အပဒါန-အဋ္ဌကထာ (ပ)

၅၄၃။ ဧတေ သဗ္ဗေ အတိက္ကမ္မာတိ ဘဂဝါ ဘဂျဝါ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧတေ သာရိပုတ္တာဒယော မဟာနုဘာဝေပိ ထေရေ အတိက္ကမ္မ ဝဇ္ဇေတွာ မမံယေဝ ပမေသိ ပမာဏံ အကာသိ, မနသိ အကာသီတိ အတ္ထော။ ဝိနိစ္ဆယံ မေ ပါဒါသီတိ ဝိနယညူဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ ဒေသိတံ ပကာသိတံ ဝိနယေ ဝိနိစ္ဆယံ ဒေါသဝိစာရဏံ မေ မယှံ ဘဂဝါ ပါဒါသိ ပကာရေန အဒါသိ, မယှမေဝ ဘာရံ အကာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၄၄။ ယော ကောစိ ဝိနယေ ပဉှန္တိ ယော ကောစိ ဘိက္ခု ဗုဒ္ဓသာဝကော ဝိနယနိဿိတံ ပဉှံ မံ ပုစ္ဆတိ, တတ္ထ တသ္မိံ ပုစ္ဆိတပဉှေ မေ မယှံ စိန္တနာ ဝိမတိ ကင်္ခါ နတ္ထိ။ တဉှေဝတ္ထံ တံ ဧဝ ပုစ္ဆိတံ အတ္ထံ အဟံ ကထေမီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၄၅။ ယာဝတာ ဗုဒ္ဓခေတ္တမှီတိ ယာဝတာ ယတ္တကေ ဌာနေ ဗုဒ္ဓဿ အာဏာခေတ္တေ တံ မဟာမုနိံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဌပေတွာ ဝိနယေ ဝိနယပိဋကေ ဝိနယဝိနိစ္ဆယကရဏေ ဝါ မာဒိသော မယာ သဒိသော နတ္ထိ, အဟမေဝ အဂ္ဂေါ, ဘိယျော မမာဓိကော ကုတော ဘဝိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၄၆။ ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ နိသိန္နော ဂေါတမော ဘဂဝါ ဧဝံ ဂဇ္ဇတိ သီဟနာဒံ ကရောတိ။ ကထံ? ဝိနယေ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ, ခန္ဓကေသု မဟာဝဂ္ဂစူဠဝဂ္ဂေသု, စ-သဒ္ဒေန ပရိဝါရေ, ဥပါလိဿ ဥပါလိနာ သမော သဒိသော နတ္ထီတိ ဧဝံ ဂဇ္ဇတိ။

၅၄၇။ ယာဝတာတိ ယတ္တကံ ဗုဒ္ဓဘဏိတံ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ နဝင်္ဂံ သုတ္တဂေယျာဒိသတ္ထုသာသနံ သတ္ထုနာ ပကာသိတံ သဗ္ဗံ ဝိနယောဂဓံ တံ ဝိနယေ အန္တောပဝိဋ္ဌံ ဝိနယမူလကံ ဣစ္စေဝံ ပဿိနော ပဿန္တဿ။

၅၄၈။ မမ ကမ္မံ သရိတွာနာတိ ဂေါတမော သကျပုင်္ဂဝေါ သကျဝံသပ္ပဓာနော, မမ ကမ္မံ မယှံ ပုဗ္ဗပတ္ထနာကမ္မံ အတီတံသဉာဏေန သရိတွာန ပစ္စက္ခတော ဉတွာ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ ဂတော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိနယဓရာနံ ယဒိဒံ ဥပါလီ’’တိ (အ။ နိ။ ၁။၂၁၉, ၂၂၈) မံ ဧတဒဂ္ဂေ ဌာနေ ဌပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၄၉။ သတသဟဿုပါဒါယာတိ သတသဟဿကပ္ပေ အာဒိံ ကတွာ ယံ ဣမံ ဌာနံ အပတ္ထယိံ ပတ္ထေသိံ, သော မေ အတ္ထော မယာ အနုပ္ပတ္တော အဓိဂတော ပဋိလဒ္ဓေါ ဝိနယေ ပါရမိံ ဂတော ကောဋိံ ပတ္တောတိ အတ္ထော။

၅၅၀။ သကျာနံ သကျဝံသရာဇူနံ နန္ဒိဇနနော သောမနဿကာရကော အဟံ ပုရေ ပုဗ္ဗေ ကပ္ပကော အာသိံ အဟောသိံ, တံ ဇာတိံ တံ ကုလံ တံ ယောနိံ ဝိဇဟိတွာ ဝိသေသေန ဇဟိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ မဟေသိနော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တော ဇာတော သကျပုတ္တောတိ သင်္ချံ ဂတော သာသနဓာရဏတောတိ အတ္ထော။

၅၅၁။ တတော ပရံ အတ္တနော ဒါသကုလေ နိဗ္ဗတ္တနာပဒါနံ ဒဿေန္တော ဣတော ဒုတိယကေ ကပ္ပေတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဣတော ဘဒ္ဒကပ္ပတော ဟေဋ္ဌာ ဒုတိယေ ကပ္ပေ နာမေန အဉ္ဇသော နာမ ခတ္တိယော ဧကော ရာဇာ အနန္တတေဇော သင်္ချာတိက္ကန္တတေဇော အမိတယသော ပမာဏာတိက္ကန္တပရိဝါရော မဟဒ္ဓနော အနေကကောဋိသတသဟဿဓနဝါ ဘူမိပါလော ပထဝီပါလကော ရက္ခကော အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၅၂။ တဿ ရညောတိ တဿ တာဒိသဿ ရာဇိနော ပုတ္တော အဟံ စန္ဒနော နာမ ခတ္တိယော ခတ္တိယကုမာရော အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သော အဟံ ဇာတိမဒေန စ ယသမဒေန စ ဘောဂမဒေန စ ဥပတ္ထဒ္ဓေါ ထမ္ဘိတော ဥန္နတောတိ အတ္ထော။

၅၅၃။ နာဂသတသဟဿာနီတိ သတသဟဿဟတ္ထိနော မာတင်္ဂါ မာတင်္ဂကုလေ ဇာတာ တိဓာ ပဘိန္နာ အက္ခိကဏ္ဏကောသသင်္ခါတေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ပဘိန္နာ မဒဂဠိတာ သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ သဗ္ဗေဟိ ဟတ္ထာလင်္ကာရေဟိ အလင်္ကတာ သဒါ သဗ္ဗကာလံ မံ ပရိဝါရေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၅၄။ သဗလေဟိ ပရေတောဟန္တိ တဒါ တသ္မိံ ကာလေ အဟံ သဗလေဟိ အတ္တနော သေနာဗလေဟိ ပရေတော ပရိဝါရိတော ဥယျာနံ ဂန္တုကာမကော ဣစ္ဆန္တော သိရိကံ နာမ နာဂံ ဟတ္ထိံ အာရုယှ အဘိရုဟိတွာ နဂရတော နိက္ခမိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၅၅။ စရဏေန စ သမ္ပန္နောတိ သီလသံဝရာဒိပန္နရသစရဏဓမ္မေန သမန္နာဂတော ဂုတ္တဒွါရော ပိဟိတစက္ခာဒိဆဒွါရော သုသံဝုတော သုဋ္ဌု ရက္ခိတကာယစိတ္တော ဒေဝလော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ, မမ မယှံ ပုရတော သမ္မုခေ အာဂစ္ဆိ ပါပုဏီတိ အတ္ထော။

၅၅၆။ ပေသေတွာ သိရိကံ နာဂန္တိ တံ အာဂတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ အဟံ သိရိကံ နာမ နာဂံ အဘိမုခံ ပေသေတွာ ဗုဒ္ဓံ အာသာဒယိံ ဃဋ္ဋေသိံ ပဒုဿေသိန္တိ အတ္ထော။ တတော သဉ္ဇာတကောပေါ သောတိ တတော တသ္မာ မယာ အတီဝ ပီဠေတွာ ပေသိတတ္တာ သော ဟတ္ထိနာဂေါ မယိ သဉ္ဇာတကောပေါ ပဒံ အတ္တနော ပါဒံ နုဒ္ဓရတေ န ဥဒ္ဓရတိ, နိစ္စလောဝ ဟောတီတိ အတ္ထော။

၅၅၇။ နာဂံ ဒုဋ္ဌမနံ ဒိသွာတိ ဒုဋ္ဌမနံ ကုဒ္ဓစိတ္တံ နာဒံ ဒိသွာ အဟံ ဗုဒ္ဓေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ကောပံ အကာသိံ ဒေါသံ ဥပ္ပါဒေသိန္တိ အတ္ထော။ ဝိဟေသယိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ ဒေဝလံ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓံ ဝိဟေသယိတွာ ဝိဟေဌေတွာ အဟံ ဥယျာနံ အဂမာသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၅၈။ သာတံ တတ္ထ န ဝိန္ဒာမီတိ တသ္မိံ အာသာဒနေ သာတံ န ဝိန္ဒာမိ။ အာသာဒနနိမိတ္တံ မဓုရံ သုခံ န လဘာမီတိ အတ္ထော။ သိရော ပဇ္ဇလိတော ယထာတိ သိရော မမ သီသံ ပဇ္ဇလိတော ယထာ ပဇ္ဇလမာနံ ဝိယ ဟောတီတိ အတ္ထော။ ပရိဠာဟေန ဍယှာမီတိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ကောပဿ ကတတ္တာ ပစ္ဆာနုတာပပရိဠာဟေန ဍယှာမိ ဥဏှစိတ္တော ဟောမီတိ အတ္ထော။

၅၅၉။ သသာဂရန္တာတိ တေနေဝ ပါပကမ္မဗလေန သသာဂရန္တာ သာဂရပရိယောသာနာ သကလမဟာပထဝီ မေ မယှံ အာဒိတ္တာ ဝိယ ဇလိတာ ဝိယ ဟောတိ ခါယတီတိ အတ္ထော။ ပိတု သန္တိကုပါဂမ္မာတိ ဧဝံ ဘယေ ဥပ္ပန္နေ အဟံ အတ္တနော ပိတု ရညော သန္တိကံ ဥပါဂမ္မ ဥပဂန္တွာ ဣဒံ ဝစနံ အဗြဝိံ ကထေသိန္တိ အတ္ထော။

၅၆၀။ အာသီဝိသံဝ ကုပိတန္တိ အာသီဝိသံ သဗ္ဗံ ကုပိတံ ကုဒ္ဓံ ဣဝ ဇလမာနံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဣဝ မတ္တံ တိဓာ ပဘိန္နံ ဒန္တိံ ဒန္တဝန္တံ ကုဉ္ဇရံ ဥတ္တမံ ဟတ္ထိံ ဣဝ စ အာဂတံ ယံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ သယမ္ဘုံ သယမေဝ ဗုဒ္ဓဘူတံ အဟံ အာသာဒယိံ ဃဋ္ဋေသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၆၁။ အာသာဒိတော မယာ ဗုဒ္ဓေါတိ သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ မယာ အာသာဒိတော ဃဋ္ဋိတော ဃောရော အညေဟိ ဃဋ္ဋေတုံ အသက္ကုဏေယျတ္တာ ဃောရော, ဥဂ္ဂတပေါ ပါကဋတပေါ ဇိနော ပဉ္စ မာရေ ဇိတဝါ ဧဝံဂုဏသမ္ပန္နော ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ မယာ ဃဋ္ဋိတောတိ အတ္ထော။ ပုရာ သဗ္ဗေ ဝိနဿာမာတိ တသ္မိံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ကတအနာဒရေန သဗ္ဗေ မယံ ဝိနဿာမ ဝိဝိဓေနာကာရေန နဿာမ, ဘသ္မာ ဝိယ ဘဝါမာတိ အတ္ထော။ ခမာပေဿာမ တံ မုနိန္တိ တံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ မုနိံ ယာဝ န ဝိနဿာမ, တာဝ ခမာပေဿာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၆၂။ နော စေ တံ နိဇ္ဈာပေဿာမာတိ အတ္တဒန္တံ ဒမိတစိတ္တံ သမာဟိတံ ဧကဂ္ဂစိတ္တံ တံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ နော စေ နိဇ္ဈာပေဿာမ ခမာပေဿာမ။ ဩရေန သတ္တဒိဝသာ သတ္တဒိဝသတော ဩရဘာဂေ သတ္တဒိဝသေ အနတိက္ကမိတွာ သမ္ပုဏ္ဏံ ရဋ္ဌံ မေ သဗ္ဗံ ဝိဓမိဿတိ ဝိနဿိဿတိ။

၅၆၃။ သုမေခလော ကောသိယော စာတိ ဧတေ သုမေခလာဒယော စတ္တာရော ရာဇာနော ဣသယော အာသာဒယိတွာ ဃဋ္ဋေတွာ အနာဒရံ ကတွာ သရဋ္ဌကာ သဟ ရဋ္ဌဇနပဒဝါသီဟိ ဒုဂ္ဂတာ ဝိနာသံ ဂတာတိ အတ္ထော။

