ဓမ္မလမ်း
← ဇာတကပါဠိ (ဒု)

ဇာတကပါဠိ (ဒု)

ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။

ပါဠိ မူရင်းသာ — မြန်မာပြန်နှင့် English ဘာသာပြန် မတင်ရသေးပါ။

စာ-၂၁၁

သေနကံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ’’။

၆၇၁။ ‘‘အဂ္ဂိံ ဝါ ဒွါရတော ဒေမ, ဂဏှာမသေ ဝိကန္တနံ [ဝိကတ္တနံ (သီ။ ပီ။)]၊

အညမညံ ဝဓိတွာန, ခိပ္ပံ ဟိဿာမ ဇီဝိတံ၊

မာ နော ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, စိရံ ဒုက္ခေန မာရယိ’’။

၆၇၂။ ‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ၊

ပုက္ကုသံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ’’။

၆၇၃။ ‘‘ဝိသံ ခါဒိတွာ မိယျာမ, ခိပ္ပံ ဟိဿာမ ဇီဝိတံ၊

မာ နော ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, စိရံ ဒုက္ခေန မာရယိ’’။

၆၇၄။ ‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ၊

ကာမိန္ဒံ [ကာဝိန္ဒံ (သီ။ ပီ။)] ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ’’။

၆၇၅။ ‘‘ရဇ္ဇုယာ ဗဇ္ဈ မိယျာမ, ပပါတာ ပပတာမသေ [ပပတေမသေ (သီ။ ပီ။)]၊

မာ နော ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, စိရံ ဒုက္ခေန မာရယိ’’။

၆၇၆။ ‘‘သုဏောဟိ မေတံ ဝစနံ, ပဿ သေနံ မဟဗ္ဘယံ၊

ဒေဝိန္ဒံ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကိံ ကိစ္စံ ဣဓ မညသိ’’။

စာ-၂၁၂

၆၇၇။ ‘‘အဂ္ဂိံ ဝါ ဒွါရတော ဒေမ, ဂဏှာမသေ ဝိကန္တနံ၊

အညမညံ ဝဓိတွာန, ခိပ္ပံ ဟိဿာမ ဇီဝိတံ၊

န နော သက္ကောတိ မောစေတုံ, သုခေနေဝ မဟောသဓော’’။

၆၇၈။ ‘‘ယထာ ကဒလိနော သာရံ, အနွေသံ နာဓိဂစ္ဆတိ၊

ဧဝံ အနွေသမာနာ နံ, ပဉှံ နဇ္ဈဂမာမသေ။

၆၇၉။ ‘‘ယထာ သိမ္ဗလိနော သာရံ, အနွေသံ နာဓိဂစ္ဆတိ၊

ဧဝံ အနွေသမာနာ နံ, ပဉှံ နဇ္ဈဂမာမသေ။

၆၈၀။ ‘‘အဒေသေ ဝတ နော ဝုဋ္ဌံ, ကုဉ္ဇရာနံဝနောဒကေ၊

သကာသေ ဒုမ္မနုဿာနံ, ဗာလာနံ အဝိဇာနတံ။

၆၈၁။ ‘‘ဥဗ္ဗေဓတိ မေ ဟဒယံ, မုခဉ္စ ပရိသုဿတိ၊

နိဗ္ဗုတိံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎောဝ အာတပေ။

၆၈၂။ ‘‘ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟိ၊

ဧဝမ္ပိ ဟဒယံ မယှံ, အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟိ’’။

၆၈၃။ ‘‘တတော သော ပဏ္ဍိတော ဓီရော, အတ္ထဒဿီ မဟောသဓော၊

ဝေဒေဟံ ဒုက္ခိတံ ဒိသွာ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ။

၆၈၄။ ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ရာဟုဂ္ဂဟံဝ [ရာဟုဂဟိတံဝ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] စန္ဒိမံ။

၆၈၅။ ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ရာဟုဂ္ဂဟံဝ သူရိယံ။

၆၈၆။ ‘‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ပင်္ကေ သန္နံဝ ကုဉ္ဇရံ။

၆၈၇။ ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ပေဠာဗဒ္ဓံဝ ပန္နဂံ။

၆၈၈။ [အယံ ဂါထာ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု န ဒိဿတိ] ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, ပက္ခိံ ဗဒ္ဓံဝ ပဉ္ဇရေ [အယံ ဂါထာ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု န ဒိဿတိ]။

စာ-၂၁၃

၆၈၉။ ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ။

၆၉၀။ ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

အဟံ တံ မောစယိဿာမိ, သယောဂ္ဂဗလဝါဟနံ။

၆၉၁။ ‘မာ တွံ ဘာယိ မဟာရာဇ, မာ တွံ ဘာယိ ရထေသဘ၊

ပဉ္စာလံ ဝါဟယိဿာမိ [ဗာဟယိဿာမိ (သျာ။), ဝါရယိဿာမိ (က။)], ကာကသေနံဝ လေဍ္ဍုနာ။

၆၉၂။ ‘အဒု ပညာ ကိမတ္ထိယာ, အမစ္စော ဝါပိ တာဒိသော၊

ယော တံ သမ္ဗာဓပက္ခန္ဒံ [သမ္ဗာဓပက္ခန္တံ (သီ။ ပီ။)], ဒုက္ခာ န ပရိမောစယေ’’’။

၆၉၃။ ‘‘ဧထ မာဏဝါ ဥဋ္ဌေထ, မုခံ သောဓေထ သန္ဓိနော၊

ဝေဒေဟော သဟမစ္စေဟိ, ဥမင်္ဂေန [ဥမ္မဂ္ဂေန (သီ။ ပီ။), ဥမ္မင်္ဂေ (သျာ။) ဧဝမုပရိပိ] ဂမိဿတိ’’။

၆၉၄။ ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ပဏ္ဍိတဿာနုစာရိနော [ပဏ္ဍိတဿာနုသာရိနော (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ဥမင်္ဂဒွါရံ ဝိဝရိံသု, ယန္တယုတ္တေ စ အဂ္ဂဠေ’’။

၆၉၅။ ‘‘ပုရတော သေနကော ယာတိ, ပစ္ဆတော စ မဟောသဓော၊

မဇ္ဈေ စ ရာဇာ ဝေဒေဟော, အမစ္စပရိဝါရိတော’’။

၆၉၆။ ‘‘ဥမင်္ဂါ နိက္ခမိတွာန, ဝေဒေဟော နာဝမာရုဟိ၊

အဘိရူဠှဉ္စ တံ ဉတွာ [အဘိရုယှဉ္စ ဉတွာန (သျာ။ က။)], အနုသာသိ မဟောသဓော။

၆၉၇။ ‘အယံ တေ သသုရော ဒေဝ, အယံ သဿု ဇနာဓိပ၊

ယထာ မာတု ပဋိပတ္တိ, ဧဝံ တေ ဟောတု သဿုယာ။

၆၉၈။ ‘ယထာပိ နိယကော ဘာတာ, သဥဒရိယော ဧကမာတုကော၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒော တေ, ဒယိတဗ္ဗော ရထေသဘ။

၆၉၉။ ‘အယံ ပဉ္စာလစန္ဒီ တေ, ရာဇပုတ္တီ အဘိစ္ဆိတာ [အဘိဇ္ဈိတာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ကာမံ ကရောဟိ တေ တာယ, ဘရိယာ တေ ရထေသဘ’’’။

၇၀၀။ ‘‘အာရုယှ နာဝံ တရမာနော, ကိန္နု တီရမှိ တိဋ္ဌသိ၊

ကိစ္ဆာ မုတ္တာမှ ဒုက္ခတော, ယာမ ဒါနိ မဟောသဓ’’။

စာ-၂၁၄

၇၀၁။ ‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ, ယောဟံ သေနာယ နာယကော၊

သေနင်္ဂံ ပရိဟာပေတွာ, အတ္တာနံ ပရိမောစယေ။

၇၀၂။ ‘‘နိဝေသနမှိ တေ ဒေဝ, သေနင်္ဂံ ပရိဟာပိတံ၊

တံ ဒိန္နံ ဗြဟ္မဒတ္တေန, အာနယိဿံ ရထေသဘ’’။

၇၀၃။ ‘‘အပ္ပသေနော မဟာသေနံ, ကထံ ဝိဂ္ဂယှ [နိဂ္ဂယှ (သျာ။ က။)] ဌဿသိ၊

ဒုဗ္ဗလော ဗလဝန္တေန, ဝိဟညိဿသိ ပဏ္ဍိတ’’။

၇၀၄။ ‘‘အပ္ပသေနောပိ စေ မန္တီ, မဟာသေနံ အမန္တိနံ၊

ဇိနာတိ ရာဇာ ရာဇာနော, အာဒိစ္စောဝုဒယံ တမံ’’။

၇၀၅။ ‘‘သုသုခံ ဝတ သံဝါသော, ပဏ္ဍိတေဟီတိ သေနက၊

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ၊

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ [အမိတ္တဿ ဟတ္ထဂတေ (က။)], မောစယီ နော မဟောသဓော’’။

၇၀၆။ ‘‘ဧဝမေတံ [ဧဝမေဝ (သျာ။)] မဟာရာဇ, ပဏ္ဍိတာ ဟိ သုခါဝဟာ၊

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ၊

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ, မောစယီ နော မဟောသဓော’’။

၇၀၇။ ‘‘ရက္ခိတွာ ကသိဏံ ရတ္တိံ, စူဠနေယျော မဟဗ္ဗလော၊

ဥဒေန္တံ အရုဏုဂ္ဂသ္မိံ, ဥပကာရိံ ဥပါဂမိ။

၇၀၈။ ‘‘အာရုယှ ပဝရံ နာဂံ, ဗလဝန္တံ သဋ္ဌိဟာယနံ၊

ရာဇာ အဝေါစ ပဉ္စာလော, စူဠနေယျော မဟဗ္ဗလော။

၇၀၉။ ‘‘သန္နဒ္ဓေါ မဏိဝမ္မေန [မဏိစမ္မေန (သျာ။)], သရမာဒါယ ပါဏိနာ၊

ပေသိယေ အဇ္ဈဘာသိတ္ထ, ပုထုဂုမ္ဗေ သမာဂတေ။

၇၁၀။ ‘‘ဟတ္ထာရောဟေ အနီကဋ္ဌေ, ရထိကေ ပတ္တိကာရကေ၊

ဥပါသနမှိ ကတဟတ္ထေ, ဝါလဝေဓေ သမာဂတေ’’။

၇၁၁။ ‘‘ပေသေထ ကုဉ္ဇရေ ဒန္တီ, ဗလဝန္တေ သဋ္ဌိဟာယနေ၊

မဒ္ဒန္တု ကုဉ္ဇရာ နဂရံ, ဝေဒေဟေန သုမာပိတံ။

၇၁၂။ ‘‘ဝစ္ဆဒန္တမုခါ သေတာ, တိက္ခဂ္ဂါ အဋ္ဌိဝေဓိနော၊

ပဏုန္နာ ဓနုဝေဂေန, သမ္ပတန္တုတရီတရာ။

စာ-၂၁၅

၇၁၃။ ‘‘မာဏဝါ ဝမ္မိနော သူရာ, စိတြဒဏ္ဍယုတာဝုဓာ၊

ပက္ခန္ဒိနော မဟာနာဂါ, ဟတ္ထီနံ ဟောန္တု သမ္မုခါ။

၇၁၄။ ‘‘သတ္တိယော တေလဓောတာယော, အစ္စိမန္တာ [အစ္စိမန္တီ (သီ။)] ပဘဿရာ၊

ဝိဇ္ဇောတမာနာ တိဋ္ဌန္တု, သတရံသီဝ [သတရံသာ ဝိယ (သီ။)] တာရကာ။

၇၁၅။ ‘‘အာဝုဓဗလဝန္တာနံ, ဂုဏိကာယူရဓာရိနံ၊

ဧတာဒိသာနံ ယောဓာနံ, သင်္ဂါမေ အပလာယိနံ၊

ဝေဒေဟော ကုတော မုစ္စိဿတိ, သစေ ပက္ခီဝ ကာဟိတိ။

၇၁၆။ ‘‘တိံသ မေ ပုရိသနာဝုတျော, သဗ္ဗေဝေကေကနိစ္စိတာ၊

ယေသံ သမံ န ပဿာမိ, ကေဝလံ မဟိမံ စရံ။

၇၁၇။ ‘‘နာဂါ စ ကပ္ပိတာ ဒန္တီ, ဗလဝန္တော သဋ္ဌိဟာယနာ၊

ယေသံ ခန္ဓေသု သောဘန္တိ, ကုမာရာ စာရုဒဿနာ၊

၇၁၈။ ‘‘ပီတာလင်္ကာရာ ပီတဝသနာ, ပီတုတ္တရနိဝါသနာ၊

နာဂခန္ဓေသု သောဘန္တိ, ဒေဝပုတ္တာဝ နန္ဒနေ။

၇၁၉။ ‘‘ပါဌီနဝဏ္ဏာ နေတ္တိံသာ, တေလဓောတာ ပဘဿရာ၊

နိဋ္ဌိတာ နရဓီရေဟိ [နရဝီရေဟိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], သမဓာရာ သုနိဿိတာ။

