိ။
၁၀၁၃။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား ဟိတ်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်ယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော ကာမာဝစရနတ်၊ ကမ္ဘာဦးလူ၊ အမိဝမ်းတိုက်၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေ တည်နေသော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါအကြောင်း ‘ဟိတ်’ သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်၊ မတွေဝေမှု ‘အမောဟ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ထိုသူတို့အား ဤအကြောင်း ‘ဟိတ်’သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သူအား အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ အကြောင်း (ဟိတ်) ရှိ၍ ဉာဏ်နှင့်မယှဥ်သည့် ပဋိသန္ဓေရှိကုန်သော ကာမာဝစရနတ်၊ ကမ္ဘာဦးလူ၊ အမိဝမ်းတိုက်၌ ကိန်းအောင်းပဋိသန္ဓေ တည်နေသော (ဂဗ္ဘသေယျက) သတ္တဝါတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါအကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ထိုသူတို့အား ဤအကြောင်း (ဟိတ်) နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ ကြွင်းသောသတ္တဝါတို့ကား အကြောင်း (ဟိတ်) မပါဘဲ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရားများ
၁၀၁၄။ ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ကတမေ စတ္တာရော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော, ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ဣမေ စတ္တာရော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ကတမော ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ? မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ အယံ ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ။
ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ကတမာ ဧကာ ဝေဒနာ … ဧကာ သညာ… ဧကာ စေတနာ… ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ? မနောဝိညာဏဓာတု – ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ သဗ္ဗေသံ ဣဒံ ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၁၄။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား အဘယ်အာဟာရလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’အာဟာရ၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ။ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်သူခပ်သိမ်းတို့အား ဤအာဟာရလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရားများ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား အဘယ်တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ် သနည်း။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့၊ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား ဤတွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသည့် တရားများ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား-အဘယ်ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ စိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ ကာမဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် သူခပ်သိမ်းတို့အား ဤစိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ၂-ရူပဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၂။ ရူပဓာတု
၁၀၁၅။ ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတိ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ?
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ, ဌပေတွာ အသညသတ္တာနံ ဒေဝါနံ, ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ, ပဉ္စာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ, ပဉ္စ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ, ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ, ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ, တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ, တယော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ, ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ, ဧကာ ဝေဒနာ… ဧကာ သညာ… ဧကာ စေတနာ… ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၁၅။ ရူဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခါ အဘယ်မျှသော ခန္ဓာတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ပ။ အဘယ်မျှသော စိတ်တို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- အဖြေဝိသဇ္ဇနာအကျဥ်း ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခါ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့ကို ချန်ထား၍ ခန္ဓာငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ အာယတနငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ဓာတ်ငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ဟိတ်သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ အာဟာရသုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ စိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ အကျယ်ဖွင့်ပြခြင်း (၁) ခန္ဓာတရားများ
၁၀၁၆။ ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ? ရူပက္ခန္ဓော, ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာနိ ပဉ္စာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? စက္ခာယတနံ, ရူပါယတနံ, သောတာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမာနိ ပဉ္စာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာ ပဉ္စ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? စက္ခုဓာတု, ရူပဓာတု, သောတဓာတု, မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမာ ပဉ္စ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ? ဒုက္ခသစ္စံ – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣဒံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာနိ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? စက္ခုန္ဒြိယံ, သောတိန္ဒြိယံ, မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, သောမနဿိန္ဒြိယံ ဝါ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ ဝါ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမာနိ ဒသိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမေ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ? အလောဘော ဝိပါကဟေတု, အဒေါသော ဝိပါကဟေတု, အမောဟော ဝိပါကဟေတု – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမေ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမေ တယော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ? ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမေ တယော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမော ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ? မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ အယံ ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ။
ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာ ဧကာ ဝေဒနာ… ဧကာ သညာ… ဧကာ စေတနာ… ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ? မနောဝိညာဏဓာတု – ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣဒံ ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၁၆။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်ခန္ဓာငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ဤခန္ဓာငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရားများ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်အာယတနငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- စက္ခာယတန၊ ရူပါယတန၊ သောတာယတန၊ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ဤအာယတနငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်တရားများ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်ဓာတ်ငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- စက္ခုဓာတ်၊ ရူပဓာတ်၊ သောတဓာတ်၊ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ဤဓာတ်ငါးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာတရား ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း- ဒုက္ခသစ္စာ။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤသစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရားများ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- စက္ခုန္ဒြေ သောတိန္ဒြေ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ သောမနဿိန္ဒြေ၊ (သို့မဟုတ်) ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေသတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ်တရားများ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်အကြောင်း ‘ဟိတ်’သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’ဟူသော အကျိုးဝိပါက်ဟိတ်၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’ဟူသော အကျိုး ဝိပါက်ဟိတ်၊ မတွေဝေမှု ‘အမောဟ’ဟူသော အကျိုး ‘ဝိပါက်’ဟိတ်။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤအကြောင်း ‘ဟိတ်’ သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရားများ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်အာဟာရသုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ။ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤအာဟာရသုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့၊ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤတွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာတရားစသည် ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်-အဘယ်ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ စိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ ရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤစိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ၃-အသညသတ်ဗြဟ္မာ အမေးပုစ္ဆာ
၃။ အသညသတ္တာ
၁၀၁၇။ အသညသတ္တာနံ ဒေဝါနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတိ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ?
အသညသတ္တာနံ ဒေဝါနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဧကော ခန္ဓော ပါတုဘဝတိ – ရူပက္ခန္ဓော၊ ဒွေ အာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ – ရူပါယတနံ, ဓမ္မာယတနံ၊ ဒွေ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ – ရူပဓာတု, ဓမ္မဓာတု၊ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ – ဒုက္ခသစ္စံ၊ ဧကိန္ဒြိယံ ပါတုဘဝတိ – ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ။ အသညသတ္တာ ဒေဝါ အဟေတုကာ အနာဟာရာ အဖဿကာ အဝေဒနကာ အသညကာ အစေတနကာ အစိတ္တကာ ပါတုဘဝန္တိ။
၁၀၁၇။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်မျှသော ခန္ဓာတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ပ။ အဘယ်မျှသော စိတ်တို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- အဖြေဝိသဇ္ဇနာ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ပဋိသန္ဓေအခိုက် ခန္ဓာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏၊ ရူပက္ခန္ဓာတည်း။ အာယတနနှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပါယတန၊ ဓမ္မာယတနတို့တည်း။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ရူပဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်တို့တည်း။ သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ဒုက္ခသစ္စာတည်း။ ဣန္ဒြေတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေတည်း။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ဟိတ်မပါဘဲ၊ အာဟာရမပါဘဲ၊ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ မပါဘဲ၊ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’မပါဘဲ၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ မပါဘဲ၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ မပါဘဲ၊ စိတ်မပါဘဲ ထင်ရှား ဖြစ်ကုန်၏။ ၄-အရူပဓာတ်တရားများ အမေးပုစ္ဆာ
၄။ အရူပဓာတု
၁၀၁၈။ အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတိ ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ…ပေ… ကတိ စိတ္တာနိ ပါတုဘဝန္တိ?