၅၆၄။ ယဒါ ကုပ္ပန္တိ ဣသယောတိ ယဒါ ယသ္မိံ ကာလေ သညတာ ကာယသညမာဒီဟိ သညတာ သန္တာ ဗြဟ္မစာရိနော ဥတ္တမစာရိနော သေဋ္ဌစာရိနော ဣသယော ကုပ္ပန္တိ ဒေါမနဿာ ဘဝန္တိ, တဒါ သသာဂရံ သပဗ္ဗတံ သဒေဝကံ လောကံ ဝိနာသေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၆၅။ တိယောဇနသဟဿမှီတိ တေသံ ဣသီနံ အာနုဘာဝံ ဉတွာ တေ ခမာပေတုံ အစ္စယံ အပရာဓံ ဒေသနတ္ထာယ ပကာသနတ္ထာယ တိယောဇနသဟဿပ္ပမာဏေ ပဒေသေ ပုရိသေ သန္နိပါတယိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သယမ္ဘုံ ဥပသင်္ကမိန္တိ သယမ္ဘုံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိံ သမီပံ အဂမာသိန္တိ အတ္ထော။

၅၆၆။ အလ္လဝတ္ထာတိ မယာ သဒ္ဓိံ ရာသိဘူတာ သဗ္ဗေ ဇနာ အလ္လဝတ္ထာ ဥဒကေန တိန္တဝတ္ထဥတ္တရာသင်္ဂါ အလ္လသိရာ တိန္တကေသာ ပဉ္ဇလီကတာ မုဒ္ဓနိ ကတအဉ္ဇလိပုဋာ ဗုဒ္ဓဿ ပစ္စေကမုနိနော ပါဒေ ပါဒသမီပေ နိပတိတွာ နိပဇ္ဇိတွာ ဣဒံ ဝစနမဗြဝုန္တိ ‘‘ခမဿု တွံ, မဟာဝီရာ’’တိအာဒိကံ ဝစနံ အဗြဝုံ ကထေသုန္တိ အတ္ထော။

၅၆၇။ မဟာဝီရ ဝီရုတ္တမ ဘန္တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓ, မယာ တုမှေသု အညာဏေန ကတံ အပရာဓံ ခမဿု တွံ ဝိနောဒေဟိ, မာ မနသိ ကရောဟီတိ အတ္ထော။ ဇနော ဇနသမူဟော တံ ဘဂဝန္တံ အဘိ ဝိသေသေန ယာစတိ။ ပရိဠာဟံ ဒေါသမောဟေဟိ ကတစိတ္တဒုက္ခပရိဠာဟံ အမှာကံ ဝိနောဒေဟိ တနုံ ကရောဟိ, နော အမှာကံ ရဋ္ဌံ သကလရဋ္ဌဇနပဒဝါသိနော မာ ဝိနာသယ မာ ဝိနာသေဟီတိ အတ္ထော။

၅၆၈။ သဒေဝမာနုသာ သဗ္ဗေတိ သဗ္ဗေ မာနုသာ သဒေဝါ သဒါနဝါ ပဟာရာဒါဒီဟိ အသုရေဟိ သဟ သရက္ခသာ အယောမယေန ကူဋေန မဟာမုဂ္ဂရေန သဒါ သဗ္ဗကာလံ မေ သိရံ မယှံ မတ္ထကံ ဘိန္ဒေယျုံ ပဒါလေယျုံ။

၅၆၉။ တတော ပရံ ဗုဒ္ဓါနံ ခမိတဘာဝဉ္စ ကောပါဘာဝဉ္စ ပကာသေန္တော ဒကေ အဂ္ဂိ န သဏ္ဌာတီတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ယထာ ဥဒကေ အဂ္ဂိ န သဏ္ဌာတိ န ပတိဋ္ဌာတိ, ယထာ ဗီဇံ သေလေ သိလာမယေ ပဗ္ဗတေ န ဝိရုဟတိ, ယထာ အဂဒေ ဩသဓေ ကိမိ ပါဏကော န သဏ္ဌာတိ။ တထာ ကောပေါ စိတ္တပ္ပကောပေါ ဒုမ္မနတာ ဗုဒ္ဓေ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ န ဇာယတိ န ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။

၅၇၀။ ပုနပိ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝံ ပကာသေန္တော ယထာ စ ဘူမီတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ယထာ စ ဘူမိ ပထဝီ အစလာ နိစ္စလာ, တထာ ဗုဒ္ဓေါ အစလောတိ အတ္ထော။ ယထာ သာဂရော မဟာသမုဒ္ဒေါ အပ္ပမေယျော ပမေတုံ ပမာဏံ ဂဟေတုံ အသက္ကုဏေယျော, တထာ ဗုဒ္ဓေါ အပ္ပမေယျောတိ အတ္ထော။ ယထာ အာကာသော အဖုဋ္ဌာကာသော အနန္တကော ပရိယောသာနရဟိတော, ဧဝံ တထာ ဗုဒ္ဓေါ အက္ခောဘိယော ခေါဘေတုံ အာလောဠေတုံ အသက္ကုဏေယျောတိ အတ္ထော။

၅၇၁။ တတော ပရံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ခမနဝစနံ ဒဿေန္တော သဒါ ခန္တာ မဟာဝီရာတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ မဟာဝီရာ ဥတ္တမဝီရိယဝန္တာ ဗုဒ္ဓါ တပဿိနော ပါပါနံ တပနတော ‘‘တပေါ’’တိ လဒ္ဓနာမေန ဝီရိယေန သမန္နာဂတာ ခန္တာ စ ခန္တိယာ စ သမ္ပန္နာ ခမိတာ စ ပရေသံ အပရာဓံ ခမိတာ သဟိတာ သဒါ သဗ္ဗကာလံ ဘဝန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ခန္တာနံ ခမိတာနဉ္စာတိ တေသံ ဗုဒ္ဓါနံ ခန္တာနံ ခန္တိယာ ယုတ္တာနံ ခမိတာနံ ပရာပရာဓခမိတာနံ သဟိတာနဉ္စ ဂမနံ ဆန္ဒာဒီဟိ အဂတိဂမနံ န ဝိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။

၅၇၂။ ဣတိ ဣဒံ ဝစနံ ဝတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓေါ ပရိဠာဟံ သတ္တာနံ ဥပ္ပန္နဒါဟံ ဝိနောဒယံ ဝိနောဒယန္တော မဟာဇနဿ ပုရတော သန္နိပတိတဿ သရာဇကဿ မဟတော ဇနကာယဿ သမ္မုခတော တဒါ တသ္မိံ ကာလေ နဘံ အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂမိ ဥဂ္ဂဉ္ဆီတိ အတ္ထော။

၅၇၃။ တေန ကမ္မေနဟံ ဓီရာတိ ဓီရ ဓိတိသမ္ပန္န အဟံ တေန ကမ္မေန ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ကတေန အနာဒရကမ္မေန ဣမသ္မိံ ပစ္ဆိမတ္တဘဝေ ဟီနတ္တံ လာမကဘာဝံ ရာဇူနံ ကပ္ပကကမ္မကရဏဇာတိံ အဇ္ဈုပါဂတော သမ္ပတ္တောတိ အတ္ထော။ သမတိက္ကမ္မ တံ ဇာတိန္တိ တံ ပရာယတ္တဇာတိံ သံ သုဋ္ဌု အတိက္ကမ္မ အတိက္ကမိတွာ။ ပါဝိသိံ အဘယံ ပုရန္တိ ဘယရဟိတံ နိဗ္ဗာနပုရံ နိဗ္ဗာနမဟာနဂရံ ပါဝိသိံ ပဝိဋ္ဌော အာသိန္တိ အတ္ထော။

၅၇၄။ တဒါပိ မံ မဟာဝီရာတိ ဝီရုတ္တမ တဒါပိ တသ္မိံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ အာသာဒနသမယေ အပိ သယမ္ဘူ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ ပရိဠာဟံ အာသာဒနဟေတု ဥပ္ပန္နံ ကာယစိတ္တဒရထံ ဝိနောဒေသိ ဒူရီအကာသိ။ ဍယှမာနံ တတော ဧဝ ပစ္ဆာနုတာပေန ကုက္ကုစ္စေန ဍယှမာနံ သန္တပန္တံ မံ သုသဏ္ဌိတံ ဒေါသံ ဒေါသတော ဒဿနေ သုဋ္ဌု သဏ္ဌိတံ ဒိသွာ ခမာပယိ တံ အပရာဓံ အဓိဝါသေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၇၅။ အဇ္ဇာပိ မံ မဟာဝီရာတိ ဝီရုတ္တမ, အဇ္ဇာပိ တုယှံ သမာဂမကာလေ အပိ, တိဟဂ္ဂီဘိ ရာဂဂ္ဂိဒေါသဂ္ဂိမောဟဂ္ဂိသင်္ခါတေဟိ ဝါ နိရယဂ္ဂိပေတဂ္ဂိသံသာရဂ္ဂိသင်္ခါတေဟိ ဝါ တီဟိ အဂ္ဂီဟိ ဍယှမာနံ ဒုက္ခမနုဘဝန္တံ မံ ဘဂဝါ သီတိဘာဝံ ဒေါမနဿဝိနာသေန သန္တကာယစိတ္တသင်္ခါတံ သီတိဘာဝံ နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ အပါပယိ သမ္ပာပေသိ။ တယော အဂ္ဂီ ဝုတ္တပ္ပကာရေ တေ တယော အဂ္ဂီ နိဗ္ဗာပေသိ ဝူပသမေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၇၆။ ဧဝံ အတ္တနော ဟီနာပဒါနံ ဘဂဝတော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အညေပိ တဿ သဝနေ နိယောဇေတွာ ဩဝဒန္တော ‘‘ယေသံ သောတာဝဓာနတ္ထီ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ယေသံ တုမှာကံ သောတာဝဓာနံ သောတဿ အဝဓာနံ ဌပနံ အတ္ထိ ဝိဇ္ဇတိ, တေ တုမှေ ဘာသတော သာသန္တဿ မမ ဝစနံ သုဏာထ မနသိ ကရောထ။ အတ္ထံ တုမှံ ပဝက္ခာမီတိ ယထာ ယေန ပကာရေန မမ မယာ ဒိဋ္ဌံ ပဒံ နိဗ္ဗာနံ, တထာ တေန ပကာရေန နိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ ပရမတ္ထံ တုမှာကံ ပဝက္ခာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၇၇။ တံ ဒဿေန္တော သယမ္ဘုံ တံ ဝိမာနေတွာတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သယမ္ဘုံ သယမေဝ ဘူတံ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတံ သန္တစိတ္တံ သမာဟိတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ဝိမာနေတွာ အနာဒရံ ကတွာ တေန ကမ္မေန ကတေနာကုသလေန အဇ္ဇ ဣမသ္မိံ ဝတ္တမာနကာလေ အဟံ နီစယောနိယံ ပရာယတ္တဇာတိယံ ကပ္ပကဇာတိယံ ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော အမှိ ဘဝါမိ။

၅၇၈။ မာ ဝေါ ခဏံ ဝိရာဓေထာတိ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒက္ခဏံ ဝေါ တုမှေ မာ ဝိရာဓေထ ဂဠိတံ မာ ကရောထ, ဟိ သစ္စံ ခဏာတီတာ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒက္ခဏံ အတီတာ အတိက္ကန္တာ သတ္တာ သောစရေ သောစန္တိ, ‘‘မယံ အလက္ခိကာ ဒုမ္မေဓာ ဘဝါမာ’’တိ ဧဝံ သောစန္တီတိ အတ္ထော။ သဒတ္ထေ အတ္တနော အတ္ထေ ဝုဍ္ဎိယံ ဝါယမေယျာထ ဝီရိယံ ကရောထ။ ဝေါ တုမှေဟိ ခဏော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒက္ခဏော သမယော ပဋိပါဒိတော နိပ္ဖါဒိတော ပတ္တောတိ အတ္ထော။

