သုဗောဓာလင်္ကာရဋီကာ

အဟော ဗုဒ္ဓမဟောဒယော။

၈၈။ “ယော”ဣစ္စာဒိ။ ရူပဿ အနုဗျဉ္ဇနေဟိ အနုဗျဉ္ဇိတဗာတ္တိံသဝရပုရိသလက္ခဏောပသောဘိတဿ ဗျာမပ္ပဘာကေတုမာလာဝိရာဇိတဿ အတိသယော အာဓိက္ကံ ဝါစာဂေါစရဘာဝါတိက္ကမေန အဝစနီယတ္တာ ယော ကောစိယေဝ။ မနော အနေကလောကဿ စိတ္တံ ဟရတီတိ မနောဟရာ စိတ္တမဝဟရန္တီ ကန္တိ သောဘာ ကာပိ အဝစနပထာ ကာပိယေဝ။ ဝိလာသဿ ဂတျာဒိနော အတိသယော ဝစနပထာတိက္ကန္တော ကောပိယေဝ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓဿ မဟန္တော ဥဒယော အဘိဝုဍ္ဎိ အဟော အဗ္ဘုတောတိ။ ဧတ္ထ ကိံသဒ္ဒေနာရဒ္ဓါ ရီတိ န ကတ္ထစိ ဘဂ္ဂါ။

၈၈။ “ယော ကောစိ”စ္စာဒိ။ ရူပါတိသယော သုပ္ပဟိဋ္ဌိတပါဒတာဒိဒွတ္တိံသပုရိသလက္ခဏေဟိ သောဘိတဿ

စိတ္တင်္ဂုလိတာဒိအသီတိအနုဗျဉ္ဇနေဟိ အလင်္ကတဿ ဗျာမပ္ပဘာကေတုမာလာဟိ ဥဇ္ဇလဿ ရူပကာယဿ အာဓိကျံ ယော ကောစိယေဝ မနောဂေါစရဘာဝံ ဝိနာ ဝစနဝိသယာတိက္ကန္တတ္တာ ယော ကောစိယေဝ။ မနောဟရာ လောကဿ စိတ္တံ ဟရန္တီ ကန္တိ သောဘာ ကာပိယေဝ ဝစီဝိသယာတိက္ကန္တတ္တာ ကာပိယေဝ။ ဝိလာသာတိသယော ဝိသယဘူတပိယဘာဝသင်္ခါတဿ ဂမနာဒိဝိလာသဿ အာဓိကျမ္ပိ ကောပိယေဝ ဝုတ္တကာရဏေနေဝကောပိယေဝ။ တတော ဗုဒ္ဓမဟောဒယော ဗုဒ္ဓဿ မဟာဘိဝုဒ္ဓိသင်္ခါတော ဥဒယော အဟော အစ္ဆရိယောတိ။ ဧတ္ထ သဗ္ဗနာမိကေန ကိံ သဒ္ဒေန ဝတ္တုမာရဒ္ဓက္ကမော န ကတ္ထစိ ဘိန္နောတိ ဘဂ္ဂရီတိဒေါသော နတ္ထီတိ။

၈၉။ အဗျာမောဟကရံ ဗန္ဓံ၊ အဗျာကိဏ္ဏံ မနောဟရံ။

အဒူရပဒဝိနျာသံ၊ ပသံသန္တိ ကဝိဿရာ။

၈၉။ “အဗျာမောဟ”ဣစ္စာဒိ။ နတ္ထိ ဒူရမေသန္တိ အဒူရာနိ, တာနိယေဝ ပဒါနိ, တေသံ ဝိနျာသော ယာထာဝတော ဌပနံ ယဿ တံ။ တတောယေဝ အဗျာကိဏ္ဏော အသမ္မိဿော စ။ သော အဗျာကိဏ္ဏတာယ ဧဝ မနောဟရော စာတိ အဗျာကိဏ္ဏံ မနောဟရံ။ တေနေဝ “အယမေတ္ထ အတ္ထော အယံ ဝါ”တိ ဧဝံ ဗျာမောဟံ န ကရောတီတိ အဗျာမောဟကရော, တံ။ ပသာဒါလင်္ကာရာလင်္ကိတံ ဗန္ဓံ။ ကဝီနံ ဣဿရာ ပဓာနာ။ ယေ ကနိဋ္ဌင်္ဂုလိဂဏနာနိဋ္ဌာ, တေ ပသံသန္တိ ထုဝန္တိ တာဒိသဗန္ဓဂုဏဿာတိသယပသံသာရဟဘာဝေန။

၈၉။ “အဗျာမောဟေ”စ္စာဒိ။ အဒူရပဒဝိနျာသံ နာမာဒိပဒါနံ ဝေါဟာရကာလေ အဒူရသမ္ဗန္ဓော ယထာ သိယာ, တထာ ပဋိပါဋိယာ ပဒဋ္ဌပနေန သမန္နာဂတံ အဗျာကိဏ္ဏံ, တတောယေဝ အညသမ္ဗန္ဓီပဒေဟိ အသမ္မိဿံ မနောဟရံ, တတောယေဝ ဝိညူနံ စိတ္တမာရာဓေန္တံ အဗျာမောဟကရံ “ဣမဿတ္ထော ဣမဿတ္ထော ဧသော ဧသော ဝါ”တိ သံသယမနုပ္ပာဒေန္တံ ဗန္ဓံ ပသာဒါလင်္ကာရသံယုတ္တံ ဗန္ဓနံ ကဝိဿရာ

ကဝီနံ ပဓာနာ ပဏ္ဍိဘဇနာ, ကနိဋ္ဌင်္ဂုလိယာ ဂဏိတဗ္ဗာ အဂ္ဂကဝိနောတိ အဓိပ္ပာယော။ ပသံသန္တိ ထောမေန္တိ။ ဗျာမောဟံ န ကရောတီတိ အဗျာမောဟကရော။ ဝိ အာကိဏ္ဏော ဗျာကိဏ္ဏော, န ဗျာကိဏ္ဏော အဗျာကိဏ္ဏော။ နတ္ထိ ဒူရံ ယေသံ, တာနိယေဝ ပဒါနိ, တေသံ ဝိနျာသော ဌပနံ ယဿ ဗန္ဓဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော။

ယထာ -

၉၀။ နီလုပ္ပလာဘံ နယနံ၊

ဗန္ဓုကရုစိရော’ဓရော။

နာသာ ဟေမင်္ကုသော တေန၊

ဇိနောယံ ပိယဒဿနော။

၉၀။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ “နီလုပ္ပလာဘ”မိစ္စာဒိ။ ယဿ ဇိနဿ နယနံ နေတ္တံ နီလုပ္ပလာဘံ ဣန္ဒီဝရဒွယနိဘံ, အဓရော အဓရောဋ္ဌော ဗန္ဓုကမိဝ ဗန္ဓုကကုသုမမိဝ ရုစိရော ကန္တော, နာသာ နာသိကာ သယံ ဟေမင်္ကုသော သုဝဏ္ဏင်္ကုသောယေဝ, တေန ကာရဏေန အယံ ဇိနော ပိယံ မဓုရံ ဒဿနမဿာတိ ပိယဒဿနော။ ဤဒိသော န ဗျာကိဏ္ဏဒေါသော, အဗျာကိဏ္ဏော ပသာဒေါယေဝါတိ။

၉၀။ ဣဒါနိ ဗျာကိဏ္ဏဒေါသပရိဟာရံ ပရိဟရတိ “နီလုပ္ပလိ”စ္စာဒိနာ။ နယနံ ယဿ နေတ္တယုဂဠံ နီလုပ္ပလာဘံ နီလုပ္ပလဒလသဒိသံ, အဓရော အဓရောဋ္ဌော ဗန္ဓုကရုစိရော ဗန္ဓုကပုပ္ဖမိဝ မနုညော, နာသာ နာသိကာ ဟေမင်္ကုသော သုဝဏ္ဏင်္ကုသောယေဝ, တေန ကာရဏေန အယံ ဇိနော ပိယဒဿနော မနုညဒဿနော ဟောတီတိ။ ဧတ္ထ ပသာဒါလင်္ကာရေန ယုတ္တတ္တာ န ဗျာကိဏ္ဏဒေါသော။ အာဘာသဒ္ဒေါ နိဘာသဒ္ဒေါ ဝိယ ဣဝတ္ထော။ နော စေ, ပဘာပရိယာယော ဝါ ဟောတိ။ ဗန္ဓုကမိဝ ရုစိရောတိ စ, ပိယံ ဒဿနံ ယဿေတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ဣဟ ဒဿနဿ ကတ္တုဘူတသာဓုဇနသမ္ဗန္ဓတ္တေပိ

ဝိသယတ္တေနေဝ ဇိနသမ္ဗန္ဓော ဟောတီတိ အညပဒတ္ထေန တထာဂတော ဂဟိတောတိ။

၉၁။ သမတိက္ကန္တဂါမ္မတ္တ-ကန္တဝါစာဘိသင်္ခတံ။

ဗန္ဓနံ ရသဟေတုတ္တာ၊ ဂါမ္မတ္တံ အတိဝတ္တတိ။

၉၁။ “သမတိက္ကန္တိ”စ္စာဒိ။ သမ္မာ အတိက္ကန္တံ နိဂ္ဂတံ။ ဂါမ္မဿ ဘာဝေါ ဂါမ္မတ္တံ။ ယာသံ ကန္တာနံ မဓုရာနံ ဝါစာနံ တာဟိ အဘိသင်္ခတံ ရစိတံ ဗန္ဓနံ ရသဿ မာဓုရိယဿ ဟေတုတ္တာ ကာရဏဘာဝေန ဂါမ္မတ္တံ ယထာဝုတ္တံ အတိဝတ္တတိ အတိက္ကမတိ။

၉၁။ “သမတိ”စ္စာဒိ။ သမတိက္ကန္တဂါမ္မတ္တကန္တဝါစာဘိသင်္ခတံ ဝိသေသတော အတိက္ကန္တဂါမ္မဘာဝါဟိ ကန္တဝါစာဟိ ရစိတံ ဗန္ဓနံ မုတ္တကာဒိဗန္ဓနံ ရသဟေတုတ္တာ ပဏ္ဍိတာနံ ပီတိရသဿ ကာရဏတ္တာ ယထာဝုတ္တဂါမ္မဒေါသံ အတိဝတ္တတိ အတိက္ကမ္မ ပဝတ္တတီတိ။ သမ္မာ အတိက္ကန္တံ ဂါမ္မတ္တံ ယာသံ, တာဟိယေဝ ကန္တဝါစာဟိ အဘိသင်္ခတန္တိ စ, ရသဿ ဟေတု, တဿ ဘာဝေါတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ယထာ -

၉၂။ ဒုနောတိ ကာမစဏ္ဍာလော၊

သော မံ သဒယ နိဒ္ဒယော။

ဤဒိသံ ဗျသနာပန္နံ၊

သုခီပိ ကိမုပေက္ခသေ။

၉၂။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ။ ကာမာတုရာ ကာစိ ဝနိတာ အတ္တနော ပိယံ ပတိံ ဝိရဝတိ “ဒုနောတိ”စ္စာဒိနာ။ ဒယာယ သဟ ပဝတ္တီတိ သဒယဣတိ အနုနယဝသေန ပိယဿ အာမန္တနံ, သာနုနယာမန္တနဉှိ တတောနုဂ္ဂဟာဘိကင်္ခါယမစ္စန္တမုစိတံ, သော ကာမော ကန္ဒပ္ပော ဧဝ စဏ္ဍာလော

အကဏ္ဍော ဝါ အသယှောပတာပါဝဟတ္တာ။ ကာမေ စဏ္ဍာလတ္တာရောပနဉ္စ ဥစိတမေဝ ယတောနေန ကယိရမာနမသဟနမုပတာပမသဟမာနာ တံ ပရိဘဝန္တံ ဝိပ္ပလပတိ, နိဒ္ဒယော နိက္ကရုဏော, ဣဒမပိ ဥစိတမုပတာပေ နိက္ကရုဏာနံ တာဒိသီ ဂတီတိ။ မံ ဒုနောတိ အဓိကမုပတာပေတိ နိဒ္ဒယတ္တာ, န ဘဝန္တံ, တေနေဝ ဘဝံ သုခီ။ ဣမိနာ အညာသတ္တတံ တဿ ဒီပေတိ။ ယဒိ နာညာသတ္တောသိ, နာဟမေကာကိနီ ဘဝါမိ။ အသဟာယာနဉှိ ပဋိသတ္တဝေါ ဟောန္တိ။ ဧကာကိတ္တာယေဝါဟမပ္ပဋိသရဏတ္တာနေန ဒုသာမီတိ [ဒုညာမီတိ (?)] တဝ ကာမံ တွံ သုခီ ဟောသိ။ သနာထာနံ တာဒိသီ ဝုတ္တီတိ ဧဝံ သုခီပိ တွံ ဤဒိသံ ဗျသနမာပန္နံ ကိံ ကသ္မာ ဥပေက္ခသေတိ။ ဧဝမယံ ဝင်္ကဝုတ္တိယာ အတ္တနော, တံ ဝိသယမနုဘဝန္တဿ စ ဝိမုခတ္တံ နိဒဿေတီတီဒိသံ န ဂါမ္မံ။

၉၂။ ဂါမ္မဒေါသပရိဟာရေ လက္ခိယံ ဒဿေတိ “ဒုနောတိ”စ္စာဒိ။ ကာမတဏှာဘိဘူတာ အင်္ဂနာ အတ္တနော ဝလ္လဘံ နိဿာယ ဧဝံ ဝိလပတိ “သဒယ ဟေ ကာရုဏိက သော ကာမစဏ္ဍာလော သော အနင်္ဂနီစော နိဒ္ဒယော နိက္ကာရုဏိကော မံ ဒုနောတိ ပီဠေတိ, သုခီပိ မမ ဝိယ အနာထဘာဝါဘာဝတော သုခိတောပိ တွံ ဤဒိသံ ဗျသနာပန္နံ ဧဝံ ကာမစဏ္ဍာလေန အကာရုဏေန ကတအသယှသန္တာပသင်္ခါတဗျသနမနုပ္ပတ္တံ မံ ကိမုပေက္ခသေ ကသ္မာ ဥဒါသီနောသီ”တိ။ အတ္တနော ဒုက္ခာတုရတ္တာ ဒုက္ခဒူရီကရဏံ ကာရုဏိကာနံယေဝ ဝိသယန္တိ “သဒယေ”တိ အနုနယဝသေန အာမန္တနုစိတံ အတ္တနော ဒုက္ခာတုရတံ ပေါသေတုံ ပီဠာကာရကေ ကာမေ စဏ္ဍာလတ္တာရောပနဉ္စ နိဒ္ဒယတ္တကထနဉ္စ ဥစိတမေဝ အတ္တနိ ဥပေက္ခကတ္တာ။ သုခီပီတိ ဣမိနာ တဿ ပရဝိသယာသတ္တတာယ အတိစာရံ အဗ္ဘုပဂမေတိ။ ဧဝံ ဝင်္ကဝုတ္တိယာ အတ္တနော ဝလ္လဘေ သာနုရာဂတ္တဉ္စ အတ္တနိ တဿ တဒဘာဝတ္တဉ္စ ဒဿေတီတိ။ “ကညေ ကာမယမာနံ မံ, န ကာမယသိ ကိံနွိဒ”န္တိ ဧတ္ထ ဝိယ ဣဟ ဂါမ္မဒေါသော

နတ္ထီတိ ဂါမ္မဒေါသပရိဟာရမိဒံ။ ကာမောယေဝ စဏ္ဍာလော ကာမစဏ္ဍာလော, သဟ ဒယာယ ယော ဝတ္တတီတိ စ, နတ္ထိ ဒယာ အဿေတိ စ, သုခမဿ အတ္ထီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ အပိသဒ္ဒေါ အက္ခမေ။

၉၃။ ယတိဟီနပရိဟာရော၊ န ပုနေ’ဒါနိ နီယတေ။

ယတော န သဝနုဗ္ဗေဂံ၊ ဟေဋ္ဌာ ယေတံ ဝိစာရိတံ။

၉၃။ “ယတိ”စ္စာဒိ။ ဝိစာရိတန္တိ “တံ နမေ သိရသာ စာမီ-ကရဝဏ္ဏံ တထာဂတ”န္တိအာဒိနာ ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတန္တိ အတ္ထော။

၉၃။ “ယတိဟီနိ”စ္စာဒိ။ ယတော ယသ္မာ သဝနုဗ္ဗေဂံ “ဒေါသာနမုဒ္ဒေသက္ကမေန ဒေါသပရိဟာရက္ကမော န ဝုတ္တော”တိ ဧဝံ ဝိညူနမုပ္ပဇ္ဇမာနံ ဣမဿ ဂန္ထဿ သဝနာသဟနံ နတ္ထိ, တတော ယတိဟီနပရိဟာရော ယတိဟီနဒေါသဿ ပရိဟရဏဝသေန ပဝတ္တမုဒါဟရဏံ ဣဒါနိ ပုန န နီယတေ နာဟရီယတေတိ။ ဣမိနာဓိဂတမာဒေါ ဝုတ္တတ္ထမေဝ သမတ္ထေတိ။ ဟေဋ္ဌာ ယေတံ ဝိစာရိတန္တိ ဧဝံ ယတိဟီနဒေါသပရိဟရဏံ ဟေဋ္ဌာ အနန္တရပရိစ္ဆေဒေ ဝိစာရိတံ “တံ နမေ သိရသာ စာမီ-ကရဝဏ္ဏံ တထာဂတ”န္တိအာဒိနာ ပကာသိတန္တိ။ အာဒေါ ယတိဟီနဒေါသပါတုဘာဝေယေဝ ပရိဟာရက္ကမဿာပိ ဒဿိတတ္တာ ဣဟာဒဿနေပိ ဂန္ထဿ ဦနတာ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပာယော။ ယတိ ဟီနာ ဧတ္ထေတိ စ, တဿ ပရိဟာရောတိ စ, သဝနေ ဥဗ္ဗေဂန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ကမစ္စုတဿ ယထာ -

၉၄။ ဥဒါရစရိတော’သိ တွံ၊ တေနေဝါ’ရာဓနာ တွယိ။

ဒေသံ ဝါ ဒေဟိ ဂါမံ ဝါ၊ ခေတ္တံ ဝါ မမ သောဘနံ။

၉၄။ “ဥဒါရ”ဣစ္စာဒိ။ ဥဒါရံ ဥဒါရတ္တံ စာဂါတိသယသမ္ဗန္ဓတော စရိတံ အတိဂုဏပဝတ္တိ ယဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော။ ဧတ္ထ

ဥစိတတ္တာ ဒေသာဒီနံ ယာစနက္ကမဿ ကမစ္စုတဿ ပရိဟာရောယံ။

၉၄။ “ဥဒါရိ”စ္စာဒိ။ တွံ ပုညဝန္တ ဥဒါရစရိတောသိ စာဂါတိသယယောဂတော ဝိသာရဒပဝတ္တိယုတ္တောသိ, တေနေဝ တေန ကာရဏေနေဝ အာရာဓနာ မမ ယာစနာ တွယိ ဟောတိ။ ဒေသံ ဝါဇနပဒံ ဝါ, နော စေ, ဂါမံ ဝါ သံဝသထံ ဝါ, နော စေ, သောဘနံ ခေတ္တံ ဝါ ကေဒါရံ ဝါ မမ ဒေဟီတိ အနုပုဗ္ဗံ ဟီနပဒတ္ထယာစနာ ဒါယကဿ ဒါနဿာပိ ယာစကဿ ဣစ္ဆိတတ္ထပဋိလာဘဿာပိ အနုရူပတ္တာ ကမစ္စုတဒေါသမပနေတိ။ ဥဒါရံ စရိတံ အဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော။

အတိဝုတ္တဿ ယထာ -

၉၅။ မုနိန္ဒစန္ဒသမ္ဘူတ-

ယသောရာသိမရီစိနံ။

သကလောပျ’ယမာကာသော၊

နာ’ဝကာသော ဝိဇမ္ဘနေ။

၉၅။ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာဒိ။ မုနိန္ဒောယေဝ စန္ဒော, တတော သမ္ဘူတာ ပါတုဘူတာ, ယသောရာသီ ဧဝ မရီစိယော, တာသံ။ အယံ သကလော အာကာသောပိ ဂဂနမေဝ, န တဿေကော ပဒေသော။ ဝိဇမ္ဘနေ ဗျာပနေ နာဝကာသော တာဒိသတ္တာ တာသံ မရီစိနန္တိ နာတိဝုတ္တံ။

၉၅။ “မုနိန္ဒိ”စ္စာဒိ။ မုနိန္ဒစန္ဒသမ္ဘူတယသောရာသိမရီစိနံ မုနိန္ဒသင်္ခါတစန္ဒတော ပါတုဘူတာနံ ကိတ္တိသမူဟသင်္ခါတကိရဏာနံ ဝိဇမ္ဘနေ ဗျာပနေ အယံ သကလောပိ အာကာသော နာဝကာသော န ဩကာသော ဟောတီတိ။ ဟေတုဖလာဒိဧကေကကာရဏေနာပိ အပ္ပမေယျာနံ သဗ္ဗညုဂုဏာနံ ပဝတ္တိယာ အပ္ပမေယျသာမညဘူတာကာသဿ နိရဝကာသဿ ဣဝ ကထနမုစိတန္တိ အတိဝုတ္တဒေါသော ဣဟ န ဘဝတိ။ စန္ဒော

ဣဝ စန္ဒော, မုနိန္ဒော ဧဝ စန္ဒော, တတော သမ္ဘူတာနံယေဝ ယသာနံ ရာသီ စ တာ မရီစိယော စာတိ ဝိဂ္ဂဟော။

၉၆။ ဝါကျံ ဗျာပန္နစိတ္တာနံ၊ အပေတတ္ထံ အနိန္ဒိတံ။

တေနု’မ္မတ္တာဒိကာနံ တံ၊ ဝစနာ’ညတြ ဒုဿတိ။

၉၆။ “ဝါကျ”မိစ္စာဒိ။ ဗျာပန္နံ နဋ္ဌံ အယထာပဝတ္တံ စိတ္တံ ယေသံ, တေသံ။ ဝါကျံ ဝါကျလက္ခဏောပေတံ။ အပေတော အပဂတော သုညော အတ္ထော အဘိဓေယျံ သံဝေါဟာရိကံ ယဿ, တံ။ အနိန္ဒိတံ အဟီဠိတံ။ တေန ယထာဝုတ္တေန ကာရဏေန။ တံ ဝါကျံ ဥမ္မတ္တော ဓာတုက္ခောဘာဒိနာ ခိတ္တစိတ္တော, သော အာဒိ ယေသံ ဗာလာဒီနံ တေသံ ဝစနာ အသင်္ဂတာယ ဝါစာယ အညတြ အညသ္မိံ အဗျာပန္နစိတ္တဝိသယေ ဒုဿတိ ဒုဋ္ဌံ ဇာယတေ, ဥမ္မတ္တာဒီနံယေဝ တထာဝိဓာယ ဝါစာယ ဥစိတတ္တာတိ။

၉၆။ “ဝါကျ”မိစ္စာဒိ။ ဗျာပန္နစိတ္တာနံ ဝိရုဒ္ဓဘာဝမာပန္နစိတ္တာနံ ဝါကျံ သျာဒျန္တတျာဒျန္တပဒသမုဒါယရူပံ ဝါကျံ အပေတတ္ထံ အပဂတသမုဒါယတ္ထံ အနိန္ဒိတံ ဝိညူဟိ ဂရဟိတံ န ဟောတိ, တေန ကာရဏေန ဥမ္မတ္တာဒိကာနံ ဥမ္မတ္တဝေဒနဋ္ဋာဒီနံ ဝစနာညတြ ဝစနံ ဝိနာ အနုမ္မတ္တာဒိဝစနေ တံ သမုဒါယတ္ထသမ္ဗန္ဓရဟိတံ ဝစနံ ဒုဿတိ ဒေါသဒုဋ္ဌံ ဟောတိ။ ဗျာပန္နံ စိတ္တံ ယေသန္တိ စ, အပေတော အတ္ထော အဿာတိ စ, ဥမ္မတ္တော အာဒိ ယေသန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ယထာ -

၉၇။ သမုဒ္ဒေါ ပီယတေ သော’ယ-မဟ’မဇ္ဇ ဇရာတုရော။

ဣမေ ဂဇ္ဇန္တိ ဇီမူတာ၊ သက္ကဿေ’ရာဝဏော ပိယော။

၉၇။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ “သမုဒ္ဒေါ”ဣစ္စာဒိ။ န ဟေတ္ထ “သမုဒ္ဒေါ ပီယတေ”ဣစ္စာဒိနော ပဒသမုဒါယဿ ကောစိ ဧကော အတ္ထော ဂယှတိ, ယော သော ဗန္ဓတ္ထော သိယာ။

အဝယဝတ္ထာ ဧဝ တု အယောသလာကာကပ္ပာပဋိဘန္တီတိ ဤဒိသမပေတတ္ထမနိန္ဒိတံ ဝိညေယျံ ဗျာပန္နစိတ္တာနံ။

၉၇။ “သမုဒ္ဒေါ”စ္စာဒိ။ သော အယံ သမုဒ္ဒေါ ပီယတေ ယေန ကေနစိ ပီယတေ, အဟံ အဇ္ဇ ဇရာတုရော ဇရရောဂါဘိဘူတော, ဣမေ ဇီမူတာ မေဃာ ဂဇ္ဇန္တိ ထနယန္တိ။ သက္ကဿ ဧရာဝဏော ပိယောတိ။ ဣဒံ နိန္ဒိတာနိန္ဒိတာနံ ဒွိန္နမုဒါဟရဏံ။ ဣဒံ ဝါကျံ အဝယဝတ္ထမန္တရေန သမုဒါယတော ဂမျမာနတ္ထဿာဘာဝါ အပေတတ္ထံ နာမ ဟောတိ။ ဤဒိသံ ဝါကျံ ဥမ္မတ္တကာဒီဟိ ဝုတ္တမပ္ပီတိကရံ န ဟောတိ, အညေဟိ ဝုတ္တံ ပန ကဏ္ဏေ အယောသလာကာ ဝိယ အပ္ပီတိကရံ။ ဇရာယ အာတုရောတိ ဝါကျံ။

၉၈။ သုခုမာလာဝိရောဓိတ္တ-ဒိတ္တဘာဝပ္ပဘာဝိတံ။

ဗန္ဓနံ ဗန္ဓဖရုသ-ဒေါသံ သံဒူသယေယျ တံ။

၉၈။ “သုခုမာလိ”စ္စာဒိ။ န ဝိရုဇ္ဈတိ သီလေနာတိ အဝိရောဓီ, တဿ ဘာဝေါ အဝိရောဓိတ္တံ။ သုခုမာလဿ အဝိရောဓိတ္တံ ယဿ သော ဒိတ္တဘာဝေါ, တေန ပဘာဝိတံ ဝဍ္ဎိတံ သံယုတ္တံ တံ ဗန္ဓနံ ဗန္ဓဖရုသဒေါသံ သံဒူသယေယျ နာသယေတိ အတ္ထော။

၉၈။ “သုခုမာလိ”စ္စာဒိ။ သုခုမာလာဝိရောဓိတ္တဒိတ္တဘာဝပ္ပဘာဝိတံ “အနိဋ္ဌုရက္ခရပ္ပာယေ”စ္စာဒိနာ ဝုစ္စမာနသုခုမာလဂုဏဿ အဝိရုဒ္ဓဘာဝသမန္နာဂတေန ဝဏ္ဏာနံ အညမညသင်္ဂဘိလက္ခဏေန ဒိတ္တဘာဝေန ပိယဘာဝေန အနုဗြူဟိတံ တံ ဗန္ဓနံ ဗန္ဓဖရုသဒေါသံ ဗန္ဓဖရုသသင်္ခါတဒေါသံ သံဒူသယေယျ နာသေယျ, တံ ဗန္ဓဖရုသဒေါသန္တိ ဝါ သမ္ဗန္ဓောတိ။ န ဝိရုဇ္ဈတိ သီလေနာတိ အဝိရောဓီ, တဿ ဘာဝေါတိ စ, သုခုမာလဿ အဝိရောဓိတ္တံ ယဿာတိ စ, သောယေဝ ဒိတ္တဿ ဘာဝေါတိ စ, တေန ပဘာဝိတန္တိ စ ဝါကျံ။

ယထာ -

၉၉။ ပဿန္တာ ရူပဝိဘဝံ၊ သုဏန္တာ မဓုရံ ဂိရံ။

စရန္တိ သာဓူ သမ္ဗုဒ္ဓ-ကာလေ ကေဠိပရမ္မုခါ။

၉၉။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ “ပဿန္တာ”ဣစ္စာဒိ။ ကေဠိယာ ကီဠာယ ပရမ္မုခါ ဝိဂတစ္ဆန္ဒာ စရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၉၉။ “ပဿန္တေ”စ္စာဒိ။ သာဓူ သဇ္ဇနာ သမ္ဗုဒ္ဓကာလေ သမ္ဗုဒ္ဓဿ ဓရမာနကာလေ ရူပဝိဘဝံ တဿ ရူပသမ္ပတ္တိံ ပဿန္တာ စက္ခုံ သန္တပ္ပေတွာ ဩလောကေန္တာ မဓုရံ ဂိရံ တဿေဝ ဘဂဝတော အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ မဓုရဝစနံ သုဏန္တာ ကေဠိပရမ္မုခါ ကီဠာယ ဝိမုခါ ကီဠာဘိရတိရဟိတာ စရန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ။ ကေဝလံ ဖရုသသိထိလဝဏ္ဏေဟိ ဝိနာ သုခုစ္စာရဏီယဝဏ္ဏေဟိ သမ္ဘူတသုခုမာလဂုဏာဝိရောဓအညမညသင်္ဂတဝဏ္ဏဝိသဒပ္ပဝတ္တဂုဏယုတ္တတ္တာ ဧတ္ထ ဗန္ဓဖရုသဒေါသော နတ္ထိ။ ကေဠိယာ ပရာနိ ပရိဝတ္တိတာနိ မုခါနိ ဧတေသန္တိ ဝိဂ္ဂဟော။ ဧတ္ထ ကာလောတိ ကိရိယာ။ သာ စ အတ္ထတော တဒါကာရပ္ပဝတ္တသမ္ဗန္ဓောယေဝ။ လောကော ပန ဝိသုံ ဧကော ပဒတ္ထောယေဝါတိ ဝေါဟရတိ။ ဝါကျဒေါသပရိဟာရော။

ဝါကျဒေါသပရိဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝါကျတ္ထဒေါသပရိဟာရဝဏ္ဏနာ

အပက္ကမဿ ယထာ -

၁၀၀။ ဘာဝနာဒါနသီလာနိ၊ သမ္မာ သမ္ပာဒိတာနိ’ဟ။

နိဗ္ဗာနဘောဂသဂ္ဂါဒိ-သာဓနာနိ န သံသယော။

၁၀၀။ “ဘာဝနာ”ဣစ္စာဒိ။ ဧတ္ထ ဘာဝနာဒီနိ နိဒ္ဒိသိတွာ ယထာက္ကမံ နိဗ္ဗာနာဒီနံ နိဒ္ဒေသေန အပက္ကမဒေါသော ပရိဟဋော။

၁၀၀။ “ဘာဝနေ”စ္စာဒိ။ ဣဟ မနုဿလောကေ သမ္မာ သမ္ပာဒိတာနိ ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟိတွာ ယထာဝိဓိ သမ္ပာဒိတာနိ အတ္တနော သန္တာနေ ပဝတ္တာပိတာနိ ဘာဝနာဒါနသီလာနိ နိဗ္ဗာနဘောဂသဂ္ဂါဒိသာဓနာနိ ယထာက္ကမံ နိဗ္ဗာနဥပဘောဂပရိဘောဂသမ္ပတ္တိသဂ္ဂုပ္ပတ္တိအာဒီနံ ဟေတုဘာဝေန သာဓကာနိ ဟောန္တိ, ဧတ္ထ သာဓနေ န သံသယော ဟောတီတိ။ ဣဟ ဘာဝနာဒယော ဥဒ္ဒိသိတွာ ဥဒ္ဒေသက္ကမံ အနတိက္ကမ္မ နိဗ္ဗာနာဒီနမနုဒ္ဒေသဿ ကတတ္တာ အပက္ကမဝါကျတ္ထဒေါသဿ ဩကာသော န ဟောတိ။

၁၀၁။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယော ကောစိ [ကောပိ (က. သီ.)]၊ ဝိသေသော တာဒိသော ယဒိ။

အနုဒ္ဒိဋ္ဌေသု [အနုဒိဋ္ဌေသု (?)] နေဝ’တ္ထိ၊ ဒေါသော ကမဝိလင်္ဃနေ။

၁၀၁။ “ဥဒ္ဒိဋ္ဌေ”စ္စာဒိ။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ပဌမံ ယုတ္တာ အတ္ထာ ဝိသယော ဂေါစရော ယဿ ဥဒ္ဒေသာနုဒ္ဒေသသမ္ဗန္ဓဝိဇာနနလက္ခဏဿ ဝိသေသဿ သော တာဒိသော ကောစိ ဝိသေသော အနုဒ္ဒိဋ္ဌေသု ယထာက္ကမမုဒ္ဒေသကမာနမတိက္ကမေန ပုန အတ္ထန္တရနိဿယေန ပရာမဋ္ဌေသု ယဒိ ဘဝေယျ, ကမဿ ယထောဒ္ဒိဋ္ဌေသု အနုက္ကမဿ ဝိလင်္ဃနေ အတိက္ကမေ ဒေါသော နေဝတ္ထိ။

၁၀၁။ “ဥဒ္ဒိဋ္ဌေ”စ္စာဒိ။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယော ပဌမံ ပယုတ္တတ္ထဝိသယော တာဒိသော ကောစိ ဝိသေသော ဥဒ္ဒေသာနုဒ္ဒေသာနံ “ဣဒမဿ ပုဗ္ဗကထနံ, ဣဒမဿ ပစ္ဆာကထန”န္တိ ဧဝံ အညမညာပေက္ခလက္ခဏသမ္ဗန္ဓပရိဇာနနလက္ခဏော ဝိသေသော အနုဒ္ဒိဋ္ဌေသု အတ္ထန္တရံ နိဿာယ ပုန ဝုတ္တေသု ယဒိ “ဘဝေယျာ”တိ သေသော။ ကမဝိလင်္ဃနေ ဥဒ္ဒေသာနုဒ္ဒေသာနံ ကမာတိက္ကမေ ဒေါသော သတ္ထညူနံ သုတိကာလေ အသဟနကာရဏံ နေဝတ္ထီတိ။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ ပဌမုစ္စာရိတာ အတ္ထာ ဝိသယော ဂေါစရော အဿေတိ စ, ကမဿ ဝိလင်္ဃနန္တိ စ ဝါကျံ။

ယထာ -

၁၀၂။ ကုသလာကုသလံ အဗျာ-ကတ’မိစ္စေသု ပစ္ဆိမံ။

အဗျာကတံ ပါကဒံ န၊ ပါကဒံ ပဌမဒွယံ။

၁၀၂။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ “ကုသလေ”စ္စာဒိ။ ကုသလံ ကာမာဝစရာဒိကမေကဝီသတိဝိဓံ, အကုသလဉ္စ ဒွါဒသဝိဓံ, အဗျာကတံ ဝိပါကကြိယာသင်္ခါတမိတိ ဧတေသု တီသု ပစ္ဆိမံ အဗျာကတံ, ပါကံ ဝိပါကံ ဒဒါတီတိ ပါကဒံ။ နေတိ နိပါတပဒံ။ ပဌမဒွယံ ကုသလာကုသလံ ပါကံ ဒဒါတီတိ ပါကဒန္တိ။ ဧတ္ထ အပါကဒတ္တံ အဗျာကတဿေဝ, ပါကဒတ္တံ တေသမေဝ ဒွိန္နန္တိ ဝိသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

၁၀၂။ “ကုသလေ”စ္စာဒိ။ ကုသလံ ကာမာဝစရာဒိဧကဝီသတိကုသလဉ္စ အကုသလံ ဒွါဒသဝိဓံ အကုသလဉ္စ အဗျာကတံ ဝိပါကကြိယာရူပနိဗ္ဗာနဝသေန စတုဗ္ဗိဓမဗျာကတဉ္စ ဣစ္စေသု ဧဝမေတေသု တီသု ပစ္ဆိမံ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန ပစ္ဆိမမဗျာကတံ ပါကဒံ န ဝိပါကဒါယကံ န ဟောတိ, ပဌမဒွယံ ကုသလာကုသလံ ပါကဒံ ယထာသကံ ဝိပါကဒါယကံ ဟောတီတိ။ “ယထာသင်္ချမနုဒေသော သမာန”န္တိ [ပါဏိနိ ၁.၃.၁၀ သုတ္တမိဒံ။ အနုဒိဿတေ ဣတိ အနုဒေသော, ပစ္ဆာ ဥစ္စာရိတော ဣစ္စတ္ထော “သမာနံ”ဣတိ သမ္ဗန္ဓေဆဋ္ဌီ (ကတွဗောဓိနီ)] ဝုတ္တတ္တာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေဟိ သမာနမနုဒ္ဒိဋ္ဌာနမေဝ သမသင်္ချာယ လဗ္ဘမာနတ္တာ သင်္ချာယာနတိက္ကမော ဟောတိ။ ဧတ္ထ ပန ကုသလာဒိသဘာဝတော တိဝိဓတ္တေပိ ဝိပါကဒါနာဒါနဝသေန ဒုဝိဓကုသလာကုသလာဒိဝိသယဘူတဝိသေသဿ ပဝတ္တိယာ ဝတ္တိစ္ဆာတော ပဌမံ ဝတ္တဗ္ဗတံ ဝိနာ ကမေန နိဿယနံ နာမ နတ္ထီတိ အပက္ကမဒေါသော န ဟောတီတိ။

၁၀၃။ သဂုဏာနာ’ဝိကရဏေ၊ ကာရဏေ သတိ တာဒိသေ။

ဩစိတျဟီနတာပတ္တိ၊ နတ္ထိ ဘူတတ္ထသံသိနော။

၁၀၃။ “သဂုဏာန”မိစ္စာဒိ။ သောတူနံ အတ္တတ္ထနိပ္ဖာဒနာဒိကေ တာဒိသေ ကာရဏေ ဟေတုမှိ သတိ ဘူတံ ယထာပဝတ္တံ အတ္ထံ အတ္တနော စရိတလက္ခဏံ သံသိနော ဝဒန္တဿ သဿ အတ္တနော, သာနံ ဝါ ဂုဏာနံ အာဝိကရဏေ အဓိကာရဝသေန “ပူဇနီယတရော လောကေ”ဣစ္စာဒိကထနေ ဩစိကျဟီနတာယ အာပတ္တိ ပါပုဏနံ သမ္ဘဝေါ နတ္ထိ။

၁၀၃။ “သဂုဏိ”စ္စာဒိ။ တာဒိသေ ကာရဏေ သတိ သောတူနံ အတ္တတ္ထနိပ္ဖာဒနာဒိကေ တာဒိသေ ဟေတုမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ ဘူတတ္ထသံသိနော အတ္တနိ ဝိဇ္ဇမာနကာယာဒိသံဝရလက္ခဏဂုဏသင်္ခါတမတ္ထံ “ပူဇနီယတရော လောကေ အဟမေကော”ဣစ္စာဒိနာ တာဒိသာဝသရေ ဝဒန္တဿ သဂုဏာနံ သဿ အတ္တနော, သာနံ ဝါ သကာနံ ဂုဏာနံ အာဝိကရဏေ ပါကဋီကရဏေ ဩစိတျဟီနတာပတ္တိ ဩစိတျဟီနသင်္ခါတဒေါသဿာပတ္တိ နတ္ထီတိ။ သသဒ္ဒဿ အတ္တအတ္တနိယဝါစကတ္တာ သဿ အတ္တနော ဂုဏာ သေ စ တေ ဂုဏာ စေတိ ဝါ ဝိဂ္ဂဟော။ ဘူတောယေဝ အတ္ထော, တံ သံသတိ ဝဒတိ သီလေနာတိ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၀၄။ ဩစိတျံ နာမ ဝိညေယျံ၊ လောကေ ဝိချာတမာဒရာ။

တတ္ထော’ပဒေသပဘဝါ၊ သုဇနာ ကဝိပုင်္ဂဝါ။

၁၀၄။ “ဩစိတျ”မိစ္စာဒိ။ လောကေ သတ္တလောကေ ဝိချာတံ ပသိဒ္ဓံ အာဗာလဇနံ [အာဗာလဇနာနံ (က.)] ယထာသကမနုရူပံ ဝိဇာနနတော ဩစိတျံ ဥစိတဘာဝေါ နာမေတိ ပသိဒ္ဓိယံ အာဒရာ အာဒရေန ဥဿာဟေန တတော ပရမာဒရဏီယဿာဘာဝတော, န ဟိ အနုစိတံ ကိဉ္စိ ကေနာပျာဒရဏီယံ သဗ္ဗထာ အနဿာဒနီယတ္တာ, ဝိညေယျံ “သောတူန”န္တိ သေသော။ တတ္ထ တသ္မိံ ဩစိတျေ ဥပဒေသဿ ပဌမုစ္စာရဏဿ ဥဂ္ဂဏှာပနဝသေန ပဝတ္တဿ ပဘဝါ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတာ သုဇနာ သုဋ္ဌုဇနာ ကဝိပုင်္ဂဝါ ဥတ္တမာ, [ကဝိဥတ္တမာ (?)] ကဝိသေဋ္ဌာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၁၀၄။ “ဩစိတျေ”စ္စာဒိ။ လောကေ သတ္တလောကေ ဝိချာတံ အာဗာလပသိဒ္ဓံ ဩစိတျံ နာမ အာဒရာ ဂါရဝေန ဝိညေယျံ ဝိညူဟိ ဉာတဗ္ဗံ ဟောတိ, တတ္ထ ဩစိတျဝိသယေ ဥပဒေသပဘဝါ ပဌမုစ္စာရဏဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတာ သုဇနာ သာဓုဇနဘူတာ ကဝိပုင်္ဂဝါ ဥတ္တမကဝယော ဘဝန္တီတိ, ပသိဒ္ဓဩစိတျပဒေန ယုတ္တတ္တာ ဧတ္ထ နာမသဒ္ဒေါ ပသိဒ္ဓိယံ။ ဥပဒေသဿ ပဘဝါတိ စ, ပုမာနော စ တေ ဂါဝေါ စေတိ စ, ကဝီနံ ပုင်္ဂဝါတိ စ ဝါကျံ။

၁၀၅။ ဝိညာတောစိတျဝိဘဝေါ-

စိတျဟီနံ ပရိဟရေ။

တတော’စိတျဿ သမ္ပောသေ၊

ရသပေါသော သိယာ ကတေ။

၁၀၅။ “ဝိညာတ”မိစ္စာဒိ။ ဝိညာတော အဝဗုဒ္ဓါ ယထာဝုတ္တကဝိဝရပသာဒါ ဩစိတျမေဝ ဝိဘဝေါ သမ္ပတ္တိ ယေန သော ဩစိတျဟီနံ နာမ ဒူသနံ ပရိဟရေ ပရိဝဇ္ဇေယျ။ တတော တသ္မာ ပရိဟာရတော ဟေတုတော ဩစိတျဿ သမ္ပောသေ သုဋ္ဌု ဝဍ္ဎိဘာဝေ ဝဍ္ဎနေ ကတေ ရသဿ အဿာဒိတဗ္ဗတာသင်္ခါတဿ မာဓုရိယဿ သမ္ပောသော သိယာ ဘဝေယျ။

၁၀၅။ “ဝိညာတေ”စ္စာဒိ။ ဝိညာတောစိတျဝိဘဝေါ တာဒိသကဝီနမနုဂ္ဂဟေန ဝိညာတဩစိတျသင်္ခါတသမ္ပတ္တိသမန္နာဂတော ကဝိ ဩစိတျဟီနံ နာမ ဒူသနံ ပရိဟရေ နိရာကရေယျ, တတော ဒေါသပရိဟာရတော ဩစိတျဿ သမ္ပောသေ ဥပဗြူဟနေ ကတေ သတိ ရသပေါသော မာဓုရိယသင်္ခတဿ အဿာဒေတဗ္ဗဿ ပူရဏံ သိယာ ဘဝေယျာတိ။ ဩစိတျမေဝ ဝိဘဝေါတိ စ, ဝိညာတော ဩစိတျဝိဘဝေါ ယေနေတိ စ, ရသဿ ပေါသော ပုဋ္ဌဘာဝေါ [ဝုဒ္ဓဘာဝေါ (က.)] ပေါသေတဗ္ဗဘာဝေါတိ စ ဝါကျံ။

ယထာ -

၁၀၆။ ယော မာရသေနမာသန္န-မာသန္နဝိဇယုဿဝေါ။

တိဏာယပိ န မညိတ္ထ၊ သော ဝေါ ဒေတု ဇယံ ဇိနော။

၁၀၆။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ “ယော”ဣစ္စာဒိ။ ဝိဇယော ပရာဘိဘဝေါ အာသန္နော ဝိဇယော ဧဝ ဥဿဝေါ အဗ္ဘုဒယော နိပ္ပဋိပက္ခာ ပဝတ္တိ ယဿ ဧဒိသော ယော အာသန္နံ အတ္တနော သမီပမုပဂတံ မာရသေနံ တိဏာယပိ န မညိတ္ထ တိဏမ္ပိ န မညိတ္ထ, တိဏတောပိ ဟီနံ မညိတ္ထ, သော ဇိနော မာရဇိ ဝေါ တုမှာကံ ဇယံ ဒေတူတိ ဝိဒဓာတု။ ဧတ္ထ ဇယာသီသနာ “ဇိနော”တိ အစ္စန္တမုစိတံ, ယော အဇိနိ ပဉ္စမာရေတိ ဇိနော ပရာဘိဘဝေကရသော, တဿ ပရေသံ ဝိဇယပ္ပဒါနေ သာမတ္ထိယေကယောဂေါ သိယာတိ။ “မာရသေနမာသန္နံ တိဏာယပိ န မညိတ္ထာ”တိ ဣဒံ ပနေတ္ထ အတိသမုစိတံ ယတော သမီပမုပဂတမ္ပိ တာဒိသံ မာရသေနံ တိဏတောပိ ဟီနံ မညိ, တေနဿ ပရေသံ ဝိဇယပ္ပဒါနေကရသတာ ဝိသေသတော ယုတ္တာတိ။

၁၀၆။ ဣဟ သတ္ထေ သဗ္ဗတ္ထ သင်္ခေပက္ကမမိစ္ဆန္တောပိ အာစရိယော ဩစိတျံ နာမ အာဒရေန သဂ္ဂရူဟိ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပယုဇ္ဇိတဗ္ဗမိစ္စေဝံ ဝိတ္ထာရေန သိဿေ အနုသာသိတွာ ဣဒါနိ ဩစိတျဟီနပရိဟရဏတ္ထံ “ယော မာရသေနမာသန္နေ”စ္စာဒိနာ လက္ခိယမုဒါဟရတိ။ အာသန္နဝိဇယုဿဝေါ အဒူရသတ္တုဝိဇယသင်္ခါတဥဿဝေါ, အထ ဝါ အစ္စာသန္နပဋိပက္ခဝိရဟပ္ပဝတ္တိသင်္ခါတအဘိဝုဒ္ဓိယာ သမန္နာဂတော ယော ဇိနော အာသန္နံ အနေကပ္ပကာရဘိံသနကရူပေန အတ္တနော သမီပမာဂတံ မာရသေနံ မာရဗလံ တိဏာယပိ တိဏလဝံ ကတွာပိ န မညိတ္ထ သလ္လက္ခဏံ နာကာသိ, သော ဇိနော သော ဇိတပဉ္စမာရော ဝေါ တုမှာကံ ဇယံ ဒေတူတိ။ ဧတ္ထ ယော ပဉ္စမာရေ ဇိတတ္တာ ဇိနော နာမ ဟောတိ, သော ပရာဘိဘဝနေ အသဟာယကိစ္စတ္တာ ပရေသံ ဇယဒါနေ သာမတ္ထိယယုတ္တောတိ “ဇယံ ဒေတူ”တိ ကတံ