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ စတ္တာရော ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ, ဒွေ အာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ, ဒွေ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ, ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ, အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ, တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ, တယော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ, ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ, ဧကာ ဝေဒနာ… ဧကာ သညာ… ဧကာ စေတနာ… ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၁၈။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်မျှသော ခန္ဓာတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ပ။ အဘယ်မျှသော စိတ်တို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း- အဖြေဝိသဇ္ဇနာအကျဥ်း အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ခန္ဓာလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ အာယတနနှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ အာဟာရသုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ စိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာအကျယ် ဖွင့်ပြခြင်း (၁) ခန္ဓာတရား
၁၀၁၉။ အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမေ စတ္တာရော ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ? ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမေ စတ္တာရော ခန္ဓာ ပါတုဘဝန္တိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာနိ ဒွေ အာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ? မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမာနိ ဒွေ အာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာ ဒွေ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ? မနောဝိညာဏဓာတု, ဓမ္မဓာတု – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမာ ဒွေ ဓာတုယော ပါတုဘဝန္တိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ? ဒုက္ခသစ္စံ – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣဒံ ဧကံ သစ္စံ ပါတုဘဝတိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာနိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ? မနိန္ဒြိယံ, ဇီဝိတိန္ဒြိယံ, ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ, သဒ္ဓိန္ဒြိယံ, ဝီရိယိန္ဒြိယံ, သတိန္ဒြိယံ, သမာဓိန္ဒြိယံ, ပညိန္ဒြိယံ – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမာနိ အဋ္ဌိန္ဒြိယာနိ ပါတုဘဝန္တိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမေ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ? အလောဘော ဝိပါကဟေတု, အဒေါသော ဝိပါကဟေတု, အမောဟော ဝိပါကဟေတု – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမေ တယော ဟေတူ ပါတုဘဝန္တိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမေ တယော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ? ဖဿာဟာရော, မနောသဉ္စေတနာဟာရော, ဝိညာဏာဟာရော – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣမေ တယော အာဟာရာ ပါတုဘဝန္တိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမော ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ? မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ အယံ ဧကော ဖဿော ပါတုဘဝတိ။
အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကတမာ ဧကာ ဝေဒနာ…ပေ… ဧကာ သညာ… ဧကာ စေတနာ… ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ? မနောဝိညာဏဓာတု – အရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဣဒံ ဧကံ စိတ္တံ ပါတုဘဝတိ။
၁၀၁၉။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်ခန္ဓာလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာ၊ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤခန္ဓာလေးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်အာယတနနှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ မနာယတန၊ ဓမ္မာယတန။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤအာယတနနှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ် ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်တရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ မနောဝိညာဏဓာတ်၊ ဓမ္မဓာတ်။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤဓာတ်နှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ် ကုန်၏။ (၄) သစ္စာတရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်သစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ ဒုက္ခသစ္စာ။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤသစ္စာတစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်ဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်သနည်း။ မနိန္ဒြေ ဇီဝိတိန္ဒြေ ဥပေက္ခိန္ဒြေ သဒ္ဓိန္ဒြေ ဝီရိယိန္ဒြေ သတိန္ဒြေ သမာဓိန္ဒြေ ပညိန္ဒြေ။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤဣန္ဒြေရှစ်ပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ်တရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်အကြောင်း ‘ဟိတ်’သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ မလိုချင်မှု ‘အလောဘ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်၊ မပြစ်မှားမှု ‘အဒေါသ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်၊ မတွေဝေမှု ‘အမောဟ’ဟူသော အကျိုး (ဝိပါက်) ဟိတ်။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်ဤအကြောင်း (ဟိတ်) သုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်အာဟာရသုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ အာဟာရ၊ စိတ်စေ့ဆော်မှု ‘မနောသဉ္စေတနာ’ အာဟာရ၊ သိမှု ‘ဝိညာဏ’ အာဟာရ။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤအာဟာရသုံးပါးတို့ ထင်ရှားဖြစ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် အဘယ်တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့။ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤတွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ တစ်ပါး ထင်ရှား ဖြစ်၏၊ (၉-၁၂) ဝေဒနာတရားစသည် အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက်-အဘယ်ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း။ပ။ စိတ်တစ်ပါး ထင်ရှားဖြစ်သနည်း- အထူးသိမှု သဘော ‘မနောဝိညာဏဓာတ်’၊ အရူပဓာတ်၌ ပဋိသန္ဓေအခိုက် ဤစိတ်တစ်ပါး ထင်ရှား ဖြစ်၏။ ၅-ဘူမန္တရဒဿနဝါရ (ဘုံအပိုင်းအခြားကို ပြသော ဝါရ) အကျဥ်းပြခြင်း
၅။ ဘူမန္တရဒဿနဝါရော
၁၀၂၀။ ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ, န ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ, ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, န ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, န အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, ပရိယာပန္နာ ဓမ္မာ, အပရိယာပန္နာ ဓမ္မာ။
ကတမေ ဓမ္မာ ကာမာဝစရာ? ဟေဋ္ဌတော အဝီစိနိရယံ ပရိယန္တံ ကရိတွာ, ဥပရိတော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝေ အန္တောကရိတွာ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ ခန္ဓဓာတုအာယတနာ၊ ရူပံ, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရာ, ဝိညာဏံ – ဣမေ ဓမ္မာ ကာမာဝစရာ။
ကတမေ ဓမ္မာ န ကာမာဝစရာ? ရူပါဝစရာ, အရူပါဝစရာ, အပရိယာပန္နာ – ဣမေ ဓမ္မာ န ကာမာဝစရာ။
ကတမေ ဓမ္မာ ရူပါဝစရာ? ဟေဋ္ဌတော ဗြဟ္မလောကံ ပရိယန္တံ ကရိတွာ, ဥပရိတော အကနိဋ္ဌေ ဒေဝေ အန္တောကရိတွာ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ သမာပန္နဿ ဝါ ဥပပန္နဿ ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿ ဝါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ – ဣမေ ဓမ္မာ ရူပါဝစရာ။
ကတမေ ဓမ္မာ န ရူပါဝစရာ? ကာမာဝစရာ, အရူပါဝစရာ, အပရိယာပန္နာ – ဣမေ ဓမ္မာ န ရူပါဝစရာ။
ကတမေ ဓမ္မာ အရူပါဝစရာ? ဟေဋ္ဌတော အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂေ ဒေဝေ ပရိယန္တံ ကရိတွာ, ဥပရိတော နေဝသညာနာသညာယတနူပဂေ ဒေဝေ အန္တောကရိတွာ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဧတ္ထာဝစရာ ဧတ္ထ ပရိယာပန္နာ သမာပန္နဿ ဝါ ဥပပန္နဿ ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿ ဝါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ – ဣမေ ဓမ္မာ အရူပါဝစရာ။
ကတမေ ဓမ္မာ န အရူပါဝစရာ? ကာမာဝစရာ, ရူပါဝစရာ, အပရိယာပန္နာ – ဣမေ ဓမ္မာ န အရူပါဝစရာ။
ကတမေ ဓမ္မာ ပရိယာပန္နာ? သာသဝါ ကုသလာကုသလဗျာကတာ ဓမ္မာ ကာမာဝစရာ, ရူပါဝစရာ, အရူပါဝစရာ, ရူပက္ခန္ဓော, ဝေဒနာက္ခန္ဓော, သညာက္ခန္ဓော, သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော – ဣမေ ဓမ္မာ ပရိယာပန္နာ။
ကတမေ ဓမ္မာ အပရိယာပန္နာ? မဂ္ဂါ စ, မဂ္ဂဖလာနိ စ, အသင်္ခတာ စ ဓာတု – ဣမေ ဓမ္မာ အပရိယာပန္နာ။
၁၀၂၀။ ကာမဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားများ၊ ကာမဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားများ၊ ရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားများ၊ ရူပဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားများ၊ အရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားများ၊ အရူပဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားများ၊ ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးဝင်သောတရားများ၊ ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သောတရားများ။ အကျယ်ဖွင့်ပြခြင်း အဘယ်တို့သည် ကာမဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ အောက်အရပ်ဝယ် အဝီစိငရဲကို အပိုင်းအခြားပြု၍ အထက်အရပ်ဝယ် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့ကိုအတွင်း (အဆုံး) ပြု၍ ဤအကြား၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ ဤအကြား၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ခန္ဓာ, ဓာတ်, အာယတန, ရုပ်, ဝေဒနာ, သညာ, သင်္ခါရ, ဝိညာဏ်တို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤတရားတို့သည် ကာမဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားတို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် ကာမဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ ရူပဘုံ၌ ဖြစ်သော တရား၊ အရူပဘုံ၌ ဖြစ်သော တရား၊ ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သော တရားတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ဤတရားတို့သည် ကာမဘုံ၌ မဖြစ်သောတရား တို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် ရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ အောက်အရပ်ဝယ် (ပဌမဈာန်ဘုံဟူသော) ဗြဟ္မာ့လောကကို အဆုံးအပိုင်းအခြားပြု၍ အထက် အရပ်ဝယ်အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာတို့ကို အတွင်းပြု၍ ဤအကြား၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ ဤအကြား၌ အကျုံးဝင်ကုန်သောဈာန်သမာပတ်ဝင်စားသူ၏လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေနေသူ၏လည်းကောင်း၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေခြင်းရှိသူ၏လည်းကောင်း စိတ်စေတသိက်တရားတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ဤတရားတို့သည်ရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားတို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် ရူပဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ ကာမဘုံ၌ ဖြစ်သောတရား၊ အရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရား၊ ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သော တရားတို့ သည်ရှိကုန်၏၊ ဤတရားတို့သည် ရူပဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားတို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် အရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ အောက်အရပ်ဝယ် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော ဗြဟ္မာတို့ကို အဆုံးအပိုင်းအခြား ပြု၍ အထက်အရပ်ဝယ် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော ဗြဟ္မာတို့ကို အတွင်းပြု၍ ဤအကြား၌ ဖြစ်ကုန်သော ဤအကြား၌ အကျုံးဝင်ကုန်သော ဈာန်သမာပတ်ဝင်စားသူ၏လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေနေသူ၏လည်းကောင်း၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေခြင်း ရှိသူ၏လည်းကောင်း စိတ်စေတသိက်တရားတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ဤတရားတို့သည် အရူပဘုံ၌ ဖြစ်သောတရားတို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် အရူပဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ ကာမဘုံ၌ ဖြစ်သော တရား၊ ရူပဘုံ၌ ဖြစ်သော တရား၊ ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သော တရားတို့ သည်ရှိကုန်၏။ ဤတရားတို့သည် အရူပဘုံ၌ မဖြစ်သောတရားတို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးဝင်သော တရားတို့ မည်သနည်း။ အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် အဗျာကတတရားတို့ ရှိကုန်၏၊ ကာမဘုံ၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ ရူပဘုံ၌ ဖြစ်ကုန်သော၊ အရူပဘုံ၌ ဖြစ်ကုန်သော ရူပက္ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓာ သညာက္ခန္ဓာသင်္ခါရက္ခန္ဓာ ဝိညာဏက္ခန္ဓာတို့သည် ရှိကုန်၏။ ဤတရားတို့သည် ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးဝင်သော တရားတို့ မည်ကုန်၏။ အဘယ်တို့သည် ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သောတရားတို့ မည်သနည်း။ မဂ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ မဂ်၏အကျိုး (ဖိုလ်) တို့သည်လည်းကောင်း၊ အသင်္ခတဓာတ် (နိဗ္ဗာန်) သည်လည်းကောင်း ရှိ၏၊ ဤသည်တို့သည် ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးမဝင်သော တရားတို့ မည်ကုန်၏။ ၆-ဥပ္ပါဒကကမ္မ အာယုပ္ပမာဏဝါရ (ဖြစ်ကြောင်းကံနှင့် အသက်အပိုင်းအခြားကို ပြသော ဝါရ) ၁-ဥပ္ပါဒကကမ္မ (အကြောင်းကံကို ပြဆိုခြင်း)