၅၇၉။ တတော ပရံ သံသာရဂတာနံ အာဒီနဝံ ဥပမာဥပမေယျဝသေန ဒဿေန္တော ဧကစ္စာနဉ္စ ဝမနန္တိအာဒိမာဟ။ ဧကစ္စာနံ ကေသဉ္စိ ပုဂ္ဂလာနံ ဝမနံ ဥဒ္ဓံ ဥဂ္ဂိရဏံ ဧကစ္စာနံ ဝိရေစနံ အဓောပဂ္ဃရဏံ ဧကေ ဧကစ္စာနံ ဟလာဟလံ ဝိသံ မုစ္ဆာကရဏဝိသံ, ဧကစ္စာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဩသဓံ ရက္ခနုပါယံ ဘဂဝါ ဧဝံ ပဋိပါဋိယာ အက္ခာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၈၀။ ဝမနံ ပဋိပန္နာနန္တိ ပဋိပန္နာနံ မဂ္ဂသမင်္ဂီနံ ဝမနံ သံသာရဆဍ္ဍနံ သံသာရမောစနံ ဘဂဝါ အက္ခာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဖလဋ္ဌာနံ ဖလေ ဌိတာနံ ဝိရေစနံ သံသာရပဂ္ဃရဏံ အက္ခာသိ။ ဖလလာဘီနံ ဖလံ လဘိတွာ ဌိတာနံ နိဗ္ဗာနဩသဓံ အက္ခာသိ။ ဂဝေသီနံ မနုဿဒေဝနိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိံ ဂဝေသီနံ ပရိယေသန္တာနံ ပုညခေတ္တဘူတံ သံဃံ အက္ခာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၈၁။ သာသနေန ဝိရုဒ္ဓါနန္တိ သာသနဿ ပဋိပက္ခာနံ ဟလာဟလံ ကုတူဟလံ ပါပံ အကုသလံ အက္ခာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယထာ အာသီဝိသောတိ အဿဒ္ဓါနံ ကတပါပါနံ ပုဂ္ဂလာနံ သံသာရေ ဒုက္ခာဝဟနတော အာသီဝိသသဒိသံ ယထာ အာသီဝိသော ဒိဋ္ဌမတ္တေန ဘသ္မကရဏတော ဒိဋ္ဌဝိသော သပ္ပေါ အတ္တနာ ဒဋ္ဌံ နရံ ဈာပေတိ ဍယှတိ ဒုက္ခာပေတိ။ တံ နရံ တံ အဿဒ္ဓံ ကတပါပံ နရံ ဟလာဟလဝိသံ ဧဝံ ဈာပေတိ စတူသု အပါယေသု ဍယှတိ သောသေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၈၂။ သကိံ ပီတံ ဟလာဟလန္တိ ဝိသံ ဟလာဟလံ ပီတံ သကိံ ဧကဝါရံ ဇီဝိတံ ဥပရုန္ဓတိ နာသေတိ။ သာသနေန သာသနမှိ ဝိရဇ္ဈိတွာ အပရာဓံ ကတွာ ပုဂ္ဂလော ကပ္ပကောဋိမှိ ကောဋိသင်္ချေ ကပ္ပေပိ ဍယှတိ နိဇ္ဈာယတီတိ အတ္ထော။

၅၈၃။ ဧဝံ အဿဒ္ဓါနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဖလဝိပါကံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝံ ဒဿေန္တော ခန္တိယာတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ယော ဗုဒ္ဓေါ ဝမနာဒီနိ အက္ခာသိ, သော ဗုဒ္ဓေါ ခန္တိယာ ခမနေန စ အဝိဟိံသာယ သတ္တာနံ အဝိဟိံသနေန စ မေတ္တစိတ္တဝတာယ စ မေတ္တစိတ္တဝန္တဘာဝေန စ သဒေဝကံ သဟ ဒေဝေဟိ ဝတ္တမာနံ လောကံ တာရေတိ အတိက္ကမာပေတိ နိဗ္ဗာပေတိ, တသ္မာ ကာရဏာ ဗုဒ္ဓါ ဝေါ တုမှေဟိ အဝိရာဓိယာ ဝိရုဇ္ဈိတုံ န သက္ကုဏေယျာ, ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဋိပဇ္ဇေယျာထာတိ အတ္ထော။

၅၈၄။ လာဘေ စ အလာဘေ စ န သဇ္ဇန္တိ န ဘဇန္တိ န လဂ္ဂန္တိ။ သမ္မာနနေ အာဒရကရဏေ စ ဝိမာနနေ အနာဒရကရဏေ စ အစလာ ပထဝီသဒိသာ ဗုဒ္ဓါ ဘဝန္တိ, တသ္မာ ကာရဏာ တေ ဗုဒ္ဓါ တုမှေဟိ န ဝိရောဓိယာ န ဝိရောဓေတဗ္ဗာ ဝိရုဇ္ဈိတုံ အသက္ကုဏေယျာတိ အတ္ထော။

၅၈၅။ ဗုဒ္ဓါနံ မဇ္ဈတ္တတံ ဒဿေန္တော ဒေဝဒတ္တေတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဝဓကာဝဓကေသု သဗ္ဗေသု သတ္တေသု သမကော သမမာနသော မုနိ ဗုဒ္ဓမုနီတိ အတ္ထော။

၅၈၆။ ဧတေသံ ပဋိဃော နတ္ထီတိ ဧတေသံ ဗုဒ္ဓါနံ ပဋိဃော စဏ္ဍိက္ကံ ဒေါသစိတ္တတံ နတ္ထိ န သံဝိဇ္ဇတိ။ ရာဂေါမေသံ န ဝိဇ္ဇတီတိ ဣမေသံ ဗုဒ္ဓါနံ ရာဂေါပိ ရဇ္ဇနံ အလ္လီယနံ န ဝိဇ္ဇတိ, န ဥပလဗ္ဘတိ, တသ္မာ ကာရဏာ, ဝဓကဿ စ ဩရသဿ စာတိ သဗ္ဗေသံ သမကော သမစိတ္တော ဗုဒ္ဓေါ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၈၇။ ပုနပိ ဗုဒ္ဓါနံယေဝ အာနုဘာဝံ ဒဿေန္တော ပန္ထေ ဒိသွာန ကာသာဝန္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ မီဠှမက္ခိတံ ဂူထသမ္မိဿံ ကာသာဝံ ကသာဝေန ရဇိတံ စီဝရံ ဣသိဒ္ဓဇံ အရိယာနံ ဓဇံ ပရိက္ခာရံ, ပန္ထေ မဂ္ဂေ ဆဍ္ဍိတံ ဒိသွာန ပဿိတွာ အဉ္ဇလိံ ကတွာ ဒသင်္ဂုလိသမောဓာနံ အဉ္ဇလိပုဋံ သိရသိ ကတွာ သိရသာ သိရေန ဝန္ဒိတဗ္ဗံ ဣသိဒ္ဓဇံ အရဟတ္တဒ္ဓဇံ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကဒီပကံ စီဝရံ နမဿိတဗ္ဗံ မာနေတဗ္ဗံ ပူဇေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။

၅၈၈။ အဗ္ဘတီတာတိ အဘိ အတ္ထင်္ဂတာ နိဗ္ဗုတာ။ ယေ စ ဗုဒ္ဓါ ဝတ္တမာနာ ဣဒါနိ ဇာတာ စ ယေ ဗုဒ္ဓါ အနာဂတာ အဇာတာ အဘူတာ အနိဗ္ဗတ္တာ အပါတုဘူတာ စ ယေ ဗုဒ္ဓါ။ ဓဇေနာနေန သုဇ္ဈန္တီတိ အနေန ဣသိဒ္ဓဇေန စီဝရေန ဧတေ ဗုဒ္ဓါ သုဇ္ဈန္တိ ဝိသုဒ္ဓါ ဘဝန္တိ သောဘန္တိ။ တသ္မာ တေန ကာရဏေန ဧတေ ဗုဒ္ဓါ နမဿိယာ နမဿိတဗ္ဗာ ဝန္ဒိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။ ‘‘ဧတံ နမဿိယ’’န္တိပိ ပါဌော, တဿ ဧတံ ဣသိဒ္ဓဇံ နမဿိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။

၅၈၉။ တတော ပရံ အတ္တနော ဂုဏံ ဒဿေန္တော သတ္ထုကပ္ပန္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သတ္ထုကပ္ပံ ဗုဒ္ဓသဒိသံ သုဝိနယံ သုန္ဒရဝိနယံ သုန္ဒရာကာရေန ဒွါရတ္တယဒမနံ ဟဒယေန စိတ္တေန အဟံ ဓာရေမိ သဝနဓာရဏာဒိနာ ပစ္စဝေက္ခာမီတိ အတ္ထော။ ဝိနယံ ဝိနယပိဋကံ နမဿမာနော ဝန္ဒမာနော ဝိနယေ အာဒရံ ကုရုမာနော ဝိဟရိဿာမိ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ ဝါသံ ကပ္ပေမီတိ အတ္ထော။

၅၉၀။ ဝိနယော အာသယော မယှန္တိ ဝိနယပိဋကံ မယှံ ဩကာသဘူတံ သဝနဓာရဏမနသိကရဏဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာပဝတ္တနဝသေန ဩကာသဘူတံ ဂေဟဘူတန္တိ အတ္ထော။ ဝိနယော ဌာနစင်္ကမန္တိ ဝိနယော မယှံ သဝနာဒိကိစ္စကရဏေန ဌိတဋ္ဌာနဉ္စ စင်္ကမနဋ္ဌာနဉ္စ။ ကပ္ပေမိ ဝိနယေ ဝါသန္တိ ဝိနယပိဋကေ ဝိနယတန္တိယာ သဝနဓာရဏပဝတ္တနဝသေန ဝါသံ သယနံ ကပ္ပေမိ ကရောမိ။ ဝိနယော မမ ဂေါစရောတိ ဝိနယပိဋကံ မယှံ ဂေါစရော အာဟာရော ဘောဇနံ နိစ္စံ ဓာရဏမနသိကရဏဝသေနာတိ အတ္ထော။

၅၉၁။ ဝိနယေ ပါရမိပ္ပတ္တောတိ သကလေ ဝိနယပိဋကေ ပါရမိံ ပရိယောသာနံ ပတ္တော။ သမထေ စာပိ ကောဝိဒေါတိ ပါရာဇိကာဒိသတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ သမထေ ဝူပသမေ စ ဝုဋ္ဌာနေ စ ကောဝိဒေါ ဆေကော, အဓိကရဏသမထေ ဝါ –

‘‘ဝိဝါဒံ အနုဝါဒဉ္စ, အာပတ္တာဓိကရဏံ တထာ၊

ကိစ္စာဓိကရဏဉ္စေဝ, စတုရာဓိကရဏာ မတာ’’တိ။ –

ဝုတ္တာဓိကရဏေသု စ –

‘‘သမ္မုခါ သတိဝိနယော, အမူဠှပဋိညာကရဏံ၊

ယေဘုယျ တဿပါပိယျ, တိဏဝတ္ထာရကော တထာ’’တိ။ –

ဧဝံ ဝုတ္တေသု စ သတ္တသု အဓိကရဏသမထေသု အတိကောဝိဒေါ ဆေကောတိ အတ္ထော။ ဥပါလိ တံ မဟာဝီရာတိ ဘန္တေ မဟာဝီရ, စတူသု အသင်္ချေယျေသု ကပ္ပသတသဟဿေသု သဗ္ဗညုတညာဏာဓိဂမာယ ဝီရိယဝန္တ သတ္ထုနော ဒေဝမနုဿာနံ အနုသာသကဿ တံ တဝ ပါဒေ ပါဒယုဂေ ဥပါလိ ဘိက္ခု ဝန္ဒတိ ပဏာမံ ကရောတီတိ အတ္ထော။

၅၉၂။ သော အဟံ ပဗ္ဗဇိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓံ နမဿမာနော ပဏာမံ ကုရုမာနော ဓမ္မဿ စ တေန ဘဂဝတာ ဒေသိတဿ နဝလောကုတ္တရဓမ္မဿ သုဓမ္မတံ သုန္ဒရဓမ္မဘာဝံ ဇာနိတွာ ဓမ္မဉ္စ နမဿမာနော ဂါမတော ဂါမံ ပုရတော ပုနံ နဂရတော နဂရံ ဝိစရိဿာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၉၃။ ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှန္တိ မယာ ပဋိဝိဒ္ဓအရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန မယှံ စိတ္တသန္တာနဂတာ သဗ္ဗေ ဒိယဍ္ဎသဟဿသင်္ခါ ကိလေသာ ဈာပိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဝိဒ္ဓံသိတာ။ ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာတိ ကာမဘဝါဒယော သဗ္ဗေ နဝ ဘဝါ မယာ သမူဟတာ သံ သုဋ္ဌု ဦဟတာ ခေပိတာ ဝိဒ္ဓံသိတာ။ သဗ္ဗာသဝါ ပရိက္ခီဏာတိ ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ သဗ္ဗေ စတ္တာရော အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ပရိသမန္တတော ခယံ ပါပိတာ။ ဣဒါနိ ဣမသ္မိံ အရဟတ္တပ္ပတ္တကာလေ ပုနဗ္ဘဝေါ ပုနုပ္ပတ္တိသင်္ခါတော ဘဝေါ ဘဝနံ ဇာတိ နတ္ထီတိ အတ္ထော။

၅၉၄။ ဥတ္တရိ သောမနဿဝသေန ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော သွာဂတန္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ ဥတ္တမဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ သမီပေ ဧကနဂရေ ဝါ မမ အာဂမနံ သွာဂတံ သုဋ္ဌု အာဂမနံ သုန္ဒရာဂမနံ ဝတ ဧကန္တေန အာသိ အဟောသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တိဿော ဝိဇ္ဇာတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒိဗ္ဗစက္ခုအာသဝက္ခယဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ သမ္ပတ္တာ, ပစ္စက္ခံ ကတာတိ အတ္ထော။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနန္တိ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဒေသိတံ အနုသိဋ္ဌိ သာသနံ ကတံ နိပ္ဖါဒိတံ ဝတ္တပဋိပတ္တိံ ပူရေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ မနသိ ကရိတွာ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏာဓိဂမေန သမ္ပာဒိတန္တိ အတ္ထော။