၇၂၀။ ‘‘ဝေလ္လာလိနော ဝီတမလာ, သိက္ကာယသမယာ ဒဠှာ၊

ဂဟိတာ ဗလဝန္တေဟိ, သုပ္ပဟာရပ္ပဟာရိဘိ။

၇၂၁။ ‘‘သုဝဏ္ဏထရုသမ္ပန္နာ, လောဟိတကစ္ဆုပဓာရိတာ၊

ဝိဝတ္တမာနာ သောဘန္တိ, ဝိဇ္ဇုဝဗ္ဘဃနန္တရေ။

၇၂၂။ ‘‘ပဋာကာ [ပတာကာ (သီ။ ပီ။), ပထကာ (သျာ။)] ဝမ္မိနော သူရာ, အသိစမ္မဿ ကောဝိဒါ၊

ဓနုဂ္ဂဟာ သိက္ခိတရာ [ထရုဂ္ဂဟာ သိက္ခိတာရော (သီ။ ပီ။)], နာဂခန္ဓေ နိပါတိနော [နာဂခန္ဓာတိပါတိနော (သီ။ ပီ။)]။

၇၂၃။ ‘‘ဧတာဒိသေဟိ ပရိက္ခိတ္တော, နတ္ထိ မောက္ခော ဣတော တဝ၊

ပဘာဝံ တေ န ပဿာမိ, ယေန တွံ မိထိလံ ဝဇေ’’။

၇၂၄။ ‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ, နာဂံ ပေသေသိ ကုဉ္ဇရံ၊

ပဟဋ္ဌရူပေါ အာပတသိ [အာဂမသိ (သျာ။), အာတပသိ (က။)], သိဒ္ဓတ္ထောသ္မီတိ [လဒ္ဓတ္ထောသ္မီတိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မညသိ။

စာ-၂၁၆

၇၂၅။ ‘‘ဩဟရေတံ ဓနုံ စာပံ, ခုရပ္ပံ ပဋိသံဟရ၊

ဩဟရေတံ သုဘံ ဝမ္မံ, ဝေဠုရိယမဏိသန္ထတံ’’ [ဝေဠုရိယမဏိသန္နိဘံ (သျာ။)]။

၇၂၆။ ‘‘ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ, မိတပုဗ္ဗဉ္စ ဘာသသိ၊

ဟောတိ ခေါ မရဏကာလေ, ဧဒိသီ [တာဒိသီ (သီ။ ပီ။)] ဝဏ္ဏသမ္ပဒါ’’။

၇၂၇။ ‘‘မောဃံ တေ ဂဇ္ဇိတံ ရာဇ, ဘိန္နမန္တောသိ ခတ္တိယ၊

ဒုဂ္ဂဏှောသိ [ဒုဂ္ဂဏှော ဟိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] တယာ ရာဇာ, ခဠုင်္ကေနေဝ [ခဠုင်္ဂေနေဝ (က။)] သိန္ဓဝေါ။

၇၂၈။ ‘‘တိဏ္ဏော ဟိယျော ရာဇာ ဂင်္ဂံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော၊

ဟံသရာဇံ ယထာ ဓင်္ကော, အနုဇ္ဇဝံ ပတိဿသိ’’။

၇၂၉။ ‘‘သိင်္ဂါလာ ရတ္တိဘာဂေန, ဖုလ္လံ ဒိသွာန ကိံသုကံ၊

မံသပေသီတိ မညန္တာ, ပရိဗျူဠှာ မိဂါဓမာ။

၇၃၀။ ‘‘ဝီတိဝတ္တာသု ရတ္တီသု, ဥဂ္ဂတသ္မိံ ဒိဝါကရေ [ဒိဝါကရေ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ကိံသုကံ ဖုလ္လိတံ ဒိသွာ, အာသစ္ဆိန္နာ မိဂါဓမာ။

၇၃၁။ ‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ရာဇ, ဝေဒေဟံ ပရိဝါရိယ [ပရိဝါရယ (သျာ။ ပီ။), ပရိဝါရိတံ (က။)]၊

အာသစ္ဆိန္နော ဂမိဿသိ, သိင်္ဂါလာ ကိံသုကံ ယထာ’’။

၇၃၂။ ‘‘ဣမဿ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆိန္ဒထ၊

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယိ။

၇၃၃။ ‘‘ဣမံ မံသံဝ ပါတဗျံ [မံသံဝ ပါတဗ္ဗံ (သီ။ ပီ။), မံသဉ္စ ပါတဗျံ (က။)], သူလေ ကတွာ ပစန္တု နံ၊

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယိ။

၇၃၄။ ‘‘ယထာပိ အာသဘံ စမ္မံ, ပထဗျာ ဝိတနိယျတိ၊

သီဟဿ အထော ဗျဂ္ဃဿ, ဟောတိ သင်္ကုသမာဟတံ။

၇၃၅။ ‘‘ဧဝံ တံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿာမိ သတ္တိယာ၊

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယိ’’။

၇၃၆။ ‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒဿ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ။

စာ-၂၁၇

၇၃၇။ ‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒိယာ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ။

၇၃၈။ ‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ၊

ဧဝံ နန္ဒာယ ဒေဝိယာ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ။

၇၃၉။ ‘‘သစေ မေ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ, ကဏ္ဏနာသဉ္စ ဆေစ္ဆသိ၊

ဧဝံ တေ ပုတ္တဒါရဿ, ဝေဒေဟော ဆေဒယိဿတိ။

၇၄၀။ ‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒဿ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ။

၇၄၁။ ‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒိယာ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ။

၇၄၂။ ‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ၊

ဧဝံ နန္ဒာယ ဒေဝိယာ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ။

၇၄၃။ ‘‘သစေ မံသံဝ ပါတဗျံ, သူလေ ကတွာ ပစိဿသိ၊

ဧဝံ တေ ပုတ္တဒါရဿ, ဝေဒေဟော ပါစယိဿတိ။

၇၄၄။ ‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒဿ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ။

၇၄၅။ ‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ၊

ဧဝံ ပဉ္စာလစန္ဒိယာ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ။

၇၄၆။ ‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ၊

ဧဝံ နန္ဒာယ ဒေဝိယာ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ။

၇၄၇။ ‘‘သစေ မံ ဝိတနိတွာန, ဝေဓယိဿသိ သတ္တိယာ၊

ဧဝံ တေ ပုတ္တဒါရဿ, ဝေဒေဟော ဝေဓယိဿတိ၊

ဧဝံ နော မန္တိတံ ရဟော, ဝေဒေဟေန မယာ သဟ။

၇၄၈။ ‘‘ယထာပိ ပလသတံ စမ္မံ, ကောန္တိမန္တာသုနိဋ္ဌိတံ [ကောန္တီမန္တီသုနိဋ္ဌိတံ (သီ။ ပီ။)]၊

ဥပေတိ တနုတာဏာယ, သရာနံ ပဋိဟန္တဝေ။

စာ-၂၁၈

၇၄၉။ ‘‘သုခါဝဟော ဒုက္ခနုဒေါ, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော၊

မတိံ တေ ပဋိဟညာမိ, ဥသုံ ပလသတေန ဝါ’’။

၇၅၀။ ‘‘ဣင်္ဃ ပဿ မဟာရာဇ, သုညံ အန္တေပုရံ တဝ၊

ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, တဝ မာတာ စ ခတ္တိယ၊

ဥမင်္ဂါ နီဟရိတွာန, ဝေဒေဟဿုပနာမိတာ’’။

၇၅၁။ ‘‘ဣင်္ဃ အန္တေပုရံ မယှံ, ဂန္တွာန ဝိစိနာထ နံ၊

ယထာ ဣမဿ ဝစနံ, သစ္စံ ဝါ ယဒိ ဝါ မုသာ’’။

၇၅၂။ ‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ယထာ အာဟ မဟောသဓော၊

သုညံ အန္တေပုရံ သဗ္ဗံ, ကာကပဋ္ဋနကံ ယထာ’’။

၇၅၃။ ‘‘ဣတော ဂတာ မဟာရာဇ, နာရီ သဗ္ဗင်္ဂသောဘနာ၊

ကောသမ္ဗဖလကသုဿောဏီ [ကောသုမ္ဘဖလကသုဿောဏီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဟံသဂဂ္ဂရဘာဏိနီ။

၇၅၄။ ‘‘ဣတော နီတာ မဟာရာဇ, နာရီ သဗ္ဗင်္ဂသောဘနာ၊

ကောသေယျဝသနာ သာမာ, ဇာတရူပသုမေခလာ။

၇၅၅။ ‘‘သုရတ္တပါဒါ ကလျာဏီ, သုဝဏ္ဏမဏိမေခလာ၊

ပါရေဝတက္ခီ သုတနူ, ဗိမ္ဗောဋ္ဌာ တနုမဇ္ဈိမာ။

၇၅၆။ ‘‘သုဇာတာ ဘုဇလဋ္ဌီဝ, ဝေဒီဝ [ဝေလ္လီဝ (သီ။ ပီ။)] တနုမဇ္ဈိမာ၊

ဒီဃဿာ ကေသာ အသိတာ, ဤသကဂ္ဂပဝေလ္လိတာ။

၇၅၇။ ‘‘သုဇာတာ မိဂဆာပါဝ, ဟေမန္တဂ္ဂိသိခါရိဝ၊

နဒီဝ ဂိရိဒုဂ္ဂေသု, သဉ္ဆန္နာ ခုဒ္ဒဝေဠုဘိ။

၇၅၈။ ‘‘နာဂနာသူရု ကလျာဏီ, ပရမာ [ပဌမာ (သီ။ ပီ။)] တိမ္ဗရုတ္ထနီ၊

နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ, နာလောမာ နာတိလောမသာ’’။

၇၅၉။ ‘‘နန္ဒာယ နူန မရဏေန, နန္ဒသိ သိရိဝါဟန၊

အဟဉ္စ နူန နန္ဒာ စ, ဂစ္ဆာမ ယမသာဓနံ’’။

၇၆၀။ ‘‘ဒိဗ္ဗံ အဓီယသေ မာယံ, အကာသိ စက္ခုမောဟနံ၊

ယော မေ အမိတ္တံ ဟတ္ထဂတံ, ဝေဒေဟံ ပရိမောစယိ’’။

စာ-၂၁၉

၇၆၁။ ‘‘အဓီယန္တိ မဟာရာဇ [အဓိယန္တိ ဝေ မဟာရာဇ (သျာ။ က။)], ဒိဗ္ဗမာယိဓ ပဏ္ဍိတာ၊

တေ မောစယန္တိ အတ္တာနံ, ပဏ္ဍိတာ မန္တိနော ဇနာ။

၇၆၂။ ‘‘သန္တိ မာဏဝပုတ္တာ မေ, ကုသလာ သန္ဓိဆေဒကာ၊

ယေသံ ကတေန မဂ္ဂေန, ဝေဒေဟော မိထိလံ ဂတော’’။

၇၆၃။ ‘‘ဣင်္ဃ ပဿ မဟာရာဇ, ဥမင်္ဂံ သာဓု မာပိတံ၊

ဟတ္ထီနံ အထ အဿာနံ, ရထာနံ အထ ပတ္တိနံ၊

အာလောကဘူတံ တိဋ္ဌန္တံ, ဥမင်္ဂံ သာဓု မာပိတံ’’ [နိဋ္ဌိတံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

၇၆၄။ ‘‘လာဘာ ဝတ ဝိဒေဟာနံ, ယဿိမေဒိသာ ပဏ္ဍိတာ၊

ဃရေ ဝသန္တိ ဝိဇိတေ, ယထာ တွံသိ မဟောသဓ’’။

၇၆၅။ ‘‘ဝုတ္တိဉ္စ ပရိဟာရဉ္စ, ဒိဂုဏံ ဘတ္တဝေတနံ၊

ဒဒါမိ ဝိပုလေ ဘောဂေ, ဘုဉ္ဇ ကာမေ ရမဿု စ၊

မာ ဝိဒေဟံ ပစ္စဂမာ, ကိံ ဝိဒေဟော ကရိဿတိ’’။

၇၆၆။ ‘‘ယော စဇေထ မဟာရာဇ, ဘတ္တာရံ ဓနကာရဏာ၊

ဥဘိန္နံ ဟောတိ ဂါရယှော, အတ္တနော စ ပရဿ စ၊

ယာဝ ဇီဝေယျ ဝေဒေဟော, နာညဿ ပုရိသော သိယာ။

၇၆၇။ ‘‘ယော စဇေထ မဟာရာဇ, ဘတ္တာရံ ဓနကာရဏာ၊

ဥဘိန္နံ ဟောတိ ဂါရယှော, အတ္တနော စ ပရဿ စ၊

ယာဝ တိဋ္ဌေယျ ဝေဒေဟော, နာညဿ ဝိဇိတေ ဝသေ’’။

၇၆၈။ ‘‘ဒမ္မိ နိက္ခသဟဿံ တေ, ဂါမာသီတိဉ္စ ကာသိသု၊

ဒါသိသတာနိ စတ္တာရိ, ဒမ္မိ ဘရိယာသတဉ္စ တေ၊

သဗ္ဗံ သေနင်္ဂမာဒါယ, သောတ္ထိံ ဂစ္ဆ မဟောသဓ။

၇၆၉။ ‘‘ယာဝ ဒဒန္တု ဟတ္ထီနံ, အဿာနံ ဒိဂုဏံ ဝိဓံ၊

တပ္ပေန္တု အန္နပါနေန, ရထိကေ ပတ္တိကာရကေ’’။

၇၇၀။ ‘‘ဟတ္ထီ အဿေ ရထေ ပတ္တီ, ဂစ္ဆေဝါဒါယ ပဏ္ဍိတ၊

ပဿတု တံ မဟာရာဇာ, ဝေဒေဟော မိထိလံ ဂတံ [မိထိလဂ္ဂဟံ (က။)]။

၇၇၁။ ‘‘ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ, သေနာ ပဒိဿတေ မဟာ၊

စတုရင်္ဂိနီ ဘီသရူပါ, ကိံ နု မညသိ ပဏ္ဍိတ’’ [မညန္တိ ပဏ္ဍိတာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