ဇယာသီသနမတိဥစိတံ ဟောတိ, ဇယဒါနေ သာမတ္ထိယဿေဝ ပေါသကတ္တာ။ “မာရသေနမာသန္နံ တိဏာယပိ န မညိတ္ထာ”တိ ဣဒံ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထီတိ။ ဧဝံ အစ္စန္တဥစိတပယောဂေန ဩစိတျဟီနဒေါသော နိရာကတောတိ။ ဝိဇယော ဧဝ ဥဿဝေါ, အာသန္နော ဝိဇယုဿဝေါ ယဿေတိ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၀၇။ အာရဒ္ဓကတ္တုကမ္မာဒိ-ကမာတိက္ကမလင်္ဃနေ။

ဘဂ္ဂရီတိဝိရောဓော’ယံ၊ ဂတိံ န ကွာပိ ဝိန္ဒတိ။

၁၀၇။ “အာရဒ္ဓ”ဣစ္စာဒိ။ ကတ္တာ စ ကမ္မဉ္စ တာနိ အာဒီနိ ယေသံ ကရဏာဒီနံ အာရဒ္ဓါနိ ဝတ္တုံ ပဋ္ဌပိတာနိ ကတ္တုကမ္မာဒီနိ တေသံ ကမော တဿ အတိက္ကမော ပရိစ္စာဂေါ တဿ လင်္ဃနေ သတိ, ဝတ္တုမာရဒ္ဓကတ္တုကမ္မာဒိကမာနတိက္ကမေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ အယံ ယထာဝုတ္တော ဘဂ္ဂရီတိဝိရောဓော ကွာပိ ကတ္ထစိပိ ဌာနေ ဂတိံ န ဝိန္ဒတိ ပတိဋ္ဌံ န လဘတေ။

၁၀၇။ “အာရဒ္ဓိ”စ္စာဒိ။ အာရဒ္ဓကတ္တုကမ္မာဒိကမာတိက္ကမလင်္ဃနေ ဝတ္တုမာရဒ္ဓကတ္တုကမ္မာဒီနံ ကမပရိစ္စာဂဿာတိက္ကမေ အယံ ယထာဝုတ္တဘဂ္ဂရီတိဝိရောဓော ကွာပိ ကတ္ထစိပိ ဌာနေ ဂတိံ ပတိဋ္ဌံ န ဝိန္ဒတိ န လဘတေတိ။ အာရဒ္ဓါနိ စ တာနိ ကတ္တုကမ္မာဒီနိ ယေသံ ကရဏာဒီနံ တေသံ ကမဿ အတိက္ကမော တဿ လင်္ဃနန္တိ ဝိဂ္ဂဟော။

ယထာ -

၁၀၈။ သုဇနညာန’မိတ္ထီနံ၊ ဝိဿာသော နော’ပပဇ္ဇတေ။

ဝိသဿ သိင်္ဂိနော ရောဂ-နဒီရာဇကုလဿ စ။

၁၀၉။ ဘေသဇ္ဇေ ဝိဟိတေ သုဒ္ဓ-ဗုဒ္ဓါဒိရတနတ္တယေ။

ပသာဒ’မာစရေ နိစ္စံ၊ သဇ္ဇနေ သဂုဏေပိ စ။

၁၀၈-၁၀၉။ ဧတ္ထ စ “သုဇန”မိစ္စာဒိကေ “ဘေသဇ္ဇေ”ဣစ္စာဒိကေ စ ဂါထာဒွယေ ဆဋ္ဌိယာ, သတ္တမိယာ စ အပရိစ္စာဂေန နာတ္ထရီတိယာ ဘင်္ဂေါ, စကာရဿေကဿ ကတတ္တာ န

သဒ္ဒရီတိယာ ဘင်္ဂေါ။ ဗဟူနမတ္ထာနဉှိ သမုစ္စယတ္ထံ ဝါကျေ ဧကော ဝါ စကာရော ကာတဗ္ဗော ပဋိပဒံ ဝါ။

၁၀၈။ “သုဇနေ”စ္စာဒိ။ သုဇနညာနံ သဇ္ဇနေဟိ အညေသံ ဒုဇ္ဇနာနဉ္စ ဣတ္ထီနဉ္စ ဝိသဿ ဇီဝိတဟရဏသမတ္ထဿ သိင်္ဂိနော ဝိသာဏဝတော စ ရောဂနဒီရာဇကုလဿ စ ဝိဿာသော သံသဂ္ဂေါ န ဥပပဇ္ဇတေ ကိဉ္စိကာလေ ဝိရုဇ္ဈနတော န ယုဇ္ဇတေတိ။ ဧတ္ထ အာရဒ္ဓဿ ဆဋ္ဌုန္တက္ကမဿ သဗ္ဗတ္ထ အပရိစ္စာဂတော အတ္ထရီတိဘင်္ဂေါ စ, ယုတ္တဋ္ဌာနေ ဧကဿေဝ စကာရဿ ယုတ္တတ္တာ သဒ္ဒရီတိဘင်္ဂေါ စ နတ္ထိ။ စသဒ္ဒဿ အနေကတ္ထသမုစ္စယတ္တာ “သုဇနညာနဉ္စာ”တိအာဒိမှိ ဝါ, ဣဟ ဝုတ္တနိယာမေန အဝသာနေ ဝါ, သဗ္ဗတ္ထ ဝါ ယောဇနမရဟတိ။

၁၀၉။ “ဘေသဇ္ဇေ”စ္စာဒိဂါထာယမ္ပိ ဧသေဝ နယော သတ္တမီမတ္တမေဝ ဝိသေသော။ ဝိဟိတေ ပထျေ ဘေသဇ္ဇေ ဩသဓေ စ သုဒ္ဓဗုဒ္ဓါဒိရတနတ္တယေ စ သဇ္ဇနေ သာဓုဇနေ စ အပိ ပုနပိ သဂုဏေ ဝိဇ္ဇမာနဂုဏေ စ ပသာဒံ အတ္တနော စိတ္တပသာဒံ နိစ္စံ သတတံ အာစရေ သပ္ပုရိသော ကရေယျ သေဝေယျာတိ။

သသံသယဿ ယထာ -

၁၁၀။ မုနိန္ဒစန္ဒိမာလောက-

ရသလောလဝိလောစနော။

ဇနော’ဝက္ကန္တပန္ထော’ဝ၊

ရံသိဒဿနပီဏိတော။

၁၁၀။ “မုနိန္ဒေ”စ္စာဒိ။ ဧတ္ထ ရံသိသဒ္ဒေါ သသံသယံ ပရိဟရတိ။

၁၁၀။ သသံသယပရိဟာရလက္ခိယဘူတာ “မုနိန္ဒိ”စ္စာဒိဂါထာ အနန္တရပရိစ္ဆေဒေ ဝုတ္တတ္ထာဝ။ ရံသိသဒ္ဒေါယေဝ ဟိ ဝိသေသော, ဧတ္ထ ရံသိသဒ္ဒေန သုဏန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနသံသယေန သသံသယဘူတံ ဗန္ဓဒေါသမောဟတီတိ။

၁၁၁။ သံသယာယေဝ ယံ ကိဉ္စိ၊ ယဒိ ကီဠာဒိဟေတုနာ။

ပယုဇ္ဇတေ န ဒေါသော’ဝ၊ သသံသယသမပ္ပိတော။

၁၁၁။ “သံသယေ”စ္စာဒိ။ ကီဠာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန အာကိဏ္ဏသမ္မန္တနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ, ကီဠာဒိဟေတုနာ ယံ ကိဉ္စိ သံသယာယေဝ ယဒိ ပယုဇ္ဇတေတိ သမ္ဗန္ဓော။

၁၁၁။ “သံသယာယေဝေ”စ္စာဒိ။ ကီဠာဒိဟေတုနာ ကီဠာသမ္ဗာဓသမ္မန္တနာဒိကာရဏေန ယံ ကိဉ္စိ သံသယုပ္ပာဒနသမတ္ထံ ယံ ကိဉ္စိ ပဒံ သံသယာယ ဧဝ သောတူနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနသံသယတ္ထမေဝ ယဒိ ပယုဇ္ဇတေ တသ္မိံ ဗန္ဓနေ ဝတ္တာရေဟိ ပယုဇ္ဇတေ စေ, သသံသယသမပ္ပိတော သသံသယဒေါသသဟိတော ဗန္ဓော န ဒေါသောဝ အဒုဋ္ဌောဝါတိ။ သသံသယေန သမပ္ပိတောတိ ဝိဂ္ဂဟော။

ယထာ -

၁၁၂။ ယာတေ ဒုတိယံနိလယံ၊ ဂုရုမှိ သကဂေဟတော။

ပါပုဏေယျာမ နိယတံ၊ သုခ’မဇ္ဈယနာဒိနာ။

၁၁၂။ “ယာတေ”စ္စာဒိ။ ဂုရုမှိ အဇ္ဈာပကေ သကဂေဟတော အတ္တနော မူလနိလယတော ဒုတိယံ နိလယံ ဒုတိယံ ဃရံ ယာတေ သတိ နိယတမေကန္တမဇ္ဈယနာဒိနာ သုခံ ပါပုဏေယျာမာတိ အယမနိစ္ဆိတတ္ထော။ ဂုရုမှိ သုရာစရိယေ [သုရစ္စာစရိယေ (က.)] သကဂေဟတော အတ္တနော ဇာတရာသိတော ဒုတိယံ နိလယံ ဒုတိယံ ရာသိံ ယာတေ သတိ နိယတမဇ္ဈယနာဒိနာ သုခံ ပါပုဏေယျာမာတိ အယမေတ္ထ ဣစ္ဆိတတ္ထော။

၁၁၂။ “ယာတေ”စ္စာဒိ။ ဂုရုမှိ အာစရိယေ သကဂေဟတော အတ္တနော ဝါသာဂါရတော ဒုတိယံ နိလယံ ဒုတိယံ ဃရံယာတေ သတိ, အယမနိစ္ဆိတတ္ထော။ ဂုရုမှိ သုရာစရိယေ သကဂေဟတော အတ္တနော ဇာတရာသိတော ဒုတိယံ နိလယံ

ဒုတိယံ ရာသိံ ယာတေ ဂတေ သတိ အနုကူလတ္တာ နိယတမေကန္တေန အဇ္ဈယနာဒိနာ ဥဂ္ဂဟဏာဒိနာ သုခံ မာနသိကသုခံ, နော စေ သုခကာရဏံ ဂန္ထပရိသမတ္တိံ ပါပုဏေယျာမာတိ။ ဥဘယပက္ခဿာပိ အပရတ္ထေ အတ္ထော သာဓာရဏော ဟောတိ။ ဧတ္ထ အဇ္ဈယနသဒ္ဒသန္နိဓာနေန ပယုတ္တဂုရုသဒ္ဒဿ အာစရိယတ္ထဝါစကတ္တေပိ ဣစ္ဆိတတ္ထဂေါပနတ္ထံ ပယုတ္တတ္တာ အဒုဋ္ဌောတိ။

၁၁၃။ သုဘဂါ ဘဂိနီ သာ’ယံ၊ ဧတဿိ’စ္စေဝမာဒိကံ။

န “ဂါမ္မ”မိတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ၊ ကဝီဟိ သကလေဟိပိ။

၁၁၃။ “သုဘဂါ”ဣစ္စာဒိ။ ဣစ္စေဝမာဒိကံ ဘဂိနီဣစ္စေဝမာဒိကံ။

၁၁၃။ “သုဘဂေ”စ္စာဒိ။ ဧတဿ ပုရိသဿ သာ အယံ ဘဂိနီ သုဘဂါ သုန္ဒရာတိ ဣစ္စေဝမာဒိကံ သကလေဟိ ကဝီဟိ အပိ န ဂါမ္မမိတိ ဂါမ္မဒေါသေန န ဒုဋ္ဌမိတိ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ။ သုဘံ သုန္ဒရဘာဝံ ဂတာတိ “သုဘဂါ”တိ အဂ္ဂဟေတွာ ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသေ ကတေ လဗ္ဘမာနတ္ထဿ အသဗ္ဘဘာဝေပိ ကဝီနံ စိတ္တခေဒံ န ဇနေတီတိ အဓိပ္ပာယော။ ဣတိ ဧဝံ အယံ ပကာရော အာဒိ အဿ ဤဒိသဿ ဝါကျဿာတိ ဝါကျံ။

၁၁၄။ ဒုဋ္ဌာလင်္ကာရဝိဂမေ၊ သောဘနာလင်္ကတိက္ကမော။

အလင်္ကာရပရိစ္ဆေဒေ၊ အာဝိဘာဝံ ဂမိဿတိ။

၁၁၄။ “ဒုဋ္ဌ”ဣစ္စာဒိ။ ဒုဋ္ဌာလင်္ကာရဿ ဒေါသဒူသိတဿ အလင်္ကာရဿ ဝိဂမေ အပဂမေ သတိ။

၁၁၄။ “ဒုဋ္ဌိ”စ္စာဒိ။ ဒုဋ္ဌာလင်္ကာရဝိဂမေ ဒေါသဒုဋ္ဌဿ အလင်္ကာရဿ အပဂမေ သတိ သောဘနာလင်္ကတိက္ကမော ပသတ္ထာနမလင်္ကာရာနံ ပဝတ္တိအာကာရော အလင်္ကာရပရိစ္ဆေဒေ အလင်္ကာရပကာသကတ္တာ တန္နာမကေ ပရိစ္ဆေဒေ အာဝိဘာဝံ ပကာသတ္တံ ဂမိဿတိ ပါပုဏိဿတီတိ။ ပရိစ္ဆိဇ္ဇတီတိ ပရိစ္ဆေဒေါ။ အလင်္ကာရပကာသကတ္တာ တဒတ္ထေန အလင်္ကာရော စ သော ပရိစ္ဆေဒေါ စေတိ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၁၅။ ဒေါသေ ပရီဟရိတုမေသ ဝရော’ပဒေသော၊

သတ္ထန္တရာနုသရဏေန ကတော မယေဝံ။

ဝိညာယိ’မံ ဂုရုဝရာန’ဓိကပ္ပသာဒါ၊

ဒေါသေ ပရံ ပရိဟရေယျ ယသောဘိလာသီ။

ဣတိ သံဃရက္ခိတမဟာသာမိပါဒဝိရစိတေ

သုဗောဓာလင်္ကာရေ

ဒေါသပရိဟာရာဝဗောဓော နာမ

ဒုတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ။

၁၁၅။ “ဒေါသေ”ဣစ္စာဒိ။ ဒေါသေ ယထာဝုတ္တေ ပဒဒေါသာဒိကေ ပရိဟရိတုံ ပရိစ္စဇိတုံ ဧသော ဝရော ဥတ္တမော ဥပဒေသော သတ္ထန္တရာနံ ဗဟူနံ အနုသရဏေန အနုဂမေန [အနုပဂမေန (က.)] မယာ ဧဝံ ကတော နိပ္ဖာဒိတော, ဣမံ ဥပဒေသံ ဂုရုဝရာနံ အဓိကပ္ပသာဒါ မဟတာ ပသာဒေန န အပ္ပကေန, တထာဝိဓေန တာဒိသဿ မဟတော အတ္ထဿ အပသိဇ္ဈနတော, ဝိညာယ ဇာနိတွာ အာဒရတော ကရေယျ ဒေါသေ ယထာဝုတ္တေ ဒေါသေ ယသော ပရိသုဒ္ဓဗန္ဓနံ ကြိယာလက္ခဏတော ဧကန္တေန ကိတ္တိဟေတုတ္တာ, တံသဗ္ဘာဝါ ကိတ္တိ ဝါ, တံ အဘိလသတိ သီလေနေတိ ယသောဘိလာသီ ပရံ အစ္စန္တမေဝ ပရိဟရေယျ ဒူရတော ကရေယျ။

ဣတိ သုဗောဓာလင်္ကာရေ မဟာသာမိနာမိကာယံ ဋီကာယံ

ဒေါသပရိဟာရာဝဗောဓပရိစ္ဆေဒေါ ဒုတိယော။

၁၁၅။ “ဒေါသေ”စ္စာဒိ။ ဒေါသေ ယထာဝုတ္တပဒဒေါသာဒိကေ ပရိဟရိတုမပနေတုံ ဝရော ဥတ္တမော ဧသော ဥပဒေသော သတ္ထန္တရာနုသရဏေန ဗဟူနံ ဗာဟိရသတ္ထာနံ အနုဿတိယာ မယာ ဧဝံ အနန္တရုဒ္ဒိဋ္ဌက္ကမေန ကတော ဝိရစိတော, ဣမံ ဥပဒေသံ ဂုရုဝရာနံ အဓိကပ္ပသာဒါ အဓိကပ္ပသာဒေန ဝိညာယ သဘာဝတော ဉတွာ ယသောဘိလာသီ

ယသပဋိလာဘကာရဏတ္တာ ကာရဏေ ကာရိယောပစာရေန ဒေါသာပဂမေန ပရိသုဒ္ဓဗန္ဓနံ ဝါ တာဒိသဗန္ဓနဟေတု ဥပ္ပဇ္ဇမာနကိတ္တိံ ဝါ ဣစ္ဆန္တော ပညဝါ ဒေါသေ ယထာဝုတ္တဒေါသေ ပရံ အတိသယေန ပရိဟရေယျ ဒူရတော ကရေယျာတိ။ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗဒ္ဓေန ဒေါသပရိဟာရပရိစ္ဆေဒဿ ပသတ္ထဘာဝေါ ဒဿိတော, အပရဒ္ဓေန သိဿဇနာနုသာသနံ ဒဿိတံ ဟောတိ။ တထာ ပုဗ္ဗဒ္ဓေန ကရုဏာပုဗ္ဗင်္ဂမပညာကိစ္စံ ဒဿိတံ, အပရဒ္ဓေန ပညာပုဗ္ဗင်္ဂမကရုဏာကိစ္စံ ဒဿိတံ။ တထာ ပုဗ္ဗဒ္ဓေန အတ္တဟိတသမ္ပတ္တိ, အပရဒ္ဓေန ပရဟိတသမ္ပတ္တိ ဒဿိတာတိ။ ဧဝမနေကာကာရဒီပိကာယ ဣမာယ ဂါထာယ ပရိစ္ဆေဒံ နိဂမေတိ။ အညေ သတ္ထာ သတ္ထန္တရာ, အန္တရသဒ္ဒေါ ဟိ အညသဒ္ဒပရိယာယော။ ယထာ “ဂါမန္တရံ န ဂစ္ဆေယျာ”တိ။ ယသံ အဘိလသတိ သီလေနာတိ ဝါကျံ။

ဣတိ သုဗောဓာလင်္ကာရနိဿယေ

ဒုတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ။

၃. ဂုဏာဝဗောဓပရိစ္ဆေဒ

အနုသန္ဓိဝဏ္ဏနာ

၁၁၆။ သမ္ဘဝန္တိ ဂုဏာ ယသ္မာ၊

ဒေါသာနေ’ဝ’မတိက္ကမေ။

ဒဿေဿံ တေ တတော ဒါနိ၊

သဒ္ဒေ သမ္ဘူသယန္တိ ယေ။

၁၁၆။ ဧဝံ ဒေါသပရိဟာရောပဒေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဒေါသပရိဟာရာ သမုပဂတဂုဏံ ဥပဒဿိတုမဓိကာရံ ဝိရစယန္တော အာဟ “သမ္ဘဝန္တိ”ဣစ္စာဒိ။ ဒေါသာနံ ယထာဝုတ္တာနံ ပဒဒေါသာဒီနံ ဧဝံ ယထာဝုတ္တနယေန အတိက္ကမေ သတိ ဂုဏာ

ဓမ္မာ သဒ္ဒါလင်္ကာရသဘာဝါ ပသာဒါဒယော ယသ္မာ ကာရဏာ သမ္ဘဝန္တိ သိဇ္ဈန္တိ, တဉ္စ “ပသာဒေါ ကိလိဋ္ဌာဒီနံ ဝဇ္ဇနာ သမ္ဘဝတီ”တျာဒိနာ ယထာယောဂံ ဝိညေယျံ, တတော တသ္မာ ကာရဏာ ယေ ဂုဏာ သဒ္ဒေ သမ္ဘူသယန္တိ အလင်္ကရောန္တိ, တေ သဒ္ဒါလင်္ကာရသင်္ခါတေ ဂုဏေ ဣဒါနိ ဒဿေဿံ ဥပဒိသိဿာမိ။

၁၁၆။ ဧဝံ ဒေါသပရိဟာရပဝေသောပါယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တဒေါသာနံ ပရိဟာရေန “ဗန္ဓနိဿိတဂုဏာ ဧတေ”တိ ဒဿေတုံ ပုဗ္ဗာပရပရိစ္ဆေဒါနံ သမ္ဗန္ဓံ ဃဋေန္တော “သမ္ဘဝန္တိ”စ္စာဒိဂါထမာဟ။ ဒေါသာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌပဒဒေါသာဒီနံ ဧဝံ အနန္တရပရိစ္ဆေဒေ နိဒ္ဒိဋ္ဌက္ကမေန အတိက္ကမေ သတိ ဂုဏာ ပသာဒါဒိသဒ္ဒါလင်္ကာရသင်္ခါတာ ပသာဒါဒယော သဒ္ဒဓမ္မာ ယသ္မာ သမ္ဘဝန္တိ, တတော ယေ သဒ္ဒဓမ္မာ သဒ္ဒေ သမ္ဘူသယန္တိ သဇ္ဇန္တိ, တေ သဒ္ဒဓမ္မေ ဒဿေဿံ ပကာသိဿာမီတိ။ ဧတ္ထ ကိလိဋ္ဌဒေါသဗျာကိဏ္ဏဒေါသပရိဟာရေဟိ ပသာဒါလင်္ကာရော သိဇ္ဈတိ, သေသာပိ ယထာလာဘတော ဉာတဗ္ဗာ။

သဒ္ဒါလင်္ကာရဥဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၁၇။ ပသာဒေါ’ဇော မဓုရတာ၊

သမတာ သုခုမာလတာ။

သိလေသော’ဒါရတာ ကန္တိ၊

အတ္ထဗျတ္တိသမာဓယော။

၁၁၇။ ဣဒါနိ တေ ဝိဘဇတိ “ပသာဒေါ”ဣစ္စာဒိနာ ပသတ္ထိ ပသာဒေါ ပကာသတ္ထတာ, ဩဇော သမာသဝုတ္တိဗာဟုလ္လံ အတ္ထပါရိဏတျဉ္စ, မဓုရတာ သဒ္ဒါနံ ရသဝန္တတာ, သမတာ ပဇ္ဇာပေက္ခာယ စတုန္နံ ပါဒါနမေကဇာတိယသမ္ဗန္ဓတာ, ဂဇ္ဇာပေက္ခာယ တု ပဒါနံ, သုခုမာလတာ အဖရုသက္ခရဗာဟုလ္လံ, သိလေသနံ သိလေသော ဗန္ဓဂါရဝံ, ဥဒါရတာ ဥက္ကံသတာ ကေနစိ အတ္ထေန သနာထတာ ဝိသိဋ္ဌဝိသေသနယုတ္တတာ စ, ကန္တိ သဗ္ဗလောကမနောဟရတာ, အတ္ထဗျတ္တိ

သိဒ္ဓေန ဉာယေန ဝါ အဘိဓေယျဿ ဂဟဏံ, သမာဓိ လောကပ္ပတီတျနုသာရိအမုချတ္ထတာ, တေသု ဩဇဥဒါရတာ သဒ္ဒတ္ထဂုဏာ, သမာဓိ အတ္ထဂုဏော, အတ္ထာနုဂါမိတ္တာ ဧတ္ထ သဒ္ဒါနံ, အညေ တု သဒ္ဒဂုဏာဝ။

၁၁၇။ ဣဒါနိ “ပသာဒေါဇော”ဣစ္စာဒိနာ တေ သဒ္ဒါလင်္ကာရေ ကမေန ဝိဘဇိတုံ ဥဒ္ဒိသတိ။ ပသာဒေါ ပသန္နဖဠိကာဝလိ အတ္တနိ အာဝုနိတရတ္တကမ္ဗလသုတ္တမိဝ သဒ္ဒါနံ အတ္ထဿ ပသာဒနသင်္ခါတော ပသာဒါလင်္ကာရော စ, ဩဇော သမာသဝုတ္တိဗာဟုလျအတ္ထပါရိဏတျသင်္ခတော သဒ္ဒတ္ထာနံ ဂုဏော စ, မဓုရတာ သဒ္ဒါနံ ရသဝန္တဘာဝသင်္ခါတကဏ္ဏမဓုရတာ စ, သမတာ ပဇ္ဇေ ပါဒဿ သုတိတော သဒိသတာ စ, ဂဇ္ဇေ ပဒါနံ တထေဝ သဒိသတာတိ ဧဝံ ပါဒါနံ ပဒါနဉ္စ တုလျဂုဏတာ စ, သုခုမာလတာ ဝဏ္ဏာနံ အတိဖရုသအတိသိထိလဘာဝံ ဝိနာ သမပ္ပမာဏမုဒုဂုဏော စ, သိလေသော ဌာနကရဏာဒိသမ္ဘူတသဘာဂဝဏ္ဏသုတီဟိ အစ္ဆိဒ္ဒဂုရုဂုဏော စ, ဥဒါရတာ ဥက္ကဋ္ဌေန ကေနစိ အတ္ထေန ဗန္ဓဿ သဇ္ဇိတဘာဝေါ စ, ဝိသိဋ္ဌဝိသေသနပဒေန ယုတ္တတာ စ, ကန္တိ သဗ္ဗေသံ ပိယဂုဏတာ စ, အတ္ထဗျတ္တိ ဣစ္ဆိတတ္ထဿ သိဒ္ဓေန ဝါ နျာယေန ဝါ သုပါကဋဘာဝေါ စ, သမာဓယော လောကပ္ပတီတိအနတိက္ကန္တအညဓမ္မာရောပနေန အမုချတ္ထတာ စာတိ ဣမေ သဒ္ဒတ္ထဂုဏာ ဒသ ဟောန္တိ။ “သမာဓယော”တိ တဿေဝ ဗဟုတ္တံ ဒီပေတိ, ဣမေသု ဒသသု ဩဇောဒါရတာတိ ဒွေ သဒ္ဒတ္ထဂုဏာ, သမာဓိ အတ္ထဂုဏော ပရိယာယေန တဒတ္ထဇောတကသဒ္ဒဂုဏောပိ, သေသာ သတ္တ သဒ္ဒဂုဏာ ဧဝ, ဧတေ သဗ္ဗေပိ အလင်္ကရောန္တိ ဗန္ဓမနေနာတိ ဝါကျေန အလင်္ကာရာ နာမ။

သဒ္ဒါလင်္ကာရပယောဇနဝဏ္ဏနာ

၁၁၈။ ဂုဏေဟေ’တေဟိ သမ္ပန္နော၊ ဗန္ဓော ကဝိမနောဟရော။

သမ္ပာဒယတိ ကတ္တူနံ၊ ကိတ္တိမစ္စန္တနိမ္မလံ။

၁၁၈။ “ဂုဏေဟိ”စ္စာဒိ။ ဧတေဟိယေဝ ဝုတ္တေဟိ ဒသဟိ ဂုဏေဟိ ဓမ္မေဟိ သဒ္ဒါလင်္ကာရသဗ္ဘာဝေဟိ သမ္ပန္နော ယုတ္တော သမိဒ္ဓါ ဝါ ကဝီနံ မနော ဟရတိ သဝသေ ဝတ္တေတီတိ ကဝိမနောဟရော ကဝိဟဒယဟိလာဒကာရီ ဗန္ဓော ကတ္တူနံ ဗန္ဓန္တာနံ ကဝီနံ အစ္စန္တနိမ္မလံ အတိသယပရိသုဒ္ဓံ အဂုဏလေသေနာပ’နာလိမ္ပတ္တာ ကိတ္တိံ ဂုဏဃောသံ သမ္ပာဒယတိ နိပ္ဖာဒေတိ။

၁၁၈။ “ဂုဏေ”စ္စာဒိ။ ဧတေဟိ ဂုဏေဟိ ဣမေဟိ သဒ္ဒါလင်္ကာရသင်္ခါတဒသဝိဓသဒ္ဒဓမ္မေဟိ သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော သမိဒ္ဓါ ဝါ ဗန္ဓော ပဇ္ဇာဒိဗန္ဓော ကဝိမနောဟရော အတ္တနော နိရဝဇ္ဇတ္တာ ကဝီနံ စိတ္တံ ပီဏေန္တော ကတ္တူနံ ရစယန္တာနံ အစ္စန္တနိမ္မလံ အပ္ပကဒေါသေနာပိ အသမ္မိဿတ္တာ အတိပရိသုဒ္ဓံ ကိတ္တိံ ဗန္ဓနဝိသယဘူတယသောရာသိံ သမ္ပာဒယတိ နိပ္ဖာဒေတီတိ။ ဣမိနာ ကာရဏေန ဗန္ဓဿ ယထာဝုတ္တဒသဝိဓဂုဏပရိဂ္ဂဟော သဥဿာဟံ ကာတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပာယော။ မနော ဟရတီတိ မနောဟရော, ကဝီနံ မနောဟရော ကဝိမနောဟရောတိ ဝိဂ္ဂဟော။

သဒ္ဒါလင်္ကာရနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၁၉။ အဒူရာဟိတသမ္ဗန္ဓ-သုဘဂါ ယာ ပဒါဝလိ။

သုပသိဒ္ဓါဘိဓေယျာ’ယံ၊ ပသာဒံ ဇနယေ ယထာ။

၁၁၉။ ဣဒါနိ ယထောဒ္ဒေသာနမေသံ နိဒ္ဒေသံ သောဒါဟရဏံ ကရောန္တော အာဟ “အဒူရ”ဣစ္စာဒိ။ အဒူရေ အာသန္နေ အဒူရေန ဝါ အဒူရာဟိတကြိယာကတ္တုကမ္မာဒိပဒဝသေန အာဟိတော ဌပိတော ကတော သမ္ဗန္ဓော အနွယော, တေန သုဘဂါ မနောဟရာ သုပသိဒ္ဓါ သုပ္ပကာသော သုဂမ္မော အဘိဓေယျော အတ္ထော ယဿာ သာတိ တထာ, န တု ဘာဝတ္ထော တဿ သဘာဝဂမ္ဘီရတ္တာ။ ဝုတ္တဉှိ -

“ကဝီန’ဓိပ္ပာယ’မသဒ္ဒဂေါစရံ၊

ပဒေ ဖုရန္တံ မုဒုကမှိ ကေဝလံ။

ဝိသန္တိ ဘာဝါဝဂမာ ကတဿမာ၊

ပကာသယန္တျာ’ကတိယော တု တာဒိသာ”တိ။

တာဒိသာ ယာ ပဒါဝလိ ပဒပန္တိ အယံ ပသာဒံ တန္နာမကံ ဂုဏံ ဇနယေ ဥပ္ပာဒယတိ။ ယထာတိ တမုဒါဟရတိ။

၁၁၉။ ဣဒါနိ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန ဧတေသံ သဒ္ဒါလင်္ကာရာဒီနံ နိဒ္ဒေသံ သောဒါဟရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ “အဒူရာဟိတေ”စ္စာဒိ။ အဒူရေ အာသန္နပဒေသေ တဒုပစာရေန အာသန္နေ ဝါ အာဟိတော ကြိယာယ, လဒ္ဓကြိယာယောဂကတ္တုကမ္မာဒိပဒါနံ ဝသေန စ ကတော, နော စေ ဝိနျာသဝသေန ဌပိတော ဝါ သမ္ဗန္ဓော ဣစ္ဆိတတ္ထပတီတိက္ကမေန အညမညာပေက္ခလက္ခဏကြိယာကာရကယောဂေါ တေန သုဘဂါ မနောဟရာ, သုပသိဒ္ဓါ ပသိဒ္ဓတ္ထဝိသယေ သဒ္ဒပယောဂတော အတိပါကဋော အဘိဓေယျော သဒ္ဒတ္ထော ယဿာ သာ အယံ ပဒါဝလိ ပဒပန္တိ ပသာဒံ ပသာဒနာမကံ ဂုဏံ ဇနယေ ဥပ္ပာဒယတိ။ ယထာတိ လက္ခိယံ ဒဿေတိ။ အဒူရေ အာဟိတောတိ ဝါ, ဥပစရိတတ္တာ အဒူရော စ သော အာဟိတော စာတိ ဝါ, သော စ သော သမ္ဗန္ဓော စေတိ စ, တေန သုဘဂါတိ စ, သု အတိသယေန ပသိဒ္ဓါတိ စ, သော အဘိဓေယျော အဿေတိ စ ဝါကျံ။ ဧတ္ထ သုပသိဒ္ဓါ နာမ သဒ္ဒတ္ထော, အဓိပ္ပာယတ္ထော ပန ပကတိဂမ္ဘီရော။ ဝုတ္တဉှိ -

“ကဝီန’ဓိပ္ပာယ’မသဒ္ဒဂေါစရံ၊

ပဒေ ဖုရန္တံ မုဒုကမှိ ကေဝလံ။

ဝိသန္တိ ဘာဝါဝဂမာ ကတဿမာ၊

ပကာသယန္တျာ’ကတိယော တု တာဒိသာ”တိ။

တဿတ္ထော - အသဒ္ဒဂေါစရံ သဒ္ဒဿ အဝိသယံ ဟုတွာ မုဒုကမှိ ပဒေ ကေဝလံ ဝိသုံ ဖုရန္တံ စာပေန္တံ ကဝီနဓိပ္ပာယံ

ကဝီနမဇ္ဈာသယံ ကတဿမာ သဒ္ဒတ္ထဝိသယေ ကတပရိစယာ ပဏ္ဍိတာ ဘာဝါဝဂမာ ပဒတ္ထာဝဗောဓေန ဝိသန္တိ ပဝိသန္တိ, တာဒိသာ အာကတိယော တု သဒ္ဒသဒ္ဒတ္ထာနံ အာကာရာ ပကာသယန္တိ အဓိပ္ပာယတ္ထံ ဇောတေန္တီတိ။

၁၂၀။ အလင်္ကရောန္တာ ဝဒနံ၊ မုနိနော’ဓရရံသိယော။

သောဘန္တေ’ရုဏရံသီ’ဝ၊ သမ္ပတန္တာ’မ္ဗုဇောဒရေ။

၁၂၀။ “အလင်္ကရောန္တာ”ဣစ္စာဒိ။ မုနိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝဒနံ သဘာဝမဓုရပကတိမုခံ အလင်္ကရောန္တာ သဇ္ဇန္တာ သောဘယမာနာ အဓရာနံ ရံသိယော သုပက္ကဗိမ္ဗဖလောပမဩဋ္ဌယုဂဠဝိနိဿဋဗဟုတရကန္တိစ္ဆိတာဘာ မုနိနောတိ ဝိညာယတိ သုတတ္တာ။ အမ္ဗုဇောဒရေ တာ ကာလောပနတပုပ္ဖကာသရမဏီယေ ပဒုမဗ္ဘန္တရေ သမ္ပတန္တာ ပဝတ္တမာနာ အရုဏရံသီဝ ဗာလသူရိယရံသိယော ဝိယ သောဘန္တေ ဝိရာဇန္တိ။

၁၂၀။ “အလင်္ကရောန္တေ”စ္စာဒိ။ မုနိနော ဝဒနံ ပကတိသုန္ဒရမုခံ အလင်္ကရောန္တာ သဇ္ဇန္တာ အဓရရံသိယော တဿေဝ မုနိနော ဩဋ္ဌဒွယတော နိက္ခန္တကန္တိသမူဟာ အမ္ဗုဇောဒရေ ဝိကသနာနုရူပကာလာဘိမုခေ ပဒုမဂဗ္ဘေ ဥပဍ္ဎဝိကသိတေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ သမ္ပတန္တာ ပဝတ္တမာနာ အရုဏရံသီ ဣဝ ဗာလသူရိယရံသီဝ သောဘန္တေ ဒိဗ္ဗန္တီတိ။ ဧတ္ထ အဒူရသမ္ဗန္ဓံ ပသိဒ္ဓတ္ထဉ္စ နိဿာယ ပသာဒဂုဏော ပါကဋော။ အဓရရံသီနံ မုနိသမ္ဗန္ဓော သုတာနုမိတသမ္ဗန္ဓေသု သုတသမ္ဗန္ဓဿ ဗလဝတ္တာ [သုတာနုမိတေသု သုတသမ္ဗန္ဓော ဗလဝါ (ပရိဘာသေန္ဒုသေရေ ၁၁၂)], ကာကက္ခိဂေါဠကနယေန ဝါ လဗ္ဘတီတိ။ အဓရေ ရံသီတိ စ, အမ္ဗုဇဿ ဥဒရန္တိ စ ဝါကျံ။

၁၂၁။ ဩဇော သမာသဗာဟုလျ-

မေသော ဂဇ္ဇဿ ဇီဝိတံ။

ပဇ္ဇေပျ’နာကုလော သော’ယံ၊

ကန္တော ကာမီယတေ ယထာ။

၁၂၁။ “ဩဇော”ဣစ္စာဒိ။ သမာသဿ ဧကတ္ထဝုတ္တိယာ ဗာဟုလျံ ဘိယျောဘာဝေါ ဣတျနုဝဒိတွာ ပုန ဩဇော ဝိဓီယတေ, ဧသော ဩဇော သမာသဗာဟုလ္လလက္ခဏော ဂဇ္ဇဿ ဝုတ္တိရူပဿ ဇီဝိတံ ဟဒယံ သာရံ တပ္ပဓာနတ္တာ ဂဇ္ဇဿ, န ပဇ္ဇဿ, သောယံ ဩဇော အနာကုလော အဂဟနော အတောယေဝ ကန္တော ဟဒယင်္ဂမော, ပဇ္ဇေပိ န ကေဝလံ ဂဇ္ဇေ ကာမီယတေ ပယုဇ္ဇတေ။ ယထေတျုဒါဟရတိ။

၁၂၁။ ဣဒါနိ ဩဇဂုဏံ ဒဿေတိ “ဩဇော”စ္စာဒိနာ။ ဩဇော နာမ သမာသဗာဟုလျံ ဘိန္နတ္ထေသု ပဝတ္တသဒ္ဒါနံ ဧကတ္ထပဝတ္တိလက္ခဏဿ သမာသဿ ဗဟုလတာ, ဧသော ဩဇော ဂဇ္ဇဿ ဂဇ္ဇဗန္ဓဿ ဇီဝိတံ ဟဒယံ, ဇီဝိတသီသေန ဟဒယသင်္ခတံ စိတ္တံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ သော အယံ ဩဇော အနာကုလော နိဗျာကုလော ကန္တော တတောယေဝ ဝိညူနံ ပိယဘူတော ပဇ္ဇေပိ ပဇ္ဇဗန္ဓေပိ ကာမီယတေ ကဝီဟိ ပယုဇ္ဇတေတိ။ ဗဟုလဿ ဘာဝေါ ဗာဟုလျံ, သမာသဿ ဗာဟုလျန္တိ ဝိဂ္ဂဟော။ ဂဇ္ဇဗန္ဓာဓိကာရဿာဘာဝါ ပဇ္ဇဝိသယဿ ဩဇဂုဏဿ လက္ခိယံ ဒဿေတိ “ယထေ”စ္စာဒိနာ။

၁၂၂။ မုနိန္ဒမန္ဒသဉ္ဇာတ-ဟာသစန္ဒနလိမ္ပိတာ။

ပလ္လဝါ ဓဝလာ တဿေ-ဝေကောနာ’ဓရပလ္လဝေါ။

၁၂၂။ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာဒိ။ မုနိန္ဒဿ မန္ဒံ ဤသကံ သဉ္ဇာတော ပဝတ္တော တံသဘာဝတ္တာ ဘဂဝတော ဟာသဿ [ယသဿ (က.)] ဟာသော ဟသိတံ သောဝ စန္ဒနမိဝ စန္ဒနံ ဓဝလတ္တရူပတ္တာ, တေန လိမ္ပိတာ ဥပဒေဟိတာ ပလ္လဝါ သဗ္ဗာနိ ကိလသယာနိ “ဣဒမေဝေ”တိ နိယမာဘာဝတော, ဓဝလာ ပကတိဝဏ္ဏပရိစ္စာဂေန သုက္ကာ အဟေသုံ ဂါဟာပိတတ္တာ သဂုဏဿ တာဒိသဝိသိဋ္ဌဿ ပဋိလာဘတော, ဧဝံ သန္တေပိ တဿ မုနိန္ဒဿေဝ ဧကော အညဿ တာဒိသဿာဘာဝါ အဓရပလ္လဝေါ န ဓဝလော ဓဝလော နာဟောသိ။ အစ္စာသန္နဒေသိယောပိ ဗဟုမန္တဗ္ဗော’ယ’မဿာနုဘာဝေါတိ။

“ပေမာဝဗန္ဓဟဒယေ သဒယေ ဇိနသ္မိံ၊

တသ္မိံ နု ကိံ ကုမတယော ဘဝထ’ပ္ပသန္နာ။

ကိံ တေန ဝေါ န ဝိဟိတံ ဟိတ’မုဂ္ဂဒုဂ္ဂ-

သံသာရသာဂရသမုတ္တရဏာဝသာနံ”။

ဣစ္စပရမုဒါဟရဏံ။ ဧဝမေတာဒိသော အနာကုလော ကန္တော ဩဇော ဇာနိတဗ္ဗောတိ။ နနု စ ယ-တသဒ္ဒါနံ နိစ္စော သမ္ဗန္ဓော, တသ္မာ ကထံ “တဿေဝေကော နာဓရပလ္လဝေါ”တိ ဧတ္ထ ယသဒ္ဒါဘာဝေါတိ? သစ္စံ, ကိန္တု ပက္ကန္တဝိသယော, တထာ ပသိဒ္ဓဝိသယော, အနုဘူတဝိသယော စ တသဒ္ဒေါ ယသဒ္ဒံ နာပေက္ခတေ။ ယထာ -

“သဝါသနေ ကိလေသေ သော၊ ဧကော သဗ္ဗေ နိဃာတိယ။

အဟု သုသုဒ္ဓသန္တာနော၊ ပူဇာနဉ္စ သဒါရဟော”။

ဣစ္စာဒိ။ ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓါ “ဗုဒ္ဓါနုဿတိမာဒိတော”တိ ပက္ကန္တော။

ပသိဒ္ဓဝိသယော ယထာ -

“အဂ္ဂိံ ပက္ခန္ဒ’ အထ ဝါ၊ ‘ပဗ္ဗတဂ္ဂါ ပတေ’တိ ဝါ။

ယဒိ ဝက္ခတိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဉာတကာရီဟိ သော ဇိနော”။

ဣစ္စာဒိ။

အနုဘူတဝိသယော ယထာ -

“အတီတံ နာနုသောစာမိ၊ နပ္ပဇပ္ပာမ’နာဂတံ။

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေမိ၊ တေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ”။

ဣစ္စာဒိ။

ယသဒ္ဒေါ တုတ္တရဝါကျဋ္ဌော ပုဗ္ဗဝါကျေ တသဒ္ဒမေဝ ဂမယတိ။ ယထာ -

“ဗောဓိံ နမာမိ နတိဘာဇနမစ္စုဠာရံ၊

ပုညာကရံ ဘုဝနမဏ္ဍလသောတ္ထိဘူတံ။

ယော စက္ခုသောတသတိဂေါစရတံ သမေတော၊

ဒေါသာရိဒပ္ပမထနေ’ကရသော ဗုဓာနံ”။

ဣစ္စာဒိ။

ပုဗ္ဗဝါကျောပါတ္တော တု ယသဒ္ဒေါ ဥတ္တရဝါကျေတသဒ္ဒေါပါဒါနံ ဝိနာ သာကင်္ခေ ဝါကျဿ ဦနတ္တံ ဇနေတိ။ ဧတ္ထ ပက္ကန္တဝိသယော တသဒ္ဒေါ။

၁၂၂။ မုနိန္ဒဿ မန္ဒံ ဤသကံ သဉ္ဇာတော ပဝတ္တော ဟာသောယေဝ သိတံ စန္ဒနစုဏ္ဏမိဝ တေန လိမ္ပိတာ အာလေပိတာ ပလ္လဝါ ရုက္ခလတာဒီနံ ပကတိရတ္တာနိ ကိသလယာနိ ဓဝလာ သဂုဏပရိစ္စာဂေန သေတာ အဟေသုံ, တထာပိ တဿေဝ တထာဂတဿ ဧကော အတုလော အသဟာယော ဝါ အဓရပလ္လဝေါ ဒန္တာဝရဏသင်္ခါတပလ္လဝေါ န ရံသိသံသဋ္ဌောပိ သမီပဋ္ဌောပိ ဓဝလော သေတော နာဟောသိ။ ဧဝမေတ္ထ အဂဟနသမာသဗာဟုလျံ ဒီပိတံ ဟောတိ။

“ပေမာဝဗန္ဓဟဒယေ သဒယေ ဇိနသ္မိံ၊

တသ္မိံ နု ကိံ ကုမတယော ဘဝထ’ပ္ပသန္နာ။

ကိံ တေန ဝေါ န ဝိဟိတံ ဟိတ’မုဂ္ဂဒုဂ္ဂ-

သံသာရသာဂရသမုတ္တရဏာဝသာန”န္တိ။

အပရမုဒါဟရဏံ။ တဿတ္ထော - ကုမတယော ဟေ အညာဏာ! ပေမာဝဗန္ဓဟဒယေ သဗ္ဗေသု တုမှေသု နိစ္စံ ပဝတ္တိတဒဠှပေမာနုဗန္ဓစိတ္တေ သဒယေ တတောယေဝ ဒယာသဟိတေ တသ္မိံ ဇိနသ္မိံ ဝိသယဘူတေ ကိံ နု ကသ္မာ အပ္ပသန္နာ ဘဝထ, တထာ ဟိ ဝေါ တုမှာကံ တေန ဇိနေန ဥဂ္ဂေါ ဒါရုဏော စ, ဒုဂ္ဂေါ ဂန္တုမသက္ကုဏေယျော စ, သောယေဝ သံသာရသာဂရော တဿ သမုတ္တရဏံ ပရိယန္တပ္ပတ္တိယေဝ အဝသာနံ ယဿ တံ န ဝိဟိတံ အကတံ ဟိတံ ဝုဒ္ဓိ နာမ ကိံ ဟောတိ,

န ဟောတေဝ။ ဧတ္ထာပိ သမာသဿ ပါကဋတ္တာ ဩဇော ဂုဏော ကန္တော ဟောတီတိ။

နနု ယ-တသဒ္ဒါနံ နိစ္စသမ္ဗန္ဓောတိ ကထံ “တဿေဝေကော”တိ စ “တသ္မိံ နု ကိံ ကုမတယော”တိ စ ဣစ္စာဒီသု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တယသဒ္ဒေါ နတ္ထီတိ? သစ္စံ, တထာပိ ပက္ကန္တတ္ထဝိသယော, ပသိဒ္ဓတ္ထဝိသယော, အနုဘူတတ္ထဝိသယော ဝါ တသဒ္ဒေါ ယသဒ္ဒံ နာပေက္ခတိ။ တထာ ဟိ -