၅၉၅။ ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿောတိ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဒယော စတဿော ပညာယော သစ္ဆိကတာ ပစ္စက္ခံ ကတာ။ ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေတိ စတ္တာရိ မဂ္ဂဉာဏာနိ စတ္တာရိ ဖလဉာဏာနီတိ ဣမေ အဋ္ဌ ဝိမောက္ခာ သံသာရတော မုစ္စနူပါယာ သစ္ဆိကတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာတိ –

‘‘ဣဒ္ဓိဝိဓံ ဒိဗ္ဗသောတံ, စေတောပရိယဉာဏကံ၊

ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏဉ္စ, ဒိဗ္ဗစက္ခာသဝက္ခယ’’န္တိ။ –

ဣမာ ဆ အဘိညာ သစ္ဆိကတာ ပစ္စက္ခံ ကတာ။ ဣမေသံ ဉာဏာနံ သစ္ဆိကရဏေန ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ ကတန္တိ အတ္ထော။

ဣတ္ထန္တိ ဣမိနာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန။ သုဒန္တိ ပဒပူရဏမတ္တေ နိပါတော။ အာယသ္မာ ဥပါလိ ထေရောတိ ထိရသီလာဒိဂုဏယုတ္တော သာဝကော ဣမာ ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနဒီပိကာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထ ကထယိတ္ထာတိ အတ္ထော။

ဥပါလိတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။

၃-၇။ အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိကံ အာယသ္မတော အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရဿ အပဒါနံ။ အယံ ကိရ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ အတ္တနော သာသနေ ပဌမံ ပဋိဝိဒ္ဓဓမ္မရတ္တညူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေန္တော သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ။ သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ဗျာကာသိ။ သော ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကရောန္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ စေတိယေ ပတိဋ္ဌာပိယမာနေ အန္တောစေတိယေ ရတနဃရံ ကာရာပေသိ, စေတိယံ ပရိဝါရေတွာ သဟဿရတနဂ္ဃိကာနိ စ ကာရေသိ။

သော ဧဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စဝိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မဟာကာလော နာမ ကုဋုမ္ဗိကော ဟုတွာ အဋ္ဌကရီသမတ္တေ ခေတ္တေ သာလိဂဗ္ဘံ ဖာလေတွာ ဂဟိတသာလိတဏ္ဍုလေဟိ အသမ္ဘိန္နခီရပါယာသံ သမ္ပာဒေတွာ တတ္ထ မဓုသပ္ပိသက္ကရာဒယော ပက္ခိပိတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ အဒါသိ။ သာလိဂဗ္ဘံ ဖာလေတွာ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနံ ပုန ပူရတိ။ ပုထုကကာလေ ပုထုကဂ္ဂံ နာမ အဒါသိ။ လာယနေ လာယနဂ္ဂံ, ဝေဏိကရဏေ ဝေဏဂ္ဂံ, ကလာပါဒိကရဏေ ကလာပဂ္ဂံ, ခလဂ္ဂံ, ဘဏ္ဍဂ္ဂံ, မိနဂ္ဂံ ကောဋ္ဌဂ္ဂန္တိ ဧဝံ ဧကသဿေ နဝ ဝါရေ အဂ္ဂဒါနံ အဒါသိ, တမ္ပိ သဿံ အတိရေကတရံ သမ္ပန္နံ အဟောသိ။

ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဒေဝေသု စ မနုဿေသု စ သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ကပိလဝတ္ထုနဂရဿ အဝိဒူရေ ဒေါဏဝတ္ထုနာမကေ ဗြာဟ္မဏဂါမေ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တဿ ကောဏ္ဍညောတိ ဂေါတ္တတော အာဂတံ နာမံ အဟောသိ။ သော ဝယပ္ပတ္တော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဟေတွာ လက္ခဏမန္တေသု စ ပါရံ အဂမာသိ။ တေန သမယေန အမှာကံ ဗောဓိသတ္တော တုသိတပုရတော စဝိတွာ ကပိလဝတ္ထုပုရေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ အဋ္ဌုတ္တရသတေသု ဗြာဟ္မဏေသု ဥပနီတေသု ယေ အဋ္ဌ ဗြာဟ္မဏာ လက္ခဏပရိဂ္ဂဟဏတ္ထံ မဟာတလံ ဥပနီတာ။ သော တေသု သဗ္ဗနဝကော ဟုတွာ မဟာပုရိသဿ လက္ခဏနိပ္ဖတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ဧကံသေန အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတီ’’တိ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ မဟာသတ္တဿ အဘိနိက္ခမနံ ဥဒိက္ခန္တော ဝိစရတိ။

ဗောဓိသတ္တောပိ ခေါ မဟတာ ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎမာနော အနုက္ကမေန ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ဉာဏပရိပါကံ ဂန္တွာ ဧကူနတိံသတိမေ ဝဿေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမန္တော အနောမာနဒီတီရေ ပဗ္ဗဇိတွာ အနုက္ကမေန ဥရုဝေလံ ဂန္တွာ ပဓာနံ ပဒဟိ။ တဒါ ကောဏ္ဍညော မာဏဝေါ မဟာသတ္တဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ လက္ခဏပရိဂ္ဂါဟကဗြာဟ္မဏာနံ ပုတ္တေဟိ ဝပ္ပမာဏဝါဒီဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တပဉ္စမော ပဗ္ဗဇိတွာ အနုက္ကမေန ဗောဓိသတ္တဿ သန္တိကံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဆဗ္ဗဿာနိ တံ ဥပဋ္ဌဟန္တော တဿ ဩဠာရိကာဟာရပရိဘောဂေန နိဗ္ဗိန္နော အပက္ကမိတွာ ဣသိပတနံ အဂမာသိ။ အထ ခေါ ဗောဓိသတ္တော ဩဠာရိကာဟာရပရိဘောဂေန လဒ္ဓကာယဗလော ဝေသာခပုဏ္ဏမာယံ ဗောဓိရုက္ခမူလေ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော တိဏ္ဏံ မာရာနံ မတ္ထကံ မဒ္ဒိတွာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ သတ္တသတ္တာဟံ ဗောဓိမဏ္ဍေယေဝ ဝီတိနာမေတွာ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ ဉာဏပရိပါကံ ဉတွာ အာသာဠှီပုဏ္ဏမာယံ ဣသိပတနံ ဂန္တွာ တေသံ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန္တံ (မဟာဝ။ ၁၃ အာဒယော၊ သံ။ နိ။ ၅။၁၀၈၁) ကထေသိ။ ဒေသနာပရိယောသာနေ ကောဏ္ဍညတ္ထေရော ကောဏ္ဍညတ္ထေရော အဋ္ဌာရသဟိ ဗြဟ္မကောဋီဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ။ အထ ပဉ္စမိယံ ပက္ခဿ အနတ္တလက္ခဏသုတ္တန္တဒေသနာယ (မဟာဝ။ ၂၀ အာဒယော၊ သံ။ နိ။ ၃။၅၉) အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ။

၅၉၆။ ဧဝံ သော အရဟတ္တံ ပတွာ ‘‘ကိံ ကမ္မံ ကတွာ အဟံ လောကုတ္တရသုခံ အဓိဂတောမှီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ပစ္စက္ခတော ဉတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဥဒါနဝသေန ဒဿေန္တော ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိမာဟ။ တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ။ လောကဇေဋ္ဌံ ဝိနာယကန္တိ သကလဿ သတ္တလောကဿ ဇေဋ္ဌံ ပဓာနန္တိ အတ္ထော။ ဝိသေသေန ဝေနေယျသတ္တေ သံသာရသာဂရဿ ပရတီရံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ နေတိ သမ္ပာပေတီတိ ဝိနာယကော, တံ ဝိနာယကံ။ ဗုဒ္ဓဘူမိမနုပ္ပတ္တန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘူမိ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနန္တိ ဗုဒ္ဓဘူမိ, သဗ္ဗညုတညာဏံ, တံ အနုပ္ပတ္တော ပဋိဝိဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓဘူမိမနုပ္ပတ္တော, တံ ဗုဒ္ဓဘူမိမနုပ္ပတ္တံ, သဗ္ဗညုတပ္ပတ္တံ ဗုဒ္ဓဘူတန္တိ အတ္ထော။ ပဌမံ အဒ္ဒသံ အဟန္တိ ပဌမံ ဝေသာခပုဏ္ဏမိယာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ ဗုဒ္ဓဘူတံ ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ အဟံ အဒ္ဒက္ခိန္တိ အတ္ထော။

၅၉၇။ ယာဝတာ ဗောဓိယာ မူလေတိ ယတ္တကာ ဗောဓိရုက္ခသမီပေ ယက္ခာ သမာဂတာ ရာသိဘူတာ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဗုဒ္ဓဘူတံ တံ ဗုဒ္ဓံ ပဉ္ဇလီကတာ ဒသင်္ဂုလိသမောဓာနံ အဉ္ဇလိပုဋံ သိရသိ ဌပေတွာ ဝန္ဒန္တိ နမဿန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၅၉၈။ သဗ္ဗေ ဒေဝါ တုဋ္ဌမနာတိ ဗုဒ္ဓဘူတဋ္ဌာနံ အာဂတာ တေ သဗ္ဗေ ဒေဝါ တုဋ္ဌစိတ္တာ အာကာသေ သဉ္စရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အန္ဓကာရတမောနုဒေါတိ အတိဝိယ အန္ဓကာရံ မောဟံ နုဒေါ ခေပနော အယံ ဗုဒ္ဓေါ အနုပ္ပတ္တောတိ အတ္ထော။

၅၉၉။ တေသံ ဟာသပရေတာနန္တိ ဟာသေဟိ ပီတိသောမနဿေဟိ သမန္နာဂတာနံ တေသံ ဒေဝါနံ မဟာနာဒေါ မဟာဃောသော အဝတ္တထ ပဝတ္တတိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ ကိလေသေ သံကိလေသေ ဓမ္မေ ဈာပယိဿာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၀၀။ ဒေဝါနံ ဂိရမညာယာတိ ဝါစာယ ထုတိဝစနေန သဟ ဥဒီရိတံ ဒေဝါနံ သဒ္ဒံ ဇာနိတွာ ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန သောမနဿသဟဂတေန စိတ္တေန အာဒိဘိက္ခံ ပဌမံ အာဟာရံ ဗုဒ္ဓဘူတဿ အဟံ အဒါသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၀၂။ သတ္တာဟံ အဘိနိက္ခမ္မာတိ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ သတ္တာဟံ ပဓာနံ ကတွာ သဗ္ဗညုတညာဏပဒဋ္ဌာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏသင်္ခါတံ ဗောဓိံ အဇ္ဈဂမံ အဓိဂဉ္ဆိံ အဟန္တိ အတ္ထော။ ဣဒံ မေ ပဌမံ ဘတ္တန္တိ ဣဒံ ဘတ္တံ သရီရယာပနံ ဗြဟ္မစာရိဿ ဥတ္တမစာရိဿ မေ မယှံ ဣမိနာ ဒေဝပုတ္တေန ပဌမံ ဒိန္နံ အဟောသီတိ အတ္ထော။

၆၀၃။ တုသိတာ ဟိ ဣဓာဂန္တွာတိ တုသိတဘဝနတော ဣဓ မနုဿလောကေ အာဂန္တွာ ယော ဒေဝပုတ္တော မေ မမ ဘိက္ခံ ဥပါနယိ အဒါသိ, တံ ဒေဝပုတ္တံ ကိတ္တယိဿာမိ ကထေဿာမိ ပါကဋံ ကရိဿာမိ။ ဘာသတော ဘာသန္တဿ မမ ဝစနံ သုဏာထာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣတော ပရံ အနုတ္တာနပဒမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ။

၆၀၇။ တိဒသာတိ တာဝတိံသဘဝနာ။ အဂါရာတိ အတ္တနော ဥပ္ပန္နဗြာဟ္မဏဂေဟတော နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဆ သံဝစ္ဆရာနိ ဒုက္ကရကာရိကံ ကရောန္တေန ဗောဓိသတ္တေန သဟ ဝသိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၀၈။ တတော သတ္တမကေ ဝဿေတိ တတော ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သတ္တမေ သံဝစ္ဆရေ။ ဗုဒ္ဓေါ သစ္စံ ကထေဿတီတိ ဆဗ္ဗဿာနိ ဒုက္ကရကာရိကံ ကတွာ သတ္တမသံဝစ္ဆရေ ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနသုတ္တန္တဒေသနာယ ဒုက္ခသမုဒယနိရောဓမဂ္ဂသစ္စသင်္ခါတံ စတုသစ္စံ ကထေဿတီတိ အတ္ထော။ ကောဏ္ဍညော နာမ နာမေနာတိ နာမေန ဂေါတ္တနာမဝသေန ကောဏ္ဍညော နာမ။ ပဌမံ သစ္ဆိကာဟိတီတိ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနမန္တရေ ပဌမံ အာဒိတော ဧဝ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏံ သစ္ဆိကာဟိတိ ပစ္စက္ခံ ကရိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၀၉။ နိက္ခန္တေနာနုပဗ္ဗဇိန္တိ နိက္ခန္တေန ဗောဓိသတ္တေန သဟ နိက္ခမိတွာ အနုပဗ္ဗဇိန္တိ အတ္ထော။ တထာ အနုပဗ္ဗဇိတွာ မယာ ပဓာနံ ဝီရိယံ သုကတံ သုဋ္ဌု ကတံ ဒဠှံ ကတွာ ကတန္တိ အတ္ထော။ ကိလေသေ ဈာပနတ္ထာယာတိ ကိလေသေ သောသနတ္ထာယ ဝိဒ္ဓံသနတ္ထာယ အနဂါရိယံ အဂါရဿ အဟိတံ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒိကမ္မဝိရဟိတံ သာသနံ ပဗ္ဗဇိံ ပဋိပဇ္ဇိန္တိ အတ္ထော။