စာ-၂၂၀

၇၇၂။ ‘‘အာနန္ဒော တေ မဟာရာဇ, ဥတ္တမော ပဋိဒိဿတိ၊

သဗ္ဗံ သေနင်္ဂမာဒါယ, သောတ္ထိံ ပတ္တော မဟောသဓော’’။

၇၇၃။ ‘‘ယထာ ပေတံ သုသာနသ္မိံ, ဆဍ္ဍေတွာ စတုရော ဇနာ၊

ဧဝံ ကပိလယေ တျမှ [ကပ္ပိလိယေ တျမှာ (သျာ။), ကမ္ပိလ္လိယေ တျမှာ (သီ။), ကမ္ပိလ္လိယရဋ္ဌေ (ပီ။)], ဆဍ္ဍယိတွာ ဣဓာဂတာ။

၇၇၄။ ‘‘အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန, ကေန ဝါ ပန ဟေတုနာ၊

ကေန ဝါ အတ္ထဇာတေန, အတ္တာနံ ပရိမောစယိ’’။

၇၇၅။ ‘‘အတ္ထံ အတ္ထေန ဝေဒေဟ, မန္တံ မန္တေန ခတ္တိယ၊

ပရိဝါရယိံ [ပရိဝါရယိဿံ (သီ။ သျာ။)] ရာဇာနံ, ဇမ္ဗုဒီပံဝ သာဂရော’’။

၇၇၆။ ‘‘ဒိန္နံ နိက္ခသဟဿံ မေ, ဂါမာသီတိ စ ကာသိသု၊

ဒါသီသတာနိ စတ္တာရိ, ဒိန္နံ ဘရိယာသတဉ္စ မေ၊

သဗ္ဗံ သေနင်္ဂမာဒါယ, သောတ္ထိနာမှိ ဣဓာဂတော’’။

၇၇၇။ ‘‘သုသုခံ ဝတ သံဝါသော, ပဏ္ဍိတေဟီတိ သေနက၊

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ၊

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ [အမိတ္တဿ ဟတ္ထဂတေ (က။)], မောစယီ နော မဟောသဓော’’။

၇၇၈။ ‘‘ဧဝမေတံ မဟာရာဇ, ပဏ္ဍိတာ ဟိ သုခါဝဟာ၊

ပက္ခီဝ ပဉ္ဇရေ ဗဒ္ဓေ, မစ္ဆေ ဇာလဂတေရိဝ၊

အမိတ္တဟတ္ထတ္တဂတေ, မောစယီ နော မဟောသဓော’’။

၇၇၉။ ‘‘အာဟညန္တု သဗ္ဗဝီဏာ, ဘေရိယော ဒိန္ဒိမာနိ စ၊

ဓမေန္တု မာဂဓာ သင်္ခါ, ဝဂ္ဂူ နဒန္တု ဒုန္ဒုဘီ’’။

၇၈၀။ ‘‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, ဝေသိယာနာ စ ဗြာဟ္မဏာ၊

ဗဟုံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ပဏ္ဍိတဿာဘိဟာရယုံ။

၇၈၁။ ‘‘ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ၊

ဗဟုံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ပဏ္ဍိတဿာဘိဟာရယုံ။

၇၈၂။ ‘‘သမာဂတာ ဇာနပဒါ, နေဂမာ စ သမာဂတာ၊

ဗဟုံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ပဏ္ဍိတဿာဘိဟာရယုံ။

စာ-၂၂၁

၇၈၃။ ‘‘ဗဟုဇနော ပသန္နောသိ, ဒိသွာ ပဏ္ဍိတမာဂတံ၊

ပဏ္ဍိတမှိ အနုပ္ပတ္တေ, စေလုက္ခေပေါ အဝတ္တထာ’’တိ။

ဥမင်္ဂဇာတကံ [မဟာဥမ္မဂ္ဂဇာတကံ (သီ။ ပီ။), မဟောသဓဇာတကံ (သျာ။§က။)] ပဉ္စမံ။

၅၄၃။ ဘူရိဒတ္တဇာတကံ (၆)

၇၈၄။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရတနံ အတ္ထိ, ဓတရဋ္ဌနိဝေသနေ၊

သဗ္ဗာနိ တေ ဥပယန္တု, ဓီတရံ ဒေဟိ ရာဇိနော’’။

၇၈၅။ ‘‘န နော ဝိဝါဟော နာဂေဟိ, ကတပုဗ္ဗော ကုဒါစနံ၊

တံ ဝိဝါဟံ အသံယုတ္တံ, ကထံ အမှေ ကရောမသေ’’။

၇၈၆။ ‘‘ဇီဝိတံ နူန တေ စတ္တံ, ရဋ္ဌံ ဝါ မနုဇာဓိပ၊

န ဟိ နာဂေ ကုပိတမှိ, စိရံ ဇီဝန္တိ တာဒိသာ။

၇၈၇။ ‘‘ယော တွံ ဒေဝ မနုဿောသိ, ဣဒ္ဓိမန္တံ အနိဒ္ဓိမာ၊

ဝရုဏဿ နိယံ ပုတ္တံ, ယာမုနံ အတိမညသိ’’။

၇၈၈။ ‘‘နာတိမညာမိ ရာဇာနံ, ဓတရဋ္ဌံ ယသဿိနံ၊

ဓတရဋ္ဌော ဟိ နာဂါနံ, ဗဟူနမပိ ဣဿရော။

၇၈၉။ ‘‘အဟိ မဟာနုဘာဝေါပိ, န မေ ဓီတရမာရဟော၊

ခတ္တိယော စ ဝိဒေဟာနံ, အဘိဇာတာ သမုဒ္ဒဇာ’’။

၇၉၀။ ‘‘ကမ္ဗလဿတရာ ဥဋ္ဌေန္တု, သဗ္ဗေ နာဂေ နိဝေဒယ၊

ဗာရာဏသိံ ပဝဇ္ဇန္တု, မာ စ ကဉ္စိ [ကိဉ္စိ (သီ။ ပီ။ က။)] ဝိဟေဌယုံ’’။

၇၉၁။ ‘‘နိဝေသနေသု သောဗ္ဘေသု, ရထိယာ စစ္စရေသု စ၊

ရုက္ခဂ္ဂေသု စ လမ္ဗန္တု, ဝိတတာ တောရဏေသု စ။

၇၉၂။ ‘‘အဟမ္ပိ သဗ္ဗသေတေန, မဟတာ သုမဟံ ပုရံ၊

ပရိက္ခိပိဿံ ဘောဂေဟိ, ကာသီနံ ဇနယံ ဘယံ’’။

၇၉၃။ တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ဥရဂါနေကဝဏ္ဏိနော၊

ဗာရာဏသိံ ပဝဇ္ဇိံသု, န စ ကဉ္စိ ဝိဟေဌယုံ။

၇၉၄။ နိဝေသနေသု သောဗ္ဘေသု, ရထိယာ စစ္စရေသု စ၊

ရုက္ခဂ္ဂေသု စ လမ္ဗိံသု, ဝိတတာ တောရဏေသု စ။

စာ-၂၂၂

၇၉၅။ တေသု ဒိသွာန လမ္ဗန္တေ, ပုထူ ကန္ဒိံသု နာရိယော၊

နာဂေ သောဏ္ဍိကတေ ဒိသွာ, ပဿသန္တေ မုဟုံ မုဟုံ။

၇၉၆။ ဗာရာဏသီ ပဗျဓိတာ, အာတုရာ သမပဇ္ဇထ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ‘‘ဓီတရံ ဒေဟိ ရာဇိနော’’။

၇၉၇။ ‘‘ပုပ္ဖါဘိဟာရဿ ဝနဿ မဇ္ဈေ, ကော လောဟိတက္ခော ဝိတတန္တရံသော၊

ကာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ သုဝတ္ထာ, တိဋ္ဌန္တိ နာရိယော ဒသ ဝန္ဒမာနာ။

၇၉၈။ ‘‘ကော တွံ ဗြဟာဗာဟု ဝနဿ မဇ္ဈေ, ဝိရောစသိ ဃတသိတ္တောဝ အဂ္ဂိ၊

မဟေသက္ခော အညတရောသိ ယက္ခော, ဥဒါဟု နာဂေါသိ မဟာနုဘာဝေါ’’။

၇၉၉။ ‘‘နာဂေါဟမသ္မိ ဣဒ္ဓိမာ, တေဇဿီ [တေဇသီ (သီ။ သျာ။ ပီ။ က။)] ဒုရတိက္ကမော၊

ဍံသေယျံ တေဇသာ ကုဒ္ဓေါ, ဖီတံ ဇနပဒံ အပိ။

၈၀၀။ ‘‘သမုဒ္ဒဇာ ဟိ မေ မာတာ, ဓတရဋ္ဌော စ မေ ပိတာ၊

သုဒဿနကနိဋ္ဌောသ္မိ, ဘူရိဒတ္တောတိ မံ ဝိဒူ’’။

၈၀၁။ ‘‘ယံ ဂမ္ဘီရံ သဒါဝဋ္ဋံ, ရဟဒံ ဘိသ္မံ ပေက္ခသိ၊

ဧသ ဒိဗျော မမာဝါသော, အနေကသတပေါရိသော။

၈၀၂။ ‘‘မယူရကောဉ္စာဘိရုဒံ, နီလောဒံ ဝနမဇ္ဈတော၊

ယမုနံ ပဝိသ မာ ဘီတော, ခေမံ ဝတ္တဝတံ [ဝတ္တဝတိံ (သျာ။ က။)] သိဝံ’’။

၈၀၃။ ‘‘တတ္ထ ပတ္တော သာနုစရော, သဟ ပုတ္တေန ဗြာဟ္မဏ၊

ပူဇိတော မယှံ ကာမေဟိ, သုခံ ဗြာဟ္မဏ ဝစ္ဆသိ’’။

၈၀၄။ ‘‘သမာ သမန္တပရိတော, ပဟူတတဂရာ [ဗဟုကာ တဂ္ဂရာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မဟီ၊

ဣန္ဒဂေါပကသဉ္ဆန္နာ, သောဘတိ ဟရိတုတ္တမာ။

၈၀၅။ ‘‘ရမ္မာနိ ဝနစေတျာနိ, ရမ္မာ ဟံသူပကူဇိတာ၊

ဩပုပ္ဖါပဒ္မါ တိဋ္ဌန္တိ, ပေါက္ခရညော [ပေါက္ခရညာ (သျာ။ ပီ။)] သုနိမ္မိတာ။

စာ-၂၂၃

၈၀၆။ ‘‘အဋ္ဌံသာ သုကတာ ထမ္ဘာ, သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာ၊