“သဝါသနေ ကိလေသေ သော၊ ဧကော သဗ္ဗေ နိဃာတိယ။

အဟု သုသုဒ္ဓသန္တာနော၊ ပူဇာနဉ္စ သဒါရဟော”တိ။

ဧဝမာဒီသု “သော”တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌတသဒ္ဒေါ “ဗုဒ္ဓါနုဿတိမာဒိတော”တိ ဧတ္ထ အတီတေန ဗုဒ္ဓသဒ္ဒေန ဝစနီယဝိသယော ဟောတိ။

“အဂ္ဂိံ ပက္ခန္ဒ’ အထဝါ၊ ‘ပဗ္ဗတဂ္ဂါ ပတေ’တိ ဝါ။

ယဒိ ဝက္ခတိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ဉာတကာရီဟိ သော ဇိနော”တိ။

ဧဝမာဒီသု တသဒ္ဒေါ ဉာတကာရီဟိ ကတ္တဗ္ဗတ္တာ ပသိဒ္ဓဗုဒ္ဓပဒတ္ထဝိသယော။

“အတီတံ နာနုသောစာမိ၊ နပ္ပဇပ္ပာမ’နာဂတံ။

ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေမိ၊ တေန ဝဏ္ဏော ပသီဒတီ”တိ။

ဧဝမာဒီသု တသဒ္ဒေါ အနနုသောစနနပ္ပဇပ္ပနယာပနသင်္ခါတဝိဇာနနဝသေန အနုဘူတတ္ထဝိသယော, တသ္မာ တီသုပိ ဌာနေသု တသဒ္ဒေါ ယသဒ္ဒံ နာပေက္ခတေ။ ဧတ္ထ ပန ပက္ကန္တဝိသယော တသဒ္ဒေါ အဓိပ္ပေတော။ အပိစ ဥတ္တရဝါကျေ ဌိတော ယသဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗဝါကျေ တသဒ္ဒေ အသတိပိ တမေဝ ဒီပေတိ။ တထာ ဟိ -

ဗောဓိံ နမာမိ နတိဘာဇနမစ္စုဠာရံ၊

ပုညာကရံ ဘုဝနမဏ္ဍလသောတ္ထိဘူတံ။

ယော စက္ခုသောတသတိဂေါစရတံ သမေတော၊

ဒေါသာရိဒပ္ပမထနေ’ကရသော ဗုဓာနန္တိ။

ယော ဗုဓာနံ စက္ခုသောတသတီနံ ဂေါစရတံ ဝိသယဘာဝံ သမေတော ပတ္တော, တေသံယေဝ ဒေါသာရီနံ ကိလေသပစ္စတ္ထိကာနံ ဒပ္ပမထနေ ဒပ္ပမဒ္ဒနေ ဧကရသော ပဓာနကိစ္စော သမိဒ္ဓိဝန္တော ဝါ ဟောတိ, တံ ဗောဓိံ နမာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပုဗ္ဗဝါကျေ ပယောဇိတော ယသဒ္ဒေါ ဥတ္တရဝါကျေ တသဒ္ဒေါပါဒါနေ အသတိ သံသယမုပ္ပာဒယမာနော ဝါကျဿ ဦနတ္တံ ကရောတိ။ ဥဒါဟရဏံ ပန ပါကဋံ။

၁၂၃။ ပဒါဘိဓေယျဝိသယံ၊

သမာသဗျာသသမ္ဘဝံ။

ယံ ပါရိဏတျံ ဟောတိ’ဟ၊

သောပိ ဩဇောဝ တံ ယထာ။

၁၂၃။ “ပဒိ”စ္စာဒိ။ ပဒဿ အဘိဓေယျော အတ္ထော သော ဝိသယော ယဿ။ ယတ္ထ ပစုရသဒ္ဒါဘိဓေယျော အတ္ထော သံခိတ္တပဒေဟိ ဝုစ္စတေ, သော သမာသော။ ယတ္ထပ္ပကေဟိ ပဒေဟိ အဘိဓေယျတ္ထော ပစုရပဒေဟိ ဝုစ္စတေ, သော ဗျာသော။ တတော သမာသဗျာသတော သမ္ဘဝေါ ယဿ။ တံ တထာဝိဓံ ယံ ပါရိဏတျံ ပရိဏတဘာဝေါ ဟောတီတိ အနုဝဒိတွာ သောပိ ဣဟ သသတ္ထေ ဩဇောဝါတိ ဝိဓီယတေ။ တံ ယထေတျုဘယမ္ပိ ဥဒါဟရတိ။

၁၂၃။ “ပဒေ”စ္စာဒိ။ ပဒါနံ ဗဟူနံ အပ္ပကာနံ ဝါ ပဒါနံ အဘိဓေယျဝိသယံ ဝိတ္ထာရသံခိတ္တတ္ထဝိသယဝန္တံ သမာသဗျာသသမ္ဘဝံ ယထာက္ကမံ သင်္ခေပဝိတ္ထာရဒွယေန နိပ္ဖန္နံ နိပ္ဖတ္တိဝန္တံ ဝါ ယံ ပါရိဏတျံ ကတ္တူနံ ဂန္ထဝိသယေ ပရိဏတိပ္ပကာသကော ယော သဒ္ဒဓမ္မော အတ္ထဓမ္မော ဟောတိ, သဒ္ဒဂုဏော အတ္ထဂုဏောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, သောပိ ဣဟ သုဗောဓာလင်္ကာရေ ဩဇော နာမ သဒ္ဒဂုဏော အတ္ထဂုဏော။ တံ ယထာတိ ဒွီသု လက္ခိယံ ဒဿေတိ, ပဒါနံ အဘိဓေယျော ဝိသယော ယဿ ပါရိဏတျဿေတိ စ, သမာသော စ ဗျာသော စာတိ စ, တတော သမ္ဘဝန္တိ စ, တတော သမ္ဘဝေါ အဿာတိ စ,

ပရိဏတဿ ကတ္တုနော ဂန္ထဿ ဧဝ ဝါ ဘာဝေါတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ကတ္တု ပါရိဏတျပက္ခေ တပ္ပကာသကဂန္ထဿ တဒတ္ထေန ပါရိဏတျံ သိဒ္ဓံ။

၁၂၄။ ဇောတယိတွာန သဒ္ဓမ္မံ၊

သန္တာရေတွာ သဒေဝကေ။

ဇလိတွာ အဂ္ဂိခန္ဓော’ဝ၊

နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော။

၁၂၄။ “ဇောတယိတွာနေ”စ္စာဒိ။ ဣမိနာ ဟေဋ္ဌာ ပစုရပဒါဘိဟိတော ဗုဒ္ဓဝံသော သင်္ခေပရူပေန ဝုတ္တော။

၁၂၄။ “ဇောတယိ”စ္စာဒိ။ သော တထာဂတော သဒ္ဓမ္မံ သပရိယတ္တိကံ နဝလောကုတ္တရသဒ္ဓမ္မံ ဇောတယိတွာန ဉာဏာလောကေန ဩဘာသေတွာ သဒေဝကေ သတ္တေ သန္တာရေတွာ သံသာရသာဂရပရိယန္တမုပနေတွာ အဂ္ဂိခန္ဓောဝ မဟာတေဇေန အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဝိယ ဇလိတွာ အနညသာဓာရဏရူပကာယသမ္ပတ္တိယာ ပဇ္ဇလိတွာ အန္တေ သသာဝကော သာဝကေဟိ သဟ နိဗ္ဗုတော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတောတိ။ ဣမိနာ သကလဗုဒ္ဓဝံသေ ဗဟူဟိ ပဒေဟိ ဝုတ္တတ္ထော သင်္ခေပက္ကမေန ဝုတ္တော။ သတံ ဓမ္မော, သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနော ဝါ ဓမ္မောတိ စ, သဟ ဒေဝေဟိ ဝတ္တမာနာတိ စ, သဟ သာဝကေဟိ ဝတ္တမာနောတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၂၅။ မတ္ထကဋ္ဌီ မတဿာပိ၊ ရဇောဘာဝံ ဝဇန္တု မေ။

ယတော ပုညေန တေ သေန္တိ [သေန္တု (က.)]၊ ဇေနပါဒမ္ဗုဇဒွယေ။

၁၂၅။ “မတ္ထကဋ္ဌီ”ဣစ္စာဒိ။ မတဿာပိ မရဏမာပန္နဿာပိ မေ မတ္ထကေ မုဒ္ဓနိ အဋ္ဌီ ရဇောဘာဝံ ဓူလိတ္တံ ဝဇန္တု ပါပုဏန္တု။ ကသ္မာတိ စေ? ယတော ယသ္မာ ကာရဏာ ပုညေန ကုသလေန ကမ္မေန ဟေတုနာ တေ ရဇာ ဇိနဿ ဣမေ ဇေနာ, ပါဒါ, တေယေဝ အမ္ဗုဇာနိဝ အမ္ဗုဇာနိ, တေသံ

ဒွယေ သေန္တိ ပဝတ္တန္တိ, တထာ ဟောတု ဝါ မာ ဝါ, ပဏတိဂေဓေနေဝ ဝဒတိ။ ဧတ္ထ “ကထမဟံ ဘဂဝတော ပါဒေ နိစ္စံ သိရသာ ပဏမာမီ”တျဓိပ္ပာယော ဝိတ္ထာရေန ဝုတ္တော။

၁၂၅။ “မတ္ထကိ”စ္စာဒိ, မတဿာပိ မေ မယှံ မတ္ထကဋ္ဌီ မုဒ္ဓနိ အဋ္ဌီနိ ရဇောဘာဝံ အတိသုခုမရဇတ္တံ ဝဇန္တု ပါပုဏန္တု။ ကသ္မာ အာသီသနံ ကရောတီတိ စေ? ယတော ယသ္မာ ကာရဏာ ပုညေန မယှံ တထာဝိဓေန ကုသလကမ္မေန ဟေတုနာ တေ ရဇာ ဇေနပါဒမ္ဗုဇဒွယေ ဇိနပဋိဗဒ္ဓစရဏပဒုမယုဂဠေ သေန္တိ ပဝတ္တန္တိ, ဗုဒ္ဓဿ သိရိပါဒေ ကိဉ္စိပိ ရဇောဇလ္လံ န ဥပလိမ္ပတေဝ, တထာပိ ဝန္ဒနာဘိလာသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ “ကထမဟံ ဘဂဝတော သိရိပါဒေ မုဒ္ဓနာ နိစ္စံ ပဏမာမီ”တျဘိလာသော ဝိတ္ထာရေန ဝုတ္တော။ မတ္ထကေ အဋ္ဌီတိ စ, ရဇသော ဘာဝေါတိ စ, ဇိနဿ ဣမေတိ စ, ဇေနာ စ တေ ပါဒါ စေတိ စ, တေယေဝ အမ္ဗုဇာနီတိ စ, တေသံ ဒွယန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၂၆။ ဣစ္စတြ နိစ္စံပဏတိ-ဂေဓော သာဓု ပဒိဿတိ။

ဇာယတေ’ယံ ဂုဏော တိက္ခ-ပညာန’မဘိယောဂတော။

၁၂၆။ ဗျာသတ္တမေဝဿ ဝိဝရတိ “ဣစ္စတြိ”စ္စာဒိနာ။ ဣစ္စေဝံ အတြ ဂါထာယံ ပဏတိယံ ပဏာမေ ဂေဓော အဓိကစ္ဆန္ဒော သာဓု သုန္ဒရံ ပဒိဿတိ ဝိညာယတေ, အယံ ယထာဝုတ္တော ဩဇော ဂုဏော ပရိဏတဘာဝသင်္ခါတော တိက္ခပညာနံ သာတိသယမတီနံ ဧဝံ သန္တေပိ အဘိယောဂတော ပုနပ္ပုနပ္ပဝတ္တိတပရိစယဗလေန ဇာယတေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။

၁၂၆။ ဣဒါနိ သံခိတ္တဿတ္ထဿ ဝိတ္ထာရေန ပကာသိတဘာဝံ “ဣစ္စတြ”ဣစ္စာဒိနာ နိဒ္ဒိသတိ။ ဣတိ ဣမိနာ အနန္တရဂါထာယံ ဝုတ္တက္ကမေန အတြ ဣမိဿံ ဂါထာယံ နိစ္စံပဏတိဂေဓော နိရန္တရပဏာမေ အဓိကကတ္တုကာမတာကုသလစ္ဆန္ဒော သာဓု ဝိဘူတော ဝိဘူတံ ဝါ ပဒိဿတိ ပညာယတိ,

အယံ ဂုဏော ယထာဝုတ္တော အယံ ပရိဏတဘာဝသင်္ခါတော ဩဇော နာမ သဒ္ဒတ္ထဂုဏော တိက္ခပညာနံ သုခုမဗုဒ္ဓိမန္တာနံ အဘိယောဂတော ဂန္ထဝိသယဘူတေန နိရန္တရာဘျာသေနေဝ ဇာယတေ သိဇ္ဈတိ, ဝတ္တု ပါရိဏတျေနေဝ ဘဝနတော ယေသံ ကေသဉ္စိ ယေန ကေနစိ ပကာရေန န သိဇ္ဈတီတိ။ နိစ္စံ ပဝတ္တာ ပဏတီတိ စ, တဿံ ဂေဓောတိ စ, တိက္ခာ ပညာ ယေသန္တိ စ, အဘိ ပုနပ္ပုနံ ယောဂေါ ယုဉ္ဇနန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၂၇။ မဓုရတ္တံ ပဒါသတ္တိ-ရနုပ္ပာသဝသာ ဒွိဓာ။

သိယာ သမသုတိ ပုဗ္ဗာ၊ ဝဏ္ဏာဝုတ္တိ ပရော ယထာ။

၁၂၇။ မာဓုရိယမဝဓာရယမာဟ “မဓုရတ္တ”မိစ္စာဒိ။ သဝနီယတ္တေန မနောဟရတ္တံ မဓုရတ္တံ။ တံ ပဒါနိ ဝါကျာလင်္ကာရာနိ သမာနာနိ ဥတ္တရုတ္တရေဟိ, တေသံ အာသတ္တိ ဌာနာဒိနာယထာကထဉ္စိ သမသုတီနံ အာသန္နတာ ပဒါသတ္တိ, ပဌမပ္ပယုတ္တဿက္ခရဿ ပစ္ဆာ ပါသော ပက္ခေပေါ အနုပ္ပာသော, ပဒါသတ္တိ စ အနုပ္ပာသော စ, တေသံ ဝသေန ဒွိဓာ ဟောတိ။ “ကီဒိသာ တေ”တိ အာဟ “သိယာ”တိအာဒိ။ ပုဗ္ဗာ ပဌမာဘိဟိတာ ပဒါသတ္တိ သမာ ယေန ကေနစိ ဌာနမတ္တာသံယောဂါဒိနာ ပဒန္တရေန သုတိ ဝဏ္ဏော ယဿာ သာ သိယာ ဘဝေယျ, ပရော ပစ္ဆိမော အနုပ္ပာသော တု ဝဏ္ဏဿ သရဗျဉ္ဇနလက္ခဏဿ အာဝုတ္တိ ပုနပ္ပုနုစ္စာရဏံ သိယာတိ။ ဧဝံ ကတ္ထစိ ဗန္ဓေ သမာနပဒါသတ္တိ ကတ္ထစိ အနုပ္ပာသော ကတ္ထစိ တဒုဘယံ, ဒွယေန ရဟိတော ဝိရသော ဗန္ဓော နဿာဒီယတေ ကဝီဟိ, တာဒိသံ မဓုရတ္တံ ဒုဝိဓံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, သိလေသသမတာနွိတန္တုစ္စန္တမေဝ ရမဏီယံ သိယာတိ လက္ခဏံ ဒဿေတွာ “ယထေ”တိ လက္ခိယမုဘယတ္ထောဒါဟရတိ “ယဒေ”စ္စာဒိနာ, “မုနိန္ဒိ”စ္စာဒိနာ စ။

၁၂၇။ ဣဒါနိ မဓုရဂုဏံ ဒဿေတိ “မဓုရိ”စ္စာဒိနာ။ မဓုရတ္တံ သဝနီယဘာဝတော မနောဟရတ္တံ မဓုရဂုဏံ, ပဒါနံ ဝါကျာဝယဝသင်္ခါတာနံ သျာဒျန္တာဒီနံ ဥပရူပရိပဒေဟိ

သမာနာနံ အာသတ္တိ ဌာနကရဏာဒိနာ ယေန ကေနစိ ပကာရေန အညမညံ အာသန္နတာ, အနုပ္ပာသော ပုဗ္ဗုစ္စာရိတဝဏ္ဏာနံ ပုန ပက္ခိပနဉ္စာတိ ဒွိန္နံ ဝသာ ဝိဘာဂေန ဒွိဓာ ဟောတိ။ တတ္ထ ပုဗ္ဗာ ပဒါသတ္တိ သမသုတိ သိယာ, ပုဗ္ဗာပရဝဏ္ဏာနံ ဌာနမတ္တာကရဏာဒီဟိ အာသန္နသုတိသင်္ခတဝဏ္ဏဝုတ္တိ ဟောတိ, ပရော အနုပ္ပာသော ပန ဝဏ္ဏာဝုတ္တိ သရဗျဉ္ဇနသဘာဝါနံ ပုဗ္ဗုစ္စာရိတဝဏ္ဏာနံ ပုနပ္ပုနုစ္စာရဏံ သိယာတိ။ ယထာတိ ဒွီသု ဥဒါဟရဏမာဒိသတိ။ ဧဝံ ကတ္ထစိ ဗန္ဓေ ပဒါသတ္တိ ကတ္ထစိ အနုပ္ပာသော ကတ္ထစိ တဒုဘယံ, ဒွီဟိ ဝိနိမုတ္တော ပန ဗန္ဓော ဝိညူဟိ အဿာဒနီယော န ဟောတိ။ ဥပရိ ဝက္ခမာနာဟိ သိလေသသမတာဟိ ယုတ္တံ မဓုရတ္တံ ပန ဝိသေသတော အဿာဒနီယံ ဟောတီတိ။ မဓုရဿ ဗန္ဓဿ ဘာဝေါတိ စ, ပဒါနံ အာသတ္တီတိ စ, အနု ပစ္ဆာ ပါသော ပက္ခေပေါတိ စ, ပဒါသတ္တိ စ အနုပ္ပာသော စာတိ စ, တေသံ ဝသော ဘေဒေါတိ စ, သမာ သုတိ ဝဏ္ဏော ယဿာတိ စ, ဝဏ္ဏဿ အာဝုတ္တီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၂၈။ ယဒါ ဧသော’ဘိသမ္ဗောဓိံ၊

သမ္ပတ္တော မုနိပုင်္ဂဝေါ။

တဒါ ပဘုတိ ဓမ္မဿ၊

လောကေ ဇာတော မဟုဿဝေါ။

၁၂၈။ ဧသော မုနိပုင်္ဂဝေါ ယဒါ ယတော ပဘုတိ အဘိသမ္ဗောဓိံ သဗ္ဗညုတညာဏံ သမ္ပတ္တော သမဓိဂတော, တဒါ ပဘုတိ တတော အာရဗ္ဘ ဓမ္မဿ စတုသတိပဋ္ဌာနာဒိဘေဒဿ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယသင်္ခါတဿ မဟုဿဝေါ မဟန္တော အဗ္ဘုဒယော နိပ္ပဋိပက္ခာ ပဝတ္တိ လောကေ တိဝိဓေ ဇာတော အဟောသီတိ။ ဣဟ ကွစိ ဒီဃတာကတံ သဒိသတ္တံ, ကွစိ ဌာနကတံ, ကွစိ သံယောဂကတံ, ကွစိ အညထာ, တေနာဟ “သိယာ သမသုတိ ပုဗ္ဗာ”တိ။

၁၂၈။ “ယဒိ”စ္စာဒိ။ ဧသော မုနိပုင်္ဂဝေါ ယဒါ အဘိသမ္ဗောဓိံ သဗ္ဗညုတံ သမ္ပတ္တော သသန္တာနေ ဥပ္ပာဒနဝသေန သမ္ပာပုဏိ, တဒါ ပဘုတိ တတော ပဋ္ဌာယ ဓမ္မဿ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနာဒိပဘေဒဿ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မဿ မဟုဿဝေါ မဟာဘိဝုဒ္ဓိ လောကေ ကာမာဒိလောကတ္တယေ ဇာတောတိ။ ဣဟ “ယဒါ ဧသော”တိ ဒီဃကာလဝသေန အာသန္နတာ, “ယ ဧ”တိ ဌာနဝသေန အာသန္နတာ, “အဘိသမ္ဗောဓိံ သမ္ပတ္တော”တိ သံယောဂဝသေန အာသန္နတာ, “ဘိ ဓိ”န္တိ ဓနိတတော အာသန္နတာတိ ဣစ္စာဒိနာ ပဒါသတ္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ ဧတာယာတိ စ, ပုမာ စ သော ဂေါစေတိ စ, မုနီနံ ပုင်္ဂဝေါတိ စ, မဟန္တော စ သော ဥဿဝေါ စာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၂၉။ မုနိန္ဒမန္ဒဟာသာ တေ၊ ကုန္ဒသန္ဒောဟဝိဗ္ဘမာ။

ဒိသန္တ’မနုဓာဝန္တိ၊ ဟသန္တာ စန္ဒကန္တိယော။

၁၂၉။ ကုန္ဒာနံ ကုသုမာနံ သန္ဒောဟော သမူဟော, တဿ ဝိဗ္ဘမော ယေသံ တေ, မုနိန္ဒဿ မန္ဒဟာသာ မနုညာ ဟသိတာနိ စန္ဒဿ ကန္တိယော သောဘာယော ဟသန္တာ ဝိဍမ္ဗယန္တာ ဒိသန္တမနုဓာဝန္တိ အနုဝိစရန္တိ။ ဣစ္စတြ နကာရသဟိတဿ ဒကာရဿ, တကာရဿ စာနုဝတ္တနံ။

“ဣန္ဒနီလဒလဒွန္ဒ-သုန္ဒရံ သိရိမန္ဒိရံ။

မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ၊ ဝိန္ဒတိ’န္ဒီဝရဇ္ဇုတိံ”။

ဣစ္စပရမုဒါဟရဏံ။

၁၂၉။ “မုနိန္ဒိ”စ္စာဒိ။ ကုန္ဒသန္ဒောဟဝိဗ္ဘမာ သုပုပ္ဖိတကုန္ဒကုသုမရာသိသဒိသလီလာဝန္တာ တေ မုနိန္ဒမန္ဒဟာသာ ဗုဒ္ဓဿ မနုညာ ဟသိတာ စန္ဒကန္တိယော နိမ္မလစန္ဒကိရဏေ ဟသန္တာ နိန္ဒန္တာ ဒိသန္တံ တံ တံ ဒိသံ, ဒိသာပရိယန္တံ ဝါ အနုဓာဝန္တိ ဝိဓာဝန္တီတိ။ ဧတ္ထ နကာရသဟိတဒကာရဿ, နကာရသဟိတတကာရဿ စ အာဝုတ္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ မန္ဒာ စ တေ ဟာသာ

စေတိ စ, မုနိန္ဒဿ မန္ဒဟာသာတိ စ, ကုန္ဒာနံ သန္ဒောဟောတိ စ, တဿ ဝိဗ္ဘမော ယေသန္တိ စ, ဒိသာယေဝ ဒိသန္တံ, ဒိသာနံ ဝါ အန္တန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

“ဣန္ဒနီလဒလဒွန္ဒ-သုန္ဒရံ သိရိမန္ဒိရံ။

မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ၊ ဝိန္ဒတိ’န္ဒီဝရဇ္ဇုတိ”န္တိ။

ဣဒမ္ပိ နကာရသဟိတဒကာရဝဏ္ဏာဝုတ္တိယာ အပရမုဒါဟရဏံ။

တတ္ထ ဣန္ဒနီလဒလဒွန္ဒသုန္ဒရံ ဣန္ဒနီလမဏိသကလိကာယုဂဠမိဝ မနောဟရံ သိရိမန္ဒိရံ တတောယေဝ သောဘာယ နိဝါသဋ္ဌာနဘူတံ မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ ဣန္ဒီဝရဇ္ဇုတိံ နီလုပ္ပလကန္တိံ ဝိန္ဒတိ အနုဘောတိ, ဣန္ဒီဝရဇ္ဇုတိသမာနာတိ အဓိပ္ပာယော။

၁၃၀။ သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟိ၊ နာ’နုပ္ပာသော ပသံသိယော။

ယထာ’ယံ မာလတီမာလာ၊ လိနလောလာလိမာလိနီ။

၁၃၀။ ယေဟိ ကေဟိစိ အာဝုတ္တိတော အနုပ္ပာသောတိ စေ? နေတျာဟ “သဗ္ဗ”ဣစ္စာဒိ။ သဗ္ဗေဟိ ကောမလေဟိ သုကုမာရေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ အက္ခရေဟိ အနုပ္ပာသော န ပသံသိယော သိလာဃနီယော န ဟောတိ သိလေသဝိရောဓိတ္တာ။ “ယထေ”တိ တံ ဥဒါဟရတိ။ အယံ မာလတီမာလာ ဇာတိကုသုမဒါမံ လိနာနံ ဗျာဓိတာနံ

လောလာနံ ကုသုမရသာရဗ္ဘ လောလုပါနံ အလီနံ ဘမရာနံ မာလာ ပန္တိ သာ အဿာ အတ္ထီတိ လိနလောလာလိမာလိနီ။

၁၃၀။ ဝုတ္တာနုပ္ပာသောပိ သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟိ ဝိရစိတော န ပသံသိယောတိ ဒဿေတုံ “သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟီ”တိအာဒိမာဟ။ သဗ္ဗကောမလဝဏ္ဏေဟိ သဗ္ဗေဟိ သုကုမာရက္ခရေဟိ ကတော အနုပ္ပာသော ဝဏ္ဏာဝုတ္တိလက္ခဏော န ပသံသိယော သိလေသာလင်္ကာရဝိရုဒ္ဓတ္တာ ပသတ္ထော န ဟောတိ။ “ယထာ”တိ တမုဒါဟရတိ။ အယံ မာလတီမာလာ ဧသာ ဇာတိသုမနမာလိကာ လိနာနံ ဗျာဝဋာနံ ပတန္တာနံ လောလာနံ ဂန္ဓလုဒ္ဓါနံ အလီနံ ဘမရာနံ မာလိနီ ပန္တိယုတ္တာတိ။ ဧတ္ထ လကာရဿေဝ ပုနပ္ပုနပ္ပယောဂေန ကောမလဝဏ္ဏာဝုတ္တိ။ မာလတီနံ မာလာတိ စ, လောလာ စ တေ အလယော စာတိ စ, လိနာ စ တေ လောလာလယော စာတိ စ, တေသံ မာလာတိ စ, သာ အဿ အတ္ထီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၃၁။ မုဒူဟိ ဝါ ကေဝလေဟိ၊

ကေဝလေဟိ ဖုဋေဟိ ဝါ။

မိဿေဟိ ဝါ တိဓာ ဟောတိ၊

ဝဏ္ဏေဟိ သမတာ ယထာ။

၁၃၁။ သမတံ သမ္ဘာဝေတိ “မုဒူဟိ”စ္စာဒိနာ။ ကေဝလေဟိ ကေဝလဖုဋာဒိဘာဝါပဝတ္တေဟိ သကလေဟိ မုဒူဟိ စတူသုပိ ပါဒေသု သဇာတိယေဟိ အသိထိလကောမလေဟိ ဝါ ကကာရာဒီဟိ ဝါ သိထိလကောမလဿ သိလေသပဋိပက္ခတ္တာ ကေဝလေဟိ ဖုဋေဟိ ဝါ အဓိမတ္တသုတီဟိ ဘကာရာဒီဟိ [ရာဂါဒီဟိ (က.)] ဝါ အကိစ္ဆဝစနီယေ ကိစ္ဆဝစနီယဿ သုခုမာလဝိပရိယယတ္တာ မိဿေဟိ ဝါ မဇ္ဈိမသုတီဟိ မုဒုဘူတသံသဋ္ဌေဟိ ဝါ ဝဏ္ဏေဟိ အက္ခရေဟိ ကရဏဘူတေဟိ သမတာ တိဓာ ဟောတိ ဂဇ္ဇေ ပဇ္ဇေ ဝါ။ “ယထေ”တိ တိဝိဓမုဒါဟရတိ။

၁၃၁။ ဣဒါနိ သမတံ ဝိဘာဝေတုံ “မုဒူဟိ”စ္စာဒိမာဟ။ ကေဝလေဟိ ဖုဋမိဿေဟိ အညတ္တာ သကလေဟိ မုဒူဟိ သိထိလကောမလေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ ကကာရာဒီဟိ ဝါ ကေဝလေဟိ ဖုဋေဟိ ကေဝလကောမလဝဏ္ဏရဟိတတ္တာ သကလေဟိ အကိစ္ဆုစ္စာရဏီယေဟိ အဓိမတ္တသုတီဟိ ဘကာရာဒီဟိ ဝဏ္ဏေဟိ ဝါ မိဿေဟိ ယထာဝုတ္တမုဒုဖုဋသမ္မိဿေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ ဝါ ကရဏဘူတေဟိ သမတာ ဂဇ္ဇေ ဝါ ပဇ္ဇေ ဝါ တိဓာ ဟောတီတိ။ ယဒိ သိထိလကောမလဝဏ္ဏေဟိ ဝိစရိတံ သိလေသာလင်္ကာရဿ, ကိစ္ဆုစ္စာရဏီယေဟိ ဖုဋဝဏ္ဏေဟိ ကတံ

သုခုမာလာလင်္ကာရဿ စ ဝိရုဇ္ဈတီတိ။ “ယထာ”တိ တိဝိဓမုဒါဟရတိ။

ကေဝလမုဒုသမတာ

၁၃၂။ ကောကိလာလာပသံဝါဒီ၊

မုနိန္ဒာလာပဝိဗ္ဘမော။

ဟဒယင်္ဂမတံ ယာတိ၊

သတံ ဒေတိ စ နိဗ္ဗုတိံ။

၁၃၂။ “ကောကိလေ”စ္စာဒိ။ ကောကိလာနံ ကရဝီကသကုဏာနံ အာလာပေါ ကူဇိတံ, တံ သံဝဒတိ ပကာသတိ သီလေနာတိ ကောကိလာလာပသံဝါဒီ, တံသဒိသောတိ အတ္ထော, မုနိန္ဒဿ အာလာပေါ ဝိသဋ္ဌာဒိအဋ္ဌင်္ဂိကော သရော တဿ ဝိဗ္ဘမော ဝိလာသော သတံ သပ္ပုရိသာနံ ဟဒယင်္ဂမတံ မနောနုသာရိတံ မဓုရဘာဝံ ယာတိ, နိဗ္ဗုတိံ နိဗ္ဗာနဉ္စ တေသံ ဒေတိ။

၁၃၂။ “ကောကိလိ”စ္စာဒိ။ ကောကိလာနံ ကရဝီကသကုဏာနံ အာလာပံ နာဒလီလံ သံဝါဒီ ပကာသနသီလော, တံသဒိသောတိ အဓိပ္ပာယော, မုနိန္ဒဿ သဗ္ဗညုနော အာလာပဿ ဝိသဋ္ဌာဒိအဋ္ဌင်္ဂိကနာဒဿ ဝိဗ္ဘမော ဝိလာသော သတံ သပ္ပုရိသာနံ ဟဒယင်္ဂမတံ စိတ္တာရာဓိတဘာဝံ ယာတိ စ, နိဗ္ဗုတိံ သုတသမ္ဗန္ဓေန တေသံယေဝ သာဓူနံ နိဗ္ဗာနံ ဒေတိ စ ဒေန္တောပိ ဟောတီတိ။ ဧတ္ထ ကောကိလာလာပသဒ္ဒေန နိဿိတေ နိဿယဝေါဟာရေန လီလာ ဂဟိတာ။

ကေဝလဖုဋသမတာ

၁၃၃။ သမ္ဘာဝနီယသမ္ဘာဝံ၊

ဘဂဝန္တံ ဘဝန္တဂုံ။

ဘဝန္တသာဓနာကင်္ခီ၊

ကော န သမ္ဘာဝယေ ဝိဘုံ။

၁၃၃။ “သမ္ဘာဝနီယေ”စ္စာဒိ။ သမ္ဘာဝနီယော အာဒရဏီယော။ သဒေဝကေ လောကေ သန္တော သောဘနော ဘာဝေါ အဓိပ္ပာယော ယဿ တံ။ ဘဝန္တံ နိဗ္ဗာနံ ဂတောတိ ဘဝန္တဂု, တံ ဝိဘုံ။ ဘဂဝန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ။ ဘဝဿ သံသာရဿ အန္တော အဝသာနံ နိဗ္ဗာနံ, တဿ သာဓနံ သမ္ပာဒနမာကင်္ခတိ သီလေနာတိ ဘဝန္တသာဓနာကင်္ခီ, ကော နာမ သံသာရဝတ္တိဇနော။ န သမ္ဘာဝယေ အာဒရံ န ကရေယျ, ကရောတျေဝါတိ အတ္ထော။

၁၃၃။ “သမ္ဘာဝနီယိ”စ္စာဒိ။ သမ္ဘာဝနီယသမ္ဘာဝံ သဒေဝကေန လောကေန အာဒရဏီယသောဘနာဓိပ္ပာယံ ဘဝန္တဂုံ ဘဝဿ အန္တသင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနံ ဂတံ ဝိဘုံ ပဘုံ ဘဂဝန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဘဝန္တသာဓနာကင်္ခီ နိဗ္ဗာနသာဓနာဘိလာသီ ကော ကတမော သံသာရဝတ္တိဇနော န သမ္ဘာဝယေ အာဒရံ န ကရေယျ, ကရောတျေဝ။ သန္တော စ သော ဘာဝေါ စာတိ စ, သမ္ဘာဝနီယော သမ္ဘာဝေါ ယဿေတိ စ, ဘဝဿ အန္တန္တိ စ, ဘဝန္တံ ဂတောတိ စ, တဿ သာဓနန္တိ စ, တံ အာကင်္ခတိ သီလေနာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

မိဿကသမတာ

၁၃၄။ လဒ္ဓစန္ဒနသံသဂ္ဂ-သုဂန္ဓိမလယာနိလော။

မန္ဒ’မာယာတိ ဘီတောဝ၊ မုနိန္ဒမုခမာရုတာ။

၁၃၄။ “လဒ္ဓိ”စ္စာဒိ။ လဒ္ဓါ စန္ဒနတရူနံ သံသဂ္ဂေါ ပရိစယော တေန သောဘနော ဂန္ဓော အဿာတိ သုဂန္ဓီ သုရဘိ မလယာနိလောဒက္ခိဏပဝမာနော မုနိန္ဒဿ မုခမာရုတာ ဘီတောဝ တာဒိသမုဒုတ္တသီတလတ္တသုဂန္ဓသမ္ပတ္တိယာ အတ္တနော ဒူရတရတ္တာ အာယာတိ အနုဝတ္တတိ။ မန္ဒန္တိ အာဂမနကြိယာဝိသေသနံ။

၁၃၄။ “လဒ္ဓိ”စ္စာဒိ။ လဒ္ဓစန္ဒနသံသဂ္ဂသုဂန္ဓိမလယာနိလော ပဋိလဒ္ဓစန္ဒနတရုသာရသမဝါယေန သောဘနဂန္ဓသမန္နာဂတော မလယဒေသတော အာဂစ္ဆမာနမာလုတော မုနိန္ဒမုခမာရုတာ ဗုဒ္ဓဿ မုခသုရဘိဝါသိတပဝနတော ဘီတော ဣဝ တာဒိသမုဒုသုရဘိသီတလတ္တဿ အတ္တနိ အသမ္ဘဝတော ဘီတောဝ မန္ဒံ သဏိကံ ယာတိ အဘိမုခမေတီတိ။ စန္ဒနာနံ သံသဂ္ဂေါတိ စ, လဒ္ဓါ စ သော စန္ဒနသံသဂ္ဂေါတိ စ, သောဘနော ဂန္ဓော ယဿာတိ စ, လဒ္ဓစန္ဒနသံသဂ္ဂေန သုဂန္ဓီတိ စ, မလယတော အာဂတော အနိလောတိ စ, မုနိန္ဒမုခတော နိက္ခန္တော မာရုတောတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ မန္ဒန္တိ ကြိယာဝိသေသနံ။ ဧတ္ထ တိဝိဓသမတာယံ “ကောကိလာလာပသံဝါဒိ”စ္စာဒိတိဝိဓလက္ခိယဿာပိ “မုဒူဟိ ဝါ ကေဝလေဟိ”စ္စာဒိနာ ဒဿိတလက္ခဏတ္တယေန တုလျတာ သုပါကဋာဝါတိ။

၁၃၅။ အနိဋ္ဌုရက္ခရပ္ပာယာ၊ သဗ္ဗကောမလနိဿဋာ။

ကိစ္ဆမုစ္စာရဏာပေတ-ဗျဉ္ဇနာ သုခုမာလတာ။

၁၃၅။ သုခုမာလတာ ကထီယတိ “အနိဋ္ဌုရက္ခရေ”စ္စာဒိနာ။ အနိဋ္ဌုရာနိ အဖရုသာနိ အက္ခရာနိ ဝဏ္ဏာနိ ပါယာနိ ဗဟူနိ ယဿာ သာ တထာ, “နိဋ္ဌုရာနိ အပ္ပကာနီ”တိ ပါယဂ္ဂဟဏေန သူစိတံ, တတောယေဝ သဗ္ဗေဟိ ကေဝလေဟိ ကောမလေဟိ သိထိလေဟိ လဃူဟိ အက္ခရေဟိ နိဿဋာ နိဂ္ဂတာ ကိစ္ဆေန ဒုက္ခေန ဥစ္စာရဏာ တတော အပေတာနိ အပဂတာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ ယဿာ သာတိ အနုဝဒိတွာ သုခုမာလတာ ဝိဓီယတေ။

၁၃၅။ ဣဒါနိ သုခုမာလတံ ဒဿေတိ “အနိဋ္ဌုရေ”စ္စာဒိနာ။ အနိဋ္ဌုရက္ခရပ္ပာယာ အကက္ကသဝဏ္ဏဗဟုလာ သဗ္ဗကောမလနိဿဋာ အနိဋ္ဌုရက္ခရာနံ ယေဘုယျဂ္ဂဟဏတောယေဝ သကလသိထိလဝဏ္ဏဝိရဟိတာ ကိစ္ဆမုစ္စာရဏာပေတဗျဉ္ဇနာ ဒုက္ခုစ္စာရဏီယဝဏ္ဏေဟိ ဝိဂတအက္ခရသမန္နာဂတာ သုခုမာလတာ နာမာတိ။ အနိဋ္ဌုရာနိ အက္ခရာနိ ပါယာနိ ဗဟူနိ ယဿန္တိ စ, သဗ္ဗေ စ တေ ကောမလာ စေတိ စ, တေဟိ

နိဿဋာတိ စ, ကိစ္ဆေန ဥစ္စာရဏာတိ စ, တေဟိ အပေတာနီတိ စ, တာနိ ဗျဉ္ဇနာနိ ယဿာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ နိဂ္ဂဟီတာဂမော။

၁၃၆။ ပဿန္တာ ရူပဝိဘဝံ၊ သုဏန္တာ မဓုရံ ဂိရံ။

စရန္တိ သာဓူ သမ္ဗုဒ္ဓ-ကာလေ ကေဠိပရမ္မုခါ။

၁၃၆။ ဥဒါဟရတိ “ပဿန္တာ”ဣစ္စာဒိ။ ရူပဝိဘဝံ ရူပသမ္ပတ္တိံ ပဿန္တာ မဓုရံ ဂိရံ ဝါစံ သုဏန္တာ သာဓဝေါ ကေဠိပရမ္မုခါ ကီဠာယ နိစ္ဆန္တာ စရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကတ္ထာတိ အာဟ “သမ္ဗုဒ္ဓကာလေ”တိ။

၁၃၆။ “ပဿန္တိ”စ္စာဒိနာ လက္ခိယမုဒါဟရတိ, တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ။

၁၃၇။ အလင်္ကာရဝိဟီနာပိ၊ သတံ သမ္မုခတေ’ဒိသီ။

အာရောဟတိ ဝိသေသေန၊ ရမဏီယာ တဒုဇ္ဇလာ။

၁၃၇။ ဝိသိဋ္ဌဿာညဓမ္မဿ အဘာဝေပိမိနာဝေါပါဒေယော ဗန္ဓောတိ အာဟ “အလင်္ကာရေ”စ္စာဒိ။ အလင်္ကာရေဟိ ဝိဟီနာပိ ဧဒိသီ သုခုမာလတာ သတံ ပဏ္ဍိတဇနာနံ သမ္မုခတံ အဘိမုခဘာဝံ ဝါစာဂေါစရတ္တံ အာရောဟတိ ဥပဂစ္ဆတိ, ကိမုတအတ္ထာလင်္ကာရာလင်္ကိတေတျပိသဒ္ဒေါ။ တေန သဘာဝဝုတျာဒိနာ အလင်္ကာရေန ဥဇ္ဇလာ ဒိတ္တာ ပန ဝိသေသေနာတိသယေန ရမဏီယာ မနုညာတိ။

၁၃၇။ “အလင်္ကာရေ”စ္စာဒိ။ ဧဒိသီ ဧဝံဝိဓာ သုခုမာလတာ အလင်္ကာရဝိဟီနာပိ အတ္ထာလင်္ကာရဝိရဟိတာပိ သတံ ပညဝန္တာနံ သမ္မုခတံ အဘိမုခဘာဝံ တေသံ ဝစနဝိသယဘာဝန္တိ အတ္ထော အာရောဟတိ ပါပုဏာတိ။ တဒုဇ္ဇလာ တေန သဘာဝဝုတ္တိဝင်္ကဝုတ္တိသမ္ဘူတေန အတ္ထာလင်္ကာရေန ဇောတမာနာ ဝိသေသေန အတိသယေန ရမဏီယာ မနုညာ ဟောတိ။ အလင်္ကာရေဟိ ဝိဟီနာတိ စ, တေန ဥဇ္ဇလာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၃၈။ ရောမဉ္စပိဉ္ဆရစနာ၊ သာဓုဝါဒါဟိတဒ္ဓနီ။

လဠန္တိ’မေ မုနီမေဃု-မ္မဒါ သာဓု သိခါဝလာ။

၁၃၈။ တမုဒါဟရတိ “ရောမဉ္စေ”စ္စာဒိနာ။ ရောမဉ္စာ လောမဟံသာ ဣဝ ရောမဉ္စာ ဧဝ ဝါ, ပိဉ္ဆာနိ ဗရိဟာနိ [ပရိဟာရာနိ (က.)] တေသံ ရစနာ ဆတ္တာကာရေန ဝိဓာနံ ယေသံ တေ တထာ, “သာဓူ”တိ ဝါဒေါ ဝစနံ တံသဒိသောယေဝ ဝါ, အာဟိတော ဓနိ ကေကာသင်္ခါတော ယေသံ တေ တထာ, မုနိမေဃေန မုနိသဒိသေန မုနိသင်္ခါတေန ဝါ ဝါရိဒေန ဥမ္မဒါ မတ္တာ သာဓုသဒိသာ သာဓု ဧဝ ဝါ သိခါဝလာ မယူရာ လဠန္တိ လီလောပေတာ ဝိစရန္တိ, အညမညံ ရမန္တီတိ အတ္ထော။

၁၃၈။ အတ္ထာလင်္ကာရယုတ္တသုခုမာလတမုဒါဟရတိ “ရောမေ”စ္စာဒိနာ။ ရောမဉ္စပိဉ္ဆရစနာ လောမဟံသသဒိသာ ရောမာ ဧဝ ဝါ ပိဉ္ဆာနံ ဗရိဟာနံ ရစနာ ဆတ္တာကာရေန ဝိတ္ထာရဝန္တာ သာဓုဝါဒါဟိတဒ္ဓနီ “သာဓူ”တိ ဝစနသဒိသေဟိ သာဓုဝါဒေဟိ ဝါ ပဝတ္တကေကာနိန္နာဒေဟိ သမန္နာဂတာ မုနိမေဃုမ္မဒါ မုနိသဒိသေန မုနိသင်္ခါတေန ဝါ မေဃေန သဉ္ဇာတမဒါ ဣမေ သာဓုသိခါဝလာ သဇ္ဇနသဒိသာ သာဓုနော ဧဝ ဝါ မယူရာ လဠန္တိ လီလောပေတာ ဘဝန္တီတိ။ ဣဒံ အသေသဝတ္ထုဝိသယံ သမာသရူပကံ အမုချပက္ခေ “ရောမဉ္စာ ဝိယ သာဓုဝါဒေါ ဝိယ မုနိ ဝိယ သာဓဝေါ ဝိယာ”တိ စ, မုချပက္ခေ “ပိဉ္ဆရစနာ ဝိယ အာဟိတဒ္ဓနီ ဝိယ မေဃော ဝိယ သိခါဝလာ ဝိယာ”တိ ဥပစရိတဗ္ဗံ။ ရောမဉ္စာ ဧဝ ပိဉ္ဆာနီတိ စ, တေသံ ရစနာ ယေသန္တိ စ, “သာဓု”ဣတိ ဝါဒေါတိ စ, အာဟိတော စ သော ဓနိ စေတိ စ, သာဓုဝါဒေါ အာဟိတဒ္ဓနိ ယေသန္တိ စ, မုနိ ဧဝ မေဃောတိ စ, တေန ဥမ္မဒါတိ စ, သာဓဝေါ ဧဝ သိခါဝလာတိ စ ဝါကျံ။ “မုနီမေဃော”တိ ဧတ္ထ ဒီဃတ္တံ ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံ။

၁၃၉။ သုခုမာလတ္တမတ္ထေဝ၊ ပဒတ္ထဝိသယမ္ပိ စ။

ယထာ မတာဒိသဒ္ဒေသု၊ ကိတ္တိသေသာဒိကိတ္တနံ။

၁၃၉။ န ကေဝလံ သုခုမာလတာ သဒ္ဒေဝ, အတ္ထေပီတိ ဒဿေတုမာဟ “သုခုမာလတ္တ”မိစ္စာဒိ။ အတ္ထေဝါတိ ဝိဇ္ဇတေဝ, တံ တု အနောစိတျဂါမ္မာဒိဝဇ္ဇနာ သမ္ဘဝတိ။ “ယထေ”တိ တမုဒါဟရတိ။ မတာဒိသဒ္ဒေသု ဝတ္တဗ္ဗေသု ကိတ္တိသေသာဒီနံ သဒ္ဒါနံ ကိတ္တနံ ကထနံ။

၁၃၉။ အယံ သုခုမာလတာ န ကေဝလံ သဒ္ဒေဝ, အတ္ထေပီတိ ဒဿေတုံ အာဟ “သုခုမာလတ္တ”မိစ္စာဒိ။ သုခုမာလတ္တမတ္ထေဝ ပဒတ္ထဝိသယမ္ပိ စ ပဒါဘိဓေယျဂေါစရမ္ပိ သုခုမာလတ္တံ အတ္ထေဝ, တဉ္စ ဩစိတျဟီနဂါမ္မဒေါသပရိဟာရေန သိဇ္ဈတိ။ “ယထာ”တိ တမုဒါဟရတိ။ မတာဒိသဒ္ဒေသု ဝတ္တဗ္ဗေသု ကိတ္တိသေသာဒိသဒ္ဒါနံ ကိတ္တနံ ကထနန္တိ။ မတော ဣတိအာဒိ ယေသံ “ဇီဝိတက္ခယံ ပတ္တော” ဣစ္စာဒီနမိတိ စ, ကိတ္တိသေသော ဣတိအာဒိယေသံ “ဒေဝတ္တံ ဂတော, သဂ္ဂကာယမလင်္ကရီ”တျာဒီနမိတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၄၀။ သိလိဋ္ဌပဒသံသဂ္ဂ-

