ဣတိဝုတ္တကပါဠိ
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
တေသံ သော အတ္ထော ပရမော ဝိသုဇ္ဈတိ, ယေ အပ္ပမတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ နဝမံ။
၁၀။ တေဝိဇ္ဇသုတ္တ
၉၉။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘ဓမ္မေနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ပညာပေမိ, နာညံ လပိတလာပနမတ္တေန။
‘‘ကထဉ္စာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေန တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ပညာပေမိ, နာညံ လပိတလာပနမတ္တေန? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ, သေယျထိဒံ – ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော တိဿောပိ ဇာတိယော စတဿောပိ ဇာတိယော ပဉ္စပိ ဇာတိယော ဒသပိ ဇာတိယော ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော တိံသမ္ပိ ဇာတိယော စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော ဇာတိသတမ္ပိ ဇာတိသဟဿမ္ပိ ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ – ‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော။ သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ။ တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော။ သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’တိ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရတိ။ အယမဿ ပဌမာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ, တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော, ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော။
‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ။ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ။ ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ။ တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’တိ။ ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ, သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ။ အယမဿ ဒုတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ, တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော, ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော။
‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယမဿ တတိယာ ဝိဇ္ဇာ အဓိဂတာ ဟောတိ, အဝိဇ္ဇာ ဝိဟတာ, ဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပန္နာ, တမော ဝိဟတော, အာလောကော ဥပ္ပန္နော, ယထာ တံ အပ္ပမတ္တဿ အာတာပိနော ပဟိတတ္တဿ ဝိဟရတော။ ဧဝံ ခေါ အဟံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မေန တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ ပညာပေမိ, နာညံ လပိတလာပနမတ္တေနာ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယောဝေဒိ [ယောဝေဒိ (သဗ္ဗတ္ထ)], သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ၊
အထော [အထ (သျာ။ က။)] ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ။
‘‘ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ, တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော၊
တမဟံ ဝဒါမိ တေဝိဇ္ဇံ, နာညံ လပိတလာပန’’န္တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ဒသမံ။
ပဉ္စမော ဝဂ္ဂေါ နိဋ္ဌိတော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ပသာဒ ဇီဝိတ သံဃာဋိ, အဂ္ဂိ ဥပပရိက္ခယာ၊
ဥပပတ္တိ [ဥပ္ပတ္တိ (သီ။)] ကာမ ကလျာဏံ, ဒါနံ ဓမ္မေန တေ ဒသာတိ။
တိကနိပါတော နိဋ္ဌိတော။
၁၀-တေဝိဇ္ဇသုတ် ၉၉။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ သင့်သော အကြောင်းအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူကို ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရား ပညတ်၏၊ မန္တန်ရွတ်ဆိုတတ်ကာမျှဖြင့် တစ်ပါးသော ဇာတိဗြာဟ္မဏမျိုးကို ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရား မပညတ်။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် သင့်သော အကြောင်းဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူကို ဗြာဟ္မဏဟု ပညတ်သနည်း၊ မန္တန်ရွတ်ဆိုတတ်ကာမျှဖြင့် တစ်ပါးသော ဇာတိဗြာဟ္မဏမျိုးကို ဗြာဟ္မဏဟု မပညတ်သနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် များပြားသော ရှေး၌ နေဖူးသော ဘဝကို အောက်မေ့နိုင်၏၊ ဤသည်တို့ကား အဘယ်နည်း၊ တစ်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ နှစ်ဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သုံးဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လေးဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ငါးဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဆယ်ဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝနှစ်ဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝသုံးဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝလေးဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝငါးဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်ရာကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်ထောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်သိန်းကိုလည်းကောင်း၊ များပြားသော ပျက်ကပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ များပြားသော ဖြစ်ကပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ များပြားသော ပျက်ကပ်ဖြစ်ကပ်တို့ကိုလည်းကောင်း “ဤမည်သော ဘဝ၌ (ငါသည်) ဤသို့ သော အမည်ရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အနွယ်ရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အဆင်းရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အစာရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော ချမ်းသာဆင်းရဲကို ခံစားခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အသက်အပိုင်းအခြား ရှိခဲ့၏၊ ထို (ငါသည်) ထိုဘဝမှ သေခဲ့၍ ဤမည်သော ဘဝ၌ ဖြစ်ပြန်၏၊ ထိုဘဝ၌လည်း ဤသို့ သော အမည်ရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အနွယ်ရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အဆင်းရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော အစာရှိခဲ့၏၊ ဤသို့ သော ချမ်းသာဆင်းရဲကို ခံစားရ၏၊ ဤသို့ သော အသက်အပိုင်းအခြား ရှိခဲ့၏၊ ထို (ငါသည်) ထိုဘဝမှ သေခဲ့၍ ဤဘဝ၌ ဖြစ်ပြန်၏”ဟု ဤသို့ အခြင်းအရာနှင့်တကွ ညွှန်ပြဖွယ် (အမည်အနွယ်)နှင့်တကွ များပြားသော ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသော ဘဝကို အောက်မေ့နိုင်၏။ ထိုရဟန်းအား ဤပဌမဖြစ်သော အသိဉာဏ်ဝိဇ္ဇာကိုရ၏၊ မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက်နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေသောသူအား မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ပျောက်၍ အသိဉာဏ်‘ဝိဇ္ဇာ’ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းအား မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ပျောက်၍ အသိဉာဏ် ‘ဝိဇ္ဇာ’ ဖြစ်ပေါ်၏၊ အမိုက်မှောင်ပျောက်၍ အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းအား အမိုက်မှောင်ပျောက်၍ အလင်းရောင်ဖြစ်ပေါ်၏။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိထက်သာလွန်သော နတ်မျက်စိနှင့်တူသော ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ဖြင့် သေဆဲသတ္တဝါ ဖြစ်ပေါ်ဆဲသတ္တဝါ ယုတ်သော သတ္တဝါ မြတ်သော သတ္တဝါ အဆင်းလှသော သတ္တဝါ အဆင်းမလှသော သတ္တဝါ ကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါ မကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါတို့ကို မြင်၏၊ ကံအားလျော်စွာ ဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါတို့ကို သိ၏ “အချင်းတို့ ဤသတ္တဝါတို့သည် ကိုယ်ဖြင့်ပြုသော မကောင်းသောအကျင့် ‘ကာယဒုစရိုက်’နှင့်ပြည့်စုံကုန်၏၊ နှုတ်ဖြင့်ပြုသော မကောင်းသောအကျင့် ‘ဝစီဒုစရိုက်’နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ စိတ်ဖြင့်ပြုသော မကောင်းသောအကျင့် ‘မနောဒုစရိုက်’နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ အရိယာတို့ကို စွပ်စွဲတတ်ကုန်၏၊မှားသော အယူရှိကုန်၏၊မှားသော အယူဖြင့် ပြုသော ကံရှိကုန်၏၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီးကျရောက်ရာဖြစ်သော ငရဲ၌ ဖြစ်ရကုန်၏၊ အချင်းတို့ ဤသတ္တဝါတို့သည်ကားကိုယ်ဖြင့်ပြုသော ကောင်းသောအကျင့်‘ကာယသုစရိုက်’နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ နှုတ်ဖြင့်ပြုသော ကောင်းသောအကျင့် ‘ဝစီသုစရိုက်’နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ စိတ်ဖြင့်ပြုသော ကောင်းသောအကျင့် ‘မနောသုစရိုက်’နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ အရိယာတို့ကို မစွပ်စွဲတတ်ကုန်၊မှန်သော အယူရှိကုန်၏၊မှန်သော အယူဖြင့် ပြုသော ကံရှိကုန်၏၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ကြရကုန်၏”ဟု သိ၏၊ ဤသို့လျှင် အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိထက် သာလွန်သော နတ်မျက်စိနှင့်တူသော ‘ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ဖြင့် သေဆဲ သတ္တဝါ ဖြစ်ပေါ်ဆဲသတ္တဝါ ယုတ်သော သတ္တဝါမြတ်သော သတ္တဝါ အဆင်းလှသော သတ္တဝါ အဆင်းမလှသော သတ္တဝါ ကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါမကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါတို့ကို မြင်၏၊ ကံအားလျော်စွာ ဖြစ်ပေါ်သော သတ္တဝါတို့ကို သိ၏၊ ထိုရဟန်းအား ဤဒုတိယဖြစ်သော အသိဉာဏ် ဝိဇ္ဇာကိုရ၏၊ မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက်နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေသောသူအား မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ပျောက်၍အသိဉာဏ် ‘ဝိဇ္ဇာ’ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းအား မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ပျောက်၍ အသိဉာဏ် ‘ဝိဇ္ဇာ’ဖြစ်ပေါ်၏၊ အမိုက်မှောင်ပျောက်၍ အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းအား အမိုက်မှောင်ပျောက်၍အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်၏။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါကင်းသော ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်စိတ်)နှင့် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) ပညာကို ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာရောက်၍ နေ၏၊ ထိုရဟန်းအား ဤတတိယမြောက်ဖြစ်သော ဝိဇ္ဇာကိုရ၏၊ မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေသောသူအား မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ပျောက်၍ အသိဉာဏ် ‘ဝိဇ္ဇာ’ ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းအား မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ပျောက်၍ အသိဉာဏ် ‘ဝိဇ္ဇာ’ ဖြစ်ပေါ်၏၊ အမိုက်မှောင်ပျောက်၍ အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်သကဲ့သို့ ထိုရဟန်းအား အမိုက်မှောင်ပျောက်၍ အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် သင့်သော အကြောင်းအားဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူကို ဗြာဟ္မဏဟု ပညတ်တော်မူ၏၊ မန္တန်ရွတ်ဆိုတတ်ကာမျှဖြင့် တစ်ပါးသော ဇာတိ ဗြာဟ္မဏမျိုးကို ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရား မပညတ်။ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အကြင်ရဟန်းသည် ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသော ခန္ဓာအစဥ်ကို သိ၏၊ နတ်ပြည် ငရဲပြည် ကိုလည်း မြင်၏၊ ပဋိသန္ဓေကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့လည်း ရောက်၏၊ ထူးသော မဂ်ပညာဖြင့် သိမှုကိစ္စ ပြီးဆုံးပြီးသော ထိုရဟန်းသည် - ဤဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏဖြစ်၏၊ ထိုသူကိုသာ တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏဟု ငါဟော၏၊ တစ်ပါးသော မန္တန်ရွတ်ဆိုတတ်ကာမျှဖြစ်သော ဇာတိဗြာဟ္မဏမျိုးဖြစ်သူကို တေဝိဇ္ဇဗြာဟ္မဏဟု ငါမဟော”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆို အပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ဒသမသုတ်။ ပဉ္စမဝဂ် ပြီး၏။ တိကနိပါတ် မြန်မာပြန် ပြီး၏။
The Book of the Threes Chapter Five Giving This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “There are, mendicants, these two gifts. A gift of things of the flesh and a gift of the teaching. The better of these two gifts is the gift of the teaching. There are these two kinds of sharing. Sharing things of the flesh and sharing the teaching. The better of these two kinds of sharing is sharing the teaching. There are these two kinds of support. Support in things of the flesh and support in the teaching. The better of these two kinds of support is support in the teaching.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “It is said to be the supreme, ultimate gift, and the sharing praised by the Buddha; what wise and sensible person, <j>confident in the best of fields, would not sow a such timely gift? For those who are diligent <j>in the dispensation of the Holy One, both those who speak and those who listen, confident in the dispensation of the Holy One, such a gift purifies the highest goal.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 99
၄။ စတုက္ကနိပါတော
၁။ ဗြာဟ္မဏဓမ္မယာဂသုတ္တံ
၁၀၀။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘အဟမသ္မိ, ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏော ယာစယောဂေါ သဒါ ပယတပါဏိ [ပယတပါဏီ (သီ။ သျာ။)] အန္တိမဒေဟဓရော အနုတ္တရော ဘိသက္ကော သလ္လကတ္တော။ တဿ မေ တုမှေ ပုတ္တာ ဩရသာ မုခတော ဇာတာ ဓမ္မဇာ ဓမ္မနိမ္မိတာ ဓမ္မဒါယာဒါ, နော အာမိသဒါယာဒါ။