၆။ ဥပ္ပါဒကကမ္မအာယုပ္ပမာဏဝါရ
၁။ ဥပ္ပါဒကကမ္မ
၁၀၂၁။ ဒေဝါတိ။ တယော ဒေဝါ – သမ္မုတိဒေဝါ [သမ္မတိဒေဝါ (သျာ။)], ဥပပတ္တိဒေဝါ, ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ။
သမ္မုတိဒေဝါ နာမ – ရာဇာနော, ဒေဝိယော, ကုမာရာ။
ဥပပတ္တိဒေဝါ နာမ – စာတုမဟာရာဇိကေ [စာတုမ္မဟာရာဇိကေ (သီ။ သျာ။)] ဒေဝေ ဥပါဒါယ တဒုပရိ ဒေဝါ။
ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ နာမ – အရဟန္တော ဝုစ္စန္တိ။
ဒါနံ ဒတွာ, သီလံ သမာဒိယိတွာ, ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ဒါနံ ဒတွာ, သီလံ သမာဒိယိတွာ, ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ အပ္ပေကစ္စေ ခတ္တိယမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဂဟပတိမဟာသာလာနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။
၁၀၂၁။ နတ်ဟူရာ၌ နတ်တို့သည် သုံးမျိုးတို့တည်း၊ သမုတ်သောအားဖြင့်ဖြစ်သော ‘သမ္မုတိ’ နတ်၊ ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေအားဖြင့်ဖြစ်သော ‘ဥပပတ္တိ’နတ်၊ ကိလေသာစင်ကြယ်သောအားဖြင့် ဖြစ်သော ‘ဝိသုဒ္ဓိ’ နတ်တို့တည်း။ သမုတ်သောအားဖြင့်ဖြစ်သော ‘သမ္မုတိ’နတ်တို့မည်သည်- မင်း, မိဖုရား, မင်းသား တို့တည်း။ ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေအားဖြင့်ဖြစ်သော ‘ဥပပတ္တိ’နတ်တို့မည်သည်- စာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့ကို အစပြု၍၊ ထို၏ အထက်၌ ဖြစ်သော နတ်တို့တည်း။ ကိလေသာစင်ကြယ်သောအားဖြင့်ဖြစ်သော ‘ဝိသုဒ္ဓိ’နတ်တို့မည်သည်- “ဘုရား ရဟန္တာတို့တည်း” ဟုဆိုအပ်ကုန်၏။ အလှူပေး၍ သီလဆောက်တည်ပြီး ဥပုသ်စောင့်သုံးခြင်း အမှုကို ပြုသည်ရှိသော် အဘယ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း-အလှူပေး၍ သီလဆောက်တည်ပြီး ဥပုသ်စောင့်သုံးခြင်းအမှုကို ပြုသည်ရှိသော် အချို့ သူတို့သည်များသော ဥစ္စာနှစ်ရှိသည့် မင်းမျိုးတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည်များသော ဥစ္စာနှစ်ရှိသည့် ပုဏ္ဏားမျိုးတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည် များသော ဥစ္စာနှစ်ရှိသော သူကြွယ်မျိုးတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည် စာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည်တာဝတိံသာနတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည် ယာမာနတ်တို့၏အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည် တုသိတာနတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည် နိမ္မာနရတိနတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏၊ အချို့သူတို့သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ၂-အာယုပ္ပမာဏ (အသက်အပိုင်းအခြားကို ပြဆိုခြင်း) (၁) လူ့သက်တမ်း
၂။ အာယုပ္ပမာဏံ
၁၀၂၂။ မနုဿာနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ဝဿသတံ, အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော [အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော ဝါ (သျာ။ က။) ဒီ။ နိ။ ၂။၇]။
၁၀၂၂။ လူတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ အနှစ်တစ်ရာသော်လည်းကောင်း၊ ထို့အနှစ်တစ်ရာထက် အလွန် အနည်းငယ်သော် လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ (၂) စာတုမဟာရာဇ်နတ်သက်
၁၀၂၃။ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ယာနိ မာနုသကာနိ ပညာသ ဝဿာနိ, စာတုမ္မဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ [ရတ္တိဒိဝေါ (က။) အ။ နိ။ ၃။၇၁]။ တာယ ရတ္တိယာ တိံသ ရတ္တိယော မာသော။ တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော။ တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ ပဉ္စ ဝဿသတာနိ စာတုမ္မဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ။ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ကိတ္တကံ ဟောတိ? နဝုတိ ဝဿသတသဟဿာနိ။
တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ယံ မာနုသကံ ဝဿသတံ, တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ။ တာယ ရတ္တိယာ တိံသ ရတ္တိယော မာသော။ တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော။ တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗံ ဝဿသဟဿံ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ။ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ကိတ္တကံ ဟောတိ? တိဿော စ ဝဿကောဋိယော သဋ္ဌိ စ ဝဿသတသဟဿာနိ။
ယာမာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ယာနိ မာနုသကာနိ ဒွေ ဝဿသတာနိ, ယာမာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ။ တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော။ တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော။ တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ ဒွေ ဝဿသဟဿာနိ ယာမာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ။ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ကိတ္တကံ ဟောတိ? စုဒ္ဒသဉ္စ ဝဿကောဋိယော စတ္တာရီသဉ္စ ဝဿသတသဟဿာနိ။
တုသိတာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ယာနိ မာနုသကာနိ စတ္တာရိ ဝဿသတာနိ, တုသိတာနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ။ တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော။ တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော။ တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ စတ္တာရိ ဝဿသဟဿာနိ တုသိတာနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ။ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ကိတ္တကံ ဟောတိ? သတ္တပညာသ ဝဿကောဋိယော သဋ္ဌိ စ ဝဿသတသဟဿာနိ။
နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ယာနိ မာနုသကာနိ အဋ္ဌ ဝဿသတာနိ, နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ။ တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော။ တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော။ တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ အဋ္ဌ ဝဿသဟဿာနိ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ။ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ကိတ္တကံ ဟောတိ? ဒွေ ဝဿကောဋိသတာနိ တိံသဉ္စ ဝဿကောဋိယော စတ္တာရီသဉ္စ ဝဿသတသဟဿာနိ။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ယာနိ မာနုသကာနိ သောဠသ ဝဿသတာနိ, ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ ဧသော ဧကော ရတ္တိန္ဒိဝေါ။ တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိယော မာသော။ တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိယော သံဝစ္ဆရော။ တေန သံဝစ္ဆရေန ဒိဗ္ဗာနိ သောဠသ ဝဿသဟဿာနိ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ။ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ကိတ္တကံ ဟောတိ? နဝ စ ဝဿကောဋိသတာနိ ဧကဝီသဉ္စ ဝဿကောဋိယော သဋ္ဌိ စ ဝဿသတသဟဿာနီတိ။
ဆ ဧတေ [ဆပိ တေ (သျာ။)] ကာမာဝစရာ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနော၊
သဗ္ဗေသံ ဧကသင်္ခါတော, အာယု ဘဝတိ ကိတ္တကော။
ဒွါဒသ ကောဋိသတံ တေသံ, အဋ္ဌဝီသဉ္စ ကောဋိယော၊
ပညာသ သတသဟဿာနိ, ဝဿဂ္ဂေန ပကာသိတာတိ။
၁၀၂၃။ စာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ လူ၌ ဖြစ်သော အနှစ်ငါးဆယ်သည် စာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၏ နေ့ညဥ့်တစ်ခုတည်း၊ ထိုညဥ့်ဖြင့်ညဥ့်သုံးဆယ်တို့သည် တစ်လတည်း၊ ထိုလဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်လတို့သည် တစ်နှစ်တည်း၊ ထိုနှစ်ဖြင့် နတ်၌ ဖြစ်သော အနှစ်ငါးရာသည် စာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်တည်း။ စာတုမဟာရာဇ်နတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် လူတို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ အနှစ်ကိုးသန်းတို့တည်း။ (၃) တာဝတိံသာနတ်သက် တာဝတိံသာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ လူ၌ ဖြစ်သော အနှစ်တစ်ရာသည် တာဝတိံသာနတ်တို့၏ နေ့ညဥ့်တစ်ခုတည်း၊ ထိုညဥ့်ဖြင့် ညဥ့်သုံးဆယ်တို့သည် တစ်လတည်း၊ ထိုလဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်လတို့သည် တစ်နှစ်တည်း၊ ထိုနှစ်ဖြင့် နတ်၌ ဖြစ်သော အနှစ်တစ်ထောင်သည် တာဝတိံသာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်တည်း။ တာဝတိံသာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် လူတို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် အဘယ်မျှ ရှိသနည်း။ အနှစ်သုံးကုဋေ ခြောက်သန်းတို့တည်း။ (၄) ယာမာနတ်သက် ယာမာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ လူ၌ ဖြစ်သော အနှစ်နှစ်ရာတို့သည် ယာမာနတ်တို့၏ နေ့ညဥ့်တစ်ခုတည်း၊ ထိုညဥ့်ဖြင့် ညဥ့်သုံးဆယ်တို့သည် တစ်လတည်း၊ ထိုလဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်လတို့သည် တစ်နှစ်တည်း၊ ထိုနှစ်ဖြင့် နတ်၌ ဖြစ်သော အနှစ်နှစ်ထောင်တို့သည် ယာမာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်တည်း။ ယာမာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် လူတို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ အနှစ် တစ်ဆယ့်လေးကုဋေ လေးသန်းတို့တည်း။ (၅) တုသိတာနတ်သက် တုသိတာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း- လူ၌ ဖြစ်သော အနှစ်လေးရာတို့သည် တုသိတာနတ်တို့၏ နေ့ညဥ့်တစ်ခုတည်း၊ ထိုညဥ့်ဖြင့် ညဥ့်သုံးဆယ်တို့သည် တစ်လတည်း၊ ထိုလဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်လတို့သည် တစ်နှစ်တည်း၊ ထိုနှစ်ဖြင့် နတ်၌ ဖြစ်သော အနှစ်လေးထောင်တို့သည် တုသိတာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်တည်း။ တုသိတာနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် လူတို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် အဘယ်မျှ ရှိသနည်း- နှစ်ပေါင်း ငါးဆယ့်ခုနစ်ကုဋေခြောက်သန်းတို့တည်း။ (၆) နိမ္မာနရတိနတ်သက် နိမ္မာနရတိနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း- လူ၌ ဖြစ်သော အနှစ်ရှစ်ရာတို့သည် နိမ္မာနရတိနတ်တို့၏ နေ့ညဥ့်တစ်ခုတည်း၊ ထိုညဥ့်ဖြင့် ညဥ့်သုံးဆယ်တို့သည် တစ်လတည်း၊ ထိုလဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်လတို့သည် တစ်နှစ်တည်း၊ ထိုနှစ်ဖြင့် နတ်၌ ဖြစ်သော အနှစ်ရှစ်ထောင်တို့သည် နိမ္မာနရတိနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်တည်း။ နိမ္မာနရတိနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် လူတို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာ့သုံးဆယ်ကုဋေလေးသန်းတို့တည်း။ (၇) ပရနိမ္မိတဝသဝတ္ထီနတ်သက် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္ထီနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း- လူ၌ ဖြစ်သော အနှစ်တစ်ထောင့်ခြောက်ရာတို့သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္ထီနတ်တို့၏ နေ့ညဥ့် တစ်ခုတည်း၊ ထိုညဥ့်ဖြင့် ညဥ့်သုံးဆယ်တို့သည် တစ်လတည်း၊ ထိုလဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်လတို့သည် တစ်နှစ်တည်း၊ ထိုနှစ်ဖြင့် နတ်၌ ဖြစ်သော အနှစ်တစ်သောင်းခြောက်ထောင်တို့သည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္ထီနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်တည်း။ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္ထီနတ်တို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် လူတို့၏ အရေအတွက်အားဖြင့် အဘယ်မျှရှိသနည်း- နှစ်ပေါင်းကိုးရာ့နှစ်ဆယ့်တစ်ကုဋေခြောက်သန်းတို့တည်း။ ဤကာမာဝစရ (နတ်ပြည်) ခြောက်ထပ်တို့သည် ကာမဂုဏ်ခပ်သိမ်းနှင့် ပြည့်စုံ ကုန်၏၊ နတ်ခပ်သိမ်းတို့၏ အသက်သည် (လူသက်ဖြင့်) တစ်ပေါင်းတည်း ရေတွက်လျှင် အဘယ်မျှဖြစ်သနည်း။ ထို (နတ်ခပ်သိမ်း) တို့၏ (အသက်ကို လူသက်ဖြင့် တစ်ပေါင်းတည်း ရေတွက်လျှင်) ကုဋေတစ်ထောင့်နှစ်ရာ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေ ငါးသန်းတို့ကို နှစ်အစဥ်ဖြင့် ပြအပ်ကုန်၏။ (ဤကား ဂါထာအနက်) ရူပ အရူပဗြဟ္မာတို့၏ ကံနှင့် သက်တမ်း ပဌမဈာန်အကျိုးပေးရာ (၃) ဘုံနှင့် သက်တမ်း (၁) ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ
၁၀၂၄။ ပဌမံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ပဌမံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ကပ္ပဿ တတိယော ဘာဂေါ။
ပဌမံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ပဌမံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မပုရောဟိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ဥပဍ္ဎကပ္ပေါ။
ပဌမံ ဈာနံ ပဏီတံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ပဌမံ ဈာနံ ပဏီတံ ဘာဝေတွာ မဟာဗြဟ္မာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ကပ္ပေါ [ဧကော ကပ္ပေါ (သျာ။)]။
၁၀၂၄။ ပဌမဈာန်ကို အနည်းငယ်လျှော့ပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ပဌမဈာန်ကို အနည်းငယ်လျှော့ပွါးများလျှင် ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော် အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (အသင်္ချေယျ) ကပ်၏ သုံးဖို့ တစ်ဖို့တည်း။ (၂) ဗြဟ္မပုရောဟိတာ ပဌမဈာန်ကို အလတ်စားပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ပဌမဈာန်ကို အလတ်စားပွါးများလျှင် ဗြဟ္မပုရောဟိတဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (အသင်္ချေယျ) ကပ်၏ ထက်ဝက်တည်း။ (၃) မဟာဗြဟ္မာ ပဌမဈာန်ကို အမြတ်စားပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ပဌမဈာန်ကို အမြတ်စားပွါးများလျှင် မဟာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (အသင်္ချေယျ) တစ်ကပ်တည်း။ ဒုတိယဈာန်အကျိုးပေးရာ (၃) ဘုံနှင့် သက်တမ်း (၄) ပရိတ္တာဘာ
၁၀၂၅။ ဒုတိယံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ဒုတိယံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ပရိတ္တာဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ဒွေ ကပ္ပါ။
ဒုတိယံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ဒုတိယံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ အပ္ပမာဏာဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? စတ္တာရော ကပ္ပါ။
ဒုတိယံ ဈာနံ ပဏီတံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? ဒုတိယံ ဈာနံ ပဏီတံ ဘာဝေတွာ အာဘဿရာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? အဋ္ဌ ကပ္ပါ။
၁၀၂၅။ ဒုတိယဈာန်ကို အနည်းငယ်လျှော့ပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ဒုတိယဈာန်ကို အနည်းငယ်လျှော့ပွါးများလျှင် ပရိတ္တာဘာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော် အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) နှစ်ကပ်တို့တည်း။ (၅) အပ္ပမာဏာဘာ ဒုတိယဈာန်ကို အလတ်စားပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ဒုတိယဈာန်ကို အလတ်စားပွါးများလျှင် အပ္ပမာဏာဘာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော် အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) လေးကပ်တို့တည်း။ (၆) အာဘဿရာ ဒုတိယဈာန်ကို အမြတ်စားပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ ဒုတိယဈာန်ကို အမြတ်စားပွါးများလျှင် အာဘဿရဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ရှစ်ကပ်တို့တည်း။ တတိယဈာန်အကျိုးပေးရာ (၃) ဘုံနှင့် သက်တမ်း (၇) ပရိတ္တသုဘာ
၁၀၂၆။ တတိယံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? တတိယံ ဈာနံ ပရိတ္တံ ဘာဝေတွာ ပရိတ္တသုဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? သောဠသ ကပ္ပါ။
တတိယံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? တတိယံ ဈာနံ မဇ္ဈိမံ ဘာဝေတွာ အပ္ပမာဏသုဘာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ဗာတ္တိံသ ကပ္ပါ။
တတိယံ ဈာနံ ပဏီတံ ဘာဝေတွာ ကတ္ထ ဥပပဇ္ဇန္တိ? တတိယံ ဈာနံ ပဏီတံ ဘာဝေတွာ သုဘကိဏှာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တေသံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? စတုသဋ္ဌိ ကပ္ပါ။
၁၀၂၆။ တတိယဈာန်ကို အနည်းငယ်လျှော့ပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန် သနည်း။ တတိယဈာန်ကို အနည်းငယ်လျှော့ပွါးများလျှင် ပရိတ္တသုဘာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော် အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) တစ်ဆယ့်ခြောက်ကပ်တို့တည်း။ (၈) အပ္ပမာဏသုဘာ တတိယဈာန်ကို အလတ်စားပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန် သနည်း။ တတိယဈာန်ကို အလတ်စားပွါးများလျှင် အပ္ပမာဏသုဘာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော် အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) သုံးဆယ့်နှစ်ကပ်တို့တည်း။ (၉) သုဘကိဏှာ တတိယဈာန်ကို အမြတ်စားပွါးများလျှင် အဘယ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သနည်း။ တတိယဈာန်ကို အမြတ်စားပွါးများလျှင် သုဘကိဏှာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ခြောက်ဆယ့်လေးကပ်တို့တည်း။ စတုတ္ထဈာန်အကျိုးပေးရာ (၁၁) ဘုံ
၁၀၂၇။ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဘာဝေတွာ အာရမ္မဏနာနတ္တတာ မနသိကာရနာနတ္တတာ ဆန္ဒနာနတ္တတာ ပဏိဓိနာနတ္တတာ အဓိမောက္ခနာနတ္တတာ အဘိနီဟာရနာနတ္တတာ ပညာနာနတ္တတာ အပ္ပေကစ္စေ အသညသတ္တာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဝေဟပ္ဖလာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အဝိဟာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အတပ္ပါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ သုဒဿာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ သုဒဿီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အကနိဋ္ဌာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အပ္ပေကစ္စေ နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇန္တိ။
အသညသတ္တာနဉ္စ ဝေဟပ္ဖလာနဉ္စ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ပဉ္စကပ္ပသတာနိ။
အဝိဟာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ကပ္ပသဟဿံ။
အတပ္ပါနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ဒွေ ကပ္ပသဟဿာနိ။
သုဒဿာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? စတ္တာရိ ကပ္ပသဟဿာနိ။
သုဒဿီနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? အဋ္ဌ ကပ္ပသဟဿာနိ။
အကနိဋ္ဌာနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? သောဠသ ကပ္ပသဟဿာနိ။
၁၀၂၇။ စတုတ္ထဈာန်ကို ပွါးများလျှင် အာရုံထူးသည်၏အဖြစ်၊ နှလုံးသွင်းမှု ထူးသည်၏အဖြစ်၊ ဆန္ဒထူးသည်၏အဖြစ်၊ တောင့်တမှု ထူးသည်၏အဖြစ်၊ ဆုံးဖြတ်မှု ထူးသည်၏အဖြစ်၊ ဆုတောင်းမှု ထူးသည်၏ အဖြစ်၊ ပညာထူးသည်၏အဖြစ်များကြောင့်-ရူပစတုတ္ထဈာန် ၇-ဘုံ (၁) အချို့သူတို့သည် အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၂) အချို့သူတို့သည် ဝေဟပ္ဖိုလ်ဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၃) အချို့သူတို့သည် အဝိဟာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၄) အချို့သူတို့သည် အတပ္ပါဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၅) အချို့သူတို့သည် သုဒဿာဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၆) အချို့သူတို့သည် သုဒဿီဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၇) အချို့သူတို့သည် အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ အရူပစတုတ္ထဈာန် ၄-ဘုံ (၈) အချို့သူတို့သည် အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၉) အချို့သူတို့သည် ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သောဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၁၀) အချို့သူတို့သည် အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သောဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ (၁၁) အချို့သူတို့သည် နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သောဗြဟ္မာတို့၏ အပေါင်းအဖော်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ စတုတ္ထဈာန်ဗြဟ္မာ (၁၁) မျိုးတို့၏ သက်တမ်း အသညသတ်၊ ဝေဟပ္ဖိုလ်ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာငါးရာတို့တည်း။ အဝိဟာဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာတစ်ထောင်တည်း။ အတပ္ပါဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာနှစ်ထောင်တို့တည်း။ သုဒဿာဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာလေးထောင်တို့တည်း။ သုဒဿီဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာရှစ်ထောင်တို့တည်း။ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာတစ်သောင်းခြောက်ထောင်တို့တည်း။
၁၀၂၈။ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? ဝီသတိ ကပ္ပသဟဿာနိ။
ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? စတ္တာရီသ ကပ္ပသဟဿာနိ။
အာကိဉ္စညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? သဋ္ဌိ ကပ္ပသဟဿာနိ။
နေဝသညာနာသညာယတနူပဂါနံ ဒေဝါနံ ကိတ္တကံ အာယုပ္ပမာဏံ? စတုရာသီတိ ကပ္ပသဟဿာနီတိ။
၁၀၂၈။ အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည်အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာနှစ်သောင်းတို့တည်း။ ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာလေးသောင်းတို့တည်း။ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာခြောက်သောင်းတို့တည်း။ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်သို့ ကပ်ရောက်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည်အဘယ်မျှရှိသနည်း။ (မဟာကပ်) ကမ္ဘာရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့တည်း။
၁၀၂၉။ ဥက္ခိတ္တာ ပုညတေဇေန, ကာမရူပဂတိံ ဂတာ။
ဘဝဂ္ဂတမ္ပိ [ဘဝဂ္ဂံ ဝါပိ (သျာ။)] သမ္ပတ္တာ, ပုနာဂစ္ဆန္တိ [ပုန ဂစ္ဆန္တိ (သျာ။)] ဒုဂ္ဂတိံ။
တာဝ ဒီဃာယုကာ သတ္တာ, စဝန္တိ အာယုသင်္ခယာ၊
နတ္ထိ ကောစိ ဘဝေါ နိစ္စော, ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ။
တသ္မာ ဟိ ဓီရာ နိပကာ, နိပုဏာ အတ္ထစိန္တကာ၊
ဇရာမရဏမောက္ခာယ, ဘာဝေန္တိ မဂ္ဂမုတ္တမံ။
ဘာဝယိတွာ သုစိံ မဂ္ဂံ, နိဗ္ဗာနောဂဓဂါမိနံ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ပရိနိဗ္ဗန္တိ အနာသဝါတိ။
၁၀၂၉။ ကောင်းမှု ရှိန်စော် အာနုဘော်ဖြင့် မြှောက်တင်အပ်ကုန်သော ပုထုဇဥ်သတ္တဝါ တို့သည်ကာမသုဂတိ ရူပသုဂတိဘုံသို့ လားရကုန်၍ ဘဝဂ်သို့တိုင် ရောက် ကြသော်လည်း တစ်ဖန်မကောင်းသော လားရာ (အပါယ်လေးဘုံ) သို့ ပြန် ရောက်ကြရကုန်၏။ ထိုမျှလောက် အသက်ရှည်သော သတ္တဝါတို့သည်ပင်လျှင် အသက်တမ်းကုန်၍ သေဆုံးရကုန်၏၊ မြဲသော ဘဝ အနည်းငယ်မျှ မရှိချေ၊ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့်ပင်လျှင် ရင့်ကျက်သော ပညာရှိကုန်သော သိမ်မွေ့သော ပညာရှိ ကုန်သော အကျိုးစီးပွါးကိုကြံစည်တတ်ကုန်သော ပညာရှင်တို့သည် အိုမှု သေမှု လွတ်ရန် မြတ်သော မဂ်ကို ပွါးများကြကုန်၏။ နက်ရှိုင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော စင်ကြယ်သော မဂ်ကို ပွါးများ၍အာသဝအလုံးစုံတို့ကို ပိုင်းခြားသိလျက် အာသဝမရှိကုန်ဘဲ ဒုက္ခ ခပ်သိမ်း ငြိမ်းကြကုန်၏။ ၇-အဘိညေယျာဒိဝါရ (ထိုးထွင်း၍သိအပ်သောတရား စသည်တို့ကို ပြဆိုသောဝါရ) အမေးပုစ္ဆာ
၇။ အဘိညေယျာဒိဝါရော
၁၀၃၀။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ အဘိညေယျာ, ကတိ ပရိညေယျာ, ကတိ ပဟာတဗ္ဗာ, ကတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ, ကတိ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, ကတိ န ပဟာတဗ္ဗာ, န ဘာဝေတဗ္ဗာ, န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ အဘိညေယျာ, ကတိ ပရိညေယျာ, ကတိ ပဟာတဗ္ဗာ, ကတိ ဘာဝေတဗ္ဗာ, ကတိ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, ကတိ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ?