ရမဏီယဂုဏာလယော။

သဗန္ဓဂါရဝေါ သော’ယံ၊

သိလေသော နာမ တံ ယထာ။

၁၄၀။ သိလေသံ ဒဿေတိ “သိလိဋ္ဌေ”စ္စာဒိနာ။ သိလိဋ္ဌာနံ ဗန္ဓလာဃဝါဘာဝေန အညမညံ သိလိဋ္ဌာနံ ပဒါနံ သံသဂ္ဂေန ရမဏီယော မနုညော ဂုဏော တဿ အာလယော ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ။ ဗန္ဓဿ ရစနာယ ဂါရဝေါ အသိထိလတာ, သဟ တေန ဝတ္တတီတိ သဗန္ဓဂါရဝေါတိ အနုဝဒိတွာ သောယံ သိလေသော နာမာတိ ဝိဓီယတေ။ “တံ ယထေ”တျုဒါဟရတိ။ ယထာ အယံ သိလေသော, တထာ အညောပိ တာဒိသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, န တွယမေဝေတိ “တံ ယထာ” သဒ္ဒဿတ္ထော။

၁၄၀။ ဣဒါနိ သိလေသံ နိဒ္ဒိသတိ “သိလိဋ္ဌေ”စ္စာဒိနာ။ သိလိဋ္ဌပဒသံသဂ္ဂရမဏီယဂုဏာလယော ဌာနကရဏာဒီဟိ

အာသန္နဝဏ္ဏာနံ ဝိနျာသဟေတု အညမညနိဿိတာနံ ပဒါနံ သမဝါယေန မနုညဂုဏဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘူတော သဗန္ဓဂါရဝေါ ဗန္ဓဂါရဝသင်္ခါတရစနာယ အသိထိလဘာဝေန သဟ ပဝတ္တော သော အယံ ဗန္ဓော သိလေသော နာမာတိ။ သိလေသော နာမ ဗန္ဓဂါရဝေါ, တပ္ပဋိပါဒကဗန္ဓောပျေတ္ထ သိလေသောတိ ဝုစ္စတိ။ သိလိဋ္ဌာ စ တေ ပဒါ စေတိ စ, တေသံ သံသဂ္ဂေါတိ စ, တေန ရမဏီယောတိ စ, သော ဧဝ ဂုဏောတိ စ, တဿ အာလယောတိ စ, ဗန္ဓဿ ဂုရုနော ဘာဝေါတိ စ, တေန သဟ ပဝတ္တတီတိ စ ဝါကျံ။ တံ ယထာ “ဗာလိန္ဒု”ဣစ္စာဒိ။

၁၄၁။ ဗာလိန္ဒုဝိဗ္ဘမစ္ဆေဒိ-နခရာဝလိကန္တိဘိ။

သာ မုနိန္ဒပဒမ္ဘောဇ-ကန္တိ ဝေါ ဝလိတာ’ဝတံ။

၁၄၁။ “ဗာလိန္ဒု”ဣစ္စာဒိ။ ဗာလိန္ဒုနော ပဉ္စမီ [ပဉ္စမီစန္ဒဿ (?)] ပဉ္စဒသကလဿ ဝိဗ္ဘမော မနောဟရတ္တံ, တံ ဆိန္ဒတိ သီလေနာတိ ဗာလိန္ဒုဝိဗ္ဘမစ္ဆေဒိယော ပဉ္စမီစန္ဒဿ ကလာသန္နိဘာနံ နခရာနံ နခါနံ အာဝလိယော တာသံ ကန္တိဘိ သောဘာဟိ သဟ ဝလိတာ သံယုတ္တာ သာ, မုနိန္ဒဿ ပဒါနိယေဝ အမ္ဘောဇာနိ ပဒုမာနိ တေသံ ကန္တိ။ ဝေါ တုမှေ သာမညေန ဝဒတိ။ အဝတံ ပါလယတု။

၁၄၁။ ဗာလိန္ဒု။ပေ.။ ကန္တိဘိ တရုဏစန္ဒဝိလာသဝိနာသနသဘာဝသမန္နာဂတနခပန္တိသောဘာဟိ သဟ ဝလိတာ သံယုတ္တာ သာ မုနိန္ဒပဒမ္ဘောဇကန္တိ သာ သမ္ဗုဒ္ဓပါဒပဒုမသောဘာ ဝေါ တုမှေ အဝတံ ရက္ခတူတိ။ ဗာလော စ သော ဣန္ဒု စာတိ စ, တဿ ဝိဗ္ဘမောတိ စ, တံ ဆိန္ဒတိ သီလေနာတိ စ, နခါနံ အာဝလိယောတိ စ, တာသံ ကန္တီတိ စ, ဗာလိန္ဒုဝိဗ္ဘမစ္ဆေဒိယော စ တာ နခရာဝလိကန္တိယော စာတိ စ, မုနိန္ဒဿ ပဒါနီတိ စ, တာနိယေဝ အမ္ဘောဇာနီတိ စ, တေသံ ကန္တီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၄၂။ ဥက္ကံသဝန္တော ယော ကောစိ၊

ဂုဏော ယဒိ ပတီယတေ။

ဥဒါရော’ယံ ဘဝေ တေန၊

သနာထာ ဗန္ဓပဒ္ဓတိ။

၁၄၂။ ဥဒါရတ္တမဝဓာရယမာဟ “ဥက္ကံသဝန္တော”ဣစ္စာဒိ။ ယော ကောစိ “ဣဒမေဝေ”တိ နိယမာဘာဝါ ဂုဏော စာဂါတိသယာဒိကော ဥက္ကံသဝန္တော အဓိမတ္တော ယဒိ ပတီယတေ ဝိညာယတေ ဗန္ဓေတိ ဝိညာယတိ “ဗန္ဓပဒ္ဓတီ”တိ ဝက္ခမာနတ္တာ, အယံ ဥဒါရော ဘဝေတိ ဝိဓိ။ ဥဒါရောယံ ဟောတု, ကိံ တတော သိယာတိ အာဟ “တေနိ”စ္စာဒိ။ တေန ဥက္ကံသဝတာ ဂုဏေန ဗန္ဓပဒ္ဓတိ ရစနက္ကမော နာထဘူတေန ဥဒါရဂုဏေန သဟ ဝတ္တတီတိ သနာထာ, သမ္ပဒါဝါတိ [သမ္ပဒါဝတီတိ (?)] ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၁၄၂။ ဣဒါနိ ဥဒါရတ္တမုဒ္ဒိသတိ “ဥက္ကံသေ”စ္စာဒိနာ။ ဥက္ကံသဝန္တော အတိသယဝါ ယောကောစိ ဂုဏော စာဂါတိသယာဒိကော သဒ္ဒါဝလိယာ ပဋိပါဒနီယော အာနုဘာဝေါ ယဒိ ပတီယတေ သစေ ကတ္ထစိ ဗန္ဓေ ဝိညာယတေ, အယံ ယထာဝုတ္တဂုဏော ဥဒါရော နာမ ဘဝေ။ တေန ကိံ ပယောဇနန္တိ စေ? ဗန္ဓဗန္ဓတိ ပဒါဝလိ တေန ဥက္ကံသဝတာ ဂုဏေန သနာထာ သပ္ပတိဋ္ဌာ ဟောတိ။ ဥက္ကံသော အဿ အတ္ထီတိ စ, နာထေန သဟ ဝတ္တတီတိ စ, ဗန္ဓဿ ပဒ္ဓတီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၄၃။ ပါဒမ္ဘောဇရဇောလိတ္တ-ဂတ္တာ ယေတဝ ဂေါတမ။

အဟော တေ ဇန္တဝေါ ယန္တိ၊ သဗ္ဗထာ နိရဇတ္တနံ။

၁၄၃။ တမုဒါဟရတိ “ပါဒေ”စ္စာဒိနာ။ ဂေါတမာတိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ။ တဝ ဘဂဝတော ပါဒမ္ဘောဇာနံ ရဇာနိ ရေဏဝေါ, တေဟိ လိတ္တာနိ ဥပဒေဟိတာနိ ဂတ္တာနိ ယေသန္တိ ဝိဂ္ဂဟော။ ယေ ဇနာ တေ ဇန္တဝေါ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ရဇောလဝေနာပျနုပလိတ္တတ္တာ ရဇေဟိ

ကိလေသသင်္ခါတေဟိ နိဂ္ဂတာ နိရဇာ, တေသံ ဘာဝေါ နိရဇတ္တနံ နိက္ကိလေသဘာဝံ ယန္တိ ပါပုဏန္တိ။ အဟော အစ္ဆရိယံ ယတော ရဇသာ လိတ္တာ နာမ သံကိလိဋ္ဌာယေဝ သိယုံ, ဘဝံ ပန ပါဒရဇသာ ဝိလေပနေ ဇနေ နိရဇေ ကရောတိ။ အစ္ဆရိယံ ဘဝတော ဣဒန္တိ အတ္ထော။

၁၄၃။ ဣဒါနိ ဥဒါဟရတိ “ပါဒမ္ဘောဇေ”စ္စာဒိနာ။ ဘော ဂေါတမ ယေ သတ္တာ တဝ တုယှံ ပါဒမ္ဘောဇရဇောလိတ္တဂတ္တာ ပါဒပဒုမရေဏုလိတ္တမတ္ထကနလာဋာဒိသရီရာဝယဝယုတ္တာ တေ ဇန္တဝေါ သတ္တာ သဗ္ဗထာ ကိလေသသင်္ခါတရဇောဇလ္လေဟိ အနုပလိတ္တတ္တာ သဗ္ဗပ္ပကာရေန နိရဇတ္တနံ ဝိဂတကိလေသရဇောဘာဝံ ယန္တိ ပါပုဏန္တိ, အဟော အစ္ဆရိယံ။ ရဇောလိတ္တာ နာမ သံကိလိဋ္ဌာ သိယုံ, တွံ ပန ပါဒရဇသာ ဥပလိတ္တေပိ သတ္တေ နိရဇေ ကရောသီတိ ဘာဝေါ။ ဣဟ ဘဂဝတော ဥက္ကံသဂုဏော ဒီပိတော ဟောတိ။ ပါဒါနိယေဝ အမ္ဘောဇာနီတိ စ, တေသံ ရဇာနီတိ စ, တေဟိ လိတ္တာနိ ဂတ္တာနိ ယေသန္တိ စ, ရဇေဟိ ကိလေသေဟိ နိဂ္ဂတာတိ စ, တေသံ ဘာဝေါတိ စ ဝါကျံ။

၁၄၄။ ဧဝံ ဇိနာနုဘာဝဿ၊ သမုက္ကံသော’တြဒိဿတိ။

ပညဝါ ဝိဓိနာ’နေန၊ စိန္တယေ ပရမီဒိသံ။

၁၄၄။ ကော ပနေတ္ထ ဥက္ကံသဝန္တော ဂုဏော ယေန ဗန္ဓော သနာထော သိယာတိ စေ? အာဟ “ဧဝ”မိစ္စာဒိ။ ဧဝမိတိ ဇိနာနုဘာဝဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓပဘာဝဿ သမုက္ကံသော အတိသယော ဒိဿတိ ပဒိဿတေ အတြ ဗန္ဓေ, တသ္မာ ဇိနာနုဘာဝေန ဥက္ကံသဝတာ ဂုဏေန ဗန္ဓော သနာထော သိယာတိ။ ပကာရမိမမညတြပိအတိဒိသန္တော အာဟ “ပညဝါ”တိအာဒိ။ ပညဝါ ပညာသမ္ပန္နော အနေန ဝိဓိနာ ဣမိနာ ပကာရေန ဧဒိသံ ဧဝရူပံ ပရံ အညံ စိန္တယေ ဝိတက္ကေယျ။

၁၄၄။ ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တဂုဏနိဒဿနဉ္စ သိဿာနုသာသနဉ္စ ဒဿေတိ “ဧဝ”မိစ္စာဒိနာ။ အတြ ဣမိဿံ အနန္တရဂါထာယံ ဧဝံ ယထာဝုတ္တက္ကမေန ဇိနာနုဘာဝဿ တထာဂတပ္ပဘာဝဿ သမုက္ကံသော အာဓိက္ကံ ဒိဿတိ ပဒိဿတေ, တသ္မာ ဇိနာနုဘာဝသင်္ခါတေန ဥက္ကံသဝတာ ဂုဏေန ဗန္ဓော သနာထော ဘဝေယျ။ ပညဝါ ပသတ္ထဉာဏဝန္တော အနေန ဝိဓိနာ ဣမိနာ ကမေန ဤဒိသံ ပရံ အညံ စိန္တယေ ကပ္ပေယျ။

၁၄၅။ ဥဒါရော သောပိ ဝိညေယျော၊

ယံ ပသတ္ထဝိသေသနံ။

ယထာ ကီဠာသရော လီလာ-

ဟာသ [ဟာသော (က.)] ဟေမင်္ဂဒါဒယော။

၁၄၅။ အပရမုဒါရပ္ပကာရံ ဒဿေတုမာဟ “ဥဒါရော”ဣစ္စာဒိ။ ယံ ပသတ္ထံ သိလာဃနီယံ ဝိသေသနံ ဥပါဒိယတိ, သောပိ န ပန ယထာဝုတ္တောဝ ဥဒါရော ဝိညေယျော။ “ယထေ”တျုဒါဟရတိ။ ကီဠာယ ကီဠတ္ထံ သရော, လီလာယ ယုတ္တော ဟာသော, ဟေမံ ဟေမမယမင်္ဂဒန္တိ သမာသော, တံ အာဒိ ယေသန္တိ ဗာဟိရတ္ထော။ အာဒိသဒ္ဒေန ကုသုမဒါမမဏိမေခလာဒီနံ သင်္ဂဟော။ အယံ တု ဗန္ဓဖရုသဂါမ္မပရိစ္စာဂါ သမ္ဘဝတိ။

၁၄၅။ အညမပိ ဥဒါရံ ဒဿေတိ “ဥဒါရော”စ္စာဒိနာ။ ယံ ပသတ္ထဝိသေသနံ ပသံသနီယဝိသေသနံ ဟောတိ, သောပိ ဥဒါရောတိ ဝိညေယျော။ “ယထာ”တိ တမုဒါဟရတိ။ ကီဠာသရော ကီဠာယ ကတော သရော။ လီလာဟာသော လီလာယ ယုတ္တော ဟာသော။ ဟေမင်္ဂဒါဒယော သုဝဏ္ဏကေယူရာဣစ္စာဒယောတိ။ ကီဠတ္ထာယ သရောတိ စ, လီလာယ ယုတ္တော ဟာသောတိ စ, ဟေမံ ဟေမမယံ အင်္ဂဒန္တိ စ, လီလာဟာသော စ ဟေမင်္ဂဒဉ္စာတိ စ, တာနိ အာဒီနိ ယေသံ ကုသုမဒါမမဏိမေခလာဒီနန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ အယမုဒါရော ဗန္ဓဖရုသဂါမ္မာဒိဒေါသပရိစ္စာဂေန သိဇ္ဈတိ။

၁၄၆။ လောကိယတ္ထာနတိက္ကန္တာ၊

ကန္တာ သဗ္ဗဇနာနပိ။

ကန္တိ နာမာ’တိဝုတ္တဿ၊

ဝုတ္တာ သာ ပရိဟာရတော။

ယထာ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာဒိ။

၁၄၆။ ကန္တိံ ကထယတိ “လောကိယိ”စ္စာဒိနာ။ လောကေ ဝိဒိတော လောကိယော, တံ လောကိယံ အတ္ထံ အဘိဓေယျံ အနတိက္ကန္တာ အနတီတာ သဗ္ဗေသံ ကဝီနမိတရေသံ ဝါ ဇနာနံ ဧဝ ကန္တာ မနောဟရာ ကန္တိ နာမာတိ ဝုစ္စတိ။ အယံ ပန သဒ္ဒဂုဏော အတိဝုတ္တဿ ဝါကျဒေါသဿ ပရိစ္စာဂေန သမ္ဘဝတိ။ တေနာဟ “အတိဝုတ္တဿာ”တိအာဒိ။ ဥဒါဟရဏတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ။

၁၄၆။ ဣဒါနိ ကန္တိံ ဒဿေတိ “လောကိယိ”စ္စာဒိနာ။ လောကိယတ္ထာနတိက္ကန္တာ လောကေ ပသိဒ္ဓသဒ္ဒတ္ထမနတိက္ကန္တာ သဗ္ဗဇနာနံ သကလကဝီနံ ကန္တာ မနုညာ ကန္တိ နာမ ဝုစ္စတေ, သာ အတိဝုတ္တဿ အတိဝုတ္တဒေါသဿ ပရိဟာရတော ဝုတ္တာ ဒေါသပရိဟာရပရိစ္ဆေဒေ ကထိတာ ဟောတိ။ အတိဝုတ္တဒေါသပရိဟာရတော ဧဝ ကန္တိယာ သိဒ္ဓတ္တာ တဿ လက္ခိယော ဧဝ ဧတိဿာ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ လောကေ ဝိဒိတောတိ စ, သော စ သော အတ္ထော စေတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ “ယထာ”တိ ကန္တိယာ ဥဒါဟရဏံ ဒဿေတိ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာဒိ။ တံ ဝုတ္တမေဝ။

၁၄၇။ အတ္ထဗျတ္တာ’ဘိဓေယျဿာ-

နေယျတာ သဒ္ဒတော’တ္ထတော။

သာ’ယံ တဒုဘယာ နေယျ-

ပရိဟာရေ ပဒဿိတာ။

ယထာ “မရီစိ”စ္စာဒိ စ, “မနောနုရဉ္ဇနော”စ္စာဒိ စ။

၁၄၇။ အတ္ထဗျတ္တိံ ဗျဉ္ဇယတိ “အတ္ထဗျတ္တာဘိဓေယျိ”စ္စာဒိနာ။ အဘိဓေယျဿ သမ္ဗန္ဓအတ္ထဿ သဒ္ဒတော အတ္ထတော ဝါ သာမတ္ထိယတော ဝါ အနေယျတာ ပတီတိ အညထာ ဝဂမော ဂတျန္တရာဘာဝါ, ယတော ဝုတ္တံ “ဒုလ္လဘာဝဂတီ သဒ္ဒ-သာမတ္ထိယဝိလင်္ဃိနီ”တိ။ တမနုဝဒိတွာ အတ္ထဗျတ္တိ ဝိဓီယတေ။ သာ ပန ဗျာကိဏ္ဏနေယျာဒိဒေါသဝဇ္ဇနာယ ဇာယတေ။ တဒုဘယာ ဇာတာ သာယံ အနေယျတာ နေယျပရိဟာရေ ပဒဿိတာ ပကာသိတာ။ ပဌမဒုတိယောဒါဟရဏဿတ္ထော ဝုတ္တော။

၁၄၇။ ဣဒါနိ အတ္ထဗျတ္တိံ ဒဿေတိ “အတ္ထဗျတ္တိ”စ္စာဒိနာ။ အဘိဓေယျဿ အတ္ထဿ သဒ္ဒတော အတ္ထတော အတ္ထသာမတ္ထိယတော စ အနေယျတာ တတ္ထေဝ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ သဒ္ဒဿ အတ္ထဿ ဝါ အာဟရိတွာ ဝတ္တဗ္ဗဿ အဘာဝေါ အတ္ထဗျတ္တိ နာမ, တဒုဘယာ တေဟိ ဒွီဟိ ဇာတာ သာ အယံ အနေယျတာသင်္ခတာ အတ္ထဗျတ္တိ နေယျပရိဟာရေ နေယျဒေါသပရိဟာရပဒေသေ ပဒဿိတာ ပကာသိတာတိ။ “ဒုလ္လဘာဝဂတီ သဒ္ဒ-သာမတ္ထိယဝိလင်္ဃိနီ”တိ ဝုတ္တတ္တာ အတ္ထပတီတိ ပန ဝိနာ သဒ္ဒဉ္စ သာမတ္ထိယဉ္စ အညထာနုပလဗ္ဘတီတိ ဣဟ “သဒ္ဒတော အတ္ထတော”တိ ဝုတ္တံ။ အတ္ထဿ ဗျတ္တိ ပတီတီတိ စ, နတ္ထိ နေယျံ အာဟရိတဗ္ဗံ အဿ အဘိဓေယျဿာတိ စ, တဿ ဘာဝေါတိ စ, တေ စ တေ ဥဘော သဒ္ဒတ္ထာ စာတိ စ, တေ အဝယဝါ ဧတိဿာတိ စ, နေယျဿ ပရိဟာရောတိ စ ဝါကျံ။ ဣဒါနိ “ယထေ”စ္စာဒိနာ ဒွိပ္ပကာရာယ အတ္ထဗျတ္တိယာ ယထာက္ကမံ ဥဒါဟရဏမနုဿာရေတိ “မရိ”စ္စာဒိဂါထာဒွယေန, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ။

ပုန အတ္ထေန ယထာ -

၁၄၈။ သဘာဝါမလတာ ဓီရ၊

မုဓာ ပါဒနခေသု တေ။

ယတော တေ’ဝနတာနန္တ-

မောဠိစ္ဆာယာ ဇဟန္တိ နော။

၁၄၈။ ပုန ဒုတိယေ တု ဓီရာတိ အာမန္တနံ။ တေ တဝ ပါဒနခေသု သဘာဝါမလတာ ပကတိပရိသုဒ္ဓတာ မုဓာ တုစ္ဆာ။ ကသ္မာတိ စေ? ယတော ယသ္မာ ကာရဏာ တေ ပါဒနခါ အဝနတဿ သန္နတဿ အနန္တဿ နာဂရာဇဿ မောဠိနော ကိရီဋဿ အဝနတာနံ ဝါ နရမရာနံ အနန္တာနံ မောဠီနံ ဆာယာ ဆဝိယော နော ဇဟန္တိ န ပရိစ္စဇန္တိ, သဉ္ဆဝိယော ပန ဇဟန္တီတိ။ ဧတ္ထ နခေသု သဉ္ဆဝိတ္တာ ပါဒနခဿ မောဠီနံ နိရန္တရပ္ပဏာမာဗျဘိစာရာနရမရာဒီနံ ဘဂဝတော ပါဒါရဝိန္ဒဝန္ဒနံ သာမတ္ထိယာ ဖုဋံ ဂမျတေ။

၁၄၈။ “ပုန အတ္ထေန ယထာ သဘာဝိ”စ္စာဒိ။ ဓီရ တေ တဝ ပါဒနခေသု သဘာဝါမလတာ ပကတိပရိသုဒ္ဓတာ မုဓာ တုစ္ဆာ။ ကသ္မာတိ စေ? ယတော ယသ္မာ တေ စရဏနခါ အဝနတာနန္တမောဠိစ္ဆာယာ ပါဒါနတဿ အနန္တနာဂရာဇဿ ကိရီဋဿ သမ္ဗန္ဓိနီ, အဝနတာနံ ဝါ အနန္တာနံ ဒေဝမနုဿာနံ မောဠီနံ ဆာယာ ကန္တိယော နော ဇဟန္တိ န ဝိဇဟန္တိ, ပကတိဝဏ္ဏံ ပဟာယ ကိရီဋကန္တိသဒိသာ တေ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဧတ္ထ စန္ဒကိရဏသန္နိဘာနံ နခရံသီနံ သမီပေ မောဠီနံ နခရံသီဟိ အမဒ္ဒိတသကကန္တိယုတ္တဘာဝမာပဇ္ဇနံ တာဒိသာနံ နိရန္တရပ္ပဏာမာဘာဝါဘာဝတော ခတ္တိယာဒီနံ မုနိန္ဒပါဒါရဝိန္ဒဒွန္ဒေ နိရန္တရပ္ပဏာမော သာမတ္ထိယာ ဝိဘူတံ ဂမျတေ။ သဿ ဘာဝေါတိ စ, တေန အမလာတိ စ, တေသံ ဘာဝေါတိ စ, ပဌမပက္ခေ အဝနတော စ သော အနန္တော စာတိ စ, တဿ မောဠီတိ စ, တဿ ဆာယာယောတိ စ, ဒုတိယပက္ခေ အနန္တာ စ တေ မောဠီ စေတိ စ, အဝနတာနံ အနန္တမောဠီတိ စ, တေသံ ဆာယာယောတိ စ ဝါကျံ။

၁၄၉။ “ဗန္ဓသာရော”တိ မညန္တိ၊ ယံ သမဂ္ဂါပိ ဝိညုနော။

ဒဿနာဝသရံ ပတ္တော၊ သမာဓိ နာမ’ယံ ဂုဏော။

၁၄၉။ သမာဓိဖလံ ကိစ္စာဟ “ဗန္ဓေ”စ္စာဒိ။ ယန္တိ ယံ သမာဓိံ ဗန္ဓဿ ဂဇ္ဇပဇ္ဇမိဿဘာဝဿ သာရောတိ သဗ္ဗဿ

ဇီဝိတံ တပ္ပရာယတ္တာ ဗန္ဓဿ သမဂ္ဂါပိ ဝိညုနော သဗ္ဗေပိ ကဝိနော မညန္တိ စိန္တေန္တိ ဇာနန္တိ, အယံ သမာဓိ နာမ သမာဓိချော ဂုဏော ဒဿနေ ပကာသနေ အဝသရံ ဩကာသံ အနောတ္တရတ္တာ ပရဿ သမ္ပတ္တော ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနုက္ကမေနာတိ။

၁၄၉။ ဣဒါနိ သမာဓယော နိဒ္ဒိသတိ “ဗန္ဓိ”စ္စာဒိနာ။ သမဂ္ဂါ အပိ ဝိညုနော သဗ္ဗေပိ ကဝယော ယံ သမာဓိံ “ဗန္ဓသာရော”တိ ပဇ္ဇဂဇ္ဇဝိမိဿသင်္ခါတဿ ဗန္ဓဿ ဇီဝိတမိတိ မညန္တိ, အယံ သမာဓိ နာမ ဂုဏော ဒဿနာဝသရံ ပတ္တော ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနုက္ကမေန ဒဿနောကာသံ ပတ္တော ဟောတိ။ ဗန္ဓဿ သာရောတိ စ, ဒဿနေ အဝသရန္တိ စ, တံ ပတ္တောတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၅၀။ အညဓမ္မော တတော’ညတ္ထ၊

လောကသီမာနုရောဓတော။

သမ္မာ အာဓီယတေ’စ္စေ’သော၊

သမာဓီတိ နိရုစ္စတိ။

၁၅၀။ ကထမယံ သဒ္ဒဝေါဟာရော ဗန္ဓေ “သမာဓီ”တိ ဝုစ္စတီတျာဟ “အညေ”စ္စာဒိ။ အညဿ ဝတ္ထုနော ပကတာပေက္ခာယ ဓမ္မော ဂုဏော ပသိဒ္ဓါ, တတော တသ္မာ မုချဝိသယာ အညတ္ထ အမုချေ ဝိသယေ လောကသီမာနုရောဓတော လောကပ္ပတီတျနုဝတ္တနေန သမ္မာ သာဓု လောကသီမာနုဝတ္တနမေဝေဟ သာဓုတ္တံ အာဓီယတေ အာရောပျတေ, ဣတိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဧသော ဧဝံဝိဓော ဓမ္မော “သမာဓီ”တိ နိရုစ္စတီတိဓ သမ္မာ အာဓီယတီတိ ဧဝံ နီဟရိတွာ ဝုစ္စတီတိ အတ္ထော။

၁၅၀။ “သမာဓီ”တိ အယံ ဝေါဟာရော ဗန္ဓဝိသယေ ကထံ ပဝတ္တတီတိ အာသင်္ကာယံ ပဌမံ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတုံ အာဟ “အညိ”စ္စာဒိ။ ယသ္မာ အညဓမ္မော သမာဓာနဿ ဝိသယဘူတအမုချတော အညဿ မုချဝတ္ထုနော ပသိဒ္ဓဂုဏော,

တတော မုချဝိသယတော အညတ္ထ အမုချဝိသယေ လောကသီမာနုရောဓတော လောကဝေါဟာရမရိယာဒါဝိရောဓဘာဝေန လောကပ္ပတီတျနုဝတ္တနေနေဝ သမ္မာ အာဓီယတိ ဌပီယတိ, ဣတိ ဣမိနာ ကာရဏေန ဧသော ယထာဝုတ္တဂုဏော “သမာဓီ”တိ နိရုစ္စတိ ဝုစ္စတီတိ။ အညဿ ဓမ္မောတိ စ, လောကဿ သီမာတိ စ, တဿာ အနုရောဓောတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

သမာဓိဥဒ္ဒေသ

၁၅၁။ အပါဏေ ပါဏိနံ ဓမ္မော၊ သမ္မာ အာဓီယတေ ကွစိ။

နိရူပေ ရူပယုတ္တဿ၊ နိရသေ သရသဿ စ။

၁၅၂။ အဒြဝေ ဒြဝယုတ္တဿ၊ အကတ္တရိပိ ကတ္တုတာ။

ကဌိနဿာ’သရီရေပိ၊ ရူပံ တေသံ ကမာ သိယာ။

၁၅၁-၁၅၂။ သမာဓာနဝိသယမာဟ “အပါဏေ”ဣစ္စာဒိ။ ကွစိ ဌာနေ ပါဏိနံ ပါဏဝန္တာနံ ပဒတ္ထာနံ ဓမ္မော ဂုဏော အပါဏေ ပါဏဝိရဟိတေ ဝတ္ထုနိ သမ္မာ လောကပတီတျနုဝတ္တနေန အာဓီယတေ အာရောပျတေ, ဧဝမုပရိပိ ယထာနုရူပံ။ နိရူပေတိ ရူပဝိရဟိတေ ဝတ္ထုနိ, ကွစီတိ သဗ္ဗတ္ထ အနုဝတ္တတိ။ အသရီရေ အဃနေ အသံဟတေ ဝတ္ထုနိ ကဌိနဿ ဒဠှဿ, တေသံ ယထာဝုတ္တာနံ သမာဓီနံ ရူပံ ဥဒါဟရဏံ ကမာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနုက္ကမေန။

၁၅၁-၁၅၂။ ဥဒ္ဒေသေ “သမာဓယော”တိ ဗဟုဝစနေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာနံ သမာဓီနံ ဝိသယမုပဒဿေတိ “အပါဏေ”စ္စာဒိနာ။ ကွစိ ကိသ္မိဉ္စိ ဌာနေ ပါဏိနံ ဓမ္မော ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓါနံ ဂုဏော အပါဏေ ပါဏရဟိတဝတ္ထုမှိ သမ္မာ လောကပတီတိအနုသာရေန အာဓီယတေ အာရောပျတေ, ကွစိ ရူပယုတ္တဿ ရူပဝန္တဝတ္ထုနော ဓမ္မော နိရူပေ ရူပရဟိတဝတ္ထုမှိ, ကွစိ သရသဿ ရသဝန္တဿ ဝတ္ထုနော ဓမ္မော နိရသေ ရသရဟိတေ စ, ကွစိ ဒြဝယုတ္တဿ ဒြဝဝန္တဝတ္ထုနော ဓမ္မော အဒြဝေ ဒြဝရဟိတေ

စ, ကွစိ ကတ္တုတာ ကတ္တုဂုဏော အကတ္တရိပိ, ကွစိ ကဌိနဿ ထဒ္ဓဿ ဝတ္ထုနော ဓမ္မော အသရီရေပိ သရီရရဟိတေပိ သမ္မာ အာဓီယတေ။ တေသံ ဆန္နံ သမာဓီနံ ရူပံ ဥဒါဟရဏံ ကမာ “အပါဏေ ပါဏိန”န္တိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနုက္ကမေန သိယာ ဘဝေယျာတိ။ န သန္တိ ပါဏာ အဿေတိ စ, ရူပါ နိဂ္ဂတောတိ စ, ရူပေန ယုတ္တောတိ စ, ရသာ နိဂ္ဂတောတိ စ, ရသေန သဟ ဝတ္တမာနောတိ စ, ဒြဝါအညောတိ စ, ဒြဝေန ဒြဝဘာဝေန ယုတ္တောတိ စ, ကတ္တုတော အညောတိ စ, ကတ္တုနော ဘာဝေါတိ စ, နတ္ထိ သရီရံ အဿာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

သမာဓိနိဒ္ဒေသ

အပါဏေ ပါဏိနံ ဓမ္မော

၁၅၃။ ဥဏ္ဏာပုဏ္ဏိန္ဒုနာ နာထ၊ ဒိဝါပိ သဟ သင်္ဂမာ။

ဝိနိဒ္ဒါ သမ္ပမောဒန္တိ၊ မညေ ကုမုဒိနီ တဝ။

၁၅၃။ “ဥဏ္ဏာ”ဣစ္စာဒိ။ နာထာတိ လောကတ္တယေကပဋိသရဏဘူတတာယ ဘဂဝန္တံ အာလပတိ။ တဝ ဥဏ္ဏာရောမဓာတုသင်္ခါတေန ပုဏ္ဏိန္ဒုနာ သဟ သင်္ဂမာ သံယောဂေန ကုမုဒိနီ ကုမုဒိနိယော ကုမုဒါကရာ ဒိဝါပိ ဝိနိဒ္ဒါ ဝိဂတသောပ္ပာ သမ္ပမောဒန္တိ မညေ သုဋ္ဌုယေဝ ပမောဒန္တီတိ ပရိကပ္ပေမီတိ။ ဧတ္ထ ပါဏိဓမ္မဿ သုရတရူပဿ သင်္ဂမဿ ဝိနိဒ္ဒါယ သမ္ပီဏနဿ စ အပါဏိနိ အာရောပိတပုမ္ဘာဝေ ဥဏ္ဏာပုဏ္ဏိန္ဒုမှိ, တထာ အာရောပိတဣတ္ထိဘာဝါသု ကုမုဒိနီသု လောကသီမာနုရောဓေန သမာဓာနတော သောယံ ပသိဒ္ဓါ ဓမ္မော “သမာဓီ”တိ ဝုစ္စတိ။ တဒဘိဓာယီ သဒ္ဒေါ စ ဥပစာရတော အတ္ထာနုဂါမိတ္တာ သဒ္ဒိကဝေါဟာရံ ဒဿေတိ, ဧဝမုပရိပိ ယထာယောဂံ။

၁၅၃။ တေသု ပါဏိဓမ္မသမာဓိနော ဥဒါဟရဏမာဒိသတိ “ဥဏ္ဏာ”ဣစ္စာဒိနာ။ နာထ တဝ တုယှံ ဥဏ္ဏာပုဏ္ဏိန္ဒုနာ ဥဏ္ဏာရောမမဏ္ဍလသင်္ခါတပုဏ္ဏစန္ဒေန သဟ သင်္ဂမာ အညမညသမဝါယဟေတုနာ ကုမုဒိနီ ကေရဝါကရသင်္ခါတာ ကုမုဒိနိယော

ဒိဝါပိ ဝိနိဒ္ဒါ ဝိကသိတာ သမ္ပမောဒန္တိ မညေ အတိသန္တုဋ္ဌာ ဟောန္တီတိ ကပ္ပေမီတိ ဣန္ဒုသမ္ပမောဒေါ သဟသဒ္ဒေန ဉာယတေ။ ဧတ္ထ ပါဏိဓမ္မသင်္ခါတော သုရတသင်္ဂမော စ နိဒ္ဒါပဂမော စ သမ္ပမောဒနဉ္စာတိ တိဏ္ဏံ ဥဏ္ဏာပုဏ္ဏိန္ဒုကုမုဒိနီသင်္ခါတေသု အပါဏေသု လောကဝေါဟာရာနတိက္ကမ္မ ဗုဒ္ဓိယာ အာရောပနေန ပါဏိဓမ္မတော ပသိဒ္ဓါ တယော အတ္ထာ ဣဓ သမာဓယော နာမ, တပ္ပဋိပါဒကဂန္ထောပိ အတ္ထာနုဂါမိတ္တာ တဒုပစာရေန သမာဓီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ပုဏ္ဏော စ သော ဣန္ဒု စေတိ စ, ဥဏ္ဏာ ဧဝ ပုဏ္ဏိန္ဒု စာတိ စ, ဝိဂတာ နိဒ္ဒါ ယေဟီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

နိရူပေ ရူပယုတ္တဿ

၁၅၄။ ဒယာရသေသု မုဇ္ဇန္တာ၊ ဇနာ’မတရသေသွိ’ဝ။

သုခိတာ ဟတဒေါသာ တေ၊ နာထ ပါဒမ္ဗုဇာနတာ။

၁၅၄။ “ဒယာ”ဣစ္စာဒိ။ နာထ တေ ပါဒမ္ဗုဇေသု အာနတာ ပဏာမဝသေန ဇနာ တိလောကကုဟရပဝတ္တိနော သတ္တာ အမတရသေသွိဝ ပီယူသရသေသု ဝိယ ဒယာရသေသု ကရုဏာရသေသု ဂုဏေသု။ “သိင်္ဂါရာဒေါ ဝိသေ ဝီရိယေ, ဂုဏေ ရာဂေ ဒြဝေ ရသော”တိ [အမရကောသ ၃.၃.၂၂၆] ဟိ နိဃဏ္ဋု။ မုဇ္ဇန္တာ နိမုဇ္ဇမာနာ ဟတာ နဋ္ဌာ ဒေါသာ ဝါတာဒယော အမတပက္ခေ, အညတ္ထ တု ဟတာ နဋ္ဌာ ဒေါသာ ရာဂါဒယော ယေသန္တိ ဝိဂ္ဂဟော, တတောယေဝ သုခိတာ သုခံ ကာယိကစေတသိကသုခံ ဣတာ ပတ္တာ ဂတာတိ အတ္ထော။

၁၅၄။ ဣဒါနိ ရူပဓမ္မသမာဓိနော ဥဒါဟရဏံ ဥဒ္ဒိသတိ “ဒယာ”ဣစ္စာဒိနာ။ နာထ တေ တဝ ပါဒမ္ဗုဇာနတာ စရဏပဒုမေ ပဏတာ ဇနာ ဒေဝမနုဿာ အမတရသေသု ဣဝ သုဓာဇလေသု ဝိယ ဒယာရသေသု အနညသာဓာရဏကရုဏာဂုဏေသု မုဇ္ဇန္တာ နိမုဇ္ဇမာနာ ဟတဒေါသာ ဝိနဋ္ဌဝါတပိတ္တာဒယော ဝိနဋ္ဌရာဂါဒိဒေါသာ ဝါ သုခိတာ တတောယေဝ

အဇရာမရသင်္ခါတသုခံ ဣတာ ပတ္တာတိ။ ဧတ္ထ ရူပယုတ္တဇလေ လဗ္ဘမာနံ မုဇ္ဇနံ နိရူပေ ဒယာဂုဏေ အာရောပိတံ ဟောတိ။ ဒယာ ဧဝ ရသာ ဂုဏာတိ စ, အမတာ ဧဝ ရသာတိ စ, ဟတာ ဝါတာဒယော ရာဂါဒယော ဝါ ဒေါသာ ယေသန္တိ စ, ပါဒါနိ ဧဝ အမ္ဗုဇာနီတိ စ, တေသု အာနတာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

“သိင်္ဂါရာဒေါဝိသေ ဝီရိယေ, ဂုဏေ ရာဂေ ဒြဝေရသော”တိ [အမရကောသ ၃.၃.၂၂၆] ဧတ္ထ ရသသဒ္ဒေါ ဂုဏဇလေသု ဝတ္တတိ။

နိရသေ သရသဿ

၁၅၅။ မဓုရေပိ ဂုဏေ ဓီရ၊ နပ္ပသီဒန္တိ ယေ တဝ။

ကီဒိသီမနသော ဝုတ္တိ၊ တေသံ ခါရဂုဏာနဘော [ဟေ (သီ.)]။

၁၅၅။ “မဓုရေ”စ္စာဒိ။ ဓိယာ ဤရတီတိ ဓီရော, ဘော ဓီရ တဝ မဓုရေပိ မနောဟရေပိ ဂုဏေ ကရုဏာဒိကေ ယေ နပ္ပသီဒန္တိ ပသာဒံ န ကရောန္တိ, ခါရဂုဏာနံ အမဓုရဂုဏာနံ တေသံ ဇနာနံ မနသော ဝုတ္တိ စိတ္တပ္ပဝတ္တိ ကီဒိသီတိ ကိမိဝ ဒိဿတိ, န ဝိညာယတေ “ဤဒိသီ”တိ။ ယတော တာဒိသဂုဏာဝဗောဓပရမ္မုခါ မောဟန္ဓကာရသမ္ဗန္ဓိတာတိ။

၁၅၅။ ဣဒါနိ သရသဓမ္မသမာဓိနော ဥဒါဟရဏမုဒ္ဒိသတိ “မဓုရိ”စ္စာဒိနာ။ ဘော ဓီရ တဝ တေ မဓုရေ အပိ ဂုဏေ ပကတိသုန္ဒရေ ကရုဏာပညာဂုဏေပိ ယေ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ ဇနာ နပ္ပသီဒန္တိ, ခါရဂုဏာနံ အမဓုရဂုဏာနံ တေသံ ဇနာနံ မနသော ဝုတ္တိ စိတ္တပ္ပဝတ္တိ ကီဒိသီ ကထံ ရုဟတိ။ ဓိယာ ဤရတိ ပဝတ္တတီတိ စ, ကာ ဝိယ သာ ဒိဿတီတိ စ, ခါရာ ဂုဏာ ယေသန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ဧတ္ထ သမာဓိ နာမ ရသဟီနေ အာရောပိတရသယုတ္တဓမ္မဘူတံ မဓုရခါရဂုဏဒွယံ။

အဒြဝေ ဒြဝယုတ္တဿ

၁၅၆။ သဗ္ဗတ္ထသိဒ္ဓ စူဠက-ပုဋပေယျာ မဟာဂုဏာ။

ဒိသာ သမန္တာ ဓာဝန္တိ၊ ကုန္ဒသောဘာသလက္ခဏာ။

၁၅၆။ “သဗ္ဗတ္ထသိဒ္ဓိ”စ္စာဒိ။ သဗ္ဗတ္ထသိဒ္ဓဿ မဟာမုနိနော စူဠကပုဋေန ပေယျာ ပါတဗ္ဗာ ကုန္ဒသောဘာသလက္ခဏာ ကုန္ဒကုသုမဿ သောဘာသဝန္တာ ဇုတိဝိဇမ္ဘိနော မဟာဂုဏာ သမန္တာ ပရိတော ဒိသာ ဒိသန္တာနိ ဓာဝန္တိ။

၁၅၆။ ဣဒါနိ ဒြဝယုတ္တသမာဓိနော ဥဒါဟရဏမုဒ္ဒိသတိ “သဗ္ဗတ္ထိ”စ္စာဒိနာ။ သဗ္ဗတ္ထသိဒ္ဓ သဗ္ဗကိစ္စေ ပရိနိပ္ဖန္န, နိပ္ဖန္နေဟိ သဗ္ဗတ္ထေဟိ ဝါ သမန္နာဂတ ဟေ တထာဂတ တဝ စူဠကပုဋပေယျာ စူဠကပုဋေန ပါတဗ္ဗာ ကုန္ဒသောဘာသလက္ခဏာ ကုန္ဒသောဘာဟိ သမာနလက္ခဏာ ကုန္ဒသောဘာသဒိသာ ဝါ မဟာဂုဏာ သင်္ချာမဟန္တတ္တာ အာနုဘာဝမဟန္တတ္တာ ဝါ မဟန္တာ ဝါ အရဟတ္တာဒယော ဂုဏာ သမန္တာ သမန္တတော ဒိသာ ဒသဒိသာသု ဓာဝန္တီတိ။ ဧတ္ထ ဒြဝယုတ္တဂုဏဘူတော စူဠကပုဋပေယျဘာဝေါ ဒြဝရဟိတေ ဂုဏေ အာရောပိတော သမာဓိ နာမ ဟောတိ။ သဗ္ဗေ စ တေ အတ္ထာ စေတိ စ, တေ သိဒ္ဓါ ယဿေတိ စ, စူဠကမေဝ ပုဋမိတိ စ, တေန ပေယျာတိ စ, မဟန္တာ စ တေ ဂုဏာ စေတိ စ, ကုန္ဒာနံ သောဘာတိ စ, တာဟိ သမာနံ လက္ခဏံ ယေသန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

အကတ္တရိ ကတ္တုတာ

၁၅၇။ မာရာရိဗလဝိဿဋ္ဌာ၊ ကုဏ္ဌာ နာနာဝိဓာ’ယုဓာ။

လဇ္ဇမာနာ’ညဝေသေန၊ ဇိန ပါဒါနတာ တဝ။

၁၅၇။ “မာရာ”ဣစ္စာဒိ။ မာရောယေဝ အရိ သတ္တူတိ မာရာရီ, တေန, ဗလေန အတ္တနော သတ္တိယာ, တဿ ဝါ ဗလေန သေနာယ ဝိဿဋ္ဌာ အဘိမုခံ ဆဍ္ဍိတာ နာနာဝိဓာ

အနေကပ္ပကာရာ အာယုဓာ ဘိန္ဒိဝါဠာဒယော ကုဏ္ဌာ [ဘေဏ္ဍိဝါလာဒယော (က.)] ပရိစ္စတ္တတိခိဏဘာဝါ တာယေဝ ကုဏ္ဌဘာဝပ္ပတ္တိယာ လဇ္ဇမာနာ “လောကပ္ပတီတာနုဘာဝါနမမှာကမ္ပိ ဧဝရူပံ ဇာတ”န္တိ လဇ္ဇန္တာ အညဝေသေန “ကထံ နာမ ပရေ အမှေ န ဇာနေယျု”န္တိ အတ္တနော အာဝုဓဝေသံ ပရိဝတ္တိတွာ ကုသုမဝေသေန, ဇိနာတိ အာမန္တနံ, တဝ ပါဒါနတာ ပါဒေသု သန္နတာ။

၁၅၇။ ဣဒါနိ ကတ္တုဓမ္မသမာဓိနော ဥဒါဟရဏမုဒ္ဒိသတိ “မာရာရိ”စ္စာဒိနာ။ ဟေ ဇိန မာရာရိဗလဝိဿဋ္ဌာ မာရသတ္တုနာ အတ္တနော သတ္တိယာ ဝိဿဋ္ဌာ, မာရာရိနော ဝါ သေနာယ ဝိဿဋ္ဌာ အဘိမုခေ ပါတိတာ နာနာဝိဓာယုဓာ အနေကပ္ပကာရဘိန္ဒိဝါဠဥသုသတ္တိတောမရာဒယော အာဝုဓာ ကုဏ္ဌာ အတိခိဏာ လဇ္ဇမာနာ “ကသ္မာ ဧဝံ လောကပသိဒ္ဓါနုဘာဝါနမမှာကမ္ပိ ဤဒိသံ ဝိပ္ပကာရမဟောသီ”တိ လဇ္ဇန္တာ အညဝေသေန “ကထမမှေ ပရေ န ဇာနေယျု”န္တိ အာဝုဓဝေသံ ဟိတွာ တဒညဘူတေန ပုပ္ဖဝေသေန တဝ ပါဒါနတာ ပါဒသမီပေ နတာ အဟေသုန္တိ။ ဧတ္ထ ကတ္တုဓမ္မဘူတံ လဇ္ဇနဉ္စ အညဝေသေန ပရိဝတ္တနဉ္စ အာနတဉ္စေတိ ဣမေ လဇ္ဇနာဒီနံ အကတ္တုဘူတေသု ဝိသယေသု အာရောပိတာ သမာဓယော နာမ ဟောန္တိ။ မာရော ဧဝ အရီတိ စ, ဗလေန ဝိဿဋ္ဌာတိ စ, မာရာရိနာ ဗလဝိဿဋ္ဌာတိ စ မာရာရိနော ဗလံ သေနာတိ စ, တေန ဝိဿဋ္ဌာတိ စ, နာနာ အနေကဝိဓာ ပကာရာ ယေသန္တိ စ, အညေသံ ဝေသောတိ စ, အညော စ သော ဝေသော စာတိ စ, ပါဒေသု အာနတာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ကဌိနဿ အသရီရေ