‘‘ဒွေမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဒါနာနိ – အာမိသဒါနဉ္စ ဓမ္မဒါနဉ္စ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဒါနာနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မဒါနံ။
‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, သံဝိဘာဂါ – အာမိသသံဝိဘာဂေါ စ ဓမ္မသံဝိဘာဂေါ စ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဒွိန္နံ သံဝိဘာဂါနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မသံဝိဘာဂေါ။
‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, အနုဂ္ဂဟာ – အာမိသာနုဂ္ဂဟော စ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟော စ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဒွိန္နံ အနုဂ္ဂဟာနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မာနုဂ္ဂဟော။
‘‘ဒွေမေ, ဘိက္ခဝေ, ယာဂါ – အာမိသယာဂေါ စ ဓမ္မယာဂေါ စ။ ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေသံ ဒွိန္နံ ယာဂါနံ ယဒိဒံ – ဓမ္မယာဂေါ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ယော ဓမ္မယာဂံ အယဇီ အမစ္ဆရီ, တထာဂတော သဗ္ဗဘူတာနုကမ္ပီ [သဗ္ဗသတ္တာနုကမ္ပီ (သျာ။) အဋ္ဌကထာယမ္ပိ]၊
တံ တာဒိသံ ဒေဝမနုဿသေဋ္ဌံ, သတ္တာ နမဿန္တိ ဘဝဿ ပါရဂု’’န္တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ပဌမံ။
၄-စတုက္ကနိပါတ် ၁-ဗြာဟ္မဏဓမ္မယာဂသုတ် ၁၀၀။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ ငါဘုရားသည် ဗြာဟ္မဏအစစ် ဖြစ်၏၊ တောင်းခံသူတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသူ ဖြစ်၏၊ အခါ ခပ်သိမ်း ပေးလှူရန် ဆေးကြောပြီးသော လက်ရှိသူ ဖြစ်၏၊ အဆုံးဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆောင်သူဖြစ်၏၊ အတုမရှိသော ဆေးဆရာဖြစ်၏၊ (အတုမရှိမူ၍) ငြောင့်ကို နုတ်တတ်သူ ဆရာဖြစ်၏၊ သင်တို့သည် ထိုငါဘုရား၏ ရင်၌ ဖြစ်သူ ခံတွင်းမှဖြစ်သူ အရိယမဂ်တရား၌ ဖြစ်သူ အရိယမဂ်တရားသည် ဖန်ဆင်းအပ်သူ တရားအမွေခံသူ အာမိသအမွေခံမဟုတ်သူ သားတော်တို့ ဖြစ်ကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ ဒါနတို့သည် (ပစ္စည်းလေးပါး) အာမိသကို ပေးလှူမှု ‘အာမိသဒါန’လည်းကောင်းတရားဟောခြင်းစသော ပေးလှူမှု ‘ဓမ္မဒါန’လည်းကောင်း (ဤနှစ်မျိုးတို့တည်း)၊ ရဟန်းတို့ ဤဒါနနှစ်မျိုးတို့တွင် တရားဟောခြင်းစသော ‘ဓမ္မဒါန’သည် မြတ်၏။ ရဟန်းတို့ ခွဲခြမ်းဝေဖန်ခြင်းတို့သည် (ပစ္စည်းလေးပါး) အာမိသကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်ခြင်း ‘အာမိသသံဝိဘာဂ’လည်းကောင်း၊ တရားဟောခြင်းစသော ခွဲခြမ်းဝေဖန်ခြင်း ‘ဓမ္မသံဝိဘာဂ’လည်းကောင်း (ဤနှစ်မျိုးတို့တည်း)၊ ရဟန်းတို့ ခွဲခြမ်းဝေဖန်ခြင်း သံဝိဘာဂနှစ်မျိုးတို့တွင် တရားဟောခြင်းစသော ‘ဓမ္မသံဝိဘာဂ’သည် မြတ်၏။ ရဟန်းတို့ ချီးမြှောကခြင်းတို့သည် (ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့်) ချီးမြှောကခြင်း ‘အာမိသာနုဂ္ဂဟ’လည်းကောင်း၊ တရားဟောခြင်းစသည်ဖြင့် ချီးမြှောကခြင်း ‘ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ’လည်းကောင်း (ဤနှစ်မျိုးတို့တည်း)၊ ရဟန်းတို့ဤနှစ်မျိုးသော ချီးမြှောကခြင်းတို့တွင် အကြင် တရားဟောခြင်းစသည်ဖြင့် ချီးမြှောကခြင်း‘ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ’သည် မြတ်၏။ ရဟန်းတို့ ပူဇော်ခြင်းတို့သည် (ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့်) ပူဇော်ခြင်းလည်းကောင်း၊ တရားဟောခြင့်းစသည်ဖြင့် ပူဇော်ခြင်းလည်းကောင်း (ဤနှစ်မျိုးတို့တည်း)၊ ရဟန်းတို့ ဤနှစ်မျိုးသော ပူဇောခြင်းတို့တွင်တရားဟောခြင်းစသည်ဖြင့် ပူဇောခြင်းသည် မြတ်၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို သနားတော်မူလေ့ရှိသော အကြင်မြတ်စွာဘုရားသည် ဝန်တိုစိတ် မရှိမူ၍တရားဟောတော်မူခြင်းဟူသော ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို ပေး လှူပူဇော်ခဲ့ပြီ။ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဘဝ၏ ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်တော်မူသော ထိုသို့ သဘောရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို သတ္တဝါတို့သည် ရှိခိုးကြကုန်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ပဌမသုတ်။
The Book of the Threes Chapter Five The Three Knowledges This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, I define a brahmin in terms of the teaching as one who is master of the three knowledges, not the other who merely repeats what they are told. How so? It’s when a mendicant recollects many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. They remember: ‘There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.’ And so they recollect their many kinds of past lives, with features and details. This is the first knowledge they achieved. Ignorance was banished and knowledge arose; darkness was banished and light arose, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute. Furthermore, with clairvoyance that is purified and superhuman, a mendicant sees sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds: ‘These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body broke up, after death, they were reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body broke up, after death, they were reborn in a good place, a heavenly realm.’ And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, they see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. They understand how sentient beings pass on according to their deeds. This is the second knowledge they achieved. Ignorance was banished and knowledge arose; darkness was banished and light arose, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute. Furthermore, a mendicant realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements. This is the third knowledge which they achieved. Ignorance was banished and knowledge arose; darkness was banished and light arose, as happens for a meditator who is diligent, keen, and resolute. That’s how I define a brahmin in terms of the teaching as one who is master of the three knowledges, not the other who merely repeats what they are told.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “One who knows their past lives, sees heaven and places of loss, and has attained the end of rebirth, is a sage of perfect insight. Because of these three knowledges a brahmin is a master of the three knowledges. That’s who I call a three-knowledge master, and not the other <j>who repeats what they are told.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 100
၂။ သုလဘသုတ္တ
၁၀၁။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပါနိ စေဝ သုလဘာနိ စ, တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနိ။ ကတမာနိ စတ္တာရိ? ပံသုကူလံ, ဘိက္ခဝေ, စီဝရာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ။ ပိဏ္ဍိယာလောပေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘောဇနာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ။ ရုက္ခမူလံ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ, တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ။ ပူတိမုတ္တံ, ဘိက္ခဝေ, ဘေသဇ္ဇာနံ အပ္ပဉ္စ သုလဘဉ္စ တဉ္စ အနဝဇ္ဇံ။ ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရိ အပ္ပါနိ စေဝ သုလဘာနိ စ, တာနိ စ အနဝဇ္ဇာနိ။ ယတော ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အပ္ပေန စ တုဋ္ဌော ဟောတိ သုလဘေန စ (အနဝဇ္ဇေန စ) [(…) နတ္ထိ သီ။ ပီ။ က။ ပေါတ္ထကေသု စ အင်္ဂုတ္တရေ စ], ဣမဿာဟံ အညတရံ သာမညင်္ဂန္တိ ဝဒါမီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘အနဝဇ္ဇေန တုဋ္ဌဿ, အပ္ပေန သုလဘေန စ၊
န သေနာသနမာရဗ္ဘ, စီဝရံ ပါနဘောဇနံ၊
ဝိဃာတော ဟောတိ စိတ္တဿ, ဒိသာ နပ္ပဋိဟညတိ။
‘‘ယေ စဿ [ယေပဿ (သျာ။)] ဓမ္မာ အက္ခာတာ, သာမညဿာနုလောမိကာ၊
အဓိဂ္ဂဟိတာ တုဋ္ဌဿ, အပ္ပမတ္တဿ ဘိက္ခုနော’’တိ [သိက္ခတောတိ (သီ။ က။)]။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ဒုတိယံ။
၂-သုလဘသုတ် ၁၀၁။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ ကိစ္စလည်းနည်းကုန် ရလည်းရလွယ်ကုန် အပြစ်လည်းကင်းကုန်သော ထိုအရာဝတ္ထုတို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်း၊ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်း-ရဟန်းတို့ သင်္ကန်းတို့တွင် ပံ့သကူသင်္ကန်းသည်ကိစ္စလည်းနည်း၏၊ ရလည်းရလွယ်၏၊ ထိုပံ့သကူသင်္ကန်းသည် အပြစ်လည်းမရှိ၊ ရဟန်းတို့ ဘောဇဥ်တို့တွင် သလုံးမြင်းခေါင်းဖြင့် ရင်းနှီး၍ ရအပ်သော ဆွမ်းသည် ကိစ္စလည်းနည်း၏၊ ရလည်းရလွယ်၏၊ ထိုဆွမ်းသည် အပြစ်လည်း မရှိ၊ ရဟန်းတို့ ကျောင်းတို့တွင် သစ်ပင်ရင်းဟူသော ကျောင်းသည် ကိစ္စလည်းနည်း၏၊ ရလည်းရလွယ်၏၊ ထိုကျောင်းသည် အပြစ်လည်း မရှိ၊ ရဟန်းတို့ ဆေးတို့တွင် နွားကျင်ငယ်ဖြင့် ထုံအပ်သော ဆေးသည် ကိစ္စလည်းနည်း၏၊ ရလည်းရလွယ်၏၊ ထိုဆေးသည် အပြစ်လည်းမရှိ၊ ရဟန်းတို့ ကိစ္စလည်းနည်း ရလည်းရလွယ် အပြစ်လည်းမရှိကုန်သော ထိုအရာဝတ္ထုတို့သည် ဤလေးမျိုးတို့တည်း၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ကိစ္စနည်းသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရလွယ်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပြစ်မရှိသဖြင့်လည်းကောင်း အကြင်ရောင့်ရဲ၏၊ ထိုရဟန်း၏ ဤရောင့်ရဲခြင်းကို သီလသံဝရစသည်တို့တွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်၍ အရိယမဂ်၏ အကြောင်းအင်္ဂါဟု ငါဆို၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အပြစ်မရှိသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိစ္စနည်းသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရလွယ်သဖြင့်လည်းကောင်းရောင့်ရဲသော ရဟန်းအား ကျောင်း သင်္ကန်း အဖျော်ဘောဇဥ်ကို အကြောင်းပြု၍ စိတ်ပင်ပန်းမှု မဖြစ်၊ အရပ်မျက်နှာကို မညှဥ်းဆဲ။ အရိယမဂ်အားလျော်ကုန်သော အကြင်တရားတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောကြား တော်မူအပ်ကုန်၏၊ ထိုတရားတို့ကို မမေ့မလျော့ကျင့်သော ရောင့်ရဲလွယ်သော ထို ရဟန်းသည် သိမ်းကျုံးယူနိုင်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ဒုတိယသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching The Brahmin’s Offering of the Teaching This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “I, mendicants, am a brahmin, committed to charity, always open-handed, bearing my final body, a healer, a surgeon. You are my bosom sons, born from my mouth, born of the teaching, created by the teaching, heirs in the teaching, not in things of the flesh. There are these two gifts. A gift of things of the flesh and a gift of the teaching. The better of these two gifts is the gift of the teaching. There are these two kinds of sharing. Sharing things of the flesh and sharing the teaching. The better of these two kinds of sharing is sharing the teaching. There are these two kinds of support. Support in things of the flesh and support in the teaching. The better of these two kinds of support is support in the teaching. There are these two offerings. An offering of things of the flesh and an offering of the teaching. The better of these two offerings is an offering of the teaching.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “The Realized One, <j>compassionate for all living creatures, unstintingly offers teaching. Sentient beings revere him, <j>first among gods and humans, who has gone beyond rebirth.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 101
၃။ အာသဝက္ခယသုတ္တ
၁၀၂။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘ဇာနတောဟံ, ဘိက္ခဝေ, ပဿတော အာသဝါနံ ခယံ ဝဒါမိ, နော အဇာနတော နော အပဿတော။ ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော, ကိံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ? ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဇာနတော ဧဝံ ပဿတော အာသဝါနံ ခယော ဟောတီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘သေခဿ သိက္ခမာနဿ, ဥဇုမဂ္ဂါနုသာရိနော၊
ခယသ္မိံ ပဌမံ ဉာဏံ, တတော အညာ အနန္တရာ။
‘‘တတော အညာ ဝိမုတ္တဿ, ဝိမုတ္တိဉာဏမုတ္တမံ၊
ဥပ္ပဇ္ဇတိ ခယေ ဉာဏံ, ခီဏာ သံယောဇနာ ဣတိ။
‘‘န တွေဝိဒံ ကုသီတေန, ဗာလေနမဝိဇာနတာ၊
နိဗ္ဗာနံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ, သဗ္ဗဂန္ထပ္ပမောစန’’န္တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ တတိယံ။