၁၀၃၀။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ထိုးထွင်း၍ သိအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ပိုင်းခြား၍သိအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ပယ်အပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ပွါးများအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်း၊ မပယ်အပ်သည်တို့ကား မပွါးများအပ်သည်တို့ကား မျက်မှောက်မပြုအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ထိုးထွင်း၍ သိအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ပယ်အပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ပွါးများအပ်သည်တို့ကားအဘယ်မျှရှိသနည်း၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှ ရှိသနည်း၊ မပယ်အပ်သည်တို့ကားမပွါးများအပ်သည်တို့ကား မျက်မှောက်မပြုအပ်သည်တို့ကား အဘယ်မျှရှိသနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား
၁၀၃၁။ ရူပက္ခန္ဓော အဘိညေယျော ပရိညေယျော န ပဟာတဗ္ဗော န ဘာဝေတဗ္ဗော န သစ္ဆိကာတဗ္ဗော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
ဒသာယတနာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ ဒွေ အာယတနာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
သောဠသ ဓာတုယော အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ ဒွေ ဓာတုယော အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
သမုဒယသစ္စံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ ပဟာတဗ္ဗံ န ဘာဝေတဗ္ဗံ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ မဂ္ဂသစ္စံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ န ပဟာတဗ္ဗံ ဘာဝေတဗ္ဗံ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ နိရောဓသစ္စံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ န ပဟာတဗ္ဗံ န ဘာဝေတဗ္ဗံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ ဒုက္ခသစ္စံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗံ, န ဘာဝေတဗ္ဗံ, န သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗံ။
နဝိန္ဒြိယာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ ပဟာတဗ္ဗံ န ဘာဝေတဗ္ဗံ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ န ပဟာတဗ္ဗံ ဘာဝေတဗ္ဗံ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ အညိန္ဒြိယံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ န ပဟာတဗ္ဗံ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗံ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ အညာတာဝိန္ဒြိယံ အဘိညေယျံ ပရိညေယျံ န ပဟာတဗ္ဗံ န ဘာဝေတဗ္ဗံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ။ တီဏိန္ဒြိယာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ ဆ ဣန္ဒြိယာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
တယော အကုသလဟေတူ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ တယော ကုသလဟေတူ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ။ တယော အဗျာကတဟေတူ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော အဘိညေယျော ပရိညေယျော န ပဟာတဗ္ဗော န ဘာဝေတဗ္ဗော န သစ္ဆိကာတဗ္ဗော။ တယော အာဟာရာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
ဆ ဖဿာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော အဘိညေယျော ပရိညေယျော, သိယာ ပဟာတဗ္ဗော, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗော, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗော, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗော န ဘာဝေတဗ္ဗော န သစ္ဆိကာတဗ္ဗော။
ဆ ဝေဒနာ…ပေ… ဆ သညာ… ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။ မနောဝိညာဏဓာတု အဘိညေယျာ ပရိညေယျာ, သိယာ ပဟာတဗ္ဗာ, သိယာ ဘာဝေတဗ္ဗာ, သိယာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ, သိယာ န ပဟာတဗ္ဗာ န ဘာဝေတဗ္ဗာ န သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ။
၁၀၃၁။ ရူပက္ခန္ဓာကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်၊ အာယတနနှစ်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ် အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍သိအပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ် ကုန်၏၊ အချို့ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ (၄) သစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ ပယ်အပ်၏၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်။ မဂ္ဂသစ္စာကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ ပွါးများ အပ်၏၊ မျက်မှောက် မပြုအပ်၊ နိရောဓသစ္စာကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏။ ဒုက္ခသစ္စာကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ အချို့ပယ်အပ်၏၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်၊ အချို့ မပယ်အပ်။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ ဒေါမနဿိန္ဒြေကို ထိုးထွင်း၍သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍သိအပ်၏၊ ပယ်အပ်၏၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်။ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြေကို ထိုးထွင်း၍သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ ပွါးများအပ်၏၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်။ အညိန္ဒြေကိုထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ အချို့ ပွါးများအပ်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏။ အညာတာဝိန္ဒြေကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏။ ဣန္ဒြေသုံးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက် ပြုအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏။ (ကြွင်း) ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍သိအပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ (၆) ဟိတ်တရား အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပယ်အပ်ကုန်၏၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ မျက်မှောက် မပြုအပ်ကုန်၊ အချို့မပွါးများအပ်ကုန်၊ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ မပယ်အပ်၊ မပွါးများအပ်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်ကုန်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏၊ အချို့ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကို ထိုးထွင်း၍သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်၏၊ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏၊ အချို့ မပယ်အပ် မပွါးများအပ် မျက်မှောက်မပြုအပ်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာတရားစသည် ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခြောက်ပါးတို့ကို။ပ။- သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခြောက်ပါးတို့ကို။ပ။- စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခြောက်ပါးတို့ကို။ပ။- စိတ်ခြောက်ပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏၊ ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်၏၊ မပယ်အပ်ကုန်၊ မပွါးများအပ်ကုန်၊ မျက်မှောက်မပြုအပ်ကုန်။ မနောဝိညာဏဓာတ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိအပ်၏၊ ပိုင်းခြား၍သိအပ်၏၊ အချို့ ပယ်အပ်၏၊ အချို့ ပွါးများအပ်၏။ အချို့ မျက်မှောက်ပြုအပ်၏၊ အချို့ မပယ်အပ်မပွါးများအပ် မျက်မှောက်မပြုအပ်။ ၈-သာရမ္မဏာ နာရမ္မဏဝါရ (အာရုံပြုမှု မပြုမှုကို ပြဆိုသော ဝါရ) အမေးပုစ္ဆာ
၈။ သာရမ္မဏာနာရမ္မဏဝါရော
၁၀၃၂။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ သာရမ္မဏာ, ကတိ အနာရမ္မဏာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ သာရမ္မဏာ, ကတိ အနာရမ္မဏာ?
၁၀၃၂။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် အာရုံပြုခြင်းရှိသော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်နည်း၊ အာရုံပြုခြင်း မရှိသော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် အာရုံပြုခြင်းရှိသော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အာရုံပြုခြင်း မရှိသော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား
၁၀၃၃။ ရူပက္ခန္ဓော အနာရမ္မဏော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ သာရမ္မဏာ။
ဒသာယတနာ အနာရမ္မဏာ။ မနာယတနံ သာရမ္မဏံ။ ဓမ္မာယတနံ သိယာ သာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏံ။
ဒသ ဓာတုယော အနာရမ္မဏာ။ သတ္တ ဓာတုယော သာရမ္မဏာ။ ဓမ္မဓာတု သိယာ သာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာ။
ဒွေ သစ္စာ သာရမ္မဏာ။ နိရောဓသစ္စံ အနာရမ္မဏံ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ သာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏံ။
သတ္တိန္ဒြိယာ အနာရမ္မဏာ။ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာ သာရမ္မဏာ။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ သိယာ သာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏံ။ နဝ ဟေတူ သာရမ္မဏာ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော အနာရမ္မဏော။ တယော အာဟာရာ သာရမ္မဏာ။ သတ္တ ဖဿာ… သတ္တ ဝေဒနာ… သတ္တ သညာ… သတ္တ စေတနာ… သတ္တ စိတ္တာ သာရမ္မဏာ။
၁၀၃၃။ ရူပက္ခန္ဓာသည် အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း ရှိကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း မရှိကုန်။ မနာယတနသည် အာရုံပြုခြင်းရှိ၏။ ဓမ္မာယတနသည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိ၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း မရှိကုန်။ ဓာတ်ခုနစ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်းရှိကုန်၏။ ဓမ္မဓာတ်သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိ၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၄) သစ္စာတရား သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်းရှိကုန်၏။ နိရောဓသစ္စာသည် အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ ဒုက္ခသစ္စာသည်အချို့ အာရုံပြုခြင်း ရှိ၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း မရှိကုန်။ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း ရှိကုန်၏။ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိ၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၆) ဟိတ်တရား ဟိတ်ကိုးပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း ရှိကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် အာရုံပြုခြင်း မရှိ၊ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း ရှိကုန်၏။ (၈-၁၂) ဖဿတရား စသည်။ တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခုနစ်ပါး တို့သည်။ပ။ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါးတို့သည်။ပ။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခုနစ်ပါးတို့သည်။ပ။ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခုနစ်ပါးတို့သည်။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း ရှိကုန်၏။
၁၀၃၄။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, ကတိ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, ကတိ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ?
၁၀၃၄။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြုသည့် ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြုသည့် ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြုသည့် စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကို အာရုံပြုသည့် စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ (၁) ခန္ဓာတရား
၁၀၃၅။ ရူပက္ခန္ဓော အနာရမ္မဏော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။
ဒသာယတနာ အနာရမ္မဏာ။ မနာယတနံ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏံ။ ဓမ္မာယတနံ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏံ။
ဒသ ဓာတုယော အနာရမ္မဏာ။ ဆ ဓာတုယော အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ ဓမ္မဓာတု သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာ။
နိရောဓသစ္စံ အနာရမ္မဏံ။ မဂ္ဂသစ္စံ အနာရမ္မဏာရမ္မဏံ။ သမုဒယသစ္စံ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏံ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏံ။
သတ္တိန္ဒြိယာ အနာရမ္မဏာ။ ပဉ္စိန္ဒြိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏံ, သိယာ အနာရမ္မဏံ။
နဝ ဟေတူ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော အနာရမ္မဏော။ တယော အာဟာရာ သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ ဆ ဖဿာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏော သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏော။ ဆ ဝေဒနာ… ဆ သညာ… ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ သာရမ္မဏာရမ္မဏာ, သိယာ အနာရမ္မဏာရမ္မဏာ။
၁၀၃၅။ ရူပက္ခန္ဓာသည် အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်း ရှိသောတရားကို အာရုံပြုကုန်၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်းမရှိကုန်။ မနာယတနသည် အချို့ အာရုံပြုခြင်း ရှိသောတရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ ဓမ္မာယတနသည် အချို့အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ အချို့အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း မရှိကုန်။ ဓာတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကိုအာရုံပြုကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ ဓမ္မဓာတ်သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကိုအာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသောတရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၄) သစ္စာတရား နိရောဓသစ္စာသည် အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ မဂ္ဂသစ္စာသည် အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ သမုဒယသစ္စာသည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသောတရားကို အာရုံပြု၏။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း မရှိကုန်။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကိုအာရုံပြုကုန်၏။ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏၊ အချို့အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏။ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကိုအာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (၆) ဟိတ်တရား ဟိတ်ကိုးပါးတို့သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် အာရုံပြုခြင်း မရှိ။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသောတရားကို အာရုံပြုကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြုကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ် အတွေ့ ‘ဖဿ’ သည် အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့အာရုံပြုခြင်း မရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသည့်တရားများ ခံစားမှု (ဝေဒနာ) ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ သိမှတ်မှု (သညာ) ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စေ့ဆော်မှု (စေတနာ) ခြောက်ပါးတို့သည်။ပ။ စိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားတို့ကို အာရုံပြုကုန်၏။ မနောဝိညာဏ ဓာတ်သည့်အချို့ အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏၊ အချို့ အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားကို အာရုံပြု၏။ ၉-ဒိဋ္ဌသုတာဒိဒဿနဝါရ (မြင်မှု ကြားမှု စသည်တို့ကို ပြဆိုသော ဝါရ) အမေးပုစ္ဆာ
၉။ ဒိဋ္ဌသုတာဒိဒဿနဝါရ
၁၀၃၆။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ဒိဋ္ဌာ, ကတိ သုတာ, ကတိ မုတာ, ကတိ ဝိညာတာ, ကတိ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ န ဝိညာတာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ဒိဋ္ဌာ, ကတိ သုတာ, ကတိ မုတာ, ကတိ ဝိညာတာ, ကတိ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ န ဝိညာတာ?