သဟဿထမ္ဘာ ပါသာဒါ, ပူရာ ကညာဟိ ဇောတရေ။

၈၀၇။ ‘‘ဝိမာနံ ဥပပန္နောသိ, ဒိဗျံ ပုညေဟိ အတ္တနော၊

အသမ္ဗာဓံ သိဝံ ရမ္မံ, အစ္စန္တသုခသံဟိတံ။

၈၀၈။ ‘‘မညေ သဟဿနေတ္တဿ, ဝိမာနံ နာဘိကင်္ခသိ၊

ဣဒ္ဓီ ဟိ တျာယံ ဝိပုလာ, သက္ကဿေဝ ဇုတီမတော’’။

၈၀၉။ ‘‘မနသာပိ န ပတ္တဗ္ဗော, အာနုဘာဝေါ ဇုတီမတော၊

ပရိစာရယမာနာနံ, သဣန္ဒာနံ [ဣန္ဒာနံ (သျာ။ က။)] ဝသဝတ္တိနံ’’။

၈၁၀။ ‘‘တံ ဝိမာနံ အဘိဇ္ဈာယ, အမရာနံ သုခေသိနံ၊

ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တော, သေမိ ဝမ္မိကမုဒ္ဓနိ’’။

၈၁၁။ ‘‘အဟဉ္စ မိဂမေသာနော, သပုတ္တော ပါဝိသိံ ဝနံ၊

တံ မံ မတံ ဝါ ဇီဝံ ဝါ, နာဘိဝေဒေန္တိ ဉာတကာ။

၈၁၂။ ‘‘အာမန္တယေ ဘူရိဒတ္တံ, ကာသိပုတ္တံ ယသဿိနံ၊

တယာ နော သမနုညာတာ, အပိ ပဿေမု ဉာတကေ’’။

၈၁၃။ ‘‘ဧသော ဟိ ဝတ မေ ဆန္ဒော, ယံ ဝသေသိ မမန္တိကေ၊

န ဟိ ဧတာဒိသာ ကာမာ, သုလဘာ ဟောန္တိ မာနုသေ။

၈၁၄။ ‘‘သစေ တွံ နိစ္ဆသေ ဝတ္ထုံ, မမ ကာမေဟိ ပူဇိတော၊

မယာ တွံ သမနုညာတော, သောတ္ထိံ ပဿာဟိ ဉာတကေ’’။

၈၁၅။ ‘‘ဓာရယိမံ မဏိံ ဒိဗျံ, ပသုံ ပုတ္တေ စ ဝိန္ဒတိ၊

အရောဂေါ သုခိတော ဟောတိ [ဟောဟိ (သျာ။)], ဂစ္ဆေဝါဒါယ ဗြာဟ္မဏ’’။

၈၁၆။ ‘‘ကုသလံ ပဋိနန္ဒာမိ, ဘူရိဒတ္တ ဝစော တဝ၊

ပဗ္ဗဇိဿာမိ ဇိဏ္ဏောသ္မိ, န ကာမေ အဘိပတ္ထယေ’’။

၈၁၇။ ‘‘ဗြဟ္မစရိယဿ စေ ဘင်္ဂေါ, ဟောတိ ဘောဂေဟိ ကာရိယံ၊

အဝိကမ္ပမာနော ဧယျာသိ, ဗဟုံ ဒဿာမိ တေ ဓနံ’’။

၈၁၈။ ‘‘ကုသလံ ပဋိနန္ဒာမိ, ဘူရိဒတ္တ ဝစော တဝ၊

ပုနပိ အာဂမိဿာမိ, သစေ အတ္ထော ဘဝိဿတိ’’။

စာ-၂၂၄

၈၁၉။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာ ဘူရိဒတ္တော, ပေသေသိ စတုရော ဇနေ၊

ဧထ ဂစ္ဆထ ဥဋ္ဌေထ, ခိပ္ပံ ပါပေထ ဗြာဟ္မဏံ။

၈၂၀။ တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ဥဋ္ဌာယ စတုရော ဇနာ၊

ပေသိတာ ဘူရိဒတ္တေန, ခိပ္ပံ ပါပေသု ဗြာဟ္မဏံ။

၈၂၁။ ‘‘မဏိံ ပဂ္ဂယှ မင်္ဂလျံ, သာဓုဝိတ္တံ [သာဓုစိတ္တံ (ပီ။)] မနောရမံ၊

သေလံ ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ, ကော ဣမံ မဏိမဇ္ဈဂါ’’။

၈၂၂။ ‘‘လောဟိတက္ခသဟဿာဟိ, သမန္တာ ပရိဝါရိတံ၊

အဇ္ဇ ကာလံ ပထံ [ပဒံ (သီ။ ပီ။)] ဂစ္ဆံ, အဇ္ဈဂါဟံ မဏိံ ဣမံ’’။

၈၂၃။ ‘‘သုပစိဏ္ဏော အယံ သေလော, အစ္စိတော မဟိတော [မာနိတော (က။)] သဒါ၊

သုဓာရိတော သုနိက္ခိတ္တော, သဗ္ဗတ္ထမဘိသာဓယေ။

၈၂၄။ ‘‘ဥပစာရဝိပန္နဿ, နိက္ခေပေ ဓာရဏာယ ဝါ၊

အယံ သေလော ဝိနာသာယ, ပရိစိဏ္ဏော အယောနိသော။

၈၂၅။ ‘‘န ဣမံ အကုသလော [ကုသလံ (က။)] ဒိဗျံ, မဏိံ ဓာရေတုမာရဟော၊

ပဋိပဇ္ဇ သတံ နိက္ခံ, ဒေဟိမံ ရတနံ မမ’’။

၈၂၆။ ‘‘န စ မျာယံ မဏီ ကေယျော, ဂေါဟိ [ကေဟိ (က။)] ဝါ ရတနေဟိ ဝါ၊

သေလော ဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နော, နေဝ ကေယျော မဏီ မမ’’။

၈၂၇။ ‘‘နော စေ တယာ မဏီ ကေယျော, ဂေါဟိ [ကေဟိ (က။)] ဝါ ရတနေဟိ ဝါ၊

အထ ကေန မဏီ ကေယျော, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’။

၈၂၈။ ‘‘ယော မေ သံသေ မဟာနာဂံ, တေဇဿိံ ဒုရတိက္ကမံ၊

တဿ ဒဇ္ဇံ ဣမံ သေလံ, ဇလန္တမိဝ တေဇသာ’’။

၈၂၉။ ‘‘ကော နု ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေန, သုပဏ္ဏော ပတတံ ဝရော၊

နာဂံ ဇိဂီသမနွေသိ, အနွေသံ ဘက္ခမတ္တနော။

၈၃၀။ ‘‘နာဟံ ဒိဇာဓိပေါ ဟောမိ, န ဒိဋ္ဌော ဂရုဠော မယာ၊

အာသီဝိသေန ဝိတ္တောတိ [ဝိတ္တောသ္မိ (သျာ။ က။)], ဝဇ္ဇော ဗြာဟ္မဏ မံ ဝိဒူ’’။

၈၃၁။ ‘‘ကိံ နု တုယှံ ဗလံ အတ္ထိ, ကိံ သိပ္ပံ ဝိဇ္ဇတေ တဝ၊

ကိသ္မိံ ဝါ တွံ ပရတ္ထဒ္ဓေါ, ဥရဂံ နာပစာယသိ’’။

စာ-၂၂၅

၈၃၂။ ‘‘အာရညိကဿ ဣသိနော, စိရရတ္တံ တပဿိနော၊

သုပဏ္ဏော ကောသိယဿက္ခာ, ဝိသဝိဇ္ဇံ အနုတ္တရံ။

၈၃၃။ ‘‘တံ ဘာဝိတတ္တညတရံ, သမ္မန္တံ ပဗ္ဗတန္တရေ၊

သက္ကစ္စံ တံ ဥပဋ္ဌာသိံ, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော။

၈၃၄။ ‘‘သော တဒါ ပရိစိဏ္ဏော မေ, ဝတ္တဝါ ဗြဟ္မစရိယဝါ၊

ဒိဗ္ဗံ ပါတုကရီ မန္တံ, ကာမသာ ဘဂဝါ မမ။

၈၃၅။ ‘‘တျာဟံ မန္တေ ပရတ္ထဒ္ဓေါ, နာဟံ ဘာယာမိ ဘောဂိနံ၊

အာစရိယော ဝိသဃာတာနံ, အလမ္ပာနောတိ [အာလမ္ဗာနောတိ (သီ။ ပီ။), အာလမ္ဗာယနောတိ (သျာ။)] မံ ဝိဒူ’’။

၈၃၆။ ‘‘ဂဏှာမသေ မဏိံ တာတ, သောမဒတ္တ ဝိဇာနဟိ၊

မာ ဒဏ္ဍေန သိရိံ ပတ္တံ, ကာမသာ ပဇဟိမှသေ’’။

၈၃၇။ ‘‘သကံ နိဝေသနံ ပတ္တံ, ယော တံ ဗြာဟ္မဏ ပူဇယိ၊

ဧဝံ ကလျာဏကာရိဿ, ကိံ မောဟာ ဒုဗ္ဘိမိစ္ဆသိ’’။

၈၃၈။ ‘‘သစေ တွံ [သစေ ဟိ (သီ။ ပီ။ က။)] ဓနကာမောသိ, ဘူရိဒတ္တော ပဒဿတိ [ဘူရိဒတ္တံ ပဒိဿသိ (က။)]၊

တမေဝ ဂန္တွာ ယာစဿု, ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓနံ’’။

၈၃၉။ ‘‘ဟတ္ထဂတံ ပတ္တဂတံ, နိကိဏ္ဏံ ခါဒိတုံ ဝရံ၊

မာ နော သန္ဒိဋ္ဌိကော အတ္ထော, သောမဒတ္တ ဥပစ္စဂါ’’။

၈၄၀။ ‘‘ပစ္စတိ နိရယေ ဃောရေ, မဟိဿမပိ ဝိဝရတိ [မဟိဿမဝ ဒီယတိ (သီ။ ပီ။), မဟိမဿ ဝိန္ဒြီယတိ (သျာ။)]၊

မိတ္တဒုဗ္ဘီ ဟိတစ္စာဂီ, ဇီဝရေဝါပိ သုဿတိ [ဇီဝရေ စာပိ သုဿရေ (သီ။ ပီ။)]။

၈၄၁။ ‘‘သစေ တွံ [သစေ ဟိ (သီ။ ပီ။ က။)] ဓနကာမောသိ, ဘူရိဒတ္တော ပဒဿတိ၊

မညေ အတ္တကတံ ဝေရံ, နစိရံ ဝေဒယိဿသိ’’။

၈၄၂။ ‘‘မဟာယညံ ယဇိတွာန, ဧဝံ သုဇ္ဈန္တိ ဗြာဟ္မဏာ၊

မဟာယညံ ယဇိဿာမ, ဧဝံ မောက္ခာမ ပါပကာ’’။

၈၄၃။ ‘‘ဟန္ဒ ဒါနိ အပါယာမိ, နာဟံ အဇ္ဇ တယာ သဟ၊

ပဒမ္ပေကံ [ပဒမေကံ (သျာ။ က။)] န ဂစ္ဆေယျံ, ဧဝံ ကိဗ္ဗိသကာရိနာ’’။

စာ-၂၂၆

၈၄၄။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန ပိတရံ, သောမဒတ္တော ဗဟုဿုတော၊

ဥဇ္ဈာပေတွာန ဘူတာနိ, တမှာ ဌာနာ အပက္ကမိ။

၈၄၅။ ‘‘ဂဏှာဟေတံ မဟာနာဂံ, အာဟရေတံ မဏိံ မမ၊

ဣန္ဒဂေါပကဝဏ္ဏာဘော, ယဿ လောဟိတကော သိရော။

၈၄၆။ ‘‘ကပ္ပါသပိစုရာသီဝ, ဧသော ကာယော ပဒိဿတိ [ကာယ’ဿ ဒိဿတိ (သီ။ ပီ။)]၊

ဝမ္မိကဂ္ဂဂတော သေတိ, တံ တွံ ဂဏှာဟိ ဗြာဟ္မဏ’’။

၈၄၇။ ‘‘အထောသဓေဟိ ဒိဗ္ဗေဟိ, ဇပ္ပံ မန္တပဒါနိ စ၊

ဧဝံ တံ အသက္ခိ သတ္ထုံ [သဋ္ဌုံ (သီ။ ပီ။), ယုဋ္ဌုံ (သျာ။), သုတ္တုံ (က။)], ကတွာ ပရိတ္တမတ္တနော’’။

၈၄၈။ ‘‘မမံ ဒိသွာန အာယန္တံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနံ၊

ဣန္ဒြိယာနိ အဟဋ္ဌာနိ, သာဝံ [သာမံ (သီ။ ပီ။)] ဇာတံ မုခံ တဝ။

၈၄၉။ ‘‘ပဒ္မံ ယထာ ဟတ္ထဂတံ, ပါဏိနာ ပရိမဒ္ဒိတံ၊

သာဝံ ဇာတံ [ယန္တံ (က။)] မုခံ တုယှံ, မမံ ဒိသွာန ဧဒိသံ။

၈၅၀။ ‘‘ကစ္စိ နု တေ နာဘိသသိ [တေ နာဘိသယိ (သီ။), တေ နာဘိဿသိ (သျာ။)], ကစ္စိ တေ အတ္ထိ ဝေဒနာ၊

ယေန သာဝံ မုခံ တုယှံ, မမံ ဒိသွာန အာဂတံ’’။

၈၅၁။ ‘‘သုပိနံ တာတ အဒ္ဒက္ခိံ, ဣတော မာသံ အဓောဂတံ၊

ဒက္ခိဏံ ဝိယ မေ ဗာဟုံ, ဆေတွာ ရုဟိရမက္ခိတံ၊

ပုရိသော အာဒါယ ပက္ကာမိ, မမ ရောဒန္တိယာ သတိ။

၈၅၂။ ‘‘ယတောဟံ [ယတော တံ (သီ။)] သုပိနမဒ္ဒက္ခိံ, သုဒဿန ဝိဇာနဟိ၊

တတော ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ, သုခံ မေ နောပလဗ္ဘတိ’’။