၃-အာသဝက္ခယသုတ် ၁၀၂။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ သိသူ မြင်သူအားသာ အာသဝေါတရားတို့ကုန်ခြင်းကို ငါဆို၏၊ မသိသူ မမြင်သူအာ့းအာသဝေါတရားတို့ကုန်ခြင်းကို ငါမဆို၊ ရဟန်းတို့ အဘယ်ကို သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းသည် ဖြစ်သနည်း၊ ရဟန်းတို့ “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟု သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု သိသူ မြင်သူအားအာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်)တည်း”ဟု သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်)သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်တည်း”ဟု သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် သိသူ မြင်သူအား အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “ဖြောင့်မှန်သော လမ်းသို့ အစဥ်လိုက်သော ကျင့်ဆဲ ‘သေက္ခ’ ပုဂ္ဂိုလ်အား ကိလေသာကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်၌ ပဌမအရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် ဖြစ်၏၊ ထိုအရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်မှ အခြားမဲ့၌ အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်၏။ ထိုအရဟတ္တဖိုလ်မှနောက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား မြတ်သော နိဗ္ဗာန်နှင့်အရဟတ္တဖိုလ်၌ ဖြစ်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်၏၊ သံယောဇဥ်တို့ကုန်ခြင်းကို ပြုတတ်သော အရဟတ္တမဂ်၌ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်ဖြစ်၏၊ သံယောဇဥ်တို့ကုန်ပြီဟု သိသော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ဖြစ်၏။ ပျင်းရိမိုက်မဲ၍ အသိဉာဏ်မဲ့သူသည် အလုံးစုံအနှောင်အဖွဲ့မှ လွတ်သော ဤနိဗ္ဗာန်ကို မရထိုက်”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ တတိယသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Easy to Find This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, these four trifles are easy to find and are blameless. What four? Rag-robes … A lump of almsfood … Lodgings at the root of a tree … Rancid urine as medicine … These four trifles are easy to find and are blameless. When a mendicant is content with trifles that are easy to find, they have one of the factors of the ascetic life, I say.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “When one is content with what’s blameless, trifling, and easy to find, they don’t get distressed about lodgings, robes, food, and drink, and they’re not obstructed anywhere. These qualities are said to be integral to the ascetic life. They’re mastered by a mendicant, content and diligent.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 102
၄။ သမဏဗြာဟ္မဏသုတ္တ
၁၀၃။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘ယေ ဟိ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနန္တိ – န မေ တေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု ဝါ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု ဝါ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, န စ ပနေတေ အာယသ္မန္တော သာမညတ္ထံ ဝါ ဗြဟ္မညတ္ထံ ဝါ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တိ။
‘‘ယေ စ ခေါ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ‘ဣဒံ ဒုက္ခ’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ၊ ‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနန္တိ – တေ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သမဏေသု စေဝ သမဏသမ္မတာ ဗြာဟ္မဏေသု စ ဗြာဟ္မဏသမ္မတာ, တေ စ ပနာယသ္မန္တော သာမညတ္ထဉ္စ ဗြဟ္မညတ္ထဉ္စ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရန္တီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ယေ ဒုက္ခံ နပ္ပဇာနန္တိ, အထော ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝံ၊
ယတ္ထ စ သဗ္ဗသော ဒုက္ခံ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊
တဉ္စ မဂ္ဂံ န ဇာနန္တိ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ။
‘‘စေတောဝိမုတ္တိဟီနာ တေ, အထော ပညာဝိမုတ္တိယာ၊
အဘဗ္ဗာ တေ အန္တကိရိယာယ, တေ ဝေ ဇာတိဇရူပဂါ။
‘‘ယေ စ ဒုက္ခံ ပဇာနန္တိ, အထော ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝံ၊
ယတ္ထ စ သဗ္ဗသော ဒုက္ခံ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊
တဉ္စ မဂ္ဂံ ပဇာနန္တိ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ။
‘‘စေတောဝိမုတ္တိသမ္ပန္နာ, အထော ပညာဝိမုတ္တိယာ၊
ဘဗ္ဗာ တေ အန္တကိရိယာယ, န တေ ဇာတိဇရူပဂါ’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ စတုတ္ထံ။
၄-သမဏဗြာဟ္မဏသုတ် ၁၀၃။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိကြသူ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိကြသူ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်)တည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိကြသူ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်)သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်တည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိကြသူ သမဏဗြာဟ္မဏဟူသမျှတို့ကို သမဏတို့၌လည်း သမဏဟု ငါဘုရား မသမုတ်အပ်ကုန်၊ ဗြာဟ္မဏတို့၌လည်း ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရား မသမုတ်အပ်ကုန်၊ ထိုအသျှင်တို့သည် သမဏဖြစ်ကျိုးကိုလည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏဖြစ်ကျိုးကိုလည်းကောင်း ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိလျက် မျက်မှောက်ပြုကာ ရောက်၍ မနေကြရကုန်။ ရဟန်းတို့ “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိကြသူ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိကြသူ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်)တည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိကြသူ “ဤကား ဆင်းရဲ၏ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်)သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်တည်း”ဟု ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိကြသူ သမဏဗြာဟ္မဏဟူသမျှတို့ကို သမဏတို့၌လည်း သမဏဟု ငါဘုရား သမုတ်အပ်ကုန်၏၊ ဗြာဟ္မဏတို့၌လည်း ဗြာဟ္မဏဟု ငါဘုရား သမုတ်အပ်ကုန်၏၊ ထိုအသျှင်တို့သည် သမဏဖြစ်ကျိုးကိုလည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏဖြစ်ကျိုးကိုလည်းကောင်း ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိလျက် မျက်မှောက်ပြုကာ ရောက်၍ နေကြရကုန်၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အကြင်သူတို့သည် ဆင်းရဲကို မသိကြကုန်၊ ထို့ပြင် ဆင်းရဲ၏ဖြစ်ကြောင်းကို မသိကြကုန်၊ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာ (နိဗ္ဗာန်)သို့ ရောက်ကြောင်းလမ်းစဥ်ကိုလည်းကောင်း မသိကြကုန်။ ထိုသူတို့သည် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) စိတ်နှင့် ကိလေသာမှလွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) ပညာမှ ယုတ်ကုန်၏၊ ထိုသူတို့သည် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှါ မထိုက်ကုန်၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း အိုခြင်းသို့ ဧကန် ရောက်ကြရကုန်၏။ အကြင်သူတို့သည်ကား ဆင်းရဲကို သိကြကုန်၏၊ ထို့ပြင် ဆင်းရဲ၏ဖြစ်ကြောင်းကို သိကြကုန်၏၊ ခပ်သိမ်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ငြိမ်းရာ (နိဗ္ဗာန်)သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းစဥ်ကိုလည်းကောင်း သိကြကုန်၏၊ ထိုသူတို့သည် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) စိတ် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) ပညာနှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ ထိုသူတို့သည် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှါ ထိုက်ကုန်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအိုခြင်းသို့ မကပ်ရောက်ကြရကုန်”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ စတုတ္ထသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching The Ending of Defilements This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, I say that the ending of defilements is for one who knows and sees, not for one who does not know or see. For one who knows and sees what? The ending of defilements is for one who knows and sees suffering, its origin, its cessation, and the path. The ending of the defilements is for one who knows and sees this.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “As a trainee trains, following the straight road, first they know about ending; enlightenment follows in the same lifetime. Then to one freed through enlightenment the knowledge of ending arises, the supreme knowledge of freedom, with the ending of the fetters. Not by the lazy, or by fools who don’t understand may this be realized—extinguishment, the release from all ties.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 103
၅။ သီလသမ္ပန္နသုတ္တ
၁၀၄။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သီလသမ္ပန္နာ သမာဓိသမ္ပန္နာ ပညာသမ္ပန္နာ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နာ ဩဝါဒကာ ဝိညာပကာ သန္ဒဿကာ သမာဒပကာ သမုတ္တေဇကာ သမ္ပဟံသကာ အလံသမက္ခာတာရော သဒ္ဓမ္မဿ ဒဿနမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမိ၊ သဝနမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမိ၊ ဥပသင်္ကမနမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမိ၊ ပယိရုပါသနမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမိ၊ အနုဿရဏမ္ပဟံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမိ၊ အနုပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပဟံ [အနုဿတိမ္ပဟံ (သျာ။)], ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟူပကာရံ ဝဒါမိ။ တံ ကိဿ ဟေတု? တထာရူပေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သေဝတော ဘဇတော ပယိရုပါသတော အပရိပူရောပိ သီလက္ခန္ဓော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, အပရိပူရောပိ သမာဓိက္ခန္ဓော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, အပရိပူရောပိ ပညာက္ခန္ဓော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, အပရိပူရောပိ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ, အပရိပူရောပိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓော ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတိ။ ဧဝရူပါ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သတ္ထာရောတိပိ ဝုစ္စန္တိ, သတ္ထဝါဟာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ရဏဉ္ဇဟာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, တမောနုဒါတိပိ ဝုစ္စန္တိ, အာလောကကရာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ဩဘာသကရာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ပဇ္ဇောတကရာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ဥက္ကာဓာရာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, ပဘင်္ကရာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, အရိယာတိပိ ဝုစ္စန္တိ, စက္ခုမန္တောတိပိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ပါမောဇ္ဇကရဏံ ဌာနံ [… ကရဏဌာနံ (သီ။ သျာ။)], ဧတံ ဟောတိ ဝိဇာနတံ၊
ယဒိဒံ ဘာဝိတတ္တာနံ, အရိယာနံ ဓမ္မဇီဝိနံ။
‘‘တေ ဇောတယန္တိ သဒ္ဓမ္မံ, ဘာသယန္တိ ပဘင်္ကရာ၊
အာလောကကရဏာ ဓီရာ, စက္ခုမန္တော ရဏဉ္ဇဟာ။
‘‘ယေသံ ဝေ သာသနံ သုတွာ, သမ္မဒညာယ ပဏ္ဍိတာ၊
ဇာတိက္ခယမဘိညာယ, နာဂစ္ဆန္တိ ပုနဗ္ဘဝ’’န္တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ပဉ္စမံ။
၅-သီလသမ္ပန္နသုတ် ၁၀၄။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ သီလနှင့်ပြည့်စုံကြသူ သမာဓိနှင့်ပြည့်စုံကြသူ ပညာနှင့်ပြည့်စုံကြသူ အရဟတ္တဖိုလ် ဝိမုတ္တိနှင့်ပြည့်စုံကြသူ အရဟတ္တဖိုလ် ‘ဝိမုတ္တိ’ကို ဆင်ခြင်သော ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ်အမြင်နှင့်ပြည့်စုံကြသူသူတစ်ပါးတို့ကို ဆုံးမတတ်သူ တရားကို သိစေတတ်သူ တရားကို ကောင်းစွာ ပြတတ်သူ ဆောက်တည်စေတတ်သူ ထက်သန်စေတတ်သူ ရွှင်လန်းစေတတ်သူ သူတော်ကောင်းတရားကို ကောင်းစွာ ဟောကြားခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ကြသူ ရဟန်းတို့အား ဖူးမြင်ရုံမျှကိုလည်း ကျေးဇူးများ၏ဟု ငါဆို၏၊ ရဟန်းတို့ငါဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့၏ အကြောင်းကို ကြားရရုံမျှကိုလည်း ကျေးဇူးများ၏ဟု ငါဆို၏၊ ထိုရဟန်းတို့အား ချဥ်းကပ်ရုံမျှကိုလည်း ကျေးဇူးများ၏ဟု ငါဆို၏၊ ထိုရဟန်းတို့ကိုမှီဝဲဆည်းကပ်ရုံမျှကိုလည်းကျေးဇူးများ၏ဟု ငါဆို၏၊ ထိုရဟန်းတို့၏ ဂုဏ်ကို အောက်မေ့ရုံမျှကိုလည်း ကျေးဇူးများ၏ဟု ငါဆို၏၊ ထိုရဟန်းတို့သို့ အတုလိုက်၍ ရဟန်းပြုရရုံမျှကိုလည်း ကျေးဇူးများ၏ဟု ငါဆို၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့် နည်း၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ သဘောရှိသော ရဟန်းတို့ကိုမှီဝဲဆည်းကပ်သူ ချဥ်းကပ်သူတို့အား မပြည့်စုံသေးသော သီလအစုသည်လည်း ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏၊ မပြည့်စုံ သေးသော သမာဓိအစုသည်လည်း ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏၊ မပြည့်စုံသေးသော ပညာအစုသည်လည်း ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏၊ မပြည့်စုံသေးသော အရဟတ္တဖိုလ် ‘ဝိမုတ္တိ’ အစုသည်လည်း ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏၊ မပြည့်စုံသေးသော အရဟတ္တဖိုလ်ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် အမြင်အစုသည်လည်း ပွါးများပြည့်စုံခြင်းသို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သဘောရှိသော ရဟန်းတို့ကို “ဆုံးမတတ်သူ ဆရာတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “လှည်းမှူးသဖွယ် ခေါင်းဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “ကိလေသာမြူ အညစ် အကြေးကို ပယ်စွန့်ပေးသူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်တတ်သူတို့”ဟူ၍လည်းဆိုရကုန်၏၊ “အလင်းကို ပြုတတ်သူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “အရောင်ကို ပြုတတ်သူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “ထွန်းပြောင်ခြင်းကို