၁၀၃၆။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင်-မြင်အပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ ကြားအပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ တွေ့အပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ သိအပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မမြင်အပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မကြားအပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မတွေ့အပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မသိအပ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။- စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် မြင်အပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ ကြားအပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ တွေ့အပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ သိအပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မမြင်အပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မကြားအပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မတွေ့အပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ မသိအပ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား
၁၀၃၇။ ရူပက္ခန္ဓော သိယာ ဒိဋ္ဌော, သိယာ သုတော, သိယာ မုတော, သိယာ ဝိညာတော, သိယာ န ဒိဋ္ဌော န သုတော န မုတော, ဝိညာတော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။
ရူပါယတနံ ဒိဋ္ဌံ, န သုတံ န မုတံ, ဝိညာတံ။ သဒ္ဒါယတနံ န ဒိဋ္ဌံ, သုတံ, န မုတံ, ဝိညာတံ။ ဂန္ဓာယတနံ… ရသာယတနံ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ န ဒိဋ္ဌံ န သုတံ, မုတံ, ဝိညာတံ။ သတ္တာယတနာ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။
ရူပဓာတု ဒိဋ္ဌာ, န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။ သဒ္ဒဓာတု န ဒိဋ္ဌာ, သုတာ, န မုတာ, ဝိညာတာ။ ဂန္ဓဓာတု… ရသဓာတု… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတု န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ, မုတာ, ဝိညာတာ။ တေရသ ဓာတုယော န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။
တီဏိ သစ္စာနိ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ဒိဋ္ဌံ, သိယာ သုတံ, သိယာ မုတံ, သိယာ ဝိညာတံ, သိယာ န ဒိဋ္ဌံ န သုတံ န မုတံ, ဝိညာတံ။
ဗာဝီသတိန္ဒြိယာ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။ နဝ ဟေတူ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။ စတ္တာရော အာဟာရာ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။ သတ္တ ဖဿာ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။ သတ္တ ဝေဒနာ… သတ္တ သညာ… သတ္တ စေတနာ… သတ္တ စိတ္တာ န ဒိဋ္ဌာ န သုတာ န မုတာ, ဝိညာတာ။
၁၀၃၇။ ရူပက္ခန္ဓာကို အချို့ မြင်အပ်၏၊ အချို့ ကြားအပ်၏၊ အချို့ တွေ့အပ်၏၊ အချို့ သိအပ်၏၊ အချို့ မမြင်အပ်၊ မကြားအပ်၊ မတွေ့အပ်၊ မသိအပ်။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား ရူပါယတနကို မြင်အပ်၏၊ မကြားအပ်၊ မတွေ့အပ်၊ သိအပ်၏။ သဒ္ဒါယတနကို မမြင်အပ်၊ ကြားအပ်၏၊ မတွေ့အပ်၊ သိအပ်၏။ ဂန္ဓာယတန ရသာယတန ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနကို မမြင်အပ်၊ မကြားအပ်၊ တွေ့အပ်၏၊ သိအပ်၏။ (ကြွင်း) အာယတနခုနစ်ပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်တရား ရူပဓာတ်ကို မြင်အပ်၏၊ မကြားအပ်၊ မတွေ့အပ်၊ သိအပ်၏။ သဒ္ဒဓာတ်ကို မမြင်အပ်၊ ကြားအပ်၏၊ မတွေ့အပ်၊ သိအပ်၏။ ဂန္ဓဓာတ် ရသဓာတ် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်ကို မမြင်အပ်၊ မကြားအပ်၊ တွေ့အပ်၏၊ သိအပ်၏။ (ကြွင်း) ဓာတ်တစ်ဆယ့်သုံးပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာတရား သစ္စာသုံးပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ ဒုက္ခသစ္စာကိုအချို့ မြင်အပ်၏၊ အချို့ ကြားအပ်၏၊ အချို့ တွေ့အပ်၏၊ အချို့သိအပ်၏။ အချို့ မမြင်အပ်၊ မကြားအပ်၊ မတွေ့အပ်၊ သိအပ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ်တရား အကြောင်း ‘ဟိတ်’ကိုးပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရား အာဟာရလေးပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု (ဖဿ) ခုနစ်ပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသည်တရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါး၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခုနစ်ပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခုနစ်ပါး၊ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့ကို မမြင်အပ်ကုန်၊ မကြားအပ်ကုန်၊ မတွေ့အပ်ကုန်၊ သိအပ်ကုန်၏။ ၁၀-တိကာဒိဒဿနဝါရ (တိက်စသည်ဖြင့် ပြဆိုသော ဝါရ) ၁-ကုသလတိက် အမေးပုစ္ဆာ
၁၀။ တိကာဒိဒဿနဝါရော
၁။ ကုသလတ္တိကံ
၁၀၃၈။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ကုသလာ, ကတိ အကုသလာ, ကတိ အဗျာကတာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ကုသလာ, ကတိ အကုသလာ, ကတိ အဗျာကတာ?
ရူပက္ခန္ဓော အဗျာကတော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ကုသလာ, သိယာ အကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။ ဒသာယတနာ အဗျာကတာ။ ဒွါယတနာ သိယာ ကုသလာ, သိယာ အကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။ သောဠသ ဓာတုယော အဗျာကတာ။ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ ကုသလာ, သိယာ အကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။ သမုဒယသစ္စံ အကုသလံ။ မဂ္ဂသစ္စံ ကုသလံ။ နိရောဓသစ္စံ အဗျာကတံ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ကုသလံ, သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ။
ဒသိန္ဒြိယာ အဗျာကတာ။ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ အကုသလံ။ အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ကုသလံ။ စတ္တာရိန္ဒြိယာ သိယာ ကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။ ဆ ဣန္ဒြိယာ သိယာ ကုသလာ, သိယာ အကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။
တယော ကုသလဟေတူ ကုသလာ။ တယော အကုသလဟေတူ အကုသလာ။ တယော အဗျာကတဟေတူ အဗျာကတာ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော အဗျာကတော။ တယော အာဟာရာ သိယာ ကုသလာ, သိယာ အကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။ ဆ ဖဿာ အဗျာကတာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ကုသလော, သိယာ အကုသလော, သိယာ အဗျာကတော။ ဆ ဝေဒနာ… ဆ သညာ… ဆ စေတနာ… ဆ စိတ္တာ အဗျာကတာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ ကုသလာ, သိယာ အကုသလာ, သိယာ အဗျာကတာ။
၁၀၃၈။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ကုသိုလ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အကုသိုလ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အဗျာကတတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ကုသိုလ်တို့သည်အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အကုသိုလ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ အဗျာကတတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ရူပက္ခန္ဓာသည် အဗျာကတဖြစ်၏။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ အာယတနနှစ်ပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့သည် အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၏။ မဂ္ဂသစ္စာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၏။ နိရောဓသစ္စာသည် အဗျာကတဖြစ်၏။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်၏၊ အချို့ အကုသိုလ်ဖြစ်၏၊ အချို့ အဗျာကတ ဖြစ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့သည် အဗျာကတ ဖြစ်ကုန်၏။ ဒေါမနဿိန္ဒြေသည် အကုသိုလ် ဖြစ်၏။ အနညာ့တညဿာမီတိန္ဒြေသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၏၊ ဣန္ဒြေလေးပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့သည် အချို့ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ်တရား ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏။ အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏။ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့သည် အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် အဗျာကတဖြစ်၏။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့သည် အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ် အတွေ့ ‘ဖဿ’ သည်အချို့ ကုသိုလ်ဖြစ်၏၊ အချို့ အကုသိုလ်ဖြစ်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသောတရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ခြောက်ပါး၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခြောက်ပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ခြောက်ပါး၊ စိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အဗျာကတဖြစ်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ ကုသိုလ် ဖြစ်၏၊ အချို့အကုသိုလ် ဖြစ်၏၊ အချို့ အဗျာကတဖြစ်၏။ ၂-ဝေဒနာတိက် အမေးပုစ္ဆာ
၂။ ဝေဒနာတိကံ
၁၀၃၉။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ကတိ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ကတိ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ကတိ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ကတိ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ?
ဒွေ ခန္ဓာ န ဝတ္တဗ္ဗာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ။ တယော ခန္ဓာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။
ဒသာယတနာ န ဝတ္တဗ္ဗာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ။ မနာယတနံ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ။ ဓမ္မာယတနံ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ။
ဒသ ဓာတုယော န ဝတ္တဗ္ဗာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ။ ပဉ္စ ဓာတုယော အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ကာယဝိညာဏဓာတု သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ ဓမ္မဓာတု သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ။
ဒွေ သစ္စာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ နိရောဓသစ္စံ န ဝတ္တဗ္ဗံ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ။
ဒွါဒသိန္ဒြိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ။ ဆ ဣန္ဒြိယာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ တီဏိန္ဒြိယာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တံ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တန္တိပိ။
ဒေါသော အကုသလဟေတု ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော။ သတ္တ ဟေတူ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ မောဟော အကုသလဟေတု သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော, သိယာ ဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော န ဝတ္တဗ္ဗော သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တောတိ ပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တောတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တောတိပိ။ တယော အာဟာရာ သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။
ပဉ္စ ဖဿာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ ကာယဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တော။
သတ္တ ဝေဒနာ န ဝတ္တဗ္ဗာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ, အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာတိပိ။ ပဉ္စ သညာ… ပဉ္စ စေတနာ… ပဉ္စ စိတ္တာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, ကာယဝိညာဏဓာတု သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ သုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ, သိယာ အဒုက္ခမသုခါယ ဝေဒနာယ သမ္ပယုတ္တာ။
၁၀၃၉။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်သော ခန္ဓာတို့သည်သဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ဒုက္ခ လည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိသကုန်နည်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ခန္ဓာနှစ်ပါးတို့ကို သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်းမဆိုအပ်ကုန်။ ခန္ဓာသုံးပါးတို့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့ကို သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်ကုန်။ မနာယတနသည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ ဓမ္မာယတနသည်အချို့ သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့ကို သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်းမဆိုအပ်ကုန်။ ဓာတ်ငါးပါးတို့သည် ဒုက္ခလည်းမဟုတ် သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ ကာယဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခ လည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ ဓမ္မဓာတ်သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ အချို့သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၄) သစ္စာတရား သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ အချို့သုခလည်းမဟုတ်, ဒုက္ခမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ နိရောဓသစ္စာကို သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏။ အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခ သုခမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့ကို သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်ကုန်။ ဣန္ဒြေခြောက်ပါးတို့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခ လည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ ဣန္ဒြေသုံးပါးတို့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏။ (ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေကို) အချို့ သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၆) ဟိတ်တရား ဒေါသအကုသိုလ်ဟိတ်သည် ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏၊ (ကြွင်း) ဟိတ်ခုနစ်ပါးတို့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏။ မောဟ အကုသိုလ်ဟိတ်သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရကို သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်းမဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ငါးပါးတို့သည် ဒုက္ခလည်း မဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ ကာယဝိညာဏဓာတ်အတွေ့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ဒုက္ခလည်းမဟုတ် သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသော တရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါးတို့ကို သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်ကုန်၏ဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်ကုန်။ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ငါးပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ငါးပါး၊ စိတ်ငါးပါးတို့သည်ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ကုန်၏၊ ကာယဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ သုခဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်၏၊ အချို့ ဒုက္ခလည်းမဟုတ်, သုခလည်း မဟုတ်သော ဝေဒနာနှင့်ယှဥ်၏။ ၃-ဝိပါကတိက် အမေးပုစ္ဆာ
၃။ ဝိပါကတ္တိကံ
၁၀၄၀။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ဝိပါကာ, ကတိ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, ကတိ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ဝိပါကာ, ကတိ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, ကတိ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ?
ရူပက္ခန္ဓော နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
ဒသာယတနာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ ဒွါယတနာ သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
ဒသ ဓာတုယော နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ ပဉ္စ ဓာတုယော ဝိပါကာ။ မနောဓာတု သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ ဝိပါကာ သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
ဒွေ သစ္စာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ နိရောဓသစ္စံ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မံ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ဝိပါကံ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မံ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မံ။
သတ္တိန္ဒြိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ တီဏိန္ဒြိယာ ဝိပါကာ။ ဒွိန္ဒြိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ အညိန္ဒြိယံ သိယာ ဝိပါကံ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မံ။ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
ဆ ဟေတူ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ တယော အဗျာကတဟေတူ သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မော။ တယော အာဟာရာ သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ ပဉ္စ ဖဿာ ဝိပါကာ။ မနောဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ဝိပါကော, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မော။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ဝိပါကော, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မော။ ပဉ္စ ဝေဒနာ… ပဉ္စ သညာ… ပဉ္စ စေတနာ… ပဉ္စ စိတ္တာ ဝိပါကာ။ မနောဓာတု သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ ဝိပါကာ, သိယာ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ, သိယာ နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မာ။
၁၀၄၀။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှ ရှိကုန် သနည်း။ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူသော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်သောခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏အကျိုးစိတ်တို့သည် အဘယ်မျှ ရှိကုန်သနည်း၊ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူသောစိတ်တို့သည် အဘယ်မျှ ရှိကုန်သနည်း။ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကိုဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ရူပက္ခန္ဓာသည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေ ခြင်း သဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ အာယတနနှစ်ပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ် တို့၏အကျိုးဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရား ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ ဓာတ်ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏။ မနောဓာတ်သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသော တရားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကိုဖြစ်စေခြင်းသဘောတရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၄) သစ္စာတရား သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောတရား ဖြစ်ကုန်၏၊ နိရောဓသစ္စာသည် ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘော ရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ ဣန္ဒြေသုံးပါးတို့သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏၊ ဣန္ဒြေနှစ်ပါးတို့သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဖြစ်ကုန်၏။ အညိန္ဒြေသည်အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဖြစ်၏။ (ကြွင်း) ဣန္ဒြေ ကိုးပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရား ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်းမဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၆) ဟိတ်တရား အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ခြောက်ပါးတို့သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရား ဖြစ်ကုန်၏။ အဗျာကတဟိတ်သုံးပါးတို့သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်းမဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည်အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်းမဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသောတရားလည်းမဟုတ်ကုန်။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏။ မနောဓာတ်အတွေ့‘ဖဿ’သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘ဖဿ’ သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသောတရား ဖြစ်၏။ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကိုဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသော တရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ငါးပါး၊ မှတ်သားမှု ‘သညာ’ ငါးပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ငါးပါး၊ စိတ်ငါးပါး တို့သည်ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးဖြစ်ကုန်၏။ မနောဓာတ်သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ် တို့၏အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏အကျိုးဖြစ်၏၊ အချို့ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရား ဖြစ်၏။ အချို့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးလည်း မဟုတ်, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘော ရှိသော တရားလည်း မဟုတ်။ ၄-ဥပါဒိန္နတိက် အမေးပုစ္ဆာ
၄။ ဥပါဒိန္နတ္တိကံ
၁၀၄၁။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, ကတိ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, ကတိ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, ကတိ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, ကတိ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ?
ရူပက္ခန္ဓော သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယော, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယော ၄။ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။
ပဉ္စာယတနာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ သဒ္ဒါယတနံ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယံ။ စတ္တာရော အာယတနာ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ ဒွါယတနာ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။
ဒသ ဓာတုယော ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ သဒ္ဒဓာတု အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ ပဉ္စ ဓာတုယော သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။
သမုဒယသစ္စံ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယံ။ ဒွေ သစ္စာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယံ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယံ။
နဝိန္ဒြိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယံ။ တီဏိန္ဒြိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။ တယော အကုသလဟေတူ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ တယော ကုသလဟေတူ သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။ တယော အဗျာကတဟေတူ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။
ကဗဠီကာရော အာဟာရော သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယော, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယော။ တယော အာဟာရာ သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။
ပဉ္စ ဖဿာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ မနောဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယော, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယော။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယော, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယော, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယော။ ပဉ္စ ဝေဒနာ… ပဉ္စ သညာ… ပဉ္စ စေတနာ… ပဉ္စ စိတ္တာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ မနောဓာတု သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ ဥပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နုပါဒါနိယာ, သိယာ အနုပါဒိန္နအနုပါဒါနိယာ။
၁၀၄၁။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်းယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာဖြစ်သော ခန္ဓာတို့သည်အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း မဟုတ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင်တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း မဖြစ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ရူပက္ခန္ဓာသည် အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်၏။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်၊ ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်၊ ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်၊ ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၂) အာယတနတရား အာယတနငါးပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ သဒ္ဒါယတနသည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်၏။ အာယတနလေးပါးတို့သည် အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်၊ ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏။ အာယတနနှစ်ပါးတို့သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့််လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ သဒ္ဒဓာတ်သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်၏။ ဓာတ်ငါးပါးတို့သည် အချို့ တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့သည်ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ် ကုန်၏။ အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာဖြစ်ကုန်၏။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏။ အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းမဟုတ်ကုန်။ (၄) သစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာသည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်၏။ သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း မဟုတ်ကုန်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ ဒေါမနဿိန္ဒြေသည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံ သည်အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်၏။ ဣန္ဒြေသုံးပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း မဟုတ်ကုန်။ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်းယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၆) ဟိတ်တရား အကုသိုလ်ဟိတ် သုံးပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့် ကားမယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏။ ကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းမဟုတ်ကုန်။ အဗျာကတဟိတ် သုံးပါးတို့သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည်အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းမဟုတ်ကုန်။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်၏။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်းယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်ကုန်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း မဟုတ်ကုန်။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ငါးပါးတို့သည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်၏။ မနောဓာတ်အတွေ့‘ဖဿ’သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း ဖြစ်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်၏။ မနောဝိညာဏ ဓာတ်အတွေ့ ‘ဖဿ’ သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည်ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံသာ ဖြစ်၏၊ အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်းမဟုတ်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသော တရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ငါးပါး၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ငါးပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ငါးပါး၊ စိတ်ငါးပါးတို့သည်တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းဖြစ်ကုန်၏။ မနောဓာတ်သည် အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံလည်း ဖြစ်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်၏။ မနာဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သော ကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်း ယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်းဖြစ်၏၊ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏အဖြစ်ဖြင့်ကား မယူအပ်, ဥပါဒါန်၏အာရုံသာ ဖြစ်၏။ အချို့ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့သည် ကပ်အပ်သောကံသည် အကျိုး၏ အဖြစ်ဖြင့်လည်းမယူအပ်, ဥပါဒါန်၏ အာရုံလည်း မဟုတ်။ ၅-ဝိတက္ကတိက် အမေးပုစ္ဆာ
၅။ ဝိတက္ကတ္တိကံ
၁၀၄၂။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, ကတိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, ကတိ အဝိတက္ကအဝိစာရာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, ကတိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, ကတိ အဝိတက္ကအဝိစာရာ?
ရူပက္ခန္ဓော အဝိတက္ကအဝိစာရော။ တယော ခန္ဓာ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓော သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရော, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရော သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗော သဝိတက္ကသဝိစာရောတိပိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တောတိပိ, အဝိတက္ကအဝိစာရောတိပိ။
ဒသာယတနာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ မနာယတနံ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရံ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ။ ဓမ္မာယတနံ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရံ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သဝိတက္ကသဝိစာရန္တိပိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တန္တိပိ, အဝိတက္ကအဝိစာရန္တိပိ။
ပန္နရသ ဓာတုယော အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ မနောဓာတု သဝိတက္ကသဝိစာရာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ ဓမ္မဓာတု သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗာ သဝိတက္ကသဝိစာရာတိပိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာတိပိ, အဝိတက္ကအဝိစာရာတိပိ။
သမုဒယသစ္စံ သဝိတက္ကသဝိစာရံ။ နိရောဓသစ္စံ အဝိတက္ကအဝိစာရံ။ မဂ္ဂသစ္စံ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရံ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရံ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တံ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ, သိယာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သဝိတက္ကသဝိစာရန္တိပိ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တန္တိပိ, အဝိတက္ကအဝိစာရန္တိပိ။
နဝိန္ဒြိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ သဝိတက္ကသဝိစာရံ။ ဥပေက္ခိန္ဒြိယံ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရံ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရံ။ ဧကာဒသိန္ဒြိယာ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။
တယော အကုသလဟေတူ သဝိတက္ကသဝိစာရာ။ ဆ ဟေတူ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော အဝိတက္ကအဝိစာရော။ တယော အာဟာရာ သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ ပဉ္စ ဖဿာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။ မနောဓာတုသမ္ဖဿော သဝိတက္ကသဝိစာရော။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရော, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တော, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရော။ ပဉ္စ ဝေဒနာ… ပဉ္စ သညာ… ပဉ္စ စေတနာ… ပဉ္စ စိတ္တာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ မနောဓာတု သဝိတက္ကသဝိစာရာ, မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ သဝိတက္ကသဝိစာရာ, သိယာ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တာ, သိယာ အဝိတက္ကအဝိစာရာ။
၁၀၄၂။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိသော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ဝိတက်ကား မရှိ ဝိစာရမျှသာရှိသော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ဝိတက်လည်း မရှိဝိစာရလည်း မရှိသော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ဝိတက်လည်း ရှိဝိစာရလည်း ရှိသော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ဝိတက်ကား မရှိ ဝိစာရမျှသာရှိသောစိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိသနည်း၊ ဝိတက်လည်း မရှိ ဝိစာရလည်း မရှိသော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ရူပက္ခန္ဓာသည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ ခန္ဓာသုံးပါးတို့သည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိကုန်၏၊ အချို့ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိကုန်၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏။ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ၊ အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၂) အာယတနတရား အာယတနဆယ်ပါးတို့သည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ မနာယတနသည် အချို့ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်းမရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ ဓမ္မာယတနသည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ အချို့သော ဓမ္မာယတနကိုဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်တစ်ဆယ့်ငါးပါးတို့သည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်၊ မနောဓာတ်သည်ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်းရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ ဓမ္မဓာတ်သည် အချို့ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ အချို့သော ဓမ္မဓာတ်ကို ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်းရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၄) သစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာသည် ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏။ နိရောဓသစ္စာသည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ မဂ္ဂသစ္စာသည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ ဝိတက်လည်းရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏။ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ အချို့သော ဒုက္ခသစ္စာကို ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ ဒေါမနဿိန္ဒြေသည် ဝိတက်လည်းရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏။ ဥပေက္ခိန္ဒြေသည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ၊ (ကြွင်း) ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်တစ်ပါးတို့သည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိကုန်၏။ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိကုန်၏၊ အချို့ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ (၆) ဟိတ်တရား အကုသိုလ်ဟိတ်သုံးပါးတို့သည် ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိကုန်၏၊ (ကြွင်း) ဟိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိကုန်၏။ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိကုန်၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိကုန်၏၊ အချို့ ဝိတက်ကားမရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိကုန်၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ငါးပါးတို့သည် ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ မနောဓာတ်အတွေ့‘ဖဿ’သည် ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘ဖဿ’ သည် အချို့ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်းမရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသော တရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ငါးပါး၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ငါးပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ ငါးပါး၊ စိတ်ငါးပါး တို့သည်ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိကုန်။ မနောဓာတ်သည် ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ ဝိတက်လည်း ရှိ, ဝိစာရလည်း ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်ကား မရှိ, ဝိစာရမျှသာ ရှိ၏၊ အချို့ ဝိတက်လည်း မရှိ, ဝိစာရလည်း မရှိ။ ၁-ရူပဒုက် အမေးပုစ္ဆာ
(၁) ရူပဒုကံ
၁၀၄၃။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ ရူပါ, ကတိ အရူပါ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ ရူပါ, ကတိ အရူပါ?