၈၅၃။ ‘‘ယံ ပုဗ္ဗေ ပရိဝါရိံသု [ပရိစာရိံသု (သီ။ ပီ။)], ကညာ ရုစိရဝိဂ္ဂဟာ၊

ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နာ, ဘူရိဒတ္တော န ဒိဿတိ။

၈၅၄။ ‘‘ယံ ပုဗ္ဗေ ပရိဝါရိံသု [ပရိစာရိံသု (သီ။ ပီ။)], နေတ္တိံသဝရဓာရိနော၊

ကဏိကာရာဝ သမ္ဖုလ္လာ, ဘူရိဒတ္တော န ဒိဿတိ။

စာ-၂၂၇

၈၅၅။ ‘‘ဟန္ဒ ဒါနိ ဂမိဿာမ, ဘူရိဒတ္တနိဝေသနံ၊

ဓမ္မဋ္ဌံ သီလသမ္ပန္နံ, ပဿာမ တဝ ဘာတရံ’’။

၈၅၆။ ‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အာယန္တိံ, ဘူရိဒတ္တဿ မာတရံ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ဘူရိဒတ္တဿ နာရိယော။

၈၅၇။ ‘‘ပုတ္တံ တေယျေ န ဇာနာမ, ဣတော မာသံ အဓောဂတံ၊

မတံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဇီဝံ, ဘူရိဒတ္တံ ယသဿိနံ’’။

၈၅၈။ ‘‘သကုဏီ ဟတပုတ္တာဝ, သုညံ ဒိသွာ ကုလာဝကံ၊

စိရံ ဒုက္ခေန ဈာယိဿံ, ဘူရိဒတ္တံ အပဿတီ [ဣမိဿာ ဂါထာယာနန္တရေ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု – ‘‘သကုဏီ ဟတပုတ္တာဝ, သုညံ ဒိသွာ ကုလာဝကံ၊ တေန တေန ပဓာဝိဿ, ပိယပုတ္တံ အပဿတီ’’တိ ဣတိ အယမ္ပိ ဂါထာ အာဂတာ]။

၈၅၉။ ‘‘ကုရရီ ဟတဆာပါဝ, သုညံ ဒိသွာ ကုလာဝကံ၊

စိရံ ဒုက္ခေန ဈာယိဿံ, ဘူရိဒတ္တံ အပဿတီ။

၈၆၀။ ‘‘သာ နူန စက္ကဝါကီဝ, ပလ္လလသ္မိံ အနောဒကေ၊

စိရံ ဒုက္ခေန ဈာယိဿံ, ဘူရိဒတ္တံ အပဿတီ။

၈၆၁။ ‘‘ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ, အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟိ၊

ဧဝံ ဈာယာမိ သောကေန, ဘူရိဒတ္တံ အပဿတီ’’။

၈၆၂။ ‘‘သာလာဝ သမ္ပမထိတာ [သမ္ပမဒ္ဒိတာ (သျာ။ က။)], မာလုတေန ပမဒ္ဒိတာ၊

သေန္တိ ပုတ္တာ စ ဒါရာ စ, ဘူရိဒတ္တနိဝေသနေ’’။

၈၆၃။ ‘‘ဣဒံ သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, ဘူရိဒတ္တနိဝေသနေ၊

အရိဋ္ဌော စ သုဘောဂေါ [သုဘဂေါ (သီ။ ပီ။)] စ, ပဓာဝိံသု အနန္တရာ [ဥပဓာဝိံသု အနန္တရာ (သီ။ ပီ။)]။

၈၆၄။ ‘‘အမ္မ အဿာသ မာ သောစိ, ဧဝံဓမ္မာ ဟိ ပါဏိနော၊

စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, ဧသဿ ပရိဏာမိတာ’’။

၈၆၅။ ‘‘အဟမ္ပိ တာတ ဇာနာမိ, ဧဝံဓမ္မာ ဟိ ပါဏိနော၊

သောကေန စ ပရေတသ္မိ, ဘူရိဒတ္တံ အပဿတီ။

၈၆၆။ ‘‘အဇ္ဇ စေ မေ ဣမံ ရတ္တိံ, သုဒဿန ဝိဇာနဟိ၊

ဘူရိဒတ္တံ အပဿန္တီ, မညေ ဟိဿာမိ ဇီဝိတံ’’။

စာ-၂၂၈

၈၆၇။ ‘‘အမ္မ အဿာသ မာ သောစိ, အာနယိဿာမ ဘာတရံ၊

ဒိသောဒိသံ ဂမိဿာမ, ဘာတုပရိယေသနံ စရံ။

၈၆၈။ ‘‘ပဗ္ဗတေ ဂိရိဒုဂ္ဂေသု, ဂါမေသု နိဂမေသု စ၊

ဩရေန သတ္တရတ္တဿ [ဩရေန ဒသရတ္တဿ (သီ။ ပီ။)], ဘာတရံ ပဿ အာဂတံ’’။

၈၆၉။ ‘‘ဟတ္ထာ ပမုတ္တော ဥရဂေါ, ပါဒေ တေ နိပတီ ဘုသံ၊

ကစ္စိ နု တံ ဍံသီ တာတ [ကစ္စိ တံ နု ဍသီ တာတ (သီ။), ကစ္စိ နု ဍံသိတော တာတ (သျာ။), ကစ္စိတာနုဍသီ တာတ (ပီ။)], မာ ဘာယိ သုခိတော ဘဝ’’။

၈၇၀။ ‘‘နေဝ မယှံ အယံ နာဂေါ, အလံ ဒုက္ခာယ ကာယစိ၊

ယာဝတတ္ထိ အဟိဂ္ဂါဟော, မယာ ဘိယျော န ဝိဇ္ဇတိ’’။

၈၇၁။ ‘‘ကော နု ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေန, ဒိတ္တော [ဒတ္တော (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပရိသမာဂတော၊

အဝှါယန္တု သုယုဒ္ဓေန, သုဏန္တု ပရိသာ မမ’’။

၈၇၂။ ‘‘တွံ မံ နာဂေန အာလမ္ပ, အဟံ မဏ္ဍူကဆာပိယာ၊

ဟောတု နော အဗ္ဘုတံ တတ္ထ, အာသဟဿေဟိ ပဉ္စဟိ’’။

၈၇၃။ ‘‘အဟဉှိ ဝသုမာ အဍ္ဎော, တွံ ဒလိဒ္ဒေါသိ မာဏဝ၊

ကော နု တေ ပါဋိဘောဂတ္ထိ, ဥပဇူတဉ္စ ကိံ သိယာ။

၈၇၄။ ‘‘ဥပဇူတဉ္စ မေ အဿ, ပါဋိဘောဂေါ စ တာဒိသော၊

ဟောတု နော အဗ္ဘုတံ တတ္ထ, အာသဟဿေဟိ ပဉ္စဟိ’’။

၈၇၅။ ‘‘သုဏောဟိ မေ မဟာရာဇ, ဝစနံ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ၊

ပဉ္စန္နံ မေ သဟဿာနံ, ပါဋိဘောဂေါ ဟိ ကိတ္တိမ’’။

၈၇၆။ ‘‘ပေတ္တိကံ ဝါ ဣဏံ ဟောတိ, ယံ ဝါ ဟောတိ သယံကတံ၊

ကိံ တွံ ဧဝံ ဗဟုံ မယှံ, ဓနံ ယာစသိ ဗြာဟ္မဏ’’။

၈၇၇။ ‘‘အလမ္ပာနော ဟိ နာဂေန, မမံ အဘိဇိဂီသတိ [အဘိဇိဂိံသတိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

အဟံ မဏ္ဍူကဆာပိယာ, ဍံသယိဿာမိ ဗြာဟ္မဏံ။

၈၇၈။ ‘‘တံ တွံ ဒဋ္ဌုံ မဟာရာဇ, အဇ္ဇ ရဋ္ဌာဘိဝဍ္ဎန၊

ခတ္တသံဃပရိဗျူဠှော, နိယျာဟိ အဟိဒဿနံ’’ [အဘိဒဿနံ (သီ။ ပီ။)]။

စာ-၂၂၉

၈၇၉။ ‘‘နေဝ တံ အတိမညာမိ, သိပ္ပဝါဒေန မာဏဝ၊

အတိမတ္တောသိ သိပ္ပေန, ဥရဂံ နာပစာယသိ’’။

၈၈၀။ ‘‘အဟမ္ပိ နာတိမညာမိ, သိပ္ပဝါဒေန ဗြာဟ္မဏ၊

အဝိသေန စ နာဂေန, ဘုသံ ဝဉ္စယသေ ဇနံ။

၈၈၁။ ‘‘ဧဝံ စေတံ ဇနော ဇညာ, ယထာ ဇာနာမိ တံ အဟံ၊

န တွံ လဘသိ အာလမ္ပ, ဘုသမုဋ္ဌိံ [ထုသမုဋ္ဌိံ (သျာ။), သတ္တုမုဋ္ဌိံ (သီ။ ပီ။)] ကုတော ဓနံ’’။

၈၈၂။ ‘‘ခရာဇိနော ဇဋီ ဒုမ္မီ [ရုမ္မီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဒိတ္တော ပရိသမာဂတော၊

ယော တွံ ဧဝံ ဂတံ နာဂံ, အဝိသော အတိမညသိ။

၈၈၃။ ‘‘အာသဇ္ဇ ခေါ နံ ဇညာသိ, ပုဏ္ဏံ ဥဂ္ဂဿ တေဇသော၊

မညေ တံ ဘသ္မရာသိံဝ, ခိပ္ပမေသော ကရိဿတိ’’။

၈၈၄။ ‘‘သိယာ ဝိသံ သိလုတ္တဿ, ဒေဍ္ဍုဘဿ သိလာဘုနော၊

နေဝ လောဟိတသီသဿ, ဝိသံ နာဂဿ ဝိဇ္ဇတိ’’။

၈၈၅။ ‘‘သုတမေတံ အရဟတံ, သညတာနံ တပဿိနံ၊

ဣဓ ဒါနာနိ ဒတွာန, သဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တိ ဒါယကာ၊

ဇီဝန္တော ဒေဟိ ဒါနာနိ, ယဒိ တေ အတ္ထိ ဒါတဝေ။

၈၈၆။ ‘‘အယံ နာဂေါ မဟိဒ္ဓိကော, တေဇဿီ ဒုရတိက္ကမော၊

တေန တံ ဍံသယိဿာမိ, သော တံ ဘသ္မံ ကရိဿတိ’’။

၈၈၇။ ‘‘မယာပေတံ သုတံ သမ္မ, သညတာနံ တပဿိနံ၊

ဣဓ ဒါနာနိ ဒတွာန, သဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တိ ဒါယကာ၊

တွမေဝ ဒေဟိ ဇီဝန္တော, ယဒိ တေ အတ္ထိ ဒါတဝေ။

၈၈၈။ ‘‘အယံ အဇမုခီ [အစ္စိမုခီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] နာမ, ပုဏ္ဏာ ဥဂ္ဂဿ တေဇသော၊

တာယ တံ ဍံသယိဿာမိ, သာ တံ ဘသ္မံ ကရိဿတိ’’။

၈၈၉။ ‘‘ယာ ဓီတာ ဓတရဋ္ဌဿ, ဝေမာတာ ဘဂိနီ မမ၊

သာ တံ ဍံသတွဇမုခီ [သာ ဒိဿတု အစ္စိမုခီ (သီ။ ပီ။)], ပုဏ္ဏာ ဥဂ္ဂဿ တေဇသော’’။

၈၉၀။ ‘‘ဆမာယံ စေ နိသိဉ္စိဿံ, ဗြဟ္မဒတ္တ ဝိဇာနဟိ၊

တိဏလတာနိ ဩသဓျော, ဥဿုဿေယျုံ အသံသယံ။

စာ-၂၃၀

၈၉၁။ ‘‘ဥဒ္ဓံ စေ ပါတယိဿာမိ, ဗြဟ္မဒတ္တ ဝိဇာနဟိ၊

သတ္တ ဝဿာနိယံ ဒေဝေါ, န ဝဿေ န ဟိမံ ပတေ။

၈၉၂။ ‘‘ဥဒကေ စေ နိသိဉ္စိဿံ, ဗြဟ္မဒတ္တ ဝိဇာနဟိ၊

ယာဝန္တောဒကဇာ [ယာဝတာ ဩဒကာ (သီ။), ယာဝတာ ဥဒကဇာ (ပီ။)] ပါဏာ, မရေယျုံ မစ္ဆကစ္ဆပါ’’။

၈၉၃။ ‘‘လောကျံ သဇန္တံ ဥဒကံ, ပယာဂသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတံ၊

ကောမံ အဇ္ဈောဟရီ ဘူတော, ဩဂါဠှံ ယမုနံ နဒိံ’’။

၈၉၄။ ‘‘ယဒေသ လောကာဓိပတီ ယသဿီ, ဗာရာဏသိံ ပကြိယ [ပကိရပရီ (သီ။ ပီ။), ပကိရဟရီ (သျာ။)] သမန္တတော၊

တဿာဟ ပုတ္တော ဥရဂူသဘဿ, သုဘောဂေါတိ မံ ဗြာဟ္မဏ ဝေဒယန္တိ’’။

၈၉၅။ ‘‘သစေ ဟိ ပုတ္တော ဥရဂူသဘဿ, ကာသိဿ [ကံသဿ (သီ။ ပီ။)] ရညော အမရာဓိပဿ၊

မဟေသက္ခော အညတရော ပိတာ တေ, မစ္စေသု မာတာ ပန တေ အတုလျာ၊

န တာဒိသော အရဟတိ ဗြာဟ္မဏဿ, ဒါသမ္ပိ ဩဟာရိတုံ [ဩဟာတုံ (သီ။ ပီ။)] မဟာနုဘာဝေါ’’။

၈၉၆။ ‘‘ရုက္ခံ နိဿာယ ဝိဇ္ဈိတ္ထော, ဧဏေယျံ ပါတုမာဂတံ၊

သော ဝိဒ္ဓေါ ဒူရမစရိ [ဒူရ’မသရာ (သီ။ ပီ။)], သရဝေဂေန သီဃဝါ [သေခဝါ (သီ။ ပီ။), ပေက္ခဝါ (သျာ။ က။)]။