ပြုတတ်သူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “မီးရှူးတိုင်ကို ဆောင်သူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “တောက်ပခြင်းကို ပြုတတ်သူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “အရိယာတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ “ပညာမျက်စိအမြင်ရှိသူတို့”ဟူ၍လည်း ဆိုရကုန်၏၊ ဤအနက့်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “ပွါးများပြီးသော ကိုယ်စိတ်ရှိကုန်သောတရားသဖြင့် အသက်မွေးကုန်သော အရိယာပညာရှိတို့ကို ဖူးမြင်ရခြင်းသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ပြုတတ်သော အကြောင်းဖြစ်၏။ ဉာဏ်အရောင်ကို ပြုတတ်ကုန်သောဉာဏ်အလင်းကို ပြုတတ်ကုန်သော ပညာ မျက်စိအမြင်ရှိကုန်သော ကိလေသာမြူအညစ်အကြေးကို ပယ်စွန့်တတ်ကုန်သော ထိုအရိယာပညာရှိတို့သည် သူတော်ကောင်းတရားကို ထွန်းလင်းစေကုန်၏၊ သူတော် ကောင်းတို့၏ တရားအရောင်ဖြင့် လောကကို တောက်ပစေကုန်၏။ ယင်းအရိယာတို့၏ အဆုံးအမကို ကြားနာရ၍ ပညာရှိတို့သည် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့်ကောင်းစွာသိပြီးလျှင် ဇာတိကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းကြောင့် တစ်ဖန် ဘဝသစ်သို့ မရောက်ကြရကုန်”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ပဉ္စမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Ascetics and Brahmins This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, there are ascetics and brahmins who don’t truly understand about suffering, its origin, its cessation, and the path. I don’t deem them as true ascetics and brahmins. Those venerables don’t realize the goal of life as an ascetic or brahmin, and don’t live having realized it with their own insight in this very life. There are ascetics and brahmins who truly understand about suffering, its origin, its cessation, and the path. I regard them as true ascetics and brahmins. Those venerables realize the goal of life as an ascetic or brahmin, and live having realized it with their own insight.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “There are those who don’t understand suffering and suffering’s cause, and where all suffering cease with no residue left behind. And they do not know the path that leads to the stilling of suffering. They lack the heart’s release, as well as the release by wisdom. Unable to make an end, they continue to be reborn and grow old. But there are those who understand suffering and suffering’s cause, and where all suffering cease with no residue left behind. And they understand the path that leads to the stilling of suffering. They’re endowed with the heart’s release, as well as the release by wisdom. Able to make an end, they don’t continue to be reborn and grow old.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 104
၆။ တဏှုပ္ပါဒသုတ္တ
၁၀၅။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘စတ္တာရောမေ, ဘိက္ခဝေ, တဏှုပ္ပါဒါ, ယတ္ထ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ကတမေ စတ္တာရော? စီဝရဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ပိဏ္ဍပါတဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သေနာသနဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣတိဘဝါဘဝဟေတု ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, စတ္တာရော တဏှုပ္ပါဒါ ယတ္ထ ဘိက္ခုနော တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘တဏှာဒုတိယော ပုရိသော, ဒီဃမဒ္ဓါန သံသရံ၊
ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ, သံသာရံ နာတိဝတ္တတိ။
‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, တဏှံ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝံ၊
ဝီတတဏှော အနာဒါနော, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ဆဋ္ဌံ။
၆-တဏှုပ္ပါဒသုတ် ၁၀၅။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ ရဟန်းအား တဏှာဖြစ်သည်ရှိသော် အကြင်အကြောင်းဝတ္ထုတို့ကြောင့် ဖြစ်၏၊ တဏှာဖြစ်ရာ ထိုအကြောင်းဝတ္ထုတို့သည် ဤလေးပါးတို့တည်း၊ အဘယ်လေးပါးတို့နည်း-ရဟန်းတို့ ရဟန်းအား တဏှာဖြစ်သည်ရှိသော် သင်္ကန်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းအားတဏှာဖြစ်သည်ရှိသော် ဆွမ်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းအားတဏှာဖြစ်သည်ရှိသော် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာဟူသော အကြောင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ရဟန်းအား တဏှာဖြစ်သည်ရှိသော် မွန်မြတ်သည်ထက် မွန်မြတ်သော ထောပတ်ဆီဦးစသည့်ဆေးပစ္စည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် တဏှာဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းအား တဏှာဖြစ်သည်ရှိသော်အကြင်အကြောင်းဝတ္ထုတို့ကြောင့် ဖြစ်၏၊ တဏှာဖြစ်ရာ ထိုအကြောင်းဝတ္ထုတို့သည် ဤလေးပါးတို့တည်း၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “တဏှာလျှင် အဖော်ရှိသော ယောကျာ်းသည် ရှည်ကြာစွာသော ကာလပတ်လုံး ကျင်လည်ရသည်ဖြစ်၍ဤလူ့အဖြစ် တစ်ပါးသော သတ္တဝါအဖြစ်ဟူသော သံသရာကို မလွန်မြောက်နိုင်။ သတိရှိသော ရဟန်းသည် ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းဖြစ်သော ထိုတဏှာကို အပြစ်အားဖြင့် သိ၍တဏှာကင်းသောကြောင့် နောင်တစ်ဖန် ပဋိသန္ဓေကို မယူတော့ဘဲ (သံသရာမှ) ထွက်မြောက်နိုင်ရာ၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ဆဋ္ဌသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Accomplished in Ethics This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, take a mendicant who is accomplished in ethics, immersion, wisdom, freedom, and the knowledge and vision of freedom. They advise and instruct. They educate, encourage, fire up, and inspire, and can rightly explain the true teaching. Even the sight of those mendicants is very helpful, I say. Even to hear them, approach them, pay homage to them, recollect them, or go forth after them is very helpful, I say. Why is that? For one who frequents and associates with such mendicants, their incomplete spectrum of ethics is completed. Their incomplete spectrum of immersion … wisdom … freedom … knowledge and vision of freedom is completed. Such mendicants are called ‘teachers’, ‘caravan leaders’, ‘strife-discarders’, ‘dispellers of darkness’, ‘bringers of light’, ‘luminaries’, ‘lamps’, ‘candlebearers’, ‘beacons’, ‘noble ones’, and ‘clear-eyed ones’.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “This is a reason for joy for those who understand: that is, those who are evolved, the noble ones living righteously. They illuminate the true teaching, beacons beaming light, the attentive ones bringing light, clear-eyed ones with strife discarded. Having heard their instruction, the astute, understanding rightly, directly know the ending of rebirth, they come not back to future lives.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 105
၇။ သဗြဟ္မကသုတ္တ
၁၀၆။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘သဗြဟ္မကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ။ သပုဗ္ဗဒေဝတာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ။ သပုဗ္ဗာစရိယကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ။ သာဟုနေယျကာနိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ကုလာနိ ယေသံ ပုတ္တာနံ မာတာပိတရော အဇ္ဈာဂါရေ ပူဇိတာ ဟောန္တိ။
‘‘‘ဗြဟ္မာ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ။ ‘ပုဗ္ဗဒေဝတာ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ။ ‘ပုဗ္ဗာစရိယာ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ။ ‘အာဟုနေယျာ’တိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဧတံ အဓိဝစနံ။ တံ ကိဿ ဟေတု? ဗဟုကာရာ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတရော ပုတ္တာနံ အာပါဒကာ ပေါသကာ ဣမဿ လောကဿ ဒဿေတာရော’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ဗြဟ္မာတိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ၊
အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ, ပဇာယ အနုကမ္ပကာ။
‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမဿေယျ, သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော၊
အန္နေန အထ ပါနေန, ဝတ္ထေန သယနေန စ၊
ဥစ္ဆာဒနေန နှာပနေန [နဟာပနေန (သီ။)], ပါဒါနံ ဓောဝနေန စ။
‘‘တာယ နံ ပါရိစရိယာယ, မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ၊
ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ သတ္တမံ။
၇-သဗြဟ္မကသုတ် ၁၀၆။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ အကြင်အမျိုးတို့၏သားသမီးတို့သည် အမိအဖတို့ကို မိမိအိမ်၌ ပူဇော်ထားကြကုန်၏၊ ထိုအမျိုးတို့သည် ဗြဟ္မာနှင့် အတူတကွ နေကြရသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ အကြင်အမျိုးတို့၏သားသမီးတို့သည် အမိအဖတို့ကို မိမိအိမ်၌ ပူဇော်ထားကြကုန်၏၊ ထိုအမျိုးတို့သည် အိမ်ဦးနတ်နှင့်အတူတကွ နေကြရသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ အကြင်အမျိုးတို့၏သားသမီးတို့သည် အမိအဖတို့ကို မိမိအိမ်၌ ပူဇော်ထားကြကုန်၏၊ ထိုအမျိုးတို့သည် လက်ဦးဆရာနှင့် အတူတကွ နေကြရသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ အကြင်အမျိုးတို့၏သားသမီးတို့သည် အမိအဖတို့ကို မိမိအိမ်၌ ပူဇော်ထားကြကုန်၏၊ ထိုအမျိုးတို့သည် အရပ်ဝေးမှ ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူထိုက်သူတို့နှင့် အတူတကွ နေရသူတို့ဖြစ်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ “ဗြဟ္မာ”ဟူသော ဤအမည်သည် အမိအဖတို့၏ အမည်တည်း၊ ရဟန်းတို့ “အိမ်ဦးနတ်”ဟူသော ဤအမည်သည် အမိအဖတို့၏ အမည်တည်း၊ ရဟန်းတို့ “လက်ဦးဆရာ”ဟူသော ဤအမည်သည် အမိ အဖတို့၏ အမည်တည်း၊ ရဟန်းတို့ “အရပ်ဝေးမှ ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူထိုက်သူ”ဟူသော ဤအမည်သည် အမိအဖတို့၏ အမည်တည်း၊ ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့် နည်း၊ ရဟန်းတို့ အမိအဖတို့သည်သားသမီးတို့အား ကျေးဇူးများကုန်၏၊ အသက်ကို စောင့်ရှောက်တတ်ကုန်၏၊ ကျွေးမွေးတတ်ကုန်၏၊ ဤလောကကို ပြတတ်ကုန်၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အမိအဖတို့ကိုသားသမီးတို့၏ ဗြဟ္မာဟူ၍လည်းကောင်း၊ အိမ်ဦးနတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လက်ဦးဆရာဟူ၍လည်းကောင်း၊ အရပ်ဝေးမှ ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူအပ်သော အလှူခံထိုက်သူတို့ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုရကုန်၏၊ သား သမီးတို့အား စောင့်ရှောက်တတ်ကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ပညာရှိသည် ထိုအမိအဖတို့ကို ရှိခိုးရာ၏၊ ထမင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဖျော်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဝတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အိပ်ရာနေရာဖြင့်လည်းကောင်း၊ နံ့သာပျောင်းစသည်တို့ဖြင့် လိမ်းကျံပေးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရေချိုးပေးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြေဆေးပေးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ကောင်းစွာ ပြုရာ၏။ အမိအဖတို့၌ ထိုလုပ်ကျွေးခြင်းဖြင့် ထိုသူကို ဤဘဝ၌ပင် ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းကုန်၏၊ တမလွန်ဘဝ၌ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကာ ဝမ်းမြောက်ရ၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ သတ္တမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching The Arising of Craving This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, there are four things that give rise to craving in a mendicant. What four? For the sake of robes, almsfood, lodgings, or rebirth in this or that state. These are the four things that give rise to craving in a mendicant.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Craving is a person’s partner as they transmigrate on this long journey. They go from this state to another, but don’t escape transmigration. Knowing this danger, that craving is the cause of suffering— rid of craving, free of grasping, a mendicant would wander mindful.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 106
၈။ ဗဟုကာရသုတ္တ
၁၀၇။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘ဗဟုကာရာ [ဗဟူပကာရာ (သီ။ ပီ။)], ဘိက္ခဝေ, ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တုမှာကံ ယေ ဝေါ [ယေ တေ (သဗ္ဗတ္ထ)] ပစ္စုပဋ္ဌိတာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေဟိ။ တုမှေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဗဟုကာရာ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာနံ ယံ [ယေ (?)] နေသံ ဓမ္မံ ဒေသေထ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ, ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ ပကာသေထ။ ဧဝမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အညမညံ နိဿာယ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ ဩဃဿ နိတ္ထရဏတ္ထာယ သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘သာဂါရာ အနဂါရာ စ, ဥဘော အညောညနိဿိတာ၊