ရူပက္ခန္ဓော ရူပံ။ စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပါ။ ဒသာယတနာ ရူပါ။ မနာယတနံ အရူပံ။ ဓမ္မာယတနံ သိယာ ရူပံ, သိယာ အရူပံ။ ဒသ ဓာတုယော ရူပါ။ သတ္တ ဓာတုယော အရူပါ။ ဓမ္မဓာတု သိယာ ရူပါ, သိယာ အရူပါ။ တီဏိ သစ္စာနိ အရူပါ။ ဒုက္ခသစ္စံ သိယာ ရူပံ, သိယာ အရူပံ။ သတ္တိန္ဒြိယာ ရူပါ။ စုဒ္ဒသိန္ဒြိယာ အရူပါ။ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ သိယာ ရူပံ, သိယာ အရူပံ။ နဝ ဟေတူ အရူပါ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ရူပံ။ တယော အာဟာရာ အရူပါ။ သတ္တ ဖဿာ အရူပါ။ သတ္တ ဝေဒနာ… သတ္တ သညာ… သတ္တ စေတနာ သတ္တ စိတ္တာ အရူပါ။
၁၀၄၃။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် ရုပ်ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ရုပ်မဟုတ်သော ခန္ဓာတို့သည်အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် ရုပ်တရားတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ ရုပ်မဟုတ်သော တရားတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ရူပက္ခန္ဓာသည် ရုပ်ဖြစ်၏။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ (၂) အာယတနတရား အာယတန ဆယ်ပါးတို့သည် ရုပ်ဖြစ်ကုန်၏။ မနာယတနသည် ရုပ်မဟုတ်။ ဓမ္မာယတနသည် အချို့ရုပ်ဖြစ်၏၊ အချို့ ရုပ်မဟုတ်။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်ဆယ်ပါးတို့သည် ရုပ်ဖြစ်ကုန်၏။ ဓာတ်ခုနစ်ပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ ဓမ္မဓာတ်သည် အချို့ရုပ်ဖြစ်၏၊ အချို့ ရုပ်မဟုတ်။ (၄) သစ္စာတရား သစ္စာသုံးပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ ဒုက္ခသစ္စာသည် အချို့ ရုပ်ဖြစ်၏၊ အချို့ ရုပ်မဟုတ်။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေခုနစ်ပါးတို့သည် ရုပ်ဖြစ်ကုန်၏။ ဣန္ဒြေတစ်ဆယ့်လေးပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အချို့ ရုပ်ဖြစ်၏၊ အချို့ ရုပ်မဟုတ်။ (၆) ဟိတ်တရား အကြောင်း ‘ဟိတ်’ကိုးပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော အာဟာရသည် ရုပ်ဖြစ်၏။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခုနစ်ပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ (၉-၁၂) ဝေဒနာစသော တရားများ ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခုနစ်ပါး၊ သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခုနစ်ပါး၊ စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ခုနစ်ပါး၊ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့သည် ရုပ်မဟုတ်ကုန်။ ၂-လောကီယဒုက် အမေးပုစ္ဆာ
(၂) လောကိယဒုကံ
၁၀၄၄။ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ကတိ လောကိယာ, ကတိ လောကုတ္တရာ? ဒွါဒသန္နံ အာယတနာနံ ကတိ လောကိယာ, ကတိ လောကုတ္တရာ? အဋ္ဌာရသန္နံ ဓာတူနံ ကတိ လောကိယာ, ကတိ လောကုတ္တရာ? စတုန္နံ သစ္စာနံ ကတိ လောကိယာ, ကတိ လောကုတ္တရာ…ပေ… သတ္တန္နံ စိတ္တာနံ ကတိ လောကိယာ, ကတိ လောကုတ္တရာ?
ရူပက္ခန္ဓော လောကိယော။ စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ဒသာယတနာ လောကိယာ။ ဒွေ အာယတနာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ သောဠသ ဓာတုယော လောကိယာ။ ဒွေ ဓာတုယော သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ဒွေ သစ္စာ လောကိယာ။ ဒွေ သစ္စာ လောကုတ္တရာ။
ဒသိန္ဒြိယာ လောကိယာ။ တီဏိန္ဒြိယာ လောကုတ္တရာ။ နဝိန္ဒြိယာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ တယော အကုသလဟေတူ လောကိယာ။ ဆ ဟေတူ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ကဗဠီကာရော အာဟာရော လောကိယော။ တယော အာဟာရာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ဆ ဖဿာ လောကိယာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿော သိယာ လောကိယော, သိယာ လောကုတ္တရော။ ဆ ဝေဒနာ လောကိယာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ဆ သညာ လောကိယာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ သညာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ဆ စေတနာ လောကိယာ။ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ဖဿဇာ စေတနာ သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာ။ ဆ စိတ္တာ လောကိယာ။ မနောဝိညာဏဓာတု သိယာ လောကိယာ, သိယာ လောကုတ္တရာတိ။
အဘိညာ ဒွေ သာရမ္မဏာ, ဒိဋ္ဌာ ကုသလဝေဒနာ၊
ဝိပါကာ စ ဥပါဒိန္နာ, ဝိတက္ကံ ရူပလောကိယာတိ။
ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂေါ နိဋ္ဌိတော။
ဝိဘင်္ဂပကရဏံ နိဋ္ဌိတံ။
၁၀၄၄။ ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် လောက၌ အကျုံးဝင်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ခန္ဓာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့တွင် လောက၌ အကျုံးဝင်သော အာယတနတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော အာယတနတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့တွင် လောက၌ အကျုံးဝင်သော ဓာတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော ဓာတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ သစ္စာလေးပါးတို့တွင် လောက၌ အကျုံးဝင်သော သစ္စာတို့သည် အဘယ်မျှ ရှိကုန်သနည်း၊ လောကမှထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော သစ္စာတို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ပ။ စိတ်ခုနစ်ပါးတို့တွင် လောက၌ အကျုံးဝင်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း၊ လောကမှထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော စိတ်တို့သည် အဘယ်မျှရှိကုန်သနည်း။ အဖြေဝိသဇ္ဇနာ (၁) ခန္ဓာတရား ရူပက္ခန္ဓာသည် လောက၌ အကျုံးဝင်၏။ (ကြွင်း) ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၂) အာယတနတရား အာယတန ဆယ်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ အာယတန နှစ်ပါးတို့သည် အချို့လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၃) ဓာတ်တရား ဓာတ်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ ဓာတ်နှစ်ပါးတို့သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၄) သစ္စာတရား သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ သစ္စာနှစ်ပါးတို့သည် လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၅) ဣန္ဒြေတရား ဣန္ဒြေဆယ်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ ဣန္ဒြေသုံးပါးတို့သည် လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ ဣန္ဒြေကိုးပါးတို့သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့့လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၆) ဟိတ်တရား အကုသိုလ်ဟိတ် သုံးပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ (ကြွင်း) ဟိတ်ခြောက်ပါး တို့သည် အချို့လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၇) အာဟာရတရား အလုတ်အလွေးပြုအပ်သော ‘ကဗဠီကာရ’ အာဟာရသည် လောက၌ အကျုံးဝင်၏။ (ကြွင်း) အာဟာရသုံးပါးတို့သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ (၈) ဖဿတရား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ ခြောက်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ ‘ဖဿ’သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်၏။ (၉) ဝေဒနာတရား ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ ခြောက်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ် အတွေ့ကြောင့် ဖြစ်သော ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်၏။ (၁၀) သညာတရား သိမှတ်မှု ‘သညာ’ ခြောက်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်အတွေ့ကြောင့် ဖြစ်သော သိမှတ်မှု ‘သညာ’သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ လောကမှထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်၏။ (၁၁) စေတနာတရား စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ခြောက်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ် အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ လောကမှထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်၏။ (၁၂) စိတ်တရား စိတ်ခြောက်ပါးတို့သည် လောက၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏။ မနောဝိညာဏဓာတ်သည် အချို့ လောက၌ အကျုံးဝင်၏၊ အချို့ လောကမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်၏။ ဤသို့ ဖြေဆိုအပ်၏။ အဘိညေယျာဒိဝါရ၊ သာရမ္မဏ အနာရမ္မဏဝါရ နှစ်ပါး၊ ဒိဋ္ဌသုတာဒိဒဿနဝါရ၊ ကုသလတိက် ဝေဒနာတိက် ဝိပါကတိက် ဥပါဒိန္နတိက် ဝိတက်တိက် ရူပဒုက် လောကိယဒုက်၊ ဤသည်တို့ကား ထိုဆိုအပ်ပြီးသည်တို့၏ အကျဥ်းချုပ်မာတိကာတို့တည်း။ တရားနှလုံးတို့ကို ဝေဖန်၍ပြသော ဓမ္မဟဒယဝိဘင်း ပြီးပြီ။ ဝိဘင်းပါဠိတော်မြန်မာပြန် (ဒုတိယတွဲ) ပြီးပြီ။ ဝိဘင်းပါဠိတော်မြန်မာပြန် ပြီးပြီ။
အရင်းအမြစ်များ
ကျမ်းကိုးကား
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 18. Dhammahadayavibhaṅgo (Abhidhammapiṭaka, Vibhaṅgapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#679