၆၁၀။ အဘိဂန္တွာန သဗ္ဗညူတိ သဗ္ဗံ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ ဝါ သင်္ခါရဝိကာရလက္ခဏနိဗ္ဗာနပညတ္တိသင်္ခါတံ ဉေယျံ ဝါ ဇာနန္တော ဒေဝေဟိ သဟ ဝတ္တမာနေ သတ္တ လောကေ ဗုဒ္ဓေါ မိဂါရညံ မိဂဒါယ ဝိဟာရံ အဘိဂန္တွာ ဥပသင်္ကမိတွာ မေ မယာ သစ္ဆိကတေန ဣမိနာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အမတဘေရိံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနဘေရိံ အဟရိ ပဟရိ ဒဿေသီတိ အတ္ထော။

၆၁၁။ သော ဒါနီတိ သော အဟံ ပဌမံ သောတာပန္နော ဣဒါနိ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန အမတံ သန္တံ ဝူပသန္တသဘာဝံ ပဒံ ပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ပါပုဏိတဗ္ဗံ, အနုတ္တရံ ဥတ္တရဝိရဟိတံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တော အဓိဂတောတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယာတိ ကာမာသဝါဒယော သဗ္ဗေ အာသဝေ ပရိညာယ ပဟာနပရိညာယ ပဇဟိတွာ အနာသဝေါ နိက္ကိလေသော ဝိဟရာမိ ဣရိယာပထဝိဟာရေန ဝါသံ ကပ္ပေမိ။ ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿောတျာဒယော ဂါထာယော ဝုတ္တတ္ထာယေဝ။

အထ နံ သတ္ထာ အပရဘာဂေ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော ပဌမံ ပဋိဝိဒ္ဓဓမ္မဘာဝံ ဒီပေန္တော ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ရတ္တညူနံ ယဒိဒံ အညာသိကောဏ္ဍညော’’တိ (အ။ နိ။ ၁။၁၈၈) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ။ သော ဒွီဟိ အဂ္ဂသာဝကေဟိ အတ္တနိ ကရိယမာနံ ပရမနိပစ္စကာရံ, ဂါမန္တသေနာသနေ အာကိဏ္ဏဝိဟာရဉ္စ ပရိဟရိတုကာမော, ဝိဝေကာဘိရတိယာ ဝိဟရိတုကာမော စ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတာနံ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနံ ပဋိသန္ထာရကရဏမ္ပိ ပပဉ္စံ မညမာနော သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆိတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ဆဒ္ဒန္တေဟိ နာဂေဟိ ဥပဋ္ဌိယမာနော ဆဒ္ဒန္တဒဟတီရေ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဝသိ။ ဧဝံ တတ္ထ ဝသန္တံ ထေရံ ဧကဒိဝသံ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဌိတော ဧဝမာဟ ‘‘သာဓု မေ, ဘန္တေ, အယျော ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ။ ထေရော တဿ စတုသစ္စဂဗ္ဘံ တိလက္ခဏာဟတံ သုညတာပဋိသံယုတ္တံ နာနာနယဝိစိတ္တံ အမတောဂဓံ ဗုဒ္ဓလီလာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ တံ သုတွာ သက္ကော အတ္တနော ပသာဒံ ပဝေဒေန္တော –

‘‘ဧသ ဘိယျော ပသီဒါမိ, သုတွာ ဓမ္မံ မဟာရသံ၊

ဝိရာဂေါ ဒေသိတော ဓမ္မော, အနုပါဒါယ သဗ္ဗသော’’တိ။ (ထေရဂါ။ ၆၇၃) –

ထုတိံ အကာသိ။ ထေရော ဆဒ္ဒန္တဒဟတီရေ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဝသိတွာ ဥပကဋ္ဌေ ပရိနိဗ္ဗာနေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိနိဗ္ဗာနံ အနုဇာနာပေတွာ တတ္ထေဝ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ။

အညာသိကောဏ္ဍညတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။

၃-၈။ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနောတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇဿ အပဒါနံ။ အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ သီဟယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပဗ္ဗတပါဒေ ဂုဟာယံ ဝိဟာသိ။ ဘဂဝါ တဿ အနုဂ္ဂဟံ ကာတုံ ဂေါစရာယ ပက္ကန္တကာလေ တဿ သယနဂုဟံ ပဝိသိတွာ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိ။ သီဟော ဂေါစရံ ဂဟေတွာ နိဝတ္တော ဂုဟဒွါရေ ဌတွာ ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဇလဇထလဇပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ ကတွာ စိတ္တံ ပသာဒေန္တော ဘဂဝတော အာရက္ခဏတ္ထာယ အညေ ဝါဠမိဂေ အပနေတုံ တီသု ဝေလာသု သီဟနာဒံ နဒန္တော ဗုဒ္ဓဂတာယ သတိယာ အဋ္ဌာသိ။ ယထာ ပဌမဒိဝသေ, ဧဝံ သတ္တာဟံ ပူဇေသိ။ ဘဂဝါ ‘‘သတ္တာဟစ္စယေန နိရောဓာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဝဋ္ဋိဿတိ ဣမဿ ဧတ္တကော ဥပနိဿယော’’တိ တဿ ပဿန္တဿေဝ အာကာသံ ပက္ခန္ဒိတွာ ဝိဟာရမေဝ ဂတော။

သီဟော ဗုဒ္ဓဝိယောဂဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တော ကာလံ ကတွာ ဟံသဝတီနဂရေ မဟာဘောဂကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော နဂရဝါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နော သတ္တာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ကောသမ္ဗိယံ ရညော ဥဒေနဿ ပုရောဟိတဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ ဘာရဒွါဇောတိဿ နာမံ အဟောသိ။ သော ဝယပ္ပတော တယော ဝေဒေ ဥဂ္ဂဟေတွာ ပဉ္စ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေန္တော မဟဂ္ဃသဘာဝေန အနနုရူပါစာရတ္တာ တေဟိ ပရိစ္စတ္တော ရာဇဂဟံ ဂန္တွာ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ လာဘသက္ကာရံ ဒိသွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဘောဇနေ အမတ္တညူ ဟုတွာ ဝိဟရတိ။ သတ္ထာရာ ဥပါယေန မတ္တညုတာယ ပတိဋ္ဌာပေန္တော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ။ ဆဠဘိညော ပန ဟုတွာ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ‘‘ယံ သာဝကေဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, တံ မယာ အနုပ္ပတ္တ’’န္တိ, ဘိက္ခုသံဃေ စ ‘‘ယဿ မဂ္ဂေ ဝါ ဖလေ ဝါ ကင်္ခါ အတ္ထိ, သော မံ ပုစ္ဆတူ’’တိ သီဟနာဒံ နဒိ။ တေန တံ ဘဂဝါ – ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ သီဟနာဒိကာနံ ယဒိဒံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော’’တိ (အ။ နိ။ ၁။၁၈၈, ၁၉၅) ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ။

၆၁၃။ ဧဝံ ဧတဒဂ္ဂံ ဌာနံ ပတွာ ပုဗ္ဗေ ကတပုညသမ္ဘာရံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန အတ္တနော ပုညကမ္မာပဒါနံ ဝိဘာဝေန္တော ပဒုမုတ္တရောတိအာဒိမာဟ။ တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောဝ။ ပုရတော ဟိမဝန္တဿာတိ ဟိမာလယပဗ္ဗတတော ပုဗ္ဗဒိသာဘာဂေတိ အတ္ထော။ စိတ္တကူဋေ ဝသီ တဒါတိ ယဒါ အဟံ သီဟော မိဂရာဇာ ဟုတွာ ဟိမဝန္တပဗ္ဗတသမီပေ ဝသာမိ, တဒါ ပဒုမုတ္တရော နာမ သတ္ထာ အနေကေဟိ စ ဩသဓေဟိ, အနေကေဟိ စ ရတနေဟိ စိတ္တဝိစိတ္တတာယ စိတ္တကူဋေ စိတ္တပဗ္ဗတသိခရေ ဝသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၁၄။ အဘီတရူပေါ တတ္ထာသိန္တိ အဘီတသဘာဝေါ နိဗ္ဘယသဘာဝေါ မိဂရာဇာ တတ္ထ အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော။ စတုက္ကမောတိ စတူဟိ ဒိသာဟိ ကမော ဂန္တုံ သမတ္ထော။ ယဿ သဒ္ဒံ သုဏိတွာနာတိ ယဿ မိဂရညော သီဟနာဒံ သုတွာ ဗဟုဇ္ဇနာ ဗဟုသတ္တာ ဝိက္ခမ္ဘန္တိ ဝိသေသေန ခမ္ဘန္တိ ဘာယန္တိ။

၆၁၅။ သုဖုလ္လံ ပဒုမံ ဂယှာတိ ဘဂဝတိ ပသာဒေန သုပုပ္ဖိတပဒုမပုပ္ဖံ ဍံသိတွာ။ နရာသဘံ နရာနံ အာသဘံ ဥတ္တမံ သေဋ္ဌံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပဂစ္ဆိံ, သမီပံ အဂမိန္တိ အတ္ထော။ ဝုဋ္ဌိတဿ သမာဓိမှာတိ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌိတဿ ဗုဒ္ဓဿ တံ ပုပ္ဖံ အဘိရောပယိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော။

၆၁၆။ စတုဒ္ဒိသံ နမဿိတွာတိ စတူသု ဒိသာသု နမဿိတွာ သကံ စိတ္တံ အတ္တနော စိတ္တံ ပသာဒေတွာ အာဒရေန ပတိဋ္ဌပေတွာ သီဟနာဒံ အဘီတနာဒံ အနဒိံ ဃောသေသိန္တိ အတ္ထော။

၆၁၇။ တတော ဗုဒ္ဓေန ဒိန္နဗျာကရဏံ ပကာသေန္တော ပဒုမုတ္တရောတိအာဒိမာဟ။ တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

၆၁၈။ ဝဒတံ သေဋ္ဌောတိ ‘‘မယံ ဗုဒ္ဓါ, မယံ ဗုဒ္ဓါ’’တိ ဝဒန္တာနံ အညတိတ္ထိယာနံ သေဋ္ဌော ဥတ္တမော ဗုဒ္ဓေါ အာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿ အာဂတဿ ဘဂဝတော တံ ဓမ္မံ သောဿာမ သုဏိဿာမာတိ အတ္ထော။

၆၁၉။ တေသံ ဟာသပရေတာနန္တိ ဟာသေဟိ သောမနဿေဟိ ပရေတာနံ အဘိဘူတာနံ သမန္နာဂတာနံ တေသံ ဒေဝမနုဿာနံ။ လောကနာယကောတိ လောကဿ နာယကော သဂ္ဂမောက္ခသမ္ပာပကော မမ သဒ္ဒံ မယှံ သီဟနာဒံ ပကိတ္တေသိ ပကာသေသိ ကထေသိ, ဒီဃဒဿီ အနာဂတကာလဒဿီ မဟာမုနိ မုနီနမန္တရေ မဟန္တော မုနိ။ သေသဂါထာ သုဝိညေယျမေဝ။

၆၂၂။ နာမေန ပဒုမော နာမ စက္ကဝတ္တီ ဟုတွာ စတုသဋ္ဌိယာ ဇာတိယာ ဣဿရိယံ ဣဿရဘာဝံ ရဇ္ဇံ ကာရယိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၂၃။ ကပ္ပသတသဟဿမှီတိ သာမျတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ, ကပ္ပသတသဟဿာနံ ပရိယောသာနေတိ အတ္ထော။

၆၂၄။ ပကာသိတေ ပါဝစနေတိ တေန ဂေါတမေန ဘဂဝတာ ပိဋကတ္တယေ ပကာသိတေ ဒေသိတေတိ အတ္ထော။ ဗြဟ္မဗန္ဓု ဘဝိဿတီတိ တဒါ ဂေါတမဿ ဘဂဝတော ကာလေ အယံ သီဟော မိဂရာဇာ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိဿတီတိ အတ္ထော။ ဗြဟ္မညာ အဘိနိက္ခမ္မာတိ ဗြာဟ္မဏကုလတော နိက္ခမိတွာ တဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၂၅။ ပဓာနပဟိတတ္တောတိ ဝီရိယကရဏတ္ထံ ပေသိတစိတ္တော။ ဥပဓိသင်္ခါတာနံ ကိလေသာနံ အဘာဝေန နိရုပဓိ။ ကိလေသဒရထာနံ အဘာဝေန ဥပသန္တော။ သဗ္ဗာသဝေ သကလာသဝေ ပရိညာယ ပဟာယ အနာသဝေါ နိက္ကိလေသော နိဗ္ဗာယိဿတိ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗုတော ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၂၆။ ဝိဇနေ ပန္တသေယျမှီတိ ဇနသမ္ဗာဓရဟိတေ ဒူရာရညသေနာသနေတိ အတ္ထော။ ဝါဠမိဂသမာကုလေတိ ကာဠသီဟာဒီဟိ စဏ္ဍမိဂသင်္ဂေဟိ အာကုလေ သံကိဏ္ဏေတိ အတ္ထော။ သေသံ ဝုတ္တတ္ထမေဝါတိ။

ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။

၃-၉။ ခဒိရဝနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

ဂင်္ဂါ ဘာဂီရထီ နာမာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော ခဒိရဝနိယတ္ထေရဿ အပဒါနံ။ အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ တိတ္ထနာဝိကကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟာဂင်္ဂါယ ပယာဂတိတ္ထေ တိတ္ထနာဝါယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဧကဒိဝသံ သသာဝကသံဃံ ဘဂဝန္တံ ဂင်္ဂါတီရံ ဥပဂတံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော နာဝါသံဃာဋံ ယောဇေတွာ မဟန္တေန ပူဇာသက္ကာရေန ပရတီရံ ပါပေတွာ အညတရံ ဘိက္ခုံ သတ္ထာရာ အာရညကာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပိယမာနံ ဒိသွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ပဏိဓာနံ အကာသိ။ ဘဂဝါ တဿ ပတ္ထနာယ အဝဉ္ဈဘာဝံ ဗျာကာသိ။

သော တတော ပဋ္ဌာယ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဥဘယသမ္ပတ္တိယော အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မဂဓရဋ္ဌေ နာလကဂါမေ ရူပသာရိယာ နာမ ဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ ဝယပ္ပတ္တံ မာတာပိတရော ဃရဗန္ဓနေန ဗန္ဓိတုကာမာ ဟုတွာ တဿ အာရောစေသုံ။ သော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ သုတွာ ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌဘာတာ အယျော ဥပတိဿော ဣမံ ဝိဘဝံ ဆဍ္ဍေတွာ ပဗ္ဗဇိတော, တေန ဝန္တံ ခေဠပိဏ္ဍံ ကထာဟံ အနုဘဝိဿာမီ’’တိ ဇာတသံဝေဂေါ ပါသံ အနုပဂစ္ဆမာနမိဂေါ ဝိယ ဉာတကေ ဝဉ္စေတွာ ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ဘိက္ခူနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မသေနာပတိနော ကနိဋ္ဌဘာဝံ နိဝေဒေတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဆန္ဒံ အာရောစေသိ။ ဘိက္ခူ တံ ပဗ္ဗာဇေတွာ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿံ ဥပသမ္ပာဒေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေသုံ။ သော ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ခဒိရဝနံ ပဝိသိတွာ ဝိဿမန္တော ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အရဟာ အဟောသိ။ သော အရဟာ ဟုတွာ သတ္ထာရံ ဓမ္မသေနာပတိဉ္စ ဝန္ဒိတုံ သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာဝတ္ထိံ ပတွာ ဇေတဝနံ ပဝိသိတွာ သတ္ထာရံ ဓမ္မသေနာပတိဉ္စ ဝန္ဒိတွာ ကတိပါဟံ ဇေတဝနေ ဝိဟာသိ။ အထ နံ သတ္ထာ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော အာရညကာနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ – ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ အာရညကာနံ ယဒိဒံ ရေဝတော’’တိ (အ။ နိ။ ၁။၁၉၈, ၂၀၃)။

၆၂၈။ ဧဝံ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ ပီတိသောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ပကာသေန္တော ဂင်္ဂါ ဘာဂီရထီတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဂင်္ဂါတိ ဂါယမာနာ ဃောသံ ကုရုမာနာ ဂစ္ဆတီတိ ဂင်္ဂါ။ အထ ဝါ ဂေါ ဝုစ္စတိ ပထဝီ, တသ္မိံ ဂတာ ပဝတ္တာတိ ဂင်္ဂါ။ အနောတတ္တဒဟံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဂတဋ္ဌာနေ အာဝဋ္ဋဂင်္ဂါတိ စ ပဗ္ဗတမတ္ထကေန ဂတဋ္ဌာနေ ဗဟလဂင်္ဂါတိ စ တိရစ္ဆာနပဗ္ဗတံ ဝိဇ္ဈိတွာ ဂတဋ္ဌာနေ ဥမင်္ဂဂင်္ဂါတိ စ တတော ဗဟလပဗ္ဗတံ ပဟရိတွာ ပဉ္စယောဇနံ အာကာသေန ဂတဋ္ဌာနေ အာကာသဂင်္ဂါတိ စ တဿာ ပတိတဋ္ဌာနံ ဘိန္ဒိတွာ ဇာတံ ပဉ္စ ယောဇနံ ပေါက္ခရဏီကူလံ ဘိန္ဒိတွာ တတ္ထ ပန ပဉ္စင်္ဂုလိ ဝိယ ပဉ္စ ဓာရာ ဟုတွာ ဂင်္ဂါ ယမုနာ သရဘူ မဟီ အစိရဝတီတိ ပဉ္စ နာမာ ဟုတွာ ဇမ္ဗုဒီပံ ပဉ္စ ဘာဂံ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ ပဉ္စ ဘာဂေ ပဉ္စ ကောဋ္ဌာသေ ဣတာ ဂတာ ပဝတ္တာတိ ဘာဂီရထီ။ ဂင်္ဂါ စ သာ ဘာဂီရထီ စေတိ ဂင်္ဂါဘာဂီရထီ။ ‘‘ဘာဂီရထီ ဂင်္ဂါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ ပုဗ္ဗစရိယဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဟိမဝန္တာ ပဘာဝိတာတိ သတ္တေ ဟိံသတိ သီတေန ဟနတိ မထေတိ အာလောဠေတီတိ ဟိမော, ဟိမော အဿ အတ္ထီတိ ဟိမဝါ, တတော ဟိမဝန္တတော ပဋ္ဌာယ ပဘာဝိတာ ပဝတ္တာ သန္ဒမာနာတိ ဟိမဝန္တပဘာဝိတာ။ ကုတိတ္ထေ နာဝိကော အာသိန္တိ တဿာ ဂင်္ဂါယ စဏ္ဍသောတသမာပန္နေ ဝိသမတိတ္ထေ ကေဝဋ္ဋကုလေ ဥပ္ပန္နော နာဝိကော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော။ ဩရိမေ စ တရိံ အဟန္တိ သမ္ပတ္တသမ္ပတ္တမနုဿေ ပါရိမာ တီရာ ဩရိမံ တီရံ အဟံ တရိံ တာရေသိန္တိ အတ္ထော။

၆၂၉။ ပဒုမုတ္တရော နာယကောတိ ဒွိပဒါနံ ဥတ္တမော သတ္တေ နိဗ္ဗာနံ နာယကော ပါပနကော ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓေါ မမ ပုညသမ္ပတ္တိံ နိပ္ဖါဒေန္တော။ ဝသီသတသဟဿေဟိ ခီဏာသဝသတသဟဿေဟိ ဂင်္ဂါသောတံ တရိတုံ တိတ္ထံ ပတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၃၀။ ဗဟူ နာဝါ သမာနေတွာတိ သမ္ပတ္တံ တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ဝဍ္ဎကီဟိ သုဋ္ဌု သင်္ခတံ ကတံ နိပ္ဖါဒိတံ ဗဟူ နာဝါယော သမာနေတွာ ဒွေ ဒွေ နာဝါယော ဧကတော ကတွာ တဿာ နာဝါယ ဥပရိ မဏ္ဍပဆဒနံ ကတွာ နရာသဘံ ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ ပဋိမာနိံ ပူဇေသိန္တိ အတ္ထော။

၆၃၁။ အာဂန္တွာန စ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဧဝံ သံဃဋိတာယ နာဝါယ တတ္ထ အာဂန္တွာန တဉ္စ နာဝကံ နာဝမုတ္တမံ အာရုဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝါရိမဇ္ဈေ ဌိတော သတ္ထာတိ နာဝမာရူဠှော သတ္ထာ ဂင်္ဂါဇလမဇ္ဈေ ဌိတော သမာနော ဣမာ သောမနဿပဋိသံယုတ္တဂါထာ အဘာသထ ကထေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၃၂။ ယော သော တာရေသိ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ ယော သော နာဝိကော ဂင်္ဂါသောတာယ သမ္ဗုဒ္ဓံ အတာရေသိ။ သံဃဉ္စာပိ အနာသဝန္တိ န ကေဝလမေဝ သမ္ဗုဒ္ဓံ တာရေသိ, အနာသဝံ နိက္ကိလေသံ သံဃဉ္စာပိ တာရေသီတိ အတ္ထော။ တေန စိတ္တပသာဒေနာတိ တေန နာဝါပါဇနကာလေ ဥပ္ပန္နေန သောမနဿသဟဂတစိတ္တပသာဒေန ဒေဝလောကေ ဆသု ကာမသဂ္ဂေသု ရမိဿတိ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၃၃။ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ တေ ဗျမှန္တိ ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နဿ တေ တုယှံ ဗျမှံ ဝိမာနံ သုကတံ သုဋ္ဌု နိဗ္ဗတ္တံ နာဝသဏ္ဌိတံ နာဝါသဏ္ဌာနံ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ ပါတုဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။ အာကာသေ ပုပ္ဖဆဒနန္တိ နာဝါယ ဥပရိမဏ္ဍပကတကမ္မဿ နိဿန္ဒေန သဗ္ဗဒါ ဂတဂတဋ္ဌာနေ အာကာသေ ပုပ္ဖဆဒနံ ဓာရယိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၃၄။ အဋ္ဌပညာသကပ္ပမှီတိ ဣတော ပုညကရဏကာလတော ပဋ္ဌာယ အဋ္ဌပဏ္ဏာသကပ္ပံ အတိက္ကမိတွာ နာမေန တာရကော နာမ စက္ကဝတ္တီ ခတ္တိယော စာတုရန္တော စတူသု ဒီပေသု ဣဿရော ဝိဇိတာဝီ ဇိတဝန္တော ဘဝိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သေသဂါထာ ဥတ္တာနတ္ထာဝ။

၆၃၇။ ရေဝတော နာမ နာမေနာတိ ရေဝတီနက္ခတ္တေန ဇာတတ္တာ ‘‘ရေဝတော’’တိ လဒ္ဓနာမော ဗြဟ္မဗန္ဓု ဗြာဟ္မဏပုတ္တဘူတော ဘဝိဿတိ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၃၉။ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါတိ နိက္ကိလေသော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန နိဗ္ဗာယိဿတိ။

၆၄၀။ ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှန္တိ ဧဝံ ပဒုမုတ္တရေန ဘဂဝတာ ဗျာကတော အဟံ ကမေန ပါရမိတာကောဋိံ ပတွာ မေ မယှံ ဝီရိယံ အသိထိလဝီရိယံ ဓုရဓောရယှံ ဓုရဝါဟံ ဓုရာဓာရံ ယောဂေဟိ ခေမဿ နိဗ္ဘယဿ နိဗ္ဗာနဿ အဓိဝါဟနံ အာဝဟနံ အဟောသီတိ အတ္ထော။ ဓာရေမိ အန္တိမံ ဒေဟန္တိ ဣဒါနာဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ ပရိယောသာနသရီရံ ဓာရေမီတိ သမ္ဗန္ဓော။

သော အပရဘာဂေ အတ္တနော ဇာတဂါမံ ဂန္တွာ ‘‘စာလာ, ဥပစာလာ, သီသူပစာလာ’’တိ တိဿန္နံ ဘဂိနီနံ ပုတ္တေ ‘‘စာလာ, ဥပစာလာ, သီသူပစာလာ’’တိ တယော ဘာဂိနေယျေ အာနေတွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇေသိ။ တေ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုယုတ္တာ ဝိဟရိံသု။