အာရာဓယန္တိ သဒ္ဓမ္မံ, ယောဂက္ခေမံ အနုတ္တရံ။
‘‘သာဂါရေသု စ စီဝရံ, ပစ္စယံ သယနာသနံ၊
အနဂါရာ ပဋိစ္ဆန္တိ, ပရိဿယဝိနောဒနံ။
‘‘သုဂတံ [ပုဂ္ဂလံ (သီ။ က။)] ပန နိဿာယ, ဂဟဋ္ဌာ ဃရမေသိနော၊
သဒ္ဒဟာနာ အရဟတံ, အရိယပညာယ ဈာယိနော။
‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, မဂ္ဂံ သုဂတိဂါမိနံ၊
နန္ဒိနော ဒေဝလောကသ္မိံ, မောဒန္တိ ကာမကာမိနော’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ အဋ္ဌမံ။
၈-ဗဟုကာရသုတ် ၁၀၇။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာတို့၏ အထောက်အပံ့ ဆေးတည်းဟူသော အသုံးအဆောင်တို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးကြကုန်သော ပုဏ္ဏားနှင့် အမျိုးသားတို့သည် သင်တို့အား ကျေးဇူးများကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ ထိုပုဏ္ဏားနှင့် အမျိုးသားတို့အား အစ၏ကောင်းခြင်း အလယ်၏ကောင်းခြင်း အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်နှင့် ပြည့်စုံသော သဒ္ဒါနှင့်ပြည့်စုံသောတရားကို ဟောကြား၍ အလုံးစုံ ပြည့်စုံ၍ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သောအကျင့်မြတ်ကို ပြကြသည့် သင်တို့သည်လည်း ထိုပုဏ္ဏားနှင့် အမျိုးသားတို့အား ကျေးဇူးများကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အချင်းချင်း အမှီပြုကြ၍ (သံသရာ) ဝဲဩဃမှထွက်မြောက်ခြင်းငှါ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းငှါ ဤမြတ်သောအကျင့်ကို ကောင်းစွာ ကျင့်သုံးအပ်၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အိမ်ရာထောင်သူ အိမ်ရာမထောင်သူ လူနှင့်ရဟန်းနှစ်ဦးတို့သည် အချင်းအချင်းမှီကြကုန်၍ ယောဂလေးဖြာကုန်ရာဖြစ်သော အတုမရှိ မြတ်သောသူတော်ကောင်း တရားကို ပြီးစေနိုင်ကြကုန်၏။ အိမ်ရာထောင်သူ လူတို့ထံမှ အိမ်ရာမထောင်သူ ရဟန်းတို့သည် ဥတုဘေးရန်ကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော သင်္ကန်းကိုလည်းကောင်း၊ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကိုလည်း၊ ကောင်း၊ ဆွမ်းနှင့် ဆေးပစ္စည်းကိုလည်းကောင်းခံယူကြကုန်၏။ အိမ်၌ နေလျက် စည်းစိမ်ဥစ္စာစသည်ကို ရှာမှီးကုန်သော လူတို့သည် အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်ကို အမှီပြု၍ဖြူစင်သော ပညာဖြင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ကြည်ညိုကြကုန်၍ သမထဝိပဿနာဖြင့် ရှုကြကုန်လျက်ဤဘဝ၌ သုဂတိရောက်ကြောင်း ဖြစ်သော လမ်းစဥ်တရားကို ကျင့်ကြကုန်ပြီးလျှင် နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကာ နှစ်သက်ကြကုန်လျက် အလိုရှိရာ ကာမဝတ္ထုတို့နှင့် ပြည့်စုံကြ၍ ဝမ်းမြောက်ကြကုန်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ အဋ္ဌမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching With Divinity This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, a family where the children honor their parents in their home is said to live with Divinity. A family where the children honor their parents in their home is said to live with the elder gods. A family where the children honor their parents in their home is said to live with the first tutors. A family where the children honor their parents in their home is said to live with those worthy of offerings dedicated to the gods. ‘Divinity’ is a term for your parents. ‘Elder gods’ is a term for your parents. ‘First tutors’ is a term for your parents. ‘Worthy of offerings dedicated to the gods’ is a term for your parents. Why is that? Parents are very helpful to their children, they raise them, nurture them, and show them the world.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Parents are said to be ‘Divinity’ and ‘first tutors’. They’re worthy of offerings dedicated to the gods <j>from their children, for they love their offspring. Therefore an astute person would revere them and honor them with food and drink, clothes and bedding, anointing and bathing, and by washing their feet. Because they serve their parents like this, they’re praised in this life by the astute, and they depart to rejoice in heaven.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 107
၉။ ကုဟသုတ္တ
၁၀၈။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘ယေ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ ဥန္နဠာ အသမာဟိတာ, န မေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မာမကာ။ အပဂတာ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ၊ န စ တေ [န စ တေ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူ (သီ။ ပီ။ က။)] ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ။ ယေ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ နိက္ကုဟာ နိလ္လပါ ဓီရာ အတ္ထဒ္ဓါ သုသမာဟိတာ, တေ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မာမကာ။ အနပဂတာ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ၊ တေ စ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ [ဣမသ္မိံ စ တေ ဓမ္မဝိနယေ (သျာ။), တေ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ (က။)] ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ, ဥန္နဠာ အသမာဟိတာ၊
န တေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ။
‘‘နိက္ကုဟာ နိလ္လပါ ဓီရာ, အတ္ထဒ္ဓါ သုသမာဟိတာ၊
တေ ဝေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ နဝမံ။
၉-ကုဟသုတ် ၁၀၈။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့အံ့ဩဖွယ်ပြုတတ်သူ ခက်ထန်သူ ဖြားယောင်းပြောဆိုတတ်သူ ကိလေသာဦးချိုရှိကြသူသွေးကြီးကြသူ မတည်ကြည်သူ ရဟန်းဟူသမျှတို့သည် ငါဘုရား သားတော်ရဟန်းတို့ မဟုတ်ကုန်၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’မှ ကင်းဝေးကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’၌ ကြီးပွါးခြင်း စည်ပင်ခြင်း ပြန့်ပြောခြင်းသို့ မရောက်နိုင်ကြကုန်၊ ရဟန်းတို့အံ့ဩဖွယ် မပြုတတ်ကြသူ မဖြားယောင်းတတ်ကြသူ ပညာရှိသူ မခက်ထန်သူ ကောင်းစွာတည်ကြည်ကြသူ ရဟန်းဟူသမျှတို့သည် ငါဘုရား သားတော်ရဟန်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ထိုရဟန်းတို့သည် ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’မှ မကင်းဝေးကုန်၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ဤဓမ္မဝိနယ ‘သာသနာတော်’၌ ကြီးပွါးခြင်း စည်ပင်ခြင်း ပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အကြင်ရဟန်းတို့သည်အံ့ဩဖွယ် ပြုတတ်ကုန်၏၊ ခက်ထန်ကုန်၏၊ ဖြား ယောင်းပြောဆိုတတ်ကုန်၏၊ ကိလေသာဦးချိုရှိကုန်၏၊ သွေးကြီးကုန်၏၊ မတည် ကြည်ကုန်၊ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားအပ်သော သာသနာတော်၌ မကြီးပွါးကုန်။ အကြင်ရဟန်းတို့သည်အံ့ဩဖွယ် မပြုတတ်ကုန်၊ ဖြားယောင်းမှု မရှိကုန်၊ ပညာရှိကုန်၏၊ မခက်ထန်ကုန်၊ ကောင်းစွာတည်ကြည်ကုန်၏၊ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားအပ်သော သာသနာတော်၌ ဧကန် ကြီးပွါးကုန်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ နဝမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Very Helpful This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, brahmins and householders are very helpful to you, as they provide you with robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. And you are very helpful to brahmins and householders, as you teach them the Dhamma that’s good in the beginning, good in the middle, and good in the end, meaningful and well-phrased. And you reveal a spiritual practice that’s entirely full and pure. That is how this spiritual path is lived supporting each other in order to cross over the flood and make a complete end of suffering.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “The home-dweller and the homeless, supporting each other, find success in the true teaching, the supreme sanctuary from the yoke. The homeless receive requisites from the home-dwellers: robes and lodgings to shelter from harsh conditions. Relying on the Holy One, layfolk and householders of discernment place faith in the perfected ones, meditators of noble wisdom. Having practiced the teaching here, the path that goes to a good place, they delight in the heavenly realm, enjoying all the pleasures they desire.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 108
၁၀။ နဒီသောတသုတ္တ
၁၀၉။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော နဒိယာ သောတေန ဩဝုယှေယျ ပိယရူပသာတရူပေန။ တမေနံ စက္ခုမာ ပုရိသော တီရေ ဌိတော ဒိသွာ ဧဝံ ဝဒေယျ – ‘ကိဉ္စာပိ ခေါ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, နဒိယာ သောတေန ဩဝုယှသိ ပိယရူပသာတရူပေန, အတ္ထိ စေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ရဟဒေါ သဦမိ သာဝဋ္ဋော သဂဟော သရက္ခသော ယံ တွံ, အမ္ဘော ပုရိသ, ရဟဒံ ပါပုဏိတွာ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆသိ မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခ’န္တိ။ အထ ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ပုရိသော တဿ ပုရိသဿ သဒ္ဒံ သုတွာ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ပဋိသောတံ ဝါယမေယျ။
‘‘ဥပမာ ခေါ မေ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ကတာ အတ္ထဿ ဝိညာပနာယ။ အယံ စေတ္ထ [အယံ စေဝေတ္ထ (သျာ။)] အတ္ထော – ‘နဒိယာ သောတော’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တဏှာယေတံ အဓိဝစနံ။
‘‘‘ပိယရူပံ သာတရူပ’န္တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဆန္နေတံ အဇ္ဈတ္တိကာနံ အာယတနာနံ အဓိဝစနံ။
‘‘‘ဟေဋ္ဌာ ရဟဒေါ’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ အဓိဝစနံ၊
‘‘‘ဦမိဘယ’န္တိ ခေါ [သဉီမီတိ ခေါ (ဗဟူသု)], ဘိက္ခဝေ, ကောဓုပါယာသဿေတံ အဓိဝစနံ၊
‘‘‘အာဝဋ္ဋ’န္တိ ခေါ [သာဝဋ္ဋောတိ ခေါ (ဗဟူသု)], ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စန္နေတံ ကာမဂုဏာနံ အဓိဝစနံ၊
‘‘‘ဂဟရက္ခသော’တိ ခေါ [သဂဟော သရက္ခသောတိ ခေါ (ဗဟူသု)], ဘိက္ခဝေ, မာတုဂါမဿေတံ အဓိဝစနံ၊
‘‘‘ပဋိသောတော’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, နေက္ခမ္မဿေတံ အဓိဝစနံ၊
‘‘‘ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ ဝါယာမော’တိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝီရိယာရမ္ဘဿေတံ အဓိဝစနံ၊
‘‘‘စက္ခုမာ ပုရိသော တီရေ ဌိတောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတဿေတံ အဓိဝစနံ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿာ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘သဟာပိ ဒုက္ခေန ဇဟေယျ ကာမေ, ယောဂက္ခေမံ အာယတိံ ပတ္ထယာနော၊
သမ္မပ္ပဇာနော သုဝိမုတ္တစိတ္တော, ဝိမုတ္တိယာ ဖဿယေ တတ္ထ တတ္ထ၊
သ ဝေဒဂူ ဝူသိတဗြဟ္မစရိယော, လောကန္တဂူ ပါရဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ဒသမံ။
၁၀-နဒီသောတသုတ် ၁၀၉။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား ယောကျာ်းသည် ရွှေ ငွေ ပတ္တမြားစသော ချစ်အပ်သော သာယာအပ်သော ဝတ္ထုသဘောဟူသော အကြောင်းကြောင့် မြစ်ရေအလျဥ်ဖြင့် ရေစုန်မျှောကာ လိုက်သွားရာ၏၊ ကမ်း၌ တည်သော မျက်စိအမြင်ရှိသော (အခြား) ယောကျာ်းသည် ထိုယောကျာ်းကို မြင်၍ ဤသို့ ဆိုရာ၏“အမောင်ယောကျာ်း သင်သည် ရွှေ ငွေ ပတ္တမြားစသော ချစ်အပ် သာယာအပ်သော ဝတ္ထုသဘောဟူသော အကြောင်းကြောင့် မြစ်ရေ အလျဥ်ဖြင့် ရေစုန်မျှောကာ လိုက်စေကာမူ ဤမြစ်၏အောက်အရပ်၌ လှိုင်း တံပိုးရှိသော ဝဲရှိသော ဖမ်းယူတတ်သော ငါးမကရ်းရှိသော ဘီလူးရက္ခိုသ်ရှိသော ရေအိုင်သည် ရှိ၏၊ အမောင်ယောကျာ်း သင်သည် ယင်းရေအိုင်သို့ ရောက်လျှင် သေခြင်းသို့ မူလည်းရောက်ရလတ္တံ့၊ သေ လောက်သော ဆင်းရဲသို့ မူလည်း ရောက်ရလတ္တံ့”ဟု (ဆိုရာ၏)၊ ရဟန်းတို့ထိုအခါ၌ ထိုယောကျာ်းသည် ထိုပြောသော ယောကျာ်း၏ အသံကို ကြားရသောကြောင့် လက်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြေတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ရေညာဘက်သို့ ရောက်ရန်အားထုတ်ရာ၏။ ရဟန်းတို့ ငါဘုရားသည် အနက်ကို သိစေခြင်းငှါ ဤဥပမာကို ပြုအပ်၏၊ ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကားဤအရာ၌ အနက်တည်း- ရဟန်းတို့ “မြစ်ရေအလျဥ်”ဟူသော ဤအမည်သည် တဏှာ၏ အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “ချစ်အပ်သော သာယာအပ်သော ဝတ္ထုသဘော”ဟူသော ဤအမည်သည် အဇ္ဈတ္တိကာယတနခြောက်ပါးတို့၏ အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “အောက်အရပ်၌ ရေအိုင်”ဟူသော ဤအမည်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဥ်ငါးပါးတို့၏အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “လှိုင်းတံပိုး”ဟူသော ဤအမည်သည် အမျက်ထွက်မှု ‘ဒေါသ’ ပင်ပန်းမှု ‘ဥပါယာသ’၏အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “ဝဲ”ဟူသော ဤအမည်သည် ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၏ အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “ဖမ်းယူတတ်သော ငါး မကရ်း ဘီလူး ရက္ခိုသ်”ဟူသော ဤအမည်သည် မာတုဂါမ၏အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “ရေညာဘက်”ဟူသော ဤအမည်သည် ကာမမှ လွတ်မြောက်မှု ‘နေက္ခမ္မ’၏ အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “လက်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြေတို့ဖြင့်လည်းကောင်းအားထုတ်၏”ဟူသော ဤအမည်သည်အားထုတ်မှုလုံ့လ၏ အမည်တည်း။ ရဟန်းတို့ “ကမ်း၌ တည်သော မျက်စိအမြင်ရှိသော ယောကျာ်း”ဟူသော ဤအမည်သည် ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသောတရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ အမည်တည်း၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “ယောဂလေးဖြာကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို နောင်အခါ ရခြင်းငှါ တောင့်တသောသူသည် အကျင့်ပဋိပတ်အားဖြင့်ဆင်းရဲနှင့်တကွဖြစ်သော်လည်း ကာမတို့ကို စွန့်ရာ၏၊ ဆင်ခြင်ဉာဏ် ‘သမ္ပဇဥ်’နှင့် ပြည့်စုံ၍ဖလဝိမုတ္တိဖြင့် ကောင်းစွာ လွတ်သော စိတ်ရှိသူသည် ထိုထိုကာလ၌ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရာ၏၊ ထိုသူကို သစ္စာလေးပါးကို သိသူ ကျင့်သုံးပြီးသော မြတ်သောအကျင့်ရှိသူ လောက၏အဆုံးသို့ ရောက်သူနိဗ္ဗာန်ဟူသော ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်သူဟူ၍ ဆိုအပ်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ်ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ဒသမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Deceivers This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, those mendicants who are deceivers and flatterers, pompous and fake, insolent and scattered: those mendicants are no followers of mine. They’ve left this teaching and training, and they don’t achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training. But those mendicants who are genuine, not flatterers, attentive, amenable, and serene: those mendicants are followers of mine. They haven’t left this teaching and training, and they achieve growth, improvement, or maturity in this teaching and training.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Those who are deceivers and flatterers, <j>pompous and fake, insolent and scattered: these don’t grow in the teaching that was taught by the perfected Buddha. But those who are genuine, not flatterers, attentive, amenable, and serene: these do grow in the teaching that was taught by the perfected Buddha.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 109
၁၁။ စရသုတ္တ
၁၁၀။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘စရတော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ [ဗျန္တိကရောတိ (သီ။ ပီ။), ဗျန္တံ ကရောတိ (က။)] အနဘာဝံ ဂမေတိ။ စရမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အနာတာပီ အနောတ္တာပီ [အနောတ္တပ္ပီ (သဗ္ဗတ္ထ) ဒုကနိပါတေ, အင်္ဂုတ္တရေ ၁။၄။၁၁ ပဿိတဗ္ဗံ] သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘ဌိတဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဌိတောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘နိသိန္နဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ။ နိသိန္နောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘သယာနဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇာဂရဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဓိဝါသေတိ နပ္ပဇဟတိ န ဝိနောဒေတိ န ဗျန္တီကရောတိ န အနဘာဝံ ဂမေတိ။ သယာနောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရော ဧဝံဘူတော အနာတာပီ အနောတ္တာပီ သတတံ သမိတံ ကုသီတော ဟီနဝီရိယောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘စရတော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ စရမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ [ဩတ္တပ္ပီ (သဗ္ဗတ္ထ)] သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘ဌိတဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဌိတောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘နိသိန္နဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ နိသိန္နောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘သယာနဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇာဂရဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကာမဝိတက္ကော ဝါ ဗျာပါဒဝိတက္ကော ဝါ ဝိဟိံသာဝိတက္ကော ဝါ။ တဉ္စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နာဓိဝါသေတိ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ သယာနောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရော ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌံ, နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယံ၊
ယော ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတိ, ပါပကံ ဂေဟနိဿိတံ။
‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နော [ကုမ္မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော (အ။ နိ။ ၄။၁၁)] သော, မောဟနေယျေသု မုစ္ဆိတော၊
အဘဗ္ဗော တာဒိသော ဘိက္ခု, ဖုဋ္ဌုံ သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ။
‘‘ယော စ စရံ ဝါ တိဋ္ဌံ ဝါ [ယော စရံ ဝါ ယဒိ ဝါ တိဋ္ဌံ (သျာ။), ယော စရံ ဝါထ တိဋ္ဌံ ဝါ (သီ။ က။)], နိသိန္နော ဥဒ ဝါ သယံ၊
ဝိတက္ကံ သမယိတွာန, ဝိတက္ကူပသမေ ရတော၊
ဘဗ္ဗော သော တာဒိသော ဘိက္ခု, ဖုဋ္ဌုံ သမ္ဗောဓိမုတ္တမ’’န္တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ဧကာဒသမံ။
၁၁-စရသုတ် ၁၁၀။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို့ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် သွားနေစဥ် ကာမနှင့်စပ်သော ကြံစည်မှု ‘ကာမဝိတက်’သော်လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့်စပ်သော ကြံစည်မှု ‘ဗျာပါဒဝိတက်’သော်လည်းကောင်း၊ ညှဥ်းဆဲခြင်းနှင့်စပ်သော ကြံစည်မှု ‘ဝိဟိံသာဝိတက်’သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍ လက်ခံခဲ့မူ မစွန့်လွှတ်ခဲ့မူ မပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်မပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ မရောက်စေခဲ့မူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းမရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းမရှိမူ၍ သွားနေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ် ပျင်းရိသူဝီရိယယုတ်လျော့သူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ရပ်နေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍လက်ခံခဲ့မူ မစွန့်လွှတ်ခဲ့မူ မပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်မပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ မရောက်စေခဲ့မူရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းမရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းမရှိမူ၍ ရပ်နေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ် ပျင်းရိသူ ဝီရိယယုတ်လျော့သူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ထိုင်နေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍ လက်ခံခဲ့မူ မစွန့်လွှတ်ခဲ့မူ မပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်မပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ မရောက်စေခဲ့မူရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းမရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းမရှိမူ၍ ထိုင်နေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ် ပျင်းရိသူ ဝီရိယယုတ်လျော့သူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် အိပ်မပျော်ဘဲ လျောင်းနေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍ လက်ခံခဲ့မူ မစွန့်လွှတ်ခဲ့မူ မပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်မပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ မရောက်စေခဲ့မူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းမရှိမကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းမရှိမူ၍ အိပ်မပျော်ဘဲ လျောင်းနေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ်ပျင်းရိသူ ဝီရိယယုတ်လျော့သူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် သွားနေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍ လက်မခံခဲ့မူ စွန့်လွှတ်ခဲ့မူ ပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်ပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေခဲ့မူရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းရှိသည်ဖြစ်၍ သွားနေသော ရဟန်းကို အမြဲမပြတ် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ရပ်နေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍လက်မခံခဲ့မူ စွန့်လွှတ်ခဲ့မူ ပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်ပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေခဲ့မူရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းရှိသည်ဖြစ်၍ ရပ်နေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ထိုင်နေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ့်၍ လက်မခံခဲ့မူ စွန့်လွှတ်ခဲ့မူ ပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်ပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေခဲ့မူရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုင်နေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် အိပ်မပျော်ဘဲ လျောင်းနေစဥ် ကာမဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒဝိတက်သော်လည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်သော်လည်းကောင်း အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့မူ ရဟန်းသည် ထိုဝိတက်သုံးပါးကို အကယ်၍ လက်မခံခဲ့မူ စွန့်လွှတ်ခဲ့မူ ပယ်ဖျောက်ခဲ့မူ ကင်းအောင်ပြုခဲ့မူ တစ်ဖန်မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေခဲ့မူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာတို့ကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်းရှိသည်ဖြစ်၍ အိပ်မပျော်ဘဲ လျောင်းနေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ်ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “အကြင်ရဟန်းသည် သွားနေသော်လည်းကောင်း၊ ရပ်နေသော်လည်းကောင်း၊ ထိုင်နေသော်လည်းကောင်း၊ လျောင်းနေသော်လည်းကောင်း ဝတ္ထုကာမ ကိလေသာ ကာမကိုမှီသော ယုတ်ညံ့သော အကြံအစည်ကို ကြံစည်၏။ လမ်းကောက်လမ်းမှားသို့ သွားတတ်သော တွေဝေမှုကို ဖြစ်စေတတ်သော အာရုံတို့၌ တွေဝေတတ်သော ထိုသို့ သဘောရှိသော ရဟန်းသည် မြတ်သော အရိယမဂ်ဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်။ အကြင်ရဟန်းသည် သွားနေသော်လည်းကောင်း၊ ရပ်နေသော်လည်းကောင်း၊ ထိုင်နေသော်လည်းကောင်း၊ လျောင်းနေသော်လည်းကောင်း ဝိတက်သုံးမျိုးကို ငြိမ်း အေးစေ၍ မိစ္ဆာဝိတက်တို့ ငြိမ်းအေးရာနိဗ္ဗာန်၌ (လွန်ကဲသော ဆန္ဒဖြင့်) မွေ့လျော်၏၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော ရဟန်းသည် မြတ်သော အရိယမဂ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ ထိုက်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ဧကာဒသမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching A River This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Suppose a person was being carried along by a river current that seemed nice and pleasant. If a person with clear eyes saw them, they’d say: ‘My man, even though the river current carrying you along seems nice and pleasant, downstream there is a lake with waves and whirlpools, saltwater crocodiles and monsters. When you reach there it will result in death or deadly pain.’ Then, when they heard what was said, they’d paddle against the stream using their hands and feet. I’ve made up this simile to make a point. And this is the point. ‘River current’ is a term for craving. ‘Seeming nice and pleasant’ is a term for the six interior sense fields. ‘A downstream lake’ is a term for the five lower fetters. ‘Danger of waves’ is a term for anger and distress. ‘Whirlpool’ is a term for the five kinds of sensual stimulation. ‘Saltwater crocodiles and monsters’ is a term for ladies. ‘Against the stream’ is a term for renunciation. ‘Paddling with hands and feet’ is a term for rousing energy. ‘A person with clear eyes’ is a term for the Realized One, the perfected one, the fully awakened Buddha.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “In pain they’d give up sensual pleasures, aspiring to the future sanctuary from the yoke. With deep understanding and heart well freed, they’d experience universal liberation. That knowledge master <j>who has completed the spiritual journey, and gone to the end of the world, <j>is called ‘one who has gone beyond’.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 110
၁၂။ သမ္ပန္နသီလသုတ္တ
၁၁၁။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘သမ္ပန္နသီလာ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရထ [ဟောထ (သျာ။)] သမ္ပန္နပါတိမောက္ခာ၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာ ဝိဟရထ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝိနော၊ သမာဒါယ သိက္ခထ သိက္ခာပဒေသု။
‘‘သမ္ပန္နသီလာနံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟရတံ [ဘဝတံ (သျာ။)] သမ္ပန္နပါတိမောက္ခာနံ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာနံ ဝိဟရတံ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာနံ အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီနံ သမာဒါယ သိက္ခတံ သိက္ခာပဒေသု ကိမဿ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ [ကိမဿ ဘိက္ခဝေ ဥတ္တရိ ကရဏီယံ (သဗ္ဗတ္ထ)]?
‘‘စရတော စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော [အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ ဝိဂတော (အ။ နိ။ ၄။၁၂) အဋ္ဌကထာယ သမေတိ] ဘိဇ္ဈာ ဝိဂတာ [အဘိဇ္ဈာ ဗျာပါဒေါ ဝိဂတော (အ။ နိ။ ၄။၁၂) အဋကထာယ သမေတိ] ဟောတိ, ဗျာပါဒေါ ဝိဂတော ဟောတိ [ထိနမိဒ္ဓံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ဝိစိကိစ္ဆာ (အ။ နိ။ ၄။၁၂)], ထိနမိဒ္ဓံ ဝိဂတံ ဟောတိ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ဝိဂတံ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ [ထိနမိဒ္ဓံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ ဝိစိကိစ္စာ (အ။ နိ။ ၄။၁၂)] ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ [အပ္ပမုဋ္ဌာ (သျာ။)], ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ။ စရမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘ဌိတဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာ ဝိဂတာ ဟောတိ ဗျာပါဒေါ…ပေ… ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ။ ဌိတောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘နိသိန္နဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အဘိဇ္ဈာ ဝိဂတာ ဟောတိ, ဗျာပါဒေါ…ပေ… ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ။ နိသိန္နောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘သယာနဿ စေပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ဇာဂရဿ အဘိဇ္ဈာ ဝိဂတာ ဟောတိ ဗျာပါဒေါ…ပေ… ထိနမိဒ္ဓံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စံ… ဝိစိကိစ္ဆာ ပဟီနာ ဟောတိ, အာရဒ္ဓံ ဟောတိ ဝီရိယံ အသလ္လီနံ, ဥပဋ္ဌိတာ သတိ အသမ္မုဋ္ဌာ, ပဿဒ္ဓေါ ကာယော အသာရဒ္ဓေါ, သမာဟိတံ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ။ သယာနောပိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဇာဂရော ဧဝံဘူတော အာတာပီ ဩတ္တာပီ သတတံ သမိတံ အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘ယတံ စရေ ယတံ တိဋ္ဌေ, ယတံ အစ္ဆေ ယတံ သယေ၊
ယတံ သမိဉ္ဇယေ [သမိဉ္ဇယေ (သီ။ သျာ။)] ဘိက္ခု, ယတမေနံ ပသာရယေ။
‘‘ဥဒ္ဓံ တိရိယံ အပါစီနံ, ယာဝတာ ဇဂတော ဂတိ၊
သမဝေက္ခိတာ စ ဓမ္မာနံ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ။
‘‘ဧဝံ ဝိဟာရိမာတာပိံ, သန္တဝုတ္တိမနုဒ္ဓတံ၊
စေတောသမထသာမီစိံ, သိက္ခမာနံ သဒါ သတံ၊
သတတံ ပဟိတတ္တောတိ, အာဟု ဘိက္ခုံ တထာဝိဓ’’န္တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ ဒွါဒသမံ။
၁၂-သမ္ပန္နသီလသုတ် ၁၁၁။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် သီလနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်လော့၊ပါတိမောက်နှင့် ပြည့်စုံလျက် နေကြကုန်လော့၊ပါတိမောက္ခသံဝရသီလကို စောင့်ထိန်း၍ အကျင့် ‘အာစာရ’ ကျက်စားရာ ‘ဂေါစရ’နှင့် ပြည့့်စုံကြကုန်သည်ဖြစ်၍ နေကြကုန်လော့၊ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌ ဘေးဟု ရှုလျက် သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ကောင်းစွာ ဆောက်တည်၍ ကျင့်ကြကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ သီလနှင့်ပြည့်စုံပါတိမောက်နှင့် ပြည့်စုံလျက် နေကြကုန်သောပါတိမောက္ခသံဝရသီလကို စောင့်ထိန်း၍ အကျင့် ‘အာစာရ’ ကျက်စားရာ ‘ဂေါစရ’နှင့် ပြည့့်စုံကြကုန်သည်ဖြစ်၍ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌ ဘေးဟု ရှုလျက် သိက္ခာပုဒ်တို့၌ ကောင်းစွာ ဆောက်တည်၍ ကျင့်ကြကုန်သော သင်တို့အားထို့ထက်အလွန် ပြုကျင့်ဖွယ်ကား အသို့ ဖြစ်ရာသနည်း။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် သွားနေစဥ် သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ရှေးရှုကြံစည်မှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူသူတစ်ပါးတို့ပျက်စီးစေလိုမှု ‘ဗျာပါဒ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ ထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူပျံ့လွင့်မှုနှင့် နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခဲ့ပါမူ မတွန့်တိုသော လုံ့လကိုအားထုတ်ပြီးဖြစ်ခဲ့ပါမူ မေ့လျော့မှုမရှိသော သတိထင်ခဲ့ပါမူ့ကိုယ်သည် ပူပန်မှုမရှိ ငြိမ်းအေးခဲ့ပါမူ စိတ်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာတည်ကြည်ခဲ့ပါမူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိမကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်း ရှိသည်ဖြစ်၍ သွားနေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ်ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ရပ်နေစဥ် သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ရှေးရှုကြံစည်မှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ကင်း ပျောက်ခဲ့ပါမူသူတစ်ပါးတို့ပျက်စီးစေလိုမှု ‘ဗျာပါဒ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ။ပ။ ထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’ ပျံ့လွင့်မှုနှင့် နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ’ ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခဲ့ပါမူ မတွန့်တိုသော လုံ့လကိုအားထုတ်ပြီးဖြစ်ခဲ့ပါမူ မေ့လျော့မှု မရှိသော သတိထင်ခဲ့ပါမူကိုယ်သည် ပူပန်မှုမရှိ ငြိမ်းအေးခဲ့ပါမူ စိတ်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာ တည်ကြည်ခဲ့ပါမူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော်ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်း ရှိသည်ဖြစ်၍ ရပ်နေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ် ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ထိုင်နေစဥ် သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ရှေးရှုကြံစည်မှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ ကင်းပျောက်ပါမူသူတစ်ပါးတို့ပျက်စီးစေလိုမှု ‘ဗျာပါဒ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ။ပ။ ထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ ပျံ့လွင့်မှုနှင့် နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခဲ့ပါမူ မတွန့်တိုသော လုံ့လကိုအားထုတ်ပြီးဖြစ်ခဲ့ပါမူ မေ့လျော့မှုမရှိသော သတိထင်ခဲ့ပါမူကိုယ်သည် ပူပန်မှုမရှိ ငြိမ်းအေးခဲ့ပါမူ စိတ်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာတည်ကြည်ခဲ့ပါမူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိမကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်း ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုင်နေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ်ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် အိပ်မပျော်ဘဲ လျောင်းနေစဥ် သူတစ်ပါးဥစ္စာကို ရှေးရှုကြံစည်မှု ‘အဘိဇ္ဈာ’ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ သူတစ်ပါးတို့ပျက်စီးစေလိုမှု ‘ဗျာပါဒ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ။ပ။ ထိုင်းမှိုင်းမှု ‘ထိနမိဒ္ဓ’ ပျံ့လွင့်မှုနှင့် နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ’ ကင်းပျောက်ခဲ့ပါမူ ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကို ပယ်ဖျောက်နိုင်ခဲ့ပါမူ မတွန့်တိုသော လုံ့လကိုအားထုတ်ပြီးဖြစ်ခဲ့ပါမူ မေ့လျော့မှုမရှိသော သတိထင်ခဲ့ပါမူကိုယ်သည် ပူပန်မှုမရှိ ငြိမ်းအေးခဲ့ပါမူ စိတ်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာတည်ကြည်ခဲ့ပါမူ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သော် ကိလေသာကို ပူပန်စေတတ်သော လုံ့လလည်းရှိ မကောင်းမှုမှ ထိတ်လန့်မှုလည်း ရှိသည်ဖြစ်၍ အိပ်မပျော်ဘဲ လျောင်းနေသော ရဟန်းကိုလည်း အမြဲမပြတ်ထက်သန်သော လုံ့လရှိသူ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုရ၏။ ဤအနက်သဘောကိုမြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “ရဟန်းသည် သမ္မပ္ပဓာန်လုံ့လဖြင့်အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ သွားရာ၏၊အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ ရပ်ရာ၏၊အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ ထိုင်ရာ၏၊အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ လျောင်းရာ၏၊အားထုတ်သည်ဖြစ်၍လက်ခြေကို ကွေးရာ၏၊အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ လက်ခြေကို ဆန့်ရာ၏။ အထက်၌လည်းကောင်း၊ အရပ် ဖီလာ ရှစ်မျက်နှာ၌လည်းကောင်း၊ အောက်၌လည်းကောင်းသတ္တသင်္ခါရအားဖြင့် ဖြစ်သမျှသော လောကအားလုံး၌ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါမှ ကင်းဆိတ်သော ခန္ဓာတို့၏အဖြစ်အပျက်ကို ကောင်းစွာ ရှုဆင်ခြင်ရာ၏။ ဤသို့ နေလေ့ရှိသော ပြင်းထန်သော သမ္မပ္ပဓာန်လုံ့လရှိသော ငြိမ်သက်သော ဖြစ်ခြင်းရှိသော မပျံ့လွင့်သော စိတ်ကို ငြိမ်းအေးစေတတ်သော အရိယမဂ်အားလျော်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးသောအခါ ခပ်သိမ်း သတိရှိသော ထိုသို့ သဘော ရှိသော ရဟန်းကို အမြဲမပြတ် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိသူဟု ဆိုကုန်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ ဒွါဒသမသုတ်။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Walking This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, suppose a mendicant has a sensual, malicious, or cruel thought while walking. They tolerate it and don’t give it up, dispel it, eliminate it, and obliterate it. Such a mendicant is said to be ‘not keen or prudent, always lazy, and lacking energy’ when walking. Suppose a mendicant has a sensual, malicious, or cruel thought while standing … sitting … or when lying down while awake. They tolerate it and don’t give it up, dispel it, eliminate it, and obliterate it. Such a mendicant is said to be ‘not keen or prudent, always lazy, and lacking energy’ when lying down while awake. Suppose a mendicant has a sensual, malicious, or cruel thought while walking. They don’t tolerate them, but give them up, dispel them, eliminate them, and obliterate them. Such a mendicant is said to be ‘keen and prudent, always energetic and resolute’ when walking. Suppose a mendicant has a sensual, malicious, or cruel thought while standing … sitting … or when lying down while awake. They don’t tolerate it, but give it up, dispel it, eliminate it, and obliterate it. Such a mendicant is said to be ‘keen and prudent, always energetic and resolute’ when lying down while awake.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Whether walking or standing, sitting or lying down, one who thinks a bad thought to do with the domestic life is practicing the wrong way, lost among things that delude; such a mendicant is incapable of experiencing the highest awakening. But one who, whether standing or walking, sitting or lying down, has calmed their thoughts, loving peace of mind; such a mendicant is capable of experiencing the highest awakening.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 111
၁၃။ လောကသုတ္တ
၁၁၂။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ, ဝုတ္တမရဟတာတိ မေ သုတံ –
‘‘လောကော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, လောကသ္မာ တထာဂတော ဝိသံယုတ္တော။ လောကသမုဒယော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, လောကသမုဒယော တထာဂတဿ ပဟီနော။ လောကနိရောဓော, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ, လောကနိရောဓော တထာဂတဿ သစ္ဆိကတော။ လောကနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓါ, လောကနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ တထာဂတဿ ဘာဝိတာ။
‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ ယသ္မာ တံ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ, တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘ယဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ရတ္တိံ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဘာသတိ လပတိ နိဒ္ဒိသတိ, သဗ္ဗံ တံ တထေဝ ဟောတိ နော အညထာ, တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘ယထာဝါဒီ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတော တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ, ဣတိ ယထာဝါဒီ တထာကာရီ ယထာကာရီ တထာဝါဒီ, တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။
‘‘သဒေဝကေ, ဘိက္ခဝေ, လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ, တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ ဧတမတ္ထံ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တတ္ထေတံ ဣတိ ဝုစ္စတိ –
‘‘သဗ္ဗလောကံ [သဗ္ဗံ လောကံ (အ။ နိ။ ၄။၂၃)] အဘိညာယ, သဗ္ဗလောကေ ယထာတထံ၊
သဗ္ဗလောကဝိသံယုတ္တော, သဗ္ဗလောကေ အနူပယော [အနုသယော (သီ။), အနုပယော (သျာ။)]။
‘‘သ ဝေ [သဗ္ဗေ (သဗ္ဗတ္ထ) အ။ နိ။ ၄။၂၃ ပဿိတဗ္ဗံ] သဗ္ဗာဘိဘူ ဓီရော, သဗ္ဗဂန္ထပ္ပမောစနော၊
ဖုဋ္ဌာဿ ပရမာ သန္တိ, နိဗ္ဗာနံ အကုတောဘယံ။
‘‘ဧသ ခီဏာသဝေါ ဗုဒ္ဓေါ, အနီဃော ဆိန္နသံသယော၊
သဗ္ဗကမ္မက္ခယံ ပတ္တော, ဝိမုတ္တော ဥပဓိသင်္ခယေ။
‘‘ဧသ သော ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါ, ဧသ သီဟော အနုတ္တရော၊
သဒေဝကဿ လောကဿ, ဗြဟ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ။
‘‘ဣတိ ဒေဝါ မနုဿာ စ, ယေ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာ၊
သင်္ဂမ္မ တံ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ။
‘‘ဒန္တော ဒမယတံ သေဋ္ဌော, သန္တော သမယတံ ဣသိ၊
မုတ္တော မောစယတံ အဂ္ဂေါ, တိဏ္ဏော တာရယတံ ဝရော။
‘‘ဣတိ ဟေတံ နမဿန္တိ, မဟန္တံ ဝီတသာရဒံ၊
သဒေဝကသ္မိံ လောကသ္မိံ, နတ္ထိ တေ ပဋိပုဂ္ဂလော’’တိ။
အယမ္ပိ အတ္ထော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ဣတိ မေ သုတန္တိ။ တေရသမံ။
စတုက္ကနိပါတော နိဋ္ဌိတော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဗြာဟ္မဏသုလဘာ [ဗြာဟ္မဏစတ္တာရိ (သဗ္ဗတ္ထ)] ဇာနံ, သမဏသီလာ တဏှာ ဗြဟ္မာ၊
ဗဟုကာရာ ကုဟပုရိသာ [ကုဟနာ (သျာ။)], စရ သမ္ပန္န လောကေန တေရသာတိ။
၁၃-လောကသုတ် ၁၁၂။ ဤဒေသနာကို ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏၊ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်- ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် လောကကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူအပ်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် လောကနှင့်မူကား မစပ်ယှဥ်ပေ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၏ဖြစ်ကြောင်းကို ထိုးထွင်း၍သိတော်မူအပ်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၏ ဖြစ်ကြောင်းကို ပယ်အပ်ပြီ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၏ ချုပ်ရာကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူအပ်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၏ ချုပ်ရာကို မျက်မှောက်ပြုတော်မူအပ်ပြီ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၏ ချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်ကို ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူအပ်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၏ ချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်ကို ပွါးများတော်မူအပ်ပြီ။ ရဟန်းတို့ နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော နတ်လောကနှင့် သမဏ ဗြာဟ္မဏ မင်းများလူများနှင့်တကွသော လူ့လောက၌ မြင်အပ် ကြားအပ် တွေ့ထိအပ် သိအပ် ရောက်အပ် ရှာမှီးအပ်စိတ်ဖြင့် စိစစ်အပ်သော အရာဝတ္ထုကို မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူအပ်ပြီ၊ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားကို “တထာဂတ”ဟူ၍ ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် အတုမရှိမြတ်သော အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍သိရာ ညဥ့်နှင့် ခန္ဓာအကြွင်းမရှိသော နိဗ္ဗာနဓာတ်ဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ ညဥ့်ဟူသော ဤနှစ်ပါးသော ကာလအကြားဝယ် ပြောဆိုညွှန်ပြခဲ့သော စကားတော်အားလုံးသည် ဟုတ်မှန်သည်ချည်းသာတည်း၊ ပြောဆိုညွှန်ပြသည်မှ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် မဖြစ်၊ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားကို “တထာဂတ”ဟူ၍ ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့် ဟောပြော၏၊ ထိုဟောပြောသည့်အခြင်းအရာ အတိုင်းပင် ပြုလုပ်၏၊ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြုလုပ်၏၊ ထိုပြုလုပ်သော အခြင်းအရာအတိုင်းသာ ဟောပြော၏၊ ဤသို့ ဟောပြောသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်၍ ပြုလုပ်သည့်အတိုင်းလည်းဟောပြော တော်မူသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားကို “တထာဂတ”ဟူ၍ ဆိုရ၏။ ရဟန်းတို့ နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော နတ်လောကနှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့်တကွသော လူ့လောက၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လွှမ်းမိုးနိုင်သူ ဖြစ်တော်မူ၏၊ မည်သူကမျှ မလွှမ်းမိုးနိုင်သူ ဖြစ်တော်မူ၏၊ စင်စစ် (အလုံးစုံကို) မြင်တော်မူ၏၊ အလိုအတိုင်း ဖြစ်စေနိုင်သူ ဖြစ်တော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားကို “တထာဂတ”ဟူ၍ ဆိုရ၏၊ ဤအနက်သဘောကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ၏၊ ထိုသုတ်၌ ဤအနက်သဘောကို - “မြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော လောက၌ လောကအားလုံးကိုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ လောကအားလုံးနှင့် စပ်ယှဥ်တော်မမူ၊ လောကအားလုံး၌ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်ကပ်ငြိတော်မမူ။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော အာရုံသင်္ခါရစသည်ကို လွှမ်းမိုးလျက်အား ထုတ်မှုလုံ့လနှင့်ပြည့်စုံပြီးလျှင် အနှောင်အဖွဲ့အားလုံးမှ လွတ်မြောက်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဘေးရန်တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိသော ငြိမ်းအေးလှစွာသော လွန်ကဲထူးမြတ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ဉာဏ်ဖြင့် တွေ့ထိ့သိမြင်တော်မူလေပြီ။ အာသဝေါကုန်ခန်းပြီးသော ဆင်းရဲမရှိမူ၍ ယုံမှားမှု ‘သံသယ’ကို ပယ်ဖြတ်တော်မူပြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကံအားလုံးတို့၏ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်တော်မူရကား ဥပဓိကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်၌ ဖလဝိမုတ္တိဖြင့် လွတ်မြောက်တော်မူခဲ့လေပြီ။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ခြင်္သေ့မင်းသဖွယ်ဖြစ်၍အတုမရှိ မြတ်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ မြတ်သော (ဓမ္မ) စက်ကို လည်စေတော်မူ၏။ အကြင်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လူတို့သည်လည်းကောင်း ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ဆည်းကပ်ကြကုန်၏၊ ထိုနတ်လူတို့သည် ကြီးမြတ် တော်မူသော ကြောက်ရွံ့ခြင်း ကင်းတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးကြကုန်၏။ မြတ်သော သီလက္ခန္ဓစသည်ကို ရှာမှီးတော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ယဥ်ကျေးတော်မူပြီးဖြစ်၍ယဥ်ကျေးသူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ ငြိမ်းအေးတော်မူပြီးဖြစ်၍ ငြိမ်းအေးသူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ လွတ်မြောက်တော်မူပြီးဖြစ်၍ လွတ်မြောက်သူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ ကူးမြောက်တော်မူပြီးဖြစ်၍ကူးမြောက်ပြီး သူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ကြီးမြတ်တော်မူသော ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ အသျှင်ဘုရားအား တုပြိုင်နိုင်သူ ပုဂ္ဂိုလ်မရှိပါဘုရားဟု ပြောဆိုလျှောက်ကြားလျက် ရှိခိုးကြကုန်၏”ဟု ဤဂါထာဖြင့် ဆိုအပ်၏။ ဤအနက်သဘောကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်၏ဟု အကျွန်ုပ် ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ တေရသမသုတ်။ စတုက္ကနိပါတ် ပြီး၏။ ဣတိဝုတ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ပြီး၏။
The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching Accomplishment in Ethics This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, live by the ethical precepts and the monastic code. Live restrained in the monastic code, conducting yourselves well and resorting for alms in suitable places. Seeing danger in the slightest fault, keep the rules you’ve undertaken. When you’ve done this, what more is there to do? Suppose a mendicant has got rid of desire and ill will while walking, and has given up dullness and drowsiness, restlessness and remorse, and doubt. Their energy is roused up and unflagging, their mindfulness is established and lucid, their body is tranquil and undisturbed, and their mind is immersed and unified in samādhi. Such a mendicant is said to be ‘keen and prudent, always energetic and resolute’ when walking. Suppose a mendicant has got rid of desire and ill will while standing … sitting … or when lying down while awake. Such a mendicant is said to be ‘keen and prudent, always energetic and resolute’ when lying down while awake.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Carefully walking, carefully standing, carefully sitting, carefully lying; a mendicant carefully bends their limbs, and carefully extends them. Above, below, all round, as far as the planet extends; they scrutinize the rise and fall of phenomena such as the aggregates. Meditating diligently like this, peaceful, not restless, training in what leads to serenity of heart, always staying mindful; they call that sort of mendicant ‘always determined’.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. So It Was Said 112 The Book of the Fours The Chapter on the Brahmin’s Offering of the Teaching The World This was said by the Buddha, the Perfected One: that is what I heard. “Mendicants, the world has been understood by the Realized One; and he is detached from the world. The origin of the world has been understood by the Realized One; and he has given up the origin of the world. The cessation of the world has been understood by the Realized One; and he has realized the cessation of the world. The practice that leads to the cessation of the world has been understood by the Realized One; and he has developed the practice that leads to the cessation of the world. In this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—whatever is seen, heard, thought, known, attained, sought, and explored by the mind, all that has been understood by the Realized One. That’s why he’s called the ‘Realized One’. From the night when the Realized One awakens to the supreme perfect awakening until the night he becomes fully extinguished—in the element of extinguishment with no residue—everything he speaks, says, and expresses is real, not otherwise. That’s why he’s called the ‘Realized One’. The Realized One does as he says, and says as he does. Since this is so, that’s why he’s called the ‘Realized One’. In this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, gods and humans—the Realized One is the vanquisher, the unvanquished, the universal seer, the wielder of power. That’s why he’s called the ‘Realized One’.” The Buddha spoke this matter. On this it is said: “Directly knowing the whole world as it is, and everything in it, he is detached from the whole world, uninvolved with the whole world. That attentive one is the vanquisher of all who is released from all ties. He has reached ultimate peace: extinguishment, fearing nothing from any quarter. He is the Buddha, with defilements ended, untroubled, with doubts cut off. He has attained the end of all deeds, freed with the ending of attachments. That Blessed One is the Buddha, he is the supreme lion, in all the world with its gods, he turns the divine wheel. And so those gods and humans, who have gone to the Buddha for refuge, come together and revere him, even the deities revere him: ‘Tamed, he is the best of tamers, peaceful, he is the seer among the peaceful, liberated, he is the foremost of liberators, crossed over, he is the most excellent of guides across.’ And so they revere him, great of heart and intrepid. In the world with its gods, he has no rival.” This too is a matter that was spoken by the Blessed One: that is what I heard. The So it Was Said is finished.
သုတ္တသင်္ဂဟော
သတ္တဝိသေကနိပါတံ, ဒုက္ကံ ဗာဝီသသုတ္တသင်္ဂဟိတံ၊
သမပညာသမထတိကံ, တေရသ စတုက္ကဉ္စ ဣတိ ယမိဒံ။
ဒွိဒသုတ္တရသုတ္တသတေ, သင်္ဂါယိတွာ သမာဒဟိံသု ပုရာ၊
အရဟန္တော စိရဋ္ဌိတိယာ, တမာဟု နာမေန ဣတိဝုတ္တန္တိ။
ဣတိဝုတ္တကပါဠိ နိဋ္ဌိတာ။
အရင်းအမြစ်များ
ကျမ်းကိုးကား
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 4. Catukkanipāto (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Itivuttakapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#433