၁၅၈။ မုနိန္ဒဘာဏုမာ ကာလော-

ဒိတော ဗောဓောဒယာစလေ။

သဒ္ဓမ္မရံသိနာ ဘာတိ၊

ိန္ဒမန္ဓတမံ ပရံ။

၁၅၈။ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာဒိ။ ဗောဓော သဗ္ဗညုတညာဏသဒိသော သောယေဝ ဝါ ဥဒယာစလော ဥဒယပဗ္ဗတော တသ္မိံ ကာလေ ရတ္တိပရိယန္တေ အဘိနိက္ခန္တသမယေ ဥဒိတော ပါတုဘူတော မုနိန္ဒော မုနိန္ဒသဒိသော သောယေဝ ဝါ ဘာဏုမာ သူရိယော အန္ဓတမံ အန္ဓကာရံ မောဟံ ဝါ ပရံ အစ္စန္တမေဝ သဒ္ဓမ္မရံသိနာ သဒ္ဓမ္မသဒိသေန သဒ္ဓမ္မသင်္ခတေန ဝါ ရံသိနာ ဘိန္ဒံ ပဒါလေန္တော ဘာတိ သောဘတီတိ။

၁၅၈။ ဣဒါနိ ကဌိနဓမ္မသမာဓိနော ဥဒါဟရဏမုဒ္ဒိသတိ “မုနိန္ဒိ”စ္စာဒိနာ။ ဗောဓောဒယာစလေ သဗ္ဗညုတညာဏသဒိသေ သဗ္ဗညုတညာဏသင်္ခါတေ ဝါ ဥဒယပဗ္ဗတေ ကာလောဒိတော ရတ္တိက္ခယေ မာရပရာဇိတသမယေ ဝါ ဥဒိတော ပါတုဘူတော မုနိန္ဒဘာနုမာ မုနိန္ဒသဒိသော မုနိန္ဒောယေဝ ဝါ သူရိယော အန္ဓတမံ ပကတိဃနန္ဓကာရံ ဗဟလမောဟန္ဓကာရံ သဒ္ဓမ္မရံသိနာ သဒ္ဓမ္မသဒိသေန သဒ္ဓမ္မဘူတေန ဝါ ကိရဏေန ပရမတိသယေန ဘိန္ဒံ ပဒါလေန္တော ဘာတိ သောဘတီတိ။ ဧတ္ထ ထဒ္ဓဓမ္မဘူတံ ဘေဒနံ အသရီရဘူတေ အန္ဓကာရေ ဗုဒ္ဓိယာ အာရောပိတံ သမာဓိ နာမ ဟောတိ။ မုနီနံ ဣန္ဒောတိ စ, သောယေဝ ဘာနုမာတိ စ, ဗောဓော ဧဝ ဥဒယာစလောတိ စ, သဒ္ဓမ္မော ဧဝ ရံသီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၅၉။ ဝမနုဂ္ဂိရနာဒျေ’တံ၊ ဂုဏဝုတျပရိစ္စုတံ။

အတိသုန္ဒရမညံ တု၊ ကာမံ ဝိန္ဒတိ ဂါမ္မတံ။

၁၅၉။ ကောစိ ဓမ္မော အမုချဝိသယေ ဗန္ဓေ သောဘတေ, န မုချဝိသယေတိ ဒဿန္တော အာဟ “ဝမနံ”ဣစ္စာဒိ။ ဝမနဉ္စ ဥဂ္ဂိရနဉ္စ, အာဒိသဒ္ဒေန ဝိရေစနာဒိပရိဂ္ဂဟော။ ဧတံ ယထာဝုတ္တံ ဂုဏာ ပဓာနေတရာ ပသိဒ္ဓဝိသယာ ဝိသယန္တရပရိဂ္ဂဟလက္ခဏာ ဝုတ္တိ ပယောဂရူပါ, တတော အပရိစ္စုတံ အပရိဂဠိတံ သန္တံ အမုချဘူတံ အတိသုန္ဒရံ အစ္စန္တမနောဟရမလင်္ကာရရူပတ္တာ, အညံ တု ဣတရံ ပန မုချန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ကာမံ

ဧကန္တေန ဂါမ္မတံ အသဗ္ဘသဘာဝံ ဗန္ဓေ တဿာနုစိတဘာဝတော ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတိ ပသဝတီတိ အတ္ထော။

၁၅၉။ ဣဒါနိ ဣမေသုယေဝ ပါဏိဓမ္မာဒီသု ကောစိ ဓမ္မော အမုချဝိသယေ ပယုတ္တော ပသတ္ထော, မုချဝိသယေ ပယုတ္တော အပသတ္ထောတိ ဒဿေန္တော “ဝမနုဂ္ဂိ”စ္စာဒိမာဟ။ ဧတံ ဝမနုဂ္ဂိရနာဒိ ဝမနဥဂ္ဂိရနဝိရေစနာဒိကံ ဂုဏဝုတျပရိစ္စုတံ အမုချပယောဂတော အဂဠိတံ အမုချဘူတံ အတိသုန္ဒရံ သဗ္ဗေသံ အတိပိယံ ဟောတိ, အညံ တု ဥတ္တတော ဗျတိရေကံ မုချဝိသယေ ပယုတ္တံ ဝမနုဂ္ဂိရနာဒိကံ ပန ကာမံ ဧကန္တေန ဂါမ္မတံ သဘာဝအပ္ပိယဂါမ္မဒေါသတံ ဝိန္ဒတိ သေဝတီတိ။ ဝမနဉ္စ ဥဂ္ဂိရနဉ္စေတိ စ, တာနိ အာဒီနိ ယဿေတိ စ, ဂုဏာ အပ္ပဓာနာ ဝုတ္တီတိ စ, တတော အပရိစ္စုတန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၆၀။ ကန္တီနံ ဝမနဗျာဇာ၊ မုနိပါဒနခါဝလီ။

စန္ဒကန္တီ ပိဝန္တီဝ၊ နိပ္ပဘံ တံ ကရောန္တိယော။

၁၆၀။ ဥဒါဟရတိ “ကန္တီန”မိစ္စာဒိ။ မုနိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပါဒနခါနံ အာဝလီ သေဏိယော ကန္တီနံ အတ္တနော နိရန္တရံ နိဿရန္တီနံ သောဘာဝိသေသာနံ ဝမနဗျာဇာ ဥဂ္ဂိရနလေသေန စန္ဒကန္တီ စန္ဒစ္ဆဝိယော သဗ္ဗတ္ထ ပတ္ထဋတ္တာ ပိဝန္တီဝ ပါနံ ကရောန္တီတိ တက္ကေမိ။ ကီဒိသီ ဝိယာတိ ပရိကပ္ပနာဗီဇမာဟ “နိပ္ပဘ”န္တိအာဒိ။ တံ စန္ဒံ နိပ္ပဘံ ပဘာဝိရဟိတံ ကရောန္တိယော ဝိဒဟမာနာ။ ဣဒဉှိ ကပ္ပနာဗီဇံ ယတော နခသောဘာလိင်္ဂနေန စန္ဒဿ သောဘာဝတော နိပ္ပဘတ္တံ ပဿိတွာ မဟတ္တဉ္စ တဿာ နခါဝလိယော စန္ဒကန္တီ ပိဝန္တီတိ ပရိကပ္ပေတိ ကန္တီနဉ္စ ဝမနဗျာဇံ။

၁၆၀။ ဣဋ္ဌဝိသယေ ပယုတ္တဝမနုဂ္ဂိရနာဒီနမုဒါဟရဏမုဒ္ဒိသတိ “ကန္တီန”မိစ္စာဒိနာ။ မုနိပါဒနခါဝလီ မုနိပါဒနခသေဏိယော ကန္တီနံ အတ္တနော စန္ဒမရီစိသဒိသသောဘာနံ ဝမနဗျာဇာ ဥဂ္ဂိရနလေသေန တံ နိမ္မလစန္ဒံ နိပ္ပဘံ ကရောန္တိယော အတ္တနော သဗ္ဗတ္ထ ပတ္ထဋတ္တာ နိပ္ပဘံ ကရောန္တိယော စန္ဒကန္တီ

စန္ဒရံသိယော ပိဝန္တိ မညေ။ နခရံသီနံ သဗ္ဗတ္ထ ပတ္ထဋတ္တာ သပ္ပဘဿာပိ စန္ဒဿ နိပ္ပဘတ္တဉ္စ နခရံသီနံ အဓိကတ္တဉ္စ ဒိသွာ စန္ဒကန္တီ ပိဝန္တိ ဣဝေတိ နခါဝလီနံ စန္ဒကန္တိပိဝနဉ္စ သကကန္တိဝမနဉ္စ ပကတိ န ဟောတိ, ဗျာဇမိတိ ကဝိနာ ပရိကပ္ပိတံ ဟောတိ။ ဧတ္ထ ဘတ္တသိတ္ထာဒိမုချဝိသယတော အညကန္တိသင်္ခတအမုချဝိသယေ ပယုတ္တံ ဝမနံ ဂုဏဝုတ္တီတိ ဉာတဗ္ဗံ။ ဝမနမေဝ ဗျာဇမိတိ စ, မုနိနော ပါဒါတိ စ, တေသု နခါတိ စ, တေသံ အာဝလိယောတိ စ, စန္ဒဿ ကန္တိယောတိ စ, နိဂ္ဂတော ပဘာဟီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၆၁။ အစိတ္တကတ္တုကံ ရုဈ-မိစ္စေဝံ ဂုဏကမ္မ တံ [ဂုဏကမ္မကံ (သီ.)] ။

သစိတ္တကတ္တုကံ ပေ’တံ၊ ဂုဏကမ္မံ ယဒု’တ္တမံ။

၁၆၁။ ယထာဝုတ္တံ နိဂမေတိ “အစိတ္တ”ဣစ္စာဒိနာ။ ဣစ္စေဝံ အစိတ္တော ကတ္တာ ယဿ တံ အစိတ္တကတ္တုကံ။ ဂုဏော ကမ္မံ ယဿ တံ ဂုဏကမ္မံ။ တဉ္စ ဝမနာဒိ ရုဈမတိမနောဟရံ ဘဝတိ ဗန္ဓောစိတတ္တာ။ နခါဝလိယော ဟိ အစိတ္တကတ္တာရော, ကန္တိယော ဂုဏကမ္မန္တိ ဝမနမတြာတိသုန္ဒရံ။ နေဒမေဝ ရုဈန္တိ အာဟ “သစိတ္တ”ဣစ္စာဒိ။ ဧတံ ဝမနာဒိကံ သစိတ္တကတ္တုကမ္ပိယဒိဂုဏကမ္မံ, ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ ဗန္ဓောစိတတ္တာ။

၁၆၁။ အနန္တရောဒါဟရဏဿ ပသတ္ထတ္တဉ္စ ကမ္မနိ ဂုဏေ သတိ သစိတ္တကတ္တုကဝမနာဒိကဉ္စ ဣဋ္ဌမိတိ ဒဿေန္တော “အစိတ္တကတ္တုက”မိစ္စာဒိမာဟ။ ဣစ္စေဝံ ဣမိနာ ပကာရေန အစိတ္တကတ္တုကံ နခါဝလိသင်္ခါတအဝိညာဏကကတ္တုဝန္တံ ဂုဏကမ္မံ နခကန္တိသင်္ခါတအပ္ပဓာနကမ္မဝန္တံ ဝမနာဒိကံ ရုဈံ ရစနာယ ဥစိတတ္တာ ရုစိဇနကံ ဟောတိ, ဧတံ ဝမနာဒိကံ သစိတ္တကတ္တုကမ္ပိ သဝိညာဏကကတ္တုဝန္တမ္ပိ ယဒိ ဂုဏကမ္မံ အမုချကမ္မံ စေ, ဥတ္တမံ ဝိသိဋ္ဌမေဝ, “ကန္တီန”န္တိ ဘာဝသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌိယာ သတိပိ ဝမနကြိယာယ ကမ္မတ္တံ နာတိဝတ္တတိ။ နတ္ထိ စိတ္တံ ယေသန္တိ စ, အစိတ္တာ ကတ္တာရော ယဿာတိ စ, ဂုဏော ကမ္မံ ယဿေတိ စ,

သဟ စိတ္တေန ဝတ္တမာနောတိ စ ဝါကျံ။ ဣတိ နိဒဿနေ ဧဝံ ပကာရေ နိပါတော, အထ ဝါ ဝစနဝစနီယာနံ [ဝစနဝစနီယာဒီနံ (က.)] နိဂမာရမ္ဘေ နိပါတသမုဒါယော။

၁၆၂။ ဥဂ္ဂိရန္တောဝ သ သ္နေဟ-ရသံ ဇိနဝရော ဇနေ။

ဘာသန္တော မဓုရံ ဓမ္မံ၊ ကံ န သမ္ပီဏယေ ဇနံ။

၁၆၂။ တဒုဒါဟရတိ “ဥဂ္ဂိရန္တောဝါ”တိအာဒိနာ။ သော ဇိနဝရော ဇနေ သကလသတ္တနိကာယေ သ္နေဟရသံ အတ္တနော ပေမသင်္ခါတံ အနုရာဂံ ဥဂ္ဂိရန္တောဝ ဝမန္တော ဝိယ မဓုရံ အတိပဏီတံ ဓမ္မံ ဘာသန္တော ကံ ဇနံ န သမ္ပီဏယေ, သဗ္ဗမေဝ သမ္ပီဏေတိ။ ဧတ္ထ ဇိနဝရော ကတ္တာ သစိတ္တော, သ္နေဟရသော ဂုဏကမ္မံ။

၁၆၂။ ဣဒါနိ သစိတ္တကကတ္တုပက္ခေ ဥဒါဟရဏမုဒ္ဒိသတိ “ဥဂ္ဂိရန္တော”စ္စာဒိနာ။ သော ဇိနဝရော ဇနေ သကလသတ္တနိကာယေ သ္နေဟရသံ အတ္တနော ပေမသင်္ခါတအနုရာဂံ ဥဂ္ဂိရန္တော ဣဝ ဝမန္တော ဝိယ မဓုရံ အာဒိကလျာဏာဒိဘာဝေန ပဏီတံ ဓမ္မံ သဒ္ဓမ္မံ ဘာသန္တော ဒေသေန္တော ယထာသယံ ဝဒန္တော ကံ ဇနံ ကီဒိသံ ပုဂ္ဂလံ န သမ္ပီဏယေ, ပီဏေတိ ဧဝါတိ။ ဧတ္ထ ဥဂ္ဂိရနံ ဇိနဝရသင်္ခတသစိတ္တကကတ္တုဝန္တမ္ပိ သ္နေဟရသသင်္ခါတအမုချကမ္မယုတ္တတ္တာ ပသတ္ထံ ဟောတိ။ သ္နေဟော ဧဝ ရသော အနုရာဂေါတိ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၆၃။ ယော သဒ္ဒသတ္ထကုသလော ကုသလော နိဃဏ္ဋု-

ဆန္ဒောအလင်္ကတိသု နိစ္စကတာဘိယောဂေါ။

သော’ယံ ကဝိတ္တဝိကလောပိ ကဝီသု သင်္ချ-

မောဂယှ ဝိန္ဒတိ ဟိ ကိတ္တိ’မမန္ဒရူပံ။

ဣတိ သံဃရက္ခိတမဟာသာမိပါဒဝိရစိတေ

သုဗောဓာလင်္ကာရေ

ဂုဏာဝဗောဓော နာမ တတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ။

၁၆၃။ ဂန္ထန္တရာဟိတဝါသနာယ, တဒနုဗန္ဓပဋိဘာနေ စာဝိဇ္ဇမာနေပိ သုတေန အဘိယောဂဗလေန ကဝိတာ ကိတ္တိ စ တဒနုဂတာ သမုပလဗ္ဘတီတိ သမနုသာသတိ “ယော”ဣစ္စာဒိနာ။ သဒ္ဒသတ္ထေ ဗျာကရဏေ ကိသ္မိဉ္စိ “ဣဒမေဝေ”တိ နိယမာဘာဝါ ကုသလော ဆေကော နိဃဏ္ဋုမှိ အဘိဓာနသတ္ထေ စ ဆန္ဒသိ ဝုတ္တိဇာတိပ္ပပဉ္စပကာသကဆန္ဒောဝိစိတိသတ္ထေ စ အလင်္ကတိသု အလင်္ကာရသတ္ထေ စ ကုသလော န ကေဝလံ သဒ္ဒသတ္ထေယေဝ, အထ စ ပန နိစ္စမနဝရတံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ကတော အဘိယောဂေါ ဝါယာမော ရစနာဝိသယေ ယဿ သောယံ ကဝိတ္တဝိကလောပိ ဗန္ဓကရဏသင်္ခါတကဝိဂုဏပရိဟီနောပိ ကဝီသု ကဝိဂုဏောပေတေသု သင်္ချံ ဂဏနံ ဩဂယှ ပဋိလဘိတွာ အမန္ဒရူပံ အတိဗဟုံ ကိတ္တိံ ပရိသုဒ္ဓဗန္ဓရစနာလက္ခဏံ တပ္ပဘဝံ ချာတံ ဝိန္ဒတိ ပဋိလဘတေဝါတိ။

ဣတိ သုဗောဓာလင်္ကာရေ မဟာသာမိနာမိကာယံ

သုဗောဓာလင်္ကာရဋီကာယံ

ဂုဏာဝဗောဓပရိစ္ဆေဒေါ တတိယော။

၁၆၃။ ဣဒါနိ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန သဒ္ဒါလင်္ကာရေ နိဒ္ဒိသိတွာ ဗျာကရဏနိဃဏ္ဋုဆန္ဒောပရိဝါရိတေ ဣမသ္မိံ နိရန္တရာဘိယောဂေါ ဣဟလောကိယာဒိမဟန္တယသဿ ကာရဏမိတိ သိဿာနမနုသာသန္တော “ယော သဒ္ဒသတ္ထကုသလော”စ္စာဒိမာဟ။ ယော ထေရနဝမဇ္ဈိမေသု ကောစိ သဒ္ဒသတ္ထကုသလော သဒ္ဒါနုသာသနဗျာကရဏဝိသယေ ပကတိပစ္စယာဒိဝိဘာဂကပ္ပနာယ ဆေကော နိဃဏ္ဋုဆန္ဒောအလင်္ကတီသု အဘိဓာနဆန္ဒောအလင်္ကာရသတ္ထေသုပိ ကုသလော တံတံဝိဘာဂဗုဒ္ဓီနံ ပဋိပါဒနေန ဆေကော နိစ္စကတာဘိယောဂေါ ဓာရဏမနသိကာရဝသေန နိစ္စံ ကတုဿာဟော ဟောတိ။ သော အယံ အပ္ပမာဒီ ကဝိတ္တဝိကလောပိ ပကတိသိဒ္ဓကဗ္ဗရစနဂုဏရဟိတောပိ ကဝီသု သင်္ချံ ကဗ္ဗကတ္တူသု ဂဏနံ ဩဂယှ ကဗ္ဗကရဏဋီကာကရဏာဒိပကာရေန ဩဂါဟေတွာ တံ ဂဏနံ

ပါပုဏိတွာ အမန္ဒရူပံ အနပ္ပကသဘာဝံ အတိဗဟုံ ကိတ္တိံ နိဒ္ဒေါသံ သတ္ထရစနလက္ခဏံ ပုညသဉ္စယံ, တပ္ပဘဝံ ပသိဒ္ဓိံ ဝါ ဝိန္ဒတိ လဘတေဝါတိ။ ယထာဝုတ္တသတ္ထေသု အဘိယောဂေါ ဗန္ဓဿ ဧကန္တကာရဏမေဝ။ ဝုတ္တံ ဟိ-

“သာဘာဝိကီ စ ပဋိဘာ၊

သုတဉ္စ ဗဟုနိမ္မလံ။

အမန္ဒော စာဘိယောဂေါ’ယံ၊

ဟေတု ဟောတိ’ဟ ဗန္ဓနေ”တိ [ကာဗျာဒါသ ၁.၁၀၃]။

တတ္ထ သာဘာဝိကီ သဘာဝသိဒ္ဓါ ပဋိဘာ စ ပညာ စ ဗဟု နိမ္မလံ အနပ္ပကံ နိဇ္ဇဋံ သုတဉ္စ အမန္ဒော အဘိယောဂေါ စ အနပ္ပကော အဘျာသော စေတိ အယမေသော သဗ္ဗောပိ ဣဟ ဗန္ဓနေ ဣမိဿံ ကဗ္ဗရစနာယံ ဟေတု ဟောတိ ကာရဏံ ဘဝတီတိ။ သဒ္ဒေ သာသတိ ဧတ္ထ ဧတေနာတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ တပ္ပစ္စယဉ္စ တဿ ထာဒေသဉ္စ ကတွာ သဒ္ဒသတ္ထန္တိ ဉာတဗ္ဗံ, သဒ္ဒသတ္ထေ ကုသလောတိ စ, နိဃဏ္ဋု စ ဆန္ဒော စ အလင်္ကတိ အလင်္ကာရဉ္စေတိ စ ဝိဂ္ဂဟော, ဧတ္ထ အလင်္ကတိသဒ္ဒေါ သတ္ထာပေက္ခာယ နပုံသကော ဟောတိ, နိစ္စံ ကတော အဘိယောဂေါ အဿေတိ စ, ကဝိနော ဘာဝေါတိ စ, တေန ဝိကလောတိ စ, အမန္ဒံ ရူပံ သဘာဝေါ ယဿေတိ စ ဝါကျံ။

ဣတိ သုဗောဓာလင်္ကာရနိဿယေ

တတိယော ပရိစ္ဆေဒေါ။

၄. အတ္ထာလင်္ကာရာဝဗောဓပရိစ္ဆေဒ

၁၆၄။ အတ္ထာလင်္ကာရသဟိတာ၊ သဂုဏာ ဗန္ဓပဒ္ဓတိ။

အစ္စန္တကန္တာ ကန္တာဝ [ယတောအစ္စန္တကန္တာဝ (က.)]၊ ဝုစ္စန္တေတေ တတော’ဓုနာ။

၁၆၄။ ဧဝံ သဒ္ဒါလင်္ကာရေ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ သမ္ပတျတ္ထာလင်္ကာရံ ဗောဓယိတုမာဟ “အတ္ထာလင်္ကာရ”ဣစ္စာဒိ။ သဂုဏာ ယထာဝုတ္တေဟိ ပသာဒါဒီဟိ သဒ္ဒဂုဏေဟိ သဟိတာ ဗန္ဓပဒ္ဓတိ ကဗ္ဗရစနံ။ အလင်္ကရီယတိ ကန္တိံ နီယတိ ဗန္ဓော ဧတေဟိ သရီရမိဝ ဟာရာဒီဟီတိ အလင်္ကာရာ, တေဟိ အတ္ထာလင်္ကာရေဟိ ဇာတျာဒိလက္ခဏေဟိ သဟိတာ သံယုတ္တာ သတီ သဂုဏာ ပတိဗ္ဗတာဒိဂုဏောပေတာ အတ္ထေန ဓနေန အလင်္ကာရေန အာဘရဏေန သဟိတာ ယုတ္တာ ကန္တာဝ အင်္ဂနာ ဝိယ။ ယတော အစ္စန္တကန္တာ အတိသယရမဏီယာ သိယာ, တတော တေန ကာရဏေန ယေ အတ္ထာလင်္ကာရာ အဝသရံ ပတ္တာ, တေ အဓုနာ ဣဒါနိ ဝုစ္စန္တေ ကထီယန္တိ။

၁၆၄။ ဧဝံ သဒ္ဒါလင်္ကာရဝိဘာဂံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တန္နိဿယံယေဝ အတ္ထာလင်္ကာရဗန္ဓမာရဘန္တော “အတ္ထာလင်္ကာရိ”စ္စာဒိမာဟ။ သဂုဏာ ယထာဝုတ္တပသာဒါဒိသဒ္ဒဂုဏယုတ္တာ ဗန္ဓပဒ္ဓတိ ပဇ္ဇဂဇ္ဇာဒိပဘေဒါ ရစနာဝလိ အတ္ထာလင်္ကာရသဟိတာ သဘာဝဝုတ္တိဝင်္ကဝုတ္တိသင်္ခါတေန အတ္ထာလင်္ကာရေန သံယုတ္တာ သဂုဏာ အတ္ထာလင်္ကာရသဟိတာ ကန္တာ ဣဝ ပတိဗ္ဗတာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ယုတ္တာ သုဝဏ္ဏရဇတမဏိမုတ္တာဒိဓနေဟိ ဂီဝေယျကဋကနူပုရာဒီဟိ အာဘရဏေဟိ စ ယုတ္တာ အင်္ဂနာဝ အစ္စန္တကန္တာ ယတော အတိသယေန ရမဏီယာ, တတော တသ္မာ တေ အတ္ထာလင်္ကာရာ အဓုနာ ဒါနိ ဝုစ္စန္တေ။ အလင်္ကရောန္တိ ဗန္ဓံ သရီရံ ဝါ ဧတေဟီတိ စ, အတ္ထဿ အလင်္ကာရာတိ စ, တေဟိ သဟိတာတိ စ, ဂုဏေဟိ သဟ ဝတ္တတီတိ စ, ဗန္ဓဿ ပဒ္ဓတီတိ စ, အစ္စန္တံ အတိသယေန ကန္တာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၆၅။ သဘာဝဝင်္ကဝုတ္တီနံ၊ ဘေဒါ ဒွိဓာ အလံကြိယာ။

ပဌမာ တတ္ထ ဝတ္ထူနံ၊ နာနာဝတ္ထာဝိဘာဝိနီ။

၁၆၅။ ကတိပ္ပဘေဒါ တေ ဣစ္စာဟ “သဘာဝ”ဣစ္စာဒိ။ သဘာဝဝုတ္တိ ဝင်္ကဝုတ္တီတိ ဣမေသံ ဘေဒါ ပဘေဒေန အလံကြိယာ အတ္ထာလင်္ကာရာဒွိ

ဓာဒွိပ္ပကာရာ။ တေသု သဘာဝဝုတ္တိ ကီဒိသီတိ အာဟ “ပဌမာ”တိအာဒိ။ တတ္ထ တာသု ပဌမာ သဘာဝဝုတ္တိ ဝတ္ထူနံ ပဒတ္ထာနံ ဇာတိဂုဏကြိယာဒဗ္ဗသဘာဝါနံ နာနာ ဝိစိတ္တာ, န ဒွေကာဝ အဝတ္ထာ အဝသရာ ဝိဘာဝိနီ ပကာသိကာ ဝိညေယျာ။ ဇာတျာဒီနံ ပဒတ္ထာနံ ယထာသဘာဝမနေကပ္ပကာရံ သမ္မဒေဝ ဝိဝရန္တီ သဘာဝံ ပဒတ္ထာနံ ဝိစိတ္တံ ဝဒတီတိ သဘာဝဝုတ္တိ နာမာတိ အဓိပ္ပာယော, သာဝ ဇာတိယာ ပဒတ္ထသရူပဿ တထာတထာပဋိပါဒကတ္တေန ဝုတ္တိယာ [ဒတ္တိယာ (က.)] ဇာတိပိ ဝုစ္စတိ။

၁၆၅။ ပသတ္ထာလင်္ကာရာ [ပသတ္ထာဒိအလင်္ကာရာ (က.)] ပဘေဒတော ဧတ္တကာတိ ဒဿေန္တော “သဘာဝိ”စ္စာဒိမာဟ။ အလံကြိယာ အတ္ထာလင်္ကာရာ သဘာဝဝင်္ကဝုတ္တီနံ ဘေဒါ ပဘေဒတော ဒွိဓာ ဒွိပ္ပကာရာ ဟောန္တိ။ တတ္ထ တာသုဒွီသု ပဌမာ သဘာဝဝုတ္တိ ဝတ္ထူနံ ဇာတိဂုဏကြိယာဒဗ္ဗလက္ခဏာနံ ပဒတ္ထာနံ နာနာဝတ္ထာဝိဘာဝိနီ အနေကပ္ပကာရဿ ပကာသိနီ ဟောတိ။ ဧတ္ထ ဇာတျာဒီနံ ပဒတ္ထာနံ အနေကပ္ပကာရသဘာဝပကာသိနီ သဘာဝဝုတ္တိ နာမ။ ဧသာဝ ဇာတိ ဂုဏာဒိစတုဗ္ဗိဓပဒတ္ထာနံ သရူပသင်္ခါတဇာတိယာ တေဟိ အာကာရေဟိ ပဋိပါဒနတော ဥပစာရတော ဇာတိ နာမ ဟောတိ။ ဇာတျာဒိပဒတ္ထာနံယေဝ ယထာသဘာဝံ ဟိတွာ ဝတ္ထုပရိကပ္ပိတအတိသယောပမာရူပကာဒိသရူပသင်္ခါတံ ဝင်္ကသဘာဝံ ပကာသေန္တီ ဝင်္ကဝုတ္တိ နာမ။ ယဘာဝေါ စ ဝင်္ကော စာတိ စ, တေသံ ဝုတ္တီတိ စ, အလံကရောန္တိ ဧတာဟီတိ စ, နာနာ အနေကာ စ သာ အဝတ္ထာ စာတိ စ ဝါကျံ။

ယထာ -

၁၆၆။ လီလာဝိကန္တိသုဘဂေါ၊

ဒိသာထိရဝိလောကနော။

ဗောဓိသတ္တင်္ကုရော ဘာသံ၊

ဝိရောစိ ဝါစမာသဘိံ။

၁၆၆။ “ယထေ”တိ တံ ဥဒါဟရတိ။ လီလာယ ဝိလာသေန ဝိဟိတာယ ဝိကန္တိယာ ဂမနေန သတ္တပဒဝီတိဟာရသင်္ခါတေန သုဘဂေါ သုန္ဒရော ဒိသာသု ဒသသု ထိရမစလံ ဝိလောကနံ ယဿ သော ဗောဓိသတ္တင်္ကုရော တဒဟုဇာတော မဟာဗောဓိသတ္တော အာသဘိံ ဝါစံ “အဂ္ဂေါဟမသ္မီ”တိအာဒိကမုတ္တမံ နိဗ္ဘယဝစနံ ဘာသံ ဝဒန္တော ဝိရောစိ ဝိသေသေန ရမဏီယတ္တံ ပတ္တော။ အယံ သဘာဝဝုတ္တိ။ ဧဝံ ဇာတိသဘာဝဝုတျာဒယောပိ ပရိကပ္ပနီယာ။

၁၆၆။ ဣဒါနိ သဘာဝဝုတ္တိယာ ဥဒါဟရဏံ အာဟ “ယထာ - လီလာဝိကန္တိ”စ္စာဒိ။ လီလာဝိကန္တိသုဘဂေါ ဝိလာသဂမနေန သတ္တပဒဝီတိဟာရေန သုန္ဒရော ဒိသာထိရဝိလောကနော ဒသဒိသာသု အစလဩလောကနော ဗောဓိသတ္တင်္ကုရော မဟာဗောဓိသတ္တင်္ကုရော အာသဘိံ ဝါစံ “အဂ္ဂေါဟမသ္မီ”တိအာဒိနာ အဘီတဝစနံ ဘာသံ ဝဒန္တော ဝိရောစိ အသောဘီတိ။ ဣဟ ဗောဓိသတ္တသင်္ခါတဿ ဒဗ္ဗဿ လီလာဝိကန္တိဒိသာထိရဝိလောကနဝစောနိစ္ဆာရဏသင်္ခတာနံ အဝတ္ထာနံ ပကာသိတတ္တာ ဒဗ္ဗသဘာဝဝုတ္တီတိ ဉာတဗ္ဗာ။ ဧသာယေဝ ဒဗ္ဗဂတဂတျာဒိဝိစိတြသရူပံ အလင်္ကရဏတော အလင်္ကာရော နာမ, ဒဗ္ဗဂတဂတျာဒယော ပန အလံကိရိယမာနတ္တာ အလံကိရိယာ နာမ။ ဇာတိဂုဏကြိယာသဘာဝဝုတ္တိယောပိ ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ လီလာယ ယုတ္တာ ဝိကန္တီတိ စ, တာယ သုဘဂေါတိ စ, ဒိသာသု ထိရံ ဝိလောကနံ ယဿေတိ စ, ဗောဓိယာ ပညာယ သတ္တောတိ စ, သောယေဝ အင်္ကုရောတိ စ, ဥသဘဿ ဘာဝေါတိ စ ဝါကျံ။ ဥသဘဿ ဘာဝသင်္ခါတာ အကမ္ပနီယာ ဌိတိ အာသဘံ နာမ, အကမ္ပဘာဝတော တေန သမာပိ ဝါစာ ဥပစာရတော အာသဘီ နာမ ဟောတိ။

၁၆၇။ ဝုတ္တိ ဝတ္ထုသဘာဝဿ၊ ယာ’ညထာ သာ ပရာဘဝေ။

တဿာ’နန္တဝိကပ္ပတ္တာ၊ ဟောတိ ဗီဇောပဒဿနံ။

၁၆၇။ ဒုတိယမာဟ “ဝုတ္တိ”စ္စာဒိနာ။ ဝတ္ထုနော ဇာတျာဒိရူပဿ ပဒတ္ထဿ သဘာဝေါ ယဿံ အဝတ္ထာယံ ယာဒိသံ ရူပံ တဿ အညထာဘာဝေန တဿ ရူပဿ တထေတံ ဒဗ္ဗာပနေန ဝုတ္တိ ဝစနံ။ ပရာ ဘဝေ အညာ ဝင်္ကဝုတ္တိ နာမ သိယာ။ ကိံ သာ သာကလ္လေန ဝတ္တုံ သက္ကာတိ အာဟ “တဿာ”ဣစ္စာဒိ။ တဿာ ဝင်္ကဝုတ္တိယာ အနန္တဝိကပ္ပတ္တာ အပရိမိတဘေဒကတ္တာ ဗီဇဿ ကာရဏတ္တာ သကလဗျတ္တိဗျာပိသာမညရူပဿ ယတော ပရေ ဝိစိတ္တာလင်္ကာရာ ပသဝန္တိ, ဥပဒဿနံ ကထနံ ဟောတိ နိရဝသေသာဘိဓာနဿ ကေနာပျသက္ကုဏေယျတ္တာ။

၁၆၇။ ဣဒါနိ ဝင်္ကဝုတ္တိံ ဒဿေတိ “ဝုတ္တိ”စ္စာဒိနာ။ ဝတ္ထုသဘာဝဿ ဇာတျာဒိပဒတ္ထသမ္ဗန္ဓိနော တာသု တာသု အဝတ္ထာသု ယော သဘာဝေါ ဝိဇ္ဇတိ, တဿ သဘာဝဿ အညထာ ဝိဇ္ဇမာနာကာရံ ဟိတွာ ဝတ္တုပရိကပ္ပိတေန အတိသယဥပမာရူပကာဒိအညပကာရေန ယာ ဝုတ္တိ ယံ ကထနံ အတ္ထိ, သာ ပရာဘဝေ သဘာဝဝုတ္တိတော အညာ ဝင်္ကဝုတ္တိ နာမ သိယာ။ တဿာ ဝင်္ကဝုတ္တိယာ အနန္တဝိကပ္ပတ္တာ အပ္ပမာဏပက္ခတ္တာ ကထနေန ပရိသမာပေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ နယတော တဿ အနန္တပက္ခဿ ပရိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဗီဇောပဒဿနံ ကာရဏမတ္တဿ နိဒဿနံ ဟောတိ။ ဝက္ခမာနဘေဒတော ဧကမေကမ္ပိ အတ္တနာ သဒိသံ အနန္တဘေဒပရိဂ္ဂဟဇာနနတ္ထံ ပဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ ဝတ္ထူနံ သဘာဝေါတိ စ, အနန္တာ ဝိကပ္ပာ ယဿ သဘာဝဿေတိ စ, တဿ ဘာဝေါတိ စ, ဗီဇဿ ဥပဒဿနန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ဝင်္ကဝုတ္တိအတ္ထာလင်္ကာရဥဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၆၈။ တတ္ထာ’တိသယဥပမာ-

ရူပကာဝုတ္တိဒီပကံ။

အက္ခေပေါ’တ္ထန္တရနျာသော၊

ဗျတိရေကော ဝိဘာဝနာ။

၁၆၉။ ဟေတုက္ကမော ပိယတရံ၊ သမာသပရိကပ္ပနာ။

သမာဟိတံ ပရိယာယ-ဝုတ္တိဗျာဇောပဝဏ္ဏနံ။

၁၇၀။ ဝိသေသ ရုဠှာဟင်္ကာရာ၊

သိလေသော တုလျယောဂိတာ။

နိဒဿနံ မဟန္တတ္တံ၊

ဝဉ္စနာ’ပ္ပကတတ္ထုတိ။

၁၇၁။ ဧကာဝလိ အညမညံ၊ သဟဝုတ္တိ ဝိရောဓိတာ။

ပရိဝုတ္တိဗ္ဘမောဘာဝေါ၊ မိဿ’မာသီ ရသီ ဣတိ။

၁၇၂။ ဧတေ ဘေဒါ သမုဒ္ဒိဋ္ဌာ၊ ဘာဝေါ ဇီဝိတမုစ္စတေ။

ဝင်္ကဝုတ္တီသု ပေါသေတိ၊ သိလေသော တု သိရိံ ပရံ။

၁၆၈-၁၇၂။ ယထောဒ္ဒေသံ နိဒ္ဒိသိတုကာမော ဥဒ္ဒိသတိ “တတ္ထေ”စ္စာဒိ။ တတ္ထာတိ တဿံ ဝင်္ကဝုတ္တိယံ “ဧတေ ဘေဒါ သမုဒ္ဒိဋ္ဌာ”တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော။ သမုဒ္ဒိဋ္ဌာတိ သင်္ခေပနယေန ဝုတ္တာ။ အတိသယော ဥပမာ ရူပကံ အာဝုတ္တိ ဒီပကဉ္စ, သမာသော သမာသဝုတ္တိ ပရိကပ္ပနာ စ, ဝိသေသော ရုဠှာဟင်္ကာရော စ, ဇီဝိတမုစ္စတေတိ တဒဘာဝေ ဗန္ဓဿ ဆဝဿေဝ ဟေယျတ္တာ ဝုတ္တံ, သိလေသော တု ဝင်္ကဝုတ္တီသု သဘာဝဝုတ္တိံ ဟိတွာ ဝတ္ထုသဘာဝတော အညထာ ယထာ တထာ ပရိကပ္ပနရူပါသု အတိသယာဒီသု ဝုတ္တီသု ပရံ သိရိံ ကန္တိံ ပေါသေတိ တံ ပူရေတိ အာဝဟတီတိ။

၁၆၈-၁၇၂။ ဘေဒဝန္တာနံ ပဒတ္ထာနံ သဘာဝကထနံ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန ပါကဋံ ဟောတီတိ ဝတ္တမာနေဟိ အလင်္ကာရေဟိ ဥဒ္ဒိသန္တော “တတ္ထာတိသယ။ပေ.။ ရသီ”တိ ဂါထာစတုက္ကမာဟ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တိဿံ ဝင်္ကဝုတ္တိယံ ဣတိ ဧဝံ ဧတေ ပဉ္စတိံသ ဘေဒါ သမုဒ္ဒိဋ္ဌာ သင်္ခေပေန ဝုတ္တာတိ။ ဧတေသံ ပန ပဒါနံ အတ္ထော နိဒ္ဒေသေ အာဝိဘဝိဿတိ။ ဣမိနာ ဘာဝေါ စ သိလေသော စ အတိပ္ပသတ္ထောတိ ဒီပေတိ။ ဘာဝေါ ဘာဝါလင်္ကာရော ဇီဝိတံ ဗန္ဓဿ ပါဏဘူတောတိ

ဝုစ္စတေ, ဘာဝရဟိတဿ ဗန္ဓဿ ဆဝသရီရဿ ဝိယ အနုပါဒေယျတ္တာ, သိလေသော တု သိလေသာလင်္ကာရော ပန ဝင်္ကဝုတ္တီသု အတိသယောပမာဒိဝင်္ကဝုတ္တီသု ပရမုက္ကံသဘူတံ သိရိံ သောဘံ ပေါသေတိ ပူရေတိ။

နိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၇၃။ ပကာသိကာ ဝိသေသဿ၊

သိယာ’တိသယဝုတ္တိ ယာ။

လောကာတိက္ကန္တဝိသယာ၊

လောကိယာတိ စ သာ ဒွိဓာ။

၁၇၃။ တတ္ထာတိသယဝုတ္တီနံ တာဝ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ “ပကာသိကာ”ဣစ္စာဒိ။ ဝိသေသဿ ဝတ္ထုဂတဿာတိမတ္တဿ ပကာသိကာယာတိ အနုဝဒိတွာ သာ အတိသယဝုတ္တိ သိယာတိ ဝိဓီယတေ, အတိသယဿ ဝတ္ထုနော ဥက္ကံသဿ ပဋိပါဒိကာ ဝုတ္တိ အတိသယဝုတ္တိ။ သာ စ ဒုဝိဓာတိ အာဟ “လောက”ဣစ္စာဒိ။ လောကံ လောကပ္ပတီတိံ အတိက္ကန္တော ဝိသယော ဂေါစရော ယဿာ သာ လောကာတိက္ကန္တဝိသယာ စ လောကေ ဘဝါ လောကဌိတိမနတိက္ကန္တတ္တာတိ လောကိယာ စာတိ အတိသယဝုတ္တိ ဒွိဓာ ဒွိပ္ပကာရာ ဘဝတိ။

၁၇၃။ ဣဒါနိ ဥဒ္ဒေသက္ကမေန အတိသယဝုတ္တိံ ဒဿေတိ “ပကာသိ”စ္စာဒိနာ။ ဝိသေသဿ ဇာတျာဒိပဒတ္ထဂတအဓိကဝိသေသဿ ယာ ဝုတ္တိ ပကာသိကာ, သာ အတိသယဝုတ္တိ နာမ သိယာ, သာ အတိသယဝုတ္တိ လောကာတိက္ကန္တဝိသယာ စ ဇာတျာဒိပဒတ္ထာနံ ယထာသဘာဝသင်္ခတလောကဌိတျာတိက္ကန္တဝိသယတ္တာ လောကာတိက္ကန္တ ဝိသယာတိ စ လောကိယာတိ စ ယထာဝုတ္တလောကမနတိက္ကမ္မ ပဝတ္တနတော လောကိယာတိ စေဝံ ဒွိဓာ ဒွိပ္ပကာရာ ဟောန္တိ။ ဝဒတီတိ ဝုတ္တိ, အတိသယဿ ဝုတ္တီတိ စ, လောကံ အတိက္ကန္တော ဝိသယော ဧတိဿာတိ စ, လောကေ ဘဝါတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ “ဝိသေသဿ ပကာသိကာ”တိ

ပသိဒ္ဓဂုဏာနုဝါဒေန သာ အတိသယဝုတ္တိ သိယာတိ အပသိဒ္ဓံ အတိသယဝုတ္တိဝိဓာနံ ကရောတိ, ယထာ “ယော ကုဏ္ဍလီ, သော ဒေဝဒတ္တော”တိ။ အနုဝါဒကအနုဝါဒနီယဘေဒေါ ဥပရိပျေဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

၁၇၄။ လောကိယာတိသယဿေ’တေ၊

ဘေဒါ ယေ ဇာတိအာဒယော။

ပဋိပါဒီယတေ တွ’ဇ္ဇ၊

လောကာတိက္ကန္တဂေါစရာ။

၁၇၄။ အယံ ဒွိပ္ပကာရာ အတိသယဝုတ္တိ သဘာဝဝုတျာဒီဟိ ဘိန္နာတိ စေ? အာဟ “လောက”ဣစ္စာဒိ။ ဇာတိအာဒယော ယတော ပဒတ္ထဿ ဝိစိတ္တံ သရူပံ ဝဒတီတိ ဝိစိတ္တသရူပပဋိပါဒိကာ သဘာဝဝုတ္တိပိ အလင်္ကာရော, အလင်္ကာရိယံ တု ဝတ္ထုမတ္တံ, တတော သဘာဝဝုတျာဒယော ယေ ဘေဒါ ဝိသေသာ, ဧတေ လောကိယာတိသယဿ ဘေဒါ, ယထာ သရီရေ ယံ သဟဇံ သုန္ဒရတ္တံ, တဿ ပေါသကာပိ မုတ္တာဝလိပ္ပဘုတိ အလင်္ကာရောတိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ ဗန္ဓေပျလင်္ကာရိယဝတ္ထုနိမိတ္တံ ဓမ္မတ္တံ ယာယ ဥက္ကံသီယတိ, သာ ဥက္ကံသောတိ ဝုစ္စတိ။ သာ စ ဝုတ္တိ အလင်္ကာရသဒ္ဒေန ဝုစ္စတေ။ သာ ပန အတိသယဝုတ္တိယေဝ။ တေနေဝါဟ “လောကိယာတိသယဿေတေ, ဘေဒါ ယေ ဇာတိအာဒယော”တိ။ ယတော ဧဝံ, တတော လောကာတိက္ကန္တဝိသယာ စ ဝိသုံ ဒဿနီယာတိ အာဟ “ပဋီ”တိအာဒိ။ တုသဒ္ဒေါ ဘေဒေ။ အဇ္ဇ တု ဣဒါနိ ပန လောကာတိက္ကန္တဂေါစရာ ပဋိပါဒီယတေတိ သမ္ဗန္ဓော။

၁၇၄။ ဣဒါနိ ဧသာ ဒွိပ္ပကာရာပိ အတိသယဝုတ္တိသဘာဝဝုတျာဒီဟိ အနညာတိ ဒဿေတုံ “လောကိယေ”စ္စာဒိမာဟ။ ဇာတိအာဒယော ဇာတိဂုဏာဒိပဒတ္ထဂတဝိစိတ္တသရူပဿ ပကာသနတော နိဿယဝေါဟာရေန “ဇာတျာဒယော”တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဇာတိသဘာဝဝုတ္တိဂုဏသဘာဝဝုတျာဒယော ယေ ဘေဒါ ဝိသေသာ, ဧတေ လောကိယာတိသယဿ လောကိယာတိသယဝုတ္တိယာယေဝ ဘေဒါ အဝယဝါ။ တတ္ထ လောကိယာတိသယဝုတ္တိ နာမ ဇာတိသဘာဝဝုတ္တိဂုဏသဘာဝဝုတျာဒယောယေဝါတိ။ ဧသာယေဝ ဝိစိတြရူပပဋိပါဒိကာ ဥက္ကံသာတိ စ ဝုစ္စတိ။ ဧဝံ လောကိယာတိသယဝုတ္တိယာ “လီလာဝိကန္တိသုဘဂေါ”တိ ဥဒါဟရဏဿ ဂမျမာနတ္တာ ဝက္ခမာနံ ပဋိဇာနာတိ “ပဋိပါဒီယတေ”စ္စာဒိနာ။ အဇ္ဇ တု ဣဒါနိ ပန လောကာတိက္ကန္တဂေါစရာ အတိသယဝုတ္တိ ပဋိပါဒီယတေ ဥဒါဟရဏတော နိပ္ဖာဒီယတိ။ လောကေ ဘဝေါတိ စ, တဿ အတိသယော အာဓိက္ကမိတိ စ ဝါကျံ။