တသ္မိဉ္စ သမယေ ထေရဿ ကောစိဒေဝ အာဗာဓော ဥပ္ပန္နော, တံ သုတွာ သာရိပုတ္တတ္ထေရော – ‘‘ရေဝတဿ ဂိလာနပုစ္ဆနံ အဓိဂမပုစ္ဆနဉ္စ ကရိဿာမီ’’တိ ဥပဂဉ္ဆိ။ ရေဝတတ္ထေရော ဓမ္မသေနာပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ တေသံ သာမဏေရာနံ သတုပ္ပါဒဝသေန ဩဝဒိယမာနော စာလေတိဂါထံ အဘာသိတ္ထ။ တတ္ထ စာလေ ဥပစာလေ သီသူပစာလေတိ တေသံ အာလပနံ။ စာလာ, ဥပစာလာ, သီသူပစာလာတိ ဟိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမာ တယော ဒါရကာ ပဗ္ဗဇိတာပိ တထာ ဝေါဟရိယျန္တိ။ ‘‘စာလီ, ဥပစာလီ, သီသူပစာလီတိ တေသံ နာမာနီ’’တိ စ ဝဒန္တိ။ ယဒတ္ထံ ‘‘စာလေ’’တိအာဒိနာ အာမန္တနံ ကတံ, တံ ဒဿေန္တော ‘‘ပတိဿတာ နု ခေါ ဝိဟရထာ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ကာရဏံ အာဟ – ‘‘အာဂတော ဝေါ ဝါလံ ဝိယ ဝေဓီ’’တိ။ ပတိဿတာတိ ပတိဿတိကာ။ ခေါတိ အဝဓာရဏေ။ အာဂတောတိ အာဂဉ္ဆိ။ ဝေါတိ တုမှာကံ။ ဝါလံ ဝိယ ဝေဓီတိ ဝါလဝေဓိ ဝိယ။ အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – တိက္ခဇဝနနိဗ္ဗေဓိကပညတာယ ဝါလဝေဓိရူပေါ သတ္ထုကပ္ပေါ တုမှာကံ မာတုလတ္ထေရော အာဂတော, တသ္မာ သမဏသညံ ဥပဋ္ဌပေတွာ သတိသမ္ပဇညယုတ္တာ ဧဝ ဟုတွာ ဝိဟရထ, ယထာဓိဂတေ ဝိဟာရေ အပ္ပမတ္တာ ဘဝထာတိ။

တံ သုတွာ တေ သာမဏေရာ ဓမ္မသေနာပတိဿ ပစ္စုဂ္ဂမနာဒိဝတ္တံ ကတွာ ဥဘိန္နံ မာတုလတ္ထေရာနံ ပဋိသန္ထာရဝေလာယံ နာတိဒူရေ သမာဓိံ သမာပဇ္ဇိတွာ နိသီဒိံသု။ ဓမ္မသေနာပတိ ရေဝတတ္ထေရေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ တေ သာမဏေရေ ဥပသင်္ကမိ။ တေ တထာ ကာလပရိစ္ဆေဒဿ ကတတ္တာ ထေရေ ဥပသင်္ကမန္တေ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌံသု။ ထေရော – ‘‘ကတရကတရဝိဟာရေန ဝိဟရထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တေဟိ ‘‘ဣမာယ ဣမာယာ’’တိ ဝုတ္တေ ဒါရကေပိ ဧဝံ ဝိနေန္တော – ‘‘မယှံ ဘာတိကော သစ္စဝါဒီ ဝတ ဓမ္မဿ အနုဓမ္မစာရိ’’န္တိ ထေရံ ပသံသန္တော ပက္ကာမိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ခဒိရဝနိယတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။

၃-၁၀။ အာနန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ

အာရာမဒွါရာ နိက္ခမ္မာတိအာဒိကံ အာယသ္မတော အာနန္ဒတ္ထေရဿ အပဒါနံ။ အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယာနိ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ သတ္ထု ဝေမာတိကဘာတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ သုမနောတိဿ နာမံ အဟောသိ။ ပိတာ ပနဿ နန္ဒရာဇာ နာမ။ သော အတ္တနော ပုတ္တဿ သုမနကုမာရဿ ဝယပ္ပတ္တဿ ဟံသဝတီနဂရတော ဝီသယောဇနသတေ ဌာနေ ဘောဂနဂရံ အဒါသိ။ သော ကဒါစိ ကဒါစိ အာဂန္တွာ သတ္ထာရဉ္စ ပိတရဉ္စ ပဿတိ။ တဒါ ရာဇာ သတ္ထာရဉ္စ သတသဟဿပရိမာဏံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ သယမေဝ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ, အညေသံ ဥပဋ္ဌာတုံ န ဒေတိ။

တေန သမယေန ပစ္စန္တော ကုပိတော အဟောသိ။ ကုမာရော တဿ ကုပိတဘာဝံ ရညော အနာရောစေတွာ သယမေဝ တံ ဝူပသမေသိ။ တံ သုတွာ ရာဇာ တုဋ္ဌမာနသော ‘‘ဝရံ တေ တာဝ ဒမ္မိ, ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ။ ကုမာရော ‘‘သတ္ထာရံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ တေမာသံ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဇီဝိတံ အဝဉ္ဈံ ကာတုံ ဣစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ။ ‘‘ဧတံ န သက္ကာ, အညံ ဝဒေဟီ’’တိ။ ‘‘ဒေဝ, ခတ္တိယာနံ ဒွေ ကထာ နာမ နတ္ထိ, ဧတံ မေ ဒေဟိ, န မယှံ အညေနတ္ထော, သစေ သတ္ထာ အနုဇာနာတိ, ဒိန္နမေဝါ’’တိ။ သော ‘‘သတ္ထု စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝိဟာရံ ဂတော။ တေန စ သမယေန ဘဂဝါ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ။ သော ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အာဂတော, ဒဿေထ မ’’န္တိ။ ဘိက္ခူ ‘‘သုမနော နာမ ထေရော သတ္ထု ဥပဋ္ဌာကော, တဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟံသု။ သော ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘သတ္ထာရံ, ဘန္တေ, ဒဿေထာ’’တိ အာဟ။ အထ ထေရော တဿ ပဿန္တဿေဝ ပထဝိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ရာဇပုတ္တော, ဘန္တေ, တုမှာကံ ဒဿနာယ အာဂတော’’တိ အာဟ။ ‘‘တေန ဟိ ဘိက္ခု ဗဟိ အာသနံ ပညပေဟီ’’တိ။ ထေရော ပုနပိ ဗုဒ္ဓါသနံ ဂဟေတွာ အန္တောဂန္ဓကုဋိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ တဿ ပဿန္တဿ ဗဟိပရိဝေဏေ ပါတုဘဝိတွာ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ အာသနံ ပညာပေသိ။ ကုမာရော တံ ဒိသွာ ‘‘မဟန္တော ဝတာယံ ဘိက္ခူ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေသိ။

ဘဂဝါပိ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ။ ရာဇပုတ္တော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘အယံ, ဘန္တေ, ထေရော တုမှာကံ သာသနေ ဝလ္လဘော မညေ’’တိ? ‘‘အာမ, ကုမာရ, ဝလ္လဘော’’တိ။ ‘‘ကိံ ကတွာ, ဘန္တေ, ဧသ ဝလ္လဘော’’တိ? ‘‘ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ’’တိ။ ‘‘ဘဂဝါ, အဟမ္ပိ အယံ ထေရော ဝိယ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝလ္လဘော ဟောတုကာမော’’တိ သော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ သတ္တာဟံ ခန္ဓာဝါရေ ဘတ္တံ ဒတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ, ‘‘ဘန္တေ, မယာ ပိတု သန္တိကာ တုမှာကံ တေမာသံ ပဋိဇဂ္ဂနဝရော လဒ္ဓေါ, တေမာသံ မေ ဝဿာဝါသံ အဓိဝါသေထာ’’တိ ဝတွာ သတ္ထု အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ သပရိဝါရံ ဘဂဝန္တံ ဂဟေတွာ ယောဇနေ ယောဇနေ သတ္ထု ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဝသနာနုစ္ဆဝိကေ ဝိဟာရေ ကာရေတွာ တတ္ထ တတ္ထ ဝသာပေန္တော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနသမီပေ သတသဟဿေန ကီတေ သောဘနနာမကေ ဥယျာနေ သတသဟဿေန ကာရိတံ ဝိဟာရံ ပဝေသာပေတွာ –

‘‘သတသဟဿေန မေ ကီတံ, သတသဟဿေန ကာရိတံ၊

သောဘနံ နာမ ဥယျာနံ, ပဋိဂ္ဂဏှ မဟာမုနီ’’တိ။ –

ဥဒကံ ပါတေသိ။ သော ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ သတ္ထု မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန ဒါနံ ဒဒေယျာထာ’’တိ ပုတ္တဒါရေ အမစ္စေ စ ဒါနေ ကိစ္စကရဏေ စ နိယောဇေတွာ သယံ သုမနတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနသမီပေယေဝ ဝသန္တော ဧဝံ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ သတ္ထာရံ တေမာသံ ဥပဋ္ဌဟိ။ ဥပကဋ္ဌာယ ပန ပဝါရဏာယ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သတ္ထု ဘိက္ခုသံဃဿ စ ပါဒမူလေ တိစီဝရေ ဌပေတွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ, ယဒေတံ မယာ ခန္ဓာဝါရတော ပဋ္ဌာယ ပုညံ ကတံ, န တံ သက္ကသမ္ပတ္တိအာဒီနံ အတ္ထာယ ကတံ, အထ ခေါ အဟမ္ပိ သုမနတ္ထေရော ဝိယ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာကော ဝလ္လဘော ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ အကာသိ။ သတ္ထာ တဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ။

သော တသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝဿသတသဟဿံ ပုညာနိ ကတွာ တတော ပရမ္ပိ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဥဠာရာနိ ပုညကမ္မာနိ ဥပစိနိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဿ ထေရဿ ပိဏ္ဍာယ စရတော ပတ္တဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဥတ္တရသာဋကံ ကတွာ ပူဇံ အကာသိ။ ပုန သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော ဗာရာဏသိရာဇာ ဟုတွာ အဋ္ဌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဒိသွာ တေ ဘောဇေတွာ အတ္တနော မင်္ဂလုယျာနေ အဋ္ဌ ပဏ္ဏသာလာယော ကာရေတွာ တေသံ နိသီဒနတ္ထာယ အဋ္ဌ သဗ္ဗရတနမယပီဌေ စေဝ မဏိအာဓာရကေ စ ပဋိယာဒေတွာ ဒသဝဿသဟဿာနိ ဥပဋ္ဌာနံ အကာသိ, ဧတာနိ ပါကဋာနိ။

ကပ္ပသတသဟဿံ ပန တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အမှာကံ ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ တုသိတပုရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော အမိတောဒနသက္ကဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သဗ္ဗေ ဉာတကေ အာနန္ဒိတေ ကရောန္တော ဇာတောတိ အာနန္ဒောတွေဝ နာမံ လဘိ။ သော အနုက္ကမေန ဝယပ္ပတ္တော ကတာဘိနိက္ခမနေ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ပဌမံ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ တတော နိက္ခမန္တေ ဘဂဝတိ တဿ ပရိဝါရတ္ထံ ပဗ္ဗဇိတုံ နိက္ခမန္တေဟိ ဘဒ္ဒိယာဒီဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏဿ မန္တာဏိပုတ္တဿ သန္တိကေ ဓမ္မကထံ သုတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ။

တေန စ သမယေန ဘဂဝတော ပဌမဗောဓိယံ ဝီသတိဝဿာနိ အနိဗဒ္ဓါ ဥပဋ္ဌာကာ အဟေသုံ။ ဧကဒါ နာဂသမာလော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဝိစရတိ, ဧကဒါ နာဂိတော, ဧကဒါ ဥပဝါနော, ဧကဒါ သုနက္ခတ္တော, ဧကဒါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော, ဧကဒါ သာဂတော, ဧကဒါ မေဃိယော, တေ ယေဘုယျေန သတ္ထု စိတ္တံ နာရာဓယိံသု။ အထေကဒိဝသံ ဘဂဝါ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော နိသိန္နော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနိ မဟလ္လကော ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ‘ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆာမီ’တိ ဝုတ္တေ အညေန မဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တိ, ဧကစ္စေ မယှံ ပတ္တစီဝရံ ဘူမိယံ နိက္ခိပန္တိ, မယှံ နိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဝိဇာနထာ’’တိ။ တံ သုတွာ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မသံဝေဂေါ ဥဒပါဒိ။ အထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဥဋ္ဌာယ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, တုမှေ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ အာဟ။ တံ ဘဂဝါ ပဋိက္ခိပိ။ ဧတေနုပါယေန မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေ မဟာသာဝကာ ‘‘အဟံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ, အဟံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌဟိံသု ဌပေတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ။ တေပိ ဘဂဝါ ပဋိက္ခိပိ။