၈၉၇။ ‘‘တံ တွံ ပတိတမဒ္ဒက္ခိ, အရညသ္မိံ ဗြဟာဝနေ၊

သမံ သကာဇမာဒါယ, သာယံ နိဂြောဓုပါဂမိ။

၈၉၈။ ‘‘သုကသာဠိကသံဃုဋ္ဌံ, ပိင်္ဂလံ [ပိင်္ဂိယံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] သန္ထတာယုတံ၊

ကောကိလာဘိရုဒံ ရမ္မံ, ဓုဝံ ဟရိတသဒ္ဒလံ။

၈၉၉။ ‘‘တတ္ထ တေ သော ပါတုရဟု, ဣဒ္ဓိယာ ယသသာ ဇလံ၊

မဟာနုဘာဝေါ ဘာတာ မေ, ကညာဟိ ပရိဝါရိတော။

၉၀၀။ ‘‘သော တေန ပရိစိဏ္ဏော တွံ, သဗ္ဗကာမေဟိ တပ္ပိတော၊

အဒုဋ္ဌဿ တုဝံ ဒုဗ္ဘိ, တံ တေ ဝေရံ ဣဓာဂတံ။

စာ-၂၃၁

၉၀၁။ ‘‘ခိပ္ပံ ဂီဝံ ပသာရေဟိ, န တေ ဒဿာမိ ဇီဝိတံ၊

ဘာတု ပရိသရံ ဝေရံ, ဆေဒယိဿာမိ တေ သိရံ’’။

၉၀၂။ ‘‘အဇ္ဈာယကော ယာစယောဂီ, အာဟုတဂ္ဂိ စ ဗြာဟ္မဏော၊

ဧတေဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ, အဝဇ္ဈော ဟောတိ [ဘဝတိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဗြာဟ္မဏော’’။

၉၀၃။ ‘‘ယံ ပူရံ ဓတရဋ္ဌဿ, ဩဂါဠှံ ယမုနံ နဒိံ၊

ဇောတတေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏံ, ဂိရိမာဟစ္စ ယာမုနံ။

၉၀၄။ ‘‘တတ္ထ တေ ပုရိသဗျဂ္ဃါ, သောဒရိယာ မမ ဘာတရော၊

ယထာ တေ တတ္ထ ဝက္ခန္တိ, တထာ ဟေဿသိ ဗြာဟ္မဏ’’။

၉၀၅။ ‘‘အနိတ္တရာ ဣတ္တရသမ္ပယုတ္တာ, ယညာ စ ဝေဒါ စ သုဘောဂလောကေ၊

တဒဂ္ဂရယှဉှိ ဝိနိန္ဒမာနော, ဇဟာတိ ဝိတ္တဉ္စ သတဉ္စ ဓမ္မံ။

၉၀၆။ ‘‘အဇ္ဈေနမရိယာ ပထဝိံ ဇနိန္ဒာ, ဝေဿာ ကသိံ ပါရိစရိယဉ္စ သုဒ္ဒါ၊

ဥပါဂု ပစ္စေကံ ယထာပဒေသံ, ကတာဟု ဧတေ ဝသိနာတိ အာဟု’’။

၉၀၇။ ‘‘ဓာတာ ဝိဓာတာ ဝရုဏော ကုဝေရော, သောမော ယမော စန္ဒိမာ ဝါယု သူရိယော၊

ဧတေပိ ယညံ ပုထုသော ယဇိတွာ, အဇ္ဈာယကာနံ အထော သဗ္ဗကာမေ။

၉၀၈။ ‘‘ဝိကာသိတာ စာပသတာနိ ပဉ္စ, ယော အဇ္ဇုနော ဗလဝါ ဘီမသေနော၊

သဟဿဗာဟု အသမော ပထဗျာ, သောပိ တဒါ မာဒဟိ ဇာတဝေဒံ’’။

၉၀၉။ ‘‘ယော ဗြာဟ္မဏေ ဘောဇယိ ဒီဃရတ္တံ, အန္နေန ပါနေန ယထာနုဘာဝံ၊

ပသန္နစိတ္တော အနုမောဒမာနော, သုဘောဂ ဒေဝညတရော အဟောသိ’’။

စာ-၂၃၂

၉၁၀။ ‘‘မဟာသနံ ဒေဝမနောမဝဏ္ဏံ, ယော သပ္ပိနာ အသက္ခိ ဘောဇေတုမဂ္ဂိံ [ဇေတုမဂ္ဂိံ (သီ။ ပီ။)]၊

သ ယညတန္တံ ဝရတော ယဇိတွာ, ဒိဗ္ဗံ ဂတိံ မုစလိန္ဒဇ္ဈဂစ္ဆိ’’။

၉၁၁။ ‘‘မဟာနုဘာဝေါ ဝဿသဟဿဇီဝီ, ယော ပဗ္ဗဇီ ဒဿနေယျော ဥဠာရော၊

ဟိတွာ အပရိယန္တရဋ္ဌံ [ရထံ (သီ။ ပီ။)] သသေနံ, ရာဇာ ဒုဒီပေါပိ ဇဂါမ [ဒုဒီပေါပဇ္ဈဂါမိ (သျာ။)] သဂ္ဂံ’’။

၉၁၂။ ‘‘ယော သာဂရန္တံ သာဂရော ဝိဇိတွာ, ယူပံ သုဘံ သောဏ္ဏမယံ [သောဝဏ္ဏမယံ (သျာ။ က။)] ဥဠာရံ၊

ဥဿေသိ ဝေဿာနရမာဒဟာနော, သုဘောဂ ဒေဝညတရော အဟောသိ။

၉၁၃။ ‘‘ယဿာနုဘာဝေန သုဘောဂ ဂင်္ဂါ, ပဝတ္တထ [ပဝတ္တတိ (သျာ။ က။)] ဒဓိသန္နိသိန္နံ [ဒဓိသန္န (သီ။ ပီ။)] သမုဒ္ဒံ၊

သလောမပါဒေါ ပရိစရိယမဂ္ဂိံ, အင်္ဂေါ သဟဿက္ခပုရဇ္ဈဂစ္ဆိ’’။

၉၁၄။ ‘‘မဟိဒ္ဓိကော ဒေဝဝရော ယသဿီ, သေနာပတိ တိဒိဝေ ဝါသဝဿ၊

သော သောမယာဂေန မလံ ဝိဟန္တွာ, သုဘောဂ ဒေဝညတရော အဟောသိ’’။

၉၁၅။ ‘‘အကာရယိ လောကမိမံ ပရဉ္စ, ဘာဂီရထိံ ဟိမဝန္တဉ္စ ဂိဇ္ဈံ [ဂိဇ္ဈံ (သျာ။ က။), ဝိဉ္ဈံ (?)]၊

ယော ဣဒ္ဓိမာ ဒေဝဝရော ယသဿီ, သောပိ တဒါ အာဒဟိ ဇာတဝေဒံ။

စာ-၂၃၃

၉၁၆။ ‘‘မာလာဂိရီ ဟိမဝါ ယော စ ဂိဇ္ဈော [ဝိဇ္ဈော (က။), ဝိဇ္ဈာ (သျာ။)], သုဒဿနော နိသဘော ကုဝေရု [ကာကနေရု (သီ။ ပီ။), ကာကဝေရု (သျာ။)]၊

ဧတေ စ အညေ စ နဂါ မဟန္တာ, စိတျာ ကတာ ယညကရေဟိ မာဟု’’။

၉၁၇။ ‘‘အဇ္ဈာယကံ မန္တဂုဏူပပန္နံ, တပဿိနံ ယာစယောဂေါတိဓာဟု [တိစာဟ (သီ။ ပီ။), တိ စာဟု (က။)]၊

တီရေ သမုဒ္ဒဿုဒကံ သဇန္တံ [သိဉ္စန္တံ (က။)], သာဂရောဇ္ဈောဟရိ တေနပေယျော။

၉၁၈။ ‘‘အာယာဂဝတ္ထူနိ ပုထူ ပထဗျာ, သံဝိဇ္ဇန္တိ ဗြာဟ္မဏာ ဝါသဝဿ၊

ပုရိမံ ဒိသံ ပစ္ဆိမံ ဒက္ခိဏုတ္တရံ, သံဝိဇ္ဇမာနာ ဇနယန္တိ ဝေဒံ’’။

၉၁၉။ ‘‘ကလီ ဟိ ဓီရာန ကဋံ မဂါနံ, ဘဝန္တိ ဝေဒဇ္ဈဂတာနရိဋ္ဌ၊

မရီစိဓမ္မံ အသမေက္ခိတတ္တာ, မာယာဂုဏာ နာတိဝဟန္တိ ပညံ။

၉၂၀။ ‘‘ဝေဒါ န တာဏာယ ဘဝန္တိ ဒဿ, မိတ္တဒ္ဒုနော ဘူနဟုနော နရဿ၊

န တာယတေ ပရိစိဏ္ဏော စ အဂ္ဂိ, ဒေါသန္တရံ မစ္စမနရိယကမ္မံ။

၉၂၁။ ‘‘သဗ္ဗဉ္စ မစ္စာ သဓနံ သဘောဂံ [သဓနာ သဘောဂါ (သီ။ သျာ။ ပီ။ က။)], အာဒီပိတံ ဒါရု တိဏေန မိဿံ၊

ဒဟံ န တပ္ပေ [န တပ္ပေ အဂ္ဂိ (က။)] အသမတ္ထတေဇော, ကော တံ သုဘိက္ခံ ဒွိရသညု ကယိရာ [ဒိရသည ကုရိယာ (သီ။), ဒိရသညု ကုရိယာ (ပီ။)]။

စာ-၂၃၄

၉၂၂။ ‘‘ယထာပိ ခီရံ ဝိပရိဏာမဓမ္မံ, ဒဓိ ဘဝိတွာ နဝနီတမ္ပိ ဟောတိ၊

ဧဝမ္ပိ အဂ္ဂိ ဝိပရိဏာမဓမ္မော, တေဇော သမောရောဟတီ ယောဂယုတ္တော။

၉၂၃။ ‘‘န ဒိဿတီ အဂ္ဂိမနုပ္ပဝိဋ္ဌော, သုက္ခေသု ကဋ္ဌေသု နဝေသု စာပိ၊

နာမတ္ထမာနော [နာမန္ထမာနော (သီ။ ပီ။)] အရဏီနရေန, နာကမ္မုနာ ဇာယတိ ဇာတဝေဒေါ။

၉၂၄။ ‘‘သစေ ဟိ အဂ္ဂိ အန္တရတော ဝသေယျ, သုက္ခေသု ကဋ္ဌေသု နဝေသု စာပိ၊

သဗ္ဗာနိ သုဿေယျု ဝနာနိ လောကေ, သုက္ခာနိ ကဋ္ဌာနိ စ ပဇ္ဇလေယျုံ။

၉၂၅။ ‘‘ကရောတိ စေ ဒါရုတိဏေန ပုညံ, ဘောဇံ နရော ဓူမသိခိံ ပတာပဝံ၊

အင်္ဂါရိကာ လောဏကရာ စ သူဒါ, သရီရဒါဟာပိ ကရေယျု ပုညံ။

၉၂၆။ ‘‘အထ စေ ဟိ ဧတေ န ကရောန္တိ ပုညံ, အဇ္ဈေနမဂ္ဂိံ ဣဓ တပ္ပယိတွာ၊

န ကောစိ လောကသ္မိံ ကရောတိ ပုညံ, ဘောဇံ နရော ဓူမသိခိံ ပတာပဝံ။

၉၂၇။ ‘‘ကထဉှိ လောကာပစိတော သမာနော, အမနုညဂန္ဓံ ဗဟူနံ အကန္တံ၊

ယဒေဝ မစ္စာ ပရိဝဇ္ဇယန္တိ, တဒပ္ပသတ္ထံ ဒွိရသညု ဘုဉ္ဇေ။

၉၂၈။ ‘‘သိခိမ္ပိ ဒေဝေသု ဝဒန္တိ ဟေကေ, အာပံ မိလက္ခူ [မိလက္ခာ (သီ။ ပီ။)] ပန ဒေဝမာဟု၊

သဗ္ဗေဝ ဧတေ ဝိတထံ ဘဏန္တိ [ဂဏှန္တိ (က။)], အဂ္ဂီ န ဒေဝညတရော န စာပေါ။

စာ-၂၃၅

၉၂၉။ ‘‘အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓမသညကာယံ [နိရိန္ဒြိယံ အန္တံ အသညကာယံ (သီ။ ပီ။), အနိဒြိယံ သန္တမသညကာယံ (သျာ။)], ဝေဿာနရံ ကမ္မကရံ ပဇာနံ၊

ပရိစရိယ မဂ္ဂိံ သုဂတိံ ကထံ ဝဇေ, ပါပါနိ ကမ္မာနိ ပကုဗ္ဗမာနော [ပကူဗ္ဗမာနော (သျာ။ က။)]။

၉၃၀။ ‘‘သဗ္ဗာဘိဘူ တာဟုဓ ဇီဝိကတ္ထာ, အဂ္ဂိဿ ဗြဟ္မာ ပရိစာရကောတိ၊

သဗ္ဗာနုဘာဝီ စ ဝသီ ကိမတ္ထံ, အနိမ္မိတော နိမ္မိတံ ဝန္ဒိတဿ။

၉၃၁။ ‘‘ဟဿံ အနိဇ္ဈာနခမံ အတစ္ဆံ, သက္ကာရဟေတု ပကိရိံသု ပုဗ္ဗေ၊

တေ လာဘသက္ကာရေ အပါတုဘောန္တေ, သန္ဓာပိတာ [သန္ထမ္ဘိတာ (သီ။ ပီ။), သန္ဓာဘိတာ (သျာ။), သန္တာပိတာ (က။)] ဇန္တုဘိ သန္တိဓမ္မံ။

၉၃၂။ ‘‘အဇ္ဈေနမရိယာ ပထဝိံ ဇနိန္ဒာ, ဝေဿာ ကသိံ ပါရိစရိယဉ္စ သုဒ္ဒါ၊

ဥပါဂု ပစ္စေကံ ယထာပဒေသံ, ကတာဟု ဧတေ ဝသိနာတိ အာဟု။

၉၃၃။ ‘‘ဧတဉ္စ သစ္စံ ဝစနံ ဘဝေယျ, ယထာ ဣဒံ ဘာသိတံ ဗြာဟ္မဏေဟိ၊

နာခတ္တိယော ဇာတု လဘေထ ရဇ္ဇံ, နာဗြာဟ္မဏော မန္တပဒါနိ သိက္ခေ၊

နာညတြ ဝေဿေဟိ ကသိံ ကရေယျ, သုဒ္ဒေါ န မုစ္စေ ပရပေသနာယ [ပရပေဿိတာယ (သီ။ ပီ။)]။

၉၃၄။ ‘‘ယသ္မာ စ ဧတံ ဝစနံ အဘူတံ, မုသာဝိမေ ဩဒရိယာ ဘဏန္တိ၊

တဒပ္ပပညာ အဘိသဒ္ဒဟန္တိ, ပဿန္တိ တံ ပဏ္ဍိတာ အတ္တနာဝ။

စာ-၂၃၆

၉၃၅။ ‘‘ခတျာ ဟိ ဝေဿာနံ [ခတ္တာ န ဝေဿာ န (သီ။ ပီ။)] ဗလိံ ဟရန္တိ, အာဒါယ သတ္ထာနိ စရန္တိ ဗြာဟ္မဏာ၊

တံ တာဒိသံ သင်္ခုဘိတံ ပဘိန္နံ, ကသ္မာ ဗြဟ္မာ နုဇ္ဇု ကရောတိ လောကံ။

၉၃၆။ ‘‘သစေ ဟိ သော ဣဿရော သဗ္ဗလောကေ, ဗြဟ္မာ ဗဟူဘူတပတီ [ဗြဟ္မပဟူ ဘူတပတီ (သျာ။)] ပဇာနံ၊

ကိံ သဗ္ဗလောကံ ဝိဒဟီ အလက္ခိံ, ကိံ သဗ္ဗလောကံ န သုခိံ အကာသိ။

၉၃၇။ ‘‘သစေ ဟိ သော ဣဿရော သဗ္ဗလောကေ, ဗြဟ္မာ ဗဟူဘူတပတီ ပဇာနံ၊

မာယာ မုသာဝဇ္ဇမဒေန [မုသာဝဉ္စနပဒေန (က။)] စာပိ, လောကံ အဓမ္မေန ကိမတ္ထမကာရိ [ကိမတ္ထ’ကာသိ (သီ။ ပီ။), ကိမတ္ထကာရီ (သျာ။)]။

၉၃၈။ ‘‘သစေ ဟိ သော ဣဿရော သဗ္ဗလောကေ, ဗြဟ္မာ ဗဟူဘူတပတီ ပဇာနံ၊

အဓမ္မိကော ဘူတပတီ အရိဋ္ဌ, ဓမ္မေ သတိ ယော ဝိဒဟီ အဓမ္မံ။

၉၃၉။ ‘‘ကီဋာ ပဋင်္ဂါ ဥရဂါ စ ဘေကာ [ဘိင်္ဂါ (သျာ။)], ဟန္တွာ ကိမီ သုဇ္ဈတိ မက္ခိကာ စ၊

ဧတေပိ ဓမ္မာ အနရိယရူပါ, ကမ္ဗောဇကာနံ ဝိတထာ ဗဟူနံ။

၉၄၀။ ‘‘သစေ ဟိ သော သုဇ္ဈတိ ယော ဟနာတိ, ဟတောပိ သော သဂ္ဂမုပေတိ ဌာနံ၊

ဘောဝါဒိ ဘောဝါဒိန မာရယေယျုံ [မာရဘေယျုံ (က။)], ယေ စာပိ တေသံ အဘိသဒ္ဒဟေယျုံ။

စာ-၂၃၇

၉၄၁။ ‘‘နေဝ မိဂါ န ပသူ နောပိ ဂါဝေါ, အာယာစန္တိ အတ္တဝဓာယ ကေစိ၊

ဝိပ္ဖန္ဒမာနေ ဣဓ ဇီဝိကတ္ထာ, ယညေသု ပါဏေ ပသုမာရဘန္တိ [မာဟရန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

၉၄၂။ ‘‘ယူပုဿနေ [ယူပဿ တေ (သီ။), ယူပဿ နေ (ပီ။)] ပသုဗန္ဓေ စ ဗာလာ, စိတ္တေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ မုခံ နယန္တိ၊

အယံ တေ ယူပေါ ကာမဒုဟော ပရတ္ထ, ဘဝိဿတိ သဿတော သမ္ပရာယေ။

၉၄၃။ ‘‘သစေ စ ယူပေ မဏိသင်္ခမုတ္တံ, ဓညံ ဓနံ ရဇတံ ဇာတရူပံ၊

သုက္ခေသု ကဋ္ဌေသု နဝေသု စာပိ, သစေ ဒုဟေ တိဒိဝေ သဗ္ဗကာမေ၊

တေဝိဇ္ဇသံဃာဝ ပုထူ ယဇေယျုံ, အဗြာဟ္မဏံ [န ဗြာဟ္မဏာ (သီ။ သျာ။)] ကဉ္စိ န ယာဇယေယျုံ။

၉၄၄။ ‘‘ကုတော စ ယူပေ မဏိသင်္ခမုတ္တံ, ဓညံ ဓနံ ရဇတံ ဇာတရူပံ၊

သုက္ခေသု ကဋ္ဌေသု နဝေသု စာပိ, ကုတော ဒုဟေ တိဒိဝေ သဗ္ဗကာမေ။

၉၄၅။ ‘‘သဌာ စ လုဒ္ဒါ စ ပလုဒ္ဓဗာလာ [ဥပလဒ္ဓဗာလာ (သီ။ ပီ။)], စိတ္တေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ မုခံ နယန္တိ၊

အာဒါယ အဂ္ဂိံ မမ ဒေဟိ ဝိတ္တံ, တတော သုခီ ဟောဟိသိ သဗ္ဗကာမေ။

၉၄၆။ ‘‘တမဂ္ဂိဟုတ္တံ သရဏံ ပဝိဿ, စိတ္တေဟိ ဝဏ္ဏေဟိ မုခံ နယန္တိ၊

ဩရောပယိတွာ ကေသမဿုံ နခဉ္စ, ဝေဒေဟိ ဝိတ္တံ အတိဂါဠှယန္တိ [အတိဂါဠယန္တိ (သီ။ ပီ။)]။

စာ-၂၃၈

၉၄၇။ ‘‘ကာကာ ဥလူကံဝ ရဟော လဘိတွာ, ဧကံ သမာနံ ဗဟုကာ သမေစ္စ၊

အန္နာနိ ဘုတွာ ကုဟကာ ကုဟိတွာ, မုဏ္ဍံ ကရိတွာ ယညပထောဿဇန္တိ။

၉၄၈။ ‘‘ဧဝဉှိ သော ဝဉ္စိတော ဗြာဟ္မဏေဟိ, ဧကော သမာနော ဗဟုကာ [ဗဟုဟီ (သီ။)] သမေစ္စ၊

တေ ယောဂယောဂေန ဝိလုမ္ပမာနာ, ဒိဋ္ဌံ အဒိဋ္ဌေန ဓနံ ဟရန္တိ။

၉၄၉။ ‘‘အကာသိယာ ရာဇူဟိဝါနုသိဋ္ဌာ, တဒဿ အာဒါယ ဓနံ ဟရန္တိ၊

တေ တာဒိသာ စောရသမာ အသန္တာ, ဝဇ္ဈာ န ဟညန္တိ အရိဋ္ဌ လောကေ။

၉၅၀။ ‘‘ဣန္ဒဿ ဗာဟာရသိ ဒက္ခိဏာတိ, ယညေသု ဆိန္ဒန္တိ ပလာသယဋ္ဌိံ၊

တံ စေပိ သစ္စံ မဃဝါ ဆိန္နဗာဟု, ကေနဿ ဣန္ဒော အသုရေ ဇိနာတိ။

၉၅၁။ ‘‘တဉ္စေဝ တုစ္ဆံ မဃဝါ သမင်္ဂီ, ဟန္တာ အဝဇ္ဈော ပရမော သ ဒေဝေါ [သုဒေဝေါ (သျာ။ က။)]၊

မန္တာ ဣမေ ဗြာဟ္မဏာ တုစ္ဆရူပါ, သန္ဒိဋ္ဌိကာ ဝဉ္စနာ ဧသ လောကေ။

၉၅၂။ ‘‘မာလာဂိရိ ဟိမဝါ ယော စ ဂိဇ္ဈော, သုဒဿနော နိသဘော ကုဝေရု၊

ဧတေ စ အညေ စ နဂါ မဟန္တာ, စိတျာ ကတာ ယညကရေဟိ မာဟု။

၉၅၃။ ‘‘ယထာပကာရာနိ ဟိ ဣဋ္ဌကာနိ, စိတျာ ကတာ ယညကရေဟိ မာဟု၊

န ပဗ္ဗတာ ဟောန္တိ တထာပကာရာ, အညာ ဒိသာ အစလာ တိဋ္ဌသေလာ။

စာ-၂၃၉

၉၅၄။ ‘‘န ဣဋ္ဌကာ ဟောန္တိ သိလာ စိရေန [စိရေနပိ (သီ။ ပီ။)], န တတ္ထ သဉ္ဇာယတိ အယော န လောဟံ၊

ယညဉ္စ ဧတံ ပရိဝဏ္ဏယန္တာ, စိတျာ ကတာ ယညကရေဟိ မာဟု။

၉၅၅။ ‘‘အဇ္ဈာယကံ မန္တဂုဏူပပန္နံ, တပဿိနံ ယာစယောဂေါတိဓာဟု၊

တီရေ သမုဒ္ဒဿုဒကံ သဇန္တံ, တံ သာဂရောဇ္ဈောဟရိ တေနပေယျော။

၉၅၆။ ‘‘ပရောသဟဿမ္ပိ သမန္တဝေဒေ, မန္တူပပန္နေ နဒိယော ဝဟန္တိ၊

န တေန ဗျာပန္နရသူဒကာ န, ကသ္မာ သမုဒ္ဒေါ အတုလော အပေယျော။

၉၅၇။ ‘‘ယေ ကေစိ ကူပါ ဣဓ ဇီဝလောကေ, လောဏူဒကာ ကူပခဏေဟိ ခါတာ၊

န ဗြာဟ္မဏဇ္ဈောဟရဏေန [ဗြာဟ္မဏဇ္ဈောဟရိ တေန (က။)] တေသု, အာပေါ အပေယျော ဒွိရသညု မာဟု။

၉၅၈။ ‘‘ပုရေ ပုရတ္ထာ ကာ ကဿ ဘရိယာ, မနော မနုဿံ အဇနေသိ ပုဗ္ဗေ၊

တေနာပိ ဓမ္မေန န ကောစိ ဟီနော, ဧဝမ္ပိ ဝေါဿဂ္ဂဝိဘင်္ဂမာဟု [ဝေါဿဂ္ဂဝိဘာဂမာဟု (သီ။)]။

၉၅၉။ ‘‘စဏ္ဍာလပုတ္တောပိ အဓိစ္စ ဝေဒေ, ဘာသေယျ မန္တေ ကုသလော မတီမာ [မုတီမာ (သီ။ ပီ။)]၊

န တဿ မုဒ္ဓါပိ ဖလေယျ သတ္တဓာ, မန္တာ ဣမေ အတ္တဝဓာယ ကတာ [ကတ္တ (သီ။ ပီ။)]။

၉၆၀။ ‘‘ဝါစာကတာ ဂိဒ္ဓိကတာ [ဂိဒ္ဓိဂတာ (က။)] ဂဟီတာ, ဒုမ္မောစယာ ကဗျပထာနုပန္နာ၊

ဗာလာန စိတ္တံ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌံ, တဒပ္ပပညာ အဘိသဒ္ဒဟန္တိ။

စာ-၂၄၀

၉၆၁။ ‘‘သီဟဿ ဗျဂ္ဃဿ စ ဒီပိနော စ, န ဝိဇ္ဇတီ ပေါရိသိယံဗလေန၊

မနုဿဘာဝေါ စ ဂဝံဝ ပေက္ခော, ဇာတီ ဟိ တေသံ အသမာ သမာနာ [သမာနံ (သျာ။ က။)]။

၉၆၂။ ‘‘သစေ စ ရာဇာ ပထဝိံ ဝိဇိတွာ, သဇီဝဝါ အဿဝပါရိသဇ္ဇော၊

သယမေဝ သော သတ္တုသံဃံ ဝိဇေယျ, တဿပ္ပဇာ နိစ္စသုခီ [နိစ္စသုခါ (ပီ။)] ဘဝေယျ။

၉၆၃။ ‘‘ခတ္တိယမန္တာ စ တယော စ ဝေဒါ, အတ္ထေန ဧတေ သမကာ ဘဝန္တိ၊

တေသဉ္စ အတ္ထံ အဝိနိစ္ဆိနိတွာ, န ဗုဇ္ဈတီ ဩဃပထံဝ ဆန္နံ။

၉၆၄။ ‘‘ခတ္တိယမန္တာ စ တယော စ ဝေဒါ, အတ္ထေန ဧတေ သမကာ ဘဝန္တိ၊

လာဘော အလာဘော အယသော ယသော စ, သဗ္ဗေဝ တေသံ စတုန္နဉ္စ [သဗ္ဗေ တေ သဗ္ဗေသံ စတုန္န (သီ။ ပီ။)] ဓမ္မာ။

၉၆၅။ ‘‘ယထာပိ ဣဗ္ဘာ ဓနဓညဟေတု, ကမ္မာနိ ကရောန္တိ [ကာရေန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပုထူ ပထဗျာ၊

တေဝိဇ္ဇသံဃာ စ တထေဝ အဇ္ဇ, ကမ္မာနိ ကရောန္တိ [ကာရေန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပုထူ ပထဗျာ။

၉၆၆။ ‘‘ဣဗ္ဘေဟိ ယေ တေ [ဧတေ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] သမကာ ဘဝန္တိ, နိစ္စုဿုကာ ကာမဂုဏေသု ယုတ္တာ၊

ကမ္မာနိ ကရောန္တိ [ကာရေန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပုထူ ပထဗျာ, တဒပ္ပပညာ ဒွိရသညုရာ တေ’’။

၉၆၇။ ‘‘ကဿ ဘေရီ မုဒိင်္ဂါ စ, သင်္ခါပဏဝဒိန္ဒိမာ၊

ပုရတော ပဋိပန္နာနိ, ဟာသယန္တာ ရထေသဘံ။

၉၆၈။ ‘‘ကဿ ကဉ္စနပဋ္ဋေန, ပုထုနာ ဝိဇ္ဇုဝဏ္ဏိနာ၊

ယုဝါ ကလာပသန္နဒ္ဓေါ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

စာ-၂၄၁

၉၆၉။ ‘‘ဥက္ကာမုခပဟဋ္ဌံဝ, ခဒိရင်္ဂါရသန္နိဘံ၊

မုခဉ္စ ရုစိရာ ဘာတိ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၉၇၀။ ‘‘ကဿ ဇမ္ဗောနဒံ ဆတ္တံ, သသလာကံ မနောရမံ၊

အာဒိစ္စရံသာဝရဏံ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၉၇၁။ ‘‘ကဿ အင်္ဂံ [အင်္ကံ (သီ။ ပီ။)] ပရိဂ္ဂယှ, ဝါဠဗီဇနိမုတ္တမံ၊

ဥဘတော ဝရပုညဿ [စရတေ ဝရပညဿ (သီ။ ပီ။)], မုဒ္ဓနိ ဥပရူပရိ။

၉၇၂။ ‘‘ကဿ ပေခုဏဟတ္ထာနိ, စိတြာနိ စ မုဒူနိ စ၊

ကဉ္စနမဏိဒဏ္ဍာနိ [တပညမဏိဒဏ္ဍာနိ (သီ။ ပီ။), သုဝဏ္ဏမဏိဒဏ္ဍာနိ (သျာ။ က။)], စရန္တိ ဒုဘတော မုခံ။

၉၇၃။ ‘‘ခဒိရင်္ဂါရဝဏ္ဏာဘာ, ဥက္ကာမုခပဟံသိတာ၊

ကဿေတေ ကုဏ္ဍလာ ဝဂ္ဂူ, သောဘန္တိ ဒုဘတော မုခံ။

၉၇၄။ ‘‘ကဿ ဝါတေန ဆုပိတာ, နိဒ္ဓန္တာ မုဒုကာဠကာ [မုဒုကာဠကံ (သီ။), မုဒု ကာဠိကာ (သျာ။)]၊

သောဘယန္တိ နလာဋန္တံ, နဘာ ဝိဇ္ဇုရိဝုဂ္ဂတာ။

၉၇၅။ ‘‘ကဿ ဧတာနိ အက္ခီနိ, အာယတာနိ ပုထူနိ စ၊

ကော သောဘတိ ဝိသာလက္ခော, ကဿေတံ ဥဏ္ဏဇံ မုခံ။

၉၇၆။ ‘‘ကဿေတေ လပနဇာတာ [လပနဇာ သုဒ္ဓါ (သီ။ ပီ။)], သုဒ္ဓါ သင်္ခဝရူပမာ၊

ဘာသမာနဿ သောဘန္တိ, ဒန္တာ ကုပ္ပိလသာဒိသာ။

၉၇၇။ ‘‘ကဿ လာခါရသသမာ, ဟတ္ထပါဒါ သုခေဓိတာ၊

ကော သော ဗိမ္ဗောဋ္ဌသမ္ပန္နော, ဒိဝါ သူရိယောဝ ဘာသတိ။

၉၇၈။ ‘‘ဟိမစ္စယေ ဟိမဝတိ [ဟေမဝတော (သီ။ သျာ။ ပီ။)], မဟာသာလောဝ ပုပ္ဖိတော၊

ကော သော ဩဒါတပါဝါရော, ဇယံ ဣန္ဒောဝ သောဘတိ။

၉၇၉။ ‘‘သုဝဏ္ဏပီဠကာကိဏ္ဏံ, မဏိဒဏ္ဍဝိစိတ္တကံ၊

ကော သော ပရိသမောဂယှ, ဤသံ ခဂ္ဂံ ပမုဉ္စတိ [ဤသော ခဂ္ဂံဝ မုဉ္စတိ (သီ။ ပီ။), ဘန္တေ ခဂ္ဂံ ပမုဉ္စတိ (သျာ။)]။

စာ-၂၄၂

၉၈၀။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝိကတာ စိတ္တာ, သုကတာ စိတ္တသိဗ္ဗနာ [သိဗ္ဗိနီ (သျာ။ က။)]၊

ကော သော ဩမုဉ္စတေ ပါဒါ, နမော ကတွာ မဟေသိနော’’။

၉၈၁။ ‘‘ဓတရဋ္ဌာ ဟိ တေ နာဂါ, ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော၊

သမုဒ္ဒဇာယ ဥပ္ပန္နာ, နာဂါ ဧတေ မဟိဒ္ဓိကာ’’တိ။

ဘူရိဒတ္တဇာတကံ ဆဋ္ဌံ။

၅၄၄။ စန္ဒကုမာရဇာတကံ (၇)

၉၈၂။ ‘‘ရာဇာသိ လုဒ္ဒကမ္မော, ဧကရာဇာ ပုပ္ဖဝတီယာ၊

သော ပုစ္ဆိ ဗြဟ္မဗန္ဓုံ, ခဏ္ဍဟာလံ ပုရောဟိတံ မူဠှံ။

၉၈၃။ ‘သဂ္ဂါန မဂ္ဂမာစိက္ခ [သဂ္ဂမဂ္ဂမာစိက္ခ (သီ။ ပီ။)], တွံသိ ဗြာဟ္မဏ ဓမ္မဝိနယကုသလော၊

ယထာ ဣတော ဝဇန္တိ သုဂတိံ, နရာ ပုညာနိ ကတွာန’။

၉၈၄။ ‘အတိဒါနံ ဒဒိတွာန, အဝဇ္ဈေ ဒေဝ ဃာတေတွာ၊

ဧဝံ ဝဇန္တိ သုဂတိံ, နရာ ပုညာနိ ကတွာန’။

၉၈၅။ ‘ကိံ ပန တံ အတိဒါနံ, ကေ စ အဝဇ္ဈာ ဣမသ္မိ လောကသ္မိံ၊

ဧတဉ္စ ခေါ နော အက္ခာဟိ, ယဇိဿာမိ ဒဒါမိ [ယဇိဿာမ ဒဒါမ (သီ။ ပီ။)] ဒါနာနိ’။

၉၈၆။ ‘ပုတ္တေဟိ ဒေဝ ယဇိတဗ္ဗံ, မဟေသီဟိ နေဂမေဟိ စ၊

ဥသဘေဟိ အာဇာနိယေဟိ စတူဟိ, သဗ္ဗစတုက္ကေန ဒေဝ ယဇိတဗ္ဗံ’’’။

၉၈၇။ ‘‘တံ သုတွာ အန္တေပုရေ, ကုမာရာ မဟေသိယော စ ဟညန္တု၊

ဧကော အဟောသိ နိဂ္ဃေါသော, ဘိသ္မာ အစ္စုဂ္ဂတော သဒ္ဒေါ’’။

၉၈၈။ ‘‘ဂစ္ဆထ ဝဒေထ ကုမာရေ, စန္ဒံ သူရိယဉ္စ ဘဒ္ဒသေနဉ္စ၊

သူရဉ္စ ဝါမဂေါတ္တဉ္စ, ပစုရာ [ပသုရာ (သီ။ ပီ။ က။)] ကိရ ဟောထ ယညတ္ထာယ။

၉၈၉။ ‘‘ကုမာရိယောပိ ဝဒေထ, ဥပသေနံ [ဥပသေနိံ (သီ။), ဥပသေဏိံ (ပီ။)] ကောကိလဉ္စ မုဒိတဉ္စ၊

နန္ဒဉ္စာပိ ကုမာရိံ, ပစုရာ [ပသုရာ (သီ။ ပီ။ က။)] ကိရ ဟောထ ယညတ္ထာယ။

၉၉၀။ ‘‘ဝိဇယမ္ပိ မယှံ မဟေသိံ, ဧရာဝတိံ [ဧကပတိံ (ပီ။), ဧရာပတိံ (က။)] ကေသိနိံ သုနန္ဒဉ္စ၊

လက္ခဏဝရူပပန္နာ, ပစုရာ ကိရ ဟောထ ယညတ္ထာယ။

စာ-၂၄၃

၉၉၁။ ‘‘ဂဟပတယော စ ဝဒေထ, ပုဏ္ဏမုခံ ဘဒ္ဒိယံ သိင်္ဂါလဉ္စ၊

ဝဍ္ဎဉ္စာပိ ဂဟပတိံ, ပစုရာ ကိရ ဟောထ ယညတ္ထာယ’’။

၉၉၂။ ‘‘တေ တတ္ထ ဂဟပတယော, အဝေါစိသုံ သမာဂတာ ပုတ္တဒါရပရိကိဏ္ဏာ၊

သဗ္ဗေဝ သိခိနော ဒေဝ ကရောဟိ, အထ ဝါ နော ဒါသေ သာဝေဟိ’’။

၉၉၃။ ‘‘အဘယံကရမ္ပိ မေ ဟတ္ထိံ, နာဠာဂိရိံ အစ္စုဂ္ဂတံ ဝရုဏဒန္တံ [နာဠာဂိရိံ အစ္စုတံ ဝရုဏဒန္တံ (သီ။), ရာဇဂိရိံ အစ္စုတဝရုဏဒန္တံ (ပီ။)]၊

အာနေထ ခေါ နေ ခိပ္ပံ, ယညတ္ထာယ ဘဝိဿန္တိ။

၉၉၄။ ‘‘အဿရတနမ္ပိ [အဿတရမ္ပိ (သီ။ ပီ။), အဿရတနမ္ပိ မေ (သျာ။)] ကေသိံ, သုရာမုခံ ပုဏ္ဏကံ ဝိနတကဉ္စ၊

အာနေထ ခေါ နေ ခိပ္ပံ, ယညတ္ထာယ ဘဝိဿန္တိ။

၉၉၅။ ‘‘ဥသဘမ္ပိ [ဥသဘမ္ပိ မေ (သျာ။)] ယူထပတိံ အနောဇံ, နိသဘံ ဂဝမ္ပတိံ တေပိ မယှံ အာနေထ၊

အရင်းအမြစ်များ