၁၇၅။ ပိဝန္တိ ဒေဟကန္တီ ယေ၊

နေတ္တဉ္ဇလိပုဋေန တေ။

နာ’လံ ဟန္တုံ ဇိနေ’သံ တွံ၊

တဏှံ တဏှာဟရောပိ ကိံ။

၁၇၅။ တမုဒါဟရတိ “ပိဝန္တိ”စ္စာဒိနာ။ ဇိန တေ ဒေဟကန္တီ သရီရသောဘာယော ယေ ဇနာ နေတ္တဉ္ဇလိပုဋေန အတ္တနော နယနဒွန္ဒသင်္ခါတေန အဉ္ဇလိပုဋေန ပိဝန္တိ, ဧသံ ဇနာနံ တဏှံ ပိပါသံ လောဘမေဝ ဝါ ဟရတိ အနုပတတိ [အပနယတိ (?)]။ တဏှာဟရောပိ သမာနော တွံ ဟန္တုံ နိဝတ္တိတုံ ကိံ နာလံ ကသ္မာ အသမတ္ထောသိ။ တဏှာဟရာ နာမ တဏှမေဝ နုဒန္တိ။ အတြ ဟနန္တာမပိဟ သမ္ပနုဒတိ လောကဌိတိံ အတိက္ကမ္မ ဒေဟကန္တိယာ ဗဟုတ္တနဓမ္မော ဝုတ္တော။

၁၇၅။ ဣဒါနိ ပဋိညာတာနုသာရေန ပဋိပါဒေတိ “ပိဝန္တိ”စ္စာဒိနာ။ ဘော ဇိန တေ တုယှံ ဒေဟကန္တီ သရီရသောဘာယော ယေ ဇနာ နေတ္တဉ္ဇလိပုဋေန နေတ္တသင်္ခါတေန ဟတ္ထပုဋေန ပိဝန္တိ, ဧသံ သာဓုဇနာနံ တဏှံ ပိပါသံ

လောဘမေဝ ဝါ တဏှာဟရောပိ တွံ သဗ္ဗေသံ တဏှာဝိနာသကောပိ ဟန္တုံ နိဝါရေတုံ ကိံ နာလံ ကသ္မာ အသမတ္ထောသီတိ။ ဧတ္ထ ပိဝနံ နာမ ပိပါသံ ဝိနေတီတိ လောကသဘာဝေါ။ တဏှံ ဟန္တုံ နာလမိတိ လောကသဘာဝမတိက္ကန္တတ္ထော။ ကန္တီနံ အဓိကပိယတာ အတိသယဓမ္မော, တဿ ဝုတ္တိ ပန တဏှံ ဟန္တုံ နာလမိတိ လောကာတိက္ကန္တအတ္ထံ ဝိသယံ ကတွာ ပဝတ္တော ဟောတိ။ သာ ပန ကထေတုမိစ္ဆိတံ ကန္တီနံ အဓိကပိယတံ တဏှာဟနနေ အသမတ္ထံ ဝတွာ ဒီပေတီတိ ဝင်္ကဝုတ္တိ နာမ။ ဝုစ္စမာနာနံ ဥပမာရူပကာဒီနမ္ပိ ဝင်္ကဝုတ္တိတာ ဣစ္ဆိတတ္ထဿ ပကာရန္တရေန ပကာသနတောယေဝ။ ယထာ နာမ သရီရသဟဇံ ပီနတ္တာဒိသုန္ဒရတ္တံ ဥဒ္ဒီပနာကာရေန ဌိတာ ကဋကဥဏှီသဟာရာဒယော အလင်္ကာရာ နာမ ဘဝန္တိ, ဧဝံ ဗန္ဓသရီရသင်္ခါတေ အလင်္ကရဏီယဝတ္ထုမှိ ဝိဇ္ဇမာနအတိပိယတာဒိမေဝ ဥဒ္ဒီပေတွာ အလင်္ကုရုမာနာ “တဏှာဟရောသိ တွံ ဧသံ ကန္တီ ပိဝန္တာနံ တဏှံ ဟန္တုံ နာလ”မိတိ ဝါစာဘင်္ဂီ အလင်္ကာရော နာမ။ အလင်္ကာရိယံ နာမ အလင်္ကာတဗ္ဗကန္တိပိယတာယ ဗဟုတ္တန္တိ။ ဥတ္တရိပိ အလင်္ကာရအလင်္ကာရိယဝိဘာဂေါ စ အနုရူပတော ယောဇနက္ကမော စ ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဒေဟေ ကန္တီတိ စ, အဉ္ဇလီယေဝ ပုဋောတိ စ, နေတ္တာနိယေဝ အဉ္ဇလိပုဋောတိ စ, တဏှံ ဟရတီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၇၆။ ဥပမာနောပမေယျာနံ၊ သဓမ္မတ္တံ သိယော’ပမာ။

သဒ္ဒတ္ထဂမ္မာ ဝါကျတ္ထ-ဝိသယာတိ စ သာ တိဓာ။

၁၇၆။ ဥပမံ နိဒ္ဒိသတိ “ဥပမာနေ”စ္စာဒိနာ။ ဥပမီယတေ အနေနာတိ ဥပမာနံ, ပဒုမာဒိကဝတ္ထု။ ပဒုမာဒိကော တု သဒ္ဒေါ ဥပမာနဝါစကော။ ဥပမီယတီတိ ဥပမေယျံ, မုခါဒိကဝတ္ထု။ မုခါဒိကော သဒ္ဒေါ တု ဥပမေယျဝါစကော။ တေသံ ဥပမာနောပမေယျာနံ ပဒုမာဒိမုခါဒိဝတ္ထူနဉ္စ။ သဓမ္မတ္တန္တိ သမာနော ဓမ္မော ကန္တိမန္တတာ ယဿ သော သဓမ္မော, တဿ ဘာဝေါ သဓမ္မသဒ္ဒဿ ပဝတ္တိနိမိတ္တသမာနေန ဓမ္မေန သဟ သမ္ဗန္ဓော

သဓမ္မတ္တံ ဥပမာနောပမေယျပတိဋ္ဌိတံ ဥပမာ သိယာ, ဥပမီယတိ ယထာဝုတ္တော သမ္ဗန္ဓောတိ ကတွာ။ သာ ပနာလင်္ကာရိယဿ ဓမ္မဿာတိသယပဋိပါဒနပ္ပကာရော။ ကတိဝိဓာ သာတိ အာဟ “သဒ္ဒ”ဣစ္စာဒိ။ သဒ္ဒေါ စ အတ္ထော စ, တေဟိ ဂမ္မာ ပတီယမာနာ သဒ္ဒတ္ထဂမ္မာ။ ဝါကျံ ပဒသမုဒါယော။ တဿ အတ္ထော ဝိသယော ဂေါစရော ယဿာ ဝါကျတ္ထဝိသယာတိ စ သာ ဥပမာ တိဝိဓာ သဒ္ဒဂမ္မအတ္ထဂမ္မဝါကျတ္ထဝိသယာတိ တိဓာ ဟောတိ။

၁၇၆။ ဣဒါနိ ဥပမာလင်္ကာရံ နိဒ္ဒိသတိ “ဥပမာနော”စ္စာဒိနာ။ ဥပမာနောပမေယျာနံ စန္ဒနီလုပ္ပလဒလာဘာဒီနံ အာနနနယနာဒီနဉ္စ ပဒတ္ထာနံ သဓမ္မတ္တံ ကန္တိမန္တတာပီနတာဒိတုလျဓမ္မသမ္ဗန္ဓော ဥပမာ နာမ သိယာ, သာ အလင်္ကရဏီယဝတ္ထုနော အာဓိက္ကပဋိပါဒနပ္ပကာရာ ဥပမာ သဒ္ဒတ္ထဂမ္မာ သဒ္ဒဂမ္မာ စ အတ္ထဂမ္မာ စ ဝါကျတ္ထဝိသယာ စ, ဣတိ ဧဝံ တိဓာ တိပ္ပကာရာ ဟောတိ။ ဧတ္ထ ဥပမာနောပမေယျဘူတာနံ စန္ဒာနနာဒိပဒတ္ထာနံ သဓမ္မသင်္ခတော အညမညတုလျကန္တိမန္တတာပီနတာဒိဓမ္မယောဂေါ ပဒတ္ထာနံ ဥပမတ္ထဿ ပတိဋ္ဌိတတ္တာ ဥပဋ္ဌာနတာယ ဥပမာ နာမ ဟောတိ, တန္နိဿယစန္ဒာဒယော ပန နိဿိတဝေါဟာရေန ဥပမာ နာမ ဟောတိ, ဥပမာနဘူတစန္ဒာဒိအတ္ထပဋိပါဒကော စန္ဒိမာဒိသဒ္ဒေါပိ တဒတ္ထေန ဥပမာ နာမ ဟောတိ, ဥပမေယျုပမေယျနိဿယတပ္ပဋိပါဒကာနမ္ပိ ဥပမေယျဘာဝေါ ဧဝမေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဥပမီယတေ အနေနာတိ ဥပမာနန္တိ ကတွာ စန္ဒာဒိ ဥပမာနံ ဝုစ္စတိ, ဥပမီယတီတိ ဥပမေယျံ, အာနနာဒိ, ဥပမာနဉ္စ ဥပမေယျဉ္စာတိ စ, သမာနော စ သော ဓမ္မော စေတိ စ, တဿ ဘာဝေါတိ စ, သဒ္ဒေါ စ အတ္ထော စာတိ စ, တေဟိ ဂမ္မာတိ စ, ဝါကျဿ အတ္ထောတိ စ, သော ဝိသယော ယဿာ ဥပမာယာတိ စ ဝါကျံ။

၁၇၇။ သမာသပစ္စယေဝါဒီ၊ သဒ္ဒါ တေသံ ဝသာ တိဓာ။

သဒ္ဒဂမ္မာ သမာသေန၊ မုနိန္ဒော စန္ဒိမာနနော။

၁၇၇။ တတ္ထ သဒ္ဒဂမ္မာပိ တိဓာ သိယာတိ ဒဿေတုမာဟ “သမာသ”ဣစ္စာဒိ။ သမာသော စ ပစ္စယော စ ဣဝါဒိ စ, တေ သဒ္ဒါ နာမ, သဒ္ဒသဒ္ဒေန သမာသာဒယော ဝတ္တုမဓိပ္ပေတာတိ အတ္ထော။ တေသံ သမာသာဒီနံ ဝသာ သဒ္ဒဂမ္မာ တိဓာ ဟောတိ သမာသသဒ္ဒဂမ္မာ ပစ္စယသဒ္ဒဂမ္မာ ဣဝါဒိသဒ္ဒဂမ္မာတိ, သမာသေန သမာသသဒ္ဒေန ဂမ္မာ ဥပမာ ဝုစ္စတီတိ သေသော။ ဥဒါဟရတိ “မုနိန္ဒော စန္ဒိမာနနော”တိ, စန္ဒိမာ ဝိယ ရုစိရမာနနံ မုခံ ယဿ သော စန္ဒိမာနနော။ ဧတ္ထ စ စန္ဒိမံ ဥပမာနံ, အာနနံ ဥပမေယျံ, ရုစိရတ္တံ ဓမ္မော, စန္ဒိမာနနာနံ သမာနဓမ္မသမ္ဗန္ဓိဇောတကော ဝိယသဒ္ဒေါ, တေသု သာဓာရဏဓမ္မဝါစကဿ ဝိယသဒ္ဒဿ စောပမာဇောတကဿာပ္ပယောဂေါ သမာသေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ, ဧတ္ထ ပန ဝိယသဒ္ဒေါ စန္ဒိမာသဒ္ဒေန ဥပမာနဝါစကေန သမ္ဗန္ဓမုပဂတော စန္ဒဂတမေဝ သဒိသတ္တံ ဝဒတိ, မုခဂတံ ပန သာမတ္ထိယာ ပဒီယတေ, ဧဝမီဒိသံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၁၇၇။ တေသု ယထာဝုတ္တေသု သဒ္ဒဂမ္မဿ တိဝိဓတ္တံ ဒဿေတုံ အာဟ “သမာသေ”စ္စာဒိ။ သမာသပစ္စယေဝါဒီ သမာသော, အာယာဒိပစ္စယာ, ဣဝါဒယော စ သဒ္ဒါ နာမ, တေသံ သမာသာဒီနံ ဝသာ ဘေဒေန သဒ္ဒဂမ္မာ တိဓာ သမာသသဒ္ဒဂမ္မာ ပစ္စယသဒ္ဒဂမ္မာ ဣဝါဒိသဒ္ဒဂမ္မာတိ တိဝိဓာ ဟောတိ။ သမာသေန သမာသသဒ္ဒေန ဂမ္မောပမာ ဝုစ္စတိ “မုနိန္ဒော စန္ဒိမာနနော”တိ။ မုနိန္ဒော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ စန္ဒိမာနနော စန္ဒသမာနမနောဟရမုခမဏ္ဍလေန ယုတ္တော ဟောတိ, သမာသော စ ပစ္စယော စ ဣဝဣတိ ဣဒံ အာဒိ ယေသံ ဝါဒီနန္တိ စ, သဒ္ဒေန ဂမ္မာတိ စ, မုနီနံ ဣန္ဒောတိ စ, စန္ဒိမာ ဝိယ ရုစိရံ အာနနံ မုခံ ယဿေတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ဧတ္ထ “စန္ဒိမာ”တိ ဥပမာနံ, “အာနန”န္တိ ဥပမေယျံ, ရုစိရတ္တံ ဥပမာနောပမေယျာနံ သာဓာရဏဓမ္မော, “ဝိယာ”တိ သဒ္ဒေါ စန္ဒာနနာနံ ဒွိန္နံ အာနနဂတရုစိရတ္တံ စန္ဒေ စ, စန္ဒဂတရုစိရတ္တံ အာနနေ စ အတ္ထီတိ

သမာနဓမ္မသမ္ဗန္ဓံ ဇောတေတိ, ဣဟ သာဓာရဏဓမ္မဝါစကဿ ရုစိရသဒ္ဒဿ, တုလျဓမ္မသင်္ခါတောပမာဇောတကဿ ဝိယသဒ္ဒဿ စ အပ္ပယောဂေါ တေသံ အတ္ထာနံ သမာသေန ဝုတ္တတ္တာ။ ဧတ္ထ ဥပမာနဝါစကေန စန္ဒိမာသဒ္ဒေန ယုတ္တော ဝိယ သဒ္ဒေါ စန္ဒဂတသဒိသတ္တံ ဇောတေတိ, မုခဂတသဒိသတ္တံ ပန သာမတ္ထိယာ ပတီယတေ။ တထာ ဟိ မုခံ စန္ဒသမာနမာဂစ္ဆန္တံ စန္ဒဿ မုခသဒိသတ္တံ ဝိနာ န ဘဝတီတိ အညထာနုပပတ္တိ သာမတ္ထိယန္တိ။

၁၇၈။ အာယာဒီ ပစ္စယာ တေဟိ၊ ဝဒနံ ပင်္ကဇာယတေ။

မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ၊ နီလုပ္ပလဒလီယတိ။

၁၇၈။ ဣဒါနိ ပစ္စယသဒ္ဒဂမ္မံ ဒဿေတိ “အာယာဒိ”စ္စာဒိနာ။ အာယာဒီတိ အာယဤယကပစ္စယာဒယော ပစ္စယာ ပစ္စယသဒ္ဒါ နာမ, တေဟိ ပစ္စယသဒ္ဒေဟိ ဂမ္မာ ဥပမာ ဝုစ္စတိ။ ဥဒါဟရတိ “ဝဒန”မိစ္စာဒိ။ ပင်္ကဇမိဝ ရုစိရမာစရတိ ပင်္ကဇာယတေ။ ဧတ္ထာပိ ပင်္ကဇမုပမာနံ, အာစရဏကြိယာယ ကတ္တုဘူတံ အာနနမုပမေယျံ, ရုစိရတ္တံ သဓမ္မော, ပင်္ကဇာနနာနံ သမာနဓမ္မသမ္ဗန္ဓဇောတကော ဣဝသဒ္ဒေါ။ တတ္ထ ရုစိရ ဣဝသဒ္ဒါနံ ပုဗ္ဗေ ဝိယာပ္ပယောဂေါ ပစ္စယေန ဝုတ္တတ္တာတိ သဗ္ဗတ္ထ ဝိညေယျံ။ ဧဝမုပရိပိ။

၁၇၈။ ဣဒါနိ ပစ္စယသဒ္ဒဂမ္မောပမံ နိဒဿေတိ “အာယာဒိ”စ္စာဒိနာ။ အာယာဒီ “အာယ ဤယ က”ဣတိအာဒယော ပစ္စယာ ပစ္စယသဒ္ဒါ နာမ, တေဟိ ပစ္စယသဒ္ဒေဟိ ဂမ္မောပမာ ဝုစ္စတိ “ဝဒနံ။ပေ.။ ဒလီယတီ”တိ။ ဝဒနံ မုခံ ပင်္ကဇာယတေ ပဒုမမိဝ ရုစိရံ အာစရတိ။ မုနိန္ဒနယနဒွန္ဒံ သဗ္ဗညုနော နေတ္တယုဂဠံ နီလုပ္ပလဒလီယတိ နီလုပ္ပလပတ္တမိဝ ရုစိရမာစရတိ။ အာယော အာဒိ ယေသံ ဤယာဒီနန္တိ စ, ပင်္ကဇမိဝ ရုစိရမာစရတိ ပဝတ္တတီတိ စ, မုနိန္ဒဿ နယနဒွန္ဒမိတိ စ, နီလုပ္ပလဿ ဒလမိတိ စ, တမိဝ ရုစိရမာစရတီတိ စ ဝါကျံ။ ဧတ္ထ “ပင်္ကဇ”မိတိ စ “နီလုပ္ပလ”မိတိ စ ဥပမာနံ, အာစရဏကြိယာယ ကတ္တုဘူတံ

ဝဒနံ နယနဒွန္ဒဉ္စ ဥပမေယျံ, ရုစိရတ္တံ ဥပမာနောပမေယျာနံ သဓမ္မော, ဥပမာနောပမေယျာနံ သမာနဓမ္မဇောတကော ဣဝသဒ္ဒေါ, တေသံ အတ္ထာနံ ပစ္စယေန ဝုတ္တတ္တာ တေသမပ္ပယောဂေါ။ ဧဝရူပေသု အညေသုပိ ဧဝမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။

၁၇၉။ ဣဝါဒီ ဣဝ ဝါ တုလျ-သမာန နိဘ သန္နိဘာ။

ယထာသင်္ကာသ တုလိတ-ပ္ပကာသ ပတိရူပကာ။

၁၈၀။ သရီသရိက္ခ သံဝါဒီ၊ ဝိရောဓီ သဒိသာ ဝိယ။

ပဋိပက္ခပစ္စနီက-သပက္ခော’ပမိတော’ပမာ။

၁၈၁။ ပဋိဗိမ္ဗ ပဋိစ္ဆန္န-သရူပ သမ သမ္မိတာ။

သဝဏ္ဏာ’ဘာ ပဋိနိဓိ၊ သဓမ္မာဒိ သလက္ခဏာ။

၁၈၂။ ဇယတျ’က္ကောသတိ ဟသတိ၊ ပတိဂဇ္ဇတိ ဒူဘတိ။

ဥသူယတျ’ဝဇာနာတိ၊ နိန္ဒတိ’ဿတိ ရုန္ဓတိ။

၁၈၃။ တဿ စောရေတိ သောဘဂ္ဂံ၊ တဿ ကန္တိံ ဝိလုမ္ပတိ။

တေန သဒ္ဓိံ ဝိဝဒတိ၊ တုလျံ တေနာဓိရောဟတိ။

၁၈၄။ ကစ္ဆံဝိဂါဟတေ တဿ၊ တမနွေတျ’နုဗန္ဓတိ။

တံသီလံ၊ တံ နိသေဓေတိ၊ တဿ စာနုကရောတိ’မေ။

၁၇၉-၁၈၄။ ဣဝါဒီ ဣဝါဒယော နာမ ဣမေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဝေါ စ ဝါ စ တုလျော စ သမာနော စ နိဘော စ သန္နိဘော စာတိ ဒွန္ဒေ ဣဝ။ပေ.။ သန္နိဘာ။ သဒ္ဒမပေက္ခိယ ပုလ္လိင်္ဂတာ။ ဧဝမုပရိပိ ယထာယောဂံ။ “သဓမ္မာဒီ”တိ အာဒိသဒ္ဒေန သာဓာရဏသစ္ဆာယာဒီနံ ပရိဂ္ဂဟော။ ဇယတိစ္စာဒီသု ကမ္မံ။

၁၇၉- ၁၈၄. ဣဝါဒိသဒ္ဒဂမ္မောပမာဓိကာရေ ပဌမံ တာဝ “ဣဝါဒယော နာမ ဧတေ”တိ ဒဿေတိ “ဣဝါဒိ”စ္စာဒိနာ။ ဣဝါဒီတိ ပဒဿ ဆဋ္ဌမဂါထာယ ဣမေတိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော, တဿ စာတိ စသဒ္ဒံ ယုဇ္ဇနဋ္ဌာနေ ယောဇေတွာ သန္နိဘာ စာတိအာဒယော ယောဇေတဗ္ဗာ။ “သဓမ္မာဒီ”တိအာဒိသဒ္ဒေန သာဓာရဏသစ္ဆာယာဒယော ဂဟိတာ။ နိန္ဒတိ ဣဿတီတိ ပဒစ္ဆေဒေါ,

ဣမေ ဒွေပညာသ ဣဝါဒယော နာမ။ “ဇယတိ အက္ကောသတိ ဟသတိ”ဣစ္စာဒိကံ တံတံကြိယာပဒသင်္ခတအနုကာရိယာနံ အနုကရဏန္တိ ကတွာ ဒွန္ဒောယေဝ, “သန္ဓိသမာသာ အဒ္ဓဿာ”တိ [သန္ဓိသမာသော တဒဒ္ဓဿာတိ (က.)] ဝုတ္တတ္တာ သန္ဓိသမာသာနံ ဂါထဒ္ဓဿ ဝိနာ ဥဘယဒ္ဓမဇ္ဈေ အလဗ္ဘနတော ဒူဘတိပဒတော ပုဗ္ဗေယေဝ သမာသော ကာတဗ္ဗော, နော စေ, အသမာသောတိ ဂဟေတဗ္ဗော။ တဿ စောရေတိ သောဘဂ္ဂမိစ္စာဒိကမ္ပိ ဝါကျာနုကရဏန္တိ ကတွာ တတ္ထ သမာသော, ဝါကျေ ကေဝလပဒါနီတိ ဝါ ဂဟေတဗ္ဗော။ ဣမေသံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဣဝ သဒ္ဒပရိယာယတ္တာ သဒိသတ္ထာတိ သဗ္ဗတ္ထ ဘာဝတ္ထော, အဝယဝတ္ထော ပန ပါကဋောယေဝ။

၁၈၅။ ဥပမာနောပမေယျာနံ၊ သဓမ္မတ္တံ ဝိဘာဝိဟိ။

ဣမေဟိ ဥပမာဘေဒါ၊ ကေစိ နိယျန္တိ သမ္ပတိ။

၁၈၅။ ဣဝါဒီနံ ဝိနိယောဂဝိသယံ ဒဿေတွာ ဥပမာဘေဒံ ဒဿေတုံ ပဋိဇာနာတိ “ဥပမာန”ဣစ္စာဒိ။ ကေစီတိ ဣမိနာ အပရိယန္တတ္တမေသံ [အပရိယန္တပဘေဒံ (က.)] ဒဿေတိ။ တထာ စ ဝက္ခတိ “ပရိယန္တော ဝိကပ္ပာန”န္တိအာဒိ။ နိယျန္တိ ဥဒါဟရီယန္တိ။

၁၈၅။ ဣဒါနိ ဣဝါဒိသဒ္ဒဂမ္မောပမံ ဒဿေတုံ ပဋိဇာနာတိ “ဥပမာနော”စ္စာဒိနာ။ ဥပမာနောပမေယျာနံ သဓမ္မတ္တံ သမာနဓမ္မသမ္ဗန္ဓော။ ဝိဘာဝိဟိ ပကာသကေဟိ။ ဣမေဟိ ဣဝါဒီဟိ သဒ္ဒေဟိ ဇာနိတဗ္ဗာ ကေစိ ဥပမာဘေဒါ အပရိယန္တတ္တာ သမ္ပတိ ဒါနိ လဒ္ဓါဝသရေ နိယျန္တိ ဥဒါဟရဏမတ္တေန ပဋိပါဒီယန္တိ။

၁၈၆။ ဝိကာသိပဒုမံ’ဝါ’တိ-သုန္ဒရံ သုဂတာနနံ။

ဣတိ ဓမ္မောပမာ နာမ၊ တုလျဓမ္မနိဒဿနာ။

၁၈၆။ “ဝိကာသိ”စ္စာဒိ။ သုဂတာနနံ မုနိန္ဒဿ ဝဒနံ အတိသုန္ဒရံ အစ္စန္တရမဏီယံ။ ကိမိဝ? ဝိကာသိပဒုမံဝ ပဗုဇ္ဈမာနပဒုမံဝိယ။ ဣတိ အယမေဝံဝိဓာ ဓမ္မောပမာ နာမ ဟောတိ။ ကသ္မာ? အာနနပဒုမာနံ သမာနဿ ဓမ္မဿ ဂုဏဿ သုန္ဒရဿ လက္ခဏဿ နိဒဿနာ သုန္ဒရတ္တန္တိ ပဋိပါဒနတော။

၁၈၆။ ဥဒါဟရဏမာဟ “ဝိကာသိ”စ္စာဒိနာ။ သုဂတာနနံ ဘဂဝတော မုခံ ဝိကာသိပဒုမံဝ ဗုဇ္ဈမာနပင်္ကဇမိဝ အတိသုန္ဒရံ ဟောတိ။ ဣတိ ဤဒိသာ ဥပမာ တုလျဓမ္မနိဒဿနာ အတိသုန္ဒရမိတိ သမာနဂုဏဒဿနေန ဓမ္မောပမာ နာမ ဟောတိ။ ပဒုမာနနာနံ သာဓာရဏဂုဏဿ ပကာသနတော အတိသုန္ဒရမိတိ တုလျဓမ္မော နာမ ဟောတိ။ ဧတ္ထ ပဒုမဂတတုလျဓမ္မသမ္ဗန္ဓသင်္ခါတာယ ဥပမာယ ဣဝသဒ္ဒေန ဇောတိယမာနတ္တေပိ အတိသုန္ဒရန္တိ ဝုတ္တတ္တာ ယထာဝုတ္တောပမာယ ဓမ္မေန ယုတ္တတ္တာ ဓမ္မောပမာ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။

၁၈၇။ ဓမ္မဟီနာ မုခ’မ္ဘောဇ-သဒိသံ မုနိနော ဣတိ။

ဝိပရီတောပမာ တုလျ-မာနနေန’မ္ဗုဇံ တဝ။

၁၈၇။ “ဓမ္မ”ဣစ္စာဒိ။ မုနိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ မုခံ အမ္ဘောဇေန ပဒုမေန သဒိသံ သမာနံ။ ဣတိ အယံ ဓမ္မဟီနောပမာ နာမ သုန္ဒရသင်္ခါတဿ ဂုဏဿ အနိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ, သာ တု အတ္ထဝသာ ဂမျတေ။ ကထမညထာ ယုဇ္ဇတီတိ? ဧတ္ထ ပန သဒိသသဒ္ဒေါ ဥပမေယျဿ မုခဿ ဝိသေသနန္တိ မုခဂတမေဝ သဒိသတ္တံ ဝဒတိ, အမ္ဘောဇဂတံ တု သာမတ္ထိယာ ဂမျတေ။ ဧဝမီဒိသံ ဉေယျံ။ “ဝိပရီတေ”စ္စာဒိ။ မုနီတိ ဂမျတေ သုတတ္တာ, ဘော မုနိ တဝ အာနနေန မုခေန အမ္ဗုဇံ တုလျန္တိ အယံ ဝိပရီတောပမာ။ ဓမ္မဟီနတ္တေပိ ပသိဒ္ဓိဝိပရိယယေနာဘိဟိတတ္တာ တန္နာမေနေဝ ဝုတ္တာ။ ဧဝမုပရိပိ။

၁၈၇။ “ဓမ္မဟီနေ”စ္စာဒိ။ “မုခမ္ဘောဇသဒိသံ မုနိနော”တျယံ ဥပမာ။ ဓမ္မဟီနာ တုလျဓမ္မပကာသကသုန္ဒရာဒိသဒ္ဒဟီနတ္တာ ဓမ္မဟီနာ နာမ။ ဝါစကာဘာဝေ တုလျဓမ္မော ကထံ ပတီယတီတိ စေ? မုနိနော မုခံ ဝဒနံ အမ္ဘောဇသဒိသံ ပဒုမသဒိသမိတိ။ ဧတ္ထ မုခဿ အမ္ဘောဇသမာနတ္တံ မုခမ္ဘောဇာနံ သာဓာရဏဓမ္မေ

အသတိ ကထံ ဘဝတီတိ? အညထာနုပပတ္တိလက္ခဏသာမတ္ထိယာတိ, ဣဝပရိယာယော သဒိသသဒ္ဒေါ မုခဿ ဝိသေသနံ ယသ္မာ ဟောတိ, တသ္မာ မုခဂတသဒိသတ္တံ ဝဒတိ, အမ္ဘောဇဂတသဒိသတ္တံ ပန သာမတ္ထိယာ ဧဝ ဝိညာယတေ။ ဟေ မုနိ တဝ တုယှံ အာနနေန အမ္ဘောဇံ တုလျံ သမာနန္တိ အယံ ဝိပရီတောပမာ။ “အမ္ဗုဇေန အာနနံ တုလျ”န္တိ လောကပ္ပသိဒ္ဓိယာ ဝိပရိယယေန “အာနနေန အမ္ဗုဇံ တုလျ”န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဓမ္မဟီနတ္တေ သတိပိ ဝိပရီတောပမာ နာမ ဟောတိ။ “သုတာနုမိတေသု သုတသမ္ဗန္ဓော ဗလဝါ”တိ [ပရိဘာသေန္ဒုသေခရ ၁၁၂] ဝုတ္တတ္တာ ဧတ္ထ “မုနီ”တိ အဝိဇ္ဇမာနေပိ ပုဗ္ဗဒ္ဓေ “မုနိနော”တိ သုတတ္တာ လဗ္ဘမာနော “တဝါ”တိ တုမှသဒ္ဒသန္နိဓာနေန အာမန္တနတ္ထော ဝိညာယတိ။ ဧတ္ထ ဣဝပရိယာယော တုလျသဒ္ဒေါ အမ္ဗုဇဝိသေသနဘူတော အမ္ဗုဇဂတသဒိသတ္တံ ဝဒတိ, အာနနဂတသဒိသတ္တဉ္စ အမ္ဗုဇာနနာနံ သာဓာရဏဓမ္မော စ သာမတ္ထိယာ ဉာယတိစ္စာဒိကံ ဝုတ္တနယေန ဉာတဗ္ဗံ။ ဥပရိပိ ပါကဋဋ္ဌာနံ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗံ။

၁၈၈။ တဝါနန’မိဝ’မ္ဘောဇံ၊ အမ္ဘောဇ’မိဝ တေ မုခံ။

အညမညောပမာ သာ’ယံ၊ အညမညောပမာနတော။

၁၈၈။ “တဝ”ဣစ္စာဒိ။ အညမညောပမာနတောတိ အညမညဿ မုခဿ အမ္ဘောဇဿ စ အညမညေန တံဒွယေန ဥပမာနတော။

၁၈၈။ “တဝါနနိ”စ္စာဒိ။ “အမ္ဘောဇံ တဝါနနမိဝ, တေ မုခံ အမ္ဘောဇမိဝါ”တိ အယမုပမာ။ အညမညောပမာနတော အညမညဿ ဥပမာနတ္တာ အညမညောပမာ နာမ ဟောတိ။ အညမညဿ ဥပမာတိ စ, အညမညဿ ဥပမာနန္တိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ဝိဂ္ဂဟဒွယေပိ ပုဗ္ဗဝိဘတ္တိလောပေါ။ သဗ္ဗာဒီနံ ဗျတိဟာရလက္ခဏေန ဥတ္တရဝိဘတ္တိလောပေါ။ သမာသလက္ခဏေန အညတ္ထဿ

အပေက္ခာသိဒ္ဓတ္တာ မုခါပေက္ခာယ အညံ အမ္ဘောဇဉ္စ, အမ္ဘောဇာပေက္ခာယ အညံ မုခဉ္စ ကမေန ဥပမေယျာ နာမ။ အမ္ဘောဇာပေက္ခာယ အညံ မုခဉ္စ, မုခါပေက္ခာယ အညံ အမ္ဘောဇဉ္စ ဥပမာနံ နာမ။

၁၈၉။ ယဒိ ကိဉ္စိ ဘဝေ’မ္ဘောဇံ၊

လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမံ။

ဓာရေတုံ မုခသောဘံ တံ၊

တဝေ’တိ အဗ္ဘုတောပမာ။

၁၈၉။ “ယဒိ”စ္စာဒိ။ လောစနာနိ စ ဘမုယော စ, တာသံ ဝိဗ္ဘမော ယသ္မိံ, တံ, တာဒိသမမ္ဘောဇံ ကိဉ္စိ ကိမပိ ယဒိ ဘဝေ။ တမီဒိသမမ္ဘောဇံ တဝ မုခသောဘံ ဝဒနကန္တိံ ဓာရေတုံ နိသိဇ္ဈတေ။ ကိံ နွစ္ဆရိယမီဒိသန္တိ အဗ္ဘုတတ္ထဝိဘာဝနေန ဝဒနမမ္ဗုဇေနောပမီယတီတိ အယမဗ္ဘုတောပမာ ဉာတဗ္ဗာတိ။

၁၈၉။ “ယဒိ”စ္စာဒိ။ လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမံ လောစနဘမူနံ လီလာဝန္တံ ကိဉ္စိ အမ္ဘောဇံ ကိဉ္စိ အစ္ဆရိယံ ပဒုမံ ယဒိ ဘဝေ စေ သိယာ, တမမ္ဘောဇံ တဝ မုခသောဘံ ဝဒနကန္တိံ ဓာရေတုံ သမတ္ထော ဟောတိ။ ဣတိ ဤဒိသီ ဥပမာ အဗ္ဘုတောပမာ အဗ္ဘုတဓမ္မပကာသကတ္တာ အဗ္ဘုတောပမာ နာမ။ ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇမာနောပိ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေန ပရိကပ္ပိတော ပဒုမဂတော လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမသမ္ဗန္ဓော အမ္ဘောဇဝိသေသနေန “လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမ”န္တိ ဣမိနာ ဇောတိတော။ တသ္မာ အမ္ဘောဇံ လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမသမ္ဗန္ဓသင်္ခတဥပမာယ ဇောတကတ္တာ နိဿိတဝေါဟာရေန ဥပမာ, မုခံ ဥပမေယျန္တိ မုခဂတော လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမသမ္ဗန္ဓော ယဒိ မုခေ န ဘဝေယျ, တာဒိသံ မုခသောဘံ ဓာရေတုံ ကထံ သမတ္ထောတိ သာမတ္ထိယာ ဉာယတိ။ လောစနဗ္ဘမုဝိဗ္ဘမသင်္ခါတသာဓာရဏဓမ္မော ပန “လောစနာနိ စ ဘမုယော စေတိ စ, တာသံ ဝိဗ္ဘမော ယသ္မိ”န္တိ စ ဝိဂ္ဂဟေ

နိပ္ဖန္နေန ဘိန္နာဓိကရဏအညပဒတ္ထသမာသေန ဂုဏီဘူတဿပိ ဂဟိတတ္တာ ဝိညာယတိ [ဂဟဏဿ ဝိညာယမာနတ္တာ (က.)]။

၁၉၀။ သုဂန္ဓိ သောဘသမ္ဗန္ဓိ၊ သိသိရံသုဝိရောဓိ စ။

မုခံ တဝ’မ္ဗုဇံဝေ’တိ၊ သာ သိလေသောပမာ မတာ။

၁၉၀။ “သုဂန္ဓိ”စ္စာဒိ။ တဝ မုခံ အမ္ဘောဇမိဝ သိသိရံသုနောစန္ဒဿ ဝိရောဓိ ပစ္စနီကံ, မုခံ တံသမာနကန္တိတ္တာ အမ္ဗုဇဉ္စ တဒုဒယေ သင်္ကောစဘဇနတော။ သောဘသမ္ဗန္ဓိ ကန္တိယုတ္တံ, မုခမမ္ဗုဇဉ္စ။ သုဂန္ဓော အဿ အတ္ထီတိ သုဂန္ဓိ စ ဒွယမပီတိ ဧဝံ သိလေသပရိဂ္ဂဟေန မုခမ္ဗုဇာနံ ဥပမာယောဂတော သာ ယထာဝုတ္တာ သိလေသောပမာ မတာ။

၁၉၀။ “သုဂန္ဓိ”စ္စာဒိ။ တဝ မုခံ အမ္ဘောဇမိဝ သိသိရံသုဝိရောဓိ စန္ဒဿ ဝိရုဒ္ဓံ ဟောတိ တုလျတ္တာ။ ပဒုမံ ပန စန္ဒောဒယေန အတ္တနော သင်္ကောစနတ္တာ တဿ ဝိရုဒ္ဓံ ဟောတိ။ သောဘသမ္ဗန္ဓိ စ အနညသာဓာရဏမုခဂတကန္တိသမ္ဗန္ဓယုတ္တဉ္စ ဟောတိ။ ပဒုမံ ပန ပဒုမဂတကန္တိသမ္ဗန္ဓိနာ ယုတ္တံ ဟောတိ။ သုဂန္ဓိ စ စတုဇ္ဇာတိသုဂန္ဓဝဟနတော [။ဝမနတော (က.)] သုဂန္ဓိ စ ဟောတိ။ အမ္ဗုဇံ ပန ပဒုမသုဂန္ဓေနေဝ ယုတ္တံ ဟောတိ။ ဣတိ ဤဒိသီ ဥပမာ သိလေသောပမာ ဧကပဒါတိဟိတဥဘယတ္ထလက္ခဏေန သိလေသဝသေန ဝုတ္တတ္တာ သိလေသောပမာ နာမ ဟောတိ။ သိသိရာ သီတလာ အံသု ကန္တိ အဿေတိ စ, တဿ ဝိရုဇ္ဈတိ သီလေနေတိ စ, ပစ္စယသာမတ္ထိယဝသေန ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ အတ္ထာနံ လဗ္ဘနတော သိလိဿတိ အပရောပိ အတ္ထော ဧတ္ထ အလင်္ကာရေတိ စ, သိလေသဝသေန ဝုတ္တာ ဥပမာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ဧတ္ထ သုဂန္ဓော စ သောတသမ္ဗန္ဓော စ သိသိရံသုဝိရောဓိတ္တဉ္စေတိ ဣမေ ဥပမာနောပမေယျာနမမ္ဗုဇမုခါနံ တုလျဓမ္မော, တေသု အမ္ဗုဇဂတတုလျဓမ္မသမ္ဗန္ဓော သဓမ္မတ္တာ ဥပမာ နာမ ဟောတိ, သာ အမ္ဗုဇသမ္ဗန္ဓိနာ ဣဝသဒ္ဒေန

ဇောတိတာ, မုခဂတတုလျဓမ္မော ပန အဿတ္ထိတဿီလတ္ထေ ကတပစ္စယေ သတိပိ သာမတ္ထိယာယေဝ ဂမျတေ။

၁၉၁။ သရူပသဒ္ဒဝါစ္စတ္တာ၊ သာ သန္တာနောပမာ ယထာ။

ဗာလာ’ဝု’ယျာနမာလာ’ယံ၊ သာလကာနနသောဘိနီ။

၁၉၁။ “သရူပ”ဣစ္စာဒိ။ အယမုယျာနမာလာ ဗာလာဝ ဣတ္ထီ ဝိယ။ ကထံ? သာလကာနနသောဘိနီ ဗာလာ တာဝ သဟာလကေန ကေသသန္နိဝေသဝိသေသေန ဝတ္တတေ သာလကမာနနံ တေန သောဘတေ။ သာလကာနနသောဘိနီ ဥယျာနမာလာပိ သာလာနံ ရုက္ခဝိသေသာနံ ကာနနေန ဂဟနေန သောဘတေ, ဧဝရူပါ သာ တာဒိသီ သန္တာနောပမာ အာချာယတေ, ကသ္မာ? သိလေသောပမတ္တသဘာဝေပိ သရူပေန သဒိသေန သဒ္ဒေန “သာလကာနနသောဘိနီ”တွေဝံဝိဓေန သဒ္ဒသန္တာနေန ဝိသေသဘူတေန ဝါစ္စတ္တာ ပကာသိယတ္တာ တဿာဣတိ ဂမျတေ။ ယထေတိ နိဒဿနေ။

၁၉၁။ “သရူပေ”စ္စာဒိ။ သရူပသဒ္ဒဝါစ္စတ္တာ တုလျသုတိယာ အစ္ဆိန္နသမ္ဗန္ဓဝစနမာလာယ ဝုစ္စမာနတ္တာ သာ ဥပမာ သန္တာနောပမာ နာမ ဟောတိ, သိလေသတ္တေ သတိပိ ကတသမာသေဟိ ပဒသန္တာနေဟိ ဝုစ္စမာနတ္တာ သန္တာနောပမာ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ “ယထေ”တိ ဥဒါဟရတိ။ အယံ ဥယျာနမာလာ ဧသာ ဥယျာနပန္တိ သာလကာနနသောဘိနီ အလကသင်္ခါတကေသသန္နိဝေသသဟိတေန မုခေန သောဘမာနာ ဗာလာဝ အင်္ဂနာ ဣဝ သာလကာနနသောဘိနီ သာလဝနေဟိ သောဘမာနာ ဟောတိ။ ဥပမာနောပမေယျာနံ သမာနံ ရူပံ ယေသန္တိ စ, သရူပါ စ တေ သဒ္ဒါ စေတိ စ, တေဟိ ဝါစ္စာ ဥပမာတိ စ, တဿာ ဘာဝေါတိ စ, သန္တာနေန ယုတ္တာ ဥပမာတိ စ, ဥယျာနာနံ မာလာတိ စ, သဟ အလကေန ဝတ္တမာနန္တိ စ, တဉ္စ တံ အာနနဉ္စာတိ စ, တေန သောဘတိ သီလေနာတိ စ, သာလာနံ ကာနနန္တိ စ, တေန သောဘတိ သီလေနာတိ စ ဝါကျံ။

၁၉၂။ ခယီ စန္ဒော ဗဟုရဇံ၊ ပဒုမံ တေဟိ တေ မုခံ။

သမာနမ္ပိ သမုက္ကံသီ-တျ’ယံ နိန္ဒောပမာ မတာ။

၁၉၂။ “ခယီ”ဣစ္စာဒိ။ စန္ဒော ခယီ ခယော အစ္စယော ယဿေတိ, ပဒုမံ ဗဟုရဇံ ဗဟူနိ ရဇာနိ ပရာဂါဝယဝါ ယသ္မိန္တိ, တေဟိ ဧဝံဘူတေဟိ စန္ဒပဒုမေဟိ ကန္တိအာဒိနာ သမာနမ္ပိ သဒိသမ္ပိ သန္တံ တဝ မုခံ သမုက္ကံသိ ပရမုက္ကံသဝန္တံ, ခယသဒ္ဒဿ စ ရဇဿ စ ဒေါသေပိ ဝတ္တနတော, သဒ္ဒစ္ဆလေန ခယဿ ဒေါသရူပဿ ဗဟုရဇတ္တဿ စ တတ္ထာဘာဝတောတိ။ ဣတိ ဧဝရူပါ အယံ နိန္ဒောပမာ မတာ နိန္ဒိတေန စန္ဒာဒိနာ ခယဿောပမိတတ္တာ။

၁၉၂။ “ခယိ”စ္စာဒိ။ စန္ဒော ခယီ ပါဋိပဒတော ပဋ္ဌာယ ဒိနေ ဒိနေ ဧကမေကာယ ကလာယ သူရိယဿ အာသန္နဟေတု ခီယနသဘာဝယုတ္တော ဟောတိ, ပဒုမံ ဗဟုရဇံ ဗဟုရေဏုသမန္နာဂတံ ဟောတိ, တေဟိ စန္ဒပဒုမေဟိ သမာနမ္ပိ ကန္တိသုဂန္ဓာဒီဟိ သဒိသမ္ပိ တေ မုခံ တဝါနနံ သမုက္ကံသိ ခယရဇသဒ္ဒေဟိ ဒေါသဿာပိ ဝါစ္စတ္တာ သဒ္ဒစ္ဆလေဟိ ဂမျမာနဿ တာဒိသဿ ဒေါသဿ မုခေ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ အဓိကုက္ကံသဂုဏဝန္တံ ဟောတိ, ဣတိ ဤဒိသီ အယံ ဥပမာ နိန္ဒောပမာ နိန္ဒိတာနံ စန္ဒပဒုမာနံ မုခဿ ဥပမိတာတိ နိန္ဒောပမာ နာမ ဟောတိ, မုခဝိသေသနေန ဣဝသဒ္ဒပရိယာယေန သမာနသဒ္ဒေန မုခဂတသဓမ္မော ဇောတိတော ဟောတိ, ဥပမာသင်္ခတစန္ဒပဒုမဂတသဓမ္မောပိ ဒွီသု တုလျဓမ္မောပိ သာမတ္ထိယာ ဂမျတေ, အပိသဒ္ဒေါ စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗန္တရသမုစ္စယေ, သမုက္ကံသောတိ ဝတ္တဗ္ဗန္တရော။

၁၉၃။ အသမတ္ထော မုခေနိ’န္ဒု၊ ဇိန တေ ပဋိဂဇ္ဇိတုံ။

ဇဠော ကလင်္ကီ’တိ အယံ၊ ပဋိသေဓောပမာ သိယာ။

၁၉၃။ “အသမတ္ထော”ဣစ္စာဒိ။ ဇိန တေ မုခေန ဇဠော သီတော အကုသလော စ ကလင်္ကော မိဂလဉ္ဆနလက္ခဏော

ဒေါသော အဿ အတ္ထီတိ ကလင်္ကီ။ သဒ္ဒစ္ဆလေန ဒေါသကထနံ။ တာဒိသော ဣန္ဒု စန္ဒော ပဋိဂဇ္ဇိတုံ ဝိဝဒိတုံ အသမတ္ထော, မုခန္တု ဝိသဒံ အလင်္ကတဉ္စေတိ ကထမနေနာယံ သဒိသောတိ နိသေဓဒွါရေန သဓမ္မတာဝ ဂမ္မတေ, အယံ ပဋိသေဓောပမာ သိယာ။

၁၉၃။ “အသမတ္ထော”စ္စာဒိ။ ဟေ ဇိန တေ တုယှံ မုခေန ပဋိဂဇ္ဇိတုံ ဝိဝဒိတုံ ဇဠော သီတလော အဝိသဒေါ ကလင်္ကီ သသလက္ခဏော ဝါ သဒေါသော ဝါ ဣန္ဒု စန္ဒော အသမတ္ထော ဟောတီတိ, အယံ ဧဒိသီ ဥပမာ ပဋိသေဓောပမာ နာမ။ ကလင်္ကော အဿ အတ္ထီတိ ဝါကျံ။ ဧတ္ထ ဝိသဒေန ကလင်္ကရဟိတေန မုခေန သီတလော အဝိသဒေါ သဒေါသော စန္ဒော သမာနော ဘဝိတုမသမတ္ထောတိ ဧဝံ ပဋိသေဓဒွယေန ဣန္ဒမုခသင်္ခါတာနံ ဥပမာနောပမေယျာနံ တုလျဓမ္မသမ္ဗန္ဓဿ ပကာသိတတ္တာ သတိပိ နိန္ဒောပမာဘာဝေ ပဋိသေဓောပမာ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ “ပဋိဂဇ္ဇိတု”န္တိ ဣဒံ စန္ဒဿ ဝိသေသနတ္တာ စန္ဒဂတသဓမ္မံ ဇောတေတိ။

၁၉၄။ ကစ္ဆံ စန္ဒာရဝိန္ဒာနံ၊ အတိက္ကမ္မ မုခံ တဝ။

အတ္တနာဝ သမံ ဇာတ-မိတျ’သာဓာရဏောပမာ။

၁၉၄။ “ကစ္ဆ”မိစ္စာဒိ။ စန္ဒဿ အရဝိန္ဒဿ စ ကစ္ဆံ ပဒဝိံ အတိက္ကမ္မ အဝတ္ထရိယ တေသ’မဝကံသတော [အဝတ္ထုယတေသမဏံသတော (က.)], တဝ မုခံ အတ္တနော သရူပေနေဝ သမံ ဇာတမိတိ ဧဝရူပါ အသာဓာရဏတာဘိဓာနေန သဒိသတ္တပတီတိယာ အသာဓာရဏောပမေတိ နိဂဒျတေ။

၁၉၄။ “ကစ္ဆ”မိစ္စာဒိ။ ဟေ မုနိ တဝ မုခံ စန္ဒာရဝိန္ဒာနံ လောကပူဇိတာနံ သသိအမ္ဗုဇာနံ ကစ္ဆံ ပဒဝိံ အဝတ္ထံ ဝါ အတိက္ကမ္မ အတ္တနော အတုလျတ္တေန အတ္တနာ ဧဝ သမာနတ္တဝတ္ထုနော အဘာဝါ သမံ ဇာတံ, ဣတိ ဤဒိသာ ဥပမာ

အသာဓာရဏောပမာ အတုလျဓမ္မဘာဝဿ ပကာသနတော အသာဓာရဏောပမာ နာမ ဟောတိ။ ဣဟ ဥပမာဘူတာနံ စန္ဒာရဝိန္ဒာနံ မုခဿ ဟီနဘာဝပဋိပါဒနဒွါရေန စန္ဒာရဝိန္ဒေဟိ မုခံ တုလျန္တိ ပညာပနတော စန္ဒာရဝိန္ဒာ အသာဓာရဏောပမာ နာမ ဟောတိ။ သမသဒ္ဒေါ မုခဂတဿ သာဓာရဏဓမ္မံ ဇောတေတိ။ သေသံ သုဝိညေယျံ။

၁၉၅။ သဗ္ဗမ္ဘောဇပ္ပဘာသာရော၊ ရာသိဘူတောဝ ကတ္ထစိ။

တဝါ’နနံ ဝိဘာတီတိ၊ ဟောတာ’ဘူတောပမာ အယံ။

၁၉၅။ “သဗ္ဗ”ဣစ္စာဒိ။ ကတ္ထစိ ဧကဋ္ဌာနေ ရာသိဘူတော သဗ္ဗေသမမ္ဘောဇာနံ ပဘာသာရောဝ တဝါနနံ ဝိဘာတီတိ ဧဝံဘူတာ အယံ အဘူတောပမာ ဟောတိ။

၁၉၅။ “သဗ္ဗ”မိစ္စာဒိ။ ကတ္ထစိ ဌာနေ ရာသိဘူတော သဗ္ဗမ္ဘောဇပ္ပဘာသာရောဝ သကလပဒုမာနံ ဥတ္တမကန္တိပုဉ္ဇော ဝိယ တဝါနနံ ဝိဘာတိ ဝိသေသေန ပဘာတိ, ဣတိ ဤဒိသီ ဥပမာ အဘူတောပမာ အဝိဇ္ဇမာနဝတ္ထုနော ဥပမိတတ္တာ အဘူတောပမာ နာမ ဟောတိ။ အရာသိ ရာသိဘူတောတိ ဝိဂ္ဂဟော။ ဧတ္ထ ယောဇနာဝိဘူတော တာဒိသပဘာသာရာဘာဝတော အဝိဇ္ဇမာနတ္ထေန ပရိကပ္ပိတော။

၁၉၆။ ပတီယတေ’တ္ထဂမ္မာ တု၊ သဒ္ဒသာမတ္ထိယာ ကွစိ။

သမာသပ္ပစ္စယေဝါဒိ-သဒ္ဒယောဂံ ဝိနာ အပိ။

၁၉၆။ အတ္ထဂမ္မောပမံ ဒဿေတိ “ပတီယတေ”ဣစ္စာဒိ။ အတ္ထဂမ္မာ တု’ပမာ ကွစိ ကိသ္မိဉ္စိ ဌာနေ သမာသာဒိသဒ္ဒါနံ ယောဂံ ဝိနာ အပိ သဒ္ဒါနံ ပယောဂဝိသေသာဒိဂါဠှေန အညထာနုပပတ္တိလက္ခဏေန သာမတ္ထိယေန ပတီယတေ။

၁၉၆။ တိဝိဓံ သဒ္ဒဂမ္မောပမံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အတ္ထဂမ္မောပမံ ဒဿေတိ “ပတီယတေ”တျာဒိနာ။ အတ္ထဂမ္မာ တု

အတ္ထဂမ္မောပမာ ပန ကွစိ ဌာနေ သမာသပစ္စယေဝါဒိသဒ္ဒယောဂံ ဝိနာပိ တေသံ သဒ္ဒါနံ သမ္ဗန္ဓံ ဟိတွာပိ သဒ္ဒသာမတ္ထိယာ သမ္ဗန္ဓေ ပယုတ္တာဝသေသသဒ္ဒါနံ အတ္ထသတ္တိယာ ပတီယတေ။ သဒ္ဒါနံ သာမတ္ထိယန္တိ ဝိဂ္ဂဟော။

၁၉၇။ ဘိင်္ဂါနေ’မာနိ စက္ခူနိ၊ နာ’မ္ဗုဇံ မုခ’မေဝိ’ဒံ။

သုဗျတ္တသဒိသတ္တေန၊ သာ သရူပေါပမာ မတာ။

၁၉၇။ ဥဒါဟရတိ “ဘိင်္ဂေ”စ္စာဒိနာ။ န ဘိင်္ဂါ ဧတေ, ကိဉ္စရဟိ စက္ခူနိမာနိ, နမ္ဗုဇမေတံ, ကိန္တု မုခမေဝိဒန္တိ ဧဝရူပါ သာ သရူပေါပမာ မတာ ဘိင်္ဂါဒီနမဝိပရီတသရူပဿ ဒီပနတော။ တေနာဟ “သုဗျတ္တေ”တျာဒိ။ သုဗျတ္တေန ဘိင်္ဂစက္ခူနံ အမ္ဗုဇမုခါနဉ္စ ပရိဖုဋေန သဒိသတ္တေန စဉ္စလတ္တကန္တျာဒိလက္ခဏေန တေနေဝါဘေဒသင်္ကာပုဗ္ဗမေဝ ဝိဝေစိတံ အညတြ စက္ခာဒီသု ယံ ဘိင်္ဂါဒိညာဏမုပ္ပန္နံ, တဿ ပစ္စက္ခာနတော ဥပမာဇောတကာနမိဝါဒီနမဘာဝေပိ ဘိင်္ဂလောစနာဒီနံ သဒိသတ္တံ ပတီယတေ သာမတ္ထိယတော။ ဧဝမုပရိပိ ယထာယောဂံ။

၁၉၇။ ဣဒါနိ ဥဒါဟရဏမာဟရတိ “ဘိင်္ဂါနိ”စ္စာဒိနာ။ ဣမာနိ ဘိင်္ဂါနိ ဘမရာ န ဘဝန္တိ, ကိဉ္စရဟိ စက္ခူနိ။ အမ္ဗုဇံ န ဣဒံ ပဒုမံ န ဟောတိ, ကိန္တု မုခမေဝါတိ။ ဤဒိသီ သာ ဥပမာ သုဗျတ္တသဒိသတ္တေန သုပါကဋေန ဘိင်္ဂလောစနာနံ အမ္ဗုဇမုခါနဉ္စ တုလျဘာဝေန သရူပေါပမာ နာမ ဟောတိ။ ဧတ္ထ သမာသပစ္စယဣဝါဒိသဒ္ဒပယောဂါဘာဝေပိ “ဘိင်္ဂါနေမာနိ စက္ခူနိ”စ္စာဒိနာ စက္ခုမုခေသု ဘိင်္ဂအမ္ဗုဇန္တိ ဝိပရီတပဝတ္တဗုဒ္ဓိံ ပဋိသေဓေတွာ စက္ခုမုခဝိဓာနတော စဉ္စလတ္တကန္တိမတ္တာဒီသု သုဗျတ္တံ တုလျတ္တံ ဝိနာ စက္ခုမုခေသု ဘိင်္ဂမ္ဗုဇဗုဒ္ဓိံ ကီဒိသမုပ္ပဇ္ဇတီတိ အညထာနုပပတ္တိလက္ခဏသာမတ္ထိယာ ဥပမာနဘူတာနံ ဘိင်္ဂမ္ဗုဇာနံ ဥပမေယျဘူတာနံ စက္ခုမုခါနဉ္စ သဒိသတ္တံ ဉာယတိ။ သုဋ္ဌု ဗျတ္တံ ပါကဋန္တိ စ, တဉ္စ တံ သဒိသတ္တဉ္စာတိ စ, သမာနံ ရူပံ သဘာဝေါ ယဿာ ဥပမာယာတိ စ, သာ စ သာ ဥပမာ စာတိ စ ဝါကျံ။

၁၉၈။ မယေဝ မုခသောဘာ’ဿေ-တျလ’မိန္ဒု ဝိကတ္ထနာ။

ယတော’မ္ဗုဇေပိသာ’တ္ထီတိ၊ ပရိကပ္ပောပမာ အယံ။

၁၉၈။ “မယေဝိ”စ္စာဒိ။ ဣန္ဒု စန္ဒ, အဿ မုနိနော မုခသောဘာ ဝဒနဇုတိ မယေဝ, နာညတြာတိ ဧဝရူပါ ဝိကတ္ထနာ အတ္ထပသံသနေန အလမိတိ ပဋိသေဓော။ ကိမိတိ? ယတော ယသ္မာ ကာရဏာ သာ မုခသောဘာ အမ္ဗုဇေပိ န ကေဝလမိန္ဒုမှိ အတ္ထိ, နော နတ္ထီတိ အသတောပိ တထာ ဝိကတ္ထနဿ ပရိကပ္ပနတော ဝဒနမိန္ဒုနောပမီယတီတိ ဧဝရူပါ အယံ ပရိကပ္ပောပမာ။

၁၉၈။ “မယေ”စ္စာဒိ။ ဟေ ဣန္ဒု အဿ ဣမဿ လောကသာမိနော မုခသောဘာ ဝဒနကန္တိ ဧကကေ မယိ ဧဝ, ဤဒိသီ ဝိကတ္ထနာ အတ္တသိလာဃေန အလံ နိပ္ပယောဇနံ။ ကသ္မာတိ စေ? ယတော သာ မုခသောဘာ အမ္ဗုဇေပိ အတ္ထိ, တသ္မာတိ။ ဣတိ ဤဒိသာ အယံ ဥပမာ ပရိကပ္ပောပမာ နာမ ဟောတိ။ ယတောတိ အနိယမနိဒ္ဒိဋ္ဌကာရဏံ ပန အမ္ဗုဇေပိ သာ အတ္ထီတိ ဒဿိယမာနံ ပဒုမေပိ တဿ အတ္ထိတ္တမေဝ။ ပရိကပ္ပနာယ ဝုတ္တာ ဥပမာတိ ဝိဂ္ဂဟော။ ဣဓ စန္ဒဿ အဝိဇ္ဇမာနဝိကတ္ထနဿ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေန ပရိကပ္ပနတော သဓမ္မဇောတကသဒ္ဒန္တရေ အသတိပိ ဥပမာနဘူတဣန္ဒုနော စ ဥပမေယျဘူတမုခဿ စ သဒိသတ္တံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ သဒိသတ္တံ ဝိနာ ဝတ္တုနော တာဒိသကပ္ပနာ ကထံ ဟောတီတိ ဣမာယ အတ္ထသတ္တိယာ ဂမျတေ။

၁၉၉။ ကိံ ဝါ’မ္ဗုဇ’န္တောဘန္တာလိ၊

ကိံ လောလနယနံ မုခံ။

မမ ဒေါလာယတေ စိတ္တ-

မိစ္စ’ယံ သံသယောပမာ။

၁၉၉။ “ကိံ ဝါ”ဣစ္စာဒိ။ အန္တော ဘန္တာ အလီ ဘမရာ ယသ္မိံ, တမီဒိသမမ္ဗုဇံ ကိံ ဝါ။ လောလာနိ စပလာနိ နယနာနိ ယသ္မိံ, တာဒိသံ ဝါ။ ဇိန တဝေဒံ မုခံ ကိန္တိ မမ စိတ္တံ

ဒေါလာယတေ ဒေါလေဝါစရတိ။ ဧဝံ ပက္ခဒွယပရိဂ္ဂဟေန သံသယတီတိ အတ္ထော။ ဣစ္စယမီဒိသီ သံသယဝေသေန အမ္ဗုဇမုခါနမောပမာဝဂမာ သံသယောပမာ။

၁၉၉။ “ကိံ ဝါ’မ္ဗုဇေ”စ္စာဒိ။ အန္တောဘန္တာလိ အဗ္ဘန္တရေ ဘမမာနဘမရဝန္တံ အမ္ဗုဇံ ကိံ ဝါ, တုယှံ လောလနယနံ စဉ္စလနေတ္တံ မုခံ ကိံ ဝါတိ မမ စိတ္တံ ဒေါလာယတေ ဥဘယသမ္ဘမဇနနတော ဒေါလာ ဝိယ ဟောတိ။ ဣတိ အယံ ဧဝရူပါ ဥပမာ သံသယောပမာ ဒွိန္နံ သဒိသတ္တဿ သံသယေန ပကာသိတတ္တာ သံသယောပမာ နာမ ဟောတိ။ အန္တော ဘန္တာ အလီ ယသ္မိန္တိ စ, လောလာနိ နယနာနိ ယသ္မိန္တိ စ, ဒေါလာ ဝိယ အာစရတီတိ စ, သံသယေန ဝုတ္တာ ဥပမာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ ဣဟာပိ သဓမ္မပကာသကေ သဒ္ဒန္တရေ အသတိပိ ယထာဝုတ္တဝိသေသနဒွယေန ဝိသိဋ္ဌာနံ ဒွိန္နံ အမ္ဗုဇမုခါနံ သံသယနိမိတ္တေ တုလျတ္တေ အသတိ ကထံ သံသယော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣမိနာ သာမတ္ထိယေနေဝ တုလျဓမ္မသမ္ဗန္ဓော ဂမျတေ။

၂၀၀။ ကိဉ္စိ ဝတ္ထုံ ပဒဿေတွာ၊

သဓမ္မဿာ’ဘိဓာနတော။

သာမျပ္ပတီတိသဗ္ဘာဝါ၊

ပတိဝတ္ထူပမာ ယထာ။

၂၀၀။ “ကိဉ္စိ”ဣစ္စာဒိ။ ကိဉ္စိ ဝတ္ထုမိစ္ဆိတံ သမ္ဗုဒ္ဓါဒိကံ ဥပဒဿေတွာ သဓမ္မဿ တေန ဝတ္ထုနာ ကေနစိ အာကာရေန သဒိသဿ အညဿ ဝတ္ထုနော အဘိဓာနတော သာမျဿ တေသံ ဒွိန္နံ သဒိသတ္တဿ ပတီတိယာ အဝသာယဿ သမ္ဘာဝါ ဝိဇ္ဇမာနတ္တေန ပတိဝတ္ထူပမာ ဝုစ္စတေ။ ပတိဝတ္ထုနာ တထာဝိဓေနာဓိဂတဿ ဝတ္ထုနော တုလျတာ ပဋိပါဒိတာ။ ယထေတျုဒါဟရတိ။

၂၀၀။ “ကိဉ္စိ”စ္စာဒိ။ ကိဉ္စိ ဝတ္ထုမိစ္ဆိတံ ဇိနာဒိကိဉ္စိပဒတ္ထံ ဥပဒဿေတွာ ပဌမံ နိဒဿေတွာ သဓမ္မဿ ပဋိပါဒနီယအတ္ထေန

သဟ ကိဉ္စိ အာကာရေန သဒိသဘာဝဿ ကဿစိ ဝတ္ထုနော အဘိဓာနတော ကထနတော သာမျပ္ပတီတိသဗ္ဘာဝါ သဒိသတာသမ္ဗန္ဓိနော ပရိဇာနနဿ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ပတိဝတ္ထူပမာ ဝတ္ထုနော ဥပဋ္ဌိတဿ ဇိနာဒိပဒတ္ထဿ တုလျတ္ထပကာသနတော နာမေန ပတိဝတ္ထူပမာ နာမ။ သမာနော ဓမ္မော ယဿ ဝါ ပါရိဇာတာဒိနော ဣတိ စ, သမာနာနံ တုလျာနံ ဥပမာနောပမေယျာနံ ဘာဝေါတိ စ, သာမျဿ ပတီတိ စ, သာမျပ္ပတီတိယာ သဗ္ဘာဝေါတိ စ, ပတိဝတ္ထုနာ ဝုတ္တာ ဥပမာတိ စ ဝါကျံ။ ယထာတိ ဥဒါဟရတိ။

၂၀၁။ ဇနေသု ဇာယမာနေသု၊

နေ’ကောပိ ဇိနသာဒိသော။

ဒုတိယော နနု နတ္ထေဝ၊

ပါရိဇာတဿ ပါဒပေါ။

၂၀၁။ “ဇနေသု”စ္စာဒိ။ ဇာယမာနေသု ဇနေသု မဇ္ဈေ ဧကောပိ ဇနော ဂုဏဝါ ဇိနသာဒိသော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသမာနော န ဝိဇ္ဇတီတျေကံ တာဝ ဝတ္ထု ဥပဒဿိတံ, ဒုတိယော ဣစ္စာဒိ ပတိဝတ္ထူပမဒဿနံ, နနူတျနုမတိယံ, ပါရိဇာတဿ ဒိဗ္ဗရုက္ခဝိသေသဿ ဒုတိယော သမာနော ပါဒပေါ နတ္ထေဝ။ ပါရိဇာတောယေဝ ရုက္ခဇာတီသု ဥတ္တမော, တထာ ဇိနော ဇနေသူတိ။

၂၀၁။ “ဇနေသု”စ္စာဒိ။ ဇာယမာနေသု ဇနေသု ဧကောပိ ဇိနသာဒိသော သမ္ဗုဒ္ဓသဒိသော နတ္ထိ, ပါရိဇာတဿ ရုက္ခဿ ဒုတိယော တေန သမော ဒုတိယော ပါဒပေါ ရုက္ခော နတ္ထိ ဧဝ နနု, နနူတိ အနုညာယံ။ တေန သဗ္ဗညုနော အညေန အတုလျဘာဝံ အနုဇာနာတိ။ ဣဟ ပါရိဇာတရုက္ခဿ အညေဟိ ရုက္ခေဟိ ဥတ္တမတ္တဉ္စ ဗုဒ္ဓဿ အညေသု သတ္တေသု ဥတ္တမတ္တဉ္စာတိ ဣဒံ ဒွယံ ဥပမာနောပမေယျဘူတာနံ ဒွိန္နံ ဝတ္ထူနံ သာမျံ နာမ, ဧတံ သာမျံ ဝုတ္တတ္ထဿ သမတ္ထနဝသေန ပတိဝတ္ထုဘူတပါရိဇာတဿ ရုက္ခေဟိ အသမာနတ္တကထနေနေဝ ဇောတိတံ ဟောတိ။

၂၀၂။ ဝါကျတ္ထေနေဝ ဝါကျတ္ထော၊

ယဒိ ကောစျု’ပမီယတေ။

ဣဝယုတ္တဝိယုတ္တတ္တာ၊

သာ ဝါကျတ္ထောပမာ ဒွိဓာ။

၂၀၂။ ဝါကျတ္ထဝိသယောပမံ ဒဿေတိ “ဝါကျတ္ထေနေဝိ”စ္စာဒိနာ။ ဝါကျတ္ထော ကြိယာကာရကသမ္ဗန္ဓဝိသေသော, တေနေဝ, န ပဒတ္ထမတ္တေန ဝါကျတ္ထော ဝုတ္တလက္ခဏော ကောစိ ဝတ္တုမိစ္ဆိတော ကောစိ ယဒိ ဥပမီယတေ သဒိသော ကထျတေ, သာ ဝါကျတ္ထောပမာ ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇတေ။ ကထံ? ယုတ္တာ စ ဝိယုတ္တာ စ ယုတ္တဝိယုတ္တာ, ဣဝေန အတ္ထနိဒ္ဒေသောယံ ယုတ္တဝိယုတ္တာ ဥပမာ, တဿာ ဘာဝါ ကာရဏာ ဒွိဓာတိ အဓိကတံ။

၂၀၂။ ဣဒါနိ ဝါကျတ္ထဝိသယောပမံ ဒဿေတိ “ဝါကျတ္ထေ”စ္စာဒိနာ။ ဝါကျတ္ထေနေဝ ကြိယာကာရကသမ္ဗန္ဓဝိသေသသင်္ခတသမုဒါယဘူတေန ဝါကျတ္ထေန ကောစိ ဝတ္တုမိစ္ဆိတော ယော ကောစိ ဝါကျတ္ထော ဝုတ္တလက္ခဏော ယဒိ ဥပမီယတေ သဒိသဘာဝေန ကထီယတေ, သာ ဥပမာ ဝါကျတ္ထောပမာ နာမ ဟောတိ။ ဣဝယုတ္တဝိယုတ္တတ္တာ ဣဝယုတ္တဝိယုတ္တဝသေန ဒွိဓာ ဒွိပ္ပကာရာ။ ဧတ္ထ “ဣဝါ”တိ ဣဝါဒီနမတ္ထဿ ဂဟိတတ္တာ ဣဝသဒ္ဒေါပိ တပ္ပရိယာယသဒ္ဒါပိ ဂယှန္တေ။

ဣဝယုတ္တ

၂၀၃။ ဇိနော သံက္လေသတတ္တာနံ၊

အာဝိဘူတော ဇနာန’ယံ။

ဃမ္မသန္တာပတတ္တာနံ၊

ဃမ္မကာလေ’မ္ဗုဒေါ ဝိယ။

၂၀၃။ ဥဒါဟရတိ “ဇိနော”ဣစ္စာဒိ။ သံက္လေသေဟိ ဒသဝိဓေဟိ တတ္တာနံ သန္တာပံ အနုပ္ပတ္တာနံ ဇနာနံ အယံ ဇိနော

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ အာဝိဘူတော ကတကိစ္စတ္တာ သမ္မာသမ္ဗောဓာဓိဂမေန လောကေ ပါတုဘူတော။ ဧကံ တာဝ ဝါကျမုပမေယျဘူတံ။ ကိမိဝေတျာဟ “ဃမ္မေ”စ္စာဒိ။ ဃမ္မသန္တာပေန တတ္တာနံ ဇနာနံ ဃမ္မကာလေ ဂိမှာနသမယေ အမ္ဗုဒေါ မေဃော ဝိယာတိ ဒုတိယဝါကျမုပမာနဘူတမိတျယမိဝယုတ္တာ ဝါကျတ္ထောပမာ။ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗုတ္တရဝါကျတ္ထာနံ ဝိသေသျဝိသေသနဘာဝေါ ဧကဝါကျတ္ထတ္တာဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဧဝမုပရိပိ။

၂၀၃။ ဥဒါဟရတိ “ဇိနော”စ္စာဒိနာ။ အယံ ဇိနော ဧသော ဇိတပဉ္စမာရော သတ္ထာ သံက္လေသတတ္တာနံ အနေကပ္ပကာရ ကိလေသသန္တာပတတ္တာနံ ဇနာနံ အာဝိဘူတော ကတကိစ္စော ဟုတွာ သဗ္ဗညုတညာဏာဓိဂမေန လောကေ ဥပဋ္ဌိတော။ ကေန သန္တတ္တဿ ကဿစိ ကိမိဝေတိ စေ? ဃမ္မသန္တာပတတ္တာနံ ဇနာနံ ဃမ္မကာလေ ဂိမှသမယေ အမ္ဗုဒေါဝိယ မေဃော ဣဝ။ ဣဟ ဥတ္တရဝါကျတ္ထော ဘေဒကတ္တာ ဝိသေသနံ ဟောတိ, ပုဗ္ဗဝါကျတ္ထော ပန ဘေဒျတ္တာ ဝိသေသျော ဟောတိ။ ဧဝံ ဝါကျဘေဒေ သတိပိ ဝါကျတ္ထော ဧကောဝေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဧဝမုတ္တရတြာပိ။ ဥတ္တရဝါကျေ ဣဝသဒ္ဒေါ တသ္မိံယေဝ ဂုဏဂုဏီပဒတ္ထာနံ သဒိသတ္တံ ဒီပေတိ, ပုဗ္ဗဝါကျေ ဂုဏဂုဏီနံ သဒိသတ္တံ ပန ဥတ္တရဝါကျတ္ထဿ ပုဗ္ဗဝါကျေန သမာနတ္တံ ဝိနာ အညထာနုပပတ္တိယာ ဉာယတိ။ သံက္လေသေဟိ တတ္တာတိ စ, ဃမ္မော ဧဝ သန္တာပေါတိ စ, တေန တတ္တာတိ စ, ဃမ္မော ဧဝ ကာလောတိ စ ဝါကျံ။

ဣဝဝိယုတ္တ

၂၀၄။ မုနိန္ဒာနန’မာဘာတိ၊ ဝိလာသေကမနောဟရံ။

ဥဒ္ဓံ သမုဂ္ဂတဿာပိ၊ ကိံ တေ စန္ဒ ဝိဇမ္ဘနာ။

၂၀၄။ ဒုတိယမာဟ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာဒိနာ။ ဝိလာသေန ဧကမတုလျံ မနောဟရံ ဒုတိယဿ တာဒိသဿာဘာဝတော

မုနိန္ဒာနနံ အာဘာတိ အတိသယေန သောဘတေတိ ဧကံ တာဝ ဝါကျမုပမေယျဘူတံ။ ဘော စန္ဒ ဥဒ္ဓံ ဂဂနတလံ သမုဂ္ဂတဿာပိ အဗ္ဘုဋ္ဌိတဿာပိ တေ တဝ ဝိဇမ္ဘနာ သာဟံကာရပရိဗ္ဘမနေန ကိံ ပယောဇနံ န ကိံပိ, တံသဒိသသောဘာသမ္ပတ္တိယာဘာဝတော။ အသဒိသတ္တံ မုနိန္ဒာနနဿ တဿ တတောပိ ဥဒ္ဓမုဂ္ဂစ္ဆတော ဝိလာသမတ္တမေဝ [ပိယာသမတ္တမေဝ (က.)] ဖလသမ္ဘဝတောတိ ဒုတိယဝါကျမုပမာနဘူတံ။ တထာ ဟေတ္ထ သဗ္ဗထာ သဒိသတာပတီတိယာ ကရိယမာနာနမုဂ္ဂမနဝိဇမ္ဘနာနံ ပဋိက္ခေပေန ကထဉ္စိပိ မုခစန္ဒာနံ သာဓမ္မပတီတိ ဥပမာဝဂမောတိ အယမိဝဝိယုတ္တဝါကျတ္ထောပမာ။

၂၀၄။ ဣဒါနိ ဣဝဝိယုတ္တဝါကျတ္ထောပမံယေဝ ဥဒါဟရတိ “မုနိန္ဒာနနိ”စ္စာဒိနာ။ ဝိလာသေကမနောဟရံ လီလာယ အတုလျံ တတောယေဝ မနောဟရံ မုနိန္ဒာနနံ သဗ္ဗညုနော ဝဒနံ အာဘာတိ အတိဒိဗ္ဗတိ, တသ္မာ ဟေ စန္ဒ ဥဒ္ဓံ ဥစ္စံ နဘံ သမုဂ္ဂတဿာပိ တေ တုယှံ ဝိဇမ္ဘနာ အဟံကာရေန ပရိဗ္ဘမနေန ကိံ ပယောဇနံ။ ဣဟ ပုဗ္ဗဝါကျတ္ထဿ ဥတ္တရဝါကျတ္ထော ဣဝဝိယုတ္တောပမာ နာမ ဟောတိ။ တထာ ဟိ “သဗ္ဗထာ မုခေန သဒိသော ဘဝါမီ”တိ မာနံ ကရောန္တဿ စန္ဒဿ ဂဂနတလာရောဟောပိ ဝိဇမ္ဘနဉ္စေတိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ပဋိက္ခေပေန မုခစန္ဒာနံ ဝိလာသေကမနောဟရတ္တံ ကန္တိမတ္တသင်္ခါတသဒိသတ္တံ ဣဝါဒီနမဘာဝေပိ ဝိညာယတီတိ ကတွာ ဥတ္တရဝါကျတ္ထော ပုဗ္ဗဝါကျတ္ထဿ ဥပမာ စ ဝိသေသနဉ္စ ဟောတိ။ ဝိလာသေန ဧကမတုလျန္တိ စ, တဉ္စ တံ မနောဟရဉ္စာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ အပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော။

၂၀၅။ သမုဗ္ဗေဇေတိ ဓီမန္တံ၊ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကံ တု ယံ။

ဥပမာဒူသနာယာ’လ-မေတံ ကတ္ထစိ တံ ယထာ။

၂၀၅။ ဒေါသပရိစ္ဆေဒေ ဒုဋ္ဌာလင်္ကတီတိမုပမာလင်္ကာရဒူသနံ ဒဿေတုမာဟ “သမုဗ္ဗေဇေတိ”စ္စာဒိ။ ယံ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကံ တု, အာဒိသဒ္ဒေန ဘိန္နဝစနဟီနတာအဓိကတာဒီနံ ပရိဂ္ဂဟော။ တုသဒ္ဒေါ အတ္ထဇောတကော, တထာပီတိ အတ္ထော။ ဓီမန္တံ မေဓာဝိံ သမုဗ္ဗေဇေတိ န ပီဏေတိ, ဧတံ ဘိန္နလိင်္ဂဒိကံ ကတ္ထစိ န သဗ္ဗတ္ထ ဥပမာဒူသနာယ ဝိရောဓတ္ထံ အလံ သမတ္ထံ။ “တံ ယထေ”တိ ဥဒါဟရတိ။

၂၀၅။ ဒေါသပရိစ္ဆေဒေ ဒေါသာနမနုဒ္ဒေသာဝသာနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာယ ဒုဋ္ဌာလင်္ကတိယာ ဒဿေတဗ္ဗဥဒါဟရဏေ -

“ဒုဋ္ဌာလင်္ကရဏံ တေတံ၊ ယတ္ထာလင်္ကာရဒူသနံ။

တဿာလင်္ကာရနိဒ္ဒေသေ၊ ရူပမာဝိဘဝိဿတီ”တိ။

ကတပဋိညာနုသာရေန ဣဒါနိ ဒဿေတုမာဟ “သမုဗ္ဗေဇေတိ”စ္စာဒိ။ ယံ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကံ တု ဝက္ခမာနံ ယံ ဘိန္နလိင်္ဂဝစနာဒိကံ ပန ဓီမန္တံ ပညဝန္တံ ကဝိံ သမုဗ္ဗေဇေတိ “ဧဝံ နာမ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ”တိ ဥဗ္ဗေဂံ ဇနေတိ, ဧတံ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကံ ဥပမာဒူသနာယ ယထာဝုတ္တဥပမာဝိနာသနတ္ထံ ကတ္ထစိ “ဣတ္ထီဝါယံ ဇနော ယာတိ”ဣစ္စာဒိဝတ္တဗ္ဗဝိသယတော အညတ္ထ အလံ သမတ္ထံ။ “တံ ယထာ”တိ ဥဒါဟရတိ။ ဘိန္နံ ဝိသဒိသဉ္စ တံ လိင်္ဂဉ္စေတိ စ, တံ အာဒိ ယဿ ဝိသဒိသဝစနာဒိနောတိ စ, ဥပမာယ ဒူသနမိတိ စ ဝါကျံ။

၂၀၆။ ဟံသီဝါ’ယံ သသီ ဘိန္န-

လိင်္ဂါ’ကာသံ သရာနိဝ။

ဝိဇာတိဝစနာ ဟီနာ၊

သာ’ဝ ဘတ္တော ဘဋော’ဓိပေ။

၂၀၆။ “ဟံသီဝါယ”န္တိ အယံ သသီ စန္ဒော ဟံသီဝ ဟံသီသဒိသော။ ဘိန္နလိင်္ဂါ ဘိန္နလိင်္ဂေါပမာ။ “အာကာသံ သရာနိဝါ”တိ ဝိဇာတိဝစနာ ဝိသဒိသဝစနောပမာ။ “ဘဋော အဓိပေ သာမိနိ

သာဝ ဘတ္တော”တိ ဟီနာ ဟီနောပမာ ကုက္ကုရဿ ဟီနေန ဇာတျာဒိနာ အဓိကဿ ဥပမိတတ္တာ။

၂၀၆။ “ဟံသိ”စ္စာဒိ။ အယံ သသီ စန္ဒော ဟံသီ ဣဝ ဟံသိဓေနူဝ ဟောတိ။ ဣစ္စာဒိကောပမာ ဘိန္နလိင်္ဂါ ဥပမေယျတော ဘိန္နလိင်္ဂတ္တာ ဘိန္နလိင်္ဂေါပမာ နာမ ဟောတိ။ အာကာသံ နဘံ သရာနိဝါတိ အယံ ဝိဇာတိဝစနာ ဥပမေယျေန ဝိသဒိသဝစနတ္တာ ဝိဇာတိဝစနောပမာ နာမ ဟောတိ။ အဓိပေ သာမိနိ ဘဋော သေဝကော သာဝ သုနခေါ ဣဝ ဘတ္တောတိ အယံ ဟီနာ ဇာတိဟီနေန သုနခေန ဥတ္တမဿ ပုရိသဿ ဥပမိတတ္တာ ဟီနောပမာ နာမ ဟောတိ။ ဘိန္နံ လိင်္ဂမေတိဿာတိ စ, ဝိဝိဓာ ဇာတိ သဘာဝေါ အဿေတိ စ, ဝိဇာတိ ဝစနံ အဿာ ဥပမာယာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၂၀၇။ ခဇ္ဇောတော ဘာနုမာလီဝ၊

ဝိဘာတီတျဓိကောပမာ။

အဖုဋ္ဌတ္ထာ ဗလမ္ဘောဓိ၊

သာဂရော ဝိယ သံခုဘိ။

၂၀၇။ “ခဇ္ဇောတော”ဣစ္စာဒိ။ ခဇ္ဇောတော ဘာနုမာလီဝ သူရိယော ဝိယ ဝိဘာတီတျဓိကောပမာ အဓိကေန ဟီနဿ ဥပမိတတ္တာ။ ဗလမ္ဘောဓိ သေနာသာဂရော သာဂရော ဝိယ သံခုဘီတိ အဖုဋ္ဌတ္ထောပမာ “ဗလမ္ဘောဓီ”တိ ရူပကေန သေနာယ မဟန္တတ္တာဝဂမတော ပုန “သာဂရော ဝိယာ”တိ ဥပမာယ ကဿစိ ဝိသေသတ္ထဿ အသံဖုဋ္ဌတ္တာ။

၂၀၇။ “ခဇ္ဇောတော”စ္စာဒိ။ “ခဇ္ဇောတော ဘာနုမာလီဝ ဝိဘာတီ”တိ အယံ အဓိကောပမာ အဓိကာယ ဥပမာယ ဥပမိတတ္တာ အဓိကောပမာ နာမ ဟောတိ။ “ဗလမ္ဘောဓိ သေနာသမုဒ္ဒေါ သာဂရော ဝိယ သံခုဘီ”တိ အယံ အဖုဋ္ဌတ္ထာ သေနာယ မဟတ္တံ “ဗလမ္ဘောဓီ”တိ တိရောဘူတဥပမာယေဝ

အဝဂတံ, တသ္မာ ပုန “သာဂရော ဝိယာ”တိ ဥပမာယ ဖုသိတဗ္ဗတ္ထဿာဘာဝါ အဖုဋ္ဌတ္ထောပမာ နာမ ဟောတိ။ အဖုဋ္ဌော အတ္ထော ဧတိဿာတိ စ, ဗလံ ဧဝ အမ္ဘောဓီတိ စ ဝါကျံ။

၂၀၈။ စန္ဒေ ကလင်္ကော ဘိင်္ဂေါဝေ-

တျု’ပမာပေက္ခိနီ အယံ။

ခဏ္ဍိတာ ကေရဝါကာရော၊

သကလင်္ကော နိသာကရော။

၂၀၈။ “စန္ဒေ”ဣစ္စာဒိ။ ကလင်္ကော ဘိင်္ဂေါ ဝိယာတျယမုပမာ “စန္ဒေ ကုသုမဂစ္ဆသဒိသေ” ဣတျုပမန္တရမပေက္ခတေတိ ယတော စန္ဒေ ဘိင်္ဂေါ န သမ္ဘဝတိ, ပုပ္ဖဂစ္ဆေ တု သမ္ဘဝတီတိ အယမုပမာ ဥပမာပေက္ခိနီ။ သကလင်္ကော သသလက္ခဏော နိသာကရော စန္ဒော ကေရဝါကာရော ကုမုဒသန္နိဘောတိ ခဏ္ဍိတောပမာ ကေရဝဿ အန္တောကဏှတ္တံ ပဋိပါဒေတုံ “သဘိင်္ဂကေရဝါကာရော”တိ ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ။

၂၀၈။ “စန္ဒေ”စ္စာဒိ။ “စန္ဒေ ကလင်္ကော ဘိင်္ဂေါ ဣဝါ”တိ အယံ ဥပမာပေက္ခိနီ စန္ဒဿဥပမာဘူတပုပ္ဖဂစ္ဆကာဒိအပေက္ခနတော ဥပမာပေက္ခိနီ နာမ ဟောတိ။ စန္ဒေ ဘိင်္ဂပဝတ္တိယာ အဘာဝတော တဿ ဝိသယဘူတပုပ္ဖဂစ္ဆကာဒိ စန္ဒဿ ဥပမတ္တေန ဂဟေတွာ အဝုတ္တတ္တာ ဒုဋ္ဌာတိ အဓိပ္ပာယော။ သကလင်္ကော ကလင်္ကသဟိတော နိသာကရော စန္ဒော ကေရဝါကာရော ကုမုဒသဒိသောတိ အယံ ခဏ္ဍိတာ စန္ဒဂတံ ကဏှတ္တံ ပကာသေတုံ “သဘိင်္ဂကေရဝါကာရော”တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဘိင်္ဂေါပမာဘာဝဿ ခဏ္ဍိတတ္တာ ခဏ္ဍိတောပမာ နာမ ဟောတိ။ ဥပမံ အပေက္ခတီတိ စ, ခဏ္ဍံ ဣတာ ဂတာတိ စ, ခဏ္ဍေန ဣတာ ယုတ္တာ ဝါတိ စ, ကေရဝဿာကာရော အဿေတိ စ, သဟ ကလင်္ကေန ဝတ္တတီတိ စ ဝါကျံ။

၂၀၉။ ဣစ္စေဝမာဒိရူပေသု၊ ဘဝန္တိ ဝိဂတာဒရာ။

ကရောန္တိ စာ’ဒရံ ဓီရာ၊ ပယောဂေ ကွစိဒေဝ တု။

၂၀၉။ ဝုတ္တံ နိဂမေတိ “ဣစ္စေဝ”မာဒိနာ။ ရူပေသု ပယောဂေသု။ ဝိဂတော အပဂတော အာဒရော သမ္ဘာဝနာ ယေသံ တထာ ဘဝန္တိ။ ကိံ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကံ နိယမေနာနာဒရဏီယမေဝ, အနိယမေနေတိ [နိယမေနေတိ (က.)] စေ ဂယှူပဂမ္ပိ အတ္ထီတိ အာဟ “ကရောန္တိ”စ္စာဒိံ။ ကွစိဒေဝ တု ပယောဂေ ဓီရာ ကဝယော အာဒရံ ကရောန္တိ စာတိ။ စသဒ္ဒေါ ဝတ္တဗ္ဗန္တရတ္ထံ သမုစ္စိနောတိ။

၂၀၉။ “ဣစ္စေ”စ္စာဒိ။ ဣတိ အနန္တရံ နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု ဧဝမာဒိရူပေသု ပယောဂေသု ဓီရာ ဝိဂတာဒရာ ဘဝန္တိ။ ဣမေယေဝ ဓီရာ ကွစိဒေဝ တု ပယောဂေ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကေ အာဒရံ ကရောန္တိ စ။ ဣတိ ဧဝံ အယံ ပကာရော အာဒိ ယေသမိတိ စ, တာနိ စ တာနိ ရူပါနိ စေတိ စ, ဝိဂတော အာဒရော ယေသမိတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။ စသဒ္ဒေါ ဝါကျန္တရသမုစ္စယေ။ တသ္မာ ဝိဂတာဒရတ္ထေန အညမာဒရကရဏံ ဝုစ္စမာနကထာသန္တတိံ အာကဍ္ဎတိ။

၂၁၀။ ဣတ္ထီဝါ’ယံ ဇနော ယာတိ၊

ဝဒတျေသာ ပုမာ ဝိယ။

ပိယော ပါဏာ ဣဝါ’ယံ မေ၊

ဝိဇ္ဇာ ဓနမိဝ’စ္စိတာ။

၂၁၀။ ဥဒါဟရတိ “ဣတ္ထိ”စ္စာဒိ။ အယံ ဇနော ဣတ္ထီဝ ယာတိ ကြိယာနုဝတ္တိတော။ ဧသာ ဣတ္ထီ ပုမာဝ ပုရိသော ဝိယ ဝဒတိ တာဒိသဿ ပါဂဗ္ဘိယယောဂတော။ ဧတ္ထ လိင်္ဂနာနတ္တမုပမာနောပမေယျာနံ။ အယမိစ္ဆိတော ကောစိ မေ ပါဏာ ဣဝ ပိယော ဣဋ္ဌော, ဝိဇ္ဇာ ဗျာကရဏာဒယော ဓနမိဝ အစ္စိတာ ရာသိကတာတိ ဝစနဘေဒေါ။

၂၁၀။ ဣဒါနိ ဘိန္နလိင်္ဂါနံ ဂဟေတဗ္ဗဝိသယံ ဒဿေတိ “ဣတ္ထီဝါ’ယ”မိစ္စာဒိနာ။ အယံ ဇနော ဣတ္ထီဝ အဝိသဒဂမနေန

မဟိလာ ဝိယ ယာတိ။ ဧသာ ဣတ္ထီ ပုမာ ဝိယ တာဒိသပါဂဗ္ဘိယယုတ္တတ္တာ ပုရိသော ဝိယ ဝဒတီတိ။ ဣဟ ဒွိန္နံ ဥပမာနောပမေယျာနံ လိင်္ဂဘေဒေ သတိပိ ကဝယော အာဒရံ ကရောန္တိ။ အယံ ပုရိသော မေ မမ ပါဏာ ဣဝ [ပါဏာ ဣဝ ဇီဝေါ ဣဝ (က.)] အာယဝေါဝ ပိယော။ အစ္စိတာ သဉ္စိတာ ဝိဇ္ဇာ ဗျာကရဏနိဃဏ္ဋုအာဒယော ဓနမိဝ ဟောန္တီတိ။ ဧတ္ထ ဥပမာနောပမေယျာနံ ဝစနတော ဝိသေသတ္တေ သတိပိ ဣဋ္ဌမေဝ။

၂၁၁။ ဘဝံ ဝိယ မဟီပါလ၊ ဒေဝရာဇာ ဝိရာဇတေ။

အလ’မံသုမတော ကစ္ဆံ၊ တေဇသာ ရောဟိတုံ အယံ။

၂၁၁။ ဟီနာဓိကမုတ္တမုဒါဟရဏမာဟ “ဘဝံ ဝိယိ”စ္စာဒိ။ မဟီပါလေတျာမန္တနံ, ဒေဝရာဇာ ဘဝံ ဝိယ ဝိရာဇတေ။ ဣတိ ဟီနေနာပိ ဟောတိ။ ဧဝံဝိဓေ သမုစိတေ ဝိသယေ လိင်္ဂဝစနဘေဒါဒိကံ နောပမံ ဒူသေတီတိ [ဒဿေတီတိ (က.)]။

၂၁၁။ “ဘဝ”မိစ္စာဒိ။ မဟီပါလ ဘော ရာဇ, ဒေဝရာဇာ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဘဝံ ဝိယ ဝိရာဇတေတိ။ ဧတ္ထ သက္ကမုပါဒါယ “ဘဝံ ဝိယာ”တိ ဟီနတ္တေပိ ဣဋ္ဌမေဝ။ အယံ ရာဇာ အံသုမတော သူရိယဿ ကစ္ဆံ ပဒဝိံ တေဇသာ အာရောဟိတုံ ပတ္တုံ အလံ သမတ္ထောတိ။ ဧတ္ထ တေဇသာ အဓိကောပိ သူရိယော ဥပမာဘူတော ဣဋ္ဌောဝ, “ကစ္ဆံ အာရောဟိတု”န္တိ ဣဝသဒ္ဒပရိယာယော။ ဤဒိသံ ဘိန္နလိင်္ဂါဒိကောပမာဒိကံ ဥပမာဒူသနံ န ကရောတိ။

၂၁၂။ ဥပမာနောပမေယျာနံ၊ အဘေဒဿ နိရူပနာ။

ဥပမေဝ [ဥပမာဝ (သီ. က.)] တိရောဘူတ-ဘေဒါ ရူပကမုစ္စတေ။

၂၁၂။ ရူပကံ နိရူပယတိ “ဥပမာနေ”စ္စာဒိနာ။ ဥပမာနောပမေယျာနံ ယထာဝုတ္တာနံ အဘေဒဿ နာနတ္တာဘာဝဿ နိရူပနာ အာရောပနေန ဥပမာနောပမေယျာနမဘေဒံ ရူပယတိ

ဒဿေတီတိ ရူပကမုစ္စတေ။ ဥပမာနဿ ဥပမာနောပမေယျာနမဘေဒါရောပနေန တိရောဘူတော အပါကဋော ဘေဒေါ နာနတ္တံ ယဿာတိ တာဒိသီ ဥပမေဝ ယထာဝုတ္တလက္ခဏာ ရူပကမုစ္စတေ “ရူပက”န္တိ။ “ပဒမ္ဗုဇ”န္တိ ဧတ္ထ ပဒမေဝ အမ္ဗုဇသဒိသတ္တာ အမ္ဗုဇံ ရုပျတေ။ ဣတျုပမေယျောပမာနဘူတာနံ ပဒမ္ဗုဇာနမဘေဒါရောပနေန ဥပမာနောပမေယျဂတသာဓမ္မသင်္ခါတာယပိ ဥပမာယ ဘေဒေါ ဝိဇ္ဇမာနောပိ တိရောဟိတော။ န တု အာဝိဘူတော [အဗ္ဘုတော (က.)] “ပဒံ အမ္ဗုဇမိဝေ”တိ။ သာ စောပမာ တထာဝိဓာ ဥပမာနောပမေယျာနမဘေဒမာယာတိ နာမာတိ ရူပကမုစ္စတေတိ အဓိပ္ပာယော။

၂၁၂။ ဣဒါနိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌက္ကမေန ရူပကာလင်္ကာရံ ဒဿေတိ “ဥပမာနော”စ္စာဒိနာ။ ဥပမာနောပမေယျာနံ အနန္တရနိဒ္ဒိဋ္ဌဥပမာနောပမေယျာနံ အဘေဒဿ သဘာဝတော ဘေဒေ သတိပိ ဝိဘူတသဒိသတ္တံ နိဿာယ “သော ဧသော, ဧသော သော”တိ ဝတ္တာရေဟိ ပရိကပ္ပိတဿ အဘေဒဿ နိရူပနာ ဥပမာနောပမေယျပဒတ္ထေသု ဗုဒ္ဓိယာ အာရောပနံ နိဿာယ တိရောဘူတဘေဒါ “ပဒံ အမ္ဗုဇမိဝါ”တိ ဧဝံ ပါကဋနာနတ္တံ ဝိနာ “ပဒမ္ဗုဇ”န္တိ တိရောဟိတဘေဒါ ဥပမေဝ ပဒတ္ထာနံ သာဓမ္မသင်္ခါတာ ဥပမာ ဧဝ ရူပကံ ဣတိ ဝုစ္စတေ။ ဝိဘူတသဒိသတ္တံ နိဿာယ ဥပမာနောပမေယျဝတ္ထူနိ အဘေဒေန ဂယှန္တိ။ တေသမဘေဒဂ္ဂဟဏေနေဝ တေ နိဿာယ ပဝတ္တမာနဘိန္နသာဓမ္မသင်္ခါတာယ ဥပမာယပိ ဘေဒေါ တိရောဟိတော ဟောတိ။ ဧဝံ တိရောဘူတနာနတ္တဝန္တသာဓမ္မသင်္ခါတာ ဥပမာ ဧဝ ဝတ္ထူနမဘေဒံ ဒီပေတီတိ ရူပကံ နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပာယော။ တိရောဘူတော ဘေဒေါ ယဿေတိ စ, အဘေဒံ ရူပယတိ ပကာသေတီတိ စ ဝါကျံ။

၂၁၃။ အသေသဝတ္ထုဝိသယံ၊ ဧကဒေသဝိဝတ္တိ စ။

တံ ဒွိဓာ ပုန ပစ္စေကံ၊ သမာသာဒိဝသာ တိဓာ။

၂၁၃။ တဿ ဘေဒံ နိဒ္ဒိသတိ “အသေသ”ဣစ္စာဒိနာ။ အသေသဝတ္ထု ဝိသယော ယဿ တံ တထာဝိဓဉ္စ, ဧကဒေသေ အဝယဝေ ဝိဝတ္တတီတိ ဧကဒေသဝိဝတ္တိ စေတိ တံ ရူပကံ ဒွိဓာ, ပုန ပစ္စေကံ ဝိသုံ ဝိသုံ သမာသာဒိဝသာ ဥပမာနောပမေယျာနံ ကတသမာသတ္တာ သမာသရူပက အသမာသရူပက သမာသာသမာသရူပကဝသေန တိဓာ သိယာ။

၂၁၃။ “အသေသိ”စ္စာဒိ။ တံ ရူပကံ အသေသဝတ္ထုဝိသယံ ဧကဒေသဝိဝတ္တိ စာတိ ဒွိဓာ ဟောတိ, ပုန ပစ္စေကံ တံ ဒွယမ္ပိ သမာသာဒိဝသာ သမာသရူပကံ အသမာသရူပကံ သမာသာသမာသရူပကဉ္စေတိ ဣမေသံ ဘေဒေန တိဓာ ဟောတိ။ အသေသံ ဝတ္ထု ဝိသယော အဿေတိ စ, ဧကဒေသေ ဝိဝတ္တတီတိ စ, ဧကံ ဧကံ ပတီတိ စ, သမာသော သမာသရူပကံ အာဒိ ယေသမိတိ စ, တေသံ ဝသော ဘေဒေါတိ စ, တီဟိ ပကာရေဟီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသ

၂၁၄။ အင်္ဂုလီဒလသံသောဘိံ၊ နခဒီဓိတိကေသရံ။

သိရသာ န ပိဠန္ဓန္တိ၊ ကေ မုနိန္ဒပဒမ္ဗုဇံ။

၂၁၄။ ဥဒါဟရတိ “အင်္ဂုလိ”စ္စာဒိ။ အင်္ဂုလီဟိယေဝ ဥပမာနဂမ္မတ္တာ သိနိဒ္ဓတမ္ဗာဟိ ဒလေဟိ ပတ္တေဟိ သံသောဘိံ အစ္စန္တံ ဝိရောစမာနံ နခါနံ ဒီဓိတိယော ကိရဏာ ဧဝ ကေသရာနိ ယတ္ထ တာဒိသံ မုနိန္ဒဿ ပဒမေဝ အမ္ဗုဇံ သိရသာ မုဒ္ဓနာ ကေ နာမ ဇနာ န ပိဠန္ဓန္တိ ပသာဓနဝသေန န ဓာရေန္တီတိ။ ဣဒမသေသဝတ္ထုဝိသယံ သမာသရူပကံ အင်္ဂိနော ပဒဿ အင်္ဂါနမင်္ဂုလျာဒီနမသေသာနံ ရူပနတော။ ဧဝမုပရိပိ ယထာယောဂံ။

၂၁၄။ ဣဒါနိ ဥဒါဟရတိ “အင်္ဂုလိ”စ္စာဒိ။ အင်္ဂုလီဒလသံသောဘိံ အင်္ဂုလိသင်္ခတေဟိ ပတ္တေဟိ သံသောဘိံ နခဒီဓိတိကေသရံ နခရံသိသင်္ခတကေသရံ မုနိန္ဒပဒမ္ဗုဇံ သိရသာ

ကေ န ပိဠန္ဓန္တိ။ ဝိသေသျဘူတံ စရဏံ ဝိသေသနဘူတာ အင်္ဂုလီ နခဒီဓိတိ စေတိ ဣမေသံ ဥပမာဘူတေဟိ အမ္ဗုဇဒလကေသရေဟိ အဘေဒကပ္ပနာယ ဧကတ္တံ ဂဟေတွာ သမာသေနေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ဣဒံ အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသရူပကံ နာမ။ အင်္ဂုလိယော ဧဝ ဒလာနီတိ စ, တေဟိ သံသောဘီတိ စ, နခေသု ဒီဓိတိယောတိ စ, တာ ဧဝ ကေသရာနိ အဿေတိ စ ဝါကျံ။

အသေသဝတ္ထုဝိသယအသမာသ

၂၁၅။ ရတနာနိ ဂုဏာ ဘူရီ၊ ကရုဏာ သီတလံ ဇလံ။

ဂမ္ဘီရတ္တမဂါဓတ္တံ၊ ပစ္စက္ခော’ယံ ဇိနော’မ္ဗုဓိ။

၂၁၅။ “ရတနာနိ”ဣစ္စာဒိ။ အယံ ဇိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ, ပစ္စက္ခော န ပရောက္ခော အမှာကံ အမ္ဗုဓိ သာဂရော။ ကထံ? ယေ တဿ ဘူရီ ဗဟဝေါ ဂုဏာ မေတ္တာဒယော, တေ ရတနာနိ အတုလျဒုလ္လဘဒဿနာဒိသာဓမ္မေန။ ယာ တဿ ကရုဏာ, သာ သီတလံ ဇလံ သကလဇနသန္တာပါပဟတ္တသာဓမ္မေန။ ယံ တဿ ဂမ္ဘီရတ္တမနုတ္တာနတာ လာဘာဒီသု, တံ အဂါဓတ္တမကလလမ္ဘသော အမ္ဗုဓိဋ္ဌတာသာဓမ္မေနာတိ ဣဒမသေသဝတ္ထုဝိသယံ အသမာသရူပကံ။

၂၁၅။ “ရတနာနိ”စ္စာဒိ။ အယံ ဇိနော အမှာကံ ပစ္စက္ခော အမ္ဗုဓိ သာဂရော, တထာ ဟိ တဿ ဘူရီ ဂုဏာ သီလသမာဓိအာဒယော ရတနာနိ စိတ္တီကတာဒိသာဓမ္မတော ရတနာနေဝ, ကရုဏာ အနညသာဓာရဏကရုဏာ သီတလံ ဇလံ သန္တာပဝိနောဒနသာဓမ္မေန သီတလဇလမေဝ ဟောတိ, ဂမ္ဘီရတ္တံ လာဘာလာဘာဒီသု ဧကာကာရတာ အဂါဓတ္တံ ဂမ္ဘီရတာ ဧဝ ဟောတိ။ ဣဒံ အသေသဝတ္ထုဝိသယအသမာသရူပကံ။ “ဘူရီ”တိ အဗျယံ။

အသေသဝတ္ထုဝိသယမိဿက

၂၁၆။ စန္ဒိကာ မန္ဒဟာသာ တေ၊ မုနိန္ဒ ဝဒနိန္ဒုနော။

ပဗောဓယတျ’ယံ သာဓု-မနောကုမုဒကာနနံ။

၂၁၆။ “စန္ဒိကာ”ဣစ္စာဒိ။ “မုနိန္ဒ”ဣစ္စာမန္တနံ, တေ ဝဒနမေဝ ဣန္ဒု ဝဒနိန္ဒုနော ဣတိ သမာသရူပကံ, အယံ မန္ဒဟာသာ စန္ဒိကာ စန္ဒကန္တိယော, အသမာသရူပကံ။ သာဓူနံ မနာနိယေဝ ကုမုဒါနိ ကေရဝါနိ, သမာသရူပကံ။ တေသံ ကာနနံ ဝနံ, ပဗောဓယတိ ဝိကာသယတီတိ ဣဒံ သမာသာသမာသရူပကံ။

၂၁၆။ “စန္ဒိ”စ္စာဒိ။ ဟေ မုနိန္ဒတေ တုယှံ ဝဒနိန္ဒုနော မုခစန္ဒဿ မန္ဒဟာသာ မန္ဒမိဟိတဘူတာ စန္ဒိကာ စန္ဒကန္တိယော, “အယ”န္တိ ဇာတျေကဝစနေန မန္ဒဟာသစန္ဒိကာ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ။ အထ ဝါ အယံ ဝဒနိန္ဒု။ သာဓုမနောကုမုဒကာနနံ သပ္ပုရိသာနံ စိတ္တသင်္ခါတကေရဝကာနနံ ပဗောဓယတိ ဝိကာသယတိ။ “စန္ဒိကာ မန္ဒဟာသာ”တိ အသမာသရူပကံ။ “ဝဒနိန္ဒုနော”တိ စ “မနောကုမုဒကာနန”န္တိ စ သမာသရူပကံ။ တသ္မာ ဣဒံ အသေသဝတ္ထုဝိသယသမာသာသမာသရူပကံ။ မန္ဒာ စ တေ ဟာသာ စာတိ စ, ဝဒနမေဝ ဣန္ဒူတိ စ, သာဓူနံ မနာနီတိ စ, တာနိယေဝ ကုမုဒါနီတိ စ, တေသံ ကာနနမိတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၂၁၇။ အသေသဝတ္ထုဝိသယေ၊ ပဘေဒေါ ရူပကေ အယံ။

ဧကဒေသဝိဝတ္တိမှိ၊ ဘေဒေါ ဒါနိ ပဝုစ္စတိ။

၂၁၇။ နိဂမယတိ “အသေသိ”စ္စာဒိနာ။ ဒုတိယဿ ပဘေဒံ ဝတ္တုံ ပဋိဇာနာတိ “ဧကိ”စ္စာဒိနာ။

၂၁၇။ “အသေသေ”စ္စာဒိ။ အသေသဝတ္ထုဝိသယေ ရူပကေ အယံ “အင်္ဂုလီဒလသံသောဘိံ”ဣစ္စာဒိကံ ဥဒါဟရဏတ္တယံ ပဘေဒေါ ဟောတိ။ ဣဒါနိ ဧကဒေသဝိဝတ္တိမှိ ရူပကေ ဘေဒေါ ဝိသေသော ပဝုစ္စတိ။

ဧကဒေသဝိဝတ္တိသမာသ

၂၁၈။ ဝိလာသဟာသကုသုမံ၊ ရုစိရာဓရပလ္လဝံ။

သုခံ ကေ ဝါ န ဝိန္ဒန္တိ၊ ပဿန္တာ မုနိနော မုခံ။

၂၁၈။ “ဝိလာသ”ဣစ္စာဒိ။ ဝိလာသေန ယုတ္တော ဟာသောယေဝ ကုသုမံ ယဿ။ ရုစိရော မနုညော အဓရောယေဝ ပလ္လဝေါ ယဿ။ တာဒိသံ မုနိနော မုခံ ပဿန္တာ ကေ နာမ ဇနာ သုခံ န ဝိန္ဒန္တိ သဗ္ဗေပီတိ။ ဣဒံ အင်္ဂါနိ ဟာသာဒီနိ ရူပယိတွာ မုခမင်္ဂိ န ရူပိတန္တိ ဧကဒေသဝိဝတ္တိသမာသရူပကံ။ ဧဝံ ဥပရိပိ ယထာယောဂံ။

၂၁၈။ “ဝိလာသိ”စ္စာဒိ။ ဝိလာသဟာသကုသုမံ လီလာယုတ္တဟာသသင်္ခတပုပ္ဖံ ရုစိရာဓရပလ္လဝံ မနုညအဓရသင်္ခါတကိသလယံ မုနိနော မုခံ ပဿန္တာ ကေ ဝါ ကေ နာမ ဇနာ သုခံ န ဝိန္ဒန္တိ ပီတိသုခံ နာနုဘောန္တိ, အနုဘဝန္တေဝ။ ဝိသေသနဘူတာနံ ဟာသအဓရာနံ ဥပမာဘူတကုသုမပလ္လဝေဟိ အဘေဒံ ဒဿေတွာ ဝိသေသျဘူတဿ မုခဿ အညတရဥပမာဝတ္ထုနာ အဘေဒေန အဝုတ္တတ္တာ အဘေဒါရောပနံ ဧကဒေသေယေဝ ဝိဝတ္တီတိ ဣဒံ ဧကဒေသဝိဝတ္တိသမာသရူပကံ။ ဝိလာသေန ယုတ္တော ဟာသောတိ စ, သောယေဝ ကုသုမံ အဿေတိ စ, ရုစိရော စ သော အဓရော စေတိ စ, သောယေဝ ပလ္လဝေါ အဿေတိ စ ဝါကျံ။

ဧကဒေသဝိဝတ္တိအသမာသ

၂၁၉။ ပါဒဒွန္ဒံ မုနိန္ဒဿ၊ ဒဒါတု ဝိဇယံ တဝ။

နခရံသီ ပရံ ကန္တာ၊ ယဿ ပါပဇယဒ္ဓဇာ။

၂၁၉။ “ပါဒ”ဣစ္စာဒိ။ မုနိန္ဒဿ ဝိဇယိနော ပါဒဒွန္ဒံ တဝ ဝိဇယံ ပဋိပက္ခပရာဘဝံ ဒဒါတု။ ကီဒိသံ? ယဿ ပရမစ္စန္တံ ကန္တာ မနုညာ နခရံသီ ပါပါနံ လောဘာဒီနံ ဇယေ ဥဿိတာ ဓဇာ ကေတဝေါတိ။ ဣဒမေကဒေသဝိဝတ္တိအသမာသရူပကံ။

၂၁၉။ “ပါဒေ”စ္စာဒိ။ ယဿ သမ္ဗုဒ္ဓဿ ပရံ အတိသယေန ကန္တာ မနုညာ နခရံသီ စရဏနခကန္တိယော ပါပဇယဒ္ဓဇာ ပါပဝိဇယေ ဥဿာပိတဓဇာယေဝ ဟောန္တိ, တဿ မုနိန္ဒဿ ပါဒဒွန္ဒံ စရဏယုဂဠံ တဝ တုယှံ ဝိဇယံ ပဋိပက္ခပရာဘဝံ ဒဒါတူတိ။ နခရံသီနံ ဥပမာဘူတဓဇေဟိ အဘေဒမာရောပေတွာ “ပါဒဒွန္ဒ”မိတိ အနိရူပိတတ္တာ ဧကဒေသဝိဝတ္တိအသမာသရူပကံ နာမ။ ပါပါနံ ဇယောတိ စ, တသ္မိံ ဓဇာတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ဧကဒေသဝိဝတ္တိမိဿက

၂၂၀။ သုနိမ္မလကပေါလဿ၊ မုနိန္ဒဝဒနိန္ဒုနော။

သာဓုပ္ပဗုဒ္ဓဟဒယံ၊ ဇာတံ ကေရဝကာနနံ။

၂၂၀။ “သုနိမ္မလ”ဣစ္စာဒိ။ သုနိမ္မလော ကပေါလော ယဿ, တဿ မုနိန္ဒဝဒနိန္ဒုနော သာဓူနံ ပဗုဒ္ဓံ ဓမ္မာဝဗောဓဝသေန ဝိကသိတံ ဟဒယံ စိတ္တံ ကေရဝကာနနံ ဇာတန္တိ ဧကဒေသဝိဝတ္တိသမာသာသမာသရူပကံ။

၂၂၀။ “သုနိမ္မလိ”စ္စာဒိ။ သုနိမ္မလကပေါလဿ မုနိန္ဒဝဒနိန္ဒုနော သာဓုပ္ပဗုဒ္ဓဟဒယံ သဇ္ဇနာနံ စတုသစ္စာဝဗောဓေန ပသန္နမာနသံ ကေရဝကာနနံ ကုမုဒဝနံ ဇာတန္တိ။ ဝဒနဟဒယာနံ ဥပမာဘူတေဟိ ဣန္ဒုကေရဝေဟိ အဘေဒါရောပနံ ကတွာ ကပေါလဿ မဏ္ဍလာဒီဟိ ဥပမာဝိသေသေဟိ အနိရူပိတတ္တာ ဧကဒေသဝိဝတ္တိသမာသာသမာသရူပကံ။ ဧတ္ထ သမာသော နာမ ဝဒနိန္ဒူနမေဝ။ အသမာသော နာမ ဟဒယကေရဝါနမေဝါတိ။ တထာ ဟိ ရူပကဝိသယေ သမာသာသမာသတ္တံ ဥပမာနောပမေယျပဒါနံ ဒွိန္နမေဝါတိ။ သုဋ္ဌု နိမ္မလောတိ စ, သော ကပေါလော အဿာတိ စ, မုနိန္ဒဝဒနမေဝ ဣန္ဒူတိ စ, ပဗုဒ္ဓဉ္စ တံ ဟဒယဉ္စာတိ စ, သာဓူနံ ပဗုဒ္ဓဟဒယမိတိ စ, ကေရဝါနံ ကာနနမိတိ စ ဝါကျံ။

၂၂၁။ ရူပကာနိ ဗဟူနျေဝ၊ ယုတ္တာယုတ္တာဒိဘေဒတော။

ဝိသုံ န တာနိ ဝုတ္တာနိ၊ ဧတ္ထေ’ဝ’န္တောဂဓာနိ’တိ။

၂၂၁။

ဧတ္တကောယေဝ ကိံ ရူပကဘေဒေါတိ အာဟ

“ရူပကာနိ”စ္စာဒိ။ သုဗောဓံ။ တတ္ထ -

“သိတပုပ္ဖုဇ္ဇလံ လောလ-နေတ္တဘိင်္ဂံ တဝါနနံ။

ကဿ နာမ မနော ဓီရ၊ နာကဍ္ဎတိ မနောဟရ”န္တိ။

ယုတ္တရူပကံ ယုတ္တတ္တာ ပုပ္ဖဘိင်္ဂါနံ, တဒနုသာရေန အယုတ္တရူပကာဒိပိ ဝိညေယျန္တိ။

၂၂၁။ ရူပကာနိ ပုနပိ သန္တီတိ ဒဿေတုမာဟ “ရူပကာနိ”စ္စာဒိ။ ရူပကာနိ ယုတ္တာယုတ္တာဒိဘေဒတော ယုတ္တရူပကအယုတ္တရူပကာဒိဘေဒေန ဗဟူနိ ဧဝ ဟောန္တိ, တာနိ ရူပကာနိ ဧတ္ထေဝ ရူပကေ အန္တောဂဓာနိ။ ဣတိ တသ္မာ ကာရဏာ တာနိ ဝိသုံ န ဝုတ္တာနိ။ အန္တော မဇ္ဈေ ဂဓာနိ ပဝတ္တာနီတိ ဝိဂ္ဂဟော။

“သိတပုပ္ဖုဇ္ဇလံ လောလ-နေတ္တဘိင်္ဂံ တဝါနနံ။

ကဿ နာမ မနော ဓီရ၊ နာကဍ္ဎတိ မနောဟရ”န္တိ။

ဧတ္ထ ပုပ္ဖဘိင်္ဂါနံ အညမညယုတ္တတ္တာ ယုတ္တရူပကံ နာမ။

ဟေ ဓီရ သိတပုပ္ဖုဇ္ဇလံ မန္ဒဟသိတသင်္ခါတေဟိ ကုသုမေဟိ ဝိဇောတန္တံ လောလနေတ္တဘိင်္ဂံ မနောဟရံ တဝါနနံ ကဿ နာမ မနော နာကဍ္ဎတီတိ။ ဣမဿ ပဋိပက္ခတော အယုတ္တရူပကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၂၂၂။ စန္ဒိမာ’ကာသပဒုမ-မိစ္စေတံ ခဏ္ဍရူပကံ။

ဒုဋ္ဌ’မမ္ဘောရုဟဝနံ၊ နေတ္တာနိ’စ္စာဒိ သုန္ဒရံ။

၂၂၂။ ရူပကဿ ဝိရောဓာဝိရောဓော ဥပမာယမိဝေါ’ဟိတုံ သက္ကာတိ ဥပလက္ခေတိ “စန္ဒိမာ”ဣစ္စာဒိနာ။ ဧတ္ထ အာကာသဿ တဠာကေ ရူပိတေ စန္ဒဿ ပဒုမတ္တံ ရူပကံ ယုတ္တန္တိ

ဧတံ ခဏ္ဍရူပကံ ဒုဋ္ဌံ, “အမ္ဘောရုဟဝနံ နေတ္တာနိ”စ္စာဒိ တု ဝစနဘေဒေပိ သုန္ဒရံ။

၂၂၂။ ရူပကေ ဒေါသာဒေါသံ ဥပမာယံ ဝိယ ပရိကပ္ပေတွာ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဥပဒိသန္တော အာဟ “စန္ဒိမိ”စ္စာဒိ။ “စန္ဒိမာ စန္ဒော အာကာသပဒုမ”န္တိ ဧတံ ခဏ္ဍရူပကံ အာကာသဿ တဠာကတ္တေန အနိရူပိတတ္တာ ခဏ္ဍရူပကံ နာမ။ ဒုဋ္ဌံ ခဏ္ဍိတောပမာ ဝိယ ဒေါသဒုဋ္ဌံ နာမ။ “အမ္ဘောရုဟဝနံ နီလုပ္ပလဝနံ နေတ္တာနီ”တိအာဒိကံ ဥပမာနောပမေယျာနံ ဝစနနာနတ္တေပိ သုန္ဒရမေဝ။

၂၂၃။ ပရိယန္တော ဝိကပ္ပာနံ၊ ရူပကဿော’ပမာယ စ။

နတ္ထိ ယံ တေန ဝိညေယျံ၊ အဝုတ္တ’မနုမာနတော။

၂၂၃။ ကိမေတ္တကာ ဧဝေါပမာရူပကဘေဒါ? နေတိ ပရိဒီပေန္တော အဝုတ္တံ အတိဒိသတိ “ပရိယန္တော”ဣစ္စာဒိနာ။ ရူပကဿ ဥပမာယ စ ဝိကပ္ပာနံ ပဘေဒါနံ ပရိယန္တော အဝသာနံ နတ္ထိ ယံ ယသ္မာ ကာရဏာ, တေန ကာရဏေန အဝုတ္တံ ဣဟာနုပါတံ ဝိကပ္ပဇာတံ သဗ္ဗဝိကပ္ပဗျာပကသာမညလက္ခဏာနုဂတရူပကဝိကပ္ပာနုသာရေန ဝိညေယျံ။ ကသ္မာ? အနုမာနတော ယထာဝုတ္တဝိကပ္ပသင်္ခါတလိင်္ဂတော အဝုတ္တသေသရူပကာဝဂမသင်္ခါတေန အနုမာနဉာဏေနာတိ အတ္ထော။

၂၂၃။ ဣဒါနိ ဣမေသမေဝ ဥပမာရူပကာနံ အဝုတ္တာနန္တဘေဒေါ ဝုတ္တာနုသာရေနေဝ ဉာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတုမာဟ “ပရိယန္တော”ဣစ္စာဒိ။ ရူပကဿ စ ရူပကာလင်္ကာရဿ စ ဥပမာယ စ ဥပမာလင်္ကာရဿ စ ဝိကပ္ပာနံ ဝိဝိဓာကာရေန ကပ္ပိတပက္ခာနံ ပရိယန္တော ကောဋိ ယံ ယသ္မာ နတ္ထိ, တေန ကာရဏေန အဝုတ္တံ ဣမသ္မိံ သုဗောဓာလင်္ကာရေ အဝုတ္တပက္ခံ သမူဟံ အနုမာနတော အနုမာနဉာဏေန ဝိညေယျန္တိ။ ဥပမာရူပကာနံ သကလမဝုတ္တပက္ခံ ဗျာပေတွာ ဌိတံ သာမညလက္ခဏံ အနတိက္ကမိတွာ ဝုတ္တေဟိ တေဟိ တေဟိ ပက္ခသင်္ခါတေဟိ

လိင်္ဂေဟိ သိဒ္ဓါနုမာနဉာဏေန သာမညလက္ခဏေ အန္တောဂဓာနမနုတ္တရူပကသင်္ခါတာနုမေယျာနံ အဝဗောဓော သက္ကာတိ အဓိပ္ပာယော။ ရူပကဿ ပန ဥပမန္တောဂဓတ္တာ ဥပမာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌဒေါသာဒေါသံ ဒွိန္နမပိ ဥတ္တာနုတ္တပက္ခဿ သာဓာရဏံ ဟောတိ။

၂၂၄။ ပုနပ္ပုနမုစ္စာရဏံ၊ ယ’မတ္ထဿ ပဒဿ စ။

ဥဘယေသဉ္စ ဝိညေယျာ၊ သာ’ယ’မာဝုတ္တိ နာမတော။

၂၂၄။ အာဝုတ္တိမဓိကိစ္စာဟ “ပုန”ဣစ္စာဒိနာ။ အတ္ထဿ အဘိဓေယျဿ ပဒဿ သဒ္ဒဿ စ ဥဘယေသံ အတ္ထပဒါနဉ္စ ပုနပ္ပုနံ ဘိယျော ဘိယျော ယံ ဥစ္စာရဏံ, သာယံ တိဝိဓာ နာမတော အာဝုတ္တိ ဝိညေယျာ, ဥစ္စာရဏဝသေန အာ ပုနပ္ပုနံ ဝတ္တနမာဝုတ္တီတိ။

၂၂၄။ ဣဒါနိ အာဝုတ္တိံ ဒဿေတိ “ပုနပ္ပုနေ”စ္စာဒိနာ။ အတ္ထဿ သဒ္ဒါဘိဟိတအတ္ထဿ စ ပဒဿ စ ဥဘယေသံ အတ္ထပဒါနဉ္စ ယံ ပုနပ္ပုနုစ္စာရဏံ, သာ အယံ တိဝိဓာ နာမတော အာဝုတ္တိ ဣတိ ဝိညေယျာ။ ပုနပ္ပုနေတိ ဧတဒဗျယံ ကြိယာဗာဟုလျေ ဝတ္တတေ။ ဥစ္စာရဏဝသေန အာ ပုနပ္ပုနံ ဝတ္တနမာဝုတ္တိ။

အတ္ထာဝုတ္တိ

၂၂၅။ မနော ဟရတိ သဗ္ဗေသံ၊ အာဒဒါတိ ဒိသာ ဒသ။

ဂဏှာတိ နိမ္မလတ္တဉ္စ၊ ယသောရာသိ ဇိနဿ’ယံ။

၂၂၅။ ဥဒါဟရတိ “မနော”ဣစ္စာဒိ။ ဇိနဿ အယံ ယသောရာသိ သဗ္ဗေသံ ဇနာနံ မနော စိတ္တံ ဟရတိ, ဒသ ဒိသာ အာဒဒါတိ သဗ္ဗဒါ [သဗ္ဗဓာ (က.)] တံဝိသယတ္တာ, နိမ္မလတ္တံ နိမ္မလဘာဝံ ဂဏှာတိ, ဧတ္ထ ဂဟဏလက္ခဏဿ [ဒသဂဟဏလက္ခဏဿ (က.)] အတ္ထဿ အနေကေဟိ ပရိယာယဝစနေဟိ အာဝတ္တိတတ္တာ အယံ အတ္ထာဝုတ္တိ။

၂၂၅။ ဥဒါဟရတိ “မနော ဟရတိ”စ္စာဒိနာ။ ဇိနဿ အယံ ယသောရာသိ သဗ္ဗေသံ သတ္တာနံ မနော စိတ္တံ ဟရတိ ဂဏှာတိ, ဒသ ဒိသာ အာဒဒါတိ အဝိသယဋ္ဌာနာဘာဝတော ဂဏှာတိ, နိမ္မလတ္တဉ္စ ဘူတပရိသုဒ္ဓဂုဏေန နိပ္ဖန္နတ္တာ ဂဏှာတိ။ ဧတ္ထ “ဂဏှာတီ”တိ ဧကဿေဝတ္ထဿ “ဟရတိ, အာဒဒါတိ, ဂဏှာတီ”တိ အညေဟိ ပရိယာယဝစနေဟိ အာဝတ္တိတတ္တာ အယမတ္ထာဝုတ္တိ နာမ။ နိဂ္ဂတော မလေဟီတိ စ, တဿ ဘာဝေါတိ စ, ယသသော ရာသိဣတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

ပဒါဝုတ္တိ

၂၂၆။ ဝိဘာသေန္တိ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ မုနိနော ဒေဟကန္တိယော။

ဝိဘာ သေန္တိ စ သဗ္ဗာပိ၊ စန္ဒာဒီနံ ဟတာ ဝိယ။

၂၂၆။ “ဝိဘာသေန္တိ”စ္စာဒိ။ မုနိနော ဒေဟကန္တိယော သဗ္ဗာ ဒိသာ ဝိဘာသေန္တိ ဝိသေသေန ဒီပေန္တိ, ယတော ဧဝံ တသ္မာ ကာရဏာ စန္ဒာဒီနံ သဗ္ဗာပိ ဝိဘာ သောဘာ ဟတာ ပဟတာ ဝိယ သေန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ ပဒါဝုတ္တိ။

၂၂၆။ “ဝိဘာသေန္တိ”စ္စာဒိ။ မုနိနော ဒေဟကန္တိယော သဗ္ဗာ ဒိသာ ဝိဘာသေန္တိ ယသ္မာ ဝိသေသေန ပကာသေန္တိ, တသ္မာ စန္ဒာဒီနံ သဗ္ဗာပိ ဝိဘာ ကန္တိယော ဟတာ ပဟတာ ဝိယ သေန္တိ ပဝတ္တန္တိ စ, “ဝိဘာသေန္တီ”တိ ပဒဿေဝ အာဝတ္တနတော အယံ ပဒါဝုတ္တိ နာမ။ ဒေဟေ ကန္တိယောတိ ဝါကျံ။

ဥဘယာဝုတ္တိ

၂၂၇။ ဇိတွာ ဝိဟရတိ က္လေသ-ရိပုံ လောကေ ဇိနော အယံ။

ဝိဟရတျာ’ရိဝဂ္ဂေါ’ယံ၊ ရာသီဘူတောဝ ဒုဇ္ဇနေ။

၂၂၇။ “ဇိတွာ”ဣစ္စာဒိ။ အယံ ဇိနော က္လေသရိပုံ ဇိတွာ လောကေ ဝိဟရတိ ပဝတ္တတိ, အယံ တေန ဇိတော အရိဝဂ္ဂေါ

သတ္တုသမူဟော ဒုဇ္ဇနေ ရာသီဘူတော ဝိယ တတော အလဒ္ဓပ္ပတိဋ္ဌတ္တာ။ “ဝိဟရတီ”တိ အတ္ထဿ ပဒါနဉ္စ အာဝုတ္တိတော ဥဘယာဝုတ္တိ။

၂၂၇။ “ဇိတွာ”ဣစ္စာဒိ။ အယံ ဇိနော က္လေသရိပုံ ဇိတွာ လောကေ ဝိဟရတိ, အယံ အရိဝဂ္ဂေါ က္လေသရိပုသမူဟော ဒုဇ္ဇနေ ရာသီဘူတောဝ ဝိဟရတီတိ။ ဝါသသင်္ခတဿ အတ္ထဿ စ “ဝိဟရတီ”တိ ပဒဿ စ ပုန [ပုနပ္ပုနံ (?)] ဥစ္စာရဏတော အယံ ဥဘယာဝုတ္တိ နာမ ဟောတိ။ က္လေသော ဧဝ ရိပူတိ စ, အရီနံ ဝဂ္ဂေါတိ စ, အရာသိ ရာသိ အဘဝီတိ စ, ကုစ္ဆိတော ဇနောတိ စ ဝါကျံ။

၂၂၈။ ဧကတ္ထ ဝတ္တမာနမ္ပိ၊ သဗ္ဗဝါကျောပကာရကံ။

ဒီပကံ နာမ တဉ္စာဒိ-မဇ္ဈန္တဝိသယံ တိဓာ။

၂၂၈။ ဒီပကံ ပရိဒီပယမာဟ “ဧကတ္ထေ”စ္စာဒိ။ ဧကတ္ထ ဝါကျဿာဒေါ မဇ္ဈေ အန္တေ ဝါ ဝတ္တမာနမ္ပိ ကြိယာဇာတျာဒိကံ သဗ္ဗဿ အဘိမတဿ ကဿစိ ဝါကျဿ ကြိယာကာရကသမ္ဗန္ဓာဘိဓာယိနော ပဒသန္တာနဿ ဥပကာရကံ ဝါကျတ္ထာနွယဝသေန ဒီပကံ နာမ, ဒီပေါ ဝိယ ဧကဒေသေ ဝတ္တိတောပိ သကလပဒတ္ထဝသေန သဗ္ဗဝါကျံ ဒီပယတိ ပကာသေတီတိ။ တဉ္စ ဒီပကံ အာဒိ စ မဇ္ဈဉ္စ အန္တဉ္စ ဝိသယော ဂေါစရော ယဿ တာဒိသံ တိဓာ အာဒိဒီပကံ မဇ္ဈဒီပကံ အန္တဒီပကန္တိ တိဝိဓံ ဟောတီတိ အတ္ထော, တမ္ပိ ကြိယာဒီနံ ဝသေန ပစ္စေကံ တိဝိဓံ ဟောတိ။

၂၂၈။ ဣဒါနိ ဒီပကာလင်္ကာရံ ဒဿေတိ “ဧကတ္ထေ”စ္စာဒိနာ။ ဧကတ္ထ ဝါကျဿ အာဒိမဇ္ဈာဝသာနေသွေကသ္မိံ ဝတ္တမာနမ္ပိ ကြိယာဇာတိဂုဏတ္တယံ သဗ္ဗဝါကျောပကာရကံ ဝတ္တုမိစ္ဆိတကြိယာကာရကသမ္ဗန္ဓပ္ပကာသကပဒသန္တာနသင်္ခါတဝါကျဿ ဝါကျတ္ထာဝဗောဓဝသေန ပယောဇနံ ဒီပကံ နာမ

ဧကဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဝိသယီဘူတသဗ္ဗဋ္ဌာနဂတဒဗ္ဗပကာသကပဒီပသမာနတ္တာ ဒီပကံ နာမ ဟောတိ။ တဉ္စ ဒီပကံ အာဒိမဇ္ဈန္တဝိသယံ ဝါကျဿ အာဒိဝိသယံ မဇ္ဈဝိသယံ အန္တဝိသယဉ္စေတိ တိဓာ ဟောတိ။ ဧတေသု ဧကေကမပိ ကြိယာဇာတိဂုဏဘေဒေန ပုနပိ တိဝိဓံ ဟောတီတိ ဝိညေယျံ။ ဒီပေတီတိ ဒီပေါ, ပဒီပေါ။ ပဋိဘာဂတ္ထေ ကပ္ပစ္စယေန ဒီပေါ ဝိယာတိ ဒီပကံ။ ဝါကျဿ အာဒိ စ မဇ္ဈဉ္စ အန္တဉ္စေတိ စ, တံ ဝိသယော အဿေတိ စ ဝါကျံ။

အာဒိဒီပက

၂၂၉။ အကာသိ ဗုဒ္ဓါ ဝေနေယျ-ဗန္ဓူနမမိတောဒယံ။

သဗ္ဗပါပေဟိ စ သမံ-နေကတိတ္ထိယမဒ္ဒနံ။

၂၂၉။ ဥဒါဟရတိ “အကာသိ”စ္စာဒိ။ ဗုဒ္ဓါ ဝေနေယျာ ဝိနေတဗ္ဗာယေဝ ဗန္ဓဝေါ တေသံ အမိတမပရိမိတံ ဥဒယမဘိဝုဒ္ဓိံ အကာသိ။ န ကေဝလံ တမေဝ, သဗ္ဗပါပေဟိ သမံ ဧကတော အနေကာနံ တိတ္ထိယာနံ မဒ္ဒနဉ္စ အကာသီတိ။ ဣဟ “အကာသီ”တိ ကြိယာပဒေနာဒိဝတ္တိနာ သဗ္ဗမေဝ ဝါကျံ ဒီပယတီတိ ကြိယာဒိဒီပကမေတံ။

၂၂၉။ “အကာသိ”စ္စာဒိ။ ဗုဒ္ဓါ ဝေနေယျဗန္ဓူနံ အမိတောဒယံ ပမာဏရဟိတာဘိဝုဒ္ဓိံ အကာသိ။ န ကေဝလံ တမေဝ, သမံ ဧကက္ခဏေ သဗ္ဗပါပေဟိ သဟာနေကတိတ္ထိယမဒ္ဒနဉ္စ အကာသီတိ။ ဝါကျာဒိမှိ ကြိယာယ ဌိတတ္တာ ဣဒံ ကြိယာဒိဒီပကံ နာမ။ အမိတော စ သော ဥဒယော စေတိ စ, အနေကာ စ တေ တိတ္ထိယာ စေတိ စ, တေသံ မဒ္ဒနမိတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

မဇ္ဈေဒီပက

၂၃၀။ ဒဿနံ မုနိနော သာဓု-ဇနာနံ ဇာယတေ’မတံ။

တဒညေသံ တု ဇန္တူနံ၊ ဝိသံ နိစ္စောပတာပနံ။

၂၃၀။ “ဒဿန”မိစ္စာဒိ။ မုနိနော ဒဿနံ သာဓုဇနာနံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ နာမ ဇာယတေ အမတဿ သာဓနတော, တေဟိ သာဓုဇနေဟိ အညေသံ ဇန္တူနံ နိစ္စမုပတာပေတီတိ နိစ္စောပတာပနံ ဝိသံ ဇာယတေ, တသ္မိံ မနောပဒေါသဿ ဝိသသဒိသတ္တာ နိရယာဒိဒုက္ခာဝဟဘာဝတောတိ။ ကြိယာမဇ္ဈဒီပကမေတံ။

၂၃၀။ “ဒဿန”မိစ္စာဒိ။ မုနိနော ဒဿနံ သာဓုဇနာနံ အမတံ အမတသင်္ခါတနိဗ္ဗာနဿ ဧကန္တကာရဏတ္တာ ကာရိယောပစာရေန အမတံ ဘူတံ ဇာယတေ, တဒညေသံ တေဟိ သာဓုဇနေဟိ အညေသံ ဇန္တူနံ တု နိစ္စောပတာပနံ သတတမုပတာပကရဏတော ဝိသံ ဇာယတေ ဝိသတုလျပဋိဃကာရဏတ္တာ ကာရိယောပစာရေန ဝိသံ ဘဝတီတိ။ ဣဒံ ကြိယာယ မဇ္ဈေ ဌိတတ္တာ ကြိယာမဇ္ဈဒီပကံ။ သာဓဝေါ စ တေ ဇနာ စေတိ စ, တေဟိ အညေတိ စ ဝါကျံ။

အန္တဒီပက

၂၃၁။ အစ္စန္တကန္တလာဝဏျ-စန္ဒာတပမနောဟရော။

ဇိနာနနိန္ဒု ဣန္ဒု စ၊ ကဿ နာ’နန္ဒကော ဘဝေ။

၂၃၁။ “အစ္စန္တေ”စ္စာဒိ။ အစ္စန္တံ ကန္တံ မနုညံ လာဝဏျံ ပိယဘာဝေါ, တမေဝ, တမိဝ ဝါစန္ဒာတပေါ စန္ဒိကာ, တေန မနောဟရော ဇိနာနနိန္ဒု ဣန္ဒု စန္ဒော စ ကဿ ဇနဿ အာနန္ဒကော န ဘဝတီတိ။ ကြိယာန္တဒီပကံ။

၂၃၁။ “အစ္စန္တိ”စ္စာဒိ။ အစ္စန္တကန္တလာဝဏျစန္ဒာတပမနောဟရော အတိသယေန မနုညပိယဘာဝသင်္ခါတဝိလာသနာမကေန စန္ဒကိရဏေန, နော စေ, အတိသယေန မနုညပိယတာသင်္ခါတဝိလာသသဒိသေန စန္ဒကိရဏေန မနောဟရော ဇိနာနနိန္ဒု သမ္ဗုဒ္ဓဿ မုခစန္ဒော စ ဣန္ဒု စ ပကတိစန္ဒော စ ကဿ အာနန္ဒကော န ဘဝေ။ ဣဒံ ကြိယာယ အန္တေ ဌိတတ္တာ ကြိယာန္တဒီပကံ နာမ။ အန္တံ အတိက္ကန္တန္တိ စ, တဉ္စ တံ ကန္တဉ္စေတိ

စ, လဝဏဿ ဘာဝေါ လာဝဏျံ, မဓုရဘာဝေါ, တံသဒိသတ္တာ အစ္စန္တကန္တဉ္စ တံ လာဝဏျဉ္စာတိ စ, စန္ဒဿ အာတပေါ ကိရဏောတိ စ, အစ္စန္တကန္တလာဝဏျမေဝ စန္ဒာတပေါတိ စ, စန္ဒပက္ခေ အစ္စန္တကန္တလာဝဏျမိဝ စ သော စန္ဒာတပေါ စာတိ စ, တေန မနောဟရောတိ စ, ဇိနာနနမေဝ ဣန္ဒူတိ စ ဝါကျံ။ ဣမိနာ ကြိယာဒီပကတ္တယေနေဝ အဝုတ္တဇာတိဒီပကဂုဏဒီပကာနိပိ ဉာတဗ္ဗာနိ။

မာလာဒီပက

၂၃၂။ ဟောတာ’ဝိပ္ပဋိသာရာယ၊

သီလံ ပါမောဇ္ဇဟေတု သော။

တံ ပီတိဟေတု၊ သာ စာ’ယံ၊

ပဿဒ္ဓါဒိပသိဒ္ဓိယာ။

၂၃၂။ အာဒိဒီပကာဒီသုပိ တေသု ပယောဂက္ကမေန ပကာရန္တရမတ္ထီတိ ဝဒတိ “ဟောတိ”စ္စာဒိ။ သီလံ ပဉ္စသီလာဒိကံ, အဝိပ္ပဋိသာရာယ ပစ္ဆာနုတာပါဘာဝါယ ဟောတိ, သော အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇဿ ဥပ္ပန္နမတ္တာယ ပီတိယာ ဟေတု ဟောတိ, တံ ပါမောဇ္ဇံ ပီတိယာ ဗလဝဘူတာယ ဟေတု ဟောတိ, သာ စာယံ ပီတိ ပဿဒ္ဓါဒီနံ ပဿဒ္ဓိသုခါဒီနံ ပသိဒ္ဓိယာ နိပ္ဖတ္တိယာ ဟောတီတိ ယောဇနီယံ။

၂၃၂။ ဣဒါနိ နဝသု ဒီပကေသု ပယောဂဝိသေသေန သာဓေတဗ္ဗေ အညပ္ပကာရေ ဒဿေတိ “ဟောတိ”စ္စာဒိနာ။ သီလံ သုရက္ခိတံ ပဉ္စင်္ဂဒသင်္ဂါဒိသီလံ အဝိပ္ပဋိသာရာယ ဟောတိ, သော အဝိပ္ပဋိသာရော ပါမောဇ္ဇဟေတု ဟောတိ ဥပ္ပန္နမတ္တာယ တရုဏပီတိယာ ကာရဏံ ဘဝတိ, တံ ပါမောဇ္ဇံ ပီတိဟေတု ဗလဝပီတိကာရဏံ ဟောတိ, သာ အယဉ္စ ပီတိ ပဿဒ္ဓါဒိပသိဒ္ဓိယာ ကာယပဿဒ္ဓိစိတ္တပဿဒ္ဓိအာဒီနံ သိဒ္ဓိယာ ဟေတု ဟောတိ။ န ဝိပ္ပဋိသာရော အဝိပ္ပဋိသာရော, နသဒ္ဒေါ ပသဇ္ဇပဋိသေဓေ ဝတ္တတေ။ ပမုဒိတဿ ဘာဝေါတိ စ, တဿ

ဟေတူတိ စ, ပဿဒ္ဓိ အာဒိ ယေသံ သုခါဒီနန္တိ စ, တေသံ ပသိဒ္ဓီတိ စ ဝိဂ္ဂဟော။

၂၃၃။ ဣစ္စာ’ဒိဒီပကတ္တေပိ၊ ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗမပေက္ခိနီ။

ဝါကျမာလာ ပဝတ္တာတိ၊ တံ မာလာဒီပကံ မတံ။

၂၃၃။ ကိမိဒံ တဝ ပကာရန္တရမိစ္စာဟ “ဣစ္စာဒိ”စ္စာဒိ။ ဣစ္စေဝမိမံ ယံ တံ မာလာဒီပကံ မတံ။ နနု ကြိယာဒိဒီပကမေတမိစ္စာဟ “အာဒိဒီပကတ္တေပီ”တိ။ ယဇ္ဇပျာဒိဒီပကမေတံ ပုဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ ဝါကျံ “ဟောတာဝိပ္ပဋိသာရာယ သီလ”န္တိအာဒိကံ အပေက္ခိနီ အပေက္ခမာနာ ဝါကျာနံ ယထာဝုတ္တာနံ မာလာ ပရမ္ပရာ ပဝတ္တာတိ။ တံ ယထာဝုတ္တံ မာလာဒီပကံ မတံ, နာဒိဒီပကန္တိ။