အာနန္ဒော ပန တုဏှီယေဝ နိသီဒိ။ အထ နံ ဘိက္ခူ အာဟံသု – ‘‘အာဝုသော, တွမ္ပိ သတ္ထု ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ ယာစာဟီ’’တိ။ ‘‘ယာစိတွာ လဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ နာမ ကီဒိသံ ဟောတိ? သစေ ရုစ္စတိ, သတ္ထာ သယမေဝ ဝက္ခတီ’’တိ။ အထ ဘဂဝါ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အာနန္ဒော အညေဟိ ဥဿာဟေတဗ္ဗော, သယမေဝ ဇာနိတွာ မံ ဥပဋ္ဌဟိဿတီ’’တိ အာဟ။ တတော ဘိက္ခူ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, အာဝုသော အာနန္ဒ, သတ္ထာရံ ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ ယာစာဟီ’’တိ အာဟံသု။ ထေရော ဥဋ္ဌဟိတွာ ‘‘သစေ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အတ္တနာ လဒ္ဓံ ပဏီတံ စီဝရံ န ဒဿတိ, ပဏီတံ ပိဏ္ဍပါတံ န ဒဿတိ, ဧကဂန္ဓကုဋိယံ ဝသိတုံ န ဒဿတိ, နိမန္တနံ ဂဟေတွာ န ဂမိဿတိ, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ အာဟ။ ‘‘ဧတ္တကေ ဂုဏေ လဘတော သတ္ထု ဥပဋ္ဌာနံ ကော ဘာရော’’တိ ဥပဝါဒမောစနတ္ထံ ဣမေ စတ္တာရော ပဋိက္ခေပါ, ‘‘သစေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ မယာ ဂဟိတံ နိမန္တနံ ဂမိဿတိ, သစာဟံ ဒေသန္တရတော အာဂတာဂတေ တာဝဒေဝ ဒဿေတုံ လဘာမိ, ယဒါ မေ ကင်္ခါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တာဝဒေဝ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိတုံ လဘာမိ, သစေ ဘဂဝါ ပရမ္မုခါ ဒေသိတံ ဓမ္မံ ပုန မယှံ ဗျာကရိဿသိ, ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ’’။ ‘‘ဧတ္တကမ္ပိ သတ္ထု သန္တိကေ အနုဂ္ဂဟံ န လဘတီ’’တိ ဥပဝါဒမောစနတ္ထဉ္စေဝ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကဘာဝပရိပူရဏတ္ထဉ္စ ဣမာ စတဿော ယာစနာတိ ဣမေ အဋ္ဌ ဝရေ ဂဟေတွာ နိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကော အဟောသိ။ တဿေဝ ဌာနန္တရဿ အတ္ထာယ ကပ္ပသတသဟဿံ ပူရိတာနံ ပါရမီနံ ဖလံ ပါပုဏိ။

သော ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ လဒ္ဓဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဒသဗလံ ဒုဝိဓေန ဥဒကေန တိဝိဓေန ဒန္တကဋ္ဌေန ဟတ္ထပါဒပရိကမ္မေန ပိဋ္ဌိပရိကမ္မေန ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏသမ္မဇ္ဇနေနာတိ ဧဝမာဒီဟိ ကိစ္စေဟိ ဥပဋ္ဌဟန္တော – ‘‘ဣမာယ နာမ ဝေလာယ သတ္ထု ဣဒံ နာမ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, ဣဒံ နာမ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဒိဝသဘာဂံ သန္တိကာဝစရော ဟုတွာ ရတ္တိဘာဂေ မဟန္တံ ဒဏ္ဍဒီပိကံ ဂဟေတွာ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏံ နဝဝါရေ အနုပရိယာယတိ သတ္ထရိ ပက္ကောသန္တေ ပဋိဝစနဒါနာယ, ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနတ္ထံ။ အထ နံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော အနေကပရိယာယေန ပသံသိတွာ ဗဟုဿုတာနံ သတိမန္တာနံ ဂတိမန္တာနံ ဓိတိမန္တာနံ ဥပဋ္ဌာကာနဉ္စ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ။

ဧဝံ သတ္ထာရာ ပဉ္စသု ဌာနေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော စတူဟိ အစ္ဆရိယဗ္ဘူတဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သတ္ထု ဓမ္မကောသာရက္ခော အယံ မဟာထေရော သေခေါဝ သမာနော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဘိက္ခူဟိ သမုတ္တေဇိတော ဒေဝတာယ စ သံဝေဇိတော ‘‘သွေယေဝ စ ဒါနိ ဓမ္မသင်္ဂီတိ ကာတဗ္ဗာ, န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ, ယွာယံ သေခေါ သကရဏီယော အသေခေဟိ ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ ဓမ္မံ ဂါယိတုံ သန္နိပါတံ ဂန္တု’’န္တိ သဉ္ဇာတုဿာဟော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော စင်္ကမေ ဝီရိယသမတံ အလဘိတွာ တတော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သယနေ နိသီဒိတွာ သယိတုကာမော ကာယံ အာဝဋ္ဋေသိ။ အပတ္တဉ္စ သီသံ ဗိမ္ဗောဟနံ, ပါဒါ စ ဘူမိတော မုတ္တမတ္တာ, ဧကသ္မိံ အန္တရေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ, ဆဠဘိညော အဟောသိ။

၆၄၄။ ဧဝံ ဆဠဘိညာဒိဂုဏပဋိမဏ္ဍိတော ဥပဋ္ဌာကာဒိဂုဏေဟိ ဧတဒဂ္ဂဋ္ဌာနံ ပတ္တော အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ သရိတွာ သောမနဿဝသေန ပုဗ္ဗစရိတာပဒါနံ ဒဿေန္တော အာရာမဒွါရာ နိက္ခမ္မာတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ အာရာမဒွါရာတိ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဓမ္မဒေသနတ္ထာယ ဝိဟာရဒွါရတော နိက္ခမိတွာ ဗဟိဒွါရသမီပေ ကတမဏ္ဍပမဇ္ဈေ သုပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော ပဒုမုတ္တရော နာမ မဟာမုနိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ။ ဝဿန္တော အမတံ ဝုဋ္ဌိန္တိ ဓမ္မဒေသနာမဟာအမတဓာရာဟိ ဓမ္မဝဿံ ဝဿန္တော။ နိဗ္ဗာပေသိ မဟာဇနန္တိ မဟာဇနဿ စိတ္တသန္တာနဂတကိလေသဂ္ဂိံ နိဗ္ဗာပေသိ ဝူပသမေသိ, မဟာဇနံ နိဗ္ဗာနာမတပါနေန သန္တိံ သီတိဘာဝံ ပါပေသီတိ အတ္ထော။

၆၄၅။ သတသဟဿံ တေ ဓီရာတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိံ ဒဿေန္တော အာဟ။ ဆဟိ အဘိညာဟိ ဣဒ္ဓိဝိဓာဒိဉာဏကောဋ္ဌာသေဟိ သမန္နာဂတာ အနေကသတသဟဿစက္ကဝါဠေသု ခဏေန ဂန္တုံ သမတ္ထာဟိ ဣဒ္ဓီဟိ သမန္နာဂတတ္တာ မဟိဒ္ဓိကာတေ ဓီရာ သတသဟဿခီဏာသဝါ ဆာယာဝ အနပါယိနီတိ ကတ္ထစိ အနပဂတာ ဆာယာ ဣဝ တံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ပဒုမုတ္တရံ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေန္တိ ပရိဝါရေတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တီတိ အတ္ထော။

၆၄၆။ ဟတ္ထိက္ခန္ဓဂတော အာသိန္တိ တဒါ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာသမယေ အဟံ ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ နိသိန္နော အာသိံ အဟောသိန္တိ အတ္ထော။ သေတစ္ဆတ္တံ ဝရုတ္တမန္တိ ပတ္ထေတဗ္ဗံ ဥတ္တမံ သေတစ္ဆတ္တံ မမ မတ္ထကေ ဓာရယန္တော ဟတ္ထိပိဋ္ဌေ နိသိန္နောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သုစာရုရူပံ ဒိသွာနာတိ သုန္ဒရံ စာရုံ မနောဟရရူပဝန္တံ ဓမ္မံ ဒေသိယမာနံ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ မေ မယှံ ဝိတ္တိ သန္တုဋ္ဌိ သောမနဿံ ဥဒပဇ္ဇထ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။

၆၄၇။ ဩရုယှ ဟတ္ထိက္ခန္ဓမှာတိ တံ ဘဂဝန္တံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိတော ဩရုယှ ဩရောဟိတွာ နရာသဘံ နရဝသဘံ ဥပဂစ္ဆိံ သမီပံ ဂတောတိ အတ္ထော။ ရတနမယဆတ္တံ မေတိ ရတနဘူသိတံ မေ မယှံ ဆတ္တံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ မတ္ထကေ ဓာရယိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၄၈။ မမ သင်္ကပ္ပမညာယာတိ မယှံ ပသာဒေန ဥပ္ပန္နံ သင်္ကပ္ပံ ဉတွာ ဣသီနံ အန္တရေ မဟန္တဘူတော သော ပဒုမုတ္တရော ဘဂဝါ။ တံ ကထံ ဌပယိတွာနာတိ တံ အတ္တနာ ဒေသိယမာနံ ဓမ္မကထံ ဌပေတွာ မမ ဗျာကရဏတ္ထာယ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ ကထေသီတိ အတ္ထော။

၆၄၉။ ကထန္တိ စေ? ယော သောတိအာဒိမာဟ။ သောဏ္ဏာလင်္ကာရဘူသိတံ ဆတ္တံ ယော သော ရာဇကုမာရော မေ မတ္ထကေ ဓာရေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တမဟံ ကိတ္တယိဿာမီတိ တံ ရာဇကုမာရံ အဟံ ကိတ္တယိဿာမိ ပါကဋံ ကရိဿာမိ။ သုဏောထ မမ ဘာသတောတိ ဘာသန္တဿ မမ ဝစနံ သုဏောထ ဩဟိတသောတာ မနသိ ကရောထာတိ အတ္ထော။

၆၅၀။ ဣတော ဂန္တွာ အယံ ပေါသောတိ အယံ ရာဇကုမာရော ဣတော မနုဿလောကတော စုတော တုသိတံ ဂန္တွာ အာဝသိဿတိ တတ္ထ ဝိဟရိဿတိ။ တတ္ထ အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော ပရိဝါရိတော တုသိတဘဝနသမ္ပတ္တိံ အနုဘောဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၅၁။ စတုတ္တိံသက္ခတ္တုန္တိ တုသိတဘဝနတော စဝိတွာ တာဝတိံသဘဝနေ ဥပ္ပန္နော စတုတ္တိံသဝါရေ ဒေဝိန္ဒော ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဗလာဓိပေါ အဋ္ဌသတန္တိ တာဝတိံသဘဝနတော စုတော မနုဿလောကေ ဥပ္ပန္နော ဗလာဓိပေါ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ အဓိပေါ ပဓာနော အဋ္ဌသတဇာတီသု ပဒေသရာဇာ ဟုတွာ ဝသုဓံ အနေကရတနဝရံ ပထဝိံ အာဝသိဿတိ ပုထဗျံ ဝိဟရိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၅၂။ အဋ္ဌပညာသက္ခတ္တုန္တိ အဋ္ဌပညာသဇာတီသု စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။ မဟိယာ သကလဇမ္ဗုဒီပပထဝိယာ ဝိပုလံ အသင်္ချေယျံ ပဒေသရဇ္ဇံ ကာရယိဿတိ။

၆၅၄။ သကျာနံ ကုလကေတုဿာတိ သကျရာဇူနံ ကုလဿ ဓဇဘူတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဉာတကော ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။

၆၅၅။ အာတာပီတိ ဝီရိယဝါ။ နိပကောတိ နေပက္ကသင်္ခါတာယ ပညာယ သမန္နာဂတော။ ဗာဟုသစ္စေသု ဗဟုဿုတဘာဝေသု ပိဋကတ္တယဓာရဏေသု ကောဝိဒေါ ဆေကော။ နိဝါတဝုတ္တိ အနဝညတ္တိကော အထဒ္ဓေါ ကာယပါဂဗ္ဗိယာဒိထဒ္ဓဘာဝဝိရဟိတော သဗ္ဗပါဌီ သကလပိဋကတ္တယဓာရီ ဘဝိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၆၅၆။ ပဓာနပဟိတတ္တော သောတိ သော အာနန္ဒတ္ထေရော ဝီရိယကရဏာယ ပေသိတစိတ္တော။ ဥပသန္တော နိရူပဓီတိ ရာဂူပဓိဒေါသူပဓိမောဟူပဓီဟိ ဝိရဟိတော, သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ပဟာတဗ္ဗကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ ဥပသန္တော သန္တကာယစိတ္တော။

၆၅၇။ သန္တိ အာရညကာတိ အရညေ ဘဝါ မဟာဝနေ ဇာတာ။ သဋ္ဌိဟာယနာတိ သဋ္ဌိဝဿကာလေ ဟာယနဗလာ။ တိဓာ ပဘိန္နာတိ အက္ခိကဏ္ဏကောသသင်္ခါတေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ဘိန္နမဒါ။ မာတင်္ဂါတိ မာတင်္ဂဟတ္ထိကုလေ ဇာတာ။ ဤသာဒန္တာတိ ရထီသာသဒိသဒန္တာ။ ဥရူဠှဝါ ရာဇဝါဟနာ။ ကုဉ္ဇရသင်္ခါတာ နာဂါ ဟတ္ထိရာဇာနော သန္တိ သံဝိဇ္ဇန္တိ ယထာ, တထာ သတသဟဿသင်္ချာ ခီဏာသဝသင်္ခါတာ ပဏ္ဍိတာ မဟိဒ္ဓိကာ အရဟန္တနာဂါ သန္တိ, သဗ္ဗေ တေ အရဟန္တနာဂါ ဗုဒ္ဓနာဂရာဇဿ။ န ဟောန္တိ ပဏိဓိမှိ တေတိ တေ ပဏိဓိမှိ တာဒိသာ န ဟောန္တိ, ကိံ သဗ္ဗေ တေ ဘယဘီတာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသမတ္ထာတိ အတ္ထော။ သေသံ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အာနန္ဒတ္ထေရအပဒါနဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။

ဧတ္တာဝတာ ပဌမာ ဗုဒ္ဓဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သမတ္တာ။

ပဌမော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော။