ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ

‘‘အဓမ္မေန ဂဏှန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဏှန္တီ’’တိ ကိရိယာပဒဿ အဓမ္မဝါဒိနော ဧဝ ကတ္တာ နာမာတိ အာဟ ‘‘အဓမ္မဝါဒိနော’’တိ။ ‘‘ဒွေ ဓမ္မဝါဒိနော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝဂ္ဂါ ဂဏှန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ဂဏှန္တီ’’တိ ကိရိယာပဒဿ ဓမ္မဝါဒိနော ဧဝ ကတ္တာ နာမာတိ ဒဿေတိ။ န စ ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဂဏှန္တီတိ ဧတ္ထ ဓမ္မဝါဒိနော ဟုတွာ ဓမ္မဝါဒိသလာကံ အဂ္ဂဟေတွာ အဓမ္မဝါဒိသလာကဿ ဂဟဏံ န စ ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဂဏှန္တိ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓမ္မဝါဒိနော ဟုတွာ’’တိအာဒိ။ ပဋိဝတ္တေတွာတိ ဣမမေဝတ္ထံ ပဋိသေဓေတွာ။ ‘‘ပရိဝတ္တေတွာ’’တိပိ ပါဌော, ဟေဋ္ဌုပရိယာယံ ကတွာတိ အတ္ထော။ တေတိ ဓမ္မဝါဒိနော။ ဧတ္ထာတိ သမထက္ခန္ဓကေ။

၆။ တဿပါပိယသိကာကထာ

၂၀၇။ အသုစီတိ ဧတ္ထ နတ္ထိ သုစီနိ ကာယဝစီကမ္မာနိ ဧတဿာတိ အသုစီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသုစီဟိ ကာယဝစီကမ္မေဟိ သမန္နာဂတော’’တိ။ ဧသေဝ နယော အလဇ္ဇီတိ ဧတ္ထာပိ။ သာနုဝါဒေါတိ ဧတ္ထ အနုဝါဒဥပဝါဒသဒ္ဒါနံ ပရိယာယတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘သဥပဝါဒေါ’’တိ။ ဣတိ ပဉ္စာတိ ဣမာနိ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ။ ဧတ္ထာတိ တဿပါပိယသိကကမ္မေ။ ဣဒန္တိ ကမ္မံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ ဝိတ္ထာရော။ ယော ပုဂ္ဂလော ပါပိယောတိ ယောဇနာ။ ပါပုဿန္နတာယာတိ လာမကုဿန္နတာယ။ ဣမိနာ အယဉ္စ ပါပေါ အယဉ္စ ပါပေါ, အယမိမေသံ ဝိသေသေန ပါပေါတိ ပါပိယောတိ စ ပါပါနံ အတိသယေန ပါပေါတိ ပါပိယောတိ စ ဝစနတ္ထော ဒဿိတော။ တဿာတိ ပုဂ္ဂလဿ။ ဣမိနာ တဿ ပါပိယဿ ကတ္တဗ္ဗံ တဿပါပိယသိကံ, တမေဝ ကမ္မံ တဿပါပိယသိကကမ္မန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ယကာရေ ဒွေဘာဝေါ အတ္ထိ, သော အယုတ္တောယေဝ။ ‘‘ယေဘုယျသိကာ’’တိ ဧတ္ထ ယကာရေ ဒွေဘာဝဿ ဒဿနတော ဧတ္ထာပိ ဒွေဘာဝေါ ယုတ္တော ဘဝေယျာတိ လိခန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၇။ တိဏဝတ္ထာရကာဒိကထာ

၂၁၂။ ကက္ခဠတာယ ဝါဠတာယာတိ ဧတ္ထ ကက္ခဠဿ ဘာဝေါ ကက္ခဠတာ, ဝါဠဿ ဘာဝေါ ဝါဠတာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကက္ခဠဘာဝါယ စေဝ ဝါဠဘာဝါယ စာ’’တိ။ ဣမိနာ တာပစ္စယဿ သမူဟတ္ထဉ္စ သွတ္ထဉ္စ ပဋိက္ခိပတိ။ ‘‘ကက္ခဠတာယ ဝါဠတာယာ’’တိ ဗျဉ္ဇနတောယေဝ နာနံ, န အတ္ထတော။ ဘေဒါယာတိ ဧတ္ထ အညဿ ဘေဒံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘သံဃဘေဒါယာ’’တိ။ ဂိလာနေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အညေ ပန ကာ ကထာတိ ဒဿေတိ။ တတ္ထေဝါတိ အဓိကရဏဝူပသမဋ္ဌာနေယေဝ။ ‘‘ဧကတော’’တိ ဣမိနာ ဧကဇ္ဈန္တိ ပဒဿ ‘‘ဧကတော’’တိ ပဒေန သမာနတံ ဒဿေတိ, ဧကသဒ္ဒတော ဇ္ဈပစ္စယော စ တောပစ္စယော စ ဝိသေသော, ‘‘တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာ’’တိ ဣမိနာ သဒိသူပစာရံ ဒဿေတိ။ တိဏေဟိ အဝတ္ထရိတဗ္ဗန္တိ တိဏဝတ္ထာရံ, ဂူထမုတ္တံ, တိဏဝတ္ထာရမိဝ တိဏဝတ္ထာရကံ။ ဧတ္ထ အဓိကရဏမေဝ မုချတော လဗ္ဘတိ, သမထော ပန ဖလူပစာရတော, သဒိသတ္ထေ ကပစ္စယော။ တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဃဋ္ဋိယမာနံ ဂူထံ ဝါ မုတ္တံ ဝါတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဃဋ္ဋိယမာန’’န္တိ ပဒံ ဟေတုအန္တောဂဓဝိသေသနံ, ‘‘ဗာဓတီ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ သုပ္ပဋိစ္ဆာဒိတဿ ပန အဿ ဂူထမုတ္တဿာတိ ယောဇနာ။ ‘‘သုပ္ပဋိစ္ဆာဒိတဿာ’’တိ ပဒမ္ပိ ဟေတုအန္တောဂဓဝိသေသနမေဝ, ‘‘န ဗာဓတီ’’တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ယံ အဓိကရဏံ သံဝတ္တတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ မူလာနုမူလန္တိ မူလဉ္စ အနုမူလဉ္စ မူလာနုမူလံ။ တန္တိ အဓိကရဏံ။ ဣမိနာ ကမ္မေနာတိ တိဏဝတ္ထာရကကမ္မေန။ ဂူထံ တိဏေဟိ ပဋိစ္ဆန္နံ သုဝူပသန္တံ ဟောတိ ဝိယ တိဏဝတ္ထာရကေန ပဋိစ္ဆန္နံ သုဝူပသန္တံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဣတီတိ တသ္မာ။

၂၁၃။ ထုလ္လဝဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထ ထုလ္လစ္စယဿာပိ ထုလ္လဝဇ္ဇတ္တာ ဣဓ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသမေဝါဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ပါရာဇိကဉ္စေဝ သံဃာဒိသေသဉ္စာ’’တိ။ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဂိဟီနံ ပဋိသံယုတ္တံ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဂိဟီန’’န္တိအာဒိ။ ‘‘ဟီနေနာ’’တိ ပဒံ ‘‘ခုံသနဝမ္ဘန’’ ဣတိ ပဒေနေဝ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ဓမ္မိကပဋိဿဝေသူတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ။

၂၁၄။ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဝုဋ္ဌိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ အဓိကရဏဝူပသမဋ္ဌာနေ။ အညာဝိဟိတာပီတိ အဓိကရဏဝိနိစ္ဆယတော အညသ္မိံ ဌာနေ စိတ္တံ အာဝိဟိတာပိ ဌပိတာပိ။ ဥပသမ္ပဒမဏ္ဍလတောတိ ဥပသမ္ပဒသီမဗိမ္ဗတော, ယေ ပနာတိ ဘိက္ခူ ပန, ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ ကရောန္တီတိ ဝါ အနာဂတာတိ ဝါ နိသိန္နာတိ ဝါ သမ္ဗန္ဓော။ တေဟိ ဝါတိ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိနန္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ဝါ။ တတ္ထာတိ အဓိကရဏဝိနိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ။ ဆန္ဒံ ဒတွာတိ ဆန္ဒံ သံဃဿ ဒတွာ။ ပရိဝေဏာဒီသူတိအာဒိသဒ္ဒေန အာဝါသာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ တေတိ ဘိက္ခူ။

၈။ အဓိကရဏကထာ

၂၁၅။ ဝိပစ္စတာယာတိ ဧတ္ထ ဝိကာရဘာဝေန ပတတိ ပဝတ္တတီတိ ဝိပစ္စံ, စိတ္တဒုက္ခံ, တဒေဝ ဝိပစ္စတာ, တဒတ္ထာယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိတ္တဒုက္ခတ္ထ’’န္တိ။ ‘‘ဖရုသဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ဝေါဟာရ သဒ္ဒေါ ဝစနပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ ယော တတ္ထာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသု အနုဝဒန္တေသူ’’တိ။ ယော ဥပဝါဒေါတိ ယောဇနာ။ ‘‘အနုဝဒနာ’’တိ ဧတံ ပဒန္တိ ယောဇနာ။ အာကာရဒဿနန္တိ အနုဝဒနဿ အာကာရဒဿနံ, ဒဿနဟေတု ဝါ။ ‘‘ပုနပ္ပုန’’န္တိ ဣမိနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒဿ န ဥပစ္ဆိန္နတ္ထံ ဒဿေတိ။ တတ္ထေဝါတိ အနုဝဒနေ ဧဝ။ သမ္ပဝင်္ကတာတိ သမ္မာ ပကာရေန နိန္နပေါနပဗ္ဘာရတာ။ အဗ္ဘုဿဟနတာတိ ဧတ္ထ အတိရေကံ ဥဿာဟနတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ။ အနုဗလပ္ပဒါနန္တိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ဗလဿ ပဒါနန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုရိမဝစနဿာ’’တိအာဒိ။

ကိစ္စယတာတိ ဧတ္ထ ‘‘မာ ပဏ္ဍိစ္စယ’’န္တိအာဒီသု (ဇာ။ ၂။၂၂။၁) ဝိယ ဗျဉ္ဇနဝဍ္ဎနဝသေန ယကာရာဂမောတိ အာဟ ‘‘ကိစ္စမေဝ ကိစ္စယ’’န္တိ။ ‘‘ဥဘယံပေတံ သံဃဿေဝ အဓိဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ကိစ္စကရဏီယသဒ္ဒေါ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ, သံဃော ဟိ ကရောတီတိ ဝစနတ္ထေန ကိစ္စောတိ စ ကရဏီယောတိ စ ဝုစ္စတိ။ တဿ ဘာဝေါ, ကိစ္စယတာ ကရဏီယတာတိ ဝုတ္တေ သံဃကမ္မံယေဝ လဗ္ဘတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဘယံပေတံ သံဃကမ္မဿေဝ အဓိဝစန’’န္တိ။ ယဒိ ကမ္မဝါစကော ဘဝေယျ, ‘‘ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကိစ္စံ, ကရဏီယ’’န္တိ ဝုတ္တေယေဝ သံဃကမ္မဿ လဘနတော တာပစ္စယော သွတ္ထော ဘဝေယျ။ ဧဝဉှိ သတိ ကိစ္စယဿ ဘာဝေါ ကိစ္စယတာ ကရဏီယဿ ဘာဝေါ ကရဏီယတာတိ ဝစနတ္ထော န ကတ္တဗ္ဗော ဘဝေယျ, ကတော စ, တသ္မာ န ကမ္မဝါစကောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တဿေဝါတိ သံဃကမ္မဿေဝ။ တတ္ထာတိ အပလောကနာဒီသု စတူသု ကမ္မေသု။ သီမဋ္ဌကသံဃန္တိ ‘‘ဥပစာရသီမာဒီသု ဌိတံ သံဃံ။ သောဓေတွာတိ ဧတ္ထ သောဓနံ နာမ သီမဋ္ဌကသံဃဿ ဟတ္ထပါသနယနံ, ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒဿ အာဟရဏံ, သီမတော ဗဟိကရဏံ။ တမေဝတ္ထံ ဧကဒေသတော ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ’’တိ။ အပလောကေတိ အာပုစ္ဆတိ အနေနာတိ အပလောကနံ, တံယေဝ ကမ္မံ အပလောကနကမ္မံ။ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေနေဝ။ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိနာ သံဃဂဏပုဂ္ဂလေ ဉာပေတိ ဧတာယာတိ ဉတ္တိ, သာယေဝ ကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ, ဉတ္တိယေဝ ဒုတိယံ ဉတ္တိဒုတိယံ, တမေဝ ကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ။ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဉတ္တိ ပဌမံ ဌပိတာ, ကမ္မဝါစာယေဝ ဒုတိယာ ဟောတိ, ‘‘ဖဿပဉ္စမာ’’တိအာဒီသု (ဓာတု။ ၃၁၆) ဝိယ ပန ပဋိလောမဝသေန ဝေါဟာရံ ကတွာ ‘‘ဉတ္တိဒုတိယာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဖဿပဉ္စမာတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဓမ္မသင်္ဂဏိယံ (ဓ။ သ။ ၁ အာဒယော) ‘‘ဖဿော ဟောတိ, ဝေဒနာ ဟောတိ, သညာ ဟောတိ, စေတနာ ဟောတိ, စိတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဖဿံ ပဌမံ ဝုတ္တံ, ပဋိလောမဝသေန ပန ဝေါဟာရံ ကတွာ ‘‘ဖဿပဉ္စမာ’’တိ ဓာတုကထာယံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧသေဝ နယော ဉတ္တိ စတုတ္ထကမ္မေပိ။ ဧကာယ စ အနုသာဝနာယာတိ ဉတ္တိတော အနုပစ္ဆာ သာဝေတဗ္ဗာတိ အနုသာဝနာ, တာယ, တီဟိ စ အနုသာဝနာဟီတိ ဉတ္တိတောအနု ပစ္ဆာ, ပုနပ္ပုနံ ဝါ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတဗ္ဗာတိ အနုသာဝနာ, တာဟိ။ တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု။

အပလောကေတွာဝါတိ ဧတ္ထ ဧဝဖလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိကမ္မာဒိဝသေန န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ။ ဉတ္တိကမ္မမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ အပလောကနကမ္မမေဝ, အထ ခေါ ဉတ္တိကမ္မမ္ပီတိ ဒဿေတိ။ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပနာတိ ဧတ္ထ ပနသဒ္ဒေါ ဝိသေသတ္ထဇောတကော, ပက္ခန္တရဇောတကော ဝါ။ တတ္ထာတိ ဒွီသု ကမ္မေသု။ ဂရုကာနီတိ အလဟုကာနိ။ အဝသေသာနီတိ ဆဟိ ကမ္မေဟိ အဝသေသာနိ, ဧဝရူပါနိ လဟုကကမ္မာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အဝသေသာ’’တိပိ ပါဌော, သမ္မုတိယောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အပလောကေတွာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစံ သာဝေတွာပီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ အညတ္ထာပေါဟနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိကမ္မဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝသေန ပန န ကာတဗ္ဗမေဝါ’’တိ။ ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ သမထက္ခန္ဓကေ။

ဝိတ္ထာရတော ပန အာဂတောယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတေသန္တိ စတုန္နံ ကမ္မာနံ။ ယံ ပန အတ္ထဇာတံ အနုတ္တာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု။ တန္တိ အတ္ထဇာတံ။ ဧဝန္တိ ဧဝံ ကမ္မဝဂ္ဂေယေဝ ဝဏ္ဏယမာနေ။ ဟီတိ လဒ္ဓဂုဏဇောတကော။ သုဝိညေယျာတိ သုခေန ဝိညာတဗ္ဗာ။

၂၁၆။ ပါဠိဝသေနေဝါတိ န အဋ္ဌကထာဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော။

၂၂၀။ ယေနာတိ စိတ္တုပ္ပါဒေန။ ဣမိနာ ဝိဝဒန္တိ အနေနာတိ ဝိဝါဒေါတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ သမထေဟိ စာတိ စသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော။ တေန န ကေဝလံ ဝိဝါဒေါယေဝ, အထ ခေါ အဓိကရဏဉ္စာတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ, အထ ဝါ သမထေဟိ စာတိ သမထေဟိ ဧဝ။ ဣမိနာ သမထေဟိ အဓိကရီယတိ ဝူပသမီယတီတိ အဓိကရဏန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝိဝါဒေါယေဝ အဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ။ ဧဝမာဒိနာ နယေနာတိ အာဒိသဒ္ဒေန အနုဒ္ဓံသနေန ဝဒန္တိ အနေန စိတ္တုပ္ပါဒေနာတိ အနုဝါဒေါတိအာဒယော ဝစနတ္ထေ သင်္ဂဏှာတိ။

၂၂၂။ သန္ဓာယဘာသိတဝသေနာတိ လောကဝဇ္ဇံ သန္ဓာယ ဘာသိတဿ ဝစနဿ ဝသေန။ သန္ဓာယဘာသိတတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပထဝိခဏနာဒိကေ ယသ္မိံ အာပတ္တာဓိကရဏေတိ ယောဇနာ။ တသ္မိန္တိ ကုသလစိတ္တင်္ဂေ အာပတ္တာဓိကရဏေ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, တသ္မာ။ ဣဒန္တိ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဝစနံ, ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သန္ဓာယ အဝုတ္တံ ဒဿေတွာ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒံ ပန သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ။ တတ္ထ ဣဒံ ပနာတိ ကာရဏံ ပန သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယံ အာပတ္တာဓိကရဏန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘လောကဝဇ္ဇ’’န္တိ ပဒေ တုလျာဓိကရဏံ။ လောကသ္မိံ, လောကေဟိ ဝါ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ လောကဝဇ္ဇံ။ တန္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ။ တတ္ထာတိ အာပတ္တာဓိကရဏေ။ ဝိကပ္ပေါတိ ဝိဝိဓာ ကပ္ပနံ, ဝိဝိဓတက္ကော ဝါ။ ယံ ပနာတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ပန။ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇ’’န္တိ ပဒေ တုလျာဓိကရဏံ။ ဘဂဝတော ပညတ္တိယာ ဟေတုဘူတာယ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ။ တန္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ, အကုသလံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကိဉ္စီတိ အပ္ပမတ္တကံ, အာပတ္တာနာပတ္တိံ အဇာနန္တဿ အာပဇ္ဇနတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ အဗျာကတံ ဟောတိ, တသ္မာ။ တတ္ထာတိ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇဘူတေ အာပတ္တာဓိကရဏေ။ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ…ပေ… ကုသလ’’န္တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။

ယဒိ ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတိ, အထ နနု အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုလလန္တိ ဝတ္တဗ္ဗော ဘဝေယျာတိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ။ ယန္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ။ ‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ…ပေ… ကုသလ’’န္တိ ဝဒေယျ သစေတိ ယောဇနာ။ ဧဠကလောမဉ္စ ပဒသောဓမ္မဉ္စ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာနိ, တာနိ အာဒီနိ ယေသံ တာနီတိ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒီနိ, တာနိ သမုဋ္ဌာနာနိ ယာသန္တိ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာ, တာသံ အာပတ္တီနမ္ပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာသု အာပတ္တီသု။ အာပတ္တိယာ အင်္ဂန္တိ အာပတ္တိယာ ကာရဏံ။ ဧဝံ အာပတ္တိယာ အနင်္ဂံ ဒဿေတွာ တဿာယေဝ အင်္ဂံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကာယဝစီဝိညတ္တိဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ စလိတပ္ပဝတ္တာနန္တိ စလိတေန ဟေတုဘူတေန ပဝတ္တာနံ။ အထ ဝါ စလိတော စ ကာယော, ပဝတ္တာ စ ဝါစာတိ စလိတပ္ပဝတ္တာ, တာသံ စလိတပ္ပဝတ္တာနံ ကာယဝါစာနံ။ တဉ္စာတိ ကာယဝါစာနံ အညတရဉ္စ။ အဗျာကတန္တိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာပနတ္ထော။

အယမတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ တေနာတိ စိတ္တေန။ ‘‘ဣဒံ…ပေ… သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သဉ္ဇာနန္တောတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒဿ သုန္ဒရတ္ထံ သဟ အာကာရေန ဒဿေတိ။ ‘‘ဝီတိက္ကမ…ပေ… ကပ္ပေတွာ’’တိ ဣမိနာ စေစ္စာတိ ပဒဿ အတ္ထံ သဟ ဝိသေသနေန ဒဿေတိ။ ‘‘ဥပက္ကမဝသေန…ပေ… ပေသေတွာ’’တိ ဣမိနာ အဘိဝိတရိတွာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပါဠိယံ ယံသဒ္ဒေါဝီတိက္ကမဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ယံ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဝီတိက္ကမ’’န္တိ။ ‘‘အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ။ ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော တဿ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ။

အဗျာကတဝါရေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အကုသလဝါရံ အပေက္ခတိ။ တဿာတိ စိတ္တဿ။ အဇာနန္တောတိအာဒီနံ ပဒါနမတ္ထော အကုသလဝါရေ ဝုတ္တပဋိပက္ခဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော။ ယံ အာပတ္တာဓိကရဏန္တိအာဒီနံ ပဒါနမတ္ထော အကုသလဝါရေန သဒိသောယေဝ။

၂၂၄။ အယံ ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏန္တိအာဒီသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။

၉။ အဓိကရဏဝူပသမနသမထကထာ

၂၂၈။ စတုဝဂ္ဂကရဏေ ကမ္မေတိ သီမသမ္မုတိအာဒိကမ္မေ။ ပဉ္စဝဂ္ဂကရဏေတိ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဥပသမ္ပဒါဒိကမ္မေ။ ဒသဝဂ္ဂကရဏေတိ မဇ္ဈိမေသု ဇနပဒေသု ဥပသမ္ပဒကမ္မေ။ ဝီသတိဝဂ္ဂကရဏေတိ အဗ္ဘာနကမ္မေ။ ကမ္မပ္ပတ္တာတိ ကမ္မဿ ပတ္တာ ယုတ္တာ အနုရူပါ။

၂၃၀။ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ပဋိဂ္ဂဏှိတဗ္ဗံ။ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ စ ပန အတိက္ကာမေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘဏ္ဍကန္တိ စီဝရာဒိဘဏ္ဍကံ။ မာနနိဂ္ဂဟတ္ထာယာတိ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ မာနဿ နိဂ္ဂဟတ္ထာယ။ ကတိပါဟန္တိ ကတိပယာဟံ, ဒွီဟတီဟန္တိ အတ္ထော။

၂၃၁။ အနန္တာနိ စေဝ ဘဿာနီတိ ဧတ္ထ အနန္တသဒ္ဒေါ အပရိမာဏသဒ္ဒေန အတ္ထတော ဧကောတိ အာဟ ‘‘အပရိမာဏာနီ’’တိ။ ‘‘ဝစနာနီ’’တိ ဣမိနာ ဘဿသဒ္ဒေါ ဝစနပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မနိတဗ္ဗောတိ ကေန သမ္မနိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အပလောကေတွာ ဝါ’’တိအာဒိ။ ဣမိနာ အပလောကနကမ္မေန ဝါ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေန ဝါ သမ္မနိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။ အနန္တာနိ ဘဿာနိ ဓမ္မကထိကံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဗာဟတိ ပဋိသေဓေတိ ဣမာယ သမ္မုတိယာတိ ဥဗ္ဗာဟိကာ, တာယ။ ဧဝံ သမ္မတေဟိ ပန ဘိက္ခူဟိ ဝိနိစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိသုံ နိသီဒိတွာ တဿာယေဝ ပရိသာယ နိသီဒိတွာ ဝါတိ ယောဇနာ။ အညေဟီတိ သမ္မတဘိက္ခူဟိ အညေဟိ။

၂၃၃။ တတြဿာတိ ဧတ္ထ တတြ အဿာတိ ပဒဝိဘာဂံ ကတွာ တသဒ္ဒေါ ပရိသဝိသယော ပသိဒ္ဓဝိသယော, အဿသဒ္ဒေါ အာချာတိကောတိ အာဟ ‘‘တဿံ ပရိသတိ ဘဝေယျာ’’တိ။ ‘‘နေဝ သုတ္တံ အာဂတ’’န္တိ သာမညတော ဝုတ္တေပိ ‘‘နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ မာတိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘န မာတိကာ အာဂတာ’’တိ။ ဝိနယောပီတိ ခန္ဓကဝိနယောပိ။ ပိသဒ္ဒေန သုတ္တဝိဘင်္ဂံ အပေက္ခတိ။ ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယာတိ ဧတ္ထ ဆာယာသဒ္ဒေါ ပဋိဗိမ္ဗေ စ ပဘာယ စ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝါ’’တိ, ဗျဉ္ဇနပဋိဗိမ္ဗိကဗျဉ္ဇနပဘာဝန္တဘူတံ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ ဗျဉ္ဇနပဋိဗိမ္ဗဗျဉ္ဇနပဘာမတ္တမေဝ ဂဟေတွာတိ အဓိပ္ပါယော။ ‘‘ပဋိသေဓေတီ’’တိ ဣမိနာ ပဋိဗာဟသဒ္ဒေါ ပဋိသေဓတ္ထောယေဝ, န မဒ္ဒနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ပဋိဗာဟနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဇာတရူပရဇတခေတ္တဝတ္ထုပဋိဂ္ဂဟဏာဒီသူ’’တိအာဒိ။ ကိန္တိ ကေန ကာရဏေန, ကသ္မာ ကာရဏာ ဝါ။ ဣမေတိ ဇာတရူပါဒိပဋိဂ္ဂါဟကေ ဘိက္ခူ။ ကာရေထာတိ တုမှေ ကာရေယျာထ။ ဧယျာထဿ ဟိ ဧထာဒေသော။ ပုစ္ဆာယံ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ သုတ္တေတိ သုတ္တန္တပိဋကေ။ အပရော ဓမ္မကထိကော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမေသန္တိ ဩလမ္ဗေတွာ နိဝါသေန္တာနံ။ ဧတ္ထာတိ ဩလမ္ဗေတွာ နိဝါသနေ။

၂၃၄။ ဗဟုတရာ ဘိက္ခူတိ ဧတ္ထ ဒွိဂုဏတိဂုဏာဒိနာ အဓိကာ ဧဝ ဗဟုတရာ နာမာတိ အာဟ ‘‘ဧကေနပိ အဓိကာ ဗဟုတရာဝါ’’တိ။ ‘‘ကော ပန ဝါဒေါ’’တိအာဒိနာ ‘‘ဧကေနပီ’’တိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ ဂရဟတ္ထံ ဒဿေတိ။

တိဝိဓသလာကဂ္ဂါဟကထာ

၂၃၅။ သညတ္တိယာတိ ဧတ္ထ သညာပနံ သညတ္တိ, တဒတ္ထာယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သညာပနတ္ထာယာ’’တိ။ ဂူဟိတဗ္ဗောတိ ဂူဠှော, သောယေဝ ဂူဠှကော, သလာကဂ္ဂါဟော ကာတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဝရိတဗ္ဗောတိ ဝိဝဋော, သောယေဝ ဝိဝဋကော။ သဿ အတ္တနော ကဏ္ဏသမီပေ ဇပ္ပီယတိ ကထီယတီတိ သကဏ္ဏဇပ္ပေါ, သောယေဝ သကဏ္ဏဇပ္ပကော။ ‘‘နိမိတ္တသညံ အာရောပေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာယော ကတွာတိ ဧတ္ထ ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ သဏ္ဌာနဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ သုသဏ္ဌာနဒုသဏ္ဌာနာ သလာကာယော ကတွာတိ အတ္ထော။ တတောတိ ဝိသဘာဂကရဏတော ပရံ ဂဟေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗာပိ တာ သလာကာယောတိ ယောဇနာ။ ကတွာတိ ပက္ခိပနံ ကတွာ။ ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘အလဇ္ဇုဿန္နာယာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန။ ‘‘ယာဝတတိယ’’န္တိ ဣမိနာ ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ဥဒ္ဓံ ကဍ္ဎိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အတိရေကဇာတေတိ အဓမ္မဝါဒီဟိ အတိရေကတော ဇာတေ သတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယာဝတတိယမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ တတော ဦနေ ဧကဒွေဝါရေ ပန ကာ နာမ ကထာတိ ဒဿေတိ။

သကဏ္ဏဇပ္ပကေ ပန ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ သစေ သံဃတ္ထေရော ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောတိ သံဃတ္ထေရော။ ဝယောအနုပ္ပတ္တာတိ ပစ္ဆိမဝယံ အနုပ္ပတ္တာ။ ဧတန္တိ အဓမ္မဝါဒိသလာကံ။ အဿာတိ သံဃတ္ထေရဿ။ ဣတရာ သလာကာတိ အဓမ္မဝါဒိသလာကာဟိ အညာ ဓမ္မဝါဒိသလာကာ။ သောတိ သံဃတ္ထေရော။ တန္တိ ဓမ္မဝါဒိသလာကံ။ တတောတိ နေဝ အဝဗုဇ္ဈနကာရဏာ။ ဝုတ္တနယမေဝါတိ ဂူဠှကေ ဝုတ္တနယမေဝ။ ဝိဝဋော အတ္ထော ဣမဿာတိ ဝိဝဋတ္ထော။

တဿပါပိယသိကာဝိနယကထာ

၂၃၈။ ပါရာဇိကသာမန္တံ နာမာတိ ပါရာဇိကဿ အာသန္နံ နာမ။ အဒိန္နာဒါနာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန မနုဿဝိဂ္ဂဟ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပါရာဇိကေ သင်္ဂဏှာတိ။ နိဗ္ဗေဌယမာနန္တိ ဝေဌနရဟိတံ, တမေနံ ဘိက္ခုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမိနာ နိဗ္ဗေဌေန္တန္တိ ဧတ္ထ အန္တသဒ္ဒေါ မာနသဒ္ဒပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ အတိဝေဌေတီတိ ဧတ္ထ ကေဟိ အတိဝေဌေတီတိ အာဟ ‘‘ဣင်္ဃာယသ္မာတိအာဒိဝစနေဟီ’’တိ။ တေနာတိ စောဒကေန။ မန္တိ မမံ။ အာဟာတိ စုဒိတကော အာဟ။ ဧတဿာတိ အဝဇာနနပဋိဇာနနာဒိကာရကဿ ပါပိယဿ ပုဂ္ဂလဿ။ သီလဝါ ဘဝိဿတီတိ ပါပိယော ပုဂ္ဂလော သစေ သီလဝါ ဘဝိဿတိ။ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိန္တိ ပါပိယဘာဝတော ပဋိပ္ပဿမ္ဘနံ။ နော စေတိ သီလဝါ နော ဘဝိဿတိ စေ။ တထာ နာသိတောတိ တေန တဿ ပါပိယသိကကမ္မကရဏေန နာသံ ဂတော ဘဝိဿတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သမထက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ သမထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၅။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကံ

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာ

၂၄၃။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ မုဋ္ဌိကမလ္လာတိ မုဋ္ဌိကေန မထန္တိ အညမညံ ဟိံသန္တီတိ မုဋ္ဌိကမလ္လာ။ ဣမိနာ ပါဠိယံ ပဒဿ ဟေဋ္ဌုပရိယံ ဒဿေတိ။ ဂါမမုဒဝါတိ ဧတ္ထ ဆဝိရာဂမဏ္ဍနာနုယုတ္တေန မုဒေါ မောဒနံ ဧတေသမတ္ထီတိ မုဒဝါ, ဂါမေ ဝသန္တာ မုဒဝါ ဂါမမုဒဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆဝိရာဂမဏ္ဍနာနုယုတ္တာ နာဂရိကမနုဿာ’’တိ။ ‘‘ဝဏ္ဏဝါ အဟေသု’’န္တိ- အာဒီသု (ပါရာ။ ၁၉၃၊ ပါစိ။ ၆၇) ဝိယ ဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ထမ္ဘေတိ ဧတ္ထ န ယတ္ထ ကတ္ထစိ ထမ္ဘော ဟောတိ, အထ ခေါ နှာနတိတ္ထေ နိခဏိတွာ ဌပိတထမ္ဘောယေဝါတိ အာဟ ‘‘နှာနတိတ္ထေ နိခဏိတွာ ဌပိတတ္ထမ္ဘေ’’တိ။

ဣဋ္ဌကာသိလာဒါရုကုဋ္ဋာနန္တိ ဣဋ္ဌကာကုဋ္ဋသိလာကုဋ္ဋဒါရုကုဋ္ဋာနံ။ အဋ္ဌပဒါကာရေနာတိ အဋ္ဌပဒဖလကာကာရေန။ ရာဇိယောတိ လေခါယော။ တတ္ထာတိ အဋ္ဋာနေ, အာကိရိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကောတိ ဂန္ဓဗ္ဗာနံ ဝီဏာဟတ္ထော ဝိယာတိ ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကော။ ဒါရူဟိ ကတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒါရုမယဟတ္ထေနာ’’တိ။ တေနာတိ ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထေန, ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကုရုဝိန္ဒကပါသာဏစုဏ္ဏာနီတိ ဧဝံနာမကဿ ပါသာဏဿ စုဏ္ဏာနိ။ တန္တိ ကတဂုဠိကကလာပကံ, ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဂ္ဂယှာတိ အညမညဿ သရီရေ ဒဠှံ ဂဟေတွာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညမညံ သရီရေန သရီရ’’န္တိ။ မကရဒန္တကေတိ မကရနာမကဿ မစ္ဆဿ ဒန္တသဒိသေ ဒန္တေ။ မလ္လကမူလသဏ္ဌာနေနာတိ ခေဠပဋိဂ္ဂဟပါဒသဏ္ဌာနေန။ ဂိလာနဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အဂိလာနဿ ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။

၂၄၄။ ဒန္တေတိ မကရဒန္တေ။ အကတံ မလ္လကံ အကတမလ္လကံ။ ကပါလခဏ္ဍံ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော။ ကာသဖုလ္လဝိရဟိတတ္တာ ဝတ္ထဝဋ္ဋိ ဥက္ကာသိကာ နာမ။ နတ္ထိ ကာသံ ဖုလ္လမေတိဿာတိ ဥက္ကာသာ, သာ ဧဝ ဥက္ကာသိကာ။ ယဿ ကဿစီတိ ဂိလာနာဂိလာနဿ ဝါ ဇရာဒုဗ္ဗလတရုဏဗလဝဿ ဝါ။ ပိဋ္ဌိန္တိ ပိဋ္ဌိယံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော။ ပါဏိတလဿ ပုထုဋ္ဌာနံ ပုထုပါဏိ, တေန ကတံ ပုထုပါဏိကံ, ဟတ္ထပရိကမ္မံ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟတ္ထပရိကမ္မံ ဝုစ္စတီ’’တိ။ သဗ္ဗေသန္တိ နှာယန္တာနံ ဝါ အနှာယန္တာနံ ဝါ သဗ္ဗေသံ။

၂၄၅။ ကဏ္ဏတောတိ ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒတော။ မုတ္တောလမ္ဗကာဒိဝလ္လိသဒိသတ္တာ ဝလ္လိကာ နာမ။ ပလမ္ဗကသုတ္တန္တိ ပရိမုဉ္စိတွာ လမ္ဗိယတိ အနေနာတိ ပလမ္ဗကံ, တမေဝ သုတ္တံ ပလမ္ဗကသုတ္တံ။ ဝလယန္တိ နိယုရံ။

၂၄၆။ ဒွီဟိ မာသေဟိ နိယုတ္တံ ဒုမာသိကံ။ ဒွေ အင်္ဂုလာနိ ဧတဿာတိ ဒုဝင်္ဂုလံ, ကေသော။ ဥဘယေနပီတိ ဒုမာသိကဒုဝင်္ဂုလသင်္ခါတေန ဥဘယေ- နပိ။ အယမ္ပိ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါဝ ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ။ တတောတိ ဒုမာသိကဒုဝင်္ဂုလတော။

ဩသဏ္ဌေန္တီတိ ဧတ္ထ ဩလိခိတွာ သမံ ပတိဋ္ဌာပေန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩလိခိတွာ သန္နိသီဒါပေန္တီ’’တိ။ ဒန္တမယာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန အဋ္ဌိမယာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ဟတ္ထဖဏေနာတိ ဟတ္ထသင်္ခါတေန ဖဏေန။ စိက္ခလ္လေနာတိ စိက္ခလ္လသဒိသေန နိယျာသေန။ ဥဒကတေလေနာတိ ဧတ္ထ ဥဒကဉ္စ တေလဉ္စာတိ စ ဥဒကသင်္ခါတေန တေလေနာတိ စ အတ္ထံ နိဝတ္တေန္တော အာဟ ‘‘ဥဒကမိဿကေန တေလေနာ’’တိ။ ဣမိနာ ဥဒကေန မိဿကံ တေလံ ဥဒကတေလန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဥဋ္ဌလောမေတိ ဥဋ္ဌိတလောမေ။ ဟတ္ထံ တေမေတွာတိ ဟတ္ထံ ဥဒကတေလေန တေမေတွာ။ ဥဏှာဘိတတ္တရဇောကိဏ္ဏသိရာနမ္ပီတိ ဥဏှေန အဘိတတ္တော စ ရဇေဟိ ဩကိဏ္ဏသိရော စ ဥဏှာဘိတတ္တရဇောကိဏ္ဏသိရာ, အထ ဝါ ဥဏှေန အဘိတတ္တော သိရော ဧတေသန္တိ ဥဏှာဘိတတ္တသိရာ, ရဇေဟိ ဩကိဏ္ဏော သိရော ဧတေသန္တိ ရဇောကိဏ္ဏသိရာ, ဥဏှာဘိတတ္တသိရာ စ ရဇောကိဏ္ဏသိရာ စ ဥဏှာဘိတတ္တရဇောကိဏ္ဏသိရာ, ပုဗ္ဗပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေါ, တေသမ္ပိ။ အလ္လဟတ္ထေနာတိ အဒ္ဒဟတ္ထေန, အယမေဝ ဝါ ပါဌော။

၂၄၇။ ယေသု ကံသပတ္တာဒီသု မုခနိမိတ္တံ ပညာယတိ, သဗ္ဗာနိ တာနိ ကံသပတ္တာဒီနိပီတိ ယောဇနာ။ ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ အာဒါသေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဉ္ဆဝိ နု ခေါတိ သဉ္ဇာတာ ဆဝိ နု ခေါ, အဟံ ဇိဏ္ဏော အမှိ နု ခေါ, နောတိ ယောဇနာ။

မုခံ အာလိမ္ပန္တီတိ ဧတ္ထ ကေဟိ အာလိမ္ပန္တီတိ အာဟ ‘‘ဝိပ္ပသန္နဆဝိရာဂကရေဟိ မုခလေပနေဟီ’’တိ။ ‘‘မနောသိလာယာ’’တိ ဣမိနာ မနောသိလာ ဧဝ မနောသိလိကာတိ ဒဿေတိ။ တာနီတိ လဉ္ဆနာနိ။ ဟရိတာလာဒီဟိပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ မနောသိလိကာယ ဧဝ, အထ ခေါ ဟရိတာလာဒီဟိပီတိ ဒဿေတိ။

၂၄၈။ န ဘိက္ခဝေ နစ္စံ ဝါတိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ နိစ္စာပေန္တဿ ဝါတိ ပရေဟိ နစ္စာပေန္တဿ ဝါ။ သာဓုဂီတန္တိ သုန္ဒရံ အနိစ္စတာဒိပဋိသံယုတ္တံ ဂီတံ, သဇ္ဇနာနံ ဝါ။ ဒန္တဂီတမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယန္တိ ဂီတံ။ ပုဗ္ဗဘာဂေတိ ဂါယနတော ပုဗ္ဗဘာဂေ။ ဂါယာပေန္တဿာပီတိ ပရေဟိ ဝါ ဂါယာပေန္တဿာပိ။ ယံ ပနာတိ ကိရိယာပရာမသနံ။ ယံ ပဟရတိ, တတ္ထ ပဟရဏေ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗန္တိ အခိလံ နစ္စဂီတဝါဒိတံ။ ပဿတောတိ ပဿန္တဿ စ သုဏန္တဿ စ။ သဝနမ္ပိ ဟိ ဧကသေသေန ဝါ သာမညနိဒ္ဒေသေန ဝါ ပဿနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ။ ဝိဟာရတောတိ အနစ္စအဂီတအဝါဒိတဋ္ဌာနဝိဟာရတော။ ဝိဟာရန္တိ နစ္စဂီတဝါဒိတဋ္ဌာနဝိဟာရံ။ အသနသာလာယာတိ ဂါမေ ဌိတာယ အသနသာလာယ။

၂၄၉။ သရကိရိယန္တိ သရဿ ကိရိယံ။ ဣမိနာ သရကုတ္တိန္တိ ဧတ္ထ သရဿ ကရဏံ သရကုတ္တီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ အလဒ္ဓံ သမာဓိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ပစ္ဆိမာ ဇနတာတိ ဧတ္ထ သမူဟိံ အဝယဝံ ဝိနာ သမူဟဿ အဝယဝိနော အဘာဝါ တာပစ္စယော သွတ္ထောပိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပစ္ဆိမော ဇနော’’တိ။ တံ တံ ဝတ္တန္တိ သုတ္တန္တဝတ္တာဒိံ တံ တံ ဝတ္တံ။ အက္ခရာနိ ဝိနာသေတွာတိ အညထာ ဝတ္တဗ္ဗာနိ အက္ခရာနိ အညထာ ဝဒနေန စ ဒီဃာဒီနိ ရဿာဒိဝဒနေန စ ဝိနာသေတွာ။ ဓမ္မေ ပနာတိ ဧတ္ထ သဒ္ဒေါ ပန ဝိသေသဇောတကော။ ဂီတတော ဝိသေသောဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဟိ အတ္ထော။ သုတ္တန္တဝတ္တန္တိ သုတ္တန္တဿ ဥစ္စာရဏံ ဝတ္တံ။ ဧသေဝ နယော ‘‘ဇာတကဝတ္တံ ဂါထာဝတ္တ’’န္တိ ဧတ္ထာပိ။ တန္တိ ဝတ္တံ။ ယဒိ ပန တံ ဝိနာသေတွာ အတိဒီဃံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဧဝံ သတိ ယထာ သုတ္တန္တဝတ္တာဒီနိ ဟောန္တိ, တထာ ကထံ ဒဿေတဗ္ဗာနီတိ အာဟ ‘‘စတုရဿေန ဝတ္တေနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ စတုရဿေန ဝတ္တေနာတိ ပရိပုဏ္ဏေန ဥစ္စာရဏဝတ္တေန။ ပရိမဏ္ဍလာနီတိ သမန္တတော မဏ္ဍလာနိ ဗိမ္ဗာနိ ပုဏ္ဏာနီတိ အတ္ထော။ ‘‘သရေန ဘဏိတ’’န္တိ ဣမိနာ သရဘညန္တိ ဧတ္ထ သရေန ဘဏိတဗ္ဗန္တိ သရဘညန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ သရဘညေ ကိရ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တရင်္ဂဝတ္ထာဒီနံ ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ (ဝဇိရ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၂၄၉၊ သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၃။၂၄၉၊ ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၂။၂၄၈-၉) ဧတရဟိ နတ္ထိ။ ဒွတ္တိံသဝတ္တာနီတိ စ သင်္ချာမတ္တမေဝ အတ္ထိ, န သင်္ချေယျံ။ တသ္မာ ဋီကာသု (သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၃။၂၄၉၊ ဝဇိရ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ။ ၂၄၉) ‘‘တရင်္ဂဝတ္တာဒီနံ ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ နဋ္ဌပယောဂါနီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အတ္ထီတိ သံဝိဇ္ဇန္တိ။ အယဉှိ အတ္ထိသဒ္ဒေါ နိပါတော။ တေသူတိ ဒွတ္တိံသဝတ္တေသု။ ယန္တိ ဝတ္တံ။ ဥစ္စာရဏဝိဓာနာနိ နဋ္ဌပယောဂါနိပိ တေသံ သဗ္ဗေသံ သာမညလက္ခဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗေသ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ သဗ္ဗေသန္တိ ဒွတ္တိံသဝတ္တာနံ, လက္ခဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အဝိနာသေတွာ’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ဝိကာရံ အကတွာ’’တိ။ တတ္ထ ဝိကာရကရဏံ နာမ ယတ္တကာဟိ မတ္တာဟိ အက္ခရံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ, တတော အဓိကမတ္တာယုတ္တံ ကတွာ ကထနံ, တထာ အကတွာ သမဏသာရုပ္ပေန စတုရဿေန နယေန ပဝတ္တနံယေဝ လက္ခဏန္တိ အတ္ထော။

ဗာဟိရလောမိံ ဥဏ္ဏိန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဗာဟိရလောမိ’’န္တိ ပဒံ ဘာဝနပုံသကန္တိ အာဟ ‘‘ဥဏ္ဏလောမာနိ ဗဟိ ကတွာ’’တိ။ ‘‘ဥဏ္ဏပါဝါရ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဏ္ဏီတိ ဧတ္ထ ဥတ္တရပဒလောပံ ဒဿေတိ။ အထ ဝါ ပါဝါရပဒေန ဥဏ္ဏာ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဥဏ္ဏီတိ ကတွာ တဒ္ဓိတပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ ‘‘တထာ ဓာရေန္တဿ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဝစနဿ အတ္ထာပတ္တိနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘လောမာနိ အန္တော ကတွာ ပါရုပိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ။

၂၅၁။ အင်္ဂဇာတံ ဆိန္ဒန္တဿေဝါတိ အင်္ဂဇာတမေဝ ဆိန္ဒန္တဿာတိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ အင်္ဂဇာတံ ဆိန္ဒန္တဿ ထုလ္လစ္စယမေဝါတိ ယောဇနာ။ အဟိကီဋဒဋ္ဌာဒီသု နိမိတ္တဘူတေသု ဆိန္ဒန္တဿာတိ ယောဇနာ။

၂၅၂။ ဥပ္ပန္နာ ဟောတီတိ ပဋိလာဘဝသေန ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ။ ဥပ္ပန္နဘာဝံ ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘သော’’တိအာဒိ။ တတ္ထ သောတိ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ, ကီဠတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ သေဋ္ဌိဿ။ ဣဒံ ပဒံ ‘‘ဇာလေ’’တိ ပဒေ သာမျတ္ထဆဋ္ဌီ, ‘‘ဥပ္ပန္နာ ဟောတီ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ။ တန္တိ စန္ဒနဂဏ္ဌိံ။ အဿာတိ သေဋ္ဌိဿ။ ဣဒံ ပဒံ ‘‘ပုရိသာ’’တိ ပဒေ သာမျတ္ထဆဋ္ဌီ, ‘‘အဒံသူ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ။ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓီတိ ဝိဝိဓံ, ဝိကာရံ ဝါ ကုဗ္ဗနဝသေန ပဝတ္တာ ဣဒ္ဓိ (ပဋိ။ မ။ ၃။၁၂-၁၆၊ ဝိသုဒ္ဓိ။ ၂။၃၆၉-၃၇၃)။ အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓီတိ အဓိဋ္ဌာနဝသေန ပဝတ္တာ ဣဒ္ဓိ (ပဋိ။ မ။ ၃။၁၂-၁၆၊ ဝိသုဒ္ဓိ။ ၂။၃၆၉-၃၇၃)။

ဂိဟီ ဥပနာမေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဗျဉ္ဇနံ ကတွာတိ ဗျဉ္ဇနံ ပက္ခိပနံ ကတွာ။ တန္တိ သုဝဏ္ဏတဋ္ဋိကာဒိံ။ အာမသိတုမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ပဋိဂ္ဂဏှိတုန္တိ ဒဿေတိ။ သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ ပနသဒ္ဒတ္ထော။ သံဃိကပရိဘောဂေန ပနာတိ ဟိ အတ္ထော။ ဂိဟိဝိကဋာနိ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော။ ဂိဟိဝိကဋာနိ ဘာဇနာနိပိ ဝဋ္ဋန္တီတိ ဟိ အတ္ထော။ ကံသလောဟဝဋ္ဋလောဟာနံ သဘာဂတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ကံသ…ပေ… သင်္ဂဟိတော’’တိ။

၂၅၃။ ‘‘လိခိတု’’န္တိ ဧတံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ပကတိမဏ္ဍလန္တိ ဧတ္ထ ကိံ မကရဒန္တမတ္တမ္ပိ အစ္ဆိန္နမဏ္ဍလန္တိ အာဟ ‘‘မကရဒန္တစ္ဆိန္နကမဏ္ဍလမေဝါ’’တိ။

၂၅၄။ ပဟရိတွာတိ အာဝဋ္ဋနတော အညမညံ ပဟရိတွာ။ တယော ပတ္တေ ဥပရုပရိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘူမိအာဓာရကော နာမ ဘူမိယာ အာသန္နော ဒန္တာဒီဟိ ကတော ဝလယာဓာရကော။ ဒါရုအာဓာရကော နာမ ဧကဒါရုနာ ကတော အာဓာရကော။ ဒဏ္ဍာဓာရကော နာမ စတုဒဏ္ဍတော ပဋ္ဌာယ ဗဟူဟိ ဒဏ္ဍေဟိ ကတော အာဓာရကော။ တတ္ထာတိ ဘမကောဋိသဒိသဒါရု အာဓာရကတိဒဏ္ဍကာဓာရေသု။ ဂဟေတွာ ဧဝါတိ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဧဝ, ဧကမေဝ ဌပေတဗ္ဗံ ဣတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။

တတ္ထေဝါတိ မိဍ္ဎန္တေယေဝ။ ဝိတ္ထိဏ္ဏာယာတိ ဝိတ္ထာရာယ။ ဗာဟိရပဿေတိ ကုဋ္ဋဿ ဗာဟိရပဿေ။ ကတာယာတိ ကုဋ္ဋဿ ထိရဘာဝတ္ထံ ကတာယ။ ဧတ္ထာတိ ပရိဘဏ္ဍန္တေ။

ယံ ဝတ္ထံ ပတ္ထရိတွာ ပတ္တော ဌပိယတီတိ ဝတ္ထံ စောဠကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ တသ္မိံ ပနာတိ စောဠကေ ပန။ ယတ္ထာတိ ယဿံ ဝါလိကာယံ။ န ဒုဿတီတိ ပတ္တော န ဒုဿတိ။ ပတ္တမာဠကန္တိ ပတ္တဿ ဌပနတ္ထာယ ကတံ အဋ္ဋံ။ ဘဏ္ဍကုက္ခဠိကာတိ ပတ္တာဒိဘဏ္ဍကာနံ ပက္ခိပနာ ဥက္ခဠိကာ။ ယတ္ထ ကတ္ထစီတိ ဘိတ္တိခီလာဒိကေ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ။ လဂ္ဂေန္တဿာတိ ပတ္တံ ထဝိကာယ လဂ္ဂေန္တဿ။ နိသီဒနသယနတ္ထံ ဝါ ကတံ ဟောတူတိ ယောဇနာ။ အညေနာတိ ပတ္တတော အညေန။ အဋ္ဋကဆန္နေနာတိ အဋ္ဋပတိရူပေန, အဋ္ဋကသဒိသေနာတိ အတ္ထော။ တတ္ထာတိ အဋ္ဋကဆန္နေန ဌပိတေ မဉ္စပီဌေ။ အံသေ ဗဒ္ဓိယတိ အနေနာတိ အံသဗဒ္ဓေါ, သောယေဝ အံသဗဒ္ဓကော, တေန လဂ္ဂေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဆတ္တေ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘတ္တေန ပူရော ဘတ္တပူရော, ပတ္တော။ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတေ ဆတ္တေ ဝါ အဋ္ဋကံ ကတွာ ဌပိတေ ဆတ္တေ ဝါတိ ယောဇနာ။ ယော ကောစိ ဘတ္တပူရောပိ တုစ္ဆပတ္တောပီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၂၅၅။ ယဿာတိ ဘိက္ခုနော။ ဟတ္ထေ ပတ္တော အတ္ထိ, သော ဧဝ ဘိက္ခု ပတ္တဟတ္ထော န ဟောတိ, အပိစ ခေါ ပန ဟတ္ထေ ဝါ ပိဋ္ဌိပါဒေ ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သရီရာဝယဝေ ပတ္တသ္မိံ သတီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော အနန္တရဝါကျေပိ။ ဣမေဟိ ဝါကျေဟိ ‘‘ပတ္တဟတ္ထော’’တိ စ ‘‘ကဝါဋံ ပဏာမေတု’’န္တိ စ ဥပလက္ခဏမတ္တမေဝါတိ ဒဿေတိ။ သူစိံ ဝါ အဝါပုရိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကုဉ္စိကာယ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ ‘‘သရီရာဝယဝေနာ’’တိ ပဒံ အပေက္ခတိ။

လာဗုကဋာဟန္တိ လမ္ဗတီတိ လာဗု, လာဗုယာ ကဋာဟံ လာဗုကဋာဟံ။ ‘‘တာဝကာလိက’’န္တိ ဣမိနာ ဧကဝါရမေဝ တေန အာမိသံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။ ဃဋိကပါလန္တိ ဘာဇနကပါလံ။ အဘုံ မေတိ အဝဍ္ဎိ မယှံ, ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ အတ္ထော။ ‘‘အဘု မေ’’တိ (မ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၁၄၉၊ မ။ နိ။ ဋီ။ ၂။၁၄၉) ဝတ္တဗ္ဗေ နိဂ္ဂဟိတာဂမဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ဥတြာသဝစနန္တိ ဥတြာသေန ဝစနကာရဏံ ပဒံ။ ဒိန္နကမေဝါတိ ပရေဟိ ဒိန္နကမေဝ အာမိသန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

စမ္ဗေတွာတိ မုခေန စမ္ဗေတွာ။ အပဝိဒ္ဓါမိသာနီတိ ဆဍ္ဍိတာနိ အာမိသာနိ။ ဧတေသူတိ စလကာဒီသု။ အနုစ္ဆိဋ္ဌံ သုဒ္ဓပတ္တန္တိ နတ္ထိ ဥစ္ဆိဋ္ဌော ဧတ္ထာတိ အနုစ္ဆိဋ္ဌော, သုဒ္ဓပတ္တော, တံ။ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေနာတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌော ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌော, သောယေဝ ဟတ္ထော ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထော, တေန။ ဝါမဟတ္ထေန အာသိဉ္စိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ သုဒ္ဓပတ္တေ။ ဧတ္တာဝတာပီတိ ဧတ္တကေန ဧကဥဒကဂေဏ္ဍုသဂဟဏမတ္တေနာပိ။ သောတိ သုဒ္ဓပတ္တော။ ဟတ္ထံ ပနာတိ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထမ္ပိ။ ပနသဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော။ ယံ အဋ္ဌိံ ဝါ ယံ စလကံ ဝါတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ မစ္ဆမံသဖလာဒီသု။ တန္တိ အဋ္ဌိစလကံ။ ယံ ပနာတိ အဋ္ဌိစလကာဒိံ ပန, ပဋိခါဒိတုကာမောတိ သမ္ဗန္ဓော, ပုန ခါဒိတုကာမောတိ အတ္ထော။ တတ္ထေဝါတိ ပတ္တေ ဧဝ။ ကတွာတိ ဌပနံ ကတွာ။ ယံ ကိဉ္စိ အဋ္ဌိကဏ္ဋကာဒိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၂၅၆။ သတ္ထကဝေဌနကန္တိ သတ္ထကဿ ဝေဌနကရဏံ။ ပိပ္ဖလိကံ ဝါ ဒဏ္ဍသတ္ထကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ ပိပ္ဖါလေတိ ဧတာယာတိ ပိပ္ဖလိ, သာယေဝ ပိပ္ဖလိကံ။ အညမ္ပီတိ ပိပ္ဖလိကတော အညမ္ပိ။ ယံကိဉ္စိ ဒဏ္ဍံ ယောဇေတွာ ကတသတ္ထကံ ဝါ ဒဏ္ဍသတ္ထကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ဒဏ္ဍေန ယောဇိတံ သတ္ထကံ ဒဏ္ဍသတ္ထကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

မလဂ္ဂဟိတာတိ အယမလဂ္ဂဟိတာ။ ကိဏ္ဏေနာတိ မဒိရာဒိဗီဇေန ကိဏ္ဏေန။ တေနာတိ ပါသာဏစုဏ္ဏသင်္ခါတေန သရိတကေန။ မက္ခေတုန္တိ သူစိံ မက္ခေတုံ။ မက္ခိတမဓုသိတ္ထကံ တံ သရိတကံ ပရိဘိဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ မဓုသိတ္ထကပိလောတိကန္တိ မဓုသိတ္ထကေန မက္ခိတံ ပိလောတိကံ။ တတ္ထာတိ နိဿေဏိယံ။ ယာယ ရဇ္ဇုယာ ကထိနေ ဗန္ဓန္တိ, သာ ရဇ္ဇု ကထိနရဇ္ဇု နာမာတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ ဒီဃဿ ဘိက္ခုနော ပမာဏေန ကတေ ကထိနေ။ ဒဏ္ဍကေတိ ကထိနဒဏ္ဍကမှိ။ တဿာတိ ဒီဃဿ ဘိက္ခုနော ပမာဏေန ကတဿ ကထိနဿ။ ဣတရဿ ဘိက္ခုနောတိ ဒီဃဘိက္ခုတော ဣတရဿ ရဿဘိက္ခုနော။

ဒဏ္ဍကထိနပမာဏေန ကတဿ ကဋသာရကဿာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဒုဂုဏကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပိဒလကန္တိ ဒုဂုဏကရဏသင်္ခါတဿ ကိရိယာ- ဝိသေသဿ နာမန္တိ ဒဿေတိ။ ဝိနန္ဓနရဇ္ဇုန္တိ ဝိသေသေန နဟိယတိ ဗန္ဓိယတိ ဧတာယာတိ ဝိနန္ဓနာ, သာယေဝ ရဇ္ဇု ဝိနန္ဓနရဇ္ဇု, တမေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိနန္ဓိတုံ ရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဝိနန္ဓနသုတ္တကန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ တေန သုတ္တကေနာတိ ဝိနန္ဓနသုတ္တကေန။ တတ္ထာတိ ခုဒ္ဒကနိဿေဏိယံ ကာစိ သုတ္တန္တရိကာယောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပမာဏသညာကရဏန္တိ သုတ္တန္တရိကပမာဏဿ သညာကရဏံ။ ကာဠသုတ္တေန သညာကရဏံ ဝိယ ဟလိဒ္ဒိသုတ္တေန သညာကရဏန္တိ ယောဇနာ။ အင်္ဂုလိယာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တီတိ ဧတ္ထ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှန္တီ’’တိ ပဒဿ ‘‘အင်္ဂုလိယာ’’တိ ကရဏဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ ကမ္မဿ အဝုတ္တတ္တာ တဿ ကမ္မံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သူစိမုခ’’န္တိ။ အင်္ဂုလိကောသကန္တိ အင်္ဂုလိကဉ္စုကံ။

၂၅၇။ ပါတိစင်္ကောဋကာဒိန္တိ ဧတ္ထ ပါတိ နာမ ပဋိဂ္ဂဟသဏ္ဌာနေန ကတော သူစိအာဒိဘဏ္ဍဋ္ဌပနော ဘာဇနဝိသေသော။ အာကိရိတွာတိ ပက္ခိပိတွာ။ ဩဓုနိတွာတိ ပပ္ဖေါဋေတွာ။ ဃနဒဏ္ဍကန္တိ နိရန္တရဒဏ္ဍကံ။ အန္တောကတွာတိ ကထိနဿ အန္တောကတွာ။

၂၅၈။ ဝိနန္ဓိတွာတိ စောဠကေန ဝိနန္ဓိတွာ။

၂၅၉။ အပရိဿာဝနကဿေဝ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ။ ယော ပန ယာစတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ မဇ္ဈေဒဏ္ဍကေတိ ဒဏ္ဍကဿ မဇ္ဈေ။ ဥဒကန္တိ အကပ္ပိယဥဒကံ။ တန္တိ ဥဒကံ။ ယန္တိ ပရိဿာဝနံ။ ဥဒကံ ပရိသုဒ္ဓံ ဟုတွာ သဝတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတိ အနေနာတိ ပရိဿာဝနံ။ ယံ ဥဒကေ ဩတ္ထရိတွာ ဃဋေန ဥဒကံ ဂဏှန္တိ, တံ ဩတ္ထရကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တံ ဟီ’’တိအာဒိ။ တန္တိ ပရိဿာဝနံ, ဗန္ဓိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသူတိ စတူသု ခါဏုကေသု။ သဗ္ဗပရိယန္တေတိ သဗ္ဗပရိဿာဝနဿ ပရိယန္တေ မောစေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဩတ္ထရိတွာတိ ဩဂါဟေတွာ။ စီဝရကုဋိကာတိ စီဝရေန ကတာ ကုဋိကာ, သာ မကသာနံ ပရိတ္တာဏတ္ထံ ကတတ္တာ မကသကုဋိကာတိ ဝုစ္စတိ။

၂၆၀။ သေမှာဒိဒေါသုဿန္နကာယာတိ သေမှာဒိဒေါသေဟိ ဥဿန္နကာယာ။ အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘောတိ ကဝါဋတ္ထမ္ဘော။ ယတ္ထာတိ အဂ္ဂဠတ္ထမ္ဘေ။ တတ္ထာတိ ဒွါရဗာဟာယ။ တတ္ထာတိ အဂ္ဂဠပါသကေ။ ဓူမော နိက္ခမတိ ဧတေနာတိ ဓူမနေတ္တော, ဆိဒ္ဒေါ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဓူမနိက္ခမန- ဆိဒ္ဒ’’န္တိ။ ‘‘ဂန္ဓေဟီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝါသေတု’’န္တိ ပဒဿ ကရဏံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဥဒကဋ္ဌပနဋ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ ဥဒကဋ္ဌာနန္တိ ဧတ္ထ ဥဒကဿ ဌပနံ ဌာနံ ဥဒကဋ္ဌာနန္တိ မဇ္ဈေပဒလောပသမာသံ ဒဿေတိ။ တတ္ထာတိ ဥဒကဋ္ဌာနေ။ ကောဋ္ဌကောတိ ဧတ္ထ န ယတ္ထ ကတ္ထစိ, ယဿ ကဿစိ ဝါ ကောဋ္ဌကော ဟောတိ, အပိ စ ခေါ ပန ဒွါရေ ဧဝ, ဒွါရဿေဝ ဝါ ကောဋ္ဌကောတိ အာဟ ‘‘ဒွါရကောဋ္ဌကော’’တိ။

၂၆၁။ ပရိကမ္မန္တိ ပိဋ္ဌိအာဒိပရိကမ္မံ။ ပဋိစ္ဆာဒိယတိ ဣမာယာတိ ပဋိစ္ဆာဒိ, ဝတ္ထမေဝ ပဋိစ္ဆာဒိ ဝတ္ထပဋိစ္ဆာဒိ။ ဥဒကံ န ဟောတီတိ ဧတ္ထ ပါနောဒကံ နိဝတ္တေန္တော အာဟ ‘‘နှာနောဒကံ န ဟောတီ’’တိ။

၂၆၂။ ပဏ္ဏိကာနံ တုလံ ဝိယ ဥဒကဥဗ္ဗာဟနကတုလန္တိ ယောဇနာ။ ဒီဃဝရတ္တာဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန ရဇ္ဇု အာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ အရဟတ္ထဃဋိယန္တံ နာမ စက္ကသဏ္ဌာနံ အနေကာရံ အရေ အရေ ဃဋာနိ ဗန္ဓိတွာ ဧကေန ဝါ ဒွီဟိ ဝါ ပရိဗ္ဘမိယမာနံ ယန္တံ။ အရသင်္ခါတေသု ဟတ္ထေသု ဃဋာ ဗန္ဓိတဗ္ဗာ ဧတ္ထာတိ အရဟတ္ထဃဋိ, တမေဝ ယန္တံ အရဟတ္ထဃဋိယန္တံ။ စမ္မဘာဇနန္တိ စမ္မမယံ ဘာဇနံ။ အပရိက္ခိတ္တာ ဟောတီတိ စန္ဒနိကာ အပါကာရာ ဟောတိ။ ဥဒကပုဉ္ဇနံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တသ္မိန္တိ ဥဒကပုဉ္ဇနေ။ ‘‘ဥဒကပုဉ္ဇနီ’’တိပိ ပါဌော။ ဧဝံ သတိ တာယ ဥဒကပုဉ္ဇနိယာတိ အတ္ထော။ ပစ္စုဒ္ဓရိတုန္တိ အပနေတုံ။

၂၆၃။ အာ သမန္တတော ဝိဒ္ဓံ ပက္ခပါသကမေတ္ထာတိ အာဝိဒ္ဓပက္ခပါသကံ။ မဏ္ဍလေတိ ကဏ္ဏိကမဏ္ဍလမှိ။ ကတံ ကူဋဉ္စ ဆဒနဉ္စ ဧတ္ထာတိ ကတကူဋစ္ဆဒနံ, ဇန္တာဃရံ, တဿ။ ဧတန္တိ ‘‘နိလ္လေခဇန္တာဃရ’’န္တိ ဧတံ နာမံ။ ‘‘စတ္တာရော မာသေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘စတုမာသ’’န္တိ ဒိဂုသမာသဿ ဝါကျံ ဒဿေတိ။

၂၆၄။ နမတကန္တိ ဧတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနမတကတော (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၅၆) ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဠကလောမေဟီ’’တိအာဒိ။ အဝါယိမန္တိ ဝါယိတွာ န ကတံ။ စမ္မခဏ္ဍပရိဟာရေနာတိ စမ္မခဏ္ဍံ ဝိယ အဓိဋ္ဌာနဝိကပ္ပနအပနယနေန, ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။ ပေဠာယာတိ အဋ္ဌံသာဒိအာကာရေန ကတာယ မဉ္ဇူသာယ။ ဧတန္တိ ‘‘အာသိတ္တကူပဓာန’’န္တိ ဧတံ နာမံ။ ဒါရုမယာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န တမ္ဗလောဟရဇတမယာ ဧဝါတိ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထေဝါတိ မဠောရိကာယမေဝ။ အာဓာရကသင်္ခေပဂမနတောတိ အာဓာရကေ သင်္ခေပံ ဂမနတော။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ပုဗ္ဗေ ပတ္တရက္ခနတ္ထံ အာဓာရကော အနုညာတော, ဣဒါနိ ဘုဉ္ဇနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧကော ဘိက္ခု ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သေသကန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဖလပူဝေဟိ သေသကံ။ တသ္မိံ ခဏေတိ တသ္မိံ ဘုဉ္ဇနက္ခဏေ။

၂၆၅။ ဧကေကေနပိ အင်္ဂေနာတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော, တတော ပန အဓိကေဟိ အင်္ဂေဟိ ပဂေဝါတိ ဟိ အတ္ထော။ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ နိက္ကုဇ္ဇိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ဥပါသကဿ။ န ဂဟေတဗ္ဗောတိ သံဃေန န ဂဟေတဗ္ဗော။ အသုကဿ ဥပါသကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥက္ကုဇ္ဇနကာလေတိ ပတ္တဿ ဥက္ကုဇ္ဇနကာလေ။ ယာစာပေတွာတိ ပတ္တနိကုဇ္ဇိတေန ဥပါသကေန ယာစာပေတွာ။ ဟတ္ထပါသန္တိ သံဃဿ ဟတ္ထပါသံ။

၂၆၈။ ပုရက္ခတွာတိ ဧတ္ထ ပုရသဒ္ဒဿ အဂ္ဂတ္ထဘာဝဉ္စ ကရသဒ္ဒဿ ခါဒေသဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဂ္ဂတော ကတွာ’’တိ။ သောတိ ဗောဓိရာဇကုမာရော, သန္ထရီတိ သမ္ဗန္ဓော။ လစ္ဆာမီတိ လဘိဿာမိ, ဧသ ဗောဓိရာဇကုမာရော ပုတ္တလာဘာယ အဘဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ အက္ကမနေ ဒေါသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဒီ’’တိအာဒိ။ ပစ္ဆာတိ အက္ကမနတော ပစ္ဆာ။ အယန္တိ ဘဂဝါ။ ဣဒန္တိ ကာရဏံ။ တာဝါတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိတော, သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ ဝါ ပဌမံ။ ပရိဘဝတောတိ ဂိဟီနံ ပရိဘဝတော။

မင်္ဂလတ္ထာယာတိ အရောဂါဒိကဿ မင်္ဂလဿ အတ္ထာယ။ ဓောတပါဒကန္တိ ဧတ္ထ ဓောတေဟိ ပါဒေဟိ အက္ကမနဋ္ဌာနေ အတ္ထရိတံ ဓောတပါဒကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓောတပါဒကံ နာမာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘ပစ္စတ္ထရဏံ အတ္ထတ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဓောတပါဒက’’န္တိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ အတ္ထရိတတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေတိ။

၂၆၉။ ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရန္တိ ပဒုမကဏ္ဏိကသဏ္ဌာနံ။ ကတံ ပါဒဃံသနံ ကတကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ တန္တိ ကတကံ, ပဋိက္ခိတ္တမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပေါတ္ထကေသု တံသဒ္ဒေါ ဂလိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဗာဟုလ္လိကာနုယော- ဂတ္တာတိ ပစ္စယဗဟုလဘာဝါယ အနုယောဂတ္တာ။ ပါသာဏဖေဏကောပီတိ ပါသာဏအဗ္ဗုဒမ္ပိ။ ဗီဇနီတိ စတုရဿဗီဇနီ။ တန္တိ ဝိဓူပနံ, ကတံ ဟောတူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဓာပိ တံသဒ္ဒေါ ဂလိတော။ ဝေဠုဒန္တဝိလီဝေဟိ ဝါ မောရပိဉ္ဆေဟိ ဝါ စမ္မဝိကတီဟိ ဝါ ကတံ ဟောတူတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗံ ဝိဓူပနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ပါဠိယံ တာလဝဏ္ဋန္တိ သဟ ဝဏ္ဋေန ကတံ တာလံ တာလဝဏ္ဋံ, တာလသဒ္ဒေန တံမယာ မဏ္ဍလဗီဇနီ ဂဟေတဗ္ဗာ ဝိကာရီဝိကာရဘာဝေန သမ္ဗန္ဓတ္တာ။ မကသဗီဇနီတိ မကသာနံ ပလာယနကဗီဇနီ, ဒန္တမယဝိသာဏမယဒဏ္ဍကာပိ မကသဗီဇနီ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝါကမယဗီဇနိယာ’’တိ ပဒံ ‘‘သင်္ဂဟိတာ’’တိ ပဒေ အာဓာရော, ကရဏံ ဝါ။

၂၇၀။ ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ စက္ခုံ ဝါ ဒုဗ္ဗလံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ အညောတိ ကာယဍာဟာဒီဟိ အာဗာဓေဟိ အညော, ကောစိ အာဗာဓော ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝဿေ ပနာ’’တိ ပဒံ ‘‘စီဝရဂုတ္တတ္ထ’’န္တိ ပဒေ ဧဝ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ စီဝရဂုတ္တတ္ထန္တိ စီဝရဿ ဝဿတေမနတော ဂုတ္တတ္ထံ, ဝါဠမိဂစောရဘယေသု သန္တေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ တာလပဏ္ဏာဒိနာ ဧကေန ပဏ္ဏေန ကတံ ဆတ္တံ ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တံ။ သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သဗ္ဗေသု ဧဝ ဂါမာရညေသု။

‘‘အသိ အဿာ’’တိ ဣမိနာ အသိဿာတိ ပဒဿ အနဝကာသဝိဓိံ ဒဿေတိ။ အသီတိ ခဂ္ဂေါ။ အဿာတိ စောရဿ, အသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဇ္ဇောတလတီတိ ဧတ္ထ အလပစ္စယော ရူပသိဒ္ဓိမတ္တောဝါတိ အာဟ ‘‘ဝိဇ္ဇောတတီ’’တိ။ ‘‘စတုဟတ္ထောယေဝါ’’တိ ဣမိနာ ပမာဏယုတ္တောတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ တတောတိ စတုဟတ္ထတော။ သဗ္ဗေသန္တိ ဂိလာနာဂိလာနာနံ။ ‘‘သက္ကာ ပနာ’’တိ ပဒံ ‘‘န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဒေ ကတ္တာ, ‘‘ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ပဒေ ကမ္မံ။ သမ္မန္နိတွာဝ ဒါတဗ္ဗာ, န ဝိနာ သမ္မုတိယာတိ အဓိပ္ပါယော။

၂၇၃။ အာဂတန္တိ ဥဒရိယတော နိက္ခမိတွာ အာဂတံ။ ဥဂ္ဂါရန္တိ ဂလတော ဥဂ္ဂါရံ ဘောဇနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သန္ဓာရေတွာတိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ။ အသန္ဓာရိတမေဝ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ယန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ, ပတိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ, ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဒန္တိ ဝစနံ။

၂၇၄။ ကုဗ္ဗံ ကရိဿာမီတိ ဧတ္ထ ကရိယတိ ဥစ္စာရိယတီတိ ကုဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တေ သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘သဒ္ဒံ ကရိဿာမီ’’တိ။ သဒ္ဒန္တိ ‘‘အယံ မံ ဘိက္ခု ဝိပ္ပကရောတီ’’တိ ဥစ္စာသဒ္ဒံ။ နခါဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန မုခကုဋ္ဋေ သင်္ဂဏှာတိ။ အနုရက္ခနတ္ထန္တိ အနုဒယေန ပါလနတ္ထံ။ နခစ္ဆေဒနန္တိ နခံ ဆိန္ဒတိ အနေနာတိ နခစ္ဆေဒနံ, သတ္ထကာဒိ။ ဝီသတိမဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဝီသတိယာ နခါနံ မဋ္ဌံ ဝီသတိမဋ္ဌန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝီသတိပိ နခေ’’တိအာဒိ။ လိခိတမဋ္ဌေတိ လိခိတေ ဟုတွာ မဋ္ဌေ။ ကာရာပေန္တီတိ နဟာပိတေ ကာရာပေန္တိ။ နခတောတိ နခတော ဝါ နခန္တရတော ဝါ။ အပကဍ္ဎိတုန္တိ ကဍ္ဎိတွာ အပနေတုံ။

၂၇၅။ ခုရကောသကန္တိ ခုရဿ ဌပနကံ။ ကတ္တရိယာတိ ကန္တိယတိ ဆိန္ဒိယတိ ဣမာယာတိ ကတ္တရိ, အယောမယော ဧကော ဥပကရဏဝိသေသော, တာယ။ ‘‘ဆေဒါပေန္တီ’’တိ ဣမိနာ ကပ္ပါပေန္တီတိ ဧတ္ထ ကပ္ပသဒ္ဒဿ ဝိဓျတ္ထံ အဓိပ္ပါယေန ဒဿေတိ။ မဿုံ ဝဍ္ဎာပေန္တီတိ ဧတ္ထ မဿုံ ဝဍ္ဎေတွာ ရုဟာပေန္တီတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘မဿုံ ဒီဃံ ကာရာပေန္တီ’’တိ။ ဧဠကမဿူတိ ဧဠကဿ ဝိယ မဿူတိ ဧဠကမဿု။ ‘‘ဂေါလောမိက’’န္တိ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘စတုကောဏ’’န္တိ ဣမိနာ စတုရဿန္တိ ဧတ္ထ အံသသဒ္ဒေါ ကောဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ စတုရဿန္တိ ဧတ္ထ ဟိ ‘‘စတုရံသ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ နိဂ္ဂဟိတဿ လောပံ ကတွာ ပရဿ သကာရဿ ဒွေဘာဝံ ကတွာ ‘‘စတုရဿ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ လောမသံဟရဏန္တိ လောမာနံ အပနယနံ။ လောမရာဇိဋ္ဌပနန္တိ လောမလေခါဌပနံ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု, မဿုကပ္ပနာဒီသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂဏ္ဍဝဏရုဓိအာဗာဓပစ္စယာတိ ဂဏ္ဍော စ ဝဏော စ ရုဓိ စ ဂဏ္ဍဝဏရုဓယော, တေယေဝ အာဗာဓာ ဂဏ္ဍဝဏရုဓိအာဗာဓာ, တေသံ ပစ္စယာ။ ဝဏောတိ မဟန္တော ဝဏော။ ရုဓီတိ ခုဒ္ဒကော ဝဏော။ သက္ခရာဒီဟီတိ သက္ခရမဓုသိတ္ထကေဟိ။ သဏ္ဍာသောတိ သုဋ္ဌု လောမံ ဍံသတီတိ သဏ္ဍာသော။ ယန္တိ လောမံ, ဌိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကတ္ထ ဌိတန္တိ အာဟ ‘‘ဘမုကာယ ဝါ’’တိအာဒိ။ ကိံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ အာဟ – ‘‘ဥဂ္ဂန္တွာ ဝိဘစ္ဆံ ဌိတ’’န္တိ, ဝိဘစ္ဆံ ဟုတွာ ဌိတန္တိ ယောဇနာ။ ဝိသေသေန သောဘဏံ ဘက္ခတီတိ ဝိဘစ္ဆော, အသောဘဏော။ ‘‘ဝိဂစ္ဆ’’န္တိပိ ပါဌော, ဝိရူပံ ဂစ္ဆတိ, ဂမယတီတိ ဝါ ဝိဂစ္ဆော။ တတ္ထ ပုရိမပါဌောယေဝ မူလပါဌောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ။ ပလိတံ ဝါ အပလိတံ ဝါ တာဒိသံ လောမန္တိ ယောဇနာ။

၂၇၇။ ကံသပတ္ထရိကာတိ ဧတ္ထ ကံသအာပဏေ ပတ္ထရန္တိ ပသာရေန္တီတိ ကံသပတ္ထရိကာတိ ဝုတ္တေ ကံသဘဏ္ဍဝါဏိဇာ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ကံသဘဏ္ဍဝါဏိဇာ’’တိ။ ဝါသိဒဏ္ဍာဒီနံ အပါတနတ္ထံ ဗန္ဓတိ အနေန လောဟေနာတိ ဗန္ဓနံ, တမေဝ မတ္တံ အပ္ပန္တိ ဗန္ဓနမတ္တံ။

၂၇၈။ နိက္ခမန္တေနာတိ အာရာမတော နိက္ခမန္တေန။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ။ ‘‘သရိတွာ’’တိ ဣမိနာ အသရိတွာ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။ ဗဟုရဇ္ဇုကန္တိ ဗဟူ ရဇ္ဇုယော ဧတဿာတိ ဗဟုရဇ္ဇုကံ။ ဣမိနာ ကလာပေန ဗဟုရဇ္ဇူနံ သမူဟေန ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကလာပုကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ, ဣကာရဿုကာရော။ ဒေဍ္ဍုဘကန္တိ ဧတ္ထ ဒေဍ္ဍုဘသဒ္ဒေန တဿ သီသံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဧကဒေသူပစာရေန, ဒေဍ္ဍုဘံ ဝိယာတိ ဒေဍ္ဍုဘကံ, သဒိသတ္ထေ ကပစ္စယော ဟောတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဥဒကသပ္ပသီသသဒိသ’’န္တိ။ ‘‘မုရဇဝဋ္ဋိသဏ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ မုရဇသဒ္ဒေန မုရဇဝဋ္ဋိ ဂဟေတဗ္ဗာ တဿ ဝိကာရတ္တာ, တေန သဒိသံ မုရဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝေဌေတွာတိ ဗဟုရဇ္ဇုကေ ဧကတော ဝေဌေတွာ။ မဒ္ဒဝီဏသဒ္ဒေါ ပါမင်္ဂပရိယာယော။ မဒ္ဒဝီဏံ ဝိယာတိ မဒ္ဒဝီဏံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပါမင်္ဂသဏ္ဌာန’’န္တိ။ ‘‘ပဂေဝ ဗဟူနီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧကမ္ပီ’’တိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ သမ္ဘာဝနတ္ထံ ဒဿေတိ။ မစ္ဆကဏ္ဋကဝါယိမာတိ မစ္ဆကဏ္ဋကံ ဝိယ ဒဿေတွာ ဝါယိမာ။ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒိဘေဒါတိ ဝါရဏအစ္ဆိကာဒိဘေဒါ။ ဝါရဏော ဟိ ကုံ ဘူမိံ ဇရာပေတီတိ ကုဉ္ဇရောတိ (ဝိ။ ဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၁၊ အ။ နိ။ ဋီ။ ၁။၁။၂) စ ကုဉ္ဇေ နိကုဉ္ဇေ ရမတီတိ ကုဉ္ဇရောတိ စ ဝုစ္စတိ။ တဿ အစ္ဆိ ဝိယာတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကံ, တံ အာဒိ ယေသံ တာနီတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒီနိ, တေသံ ဘေဒါတိ ကုဉ္ဇရစ္ဆိကာဒိဘေဒါ။ အာဒိသဒ္ဒေန ဂေါဏစ္ဆိကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ‘‘ကုဉ္စိကာကောသကသဏ္ဌာန’’န္တိ ဣမိနာ သူကရဿ အန္တံ ဝိယ သူကရန္တကန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ သူကရဿ ဟိ အန္တံ ကုဉ္စိကာကောသကံ ဝိယ မဇ္ဈေ သုသိရော ဟောတိ။ သူကရန္တကံ အနုလောမေတီတိ သူကရန္တကေန အနုလောမေတိ။ ဒသာသုယေဝါတိ ကာယဗန္ဓနဿ အန္တေသုယေဝ။ ဧတ္ထာတိ ဒသာသု။ ‘‘စတုန္နံ ဥပရိ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ မုရဇဒသာ တတော ဥပရိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။ ဝေဌေတွာတိ ရဇ္ဇုံ ဝတ္ထေန ဝေဌေတွာ။ မုဒ္ဒိကသဏ္ဌာနေနာတိ ဝရကသီသသဏ္ဌာနေန။ ဧဝံ သိဗ္ဗိတာတိ ဧဝံ သိဗ္ဗိယမာနာ။ ဟီတိ ဖလဇောတကော။ ပါသန္တောတိ ပါသကောဋိ။

၂၈၀။ ဩလမ္ဗကံ ကတွာ နိဝတ္ထံ ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ စောဠိကဣတ္ထီနန္တိ စောဠရဋ္ဌေ နိဝါသီနံ ဣတ္ထီနံ။ ဟတ္ထိယာ သောဏ္ဍော ဝိယ ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ နိဝတ္ထံ။ မစ္ဆဝါလံ ဝိယာတိ မစ္ဆဝါလကံ။ စတ္တာရော ကဏ္ဏာ ဧတဿ နိဝတ္ထဿာတိ စတုကဏ္ဏကံ။ တာလဝဏ္ဋံ ဝိယာတိ တာလဝဏ္ဋကံ။ သတံ ဝလိနော ဧတဿ နိဝတ္ထဿာတိ သတဝလိကံ။ ‘‘အနေကက္ခတ္တု’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘သတဝလိက’’န္တိ ဧတ္ထ သတသဒ္ဒဿ အနေကတ္ထဝါစကတံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဝါမဒက္ခိဏပဿေသု ဝါ’’တိ ဣမိနာ ပုရိမနိဝတ္ထံ ကဋိတော ပဋ္ဌာယ ဟေဋ္ဌာ နိဝတ္ထံ နာမာတိ ဒဿေတိ။

သံဝလ္လိတွာ နိဝတ္ထံ သံဝလ္လိယံ။ မလ္လော စ ကမ္မကာရော စ မလ္လကမ္မကာရာ, တေ အာဒယော ယေသံ တေတိ မလ္လကမ္မကာရာဒယော။ အာဒိသဒ္ဒေန ဓုတ္တာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ယမ္ပိ နိဝတ္ထံ နိဝါသေန္တိ, သဗ္ဗံ တံ နိဝတ္ထံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ ဧကံ ဝါ ကောဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကောဏေတိ အန္တရဝါသကဿ ကောဏေ။ ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ကောဏေ ဥက္ခိပိတွာ အန္တရဝါသကဿ ဥပရိ လဂ္ဂေန္တီ’’တိ အတ္ထံ အတိဒိသတိ။ အန္တောကာသာဝဿ ဒဿေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒွေ နိဝါသေန္တေန အဂိလာနေနာတိ ယောဇနာ။ သဂုဏန္တိ အန္တောကာသာဝေန ဗဟိကာသာဝံ သမာနဂုဏံ ကတွာ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။ ယဉ္စာတိ ယံ နိဝတ္ထဉ္စ။ ဣဓာတိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ။ ယဉ္စ သေခိယဝဏ္ဏနာယံ (ပါစိ။ အဋ္ဌ။ ၅၇၆ အာဒယော) ပဋိက္ခိတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗံ တံ နိဝတ္ထန္တိ ယောဇနာ။ နိဗ္ဗိကာရံ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဘော ကဏ္ဏေတိ ဟေဋ္ဌာ ဌိတေ ဥဘော ကဏ္ဏေ ဥပရိ စ ဌိတေ ဥဘော ကဏ္ဏေ။ တန္တိ ပရိမဏ္ဍလပါရုပနံ။

တတ္ထာတိ ‘‘ဂိဟိပါရုတ’’န္တိ ဝစနေ ယံကိဉ္စိ အညထာပါရုတံ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဂိဟိပါရုတံ နာမ, တသ္မာ, ပရိမဏ္ဍလံ ပါရုပိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ယထာ ပါရုပန္တိ, ယထာ စ ဌပေန္တီ’’တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ တဿေဝါတိ ဒီဃသာဋကဿေဝ။ တဿေဝါတိ သာဋကဿေဝ။ ပါဠိကာရကောတိ ပါဠိံ ဂဏှန္တံ ဝါ ဝါစေန္တံ ဝါ ကာရကော။ တထာတိ ယထာ ပါရုပန္တိ, တထာ။

၂၈၁။ ကုဟိဉ္စိ ဌာနံ ဂစ္ဆတော ရညောတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပရိက္ခာရဘဏ္ဍဝဟနမနုဿာ’’တိ ဣမိနာ တေ မနုဿာ မုဏ္ဍံ သီသံ စောဠကေန ဝေဌေန္တီတိ မုဏ္ဍဝေဌိနော နာမာတိ ဒဿေတိ။ အဓိပ္ပါယောတိ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ မနုဿာနမဓိပ္ပါယော။ အန္တရာကာဇန္တိ ဧတ္ထ အန္တရာသဒ္ဒေါ မဇ္ဈတ္ထဝါစကောတိ အာဟ ‘‘မဇ္ဈေ’’တိ။ ‘‘လဂ္ဂေတွာ’’တိအာဒိနာ ကာဇဿ အန္တရေ လဂ္ဂေတွာ ဝဟိတဗ္ဗံ အန္တရာကာဇန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

၂၈၂။ ‘‘စက္ခူနံ ဟိတ’’န္တိ ဣမိနာ အစက္ခုဿန္တိ ဧတ္ထ ဿပစ္စယော စက္ခုသဒ္ဒတော ဟိတတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ပမာဏင်္ဂုလေနာတိ ဝဍ္ဎကီနံ ပမာဏယုတ္တေန အင်္ဂုလေန။

၂၈၃။ ‘‘တိဏဝနာဒီသူ’’တိ ဣမိနာ ဒါယံ အာလိမ္ပေန္တီတိ ဧတ္ထ ဒါယသဒ္ဒေါ ဝနဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘အဂ္ဂိံ ဒေန္တီ’’တိ ဣမိနာ အာပုဗ္ဗော လိပိဓာတု ဥပသဂ္ဂဝသေန အဂ္ဂိဒါနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ပရိတ္တန္တိ ဧတ္ထ သမန္တတော တာယတိ အနေနာတိ ပရိတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပ္ပဟရိတကရဏေန ဝါ ပရိခါခဏေန ဝါ ပရိတ္တာဏ’’န္တိ။ ဧတ္ထာတိ ပရိတ္တကရဏေ။ ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ သယံ ဒါတုံ လဗ္ဘတိ။ ဟရိတုန္တိ အပနေတုံ။ ပတ္တံ ဝါ အပတ္တံ ဝါ အဂ္ဂိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တထာတိ အဂ္ဂိဒါနာဒိနာ အာကာရေန။ ဥဒကေန နိဗ္ဗာပေန္တေန ဘိက္ခုနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၂၈၄။ သတိ ကရဏီယေတိ ဧတ္ထ ကရဏီယသဒ္ဒေါ ကိစ္စပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သုက္ခကဋ္ဌာဒိဂ္ဂဟဏကိစ္စေ’’တိ။ ‘‘သုက္ခကဋ္ဌာဒိဂ္ဂဟဏ’’ ဣတိ ပဒေန ကိစ္စသရူပံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပုရိသပ္ပမာဏ’’န္တိ ဣမိနာ ပေါရိသိယန္တိ ဧတ္ထ ဏိယပစ္စယော ပမာဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ပုရိသပ္ပမာဏံ နာမ ဥပရိ ဗာဟုဒွယတတဿ ပုရိသဿ ပမာဏံ။ ဒိသွာ ဝါ ဟုတွာ ဝါ ဒိသွာတိ ယောဇနာ။ အတိဥစ္စမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော။ နီစံ ပန ရုက္ခံ ပဂေဝါတိ ဟိ အတ္ထော။

၂၈၅။ ကလျာဏဝါက္ကရဏာတိ ဧတ္ထ ကရိယတိ ဥစ္စာရိယတီတိ ကရဏော, သဒ္ဒေါ, ဝါစာယေဝ ကရဏော ဝါက္ကရဏော, ကလျာဏော ဝါက္ကရဏော ဧတေသန္တိ ကလျာဏဝါက္ကရဏာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဓုရသဒ္ဒါ’’တိ။ ဝေဒံ ဝိယာတိ သုတိံ ဝိယ။ ဝါစနာမဂ္ဂန္တိ ဝါစနာယ ဥပါယံ။ သကာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသင်္ခါတဿ သဿ အတ္တနော ဧသာ သကာ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာ’’တိ။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဟိ မာဂဓနိရုတ္တိယာ ဧဝ ဓမ္မော ဘာသိတော, တသ္မာ သာ မာဂဓနိရုတ္တိ သကာ နာမာတိ ဝုစ္စတိ။ နိရုတ္တီတိ အတ္ထံ နီဟရိတွာ ဝုစ္စတေ ဣမာယ သဒ္ဒပညတ္တိယာတိ နိရုတ္တိ, ဝစဓာတုဿ ဝကာရဿ ဥကာရော, သဗ္ဗဝေါဟာရော လဗ္ဘတိ။ ဣဓ ပန ‘‘သကာယာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ မာဂဓဝေါဟာရော ဧဝ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘မာဂဓဝေါဟာရော’’တိ။ ‘‘သဘာဝနိရုတ္တီ’’တိပိ ပါဌော။ ဧဝဉှိ သတိ သဗ္ဗသတ္တာနံ သဘာဝေန ပဝတ္တာ မူလဘာသာဘူတာ မာဂဓနိရုတ္တိယေဝ။

၂၈၆။ လောကာယတံ နာမ တိတ္ထိယသတ္ထန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမိနာဝ ကာရဏေနာတိ ‘‘သေတော ကာကော, ကသ္မာ? အဋ္ဌီနံ သေတတ္တာ။ ရတ္တော ဗကော, ကသ္မာ? လောဟိတဿ ရတ္တတ္တာ’’ ဣတိ (မ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၂၂၃၊ သံ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၃။၅။၁၀၈၀၊ အ။ နိ။ ၁၀။၆၉-၇၀) ဣမိနာ ဧဝ ကာရဏေန။

၂၈၈။ အန္တရာ အဟောသီတိ ဧတ္ထ အန္တရသဒ္ဒေါ ဗျဝဓာနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အန္တရိတာ အဟောသိ ပဋိစ္ဆန္နာ’’တိ။ တေန သဒ္ဒေန ဓမ္မကထာ ဗျဝဓာနာ အဟောသီတိ အတ္ထော။

၂၈၉။ အာဗာဓပ္ပစ္စယာတိ ဧတ္ထ အာဗာဓဿ ဘေသဇ္ဇသင်္ခါတော ပစ္စယော အာဗာဓပစ္စယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿာ’’တိအာဒိ။ ဣမိနာ အာဗာဓောယေဝ ပစ္စယော အာဗာဓပစ္စယောတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။

၂၉၃။ ဒုက္ကဋဝတ္ထု နာမ အကပ္ပိယဝေါဟာရာဒိနာ မာလာဝစ္ဆရောပနာဒိ, ပါစိတ္တိယဝတ္ထု နာမ မာလာဝစ္ဆရောပနာဒိအတ္ထာယ ပထဝီခဏနာဒိ။ ပဟရဏီတိ ပဟရတိ ဣမာယာတိ ပဟရဏီ။ ဧတန္တိ ‘‘ပဟရဏီ’’တိ ဧတံ နာမံ။ ယဿ ကဿစိ အာဝုဓသင်္ခါတဿ လောဟဘဏ္ဍဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ အာဝုဓသင်္ခါတံ လောဟဘဏ္ဍံ။ ဝုတ္တမေဝါတိ ‘‘ကတကံ နာမ ပဒုမကဏ္ဏိကာကာရ’’န္တိအာဒိနာ (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၉) ဝုတ္တမေဝ။ ဓနိယဿေဝါတိ ဓနိယဿ ဧဝ။ အညေသဉှိ ကတာယ သဗ္ဗမတ္တိကာမယကုဋိယာ အပါကဋတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဓနိယဿေဝါ’’တိ။ အထ ဝါ ဓနိယဿ သဗ္ဗမတ္တိကာမယကုဋိ ဣဝါတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၆။ သေနာသနက္ခန္ဓကံ

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာ

၂၉၄။ သေနာသနက္ခန္ဓကေ အပညတ္တံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ န ဉပဓာတု ဟောတိ, အပိစ ဉာဓာတုယေဝ, သော စ ခေါ အနုဇာနနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အနနုညာတံ ဟောတီ’’တိ။ ဣမိနာ ဉာဓာတုဿ အဝဗောဓနာဒယော အတ္ထေ နိဝတ္တေတိ, အနုဇာနနတ္ထံယေဝ ဒဿေတိ။ အဍ္ဎယောဂါဒီနံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ဝိဟာရသဒ္ဒေန ပါရိသေသတော အဝသေသာဝါသောဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အဍ္ဎယောဂါဒိမုတ္တကော အဝသေသာဝါသော’’တိ။ သုဝဏ္ဏဝင်္ကဂေဟန္တိ သုဝဏ္ဏဝင်္ကဆဒနေန ဆာဒိတံ ဂေဟံ။ ဣဋ္ဌကာဂုဟာတိ ဣဋ္ဌကာယ ကတာ ဂုဟာ။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ အာဂတဿ စ အနာဂတဿ စာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေန ဒွန္ဒဝါကျံ ဒဿေတိ။ အာဂစ္ဆတီတိ အာဂတော, န အာဂတော အနာဂတော, သံဃော။ အာဂတော စ အနာဂတော စ အာဂတာနာဂတော, သမာဟာရဒွန္ဒော ပုံလိင်္ဂေါ, တဿ။ ‘‘အပ္ပဋိဟတစာရဿာ’’တိ ဣမိနာ စတူသု ဒိသာသု အပ္ပဋိဟတစာရော စာတုဒ္ဒိသောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

၂၉၅။ အနုမောဒနဂါထာသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဥတုဝိသဘာဂဝသေနာတိ သီတဥဏှာနံ ဥတူနံ ဝိသဘာဂဝသေန။ သံဖုသိတကဝါတောတိ သဟ ဥဒကဗိန္ဒုနာ အာဂတော ဝါတော။ ဧတ္ထ ဟိ သံသဒ္ဒေါ သဟတ္ထော, ဖုသိတသဒ္ဒေါ ဥဒကဗိန္ဒုဝါစကော။ ဥဇုကမေဃဝုဋ္ဌိယော ဧဝါတိ ဝါတေန အပဟရိတတ္တာ ဥဇုကံ ပတိတာ မေဃဝုဋ္ဌိယော ဧဝ။ ပါဠိယံ တတောတိ ဧတ္ထ တောပစ္စယော ပစ္စတ္တတ္ထေ ဝတ္တတိ။ သော ဝိဟာရောတိ ဟိ အတ္ထော။ ဝါဠမိဂါနိ စာတိ ဝါဠမိဂေ စ။ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဟေသ။ ဧတာနိ သဗ္ဗာနီတိ ‘‘သီတ’’န္တိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ သတ္တ ပဒါနိ။ ယောဇေတဗ္ဗာနီတိ သော ဝိဟာရော သီတံ ပဋိဟနတိ…ပေ… ဝုဋ္ဌိယော ပဋိဟနတီတိ ယောဇေတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော။

‘‘ဝိဟာရေနာ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ တတောတိ ဧတ္ထ တောပစ္စယော ကတ္တုတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ, တေန ဝိဟာရေနာတိ အတ္ထော။ ပဋိဟညတီတိ ပဋိဟနီယတိ။ သုခတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ဥတ္တရပဒလောပေါတိ အာဟ ‘‘သုခဝိဟာရတ္ထ’’န္တိ။ ‘‘လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စာ’’တိ ပဒဒွယံ ‘‘ဟောတီ’’တိ ပါဌသေသေန ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဝိဟာရဒါနံ လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ ဟောတီတိ ဟိ အတ္ထော။ ဣဒန္တိ အယံ အဓိပ္ပါယော။ ဝုတ္တန္တိ ဝုတ္တော။ ဝိဟာရဒါနံ သုခတ္ထဉ္စ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဈာယိတုံ ဝိပဿိတုဉ္စ ယံ သုခံ အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဒတ္ထန္တိ တဿ သုခဿ အတ္ထာယ။ ပရပဒေနပီတိ ‘‘ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတု’’န္တိ ပဒဒွယတော ပရံ ဌိတေန ‘‘ဝိဟာရဒါန’’န္တိ ပဒေနပိ။ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ။ ဝိဟာရဒါနန္တိ ဝိဟာရဿ ဒါနံ, ဒါတဗ္ဗဝိဟာရံ ဝါ, ဝဏ္ဏိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝုတ္တန္တိ သံယုတ္တနိကာယေ ဝုတ္တံ။ သာဓကပါဠိယံ ယော ဥပဿယံ ဒဒါတိ, သော စ သဗ္ဗဒဒေါ သဗ္ဗေသံ ဗလာဒီနံ ဒဒေါ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ သော စာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော။ သော ဧဝါတိ ဟိ အတ္ထော။

‘‘ဝိဟာရေ’’တိ ဣမိနာ ဝါသယေတ္ထာတိ ဧတ္ထ ဧတသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ ဝါသယေတိ ဝါသေယျ။ တေသံ အန္နဉ္စာတိ ဧတ္ထ ‘‘တေသ’’န္တိ ပဒံ ‘‘အနုစ္ဆဝိယ’’န္တိ ပါဌသေသေန ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသံ အနုစ္ဆဝိယ’’န္တိ။ တတ္ထ အနုစ္ဆဝိယံ အန္နဉ္စ အနုစ္ဆဝိယာနိ ဝတ္ထာနိ စာတိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ တေသန္တိ ဘုမ္မတ္ထေ သမ္ပဒါနဝစနန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေသူ’’တိ, ဘိက္ခူသူတိ အတ္ထော။ ဥဇုဘူတေသူတိ ဧတ္ထ သမ္ပဒါနတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ ကတွာ ဥဇုဘူတာနံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဒဒေယျာတိ အတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ‘‘အကုဋိလစိတ္တေသူ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဥဇုဘူတေသူ’’တိ ဧတ္ထ ဥဇုသဒ္ဒဿ အကုဋိလတ္ထဉ္စ ဘူတသဒ္ဒေန ဗာဟိရတ္ထသမာသဉ္စ ဒဿေတိ။ ဥဇုဘူတံ စိတ္တမေတေသန္တိ ဥဇုဘူတာတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ နိဒဟေယျာတိ နိခဏိတွာ ဌပေယျ။ ‘‘န စိတ္တပသာဒံ ဝိရာဓေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာတိ ဧတ္ထ ဧဝတ္ထဖလံ ဝါ အညတ္ထာပေါဟနံ ဝါ ဒဿေတိ။ ဟီတိ ဖလဇောတကော။ ဧဝံ ဝိပ္ပသန္နစိတ္တဿ တဿ ဝိဟာရဒါယကဿ တေ ဘိက္ခူ ဓမ္မံ ဒေသေန္တီတိ ယောဇနာ။

၂၉၆။ အာဝိဉ္ဆနဆိဒ္ဒန္တိ အင်္ဂုလိံ အဝ ပဝေသေတွာ အဉ္ဆတိ အာကဍ္ဎတိ ဧတ္ထ, ဧတေနာတိ ဝါ အာဝိဉ္ဆနံ။ အဝပုဗ္ဗော အဆိဓာတု, ဥပသဂ္ဂအကာရဿ ဒီဃံ ကတွာ, ဓာတုအကာရဿ စ ဣကာရံ ကတွာ ‘‘အာဝိဉ္ဆန’’န္တိ ဝုတ္တံ, တမေဝ ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနဆိဒ္ဒံ။ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇုန္တိ ကဝါဋစ္ဆိဒ္ဒေ အဝ ပဝေသေတွာ အဉ္ဆတိ အာကဍ္ဎတိ ဣမာယာတိ အာဝိဉ္ဆနာ, သာယေဝ ရဇ္ဇူတိ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု။ ကာစိ ရဇ္ဇု န န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ န ဝဋ္ဋတိ န ဟောတိ, ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ယောဇနာ။ တီဏိ တာလာနီတိ ဧတ္ထ တာလသဒ္ဒေါ ကုဉ္စိကာပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘တိဿော ကုဉ္စိကာယော’’တိ။ ဣမိနာ တာလသဒ္ဒဿ ရုက္ခတူရိယဝိသေသေ နိဝတ္တေတိ။ ယံ ယန္တိ ဥပကရဏံ။ တဿာတိ ယန္တကဿ။ ဝေဒိကာဝါတပါနန္တိ ဝါတံ ပိဝတိ အနေနာတိ ဝါတပါနံ, ဝေဒိကာယ ကတံ ဝါတပါနံ ဝေဒိကာဝါတပါနံ။ စက္ကလိကန္တိ ဧတ္ထ စက္ကာကာရေန အလတိ ပဝတ္တတီတိ စက္ကလံ, စောဠကပါဒပုဉ္ဇနံ။ တေန ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ စက္ကလိကန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စောဠကပါဒပုဉ္ဇနံ ဗန္ဓိတု’’န္တိ။ ‘‘ဝါတပါနပ္ပမာဏေန ဘိသိံ ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ဝါတပါနပမာဏေန ကတာ ဘိသိ ဝါတပါနဘိသီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

၂၉၇။ ‘‘ဥစ္စကမ္ပိ အာသန္ဒိက’’န္တိ ဝစနတော ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကတောဘာဂေန ဒီဃပီဌံ အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ တတော အဓိကံ န ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ပမာဏာတိက္ကန္တောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပမာဏယုတ္တော ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ သတ္တင်္ဂေါတိ တီသု ဒိသာသု အပဿယော, စတ္တာရော ပါဒါတိ သတ္တ အင်္ဂါနိ ဧတဿာတိ သတ္တင်္ဂေါ။ အယမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အာသန္ဒိကံ အပေက္ခတိ။ ဧဠကပါဒပီဌံ နာမ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဠကဿ ပါဒေါ ဝိယ ပါဒေါ ဧတ္ထာတိ ဧဠကပါဒံ, တမေဝ ပီဌံ ဧဠကပါဒပီဌံ။ အာမလကဝဏ္ဏိကပီဌန္တိ အာမလကာယ ဝဏ္ဏော သဏ္ဌာနော အာမလကဝဏ္ဏော, တေန ယောဇိတံ အာမလကဝဏ္ဏိကံ, တဒေဝ ပီဌံ အာမလကဝဏ္ဏိကပီဌံ။ ‘‘အာကာရေနာ’’တိ ဣမိနာ ဝဏ္ဏသဒ္ဒဿ သဏ္ဌာနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဣမာနီတိ ပီဌာနိ။ ဧတ္ထာတိ ပီဌေ။ မုဉ္စပဗ္ဗဇမယန္တိ မုဉ္ဇေန စ ပဗ္ဗဇေန စ ကတံ။

မနုဿာနန္တိ ဝဍ္ဎကီမနုဿာနံ။ ဆဝိသံရက္ခနတ္ထာယာတိ ဆဝိယာ ဝိနာသနတော သုဋ္ဌု ရက္ခနတ္ထာယ။ သိမ္ဗလိရုက္ခာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန တူလနိဗ္ဗတ္တကေ သဗ္ဗရုက္ခေ သင်္ဂဏှာတိ။ ခီရဝလ္လိအာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန တူလနိဗ္ဗတ္တကာ သဗ္ဗာ လတာယော သင်္ဂဏှာတိ။ ပေါဋကီတိဏာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန တူလနိဗ္ဗတ္တကာ သဗ္ဗာ တိဏဇာတိယော သင်္ဂဏှာတိ။ တီဟီတိ ရုက္ခလတာပေါဋကီဟိ။ နနု ဘူတဂါမာနံ အနေကတ္တာ ဧတေဟိ တီဟိ မုတ္တော ဘူတဂါမော အတ္ထိ, ကသ္မာ ပန သဗ္ဗဘူတဂါမာ သင်္ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ရုက္ခဝလ္လိတိဏဇာတိယော ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဟိ ယသ္မာ နတ္ထိ, တသ္မာ သင်္ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ နတ္ထိ, တသ္မာ။ သဗ္ဗမ္ပိ ဧတံ တူလန္တိ ယောဇနာ။ ဗိဗ္ဗောဟနေ လောမမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ လောမမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန တူလံ အပေက္ခတိ။ ယံကိဉ္စိ ပုပ္ဖန္တိ သဗ္ဗံ ပုပ္ဖံ။ ပတ္တံ ပါပုဏိတွာ သုဒ္ဓံ တမာလပတ္တမေဝ န ဝဋ္ဋတိ, အဝသေသံ သဗ္ဗံ ပတ္တံ သုဒ္ဓမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ပဉ္စဝိဓန္တိ ဥဏ္ဏစောဠဝါကတိဏပဏ္ဏဝသေန ပဉ္စပကာရံ။

‘‘ဥပဍ္ဎကာယပမာဏာနီ’’တိ ဣမိနာ အဒ္ဓကာယိကာနီတိ ဧတ္ထ အဒ္ဓဿ ကာယဿ ပမာဏေန ကတာနိ အဒ္ဓကာယိကာနီတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ယေသု ဗိဗ္ဗောဟနေသု ကဋိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သီသံ ဥပဒဟန္တိ, တာနိ ဗိဗ္ဗောဟနာနိ အဒ္ဓကာယိကာနိ နာမာတိ ယောဇနာ။ ယဿာတိ ဗိဗ္ဗောဟနဿ။ ဝိတ္ထာရတော မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမိနာ ယတ္ထ သဟ ဂီဝါယ သကလံ သီသံ ဌပေတုံ သက္ကာ, တဿ မုဋ္ဌိရတနံ ဝိတ္ထာရပမာဏန္တိ ဒဿေတိ။ ‘‘တီသု ကဏ္ဏေသု ဒွိန္နံ ကဏ္ဏာန’’န္တိ ဣဒံ ဗိဗ္ဗောဟနဿ ဥဘောသု အန္တေသု ဌပေတဗ္ဗစောဠပမာဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဣဒံ ပန ဗိဗ္ဗောဟနဿ ဥဘောသု အန္တေသု ဌပိတစောဠဿ ကောဋိယာ ကောဋိံ အာဟစ္စ ဒွိဂုဏံ ကတံ တိကဏ္ဏံ ဟောတိ, တေသု တီသု ကဏ္ဏေသု ဒွိန္နံ ကဏ္ဏာနမန္တရံ ဝိဒတ္ထိ စတုရင်္ဂုလံ ဟောတိ, မဇ္ဈဋ္ဌာနံ ကောဋိတော ကောဋိမာဟစ္စ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတိ, ဣဒံ ပန ဗိဗ္ဗောဟနံ တိကဏ္ဏံ ဟောတိ။ ဝဋ္ဋံ ဝါ စတုရဿာဒိံ ဝါ ကတွာ သိဗ္ဗိတံ ယထာ ကောဋိတော ကောဋိ ဝိတ္ထာရတော ပုထုလဋ္ဌာနံ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတိ, ဧဝံ သိဗ္ဗိတဗ္ဗံ။ ဣတော အဓိကံ န ဝဋ္ဋတိ, ဦနံ ပန ဝဋ္ဋတိယေဝ။ သီသူပဓာနန္တိ သီသံ ဥပဒဟန္တိ ဌပေန္တိ ဧတ္ထာတိ သီသူပဓာနံ။ ဗိဗ္ဗောဟနာနီတိ ဝိသေသေန, ဝိသေသံ ဝါ သုခံ ဝဟန္တီတိ ဗိဗ္ဗောဟနာနိ။ ဥပရီတိ ဗိဗ္ဗောဟနာနံ ဥပရိ။ ယာနိ ပန ကပ္ပိယတူလာနိ သန္တီတိ ယောဇနာ။ မဟန္တမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ခုဒ္ဒကံ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ ဝိနယဓရဥပတိဿတ္ထေရော ပန အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဝိနယဓရ’’ ဣတိ ပဒေန ဖုဿဒေဝတ္ထေရတော ဝိသေသံ ဒဿေတိ။ အကပ္ပိယတူလံ ဝါတိ ဘိသိယံ အကပ္ပိယတူလံ ဝါ။ ဗိဗ္ဗောဟနေ ဟိ အကပ္ပိယတူလံ နာမ နတ္ထိ။

ပဉ္စဘိသိယောတိ ဧတ္ထ ဝါကျဘာဝဉ္စ အသမာဟာရဒိဂုဘာဝဉ္စ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ပဉ္စဟိ ဥဏ္ဏာဒီဟိ ပူရိတာ ဘိသိယော’’တိ။ ဣမိနာ ပဉ္စဟိ ဥဏ္ဏာဒီဟိ ပူရိတာ ဘိသိယော ပဉ္စဘိသိယောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ အတ္ထတော ပန ဝါကျမ္ပိ အသမာဟာရဒိဂုပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ကသ္မာ ပဉ္စဂဏနာ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘တူလဂဏနာယ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟိ ယသ္မာ တူလဂဏနာယ ဧတာသံ ဂဏနာ ဝုတ္တာ, တသ္မာ ပဉ္စဘိသိယော ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ ဥဏ္ဏာဒီသု ပဉ္စသု။ ဥဏ္ဏဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကမ္ဗလမေဝါတိ ဥဏ္ဏာမယံ ကမ္ဗလမေဝ။ ဥဏ္ဏာယ, ဥဏ္ဏံ ဝါ ပက္ခိပိတွာ ကတာ ဘိသိ ဥဏ္ဏာဘိသိ။ ဧသေဝ နယော စောဠဘိသိအာဒီသု။

ပမာဏနိယမောတိ ဧတ္တကာ ပမာဏာတိ ပမာဏဿ နိယမော။ မဉ္စေ အတ္ထရိတဗ္ဗာ ဘိသိ မဉ္စဘိသိ။ ဧတာသန္တိ မဉ္စဘိသိအာဒီနံ။ ယံ ဧတံ တူလန္တိ ယောဇနာ။ သူရကေပီတိ စမ္မမယဘိသိယမ္ပိ။ ဧတေနာတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တဝစနေန သိဒ္ဓံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

မဉ္စဘိသိန္တိ မဉ္စေ အတ္ထရိတဗ္ဗံ ဘိသိံ။ ‘‘အတ္ထရဏတ္ထာယ သံဟရန္တီတိ ယုဇ္ဇတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အတ္ထရန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ကာရိယူပစာရေန အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။ အတ္ထရဏာယ ဟိ သံဟရဏံ ကာရဏံ နာမ, အတ္ထရဏံ ကာရိယံ နာမ။ ဥပရီတိ ဘိသိဆဝိယာ ဥပရိ။ ဖုသိတာနီတိ ဗိန္ဒူနိ။ ဘိတ္တိကမ္မန္တိ ဘိတ္တိယံ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ရာဇိကရဏံ ဝိယ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မံ။

၂၉၈။ ‘‘ဣက္ကာသ’’န္တိ နာမံ နိယျာသသိလေသာနံ နာမန္တိ အာဟ ‘‘ရုက္ခနိယျာသံ ဝါ သိလေသံ ဝါ’’တိ။ ‘‘ကုဏ္ဍကမိဿကမတ္တိက’’န္တိ ဣမိနာ ကုဏ္ဍကေန မိဿကာ မတ္တိကာ ကုဏ္ဍကမတ္တိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ သာသပပိဋ္ဌန္တိ သာသပစုဏ္ဏံ။ ‘‘ဗိန္ဒု ဗိန္ဒု ဟုတွာ’’တိ ဣမိနာ အစ္စုဿန္နံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ကာရဏူပစာရံ ဒဿေတိ။ အစ္စုဿန္နဉှိ ကာရဏံ ဟောတိ, ‘‘ဗိန္ဒု ဗိန္ဒု ဟုတွာ’’တိ ဌာနံ ကာရိယံ ဟောတိ။ ‘‘ပုဉ္ဇိတု’’န္တိ သောဓေတုံ။ ဂဏ္ဍုပ္ပါဒဂူထမတ္တိကန္တိ မဟိလတာယ ဂူထမယံ မတ္တိကံ။ ဣမိနာ လဏ္ဍမတ္တိကန္တိ ဧတ္ထ လဏ္ဍသဒ္ဒေါ ဂူထပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။

၂၉၉။ န ဘိက္ခဝေ ပဋိဘာနစိတ္တန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဣတ္ထိရူပကံ ပုရိသရူပက’’န္တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တတ္တာ ကိံ ဣတ္ထိပုရိသရူပမေဝ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ။ တိရစ္ဆာနရူပမ္ပိ ကာတုံ ဝါ ‘‘ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုံ ဝါ န ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒွါရပါလန္တိ ဒွါရပါလရူပံ။ ပသာဒနီယာနီတိ ပသာဒေတဗ္ဗာနိ, ပသာဒေတုံ အရဟာနီတိ အတ္ထော။

၃၀၀။ ဧကင်္ဂဏာတိ အဝိဟာရဋ္ဌာနေန သမာနဘူမိဘာဂါ။ မုဏ္ဍစ္ဆေဒနဂဗ္ဘောတိ မုဏ္ဍေန ဆာဒေတဗ္ဗော ဂဗ္ဘော။

တတ္ထာတိ ဝိဇ္ဈိတဗ္ဗရုက္ခေ။ ‘‘ကတ’’န္တိ ဣမိနာ ကုလင်္ကပါဒကန္တိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ တံ အာဟရိမံ ဘိတ္တိပါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝဿပရိတ္တာဏတ္ထန္တိ ဝဿောဒကပရိတ္တာဏတ္ထံ။ ‘‘မဒ္ဒိတမတ္တိက’’န္တိ ဣမိနာ ဥဒ္ဒသုဓန္တိ ဧတ္ထ သုဓာသဒ္ဒဿ လေပနသုဓံ ဒဿေတိ, ဘောဇနသုဓံ နိဝတ္တေတိ။

ပမုခန္တိ ဝိဟာရဿ ပမုခံ။ ယန္တိ ပဒေသံ, ဟနန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿ ကတပဒေသဿာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပဃာန’’န္တိပိ ဝုစ္စတီတိ ဒီဃဝသေန ‘‘ပဃာန’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ။ ဣမိနာ ပုရိမပါဌေ ရဿဘာဝံ ဒီပေတိ။ ‘‘ပကုဋ္ဋ’’န္တိပိ ပါဌောတိ သသံယောဂဝသေန ‘‘ပကုဋ္ဋ’’န္တိပိ ပါဌော။ ဣမိနာ ပုရိမပါဌေ နိသံယောဂဘာဝံ ဒဿေတိ။ ဝံသန္တိ ဝေဠုံ။ တတောတိ ဝံသတော။ ‘‘ဩသာရေတွာ ကတ’’န္တိ ဣမိနာ ဩသာရေတွာ ကတံ ဩသာရကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဆဒနပမုခ’’န္တိ ဣမိနာ ဏိကပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ စက္ကလယုတ္တောတိ စက္ကလေန ယုတ္တော။

၃၀၁။ ပါနီယဒါနဘာဇနန္တိ ပါနီယံ ဒေတိ အနေနာတိ ပါနီယဒါနံ, တမေဝ ဘာဇနံ ပါနီယဒါနဘာဇနံ။ ‘‘ဥဠုင်္ကော စ ထာလကဉ္စာ’’တိ ဣမိနာ ဒွေ ပါနီယသင်္ခဿ အနုလောမာနီတိ ယောဇနာ။

၃၀၃။ ဒွါရထကနကန္တိ ဒွါရံ ထကေတိ အနေနာတိ ဒွါရထကနကံ။ ဂါမဒွါရေသု ဒွါရထကနကံ ဝိယ စက္ကလယုတ္တံ ဒွါရထကနကန္တိ ယောဇနာ။

၃၀၅။ အဿတရိရထာတိ အဿာနံ ဝိသေသေန, အတိသယေန ဝါတိ အဿတရော, အထ ဝါ ပကတိအဿေ တရတိ အတိက္ကမတီတိ အဿတရော, သော ဧတေသု ရထေသု ယုဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ အဿတရီ, တေယေဝ ရထာတိ အဿတရိရထာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဿတရယုတ္တာ ရထာ အဿတရိရထာ’’တိ။ တတ္ထ ‘‘အဿတရယုတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အဿတရီ’’တိ ပဒဿ အဿတ္ထိတဒ္ဓိတံ ဒဿေတိ။ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာတိ ပဒဿ ‘‘သတံ ကညာ သဟဿာနီ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာနီ’’တိ။ ဣမိနာ နိကာရဿ အာကာရော ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ကဏ္ဏေသု အာမုတ္တံ မဏိကုဏ္ဍလံ ဧတာသန္တိ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ ကညာယော။

ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတောတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ကိလေသပရိနိဗ္ဗာနေန ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ။ သီတိဘူတောတိ ဧတ္ထ ကိလေသာတပါနံ အဘာဝေနေဝ သီတိဘူတော, န အညေသန္တိ အာဟ ‘‘ကိလေသာတပါဘာဝေနာ’’တိ။ ‘‘ကိလေသူပဓိအဘာဝေနာ’’တိ ဣမိနာ နိရုပဓီတိ ဧတ္ထ ခန္ဓူပဓိအဘိသင်္ခါရူပဓိအဘာဝေနာတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။

အာသတ္တိယောတိ ဧတ္ထ ပုနပ္ပုနံ ဝိသယေသု, ဘဝေသု ဝါ သဉ္ဇန္တီတိ အာသတ္တိယောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရူပါဒီသူ’’တိအာဒိ။ ပတ္ထနာယောတိ တဏှာယော။ ဣမိနာ အာသတ္တီနံ သရူပံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဆိန္ဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဆေတွာတိ ဧတ္ထ ဆေဓာတုယာ ဆေဒနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝိနေယျဟဒယေ ဒရန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဝိနေယျာ’’တိ ပဒဿ တွာပစ္စယန္တဘာဝဉ္စ ဟဒယသဒ္ဒဿ စိတ္တဝါစကဘာဝဉ္စ ဒရထသရူပဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိတ္တေ ကိလေသဒရထံ ဝိနေတွာ’’တိ။ တတ္ထ ‘‘စိတ္တေ’’တိ ဣမိနာ ဟဒယသဒ္ဒဿတ္ထံ ဒဿေတိ, ‘‘ကိလေသ’’ ဣတိ ပဒေန ဒရထသရူပံ, ‘‘ဝိနေတွာ’’တိ ဣမိနာ တွာပစ္စယန္တဘာဝံ ဒဿေတိ။ ဝယကရဏန္တိ ပရိဗ္ဗယမူလံ။ တဉှိ ဝယံ ကရိယတိ အနေနာတိ ဝယကရဏန္တိ ဝုစ္စတိ။ ဣမိနာ ဝယဿ ကရဏံ ဝယာယိကံ, ကရဏတ္ထေ အာယိကပစ္စယော, ဝယာယိကမေဝ ဝေယျာယိကန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

၃၀၇။ အာဒေယျဝါစောတိ ဧတ္ထ အာဒိယိတဗ္ဗာတိ အာဒေယျာ, သာ ဝါစာ ဧတဿာတိ အာဒေယျဝါစောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တဿ ဝစန’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ တဿာတိ အနာထပိဏ္ဍိကဿ။ သဓနာတိ သံဝိဇ္ဇမာန ဓနာ, အတ္တနော ဝါ ဓနဝန္တော။ မန္ဒဓနာတိ အပ္ပဓနာ။ အဒါသီတိ အနာထပိဏ္ဍိကော အဒါသိ။ ဣတီတိ ဧဝံ, ဒတွာ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောတိ အနာထပိဏ္ဍိကော, အဂမာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ကဟာပဏေ သန္ထရီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကောဋိယာ ကရဏဘူတာယ, အာဓာရဘူတာယ ဝါ။ ပဋိပါတေတွာတိ ပဋိဟနာပေတွာ။ တတ္ထ တသ္မိံ ဌာနေ ယေ ရုက္ခာ ဝါ ယာ ပေါက္ခရဏိယော ဝါ တိဋ္ဌန္တီတိ ယောဇနာ။ တေသန္တိ တာသံ ရုက္ခပေါက္ခရဏီနံ။ သာမညဉှိ အပေက္ခိတွာ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ။ ပရိက္ခေပပမာဏန္တိ ပရိဏာဟဿ ပမာဏံ။ အဿာတိ အနာထပိဏ္ဍိကဿ။

ဧဝံ ဗဟုဓနံ စဇန္တဿာပိ ဂဟပတိနောတိ ယောဇနာ။ ကောဋ္ဌကံ မာပေသီတိ ဧတ္ထ အညေ ကောဋ္ဌကေ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဒွါရကောဋ္ဌကပါသာဒ’’န္တိ။

ဝိဟာရာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ပါဠိယံ အာဂတေ ပရိဝေဏာဒယော စုဒ္ဒသ ဥပကရဏေ သင်္ဂဏှာတိ။ အမှာကံ ဘဂဝတော ဝိဟာရကာရာပနပသင်္ဂေန သတ္တန္နမ္ပိ ဗုဒ္ဓါနံ ဝိဟာရကာရာပနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိပဿိဿာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဝိဟာရံ (ဒီ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၁၂) ကာရာပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တိဂါဝုတပ္ပမာဏံ ဘူမိံ သုဝဏ္ဏယဋ္ဌိသန္ထရေန ကိဏိတွာ ဝိဟာရံ ကာရာပေသီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော ပရတောပိ။ အဋ္ဌကရီသပ္ပမာဏာ ဘူမိ ဥသဘေန ဒသဥသဘပ္ပမာဏာ ယဋ္ဌိယာ ဒွိသတယဋ္ဌိပ္ပမာဏာ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ‘‘ဧဝံ အနုပုဗ္ဗေန ပရိဟာယန္တီ’’တိ ဝတွာ သဗ္ဗဇနံ သံဝေဇေန္တော အာဟ ‘‘သမ္ပတ္တိယော ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယသ္မာ သမ္ပတ္တိယော ပရိဟာယန္တိ, တသ္မာ အလမေဝ သဗ္ဗသမ္ပတ္တီသု ဝိရဇ္ဇိတုံ, အလံ ဧဝ သဗ္ဗသမ္ပတ္တီဟိ ဝိမုစ္စိတုန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘သဗ္ဗသမ္ပတ္တီသူ’’တိ ပဒဉှိ ‘‘ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ ပဒေန ဝိဘတ္တိပရိဏာမံ ကတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။

၃၀၈။ ခဏ္ဍဖုလ္လသဒ္ဒါနံ အဓိကရဏဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ခဏ္ဍန္တိ ဆိန္နောကာသော။ ဖုလ္လန္တိ ဖလိတောကာသော’’တိ။ တတ္ထ ‘‘ဆိန္နောကာသော’’တိ ဣမိနာ ခဏ္ဍတိ ဆိဇ္ဇတိ ဧတ္ထာတိ ခဏ္ဍန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဖလိတောကာသော’’တိ ဣမိနာ ဖုလ္လတိ ဖလတိ ဧတ္ထာတိ ဖုလ္လန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပဋိသင်္ခရိဿတီတိ ဧတ္ထ ပါဋိသဒ္ဒဿ ပါကတိကတ္ထဘာဝံ, သင်္ခရိဿတိသဒ္ဒဿ စ ကရဓာတုယာ နိပ္ဖန္နဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ပါကတိကံ ကရိယတီ’’တိ။

၃၁၀။ ထေရောတိ သာရိပုတ္တတ္ထေရော, အာဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဒန္တိ ဂိလာနပဋိဇဂ္ဂနာဒိ။ အဿာတိ ထေရဿ။ အဂ္ဂါသနန္တိအာဒီသု အဂ္ဂသဒ္ဒေါ ပဌမတ္ထောပိ ဥတ္တမတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ထေရာသန’’န္တိအာဒိ။ အန္တရာ သတ္ထီနန္တိ ဧတ္ထ အန္တရာတိ ဘုမ္မတ္ထေ နိဿက္ကဝစနံ။ သတ္ထိသဒ္ဒေါ စ ဦရုသင်္ခါတော ပါဒဝါစကောတိ အာဟ ‘‘စတုန္နံ ပါဒါနံ အန္တရေ’’တိ။

၃၁၅။ ပတိဋ္ဌာပေသီတိ ဧတ္ထ ကံ ဝယံ ကတွာ ပတိဋ္ဌာပေသီတိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌာရသကောဋိပရိစ္စာဂံ ကတွာ’’တိ။ ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။

အာသနပ္ပဋိဗာဟနာဒိကထာ

၃၁၆။ ဝိပ္ပကတဘောဇနေနာတိ ဧတ္ထ ဝိပ္ပကတသဒ္ဒေါ အနိဋ္ဌိတပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘အနိဋ္ဌိတေ ဘောဇနေ’’တိ။ ပကိရိယိတ္ထ, ပကိရိယိဿတေ ဝါ ပကတံ, န ပကတံ ဝိပ္ပကတန္တိ ဝိဂ္ဂဟော ကာတဗ္ဗော, အတ္ထတော ပန ‘‘ကရိယမာနော အနိဋ္ဌိတော’’တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဧတ္ထာတိ ဌာနေ။ အတိသမီပန္တိ ဘုဉ္ဇမာနဿ ဘိက္ခုဿ အတိအာသန္နံ။ တဿာတိ ဘုဉ္ဇမာနဿ ဘိက္ခုဿ။ ပိဝိတွာ ဝါတိ ယာဂုံ ပိဝိတွာ ဝါ။ ခါဒိတွာ ဝါတိ ခဇ္ဇကံ ခါဒိတွာ ဝါ။ ရိတ္တဟတ္ထမ္ပီတိ တုစ္ဆဟတ္ထမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေန အာမိသဟတ္ထံ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ သောတိ ရိတ္တဟတ္ထော ဘိက္ခု။

အာပတ္တိန္တိ ဒုက္ကဋာပတ္တိံ။ ယန္တိ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ ဘိက္ခုံ။ သောတိ ပစ္ဆာ အာဂတော ဘိက္ခု။ အယဉ္စ ဘိက္ခူတိ ဝိပ္ပကတဘောဇနော အယဉ္စ ဘိက္ခု။ တေနာတိ ဝိပ္ပကတဘောဇနေန နဝကေန ဝါ ဝုဍ္ဎတရေန ဝါ ဘိက္ခုနာ။ ကိံ နဝကေန ဝုဍ္ဎတရံ အာဏာပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဝုဍ္ဎတရံ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ သောတိ ဝုဍ္ဎတရော ဘိက္ခု။ တတောတိ ဥဒကံ အာဟရာပေတုံ အာဏတ္တိတော။ ယန္တိ ကမ္မံ။

ယောတိ ဘိက္ခု။ ‘‘ဧဝရူပဿာ’’တိ ပဒေန တဿ နိယမနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ကာသဿ ခေဠမလ္လကံ ဌပေတဗ္ဗံ။ ဘဂန္ဒရအတိသာရာနံ ဝစ္စကပါလံ ဌပေတဗ္ဗံ။ အညေသံ အညာနိ ဌပေတဗ္ဗာနိ ဟောန္တိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ခေဠ…ပေ… ဟောန္တီ’’တိ။ ယသ္မိံတိ ယသ္မိံ ဂိလာနေ။ ယောပိ ဘေသဇ္ဇံ ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ လေသကပ္ပေနာတိ ဧတ္ထ လေသကပ္ပသဒ္ဒါနံ အတ္ထတော ဧကတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အပ္ပကေန သီသာဗာဓာဒိမတ္တေနာ’’တိ။ ဘိက္ခူ ဂဏေတွာတိ ဧတ္ထ ဂဏံ ဉတွာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိစ္ဆေဒံ ဉတွာ’’တိ။ တတ္ထ ‘‘ပရိစ္ဆေဒ’’န္တိ ဣမိနာ ဂဏသဒ္ဒဿ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဉတွာ’’တိ ဣမိနာ ဣဓာတုယာ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

သေနာသနဂ္ဂါဟကထာ

၃၁၈။ သေယျာတိ ကာယပသာရဏသင်္ခါတံ သယနကိရိယံ ပဋိက္ခိပိတွာ သေနာသနသင်္ခါတံ သေယျံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဉ္စဋ္ဌာနာနီ’’တိ။ ‘‘သေယျာပရိစ္ဆေဒေနာ’’တိ ဣမိနာ သေယျဂ္ဃေနာတိ ဧတ္ထ အဂ္ဃသဒ္ဒဿ ပူဇနတ္ထံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပရိစ္ဆေဒနတ္ထံ ဒီပေတိ။ ဧတ္ထ စ အဂ္ဃသဒ္ဒဿ စတုတ္ထက္ခရေန ယုတ္တဘာဝေါ ဟေဋ္ဌာ သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာ (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၁၀၂) ယောဇနာယ ဝုတ္တောယေဝ။ ကာလန္တိ သေယျာပဋိဂ္ဂဟဏဿ ကာလံ။ ဂါဟိယမာနာတိ ဂါဟာပိယမာနာ။ ‘‘အတိရေကာနိ အဟေသု’’န္တိ ဣမိနာ ဥဿာရယိံသူတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဓံ သာရယိံသု ဂစ္ဆိံသု ပဝတ္တိံသူတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အတိရေကာနီတိ စ ဘိက္ခုပရိစ္ဆေဒတော သေယျာပရိစ္ဆေဒါနိ အတိရေကာနိ။ အနုဘာဂန္တိ ဧတ္ထ အနု ပစ္ဆာ ဒါတဗ္ဗော ဘာဂေါ အနုဘာဂေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုန အပရမ္ပိ ဘာဂံ ဒါတု’’န္တိ။ အတိမန္ဒေသူတိအာဒိဝစနေန ကိဉ္စိမန္ဒေသု ဘိက္ခူသု ဧကေကဿ ဘိက္ခုနော ဒွေ တိဿော သေယျာ ဒါတဗ္ဗာ။ ယတော ကိဉ္စိမန္ဒေသု ဘိက္ခူသု ဒွေ တယော ဝိဟာရာ ဒါတဗ္ဗာတိ အတ္ထောပိ ဂဟေတဗ္ဗော။ တတ္ထာတိ ‘‘န အကာမာ ဒါတဗ္ဗော’’တိ ဝစနေ။ အနုဘာဂေ ဂဟိတေတိ ယောဇနာ။ ယေန အနုဘာဂေါ စ ပဌမဘာဂေါ စ ဂဟိတော, သော ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ။

‘‘ဥပစာရသီမတော ဗဟီ’’တိ ဣမိနာ နိဿီမေတိ ဧတ္ထ သီမတော ဗဟိ နိက္ခန္တံ, နိသိန္နံ ဝါ နိဿီမန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဥပစာရသီမာယ အာဝါသဝဍ္ဎနဝသေန အတိဝိတ္ထာရတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဒူရေ ဌိတဿာပီ’’တိ။ ဥတုကာလေပီတိ ဟေမန္တဂိမှကာလေပိ။ တသ္မိဉှိ ကာလေ သီတဥဏှဥတု တိခိဏော ဟောတိ, တသ္မာ တဿေဝ ဝိသေသေန ဥတုကာလောတိ နာမံ ပါကဋံ ဟောတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဟေမန္တဂိမှကာလေပီ’’တိ။ ပိသဒ္ဒေန ဝဿကာလံ အပေက္ခတိ။ ပုရိမဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဂါဟော ပုရိမကော, ပစ္ဆိမဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဂါဟော ပစ္ဆိမကော။

အန္တရာ ဒွီဟိ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေဟိ မုတ္တေ ကာလေ ဂါဟော အန္တရာမုတ္တကော။ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေတိ ဧကိဿံ ဝိဟာရသီမာယံ။ သေနာသနသာမိကာတိ သေနာသနဒါယကာ, ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ သေနာသနံ။ အာဝါသိကာ န ဩလောကေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ သေနာသနေ။ ပလုဇ္ဇန္တမ္ပီတိ ဝိနဿန္တမ္ပိ။ ဘဂဝါ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ သေနာသနဿ။ အပရဇ္ဇူတိ အပရသ္မိံ အဟနိ အပရဇ္ဇု။ ဂတာယာတိ အတိက္ကမိတာယ။ ပဝါရဏာယ ဂတာယ ပဝါရဏဒိဝသေ အတိက္ကမိတေ သတိ အပရဇ္ဇု အန္တရာမုတ္တကော ဂါဟေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။

တန္တိ အန္တရာမုတ္တကံ။ ဂါဟေန္တေနာတိ ဂါဟာပေန္တေန။ တေနာတိ ဂဏှန္တေန။ အဋ္ဌမာသေတိ စတ္တာရော ဟေမန္တမာသေ, စတ္တာရော စ ဂိမှမာသေတိ အဋ္ဌမာသေ။ ကဒါစိ ပဉ္စ ဂိမှမာသေတိ နဝမာသေ ဝါ။ ခဏ္ဍံ ဝါတိ ဆိန္နဋ္ဌာနံ ဝါ။ ဖုလ္လံ ဝါတိ ဖလိတဋ္ဌာနံ ဝါ။ ပဋိသင်္ခရိတဗ္ဗန္တိ ပါကတိကံ ကာတဗ္ဗံ။ ဒိဝသံ ခေပေတွာတိ ပရိဝေဏေ ဒိဝသံ ခေပေတွာ။ တတ္ထာတိ ဂဟိတသေနာသနေ။ ရတ္တိန္ဒိဝန္တိ ရတ္တိ စ ဒိဝေါ စ ရတ္တိန္ဒိဝံ, သမာဟာရဒွန္ဒော, အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ။ န လဗ္ဘတီတိ သံဃတ္ထေရေန န လဗ္ဘတိ။ ဣဒန္တိ သေနာသနံ။

အန္တရာမုတ္တကဂါဟေန အဂဟေတဗ္ဗသေနာသနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မိံ ပနာ’’တိအာဒိ။ တေမာသစ္စယေန တေမာသစ္စယေနာတိ တိဏ္ဏံ မာသာနံ အတိက္ကမေန တိဏ္ဏံ မာသာနံ အတိက္ကမေန။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ယသ္မိံ ပနာတိ သေနာသနေ ပန။ သကိဒေဝါတိ ဧကဝါရမေဝ။ အယန္တိ ဧသာ ကထာ။

တတ္ထာတိ ဒုဝိဓေသု သေနာသနဂ္ဂါဟေသု။ ဥတုကာလန္တိ ဥတုကာလေ အာဂစ္ဆန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသံ တဒါဝ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အကာလော- နာမာတိ ဥဋ္ဌာပနဿ အကာလော နာမ နတ္ထိ။ ဧကံ ဝါ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဝါ ဌပေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ဧကော ဝါ ထေရော အာဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ။ ဥဗ္ဘဏ္ဍိကာတိ ဥက္ခိတ္တဘဏ္ဍိကာ။

ဗဟူသူတိ တယော အာဒိံ ကတွာ ဗဟူသု ဘိက္ခူသု။ ပဟောတီတိ ဧကေကဿ ဘိက္ခုဿ ပဟောတိ။ တတ္ထာတိ ပရိဝေဏေ။ တဿေဝါတိ ပရိဝေဏသာမိကဿေဝ။ ဧဝံ အပဟောန္တေသူတိ ဧဝံ ပရိဝေဏဂ္ဃေန အပဟောန္တေသု။ ပါသာဒဂ္ဃေနာတိ ဝိဟာရသင်္ခါတဿ ပါသာဒဿ ပရိစ္ဆေဒေန။ ဩဝရကဂ္ဃေနာတိ ဂဗ္ဘဿ ပရိစ္ဆေဒေန။ သေယျဂ္ဃေနာတိ စတုပဉ္စဟတ္ထပ္ပမာဏာယ သေယျာယ ပရိစ္ဆေဒေန။ မဉ္စဋ္ဌာနေနာတိ ဒွိဟတ္ထဝိတ္ထာရဿ စတုဟတ္ထအာယာမဿ မဉ္စဿ ဌာနေန။ ဧကမဉ္စဋ္ဌာနဿ ဒွိန္နံ ပီဌကာနံ ဌာနတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကပီဌကဋ္ဌာနဝသေနာ’’တိ။ ဣဒံ နိသီဒိတုံ သက္ကုဏေယျဝသေန ဝုတ္တံ။ သစေ န သက္ကာ နိသီဒိတုံ, န ဒါတဗ္ဗံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဘိက္ခုနော ပန ဌိတောကာသမတ္တံ န ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ။ ဧတန္တိ ဌိတောကာသမတ္တံ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧကမဉ္စဋ္ဌာနဿ တိဏ္ဏံ ဇနာနံ ဧကပီဌကဋ္ဌာနဘာဝေန အပဟောန္တတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကံ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဝါ တိဏ္ဏံ ဇနာနံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ။ ဟီတိ သစ္စံ။ ‘‘သီတသမယေ’’တိ ဣမိနာ ဥဏှသမယေပိ သဗ္ဗဒိဝသံ အဇ္ဈောကာသေ ဝသိတုံ န သက္ကာတိ ဒီပေတိ။ ပရိဠာဟသမယေ ပန သက္ကာ သဗ္ဗရတ္တိံ အဇ္ဈောကာသေ ဝသိတုံ။ ကိဉ္စာပိ သက္ကာ, သီတုဏှကာလေ ပန န ဒါတဗ္ဗတ္တာ ပရိဠာဟသမယေပိ န ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဧကမဉ္စဋ္ဌာနေ ဝါ ဧကပီဌကဋ္ဌာနေ ဝါ တိဏ္ဏံ ဇနာနံ နိသီဒနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဟာထေရေနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ မဟာထေရေန ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ နိဒ္ဒါဂရုကောတိ နိဒ္ဒါယ ဂရုကာရကော။ သီတံ အနုဒဟတီတိ သီတံ မံ ပီဠေတိ။ တေနာတိ မဟာထေရေန။ ဒုတိယတ္ထေရေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ မဟာထေရံ အပေက္ခတိ။ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘ဥက္ကာသိတွာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေနေဝ။ ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။ ဇမ္ဗုဒီပေ ပန ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဂါဟေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကိဉ္စိဒေဝ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဝါ ပီဌဋ္ဌာနံ ဝါတိ ယောဇနာ။ အယန္တိအာဒိ ပုရိမဝစနဿ နိဂမနဝသေန ပစ္ဆိမဝစနဿ ကထနတ္ထာယ ဝုတ္တဝစနံ။

ဝဿာဝါသေ သေနာသနဂ္ဂါဟော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ အာဂန္တုကဝတ္တန္တိ အာဂန္တုကဿ ဝတ္တံ။ အညတ္ထာတိ အညသ္မိံ ဌာနေ။ ဂန္တွာ ဝသိတုကာမေန အာဂန္တုကေနာတိ ယောဇနာ။ ဝဿူပနာယိကဒိဝသမေဝါတိ ဝဿံ ဥပဂမနဒိဝသေယေဝ။ တတ္ထာတိ အညံ ဌာနံ။ နဂန္တဗ္ဗကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ တတြာတိ အညသ္မိံ ဌာနေ။ တေနာတိ သမ္ဗာဓအသမ္ပဇ္ဇနကာရဏာ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ န ဖာသုံ ဝိဟရေယျ, တသ္မာ။ တံ ဝိဟာရန္တိ ယသ္မိံ ဝသိတုကာမော, တံ ဝိဟာရံ။ တတ္ထာတိ ဝိဟာရေ, ဝသန္တော သုခံ ဝသိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဒ္ဒေသတ္ထိကောတိ ဥဒ္ဒေသံ အတ္ထိကော, ဥဒ္ဒေသေန ဝါ။ ကမ္မဋ္ဌာနသပ္ပါယတန္တိ ကမ္မဋ္ဌာနေန, ကမ္မဋ္ဌာနဿ ဝါ သပ္ပါယဘာဝံ။

တတ္ထာတိ အညဝိဟာရံ။ ဂစ္ဆန္တေန ဃဋ္ဋေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဃဋ္ဋေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ သကဋ္ဌာနေ။ ကိံ န ဝတ္တဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘တုမှေ’’တိအာဒိ။ သလာကဘတ္တာဒီနိ ဝါ ယာဂုခဇ္ဇကာဒီနိ ဝါ နတ္ထိ န ဝိဇ္ဇန္တီတိ ယောဇနာ။ ဥပေါသထာဂါရဿ ပရိက္ခာရောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တုမှာကံ ဝိဟာရဿ ဣဒံ တာဠဉ္စေဝ ဣမံ သူစိဉ္စ သမ္ပဋိစ္ဆထာတိ ယောဇနာ။ ဂမိယဝတ္တန္တိ ဂမိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ။ ‘‘ဒဟရေဟီ’’တိ ပဒံ ‘‘ဥက္ခိပါပေတွာ’’တိ စ ‘‘ဂါဟာပေတွာ’’တိ စ ပဒဒွယေ ကာရိတကမ္မံ, ‘‘ပတ္တစီဝရဘဏ္ဍိကာယော’’တိ ပဒံ ‘‘ဥက္ခိပါပေတွာ’’တိ ပဒေ ဓာတုကမ္မံ, ‘‘တေလနာဠိကတ္တရဒဏ္ဍာဒီနီ’’တိ ပဒံ ‘‘ဂါဟာပေတွာ’’တိ ပဒေ ဓာတုကမ္မမေဝ။ အတ္တာနံ ဒဿေန္တေနာတိ အတ္တာနံ မနုဿာနံ ပကာသေန္တေန။ ဝိတက္ကန္တိ ပစ္စယဗာဟုလ္လိကဝိတက္ကံ။ ‘‘သပရိဝါရ’’န္တိ ပဒံ ‘‘ဂစ္ဆန္တဉ္စာ’’တိ ပဒေ ကိရိယာဝိသေသနံ။ ဧဝဉှိ သတိ သပရိဝါရံ ဂစ္ဆန္တဉ္စာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘န’’န္တိ ပဒေ ပန ကာရကဝိသေသနံ။ ဧဝဉှိ သတိ သပရိဝါရံ နံ ဘိက္ခုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဒိသွာ’’တိ ပဒေ စ ကိရိယာဝိသေသနမေဝ။ ဧဝဉှိ သတိ ဂစ္ဆန္တဉ္စ နံ ဘိက္ခုံ သပရိဝါရံ ဒိသွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ မနုဿာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသူတိ မနုဿေသု။ ဧကော ပဏ္ဍိတမနုဿောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အယံ ကာလော ဝဿူပနာယိကကာလော နာမာတိ ယောဇနာ။ ယတ္ထာတိ ဌာနေ။ တဿာတိ ဧကဿ ပဏ္ဍိတမနုဿဿ, ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တေ မနုဿာ ယာစန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အညတ္ထာတိ အညံ ဌာနံ။ မေဇ္ဇန္တိ အညမညံ သိနေဟန္တီတိ မိတ္တာ။ သုခဒုက္ခေသု အမာ သဟ ဝတ္တန္တီတိ အမစ္စာ။ မိတ္တာယေဝ အမစ္စာတိ မိတ္တာမစ္စာ, တေ။ သမ္မန္တယိတွာတိ သမံ, သမ္မာ ဝါ မန္တယိတွာ။ ဣဓေဝါတိ ဂါမေ ဧဝ, ဝိဟာရေ ဧဝ ဝါ။ ကသ္မာ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ, နနု သဗ္ဗမေတံ အကပ္ပိယဉ္စ သာဝဇ္ဇဉ္စာတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗဉှေတံ ကပ္ပိယဉ္စေဝ အနဝဇ္ဇဉ္စာ’’တိ။ ဟိ ယသ္မာ ဧတံ သဗ္ဗံ ကပ္ပိယဉ္စ အနဝဇ္ဇဉ္စ, တသ္မာ သဗ္ဗံ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဘယမ္ပီတိ မဟာအဋ္ဌကထာကုရုန္ဒီသု ဝုတ္တဝစနဝသေန ဥဘယမ္ပိ ဧတံ ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

အာဝါသိကဝတ္တံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ပဋိကစ္စေဝ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပဋိကစ္စေဝါတိ အာဂန္တုကာနံ အာဂတတော ပဌမမေဝ။ ပဓာနဃရဝိဟာရမဂ္ဂေါတိ ပဓာနဃရမဂ္ဂေါ စ ဝိဟာရမဂ္ဂေါ စ။ မုဒ္ဒဝေဒိကာယာတိ စေတိယဿ ဟမ္မိယဝေဒိကာယ။ ကသ္မာ ဣဒမ္ပိ သဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဝဿံ ဝသိတုကာမာ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဝဿံ ဝသိတုကာမာ သုခံ ဝသိဿန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကတပရိကမ္မေဟိ အာဝါသိကေဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယတော ကုလတော ပကတိယာ လဗ္ဘတိ, တသ္မိံ ကုလေ ဝဿာဝါသိကံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ န ဒိန္နပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ န ဒိန္နံ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ ဥပဒ္ဒုတာတိ ဥပဂန္တွာ, ဘုသံ ဝါ ပီဠိတာ။ တတ္ထာတိ မနုဿေသု။ ယေတိ မနုဿာ။ ဝဿာဝါသိကေ ဂါဟိတေတိ ဝဿာဝါသိကေ သေနာသနေ ဂါဟာပိယမာနေ။ ဂါဟိတဘိက္ခူနန္တိ ဂါဟာပိတဘိက္ခူနံ။ ဝဿာဝါသိကန္တိ ဝဿံ အာဝသန္တာနံ ဒါတဗ္ဗံ စီဝရံ။ ဂါဟဏကာလောတိ ဂါဟာပနကာလော။ ဥပကဋ္ဌောတိ အာသန္နော။ ဆာတကာဒီဟီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ရောဂါဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ယန္တိ စီဝရံ။ တတောတိ စီဝရတော။ တန္တိ ဝစနံ။ တဒနုရူပေနာတိ တေသံ မနုဿာနံ ဝစနဿာနုရူပေန။ တေသံ တေသန္တိ မနုဿာနံ, ဝဿာဝါသိကံ စီဝရန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ယဿာတိ ဘိက္ခုနော။ သောတိ ဘိက္ခု။ ဣတိ ဝဒန္တီတိ ယောဇနာ။ တန္တိ စီဝရံ။ ပဋိက္ကမ္မာတိ ပဋိက္ကမိတွာ။ ဝိဟာရတော အပသက္ကိတွာတိ အတ္ထော။ တတြာတိ ဂါမေ။ ဥပနိက္ခေပံ ဌပေတွာတိ ကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဝါ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဝါ အာရာမိကာဒီနံ ဟတ္ထေ ဥပနိက္ခေပံ ဌပေတွာ။ ဝိဟာရေတိ ဝိဟာရဿ, ဝိဟာရေ ဝဿံ ဝသန္တဿ ဝါ။ အပုစ္ဆိတွာပီတိ ပိသဒ္ဒေန ‘‘ပုစ္ဆိတွာပီ’’တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ တေသန္တိကုလာနံ။ ဝတ္တန္တိ ဇဂ္ဂနာဒိဝတ္တံ။ တေသန္တိ ကုလာနံ။ အာဂတဉ္စ တန္တိ တံ ပံသုကူလိကံ အာဂတဉ္စ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ ပံသုကူလိကေန။ ဒါတုံ န ဣစ္ဆန္တီတိ သံဃဿ အာစိက္ခန္တေပိ သံဃဿ ဒါတုံ န ဣစ္ဆန္တိ။ သဘာဂေါ ဘိက္ခူတိ အတ္တနာ သဘာဂေါ ဘိက္ခု။ ဧတန္တိ ဝဿာဝါသိကံ။ ပံသုကူလိကဿ န ဝဋ္ဋတိ, ကသ္မာ? ဂဟပတိစီဝရတ္တာ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။ သဒ္ဓါဒေယျေတိ သဒ္ဓါယ ဒါတဗ္ဗေ ဝဿာဝါသိကလာဘဝိသယေ။

တတြုပ္ပါဒေတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဥပ္ပဇ္ဇနကလာဘဝိသယေ။ ဘဏ္ဍပဋိစ္ဆာဒနန္တိ ပဋိစ္ဆာဒနစီဝရဘဏ္ဍံ။ စီဝရဘဏ္ဍမေဝ ဟိ ယသ္မာ အနေန သရီရံ ပဋိစ္ဆာဒိယတိ, တသ္မာ ဘဏ္ဍပဋိစ္ဆာဒနန္တိ ဝုစ္စတိ။ ဂါဟေထာတိ ဘိက္ခူဟိ ဂါဟာပေထ။ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ ဘိက္ခူဟိ ဂါဟာပေတဗ္ဗံ။ ဝတ္ထု ပနာတိ သာဋကတော အညံ ကပ္ပိယံ ဝါ အကပ္ပိယံ ဝါ ဝတ္ထု ပန။ ကသ္မာ ဝဋ္ဋတိယေဝ, နနု အကပ္ပိယဝတ္ထု န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ကပ္ပိယကာရကာနဉှိ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဟိ ယသ္မာ အနုညာတံ, တသ္မာ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ယောဇနာ။ ဒိန္နဝတ္ထုတော ဥပ္ပန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ယန္တိ ဝတ္ထု ဒိန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ ကပ္ပိယကာရကာနံ ဟတ္ထေ ဒိန္နဝတ္ထူသု။ တန္တိ ဝတ္ထု ဥပနာမေန္တေဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတိ, ဂရုဘဏ္ဍတ္တာ အညေသု ပစ္စယေသု န ဥပနာမေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ပုဂ္ဂလဝသေနေဝါတိ ‘‘ဘိက္ခူ စီဝရေန ကိလမန္တိ, ဧတ္တကံ နာမ တဏ္ဍုလဘာဂံ ဘိက္ခူနံ စီဝရံ ကာတုံ ရုစ္စတိ သံဃဿာ’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလံ ပရာမသိတွာ ပုဂ္ဂလဝသေနေဝ။ သံဃဝသေနာတိ ‘‘သံဃော စီဝရေန ကိလမတီ’’တိအာဒိနာ သံဃဝသေန န ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝံ ပုဂ္ဂလဝသေန အပလောကနကမ္မဿ အကတ္တဗ္ဗတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝတ္ထုဝသေန တဿေဝ အကတ္တဗ္ဗတံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဇာတရူပရဇတဝသေနာပီ’’တိအာဒိ။ ကပ္ပိယဘဏ္ဍဝသေနာတိ စီဝရတဏ္ဍုလေဟိ အဝသေသဿ ကပ္ပိယဘဏ္ဍဿ ဝသေန။ စီဝရတဏ္ဍုလာနဉှိ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ကပ္ပိယဘဏ္ဍဝသေနာ’’တိ ဧတ္ထ တေဟိ အဝသေသော ကပ္ပိယဘဏ္ဍောဝ ဂဟေတဗ္ဗော။ တံ ပနာတိ အပလောကနကမ္မံ ပန။ ကတ္တဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ။ သုဘိက္ခန္တိ သမိဒ္ဓဘိက္ခံ။ သုလဘပိဏ္ဍန္တိ သုခေန လဘပိဏ္ဍံ။ ဒွီဟိ ပဒေဟိ အညမညဿ ကာရဏံ ဒဿေတိ, သုဘိက္ခတ္တာ သုလဘပိဏ္ဍံ, သုလဘပိဏ္ဍတ္တာ သုဘိက္ခန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

ဧဝံ စီဝရပစ္စယံ သလ္လက္ခေတွာ သေနာသနံ သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကာလေတိ ဂါဟာပနဿ ကာလေ။ ဝုတ္တန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယ ဝုတ္တံ။ ကသ္မာ ဒွေ သမ္မန္နိတဗ္ဗာ, နနု ဧကမ္ပိ သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဧဝဉှီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဟိ ယသ္မာ ဂါဟေဿတိ, တသ္မာ ဒွေ သမ္မန္နိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ။ ဧကေန ဟိ သမ္မုတိလဒ္ဓေန သက္ကာ ပရံ ဂါဟာပေတုံ, အတ္တနာ ပန အတ္တနော ပါပေတုံ န သက္ကာ, တသ္မာ ဒွီသု သမ္မတေသု နဝကော ဝုဍ္ဎဿ, ဝုဍ္ဎော စ နဝကဿာတိ ဥဘော အညမညံ ဂါဟေဿန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ သမ္မန္နိတဗ္ဗာတိ ဧကတော သမ္မန္နိတဗ္ဗာ။ အဋ္ဌပိ သောဠသပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒေန တတော အဓိကမ္ပိ ဧကတော သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ။ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ ဥဗ္ဗာဟိကသမ္မုတိယံ (စူဠဝ။ ၄၅၆) အဋ္ဌပိ ဇနာ ဧကတောဝ သမ္မတာတိ ဝစနဉ္စေတ္ထ သာဓကံ။ နိဂ္ဂဟကမ္မမေဝ ဟိ သံဃော သံဃဿ န ကရောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေသန္တိ အဋ္ဌသောဠသဇနာနံ, သမ္မုတိ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကိန္တိ သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘စေတိယဃရ’’န္တိအာဒိ။

အာသနဃရန္တိ ပဋိမာဃရံ။ မဂ္ဂပေါက္ခရဏီနံ သမီပေ ကတာ သာလာယော ဥပစာရဝသေန ဝုစ္စန္တိ ‘‘မဂ္ဂေါ’’တိ စ ‘‘ပေါက္ခရဏီ’’တိ စ။ တာ ဟိ သာလာယော ဥပစာရသီမဗ္ဘန္တရဂတေ ဂါမာဘိမုခမဂ္ဂေ စ အန္တောဥပစာရသီမာယံ ခဏိတာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ပေါက္ခရဏိယော စ ကရီယန္တိ, ဣတိ သလ္လက္ခေတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ အသေနာသနံ ဒဿေတွာ သေနာသနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိဟာရော’’တိအာဒိ။ ရုက္ခမူလန္တိ ဆန္နကဝါဋဗဒ္ဓရုက္ခမူလံ။ ဧသေဝ နယော ဝေဠုဂုမ္ဗေပိ။ ဂါဟေန္တေန စ ဂါဟေတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သံဃိကောတိ တတြုပ္ပါဒေါ။ တေသူတိ ဒွီသု စီဝရပစ္စယေသု။ ယန္တိ စီဝရပစ္စယံ။ တဿာတိ စီဝရပစ္စယဿ။ ဌိတိကတောတိ ပဗန္ဓဝသေန ဌိတဋ္ဌာနတော။ ဣတရောတိ ပဌမံ ဂဟိတစီဝရပစ္စယတော ဣတရော။

အပ္ပတာယာတိ အပ္ပဘာဝတော, ဂါဟိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပရိဝေဏဂ္ဃေနာတိ ပရိဝေဏပရိစ္ဆေဒေန။ လဘန္တီတိ ပရိဝေဏသာမိကာ ဘိက္ခူ လဘန္တိ။ တန္တိ ပရိဝေဏံ။ ဝိဇဋေတွာတိ ဝိဇဋံ ကတွာ, ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာတိ အတ္ထော။ ပက္ခိပိတွာတိ ဘာဂကောဋ္ဌာသံ ပက္ခိပိတွာ။ န ဧဝံ ကာတဗ္ဗန္တိ ယထာ မဟာသုမတ္ထေရော အာဟ, တထာ န ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။ အကာတဗ္ဗကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မနုဿာ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထာတိ ပရိဝေဏေ, ပဝိသိတဗ္ဗံ ဣတိ အာဟာတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဂါဟဏဋ္ဌာနေ။ ပဋိက္ကောသတီတိ ပဋိသေဓေတိ။ ပဋိက္ကောသနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာ အာဝုသော’’တိအာဒိ။ ဣတိ ဝုတ္တံ, ဣတိ ပဋိက္ကောသတီတိ ယောဇနာ။ ဧကော ဟိ ဣတိသဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော။ တဿာတိ မဟာထေရဿ။ သင်္ဂဟန္တိ ဘိက္ခူနံ သင်္ဂဟံ။ တန္တိ မဟာထေရံ။

ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဧဝံ ဝက္ခမာနနယေန ဝတ္တဗ္ဗံ။ ပစ္စယံ ဓာရေထ, ဣတိ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ပါပုဏာတိ အာဝုသော ဣတိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဂဟိတံ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဂဏှထ, ဂဏှာမီ’’တိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ဂဟိတံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ အတီတအနာဂတကာလဝသေန အဂဟိတဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ။ သတုပ္ပါဒမတ္တန္တိ ဂဟဏေ သတိယာ ဥပ္ပါဒနမတ္တံ။ ဧတ္ထာတိ သေနာသနပစ္စယဂဟဏဋ္ဌာနေ။

ယောပီတိ ယမ္ပိ။ ဥပယောဂတ္ထေ စေတံ ပစ္စတ္တဝစနံ, ယမ္ပိ ပစ္စယံ ဝိဿဇ္ဇေတီတိ ယောဇနာ။ ပစ္စယန္တိ စ စီဝရပစ္စယံ။ အယမ္ပီတိ အယမ္ပိ ပစ္စယော။ ပိသဒ္ဒေါ မဟာလာဘပရိဝေဏေ ပစ္စယံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ တသ္မိံယေဝ ပရိဝေဏေတိ တသ္မိံ ပံသုကူလိကေန ဂဟိတပရိဝေဏေ ဧဝ။ အညဿာတိ ပံသုကူလိကတော အညဿ ဘိက္ခုဿ။ ပံသုကူလိကော ‘‘အဟံ ဝသာမီ’’တိ သေနာသနံ ဇဂ္ဂိဿတိ။ ဣတရော ‘‘အဟံ ပစ္စယံ ဂဏှာမီ’’တိ သေနာသနံ ဇဂ္ဂိဿတီတိ ယောဇနာ။ ဒွီဟိ ကာရဏေဟီတိ ဝသနဂဟဏဝသေန ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ။ ပံသုကူလိကေ ဂဏှန္တေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဓာတိ သေနာသနေ။ တေနာတိ ပံသုကူလိကေန။ ဟေဋ္ဌာတိ သေနာသနဿ ဟေဋ္ဌာ, ဌိတံ အညံ ဘိက္ခုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ ပံသုကူလိကေန, ကိဉ္စိ ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝုတ္ထဝဿဿ ပံသုကူလိကဿာတိ ယောဇနာ။ ဝဋ္ဋတီတိ ပံသုကူလိကဿ ဝဋ္ဋတိ။ တသ္မိံ သေနာသနေတိ ပံသုကူလိကေန ဂဟိတသေနာသနေ။ ယေသံ ပနာတိ မနုဿာနံ ပန။ တေသန္တိ မနုဿာနံ။

ထူပံ ကတွာတိ စေတိယံ ကတွာ။ တဿာတိ ထူပဿ။ တေန ဘိက္ခုနာတိ ဝဿာဝါသိကံ ဂါဟကဘိက္ခုနာ။ တန္တိ ဘောဇနသာလံ။ ဂါဟေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗမိဒန္တိ သဗ္ဗံ ဣဒံ ဝစနံ။

ပါဋိပဒအရုဏတောတိ ဝဿူပနာယိကဒိဝသသင်္ခါတဿ ပါဋိပဒဿ အရုဏုဂ္ဂမနတော။ ဝိတက္ကစာရိကောတိ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဝသိဿာမီ’’တိအာဒိနာ ဝိတက္ကေန စရဏေ အနုယုတ္တော။ သေနာသနံ ယာစတီတိ သေနာသနဂ္ဂါဟာပကံ သေနာသနံ ယာစတိ။ ဂဟိတန္တိ သံဃေန ဂဟိတံ။ ယတ္ထာတိ ဌာနေ။ ဝဿူပဂတေဟိ ဝတ္တဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပုနပ္ပုနံ, သမံ ဝါ စေတိယင်္ဂဏာဒိံ မုဉ္စန္တိ သောဓေန္တိ ဣမာဟီတိ သမ္မုဉ္စနိယော။ မုစိဓာတု သောဓနတ္ထေ ယုပစ္စယော ကရဏတ္ထေ ဟောတိ။ တာလုဇော ပဌမက္ခရော။ သုလဘာ စေ ဒဏ္ဍကာ, ဧကေကေန ဒွေ တိဿော ယဋ္ဌိသမ္မုဉ္စနိယော ဗန္ဓိတဗ္ဗာ။ သုလဘာ စေ သလာကာ, ဆပဉ္စမုဋ္ဌိသမ္မုဉ္စနိယော ဗန္ဓိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။ ပဉ္စ ပဉ္စ ဥက္ကာတိ အရညဝိဟာရေသု ပရိဿယဝိဇာနနတ္ထံ ပဉ္စ ပဉ္စ အဂ္ဂိဥက္ကာ ကောဋ္ဋေတဗ္ဗာ ဆိန္ဒိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။

‘‘နိဗဒ္ဓဝတ္တံ ဌပေတွာ’’တိ ဧတ္ထ အကတ္တဗ္ဗဝတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝတ္တံ ကရောန္တေဟိ စာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဝတ္တံ ကရောန္တေဟိ စ ဧဝရူပံ အဓမ္မိကဝတ္တံ န ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟိ သစ္စံ, သဗ္ဗေဝ ဧတေ ဥဒ္ဒေသာဒယော ပပဉ္စာတိ ယောဇနာ။ ပပဉ္စေန္တိ သံသာရေ စိရံ ဌပေန္တီတိ ပပဉ္စာ။ မူဂဗ္ဗတန္တိ မူဂါနံ ဝတံ, မူဂေဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ဝါ, မူဂေန ဝိယ ဝါ အမူဂေဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ဝတံ။ ဧဝံ အကာတဗ္ဗဝတ္တံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကာတဗ္ဗဝတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိယတ္တိဓမ္မော နာမာ’’တိအာဒိ။ တိဝိဓမ္ပီတိ ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိပဋိဝေဓဝသေန တိပ္ပကာရမ္ပိ။ အဝယဝပရိယတ္တိဓမ္မောပိ အဝယဝိပရိယတ္တိဓမ္မံ, အဝယဝိပရိယတ္တိဓမ္မော ဝါ အဝယဝပရိယတ္တိဓမ္မံ ပတိဋ္ဌာပေတိ, တသ္မာ ပရိယတ္တိဓမ္မော အတ္တနာပိ အတ္တာနံ ပတိဋ္ဌာပေသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဥဒ္ဒိသထာတိ ပရိယတ္တိံ ဥဒ္ဒိသထ။ သောဓေတွာ…ပေ… ဥပသမ္ပာဒေထာတိ ဧတ္ထ သောဓနံ နာမ သဗ္ဗေသံ အာစာရကုလပုတ္တာနံ ဥပပရိက္ခနံ။ သောဓေတွာ နိဿယံ ဒေထာတိ ဧတ္ထ သောဓနံ နာမ ဘိက္ခုသဘာဂတံ ဥပပရိက္ခနံ။ ဟီတိ သစ္စံ။ ကုလပုတ္တောတိ အာစာရကုလပုတ္တော။ ယတ္တကာနိ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယိတုံ သက္ကောထာတိ ယောဇနာ။ အန္တောဝဿံ နာမေတန္တိ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနမေတံ။ ဧတသ္မိံ အန္တောဝဿေတိ ဟိ အတ္ထော, ဘဝိတဗ္ဗန္တိအာဒီသု သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ သကလဒိဝသန္တိ သကလဒိဝသမှိ, အပ္ပမတ္တေဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကစာရိကဝတ္တန္တိ ဧကကေန စရိတဗ္ဗံ ဝတ္တံ။ ဘဿေတိ ဝစနေ။ ဒသဝတ္ထုကကထန္တိ အပ္ပိစ္ဆတာဒိဒသဝတ္ထုက ကထံ။

ဝိဂ္ဂါဟိကပိသုဏဖရုသဝစနာနီတိ ဝိဂ္ဂဟံ ကလဟံ ဇနေတီတိ ဝိဂ္ဂါဟိကံ, ဝိဂ္ဂါဟိကဝစနဉ္စ ပိသုဏဝစနဉ္စ ဖရုသဝစနဉ္စ ဝိဂ္ဂါဟိကပိသုဏဖရုသဝစနာနိ။ မနသိကာရဗဟုလာ ဝိဟရထ ဣတိ ဩဝဒိတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ။ ဒန္တကဋ္ဌခါဒနဝတ္တန္တိ ဟေဋ္ဌာ အဒိန္နာဒါနဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တံ ဒန္တကဋ္ဌခါဒနေ, ဒန္တကဋ္ဌခါဒနဿ ဝါ ဝတ္တံ။ ‘‘ပတ္တံ ထဝိကာယ ပက္ခိပန္တေန န ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ကထေန္တေ ပမာဒေန ပတ္တော ဘိဇ္ဇေယျာတိ ပတ္တဿ ဂုတ္တတ္ထာယ ကထနံ နိဝါရေတိ။ အာစိက္ခိတဗ္ဗာတိ ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာပနတ္ထော။

ကောစိ ဒါယကောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာဂန္တုကော ဘိက္ခူတိ စီဝရဂ္ဂါဟိတတော ပစ္ဆာ အာဂတော အာဂန္တုကော ဘိက္ခု။ သံဃတ္ထေရောတိ အာဝါသိကသံဃတ္ထေရော။ ပဌမဘာဂန္တိ ပုဗ္ဗေ ဂါဟိတံ ပဌမဘာဂံ, ပရိဝတ္တေတွာတိ ပုဗ္ဗေ ဂါဟိတဘာဂေန ပစ္ဆာ ဒါတဗ္ဗံ ဝဿာဝါသိကံ ပရိဝတ္တေတွာ။ အာဂန္တုကဿ ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တဋ္ဌာနေ အာဂန္တုကဿ ဒါတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘အာဂန္တုကဿာ’’တိ ပဒံ ပုဗ္ဗာပရံ အပေက္ခတိ။ တသ္မာ ဒွိန္နံ ပဒါနံ မဇ္ဈေ ဝုတ္တံ။ ပဌမဝဿူပဂတာတိ ပဌမဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဝဿူပဂတာ။ ‘‘ဒွေ တီဏိ စတ္တာရီ’’တိ ဝစနဿ ဝါ ဗဟူနံ ဘိက္ခူနံ ဝါ ဗျာပနတ္ထာယ ‘‘လဒ္ဓံ လဒ္ဓ’’န္တိ ဝိစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တံ။ တေန ပနာတိ အာဂန္တု- ကေန ပန။ ပဌမဝဿူပဂတေဟိ အပ္ပကေ လဒ္ဓေ ပစ္ဆိမဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဒါတဗ္ဗာနံ ဝဿာဝါသိကာနံ ဗဟုကေပိ အယံ နယော ဉာတဗ္ဗောတိ ကတွာ န ဝုတ္တော။

ဒွီသုပီတိ ပဌမ ဒုတိယဝသေန ဒွီသုပိ။ ဝဿူပဂတာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခာယ ကိလမန္တာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဓာတိ ဌာနေ။ ဝသန္တာတိ ဧကတော ဝသန္တာ။ ဒွေ ဘာဂါ ဟောမ သာဓု ဝတာတိ ယောဇနာ။ သာဓု ဝတာတိ ဧကံသေန သုန္ဒရာ ဘဝေယျုန္တိ အတ္ထော။ ယေသန္တိ ဘိက္ခူနံ။ တတ္ထာတိ ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနေသု။ ပဝါရဏာယာတိ ပဝါရဏာဒိဝသေ။ တေသူတိ ဘိက္ခူသု။ ယေတိ ဘိက္ခူ။ တတ္ထာတိ ဉာတိပဝါရိတဋ္ဌာနေသု။ ကသ္မာ အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗံ, နနု တေ သာဒိယန္တီတိ အာဟ ‘‘သာဒိ ယန္တာပိ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဟီတိ ယသ္မာ။ ‘‘နေဝ ဝဿာဝါသိကဿ သာမိနော’’တိ ဣမိနာ တေသံ ဝဿစ္ဆိန္နတံ ဒီပေတိ။ နေဝ အဒါတုံ လဘန္တီတိ ပဌမမေဝ ကတိကဝတ္တဿ ကတတ္တာ အဒါတုံ နေဝ လဘန္တိ, သဗ္ဗေသံ နော အမှာကန္တိ ယောဇနာ။ ဣဓာတိ ဌာနေ။ တန္တိ ကတိကဝတ္တံ။ ဧကော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသန္တိ ဘိက္ခူနံ။ တတ္ထာတိ သဘာဂဋ္ဌာနေ။ ဝသိတွာ အာဂတာနံ တေသံ ဘိက္ခူနန္တိ ယောဇနာ။ န လဗ္ဘတိ ဣတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဣမေသန္တိ ဝဿာဝါသိအပ္ပတ္တကာနံ ဧကစ္စာနံ။ ဂါဟိတသဒိသမေဝါတိ ဝဿာဝါသိကဿ ဂါဟိတေန သဒိသမေဝ။ တေသမေဝါတိ ဧကစ္စာနမေဝ။

ပက္ကန္တောပီတိ အညံ ဌာနံ ပက္ကမန္တောပိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ တေန ဘိက္ခုနာ ကတံ ပါနီယဥပဋ္ဌပနာဒိကမ္မံ ဘတိနိဝိဋ္ဌံ ဘတိယာ ဌိတန္တိ ယောဇနာ။ အပလောကနကမ္မံ ကတွာ ဂါဟိတံ သံဃိကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သံဃိကန္တိ တတြုပ္ပါဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝိဗ္ဘန္တောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ဆိန္နဝဿောတိ ဒဿေတိ။ ပစ္စယဝသေနေဝါတိ သဒ္ဓါဒေယျပစ္စယဝသေန။ ဝဒန္တီတိ ကေစိ ဝဒန္တိ။

ဒိသံဂမိကော ဘိက္ခု ဝိဗ္ဘမတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ မနုဿေတိ ဝဿာဝါသိကဒါယကမနုဿေ။ သမ္မုခါတိ အာဝါသိကဿ သမ္မုခါ။ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာတိ ‘‘သုဋ္ဌု ဒဿာမာ’’တိ ပဋိစ္ဆာပေတွာ။ ယဿ ဂါဟိတန္တိ ယဿ ဘိက္ခုနော သေနာသနံ ဂါဟိတံ။ သေနာသနသာမိကဿာတိ သေနာသနဒါယကဿ ပုတ္တဓီတာဒယောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သေနာသနေ ဒေမာတိ သေနာသနဿ ဒေမ။ တတ္ထာတိ သေနာသနေ။ ဧကမေဝ ဝတ္ထံ ဒါတဗ္ဗံ။ ကသ္မာ? ပုဂ္ဂလဿ အဒတွာ သေနာသနဿေဝ ဒါတဗ္ဗတ္တာ။ ဝဿာဝါသိကဋ္ဌိတိကာယာတိ ဝဿာဝါသိကဂါဟိတဿ ဌိတိကာယ။ ဧသေဝ နယောတိ သေနာသနဿေဝ ဒိန္နတ္တာ ဧသေဝ နယော။ တဿေဝ ဟောန္တီတိ ပုဂ္ဂလဿေဝ ဒိန္နတ္တာ တဿေဝ ဟောန္တိ။

ဒုတိယော ထေရာသနေ ဂါဟိတော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပဌမဘာဂဿ သာမဏေရဿ ဂါဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဝရဘာဂံ သာမဏေရဿ ဒတွာ’’တိ။ ဥဘောပီတိ ဒွေ ထေရသာမဏေရေပိ။ သယမေဝါတိ ဒါယကော သယမေဝ။ ယန္တိ ဝဿာဝါသိကံ။ ယဿာတိ ထေရဿ ဝါ သာမဏေရဿ ဝါ။

ဣတောတိ ဝုတ္တနယတော။ ဒဟရသာမဏေရဿာတိ တရုဏဿ သာမဏေရဿ။ သောတိ ဃရသာမိကော။ နန္တိ ပတ္တဇနံ။ ယဿာတိ ဘိက္ခုနော။ တေသန္တိ မနုဿာနံ။ ယထာဘူတံ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ဝိဗ္ဘမကာလင်္ကတကာရဏံ ယထာဘူတံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ သုဒ္ဓပံသုကူလိကာယေဝါတိ အညေဟိ အမိဿာ သုဒ္ဓါ ပံသုကူလိကာယေဝါတိ။ ဣဒံ နေဝါသိကဝတ္တန္တိ နိဂမနံ။

ဥပနန္ဒဝတ္ထုကထာ

၃၁၉။ အယမတ္ထောတိ အယံ ဝက္ခမာနော အတ္ထော, ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ဂါမကေ။ တန္တိ သေနာသနံ, ဂဏှန္တေနေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဓာတိ သာဝတ္ထိယံ။ မုတ္တန္တိ တေ သေနာသနံ မုဉ္စိတံ ဟောတိ။ တတြာပီတိ ဂါမကေပိ။ ဥဘယတ္ထာတိ သာဝတ္ထိယံ, ဂါမကေ စာတိ ဥဘယတ္ထ။

ဧတ္ထာတိ ဥပနန္ဒဝတ္ထုသ္မိံ။ ကထန္တိ ကေန ပကာရေန ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ။ ဣဓာတိ သာသနေ။ ဧကစ္စော ဂဏှာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတြာပီတိ သာမန္တဝိဟာရေပိ။ တဿာတိ ဘိက္ခုဿ။ ဣဓာတိ သေနာသနေ။ အာလယမတ္တန္တိ စိတ္တုပ္ပါဒမတ္တံ။ ဣစ္စဿာတိ ဣတိ အဿ, ဧဝံ အဿ ဘိက္ခုဿာတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ‘‘ဂဟဏေန ဂဟဏ’’န္တိအာဒိကေ စတုက္ကေ။ ယော ပန ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥပစာရသီမာတိက္ကမေတိ နိမိတ္တတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ, ဘာဝေန ဘာဝလက္ခဏေ ဝါ။ တတ္ထာတိ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ ပစ္စာဂစ္ဆတိ, ဝဋ္ဋတိ, သေနာသနဂ္ဂါဟော န ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၂၀။ ယောတိ ဘိက္ခု။ မဟန္တတရော ဝါ ဒဟရတရော ဝါတိ အတ္တနော မဟန္တတရော ဝါ ဒဟရတရော ဝါ ဟောတိ။ သော ဘိက္ခု တိဝဿန္တရော နာမာတိ ယောဇနာ။ ဧကဿ ဘိက္ခုနော တိဏ္ဏံ ဝဿာနမန္တရေ ဌိတော တိဝဿန္တရော အညော ဘိက္ခု။ တတ္ထာတိ ဘိက္ခူသု။ ဣမေ သဗ္ဗေတိ တိဝဿန္တရဒွိဝဿန္တရသမာနဝဿိကေ ဣမေ ဘိက္ခူ, လဘန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယံ တိဏ္ဏံ ပဟောတီတိ မဉ္စပီဌဝိနိမုတ္တံ ယံ အာသနံ တိဏ္ဏံ သုခံ နိသီဒိတုံ ပဟောတိ, တထာရူပေ အာသနေပိ ဒွေ ဒွေ ဟုတွာ နိသီဒိတုံ လဘန္တီတိ ယောဇနာ။ အပိသဒ္ဒေန မဉ္စပီဌာနိ အပေက္ခတိ။ ဣဒံ ပစ္ဆိမဒီဃာသနံ။ အနုပသမ္ပန္နေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ဥပသမ္ပန္နေနာတိ ဒဿေတိ။

ဟတ္ထိကုမ္ဘေတိ ဟတ္ထိသိရောပိဏ္ဍေ။ ဣမိနာ ဟတ္ထိသဒ္ဒေန ဟတ္ထိကုမ္ဘော ဂဟိတော အဝယဝူပစာရေန ဝါ ဥတ္တရပဒလောပေန ဝါတိ ဒဿေတိ။ ဟတ္ထီ ဝိယာတိ ဟတ္ထီ, ဘူမိဘာဂေါ, ဟတ္ထိမှိ ပတိဋ္ဌိတော ပါဒသင်္ခါတော နခေါ ဣမဿာတိ ဟတ္ထိနခကော, ပါသာဒေါ။ ဧတံ ‘‘ဟတ္ထိနခကော’’တိ နာမံ ဧဝံကတဿ ပါသာဒဿ နာမန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဝိစိတြာနီ’’တိ ပဒံ ‘‘ကဝါဋာနိ မဉ္စပီဌာနိ တာလဝဏ္ဋာနီ’’တိ သဗ္ဗပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ။ ယံကိဉ္စိ စိတ္တကမ္မကတံ အတ္ထိ, သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ ပါသာဒဿ ဒေမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပါဋေက္ကန္တိ ပါသာဒတော ဝိသုံ။ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝါတိ သဗ္ဗံ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ။ ဂေါနကာဒီနိ အဋ္ဌာရသ အတ္ထရဏာနိ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂိဟိဝိကဋနီဟာရေနာတိ ဂိဟီဟိ ဝိသေသေန ယထာကာမံ ကရိယတီတိ ဂိဟိဝိကဋံ, ဂိဟိသန္တကံ။ ‘‘ဂိဟိဝိကဋ’’န္တိ နီဟာရော အဘိနီဟာရော ဂိဟိဝိကဋနီဟာရော, တေန။ လဗ္ဘန္တီတိ နိသီဒိတုမေဝ လဗ္ဘန္တိ။ တတြာပီတိ ဓမ္မာသနေပိ။

အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထုကထာ

၃၂၁။ ဧတာနီတိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ။ တတ္ထာတိ ရာသိဝသေန ပဉ္စသု သရူပဝသေန ပဉ္စဝီသတိယာ ဂရုဘဏ္ဍေသု။ အာဂန္တွာ, အာဘုသော ဝါ ရမန္တိ ဧတ္ထာတိ အာရာမော။ တေသံယေဝါတိ ပုပ္ဖါရာမဖလာရာမာနမေဝ။ ‘‘ဌပိတောကာသော’’တိ ဣမိနာ ဝတ္ထုသဒ္ဒဿ ဘူမိဘေဒတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝသတိ အာရာမော ပတိဋ္ဌဟတိ ဧတ္ထာတိ အာရာမဝတ္ထု။ တေသု ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေန နဝဘူမိဘာဂတော အညဿ ပေါရာဏဘူမိဘာဂဿပိ အာရာမဝတ္ထုဘာဝံ ဝိကပ္ပေတိ။ ဝိသေသေန စတုဣရိယာပထေ ဟရတိ ပဝတ္တေတိ ဧတ္ထာတိ ဝိဟာရော။ တဿာတိ ဝိဟာရဿ။ စတုန္နံ မဉ္စာနန္တိ နိဒ္ဓါရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ။ အညတရော မဉ္စော နာမာတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ ‘‘လောဟေန ကတာ ကုမ္ဘီ’’တိ ဣမိနာ လောဟကုမ္ဘီတိ ဧတ္ထ မဇ္ဈေလောပသမာသံ ဒဿေတိ။ လောဟမယာ ကုမ္ဘီ လောဟကုမ္ဘီတိ ဝစနတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ လောဟေန ကတံ ဘာဏကံ, လောဟေန ကတော ဝါရကော, လောဟေန ကတံ ကဋာဟန္တိ အတ္ထံ အတိဒိသတိ။ ဧတ္ထာတိ ဘာဏကဝါရကကဋာဟေသု။ အရဉ္ဇရောတိ အတိမဟန္တတ္တာ အရံ ခိပ္ပံ ဇရတိ ဝိနာသေတီတိ အရဉ္ဇရော။ အထ ဝါ ဇလံ ဂဏှိတုံ အလန္တိ အရဉ္ဇရော လကာရာနံ ရကာရေ ကတွာ။

ဂါထာဝသေန နိဂမနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ဧဝံ ပကာသယီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒွေ ဂရုဘဏ္ဍာနိ ဒွိသင်္ဂဟာနိ ဟောန္တိ, တတိယံ ဂရုဘဏ္ဍံ စတုသင်္ဂဟံ ဟောတိ, စတုတ္ထံ ဂရုဘဏ္ဍံ နဝကောဋ္ဌာသံ ဟောတိ, ပဉ္စမံ ဂရုဘဏ္ဍံ အဋ္ဌဘေဒနံ ဟောတိ, ဣတိ ဣမိနာ ပကာရေန ပဉ္စနိမ္မလလောစနော နာထော ပဉ္စဟိ ရာသီဟိ ပဉ္စဝီသဝိဓံ ဂရုဘဏ္ဍံ ပကာသယီတိ ယောဇနာ။

တတြာတိ ဂရုဘဏ္ဍေ။ ဟီတိ ဝိတ္ထာရော။ သဗ္ဗမ္ပိ ဣဒံ ဂရုဘဏ္ဍံ အဝိဿဇ္ဇိယန္တိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ။ ပရိဝါရေ ပန အာဂတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ပဉ္စ ရာသယော မဟေသိနာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထာတိ ပရိဝါရေ။

တတြာတိ ‘‘ပရိဝတ္တနဝသေနာ’’တိ ဝစနေ။ ဣဒံ ဂရုဘဏ္ဍံ ဥပနေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ နိစ္စံ တိဋ္ဌန္တီတိ ထာဝရာ, ဌာဓာတု ဝရပစ္စယော, ဌာကာရဿ ထာကာရော။ ဣမိနာ အာရာမအာရာမဝတ္ထုဝိဟာရဝိဟာရဝတ္ထူနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ အဝိဿဇ္ဇိယအဝေဘင်္ဂီယတ္တာ ဂရု အလဟုကံ ဘဏ္ဍံ ဂရုဘဏ္ဍံ။ ဣမိနာ မဉ္စာဒီနိ ဧကဝီသတိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ ထာဝရေတိ အာဓာရေ ဘုမ္မံ, ပရိယာပန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အထ ဝါ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ, ထာဝရေသူတိ ဟိ အတ္ထော, ခေတ္တန္တိအာဒီသု သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ခိပတိ ပုဗ္ဗဏ္ဏဗီဇမေတ္ထာတိ ခေတ္တံ။ ဝသတိ အပရဏ္ဏဗီဇံ ပတိဋ္ဌာတိ ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထု, တလေ ဘူမိဘာဂေ ဧကတော ဝါ ဒွီဟိ ဝါ တီဟိ ဝါ ဌာနေဟိ အာဝရဏံ ကရီယတိ ဧတ္ထာတိ တဠာကော, သရော။ ကဿကာနံ မတေန ကတ္တဗ္ဗာတိ မာတိကာ။ အာရာမေန ပရိဝတ္တေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကာနိ ပရိဝတ္တေတုန္တိ အာဟ ‘‘ဣမာနိ စတ္တာရိပီ’’တိ။ ပိသဒ္ဒေါ အဝယဝသမ္ပိဏ္ဍနော။

တတြာတိ ‘‘ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝစနေ။ ဒူရေတိ သံဃာရာမတော ဒူရဋ္ဌာနေ။ ယမ္ပီတိ နာဠိကေရဖလမ္ပိ။ ဟရန္တီတိ သံဃဿ ဟရန္တိ။ အညေသန္တိ သံဃတော အညေသံ မနုဿာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တေတိ မနုဿာ။ သံဃေန သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ရုစ္စတီတိ သံဃဿာရာမေန မနုဿာနမာရာမံ, မနုဿာနမာရာမေန ဝါ သံဃဿာရာမံ ပရိဝတ္တေတုံ ရုစီယတိ ဣစ္ဆီယတိ။ ဘိက္ခူနံ အာရာမောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အယန္တိ မနုဿာနမာရာမော။ ခုဒ္ဒကောတိ သံဃာရာမတော ခုဒ္ဒကော။ အာယန္တိ အယတိ အာယသာမိကော ဓနေန ဝဍ္ဎိံ ဂစ္ဆတိ အနေနာတိ အာယော, တံ။ သမကမေဝါတိ သမပ္ပမာဏမေဝ, အာယံ သစေ ဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပမာဏတ္ထေ ကပစ္စယော။ မနုဿာနံ ရုက္ခာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အတိရေကံ သံဃဿ ဒေမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဇာနာပေတွာတိ ‘‘သံဃေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ (မ။ နိ။ ၃။၃၇၆) သံဃဿ ဒိန္နဒါနဿ အာနိသံသံ မနုဿာနံ ဇာနာပေတွာ။ ဖလဓာရိနော ဟောန္တိ နနူတိ ယောဇနာ။ ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။ ဧတေနေဝ နယေနာတိ ယေန နယေန အာရာမော အာရာမေန ပရိဝတ္တေတဗ္ဗော, ဧတေနေဝ နယေန။ မဟန္တေန ဝါ ခုဒ္ဒကေန ဝါ အာရာမဝတ္ထုနာ စာတိ ယောဇနာ။ အာရာမ အာရာမဝတ္ထုဝိဟာရဝိဟာရဝတ္ထူနိ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဥဘောပီတိ ဂေဟပါသာဒဝသေန ဥဘောပိ။ တတ္ထာတိ ဂေဟေ။ ဣဒံ ပနာတိ ပါသာဒသင်္ခါတံ ဂေဟံ, မနုဿာနံ ဂေဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ မဟဂ္ဃေန ဝါ အပ္ပဂ္ဃေန ဝါ ဝိဟာရဝတ္ထုနာ စာတိ ယောဇနာ။ ဝိဟာရဝိဟာရဝတ္ထုအာရာမအာရာမဝတ္ထူနိ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။

ဂရုဘဏ္ဍေန ဂရုဘဏ္ဍပရိဝတ္တနေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ပံသွာဂါရကေသူတိ ပံသုကီဠနတ္ထာယ ကတေသု အဂါရကေသု။ ကပ္ပိယမဉ္စာတိ သံဃဂဏပုဂ္ဂလာနံ ကပ္ပိယာ သုဝဏ္ဏရဇတာဒီဟိ အကတာ မဉ္စာ။ ဝိဟာရဿ ပန သုဝဏ္ဏရဇတမယာဒိကာပိ ကပ္ပိယာ မဉ္စာ ဒါတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဗဟိသီမာယာတိ ဥပစာရသီမတော ဗဟိ။ တတ္ထာတိ သံဃတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနေ။ တတ္ထာတိ တဿ ဘိက္ခုနော ဝသနဋ္ဌာနေ။ ‘‘မဟဂ္ဃေနာ’’တိ ဝုတ္တဝစနံ နိယမေန္တော အာဟ ‘‘သတဂ္ဃနကေန ဝါ သဟဿဂ္ဃနကေန ဝါ’’တိ။ မဉ္စသတန္တိ မဉ္စဗဟုံ။ ဧတေသုပီတိ ပီဌဘိသိဗိဗ္ဗောဟနေသုပိ။ တတ္ထာတိ ပီဌဘိသိဗိဗ္ဗောဟနေသု။ ကပ္ပိယံ ပီဌာဒီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အကပ္ပိယံ ဝါ မဟဂ္ဃံ ကပ္ပိယံ ဝါတိ ကပ္ပိယေန ဝါ မဟဂ္ဃကပ္ပိယေန ဝါ ပရိဝတ္တေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဝုတ္တဝတ္ထူနီ’’တိ ပဒံ ‘‘ပရိဝတ္တေတွာ’’တိ ပဒေ အဝုတ္တကမ္မံ, ‘‘ဂဟေတဗ္ဗာနီ’’တိ ပဒေ ဝုတ္တကမ္မံ, ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခပဒံ။

ပသတမတ္တဥဒကဂဏှကာနိပီတိ ဧတ္ထ ပသတော နာမ ကုဉ္စိတပါဏိ။ သီဟဠဒီပေတိ သီဟံ လာတိ ဂဏှာတီတိ သီဟဠော လကာရဿ ဠကာရံ ကတွာ, သီဟဗာဟုနာမကော ရာဇာ, တဿ ပုတ္တတ္တာ ဝိဇယကုမာရောပိ သီဟဠော နာမ, တေန အာဒိမှိ နိဝါသဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ ဒီပေါ သီဟဠဒီပေါ နာမ, တသ္မိံ။ ပါဒံ ဂဏှာတီတိ ပါဒဂဏှနော, သောယေဝ ပါဒဂဏှနကော။ ပါဒေါ နာမာတိ ‘‘ပါဒဂဏှနကော’’တိ ဧတ္ထ ပါဒေါ နာမ။ ယော လောဟဝါရကော မဂဓနာဠိယာ ပဉ္စနာဠိမတ္တံ ဂဏှာတိ, သော လောဟဝါရကော ပါဒေါ နာမာတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ပမာဏဿ နာမံ ပမာဏဝန္တေ ဥပစာရတော ဝေါဟာရနယံ ဒဿေတိ။ တတောတိ ပဉ္စနာဠိမတ္တဂဏှနကဝါရကတော။ ဣမာနီတိ လောဟကုမ္ဘီအာဒီနိ။

ဘိင်္ဂါရ …ပေ… ကဋစ္ဆုအာဒီနီတိ ဘိင်္ဂါရော စ ပဋိဂ္ဂဟော စ ဥဠုင်္ကော စ ဒဗ္ဗိ စ ကဋစ္ဆု စ ပါတိ စ တဋ္ဋကော စ သရကော စ သမုဂ္ဂေါ စ အင်္ဂါရကပလ္လော စ ဓူမကဋစ္ဆု စ ဘိင်္ဂါရ…ပေ… ဓူမကဋစ္ဆုယော, တာ အာဒိ ယေသံ တာနီတိ ဘိင်္ဂါရ…ပေ… ကဋစ္ဆုအာဒီနိ။ အာဒိသဒ္ဒေန အညာနိ ဥပကရဏာနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ ဘာဇနီယာနီတိ ဘာဇေတဗ္ဗာနိ။ ကံသလောဟာဒီတိအာဒိသဒ္ဒေန ဝဋ္ဋလောဟံ သင်္ဂဏှာတိ။ ဝဋ္ဋလောဟံ နာမ ပီတလောဟံ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ပါရိဟာရိယန္တိ သံဃိကပရိဘောဂံ ပရိဟရိတွာ အပနေတွာ ပုဂ္ဂလိကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇနံ, ‘‘အတ္တသန္တက’’န္တိ ဝါ ပရိဂ္ဂဟေန ဟရိတွာ ဘုဉ္ဇနံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဂိဟိဝိကဋနီဟာရေနေဝါတိ ‘‘ဂိဟိဝိကဋ’’န္တိ အဘိနီဟာရေနေဝ။

အညသ္မိမ္ပိ ကပ္ပိယလောဟဘဏ္ဍေ ပရိယာပန္နာ အဉ္ဇနီတိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ ကပ္ပိယလောဟဘဏ္ဍေတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ, ‘‘အဉ္ဇနီ’’တိအာဒိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ သူစီတိ စီဝရာဒိသိဗ္ဗနကာ သူစိ။ ပဏ္ဏသူစီတိ ပဏ္ဏေ လိခနာ သူစိ။ အညမ္ပီတိ အဉ္ဇနိအာဒိတော အညမ္ပိ။ ဓူမနေတ္တဉ္စ ဖာလဉ္စ ဒီပရုက္ခော စ ဒီပကပလ္လကော စ ဩလမ္ဗကဒီပေါ စ ဓူမနေတ္တ…ပေ… ဩလမ္ဗကဒီပါ။ ဣတ္ထိပုရိသတိရစ္ဆာနဂတသင်္ခါတာနိ ရူပါနိ ဧတေသု အတ္ထီတိ ဣတ္ထိပုရိသတိရစ္ဆာနဂတရူပကာနိ။ ဓူမနေတ္တ…ပေ… ဩလမ္ဗကဒီပါ စ တေ ဣတ္ထိပုရိသတိရစ္ဆာနဂတရူပကာနိ စေတိ ဓူမနေတ္တ…ပေ… ရူပကာနိ, ဝိသေသနပရနိပါတော။ တာနိ ဝါ အညာနိ ဝါ ဘိတ္တိစ္ဆဒနကဝါဋာဒီသု ဥပနေတဗ္ဗာနိ လောဟဘဏ္ဍာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ လောဟခိလကန္တိ လောဟမယံ အာဏိံ။ ပရိဟရိတွာတိ ‘‘အတ္တနော သန္တက’’န္တိ ပရိဂ္ဂဟေန ဟရိတွာ, သံဃိကပရိဘောဂဂိဟိဝိကဋာနိ ဝါ အပနေတွာ။ ခီရပါသာဏမယာနီတိ ခီရဝဏ္ဏေန ပါသာဏေန ကတာနိ။

သုဝဏ္ဏဉ္စ ရဇတဉ္စ ဟာရကူဋဉ္စ ဇာတိဖလိကဉ္စ သုဝဏ္ဏ…ပေ… ဇာတိဖလိကာနိ, တေဟိ ကတာနိ ဘာဇနာနိ သုဝဏ္ဏ…ပေ… ဘာဇနာနိ။ သဗ္ဗန္တိ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိသဗ္ဗံ။ ဝဋ္ဋတီတိ သံဃဂဏပုဂ္ဂလာနံ ဝဋ္ဋတိ။

ဝါသိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ, နိဒ္ဓါရဏေ ဝါ ဘုမ္မံ။ ယာယ ဝါသိယာ န သက္ကာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဝါသိတော။ မဟတ္တရီသဒ္ဒေါ မဟန္တပရိယာယော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကော။ မဟတ္တရီ ဝါသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝေဇ္ဇာနန္တိ ဘိသက္ကာနံ။ သိရာဝေဓနဖရသုပီတိ ပိသဒ္ဒေန တတော မဟန္တံ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ ယာ ပန ကုဌာရီ အာဝုဓသင်္ခေပေန ကတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အထ ဝါ အာဝုဓသင်္ခေပေန ကတာ ယာ ပန ကုဌာရီ အတ္ထီတိ ယောဇနာ။ အနာမာသာတိ အနာမသိတဗ္ဗာ, အနာမာသာရဟာတိ အတ္ထော။ စတုရင်္ဂုလမတ္တောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ တတော အဓိကော ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ နိခဏိတွာ ခါဒတီတိ နိခါဒနံ။ စတုရဿံ မုခမေတဿာတိ စတုရဿမုခံ။ ဒေါဏိသဒိသံ မုခမေတဿာတိ ဒေါဏိမုခံ။ သမ္မုဉ္စနိဒဏ္ဍဝေဓနမ္ပိ နိခါဒနံ ဒဏ္ဍဗဒ္ဓံ ဟောတိ စေတိ ယောဇနာ။ ဒဏ္ဍေန ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ ဒဏ္ဍဗဒ္ဓံ, ဒဏ္ဍံ ဗဒ္ဓမေတဿာတိ ဝါ ဒဏ္ဍဗဒ္ဓံ။ ‘‘အဒဏ္ဍက’’န္တိ ဝတွာ တဿေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘ဖလမတ္တမေဝါ’’တိ။ နတ္ထိ ဒဏ္ဍမေတဿာတိ အဒဏ္ဍကံ။ ယန္တိ နိခါဒနံ။ ပရိဟရိတုန္တိ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဟရိတုံ, သံဃိကဘာဝံ အပနေတုံ ဝါ။ သိခရမ္ပိ နိခါဒနေနေဝ သင်္ဂဟိတံ လက္ခဏဟာရနယေန သမာနကိစ္စဘာဝတော။ သိခရန္တိ ယေန ပရိဗ္ဘမိတွာ ဆိန္ဒန္တိ, ယေဟိ မနုဿေဟိ ဒိန္နာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေတိ မနုဿာ, ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ နောတိ အမှာကံ။ ပါကတိကေတိ ပကတိယာ ဌိတေ, ယထာ ပဌမံ ဌိတာ ဟောန္တိ, တထာ ကရိဿာမာတိ အတ္ထော။ သစေ အာဟရန္တီတိ သစေ အာယာစနံ အကတွာ ဟရန္တိ။ အနာဟရန္တာပီတိ ပုန အနာဟရန္တာပိ။

ကမ္မာရော စ တဋ္ဋကာရော စ စုန္ဒကာရော စ နဠကာရော စ မဏိကာရော စ ပတ္တဗန္ဓကော စ ကမ္မာရ…ပေ… ပတ္တဗန္ဓကာ, တေသံ။ အဓိကရဏီ စ မုဋ္ဌိကော စ သဏ္ဍာသော စ တုလာ စ အဓိကရဏိ…ပေ… တုလာ။ သံဃေ ဒိန္နကာလတောတိ သံဃဿ ဒိန္နကာလတော။ တိပုံ ဆိန္ဒတိ အနေနာတိ တိပုစ္ဆေဒနံ, တမေဝ သတ္ထကံ တိပုစ္ဆေဒနသတ္ထကံ။ မဟာကတ္တရိဉ္စ မဟာ- သဏ္ဍာသဉ္စ မဟာပိပ္ဖိလိကဉ္စ ဌပေတွာတိ ယောဇနာ။ ကသ္မာ ဌပိတာနီတိ အာဟ ‘‘မဟာကတ္တရိအာဒီနိ ဂရုဘဏ္ဍာနီ’’တိ။ တတ္ထ ယသ္မာ မဟာကတ္တရိအာဒီနိ ဂရုဘဏ္ဍာနိ, တသ္မာ ‘‘ဌပေတွာ မဟာကတ္တရိ’’န္တိ အာဒိ မယာ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။

ဝလ္လိအာဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဝေတ္တဝလ္လိအာဒိကာတိ ဝေတ္တသင်္ခါတဝလ္လိအာဒိကာ။ အဍ္ဎဗဟုပ္ပမာဏာတိ ဧတ္ထ –

‘‘ဗျာမော သဟကရာ ဗာဟု, ဒွေပဿဒွယဝိတ္ထတာ’’တိ။ –

အဘိဓာနေ (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၂၆၉ ဂါထာယံ) ဝုတ္တတ္တာ ဗာဟု နာမ ဣဓ ဗျာမောဝ အဓိပ္ပေတော။ တသ္မာ ဒွီသု ပဿေသု ဝိတ္ထတာနံ ဗျာမသင်္ခါတာနံ သဟကရာနံ ဒွိန္နံ ဗာဟူနံ အဍ္ဎောတိ အဍ္ဎဗာဟု, တဿ ပမာဏမေတဿာတိ အဍ္ဎဗာဟုပ္ပမာဏာတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော, ဒီဃတော ဒွိဟတ္ထာ ဝလ္လီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တတ္ထဇာတကာတိ တိဿံ သံဃဿ ဘူမိယံ ဇာတကာ။ ရက္ခိတဂေါပိတာတိ သံဃေန သယံ ရက္ခိတာ, ပရေဟိ ဂေါပိတာ။ ဣမိနာ အရက္ခိတအဂေါပိတာ ဂရုဘဏ္ဍံ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ သာတိ ဝလ္လိ။ အတိရေကာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥပနေတုန္တိ တံ ဝလ္လိံ ဥပနေတုံ။ သုတ္တဉ္စ မကစိဝါကဉ္စ နာဠိကေရဟီရဉ္စ စမ္မဉ္စ သုတ္တ…ပေ… စမ္မာနိ, တေဟိ ကတာ သုတ္တ…ပေ… စမ္မမယာ။ ရဇ္ဇုကာ ဝါ ယောတ္တာနိ ဝါ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကဝဋ္ဋာ ဝါ ဒွိဝဋ္ဋာ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေန တိဝဋ္ဋာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ အဝဋ္ဋေတွာ ဒိန္နံ သုတ္တဉ္စ အဝဋ္ဋေတွာ ဒိန္နာ မကစိဝါကနာဠိကေရဟီရာ စာတိ ယောဇနာ။

ယော ကောစိ ဝေဠူတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောပီတိ ဝေဠုပိ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပိသဒ္ဒေန ဝလ္လိံ အပေက္ခတိ။ ဣဒမေတ္ထာတိ ဣဒံ သဗ္ဗံ ဧတ္ထ ဝေဠုမှိ, ဝေဠူသု ဝါ ဣဒန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သမကံ ဝါတိ ဂဟိတဝေဠုနာ သမပ္ပမာဏံ ဝါ။ အတိရေကံ ဝါတိ တတော အတိရေကံ ဝါ။ တံအဂ္ဃနကန္တိ တဿ ဝေဠုနော အဂ္ဃနာရဟံ။ ဖာတိကမ္မန္တိ ဝဍ္ဎိကမ္မံ။ တတ္ထေဝါတိ ဂဏှနဋ္ဌာနေဝ။ ဂမနကာလေတိ ဂဏှနဋ္ဌာနတော အညတ္ထ ဂမနကာလေ။ ‘‘ပဟိဏိတွာ ဒါတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ သယံ ဝါ အာဂန္တွာ ဒါတဗ္ဗောတိ အတ္ထောပိ လက္ခဏဟာရနယေန ဂဟေတဗ္ဗော သမာနကိစ္စတ္တာ။

မုဉ္ဇပဗ္ဗဇသဒ္ဒေန မုဉ္ဇပဗ္ဗဇတိဏာနံ ပါဠိယံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ တိဏသဒ္ဒေန တာနိ ဌပေတွာ ပါရိသေသဉာယေန အဝသေသတိဏမေဝ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မုဉ္ဇံ ပဗ္ဗဇဉ္စ ဌပေတွာ’’တိအာဒိ။ သမာနဖလတ္တာ လက္ခဏဟာရနယေန ပဏ္ဏမ္ပိ တိဏေနေဝ သင်္ဂဟိတန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ, ဣတီတိ ဧဝံ။ တိဏဉ္စ ဂရုဘဏ္ဍံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထဇာတကံ ဝါတိ တသ္မိံ သံဃာရာမေ ဇာတကံ ဝါ။ ဗဟာရာမေတိ သံဃာရာမတော ဗဟိ။ တမ္ပီတိ တိဏမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေန ဝလ္လိဝေဠူ အပေက္ခတိ။ အဋ္ဌင်္ဂုလပ္ပမာဏောပီတိ ဒီဃတော အဋ္ဌင်္ဂုလပမာဏောပိ။ ရိတ္တပေါတ္ထကောတိ အလိခိတတ္တာ တုစ္ဆော မကစိဝတ္ထာဒိကောပိ ပဏ္ဏမယောပိ ပေါတ္ထကော။ ဣဒဉ္စ ပဏ္ဏပသင်္ဂေန ဝုတ္တံ။

ပဉ္စဝဏ္ဏာ ဝါတိ နီလပီတလောဟိတောဒါတမဉ္ဇိဋ္ဌဝသေန ပဉ္စဝဏ္ဏနာ ဝါ။ တမ္ပီတိ မတ္တိကမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေန ဝလ္လိဝေဠုတိဏာနိ အပေက္ခတိ။

ဒါရုဘဏ္ဍေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ရက္ခိတဂေါပိတော ယော ကောစိ ဒါရုဘဏ္ဍကော အတ္ထီတိ ယောဇနာ။ မဟာအဋ္ဌကထာယံ ပန ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။

တတြာတိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ, ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေနာ’’တိ ပါဠိယံ ဝါ။ ဣမေသူတိ အာသန္ဒိကာဒီသု။ ဧတ္ထာတိ ပီဌေသု, ပလာလပီဌေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဗျဂ္ဃစမ္မဩနဒ္ဓန္တိ ဗျဂ္ဃစမ္မေန အဝနဒ္ဓံ။ ဝါဠရူပပရိက္ခိတ္တန္တိ ဝါဠရူပေဟိ ပရိဝါရိတံ။ ရတနပရိသိဗ္ဗိတန္တိ ရတနသုတ္တေန သမန္တတော သိဗ္ဗိတံ။

ဧတေသုပီတိ ဝင်္ကဖလကာဒီသုပိ။ ‘‘သင်္ခထာလကံ ပန ဘာဇနီယ’’န္တိ ပါဌဿာနန္တရံ ‘‘တထာ’’တိ ပါဌော အတ္ထိ, သော ဧတ္ထ န ယုဇ္ဇတိ, ပရတော ပန ‘‘ယေန ကေနစိ ကတံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝါ’’တိ ပါဌဿာနန္တရံ ယုဇ္ဇတိ။ တတ္ထ ဟိ ယထာ ယေန ကေနစိ ကတံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝ ဟောတိ, တထာ ထမ္ဘတုလာသောပါနဖလကာဒီသု ဒါရုမယံ ဝါ ပါသာဏမယံ ဝါ ယံကိဉ္စိ ဂေဟသမ္ဘာရရူပံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝါတိ အတ္ထော။

သဗ္ဗန္တိ သကလံ ဥဒကတုမ္ဗပါဒကထလိကမဏ္ဍလံ။ ဧတေသုပီတိ အာဓာရကာဒီသုပိ။ တထာ ထမ္ဘတလာတိ ဧတ္ထ တထာသဒ္ဒေန ‘ဂရု- ဘဏ္ဍမေဝါ’’တိ ပဒံ အတိဒိသတိ။ သံဃေ ဒိန္နန္တိ သံဃဿ ဒိန္နံ။ ဘူမတ္ထရဏန္တိ ဘူမိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗံ။ တမ္ပီတိ ဧဠကစမ္မမ္ပိ။

ဥဒုက္ခလံ ဂရုဘဏ္ဍမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧသေဝ နယော မုသလန္တိအာဒီသုပိ။ ဧတေသူတိ မဉ္စပါဒါဒီသု။ အနုညာတဝါသိယာတိ ဘာဇနတ္ထာယ အနုညာတဝါသိယာ။ ဓမကရဏောတိ ဧတ္ထ ‘‘သင်္ခံ ဓမတိ, သင်္ခဓမကော’’တိအာဒီသု ဝိယ နိဿံယောဂပါဌောယေဝ ယုဇ္ဇတိ။ တသ္မာ ဓမတိ ဝါတေန ပဝတ္တတီတိ ဓမော, ဝါတဟေတုကော သဒ္ဒေါ, ဓမံ ကရောတီတိ ဓမကရဏောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ သဗ္ဗမေတန္တိ အနုညာတဝါသိဒဏ္ဍာဒိကံ ဧတံ သဗ္ဗံ။ တတောတိ အနုညာတဝါသိဒဏ္ဍာဒိကတော, မဟန္တတရံ ဝါသိဒဏ္ဍာဒိကံ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ယောဇနာ။

ယထာဇာတမေဝါတိ ယထာပဝတ္တမေဝ။ တေဟီတိ ဟတ္ထိဒန္တာဒီဟိ, ‘‘ကတ’’ဣတိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ တစ္ဆိတနိဋ္ဌိတောပီတိ တစ္ဆိတကမ္မေန နိဋ္ဌိတောပိ။

မတ္တိကာဘဏ္ဍေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ, ဥပဘောဂေါ စ ပရိဘောဂေါ စ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ, သမာဟာရဒွန္ဒော။ ဣဒံ ပဒံ ‘‘ဃဋပိဓာနာဒိကုလာလဘာဇန’’န္တိ ပဒေနေဝ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ထုပိကာတီတိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ ဣမသဒ္ဒတ္ထော။ ဣဒံ သဗ္ဗံ သံဃဿ ဒိန္နကာလတော ပဋ္ဌာယ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘အနတိရိတ္တပမာဏော’’တိ ဝိသေသနပဒံ ‘‘ဃဋကော’’တိ ဝိသေသျပဒေနေဝ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထာတိ မတ္တိကာဘဏ္ဍေ, အာဓာရေ ဝါ နိဒ္ဓါရဏေ ဝါ တ္ထ ပစ္စယော။ မတ္တိကာဘဏ္ဍေ ကုဏ္ဍိကာ ဘာဇနီယကောဋ္ဌာသံ ဘဇတိ, ဧဝံ လောဟဘဏ္ဍေပီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထာတိ ဂရုဘဏ္ဍဝိနိစ္ဆယေ။

နဝကမ္မဒါနကထာ

၃၂၃။ ဘဏ္ဍိကာဋ္ဌပနမတ္တေနာတိ ဧတ္ထ ဘဏ္ဍိကာဋ္ဌပနံ နာမ ဘဏ္ဍိကယောဇနန္တိ အာဟ ‘‘ကပေါတဘဏ္ဍိကယောဇနမတ္တေနာ’’တိ။ အဿာတိ ဘိက္ခုဿ။ စိတကဓူမောတိ စိတကေ ဥဋ္ဌိတော ဓူမော။ ဧတဿေဝါတိ ဘိက္ခုဿ ဧဝ ဝိဟာရောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဓူမကာလေတိ ဓူမဿ ဥဋ္ဌိတကာလေ။ ‘‘အပလောကေတွာ’’တိ ဣမိနာ ဓူမကာလေ အပလောကိတံ ဓူမကာလိကံ။ ဓူမကာလိကံ ဟုတွာတိ အတ္ထယောဇနံ ကတွာ ပါဠိယံ ‘‘ပရိယောသိတဝိဟာရ’’န္တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ။ ကတပရိယောသိတဝိဟာရန္တိ ကတပရိယောသိတော ဝိဟာရော ဣမဿ နဝကမ္မဿာတိ ကတပရိယောသိတဝိဟာရံ။ ဣဒံ နဝကမ္မံ ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယာဝ ဂေါပါနသိယော န အာရောဟန္တိ, တာဝ ဝိပ္ပကတော နာမာတိ ယောဇနာ။ တတောတိ ဂေါပါနသိအာရောဟနတော။ ကဉ္စိဒေဝ သမာဒပေတွာ ကာရေဿတီတိ ဝိဟာရသာမိကောယေဝ ကဉ္စိ ဘိက္ခုံသမာဒပေတွာ ကာရေဿတိ။ ပဉ္စဟတ္ထေ ဝိဟာရေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဆဝဿိကံ နဝကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ အဍ္ဎယောဂေ။ သောတိ အဍ္ဎယောဂေါ။ မဟလ္လကံ နိယာမေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒသဟတ္ထေ ဧကာဒသဟတ္ထေ’’တိ။ ဒသဝဿိကံ ဝါ ဧကာဒသဝဿိကံ ဝါ နဝကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဒွါဒသဟတ္ထတော။ လောဟပါသာဒသဒိသေပိ ပါသာဒေတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဒွါဒသဝဿိကနဝကမ္မတော။

နဝကမ္မိကောတိ နဝကမ္မေ ယုတ္တပယုတ္တော။ ဥတုကာလေတိ ဟေမန္တဂိမှကာလေ။ ပဋိဗာဟိတုန္တိ အညေသံ သမ္ပတ္တဘိက္ခူနံ ပဋိသေဓေတုံ။ အာဝါသသာမိကဿာတိ အာဝါသဒါယကဿ။ တဿာတိ အာဝါသသာမိကဿ။ ဝံသေတိ အနွယေ။ တေတိ တဝ။ သောတိ အာဝါသသာမိအာဒိကော။ ဘိက္ခူဟိ ဇဂ္ဂိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေပီတိ ဉာတိဥပဋ္ဌာကာပိ။ တသ္မိမ္ပီတိ သံဃိကပစ္စယေပိ။ ဗဟူ အာဝါသေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကံ အာဝါသန္တိ ယောဇနာ။

ဧကံ ဝါ အာဝါသန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဝိသဇ္ဇိတာဝါသေဟိ, ဥပ္ပန္နာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝုတ္တံ, ကိန္တိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဧကံ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာတိ ဧကံ မဉ္စဋ္ဌာနံ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေန ဂဟေတွာ။ တိဘာဂန္တိ တတိယဘာဂံ။ အယမေဝ ဝါ ပါဌော။ ဧတ္ထာတိ နဋ္ဌဝိဟာရေ။ ပုဂ္ဂလိကမေဝါတိ ပုဂ္ဂလိကံ ဧဝ, ပုဂ္ဂလိကံ ဣဝ ဝါ။ ဇဂ္ဂါတိ ဇဂ္ဂါဟိ။ ဟီတိ ဖလဇောတကော။ ဧဝံ ဇဂ္ဂိတော ပနာတိ ဧဝံ ဇဂ္ဂိတော ဝိဟာရော ပန။ တသ္မိန္တိ ဇဂ္ဂန္တေ။ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနံ ဒါတုကာမော ဟောတီတိ သံဃဿ ဘဏ္ဍဋ္ဌပနံ ဝါ နဝကာနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ အဒတွာ အတ္တနောယေဝ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနံ ဒါတုကာမော ဟောတိ။ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနံ ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ သဗ္ဗဝိဟာရံ ပုဂ္ဂလိကဘာဝေန အဂ္ဂဟေတွာ ဧကဒေသဿေဝ ဂဟိတတ္တာ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီနံ ဒါတုံ လဗ္ဘတီတိ အတ္ထော။ ဇဂ္ဂါပေတဗ္ဗော ဣတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ ‘‘ဝုတ္တ’’န္တိ ပါဌော အတ္ထိ, သော အပါဌောယေဝ ‘‘ကုရုန္ဒိယံ ပန ဝုတ္တ’’န္တိ ပဒဿ အာကာရတ္တာ။

အညံ ဣဒမ္ပိ စ ဝက္ခမာနဝစနံ တတ္ထေဝ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ကိန္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဒွေ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ။ ဒွေ ဘိက္ခူ ကရောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေနာတိ ဘိက္ခုနာ။ သောယေဝ သာမီတိ ယေန သာ ဘူမိ ပဌမံ ဂဟိတာ, သောယေဝ သာမီတိ အတ္ထော။ ပတိရူပေ ဌာနေတိ ပတိရူပေ သေနာသနဋ္ဌာနေ။ တန္တိ ပုဂ္ဂလိကကရဏံ။ ယံ ပန ဝယကမ္မန္တိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ စ ဝယကမ္မန္တိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ကတဿ ကမ္မဿ မူလံ။ ဝိဟာရဿ မူလံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တဿာတိ သံဃိကံ ကရောန္တဿ။ တတ္ထေဝါတိ ကတဝိဟာရေ ဧဝ။ ကတာဝါသေတိ သမီပတ္ထေ ဘုမ္မဝစနံ, ကတာဝါသသမီပေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဆာယူပဂဖလူပဂါတိ ဆာယံ ဥပဂစ္ဆန္တာ စ ဖလံ ဥပဂစ္ဆန္တာ စ, ဆာယာဖလာနိ ဥပဟရန္တာတိ အတ္ထော။ အပလောကေတွာတိ သံဃံ အပလောကေတွာ။ သာမိကာတိ ရုက္ခသာမိကာ။ ဟာရေတဗ္ဗာတိ အပနေတဗ္ဗာ။

‘‘သံဃိကဝလ္လိမတ္တမ္ပိ အဂ္ဂဟေတွာ’’တိ ဣမိနာ သံဃိကံ ဂဟေတွာ သံဃိကာယ ဘူမိယာ သစေ ဝိဟာရံ ကရောတိ, သံဃိကမေဝါတိ ဒဿေတိ။ ဒွိဘူမကတိဘူမကာဒီသု ပါသာဒေသု ဥပဍ္ဎဘာဂံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါသာဒေါ စေဝ ဟောတီ’’တိအာဒိ။ ဥပရိ ပါသာဒေါတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောတိ ဝိဟာရကာရကော ဘိက္ခု, တဿ ဟေဋ္ဌာပါသာဒေါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဟာရေတိ သံဃိကဝိဟာရေ, ဝိဟာရသမီပေတိ အတ္ထော။ အကတဋ္ဌာနေတိ စယပမုခါနံ အကတပုဗ္ဗဋ္ဌာနေ။ စယံ ဝါ ပမုခံ ဝါတိ သံဃိကဝိဟာရဿ စယံ ဝါ ပမုခံ ဝါ။ ဗဟိကုဋ္ဋေတိ ကုဋ္ဋဿ, ကုဋ္ဋတော ဝါ ဗဟိ။ တဿာတိ စယပမုခကာရကဿ ဘိက္ခုဿ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိသမံ ပဗ္ဗတကန္ဒရာဒိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အပဒေတိ သုကရဿ အကာရဏေ။ ကတံ ဟောတီတိ စယံ ဝါ ပမုခံ ဝါ ကတံ ဟောတိ။ တတ္ထာတိ စယပမုခေသု, သံဃော အနိဿရော ဣတိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။

ဝရသေယျံ ဂဟေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ပုန အာဂန္တွာတိ ပက္ကမိတွာ ပုန အာဂန္တွာ။ တဿာတိ နဝကမ္မဂါဟကဿ ဘိက္ခုဿ။ ဧတန္တိ သေနာသနံ။

အညတြပရိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိကထာ

၃၂၄။ နာတိဟရန္တီတိ ဧတ္ထ အတိသဒ္ဒေါ ဟရဏတ္ထော, ဟရသဒ္ဒေါ ပရိဘုဉ္ဇနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အညတြ ဟရိတွာ န ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ။ ယံ မဉ္စပီဌာဒီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ ဥန္ဒြိယမဟာဝိဟာရေ။ တန္တိ မဉ္စပီဌာဒိံ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ အနုဇာနာတိ, တသ္မာ။ တန္တိ မဉ္စပီဌာဒိံ။ အညတြာတိ အညံ ဝိဟာရံ။ အရောဂန္တိ အနဋ္ဌာဇိဏ္ဏတ္တာ အရောဂံ။ တသ္မိံ ဝိဟာရေတိ ဥန္ဒြိယဝိဟာရေ။ တသ္မိန္တိ ဥန္ဒြိယဝိဟာရေ။ တတောတိ ဥန္ဒြိယဝိဟာရတော။ သုယောဇိတာနီတိ သုဋ္ဌု ယောဇိတာနိ။ မူလဒါနံ ဝါ ပဋိပါကတိကံ ဝါ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဆဍ္ဍိတဝိဟာရတောတိ ဘိက္ခူဟိ အနပေက္ခေန ဆဍ္ဍိတသံဃိကဝိဟာရတော စ ပုဂ္ဂလေန သာပေက္ခေန ဆဍ္ဍိတပုဂ္ဂလိကဝိဟာရတော စ။ အာဝါသိကကာလေတိ အာဝါသိကာနံ ဌိတကာလေ။ တတောတိ ဆဍ္ဍိတဝိဟာရတော။

ဖာတိကမ္မတ္ထာယာတိ ဧတ္ထ ဖာတိသဒ္ဒေါ ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝဍ္ဎိကမ္မတ္ထာယာ’’တိ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘ဖာတိကမ္မတ္ထာယာ’’တိ ပါဌေ။

စက္ကလိကန္တိ စက္ကာကာရေန လာတိ ပဝတ္တတိ, စက္ကာကာရံ ဝါ လာတိ ဂဏှာတီတိ စက္ကလံ, တဒေဝ စက္ကလိကံ, ပါဒပုဉ္ဇနံ, ‘‘ကမ္ဗလာဒီဟိ ဝေဌေတွာ ကတ’’န္တိ ဣမိနာ တဿ ကရဏာကာရံ ဒဿေတိ။ ယေဟီတိ ပါဒေဟိ။ ဥဒကန္တိ သေနာသနဿ တိန္တကံ ဥဒကံ။ ဥဒကံ န ပညာယတီတိ ယောဇနာ။ သဥပါဟနေန အက္ကမိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။

သုဓာဘူမိယန္တိ သုဓာယ လိတ္တာယံ ဘူမိယံ။ ပရိဘဏ္ဍဘူမိယန္တိ ဂေါမယကသာဝပရိဘဏ္ဍဘူမိယံ။ ပါဒါတိ မဉ္စပါဒါ။ တသ္မိန္တိ စောဠကေ။ ဌပေန္တဿာတိ မဉ္စပါဒေ ဌပေန္တဿ။ တတ္ထာတိ တေသု ဘိက္ခူသု။ နေဝါသိကာတိ နိဗဒ္ဓံ ဝသန္တီတိ နေဝါသိကာ။ ဌပေန္တီတိ မဉ္စပါဒေ ဌပေန္တိ။ တထေဝါတိ ယထာ နေဝါသိကာ ဝဠဉ္ဇန္တိ, တထေဝ အာဂန္တုကေဟိ ဝဠဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော။

သေတဘိတ္တိ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေန နီလဘိတ္တိအာဒယော သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ‘‘ဒွါရမ္ပိ ဝါတပါနမ္ပီ’’တိအာဒိနာ သာမညတော ဝုတ္တတ္တာ ဒွါရဝါတပါနာဒယော အပရိကမ္မကတာပိ န အပဿယိတဗ္ဗာ။ ကေနစိ ဝါ ဝတ္ထာဒိနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘ဟုတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဓောတပါဒကာ’’တိ ပဒဿ ‘‘နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ ပဒေ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ ဒဿေတိ, ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ပဒေ ကာရကဝိသေသနဘာဝံ နိဝတ္တေတိ။ ကသ္မိံ ဌာနေ နိပဇ္ဇိတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တီတိ အာဟ ‘‘ဓောတေဟိ ပါဒေဟိ အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ’’တိ။ ‘‘အက္ကမိတဗ္ဗဋ္ဌာနဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဓောတပါဒကေ’’တိ ပါဌဿ ဓောတော ပါဒေါ တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထ ဌာနေတိ ဓောတပါဒကံ, တသ္မိံ ဓောတပါဒကေတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧတန္တိ ‘‘ဓောတပါဒကေ’’တိ နာမံ။ ‘‘ပစ္စတ္ထရိတွာ’’တိ ဧတ္ထ ကေန ပစ္စတ္ထရိတွာတိ အာဟ ‘‘ပစ္စတ္ထရဏေနာ’’တိ။ ‘‘အတ္တနော သန္တကေနာ’’တိ ဣမိနာ သံဃိကေန ပစ္စတ္ထရဏေန ပစ္စတ္ထရဏံ ပဋိက္ခိပတိ။ နိဒ္ဒါယတောပီတိ နိဒ္ဒါယကာရဏာပိ, သံကုဋိတေတိ သမ္ဗန္ဓော။ အထ ဝါ နိဒ္ဒါယတောပီတိ နိဒ္ဒါယန္တဿပိ။ ‘‘သရီရာဝယဝေါ’’တိ ပဒေ သာမျတ္ထဆဋ္ဌီ, ‘‘အာပတ္တိယေဝါ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ။ လောမေသု ဖုသန္တေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ပရိဘောဂသီသေနာ’’တိ ဣမိနာ ပရိဘောဂံ အကတွာ ကေနစိ ကမ္မေန သရီရာဝယဝေန ဖုသန္တဿ အနာပတ္တီတိ ဒဿေတိ။ ဟတ္ထတလေန ဖုသိတုံ ပါဒတလေန ဖုသိတုံ ဝါ အက္ကမိတုံ ဝါတိ ယထာလာဘယောဇနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ‘‘ပရိဘောဂသီသေနာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဉ္စပီဌံ နီဟရန္တဿာ’’တိအာဒိ။

သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနကထာ

၃၂၅။ ‘‘သံဃဿ ဘတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ သံဃဘတ္တန္တိ ပဒဿ ဆဋ္ဌီသမာသံ ဒဿေတိ။ သံဃဿ အတ္ထာယ အာဘတံ ဘတ္တံ ကာတုံ န သက္ကောန္တီတိ ယောဇနာ။ ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိအာဒီသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဥဒ္ဒေသေန လဒ္ဓဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ကာတု’’န္တိ ဣမိနာ ဥဒ္ဒေသေန လဒ္ဓဘိက္ခူနံ ကာတဗ္ဗံ ဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ တထေဝါတိ ယထာ သံဃတော ဥဒ္ဒိသိတွာ လဒ္ဓဘိက္ခူ, တထေဝ။ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဧကံ ဝါ’’တိအာဒိနာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ။ တေသန္တိ လဒ္ဓဘိက္ခူနံ။ ဣမိနာ နိမန္တေတွာ လဒ္ဓဘိက္ခူနံ ကာတဗ္ဗံ ဘတ္တံ နိမန္တနဘတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘သလာကာယော ဆိန္ဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ သလာကာယော ဆိန္ဒိတွာ ကာတဗ္ဗံ ဘတ္တံ သလာကဘတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပက္ခိကန္တိ ဥပေါသထိကန္တိ ပါဋိပဒိကန္တိ ဧဝံ နိယာမေတွာတိ ယောဇနာ။ ပဉ္စမီအာဒီသု ပက္ခေသု ကာတဗ္ဗံ ပက္ခိကံ။ ဥပေါသထေ ကာတဗ္ဗံ ဥပေါသထိကံ။ ပါဋိပဒေ ကာတဗ္ဗံ ပါဋိပဒိကံ, တမေဝ ဘတ္တံ ပါဋိပဒိကဘတ္တံ။ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနန္တိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ အာဒျတ္ထော, ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနန္တိအာဒိံ ဣမံ ဝေါဟာရံ ပတ္တာနီတိ ဟိ အတ္ထော။ ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိယေဝ အနုဇာနနမကတွာ ကသ္မာ သံဃဘတ္တမ္ပိ အနုဇာနာတီတိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယသ္မာ သက္ခိဿန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေတိ မနုဿာ။ တမ္ပီတိ သံဃဘတ္တမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေန ဥဒ္ဒေသဘတ္တာဒီနိ အပေက္ခတိ။

သံဃဘတ္တာဒီနံ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တ’’န္တိအာဒိပါဌေ, ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ, သံဃဘတ္တာဒီသု ဝါ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ, ဘုဉ္ဇန္တာနံ အမှာကံ အဇ္ဇ ဒသ ဒွါဒသ ဒိဝသာ အဟေသုန္တိ ယောဇနာ။ အညတောတိ အညသ္မာ ဌာနာ။ တတ္ထာတိ သံဃဘတ္တေ။ ဝတ္တဗ္ဗာတိ မနုဿာ ဝတ္တဗ္ဗာ။ တန္တိ သံဃဘတ္တံ, ဓာတုကမ္မံ, ‘‘အမှာက’’န္တိ ကာရိတကမ္မံ။ တန္တိ သံဃဘတ္တံ။

ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာ

အယံ နယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ရညာ ဝါ ပဟိတေတိ သမ္ဗန္ဓော။ သစေ အတ္ထီတိ သစေ ဌိတိကာ အတ္ထိ။ ဥဒ္ဒေသကေနာတိ ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန။ န အတိက္ကာမေတဗ္ဗန္တိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ န အတိက္ကာမေတဗ္ဗံ။ တေ ပနာတိ ပိဏ္ဍပါတိကာ ပန။ ဌိတိကံ ဌပေတွာတိ ဌိတိကံ ဌိတဋ္ဌာနေ ဌပေတွာ မုဉ္စိတွာတိ အတ္ထော။ တေသန္တိ မဟာထေရာနံ။ ယောဇနန္တရိကဝိဟာရတောပီတိ ယောဇနေန ဗျဝဓာနေ ဌိတဝိဟာရတောပိ။ ဌိတဋ္ဌာနတောတိ ဌိတိကာယ ဌိတဋ္ဌာနတော။ အသမ္ပတ္တာနမ္ပီတိ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနံ အသမ္ပတ္တာနမ္ပိ။ ဝဍ္ဎိတာ နာမ သီမာတိ ဥပစာရသီမာ ဝဍ္ဎိတာ နာမ။ သံဃနဝကဿ ဒိန္နေပီတိ ယာဝ ဒုတိယဘာဂေါ န ဒါတဗ္ဗော, တာဝ သံဃနဝကဿ ဒိန္နေပိ။ ဝဿဂ္ဂေနာတိ ဂဏိယတီတိ ဂံ, ဝဿမေဝ ဂံ ဝဿဂ္ဂံ, တေန ဝဿဂ္ဂေန, ဝဿဂဏနာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ယဒိ ‘‘ဝဿဂ္ဃေနာ’’တိ စတုတ္ထက္ခရေန ပါဌော ဘဝေယျ, ဧဝံ သတိ ဝဿပရိစ္ဆေဒေနာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, အယမေဝ ယုတ္တတရော။

ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေတိ ဧကိဿံ ဝိဟာရသီမာယံ။ တသ္မိံယေဝ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနေတိ ဧတ္ထ ဧဝသဒ္ဒေန အညသ္မိံ ဌာနေ ဂါဟဏံ ပဋိက္ခိပတိ။ ဧကောတိ ဧကော ဒါယကော။ တေနာတိ ပဟိတဘိက္ခုနာ။ သော အတ္ထောတိ သော ဟေတု။ တံဒိဝသန္တိ တသ္မိံ ပဟိတဒိဝသေ။ ပမုဿတီတိ သတိပဝါသေန မုဿတိ။ ဘောဇနသာလာယာတိ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနသင်္ခါတာယ ဘောဇနသာလာယ။ ယာ ပကတိဋ္ဌိတိကာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဧကာဗဒ္ဓါ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တဝစနဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညမညံ ဒွါဒသဟတ္ထန္တရံ အဝိဇဟိတွာ’’တိ။ နဝံ ဌိတိကန္တိ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနေ ဌပိတပကတိဋ္ဌိတိကတော အညံ နဝံ ဌိတိကံ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတန္တိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ။ ‘‘သွေ’’တိ နိယာမေတွာ ဝုတ္တတ္တာ ဒုတိယဒိဝသေ န လဗ္ဘတိ။

ကောစီတိ ဒါယကော။ သကဝိဟာရေ ဌီတိကာဝသေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ ယံ ဝိဟာရံ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ အပဝိဋ္ဌတ္တာ သကဝိဟာရေ ဌိတိကာဝသေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗံ။ ဒိန္နံ ပန ဘတ္တံ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သမ္ပတ္တာနန္တိ ဒိန္နဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တာနံ။ တတ္ထာတိ ဒိန္နဋ္ဌာနံ, သမ္ပတ္တာနံယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿ ဝိဟာရဿာတိ ပဝိဋ္ဌဝိဟာရဿ။ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေတိ ဂါမဒွါရဝီထိစတုက္ကသင်္ခါတေ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ။ အန္တောဥပစာရဂတာနန္တိ ဧတ္ထ အန္တောဥပစာရော နာမ ဒွါဒသဟတ္ထဗ္ဘန္တရံ။

ဂါမဒွါရူပစာရ ဝီထိစတုက္ကူပစာရ ဃရူပစာရေသု တီသု ဃရူပစာရဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဃရူပစာရော စေတ္ထာ’’တိအာဒိ။ ဧတ္ထာတိ တီသု ဥပစာရေသု။ ဃရူပစာရော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကော ဥပစာရော ဧတ္ထာတိ ဧကူပစာရံ ဃရံ။ ဣမေသန္တိ စတုန္နံ ဃရာနံ။ တတ္ထာတိ စတူသု ဃရေသု။ ဧကကုလဿ ယံ ဃရန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကဝဠဉ္ဇန္တိ ဧကဒွါရေန သမာနပရိဘောဂံ။ တတ္ထာတိ ဧကူပစာရေ။

ယံ ပန ဧကံ ဃရံ ကတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သုခဝိဟာရတ္ထာယာတိ ကလဟံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ သုခဝိဟာရတ္ထာယ။ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေတိ ဘိတ္တိယာ ပရိစ္ဆိန္နေ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ။

ယသ္မိံ ပန ဃရေ နိသီဒါပေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယမ္ပိ နိဝေသနန္တိ ယောဇနာ။

ယော ပန ဥဒ္ဒေသလာဘော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, သော ပါပုဏာတီတိ ယောဇနာ။ ကိဉ္စာပိ ဒိဿန္တိ, တထာပီတိ ယောဇနာ။

ယော ပနာတိ ဘိက္ခု ပန, လဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အညသ္မိန္တိ အတ္တနာ အညသ္မိံ။ တေနာတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ လဘန္တေန ဘိက္ခုနာ။

ကာလံ ပဋိမာနေန္တေသူတိ ဘောဇနကာလံ ပဋိမာနေန္တေသု ဘိက္ခူသု, နိသိန္နေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကောစိ မနုဿော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သံဃုဒ္ဒေသပတ္တံ ဒေထ ဣတိ ဝါတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ပတ္တဿ ဌာနေ ဘိက္ခုံ ပက္ခိပိတွာ ဝုတ္တေ အတိဒိသတိ။

ဧတ္ထာတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ, ဧဝံဝစနေ ဝါ။ ပေသလောတိ ပိယသီလော။ တေနာတိ ဥဒ္ဒေသကေန။ ကိန္တိ ဇာနာတီတိ အာဟ ‘‘ဒသဝဿေန လဒ္ဓ’’န္တိ။ တဿာတိ ဥဒ္ဒေသကဿ, ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အပ္ပသဒ္ဒါတိ သဏိကသဒ္ဒါ။ ‘‘အပသဒ္ဒါ’’တိပိ ပါဌော, နိဿဒ္ဒါတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗနဝကဿာတိ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနံ နဝကဿ။ ဆာယာယပိ ပုစ္ဆိယမာနာယာတိ အနာဒရေ ဘုမ္မဝစနံ, သာမိဝစနံ ဝါ။ န လဘတီတိ ပါပုဏာပိတတ္တာ န လဘတိ။ နိသိန္နဿာပိ နိဒ္ဒါယန္တဿာပီတိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ, ဘိက္ခုဿ နိသိန္နဿာပိ နိဒ္ဒါယန္တဿာပီတိ အတ္ထော။ ဟီတိ သစ္စံ။ ဧတံ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ နာမာတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ ‘‘သမ္ပတ္တဿေဝ ပါပုဏာတီ’’တိ ဝစနေ။ ဥပစာရေနာတိ ဒွါဒသဟတ္ထူပစာရေန။ တသ္မိန္တိ အန္တောပရိက္ခေပေ။

ကောစိ ဥပါသကော ပဟိဏာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပဏီတဘောဇနာနန္တိ ပဏီတဘောဇနေဟိ။ ဥဒကဿာတိ ဥဒကေန, ပူရေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာဂတာ မနုဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေနာတိ ဘိက္ခုနာ။ ယန္တိ ဝတ္ထု။ တိစီဝရပရိဝါရန္တိ တိစီဝရေန ပရိဝါရိတံ, တိစီဝရပရိဝါရဝန္တံ ဝါ ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိ အတ္ထော။ ဟိ သစ္စံ အဿ ဘိက္ခုဿ ပုညဝိသေသော ဤဒိသောတိ ယောဇနာ။ နနု ဥဒကံပိဿ ပုညဝိသေသံ, ကသ္မာ အညံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ လဘတီတိ အာဟ ‘‘ဥဒကံ ပနာ’’တိအာဒိ။

ဂဟေတွာ အာဂတာ တေ မနုဿာတိ ယောဇနာ။ တေသန္တိ မဟာထေရာဒီနံ။ ဒဟရသာမဏေရေဟီတိ ဒဟရေဟိ သာမဏေရေဟိ, လဒ္ဓေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။

တတ္ထာတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ။ ပုရတောတိ မဟာထေရာနံ ပုရတော။ ပတ္တေတိ သံဃုဒ္ဒေသပတ္တေ, အဂါဟိတေယေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာဟဋမ္ပိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ဧကော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောတိ မနုဿော, ဘဏတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယထာ တေ ရုစ္စတိ, တထာ ဝတွာ အာဟရာတိ ယောဇနာ။ ဝိဿဋ္ဌဒူတော နာမာတိ အတ္တနော ရုစိံ ဝိဿဇ္ဇိတွာ တဿ ရုစိယာ ဝိဿဋ္ဌော ဒူတော နာမ။ ပဋိပါဋိပတ္တံ ဝါတိ သံဃတော ပဋိပါဋိယာ လဒ္ဓံ ပတ္တံ ဝါ, ဣဒံ နိမန္တနဘတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ယံ ဣစ္ဆတီတိ ဝိဿဋ္ဌဒူတော ယံ ဣစ္ဆတိ။ သောတိ ဗာလော, န ဝတ္တဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဝဒေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဝဒနကာရဏာ။

ကူဋဋ္ဌိတိကာ နာမာတိ အညေဟိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေဟိ မိဿေတွာ ဥဇုကဋ္ဌိတိကာယ ပဝတ္တိတွာ ကူဋေန ပဝတ္တာ ဌိတိကာ နာမ ဟောတိ။ တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ရညော ဝါ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဧကစာရိကဘတ္တာနီတိ ပတိ ဧကံ ကတွာ စရိတဗ္ဗာနိ ဘက္ခိတဗ္ဗာနီတိ ဧကစာရိကာနိ, အညေဟိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေဟိ အမိဿေတွာ ပတိ ဧကံ ကတွာ ဘက္ခိတဗ္ဗာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ, တာနိယေဝ ဘတ္တာနိ ဧကစာရိကဘတ္တာနိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသူတိ ဧကစ္စေသု ဘိက္ခူသု။ တင်္ခဏံယေဝါတိ တသ္မိံ နိသိန္နက္ခဏေယေဝ။ ပုန တင်္ခဏံယေဝါတိ တသ္မိံ ဂါဟဏက္ခဏေယေဝ။ ‘‘ပဏီတဘတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တေ ‘‘ကတိဝဿတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဝဒန္တိ, ‘‘ဧတ္တကဝဿတော နာမာ’’တိ ဝုတ္တေတိ ယောဇနာ။ ဂါဟိတေတိ ဌိတိကံ အဇာနန္တေဟိ အာဂန္တုကေဟိ ပတ္တေ ဂါဟိတေ။ အာဂတေဟိပိ ဌိတိကံ ဇာနနကဘိက္ခူဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧသေဝ နယော ပရတောပိ။ ဘိက္ခူယေဝ အာဂစ္ဆန္တူတိ ပတ္တံ အဂ္ဂဟေတွာ ဘိက္ခူယေဝ အာဂစ္ဆန္တူတိ အဓိပ္ပါယော။

နေတိ ဌိတိကံ အဇာနန္တေ အာဂန္တုကေ။ ရာဇာ ဘောဇေတွာတိ ရာဇာ အတ္တနော ဂေဟေ ဘောဇေတွာ။ နေသန္တိ အာဂန္တုကာနံ, ပတ္တေပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယံ အာဟဋန္တိ ယံ ဘတ္တံ အဘုဉ္ဇိတွာ အာဟဋံ။ တံ န ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ တံ ဘတ္တံ ဌိတိကာယ န ဂါဟေတဗ္ဗံ ထောကတ္တာ။ နေသန္တိ အာဂန္တုကာနံ။ ဂီဝါ ဟောတီတိ ဣဏံ ဟောတိ။ ဣဏံ နာမ ပဋိဒါတဗ္ဗသဘာဝေါ ဟောတိ, တသ္မာ ပဋိဒါတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ဧတ္ထာတိ ဌိတိကံ အဇာနိတွာ ဘုတ္တဋ္ဌာနေ။ တာဝ နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ တာဝ အာဂမေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ။ ပတ္တဋ္ဌာနေန ဂါဟဏမ္ပိ ဂီဝါသဒိသောတိ ပုရိမထေရဿ မတိ ဘဝေယျ။ ဧဝဉှိ သတိ ဒွိန္နံ ထေရာနံ ဝါဒေါ သဒိသောယေဝ။

ဧကော ပိဏ္ဍပါတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တထာရူပေါတိ တိစီဝရပရိဝါရော သတဂ္ဃနကော။ အယန္တိ ပိဏ္ဍပါတော။ ဣတိ ဝုတ္တံ အဋ္ဌကထာသု။

ဧကော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော။ အန္တရာဘဋ္ဌကောတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တဿ အန္တရေ ဝေမဇ္ဈေ ဘဿတိ ဂလတီတိ အန္တရာဘဋ္ဌကော။ ပရိပုဏ္ဏဝဿော ယော ပန သာမဏေရောတိ ယောဇနာ။ တဿ ဥပသမ္ပဇ္ဇိတသာမဏေရဿ ဌိတိကာ အတိက္ကန္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တပတ္တော ဘိက္ခု။ သမီပေတိ အတ္တနော သမီပေ။ တဉ္စေ ထေယျာယ ဟရန္တီတိ တံ ပတ္တံ ပတ္တဟာရကာ ထေယျာယ ဟရန္တိ စေ။ ဂီဝါ ဟောတီတိ ပတ္တဒါပကဿ ဂီဝါ ဟောတိ။ သော ဘိက္ခူတိ သမီပေ နိသိန္နော သော ဘိက္ခု။ အဿာတိ ပတ္တဒါပကဿ။ ‘‘အယ’’န္တိ ပေါတ္ထကေသု ပါဌော အတ္ထိ, သော န သုန္ဒရော။ တတောတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တဃရတော။ ‘‘သုဟဋော’’တိ ဝစနဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘတ္တဿ ဒိန္နတ္တာ ဂီဝါ န ဟောတီ’’တိ။

သာဒိယနကောတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တသာဒိယနကော, ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒသဟိပိ ပတ္တေဟိ ဘတ္တံ အာဟရာပေတွာတိ ယောဇနာ။ ဘိက္ခုဒတ္တိယံ နာမာတိ ဘိက္ခုနာ ဒတ္တိယံ နာမ။ သော ဘိက္ခူတိ သာဒိယနကော သော ဘိက္ခု။ တေ ဘိက္ခူတိ ပိဏ္ဍပါတိကေ တေ ဘိက္ခူ။ ဧထ ဘန္တေ မယှံ သဟာယာ ဟောထ ဣတိ ဝတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ဥပါသကဿ။ တတ္ထာတိ ဥပါသကဿ ဃရေ။ တဿေဝါတိ သာဒိယနကဿေဝ။ ဣတရေတိ နဝပိဏ္ဍပါတိကာ။ နေသန္တိ ဒသန္နံ ဘိက္ခူနံ။ တဿ ဘိက္ခုနောတိ သာဒိယနကဿ ဘိက္ခုနော။ ဘုတ္တာဝီနန္တိ ဘုတ္တဝန္တာနံ။

တေတိ နဝပိဏ္ဍပါတိကာ, ဝုတ္တာ ဂစ္ဆန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ဥပါသကဿ ဃရေ။ တတြာတိ ဒသသု ဘိက္ခူသု။ မဓုရေန သရေန အနုမောဒနံ ကရောန္တဿ ဧကဿ ဓမ္မကထံ သုတွာတိ ယောဇနာ။ အကတဘာဂေါ နာမာတိ ပုဗ္ဗေ န ကရိယိတ္ထာတိ အကတော, သောယေဝ ဘာဂေါ ကောဋ္ဌာသောတိ အကတဘာဂေါ, အာဂန္တုကဘာဂေါ နာမာတိ အတ္ထော။

ဧကော ဥပါသကော ဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမန္တိ ခါဒနီယဘောဇနီယံ။ ပတ္တသာမိကဿ ဒါတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ဌပေတွာတိ ပကတိယာ ဌပေတွာ။ ‘‘သဗ္ဗော သံဃော ဘုဉ္ဇတူ’’တိ ဝတွာ စ ကိဉ္စိ အဝတွာ စ ဂတေပိ ပဌမမေဝ ‘‘သဗ္ဗံ သံဃိကံ ပတ္တံ ဒေထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဘာဇေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။

ပါတိယာ အာဟရိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကေကံ အာလောပန္တိ ဧကေကဿ ဘိက္ခုဿ ဧကေကံ အာလောပံ။ အစ္ဆတီတိ ဝသတိ။ ကဿ တေတိ ကဿ အတ္ထာယ တယာ, အာနီတန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘ဧကေန ဘိက္ခုနာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ, ‘‘ဘတ္တ’’န္တိ ဓာတုကမ္မံ တဗ္ဗပစ္စယော ဝဒတိ။

ကိံ အာဟရီယတီတိ အဝတွာတိ ကိံ ဝတ္ထု တယာ အာဟရီတီတိ ဥပါသကံ အပုစ္ဆိတွာ။ ‘‘ကိံ အာဟရိဿသီ’’တိပိ ပါဌော, ကိံ ဝတ္ထုံ တွံ အာဟရိဿသီတိ အတ္ထော။ သပရိဝါရာယ ယာဂုယာ စ မဟဂ္ဃါနံ ဖလာနဉ္စ ပဏီတာနံ ခဇ္ဇကာနဉ္စ တထာ အာဝေဏိကာ ဌိတိကာ ကာတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ။ ဧကာ ဧဝ ဌိတိကာတိ သမာနာ ဧဝ ဌိတိကာ။ တထာ ဖာဏိတဿာတိ ဧတ္ထ တထာသဒ္ဒေန ‘‘ဧကာ ဧဝ ဌိတိကာ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဒံ အတိဒိသတိ။

ဣတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

နိမန္တနဘတ္တကထာ

နိမန္တနံ ပုဂ္ဂလိကံ သံဃိကဉ္စာတိ ဒုဝိဓံ။ တတ္ထ ပုဂ္ဂလိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပုဂ္ဂလိကံ စေ သယမေဝ ဣဿရော’’တိ။ ‘‘ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ သံဃတော ဥဒ္ဒိသထာ’’တိအာဒီနိ အဝတွာ ‘‘ဧတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ နိမန္တေတွာ ဒိန္နံ သံဃိကံ နိမန္တနံ နာမ။ ဧတ္ထာတိ နိမန္တနေ။ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘိက္ခ’’န္တိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝုတ္တတ္တာ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ပဋိပါဋိယာတိ သံဃတော လဒ္ဓပဋိပါဋိယာ။ အာဂတမနုဿော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘တုမှေ စ ဂစ္ဆထာ’’တိ ဝစနံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ။

နိမန္တနဘတ္တဃရတောတိ နိမန္တနဘတ္တဿ ဒိန္နဃရတော။ ဧကော အာဟရတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပူရေတွာတိ ဘတ္တဿ ပူရေတွာ။ တန္တိ ဘတ္တံ။ ဣဓာပီတိ နိမန္တနေပိ။

တတောတိ ဝဒနကာရဏာ။ ‘‘သော ဘိက္ခူ’’တိ ပဒံ ‘‘အဿာ’’တိ ပဒေ ပကတိကတ္တာ, ‘‘ဇိဂုစ္ဆနီယော’’တိ ပဒံ တတ္ထေဝ ဝိကတိကတ္တာ။ အဿာတိ ဘဝေယျ, ဟောတိ ဝါ။ ‘‘ပတ္တတ္ထာယ အာဂတောမှီ’’တိ ဝဒန္တဿ တဿ ပတ္တော ဒါတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဘတ္တာဟရဏကပတ္တန္တိ ဘတ္တံ အာဟရတိ အနေနာတိ ဘတ္တာဟရဏကော, သောယေဝ ပတ္တော ဘတ္တာဟရဏကပတ္တော, တံ။ ပဋိပါဋိဘတ္တန္တိ ပဋိပါဋိယာ လဒ္ဓံ ဘတ္တံ။

အာလောပဘတ္တဋ္ဌိတိကတောတိ ဧကေကအာလောပေန လဒ္ဓဿ ဘတ္တဿ ဌိတိကတော။ အာလောပသင်္ခေပေနာတိ ဧကေကသ္မိံ အာလောပေ တံသံခိပနေန။ အယံ နယော ဥဒ္ဒေသဘတ္တတော ဝိသေသော။ ကဿ တေ အာဘတန္တိ ကဿ အတ္ထာယ တယာ အာဘတန္တိ ယောဇနာ။ သံဃဿ မေ ဘတ္တန္တိ သံဃဿ အတ္ထာယ မယာ ဘတ္တံ အာဘတံ။ ထေရာနံ မေ ဘတ္တန္တိ ထေရာနံ မယာ ဘတ္တံ အာဘတံ။

ဥပါသကော ပဟိဏာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမေ တယော ဇနာတိ သံဃတ္ထေရော စ ဂန္ထဓုတင်္ဂဝသေန အဘိညာတော စ ဘတ္တုဒ္ဒေသကော စာတိ ဣမေ တယော ဇနာ။ ပုစ္ဆိတုန္တိ ‘‘ကိံ သံဃတော ဂဏှာမိ, ဥဒါဟု ယေ ဇာနာမိ, တေဟိ သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆာမီ’’တိ ပုစ္ဆိတုံ။ အာရုဟိယိတ္ထာတိ အာရူဠှာ။ အတ္တနဝမေဟီတိ အတ္တာ နဝမော ဧတေသန္တိ အတ္တနဝမာ, တေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ ယသ္မာ။ ဧတေ ဘိက္ခူတိ သံဃတ္ထေရာဒယော တယော ဧတေ ဘိက္ခူ။ တေနာတိ ဂန္ထဓုတင်္ဂါဒီဟိ အနဘိညာတေန ဘိက္ခုနာ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ နိဿိတကေ ဝါ, ယေ ဘိက္ခူ ဇာနာထ, တေ ဘိက္ခူ ဝါ ဂဟေတွာတိ ယောဇနာ။ အတ္တနာ အညော ဂါမော ဂန္တဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောယေဝ ဂါမောတိ နိမန္တနဂါမောယေဝ။

တတြာတိ အသနသာလာယံ။ ဥဿဝါဒီသူတိ ဆဏာဒီသု။ အာဒိသဒ္ဒေန အညေန ကေနစိ ကာရဏေန မနုဿာနံ ဗဟုသန္နိပါတံ သင်္ဂဏှာတိ။ တဒါတိ တသ္မိံ နိမန္တနကာလေ။ သန္နိပါတဋ္ဌာနတောတိ ဘိက္ခူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနတော။ ယထာသတ္တီတိ သတ္တိယာ အနုရူပံ, သတ္တိံ အနတိက္ကမိတွာတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထ စ သတ္တိသဒ္ဒဿ ကုန္တသင်္ခါတဿ သတ္ထဿပိ ဝါစကတ္တာ တံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ယထာဗလ’’န္တိ။

သံဃတ္ထေရော ဝါ အာဂစ္ဆန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဗဟုကတ္တာရမပေက္ခိတွာ ‘‘အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ။ ဧကဝါရန္တိ ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ, အာဂမနဒိဝသေတိ အတ္ထော။ ပဋိဗဒ္ဓကာလတောတိ တတ္ထေဝ သကဋ္ဌာနေ ဝါသဿ နိဗဒ္ဓကာလတော။ ဒုတိယဝါရေတိ ဒုတိယဒိဝသေ။ အဘိနဝအာဂန္တုကာဝါတိ အနာဂမနပုဗ္ဗာ အဘိနဝါ အာဂန္တုကာဝ။ တတြာတိ တသ္မိံ ပတ္တဋ္ဌာနေ။ တေသန္တိ အဘိနဝအာဂန္တုကာနံ။ ဧတ္ထာတိ အနာဂတပုဗ္ဗဋ္ဌာနေ။

သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု သကဋ္ဌာနအာဂန္တုကဋ္ဌာနေသု။ တေနာတိ အတိလာဘိနာ ဘိက္ခုနာ။ အဝိသေသေတွာတိ ဝိသေသမကတွာ။

ဣတိ နိမန္တနဘတ္တကထာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

သလာကဘတ္တကထာ

သလာကဘတ္တံ ပန ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝစနတော’’တိ ပဒံ ‘‘ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ပဒေ ဉာပကဟေတု။ သလာကာယ ဝါတိ ကုသဒဏ္ဍေ ဝါ။ အသုကဿ နာမာတိ အသုကဿ နာမ ဥပါသကဿ။ ဥပနိဗန္ဓိတွာတိ လိခိတွာ, ဆိန္ဒိတွာတိ အတ္ထော။ ‘‘ဩပုဉ္ဇိတွာ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန အာလောဠေတွာ’’တိ။ ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန ဒါတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။

န ဗဟုကာတိ အပ္ပကာ။ ဂါမဝသေနပီတိ ယေဘုယျေန သမာနလာဘဂါမဝသေနပိ။ ပိသဒ္ဒေန ကုလံ အပေက္ခတိ။ ဂါဟေန္တေန ဂါဟိတာနေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဋ္ဌိသလာကဘတ္တာနိ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ တေသန္တိ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ သလာကဘတ္တာနံ။

တန္တိ ဗဟုသလာကဘတ္တဂါမံ။ တံ ပနာတိ ဧကသလာကဘတ္တံ ပန။ ဧတေသူတိ ဘိက္ခူသု။ နိဂ္ဂဟေနာတိ ဒူရတ္တာ အနိစ္ဆန္တဿပိ ဧကဿ နိဂ္ဂဟေန။ တန္တိ သလာကဘတ္တံ။ ဩရိမဂါမေတိ ဩရဘာဂေ ဌိတေ ဂါမေ။ ဂါဟိတသညာယာတိ ဂါဟိတာ ဣတိ သညာယ။ ပုန ဝိဟာရံ အာဂန္တွာတိ ပုန ဝိဟာရံ အနာဂန္တွာ ဩရိမဂါမေ သလာကဘတ္တာနိ ပဌမံ ဂဟေတွာ ပစ္ဆာ ဝိဟာရံ အာဂန္တွာ အတ္တနော ပါပေတွာ ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ကသ္မာ ပုန ဝိဟာရော အာဂန္တဗ္ဗော, နနု အဂါဟိတောပိ အတ္တနော ပတ္တတ္တာ ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟိ ယသ္မာ ဗဟိသီမာယ သံဃလာဘော ဂါဟေတုံ န လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ဝိဟာရော အာဂန္တဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဧကဗာဟဝသေန ဝါတိ ဧကာယ ဃရပါဠိသင်္ခါတာယ ဗာဟာယဝသေန ဝါ။ ဝီထိအာဒီသု စာတိ ဝီထိဗာဟကုလေသု စ, နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ။ သလာကာသု အသတိ အသန္တာသူတိ ယောဇနာ။ ဥဒ္ဒိသိတွာပီတိ ‘‘အသုကဂါမဿ သလာကဘတ္တာနိ တုယှံ ပါပုဏန္တီ’’တိ ဂါမာဒီနိ ဥဒ္ဒိသိတွာပိ။

တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တေန ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တေနာတိ သလာကဒါယကေန ဘိက္ခုနာ။ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝါရဂါမေတိ အတိဒူရတ္တာ ဝါရေန ဂန္တဗ္ဗေ ဂါမေ။ တတြာတိ တံ ဂါမံ။

အတိရေကဂါဝုတေတိ ဂါဝုတတော အတိရေကေ ဌာနေ။ တံဒိဝသန္တိ တသ္မိံ သလာကဘတ္တဂဟဏဒိဝသေ။ ယော န ဂစ္ဆတိ, တဿ န ဒါတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ တီဏိ ပန ဒိဝသာနီတိ အစ္စန္တသံယောဂေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ။ တန္တိ ဩရိမဝါရဂါမသလာကံ။ ဒဏ္ဍကမ္မံ ပန ကိန္တိ ဂါဠှံ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သဋ္ဌိတော ဝါ ပဏ္ဏာသတော ဝါ န ပရိဟာပေတဗ္ဗ’’န္တိ။ ဝိဟာရဝါရောတိ ဝိဟာရဿ ရက္ခနတ္ထာယ ဝါရော။ ဝိဟာရဝါရိကဿာတိ ဝိဟာရံ ဝါရေန, ဝါရံ ဂဟေတွာ ဝါ ရက္ခတီတိ ဝိဟာရဝါရိကော, တဿ ဒါတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဟာရဂေါပကာတိ ဝိဟာရံ ဂေါပေန္တီတိ ဝိဟာရဂေါပကာ။ အညထတ္တန္တိ ပသာဒညထတ္တံ။ အညေသု ကုလေသု ဒါတဗ္ဗာတိ အညေသံ ကုလာနံ ယာဂုအာဒယော ဒါတဗ္ဗာ။

ဝါရံ ဂါဟေတွာတိ အညေဟိ ဝါရံ ဂါဟာပေတွာ။ နေသန္တိ ဝိဟာရဝါရိကာနံ။ သလာကာတိ ပကတိကတ္တာရံ အပေက္ခိတွာ ‘‘ဘဝန္တီ’’တိ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ။ ဖာတိကမ္မမေဝါတိ ဝိဟာရရက္ခနတ္ထာယ သံဃေန ဒါတဗ္ဗဖာတိကမ္မမေဝ။ အညမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန န ကေဝလံ ဖာတိကမ္မမေဝ, အညမ္ပီတိ ဒဿေတိ။ အတိရေကဥတ္တရိဘင်္ဂဿာတိ အတိရေကံ ဥတ္တရိဘင်္ဂမေတဿာတိ အတိရေကဥတ္တရိဘင်္ဂံ, တဿ။

သလာကာ လဒ္ဓါတိ သလာကာ ဧဝ လဒ္ဓါ။ တံဒိဝသန္တိ တသ္မိံ သလာကလဒ္ဓဒိဝသေ။ ဧကဿေဝါတိ ဧကေကဿေဝ။ ဝိဇဋေတွာတိ တာနိ ဒွေ တီဏိ ဧကစာရိကဘတ္တာနိ ဝိဇဋံ နိဂုမ္ဗံ ကတွာ။

ဧကသမ္ဘောဂါတိ ဧကတော သမ္ဘောဂါ။ ဂါဟေန္တေန ဒါတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သမ္မုခီဘူတဿာတိ ဥပစာရသီမာယံ ဌိတဿ ယဿ ကဿစိ, ပါပေတွာတိ ယောဇနာ။ ရသသလာကန္တိ ဥစ္ဆုသလာကံ။ ‘‘ရသာလသလာက’’န္တိပိ ပါဌော, အယမေဝတ္ထော။ ခုဒ္ဒကဝိဟာရေ ဂါဟေတဗ္ဗဝိဓာနံ ဒဿေတွာ မဟာအာဝါသေ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဟာအာဝါသေ’’တိအာဒိ။

‘‘တက္ကသလာကမ္ပိ …ပေ… ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒံ ခုဒ္ဒကဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘မဟာအာဝါသေ’’တိအာဒိ။ ဘေသဇ္ဇာဒိသလာကာယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဂန္ဓမာလာသလာကာယော သင်္ဂဏှာတိ။ ဧတ္ထာတိ သလာကာသု။ အဂ္ဂဘိက္ခမတ္တန္တိ အဂ္ဂတော ဒါတဗ္ဗံ ဘိက္ခာမတ္တံ။ တာဒိသာနိ ဘတ္တာနီတိ အဂ္ဂဘိက္ခာမတ္တသဘာဝါနိ ဘတ္တာနိ။ နော စေတိ တာဒိသာနိ ဘတ္တာနိ ဗဟူနိ နော စေ ဟောန္တိ။ လဒ္ဓါ ဝါ အလဒ္ဓါ ဝါတိ လဘိတွာ ဝါ အလဘိတွာ ဝါ။

သလာကာသု ဂါဟိတာသူတိ အညာသု သလာကာသု ဂါဟိတာသု။ သမီပေ ဌိတဿာတိ ဟတ္ထံ အပသာရေတွာ သမီပေ ဌိတဿ။ အဿာတိ ဘိက္ခုဿ။ အယံ သလာကာတိ ‘‘အယံ တဿ သလာကာ’’တိ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အဓမ္မိကာတိ ကတိကာ အဓမ္မယုတ္တာ။ အနာဂတဿ ဒေထာတိ အနာဂတဿ ဘိက္ခုဿ သလာကံ ဒေထ။

သောတိ ဘတ္တုဒ္ဒေသကော, ဝဒေယျာတိ သမ္ဗန္ဓော။ မယာ မယှံ ပါပိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ဂါမေ။ ဘုဉ္ဇေယျာထ ဣတိ ဝဒေယျ, ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထေဝါတိ အသနသာလာယမေဝ။ တတြာတိ တသ္မိံ ဂါမေ။ ဝိဟာရံ အာနေတွာတိ ဝိဟာရံ သလာကဘတ္တံ အာနေတွာ။ သလာကဂ္ဂါဟဏကာလေတိ သလာကာယ ဘိက္ခူဟိ ဂါဟာပနကာလေ။

တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ။ အညေနာတိ အတ္တနာ အညေန, လဒ္ဓါ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေန ပနာတိ ဂမိကတော ဣတရေန။ တသ္မိန္တိ ဂမိကေ။ ဥပစာရသီမံ အနတိက္ကန္တေယေဝါတိ ယောဇနာ။

တတ္ထာတိ ဆဍ္ဍိတဝိဟာရေ။ တေသူတိ အာဝါသိကေသု ဘိက္ခူသု, ဂတေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောဝါတိ အာဂန္တုကော ဧဝ။ ယော ပန ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ သလာကဘတ္တံ, န ပါပုဏာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ပုညေနာတိ ပုညသ္မာ။ တာ စ ခေါ ပနာတိ သလာကာယော ပန။ ပစ္ဆိံ ပနာတိ သလာကပစ္ဆိံ ပန။ တတ္ထာတိ ပစ္ဆိယံ။ ဧတ္တောဝါတိ အာကိရဏဋ္ဌာနတောဝ။ ဧကန္တိ ဧကံ သလာကံ။ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သလာကဒါယကေန ဝတ္တဗ္ဗံ။

ဘိက္ခူ ဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ အညသ္မိံ ဝိဟာရေ။ မဟာထေရောပိ ဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂတဝိဟာရေ အဘုဉ္ဇိတွာဝ ဂေါစရဂါမံ အနုပ္ပတ္တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ပတ္တာ န ဒါတဗ္ဗာတိ ယောဇနာ။ ဝိဟာရဋ္ဌကံ ဘတ္တန္တိ ဝိဟာရေ ဌိတံ ဘတ္တံ။

ပက္ခိကဘတ္တာဒိကထာ

ယန္တိ ဘတ္တံ ဒိယျတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ စာတုဒ္ဒသီပဉ္စဒ္ဒသီပဉ္စမီအဋ္ဌမီတိ အဘိလက္ခိတေသူတိ ယောဇနာ။ ကမ္မပ္ပသုတေဟီတိ ကမ္မူပစယေဟိ။ ဣမေဟိ ပါဌေဟိ ပက္ခေသု ဒါတဗ္ဗံ ပက္ခိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ တန္တိ ပက္ခိကဘတ္တံ။ ‘‘ဟောတီ’’တိ ပဒေ ဝုတ္တကတ္တာ, ‘‘ဂါဟေတွာ’’တိ ပဒေ ဓာတုကမ္မံ, ‘‘ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒေ ဝုတ္တကမ္မံ။ သဗ္ဗေသန္တိ ဘိက္ခူနံ။ ယေသန္တိ ဘိက္ခူနံ။ မန္ဒာတိ အပ္ပါ။ တန္တိ သလာကဘတ္တံ။ ပဏီတံ ဒေန္တီတိ ပဏီတံ ကတွာ ဒေန္တိ။ လူခဘတ္တန္တိ အသိနိဒ္ဓဘတ္တံ။

ယံ ဘတ္တံ အတ္တနာ ဘုဉ္ဇတိ, တဒေဝ ဒိယျတီတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ဥပေါသထေ ဒါတဗ္ဗံ ဥပေါသထိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဥပေါသထေတိ ဥပေါသထဒိဝသေ။ ဧတ္ထ စ ပဉ္စဒ္ဒသိယံ သစေ ဒါယကာ ‘‘ပက္ခိက’’န္တိ ဝတွာ ဒေန္တိ, ပက္ခိကံ နာမ။ အထ ‘‘ဥပေါသထိက’’န္တိ ဝတွာ ဒေန္တိ, ဥပေါသထိကံ နာမာတိ ဝိသေသော။ ပါဋိပဒေတိ ပါဋိပဒဒိဝသေ။ ဥပေါသထကမ္မေနာတိ ဥပေါသထကမ္မေန ဟေတုဘူတေန။ ‘‘ပါဋိပဒေ ဒိယျနကဒါန’’န္တိ ဣမိနာ ပါဋိပဒေ ဒါတဗ္ဗံ ပါဋိပဒိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ တမ္ပိ ဥဘယန္တိ ဥပေါသထိကပါဋိပဒိကဝသေန ဥဘယမ္ပိ တံ ဘတ္တံ။ ဣတိ ဣမာနီတိ ဧတ္ထ ဣမသဒ္ဒေန ဣတိသဒ္ဒဿ ဣမသဒ္ဒတ္ထဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတိ။ သတ္တပိ ဘတ္တာနီတိ ဣမသ္မိံ သေနာသနက္ခန္ဓကေ အာဂတာနိ သံဃဘတ္တာဒီနိ သတ္တပိ ဘတ္တာနိ။

အပရာနိပိ စတ္တာရိ ဘတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ စတူသု ဘတ္တေသု။ ‘‘အာဂန္တုကာနံ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ အာဂန္တုကဘတ္တန္တိ ပဒဿ စတုတ္ထီမဇ္ဈေလောပသမာသံ ဒဿေတိ။ အညတ္ထ ပန ‘‘အာဂန္တုကဿ အတ္ထာယ အာဘတ’’န္တိအာဒိနာ ဆဋ္ဌီမဇ္ဈေလောပသမာသံ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထာတိ စတူသု ဘတ္တေသု။ သဗ္ဗေသန္တိ ဘိက္ခူနံ။ ဧကော အာဂန္တုကော နိသီဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ ပဌမအာဂန္တုကေန။

ယောတိ အာဂန္တုကော။ အာဂန္တွာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော, ပစ္ဆာ ပန ပဂေဝါတိ အတ္ထော။ တေန ဂဏှိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘အာဂတဒိဝသေယေဝါ’’တိ ဣမိနာ န ဒုတိယဒိဝသာဒီသု ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။

ကတ္ထစီတိ ကိဉ္စိ ဌာနံ။ တန္တိ အာဂန္တုကဘတ္တံ။ နိဗန္ဓာပိတန္တိ နိစ္စံ ဌပိတံ။ အသနသာလာယန္တိ အန္တောဂါမေ အသနသာလာယံ။ အသတီတိ အသန္တေသု။

အာဝါသိကောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ဂမိကောယေဝါတိ ဒဿေတိ။ ယထာ အာဂန္တုကဘတ္တံ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ သတ္တ ဝါ ဒိဝသာနိ လဗ္ဘတိ, ဧဝံ ဣဒံ ဂမိယဘတ္တံ န လဗ္ဘတီတိ ယောဇနာ။ ပန္ထန္တိ မဂ္ဂံ။ ရုန္ဓန္တီတိ ပိဒဟန္တိ။ ဥဒကံ ဝါ ရုန္ဓတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတေ ဥပဒ္ဒဝေတိ စောရာဒယော ဧတေ ဥပဒ္ဒဝေ။ ဩဍ္ဍေတွာတိ ဌပေတွာ။

ဧတဿာတိ မဟာဂိလာနဿ။ ပုန ဧတဿာတိ အနာဂတဿ မဟာဂိလာနဿ။ သပ္ပါယဘောဇနန္တိ ဂိလာနာနံ သပ္ပါယဘောဇနံ။ မိဿကယာဂုန္တိ နာနာတဏ္ဍုလေ မိဿေတွာ ပစိတံ ယာဂုံ။ န ကုပ္ပတီတိ န ဝိကာရံ ကရောတိ။

ဣဒမ္ပီတိ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တမ္ပိ။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ကုလေ။ အဿာတိ ဂိလာနဿ။ ဧဝံ ဒိန္နာနီတိ ဧဝံ ဝက္ခမာနနယေန ဒိန္နာနိ ဟောန္တိ။ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘိက္ခ’’န္တိ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝုတ္တတ္တာ ပိဏ္ဍပါတိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ န ဝဋ္ဋတီတိ ‘‘ဘတ္တ’’န္တိ အကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဝုတ္တတ္တာ န ဝဋ္ဋတိ။

အပရာနိပိ တီဏိ ဘတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ တီသု ဘတ္တေသု။ ဓုရဘတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဓုရသဒ္ဒဿ ဓုဝသဒ္ဒေန အတ္ထတော သဒိသတ္တာ နိစ္စတ္ထောတိ အာဟ ‘‘နိစ္စဘတ္တံ ဝုစ္စတီ’’တိ။ တန္တိ ဓုရဘတ္တံ။ တတ္ထာတိ ဒုဝိဓေသု။ ‘‘သံဃိကေ’’တိ ပါဌသေသော ယောဇေတဗ္ဗော။ ပုဂ္ဂလိကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘သံဃိကေ’’တိ ပဒံ အပေက္ခတိ။ ပစ္ဆာတိ ပဌမံ ‘‘ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တဝစနတော, ဝုတ္တဝစနဿ ဝါ ပရံ။

ကုဋိံ ကတွာ ဒါတဗ္ဗံ ဘတ္တံ ကုဋိဘတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကုဋိဘတ္တံ နာမာ’’တိအာဒိ။ ယန္တိ ဘတ္တံ, နိဗန္ဓာပိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော, သေနာသနဝါသိနော ဘိက္ခူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယံ ပနာတိ ဘတ္တံ ပန, ဒိန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿေဝါတိ ပုဂ္ဂလဿေဝ။ တသ္မိန္တိ ပုဂ္ဂလေ။

ဝါရေန, ဝါရံ ဂဟေတွာ ဝါ ဒိန္နံ ဘတ္တံ ဝါရဘတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝါရဘတ္တံ နာမာ’’တိအာဒိ။ တမ္ပီတိ ဝါရဘတ္တမ္ပိ။ နိဂမနဝသေန သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣတိ ဣမာနိ စာ’’တိအာဒိ။

အဋ္ဌကထာယန္တိ မဟာအဋ္ဌကထာယံ, ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ စတူသု ဘတ္တေသု။ ဝိဟာရေ ဥပ္ပန္နံ ဘတ္တံ ဝိဟာရဘတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိဟာရဘတ္တံ နာမာ’’တိအာဒိ။ တတြုပ္ပါဒဘတ္တန္တိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဒိန္နခေတ္တဝတ္ထုအာဒီဟိ ဥပ္ပါဒဘတ္တံ။ တန္တိ ဝိဟာရဘတ္တံ။ ယထာတိ ယေနာကာရေန, ပဋိဂ္ဂဟိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော။ အဋ္ဌန္နံ သမူဟော, အဋ္ဌ ပရိမာဏာနိ ယဿာတိ ဝါ အဋ္ဌကော, တဿ ဒိန္နံ ဘတ္တံ အဋ္ဌကဘတ္တံ။ ဧဝံ စတုက္ကဘတ္တန္တိ ဧတ္ထာပိ။ တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခူနံ ဒေမာ’’တိအာဒိ။ မဟာဘိသင်္ခါရိကေနာတိ သဗ္ဗိနောနီတာဒီဟိ မဟန္တော အဘိသင်္ခါရော မဟာဘိသင်္ခါရော, သော ဧတဿ အတ္ထီတိ မဟာဘိသင်္ခါရိကော, တေန အတိရသကပူဝေန ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ထကေတွာ ဒိန္န’’န္တိ ဣမိနာ ဂူဟိတွာ ဒါတဗ္ဗံ ဂုဠှကံ, တမေဝ ဘတ္တံ ဂုဠှကဘတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ လောကေ။ ဧကစ္စေ မနုဿာ ဒေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဘိက္ခုပရိစ္ဆေဒဇာနနတ္ထံ ဂုဠကေ ဒေန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဂုဠကေန ဘိက္ခူ ဂဏေတွာ ဒါတဗ္ဗံ ဘတ္တံ ဂုဠကဘတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထ စ ပုရိမနယေ ဠကာရေ ဟကာရသံယောဂေါ အတ္ထိ, ပစ္ဆိမနယေ နတ္ထီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဂုဠပိဏ္ဍဂဏနာယ ဘိက္ခုဂဏနံ ဇာနာတိ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။ စီဝရဘာဇနီယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

သဗ္ဗိအာဒီသု ဘေသဇ္ဇေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ, ‘‘သဗ္ဗိဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ကုမ္ဘသတမ္ပီ’’တိ ပဒေ နိဿိတသမ္ဗန္ဓော။

ပစ္ဆာ အာဂတာနံ ဒါတဗ္ဗမေဝါတိ ဒုတိယဘာဂေ အဒါတဗ္ဗေယေဝ ပစ္ဆာ အာဂတာနံ ဒါတဗ္ဗမေဝ။ သဗ္ဗသန္နိပါတဋ္ဌာနေယေဝါတိ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနံ သန္နိပါတဋ္ဌာနေဝ။ ဘာဇနီယဘဏ္ဍံ နာမ ဘာဇနဋ္ဌာနံ သမ္ပတ္တဿေဝ ပါပုဏာတိ, န အသမ္ပတ္တဿ။ သဗ္ဗသန္နိပါတဋ္ဌာနေ စ ယေဘုယျေန သမ္ပတ္တော ဟောတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသန္နိပါတဋ္ဌာနေယေဝါ’’တိ။

ယထာဌိတံယေဝါတိ ကိဉ္စိ အဘာဇေတွာ ယထာဌိတံယေဝ။ ‘‘ဒုဂ္ဂဟိတ’’န္တိ ဝတွာ တဒတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တံ ဂတဂတဋ္ဌာနေ သံဃိကမေဝ ဟောတီ’’တိ။ အာဝဇ္ဇေတွာတိ ပရိဏာမေတွာ။ တမ္ပီတိ ထာလကေ ပက္ခိတ္တံ သဗ္ဗိမ္ပိ။ ထိနန္တိ ဃနဘာဝေန တိဋ္ဌတီတိ ထိနံ, ဃနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒတောတိ ‘‘ဒသ ဘိက္ခူ, ဒသေဝ စ သဗ္ဗိကုမ္ဘာ’’တိ ဝုတ္တပရိစ္ဆေဒတော။

ဂါထာယံ ပါဠိန္တိ ဝိနယပါဠိံ။ အဋ္ဌကထဉ္စေဝါတိ တဿာ အဋ္ဌကထဉ္စေဝ။ ဝိစက္ခဏောတိ ဝိဝိဓံ အတ္ထံ စက္ခတိ ပဿတီတိ ဝိစက္ခဏော။ ဧဝန္တိ ယထာဝုတ္တနယေန။ တတြာယံ ယောဇနာ – ဧဝံ ဝိစက္ခဏော ဘိက္ခု ပါဠိံ, အဋ္ဌကထဉ္စေဝ ဩလောကေတွာ အပ္ပမတ္တောဝ ဟုတွာ သံဃိကေ ပစ္စယေ ဘာဇယေတိ။

ဣတိ ပစ္စယဘာဇနီယကထာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဥပဍ္ဎဘာဂေါတိ ဘိက္ခူနံ လဒ္ဓဘာဂတော ဥပဍ္ဎော ဘာဂေါ။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

ဣတိ သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၇။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကံ

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာ

၃၃၀။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ အဘိညာတာ အဘိညာတာတိ ဧတ္ထ အဘိပုဗ္ဗော ဉာတသဒ္ဒေါ ပါကဋတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပါကဋာ ပါကဋာ’’တိ။ ကာဠုဒါယိပ္ပဘူတယောတိ ကာဠုဒါယိအာဒယော။ ပရိဝါရေဟိ သဒ္ဓိံ ဒသ ဒူတာ စ အညေ စ ဗဟူ ဇနာ သကျကုမာရာ နာမာတိ ယောဇနာ။ အမှေသူတိ သကျကုလသင်္ခါတေသု အမှေသု, နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ။ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ။ ‘‘ကုလတော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကုလာ’’တိ ဧတ္ထ နိဿက္ကတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ။ ဃရာဝါသတ္ထန္တိ ဧတ္ထ ဃရေ အာဝသန္တာနံ မနုဿာနံ ကိစ္စန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဃရာဝါသေ ယ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ယန္တိ ယံကိဉ္စိ။ ဥဒကံ နိန္နေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဥဒကံ နီဟရိတွာ နေတဗ္ဗံ အပနေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဥဒကံ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု သုသံ ဟောတီ’’တိ။ သုသန္တိ သုက္ခံ။ တိဏာနီတိ သဿဒူသကာနိ တိဏာနိ။ ‘‘ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဣမိနာ နိဒ္ဓါပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဓုဓာတုယာ ပပ္ဖေါဋနဓံသနတ္ထေ ဒဿေတိ။ ဘုသာတိ သဿနာဠဒဏ္ဍာ, တေဟိ မိဿာ ပလာလာ ဘုသိကာ။ ဩဖုဏာပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဖုဏဓာတုယာ အဝကိရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပနေတဗ္ဗ’’န္တိ။ တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထေန ဥပဇာနာတိ ဧတ္ထ ဃရာဝါသတ္ထေနာတိ ဥပယောဂတ္ထေ ကရဏဝစနံ။ ဥပဇာနာတိ ဥပတျူပသဂ္ဂေါ ဓာတွတ္ထာနုဝတ္တကော, ဟိဝိဘတ္တိ စ လောပေါ ဟောတိ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထံ ဇာနာဟီ’’တိ။ အဟန္တိ ဘဒ္ဒိယကုမာရနာမကော အဟံ။ တယာတိ အနုရုဒ္ဓကုမာရနာမကေန တယာ။ ‘‘သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ။ သေသန္တိ ‘‘သဒ္ဓိံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဝစနံ။

၃၃၁။ နိပ္ပါတိတာတိ ဧတ္ထ နိက္ခမိတွာ ဂမာပိတာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နိက္ခာမိတာ’’တိ။ မာနဿိနောတိ ဧတ္ထ မာနံ သယန္တိ နိဿယန္တီတိ မာနဿိနောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာနဿယိနော’’တိ။

၃၃၂။ ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါတိ ဧတ္ထ အန္တရသဒ္ဒေါ စိတ္တဝါစကော, တောပစ္စယော စ သတ္တမျတ္ထဝါစကောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ စိတ္တေ’’တိ။ ကသ္မာ ကောပါ န သန္တီတိ အာဟ ‘‘တတိယမဂ္ဂေန သမူဟတတ္တာ’’တိ။ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ဒေါသဿ သမူဟတတ္တာ ယဿ ခီဏာသဝဿ စိတ္တေ ကောပါ န သန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဣတိ ဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တောတိ ဧတ္ထ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ပန ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဝိဘဝေါတိ ပါပံ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ နနု ပါဠိယံ ‘‘ဝိဘဝေါ’’တိ နတ္ထိ, ‘‘အဘဝေါ’’တိ ဧဝ အတ္ထိ, အထ ကသ္မာ ‘‘ဝိဘဝေါတိ အဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဘဝေါတိ စ အဘဝေါတိ စ အတ္ထတော ဧကမေဝါ’’တိ။ ဣမိနာ သဒ္ဒတောယေဝ နာနန္တိ ဒဿေတိ။ ယာ ဧသာ ဘဝါဘဝတာ ဝုစ္စတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အနေကပ္ပကာရာ’’တိ ဣမိနာ ဣတိသဒ္ဒဿ ပကာရတ္ထံ ဒဿေတိ။ စတူဟိပိ မဂ္ဂေဟိ ဝီတိဝတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ခီဏာသဝဿ။

၃၃၃။ အဟိမေခလိကာတိ မေခလာ ဝိယ မေခလိကာ, အဟိမေဝ မေခလိကာ အဟိမေခလိကာ။ တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဟိံ ကဋိယံ ဗန္ဓိတွာ’’တိ။

၃၃၄။ သမ္မန္နတီတိ ဧတ္ထ ‘‘သမ္မာနေတီ’’တိ စုရာဒိဂဏိကဓာတုဝသေန ဝတ္တဗ္ဗေ ဒိဝါဒိဂဏိကဓာတုဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမ္မာနေတီ’’တိ။ အစိန္တေယျော ဟိ ပါဠိနယော။ သမ္မာနေတီတိ သမ္မာနံ ကရောတိ။ ယန္တိ ကမ္မံ။ သောတိ သတ္ထာ။ ဣမိနာ ယံ တုမောတိ ဧတ္ထ တုမောတိ ရုဠှီသဒ္ဒေါ ဣဓ ‘‘သော’’တိ သဗ္ဗနာမသဒ္ဒေန သဒိသတ္ထောတိ ဒဿေတိ။

ပကာသနီယကမ္မာဒိကထာ

၃၃၆။ ‘‘ခေဠသဒိသာ’’တိ ဣမိနာ မိစ္ဆာဇီဝေန ဥပ္ပန္နပစ္စယာနံ သဒိသူပစာရေန ခေဠဘာဝံ ဒဿေတိ။ တသ္မာ ခေဠာ ဝိယာတိ ခေဠော, မိစ္ဆာဇီဝပစ္စယာ, ခေဠေ အသတိ ဘက္ခတိ အဇ္ဈောဟရတီတိ ခေဠာသကောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ ဧတရဟိ ပါဠိယံ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ခေဠာပကဿာ’’တိ ဩဋ္ဌဇေန ပဌမက္ခရေန ပါဌော အတ္ထိ။

၃၄၀။ ပတ္ထဒ္ဓေနာတိ ဧတ္ထ ဘူသော ထဒ္ဓေါ ပတ္ထဒ္ဓေါ, ဗာဠှထဒ္ဓေါတိ အတ္ထော။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိစ္စလေနာ’’တိ။ ပေါတ္ထကရူပသဒိသေနာတိ ဧတ္ထ ပေါတ္ထကရူပံ နာမ ဝတ္ထဒန္တာဒိမယံ, တေန သဒိသော ပေါတ္ထကရူပသဒိသော, တေန။

၃၄၂။ ရာဇဉာတကာ နာမာတိ ဧတ္ထ ရညာ ဇာနိယန္တိ ‘‘အမှာကံ ဂရူ’’တိ ရာဇဉာတာ, တေယေဝ ရာဇဉာတကာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တဒတ္ထံ အဓိပ္ပါယေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရာဇာ အမှေ ဇာနာတီ’’တိအာဒိ။ ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလောတိ ပဟဋ္ဌော ကဏ္ဏော စ ဝါလော စ ဧတဿာတိ ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလော။ ဗန္ဓနိစ္စလေတိ ရဇ္ဇုဝလ္လီဟိ ဗန္ဓော ဝိယ နိစ္စလေ, ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ကတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အဘိဓာဝီ’’တိ ပဒေ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ ဒဿေတိ။

ဒုက္ခဉှိ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါတိ ဧတ္ထ ကုဉ္ဇရသဒ္ဒဿ အာမန္တနပဒဘာဝံ အာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘ဘော ကုဉ္ဇရာ’’တိ။ နာဂသဒ္ဒဿ အဟိနာဂဟတ္ထိနာဂေသု ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘ဗုဒ္ဓနာဂ’’န္တိ။ အာသဒေါတိ ပဒဿ အာကောဓေန သဒနံ ဥပဂမနံ အာသဒေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဓကစိတ္တေန ဥပဂမနံ နာမာ’’တိ။ ဒုက္ခန္တိ ဧတရဟိ စ အာယတိဉ္စ ဒုက္ခကာရဏံ။ ဒုက္ခံ ဟီတိ ဟိသဒ္ဒေါ ပဒပူရဏမတ္တံ, အထ ဝါ ဒုက္ခမေဝါတိ အတ္ထော။ ‘‘ဗုဒ္ဓနာဂံ ဃာတကဿာ’’တိ ဣမိနာ နာဂံ ဟနတီတိ နာဂဟတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ပဋိကုဋိယောဝ ဩသက္ကီတိ ဧတ္ထ တထာဂတဿ ပဋိမုခံ ကုဋေန ဂမနမေတဿာတိ ပဋိကုဋိယော, ပဋိကုဋိယော ဧဝ ဟုတွာ ဩသက္ကီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တထာဂတာဘိမုခေါယေဝ ပိဋ္ဌိမေဟိ ပါဒေဟိ ဩသက္ကီ’’တိ။ ‘‘န ဇာနာတီ’’တိ ဣမိနာ လက္ခ ဒဿနင်္ကေသူတိ ဓာတုပါဌေသု (ပါဏိနီ ၁၅၃၉ သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၈ ဒကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တေသု အတ္ထေသု ဣဓ ဒဿနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ န လက္ခိတဗ္ဗောတိ အညေဟိ သပ္ပုရိသေဟိ န လက္ခိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထ ဏျပစ္စယော ကတ္တုကမ္မေသု ဟောတိ, ယကာရဿ ကကာရံ ကတွာ အလက္ခိကောတိ ဝုတ္တံ။

၃၄၃။ ‘‘ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဘောဇန’’န္တိ ဣမိနာ တိကဘောဇနန္တိ ဧတ္ထ ယုပစ္စယဿ ကမ္မတ္ထဘာဝံ ဒဿေတိ။ တန္တိ တိကဘောဇနံ။ ယထာဓမ္မောတိ ‘‘ဂဏဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါစိ။ ၂၀၉) ဝုတ္တာယ မာတိကာဝိဘင်္ဂပါဠိယာ အနုရူပံ။ ပဉ္စဝတ္ထုယာစနကထာတိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစနဿ ကထာ။ အာယုကပ္ပန္တိ အဝီစိမဟာနိရယေ အာယုကပ္ပံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အဝီစိမဟာနိရယေ အာယုကပ္ပေါ နာမ ဧကော အန္တရကပ္ပေါတိ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာဒီသု (မိ။ ပ။ ၄။၁။၃၊ ကထာ။ အဋ္ဌ။ ၆၅၄-၆၅၇၊ ဣတိဝု။ အဋ္ဌ။ ၁၈၊ သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၃။၃၄၃၊ အ။ နိ။ ဋီ။ ၃။၆၆၂) ဝုတ္တော။ ‘‘ဧကော အသင်္ချေယျကပ္ပေါ’’တိ သမ္မောဟဝိနောဒနာဒီသု (ဝိဘ။ အဋ္ဌ။ ၈၀၉၊ မ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၃။၁၂၈၊ ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ ၁။၄၁၀၊ ဝဇိရ။ ဋီ။ ပါရာဇိကဏ္ဍ ၄၁၀) ဝုတ္တော။ သေဋ္ဌံ ပုညန္တိ မဟန္တံ ပုညံ။ ဣမိနာ ဗြဟံ ပုညန္တိ ဗြဟသဒ္ဒေါ မဟန္တတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ဗြဟ ဝုဒ္ဓိယန္တိ ဓာတုပါဌေသု (ပါဏိနီ ၇၃၅၊ သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ ဟကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တတ္တာ ဗြဟသဒ္ဒေါ မဟန္တဝါစကော ဟောတိ။ ဗြဟဓာတုတော အပစ္စယံ ကတွာ ‘‘ဗြဟာ’’တိပိ, မပစ္စယံ ကတွာ ‘‘ဗြဟ္မာ’’တိပိ ပါဌော အတ္ထိ။ အာယုကပ္ပမေဝါတိ သဂ္ဂေသု အာယုကပ္ပမေဝ။

သံဃဘေဒကထာ

၃၄၄။ သောတိ ဒေဝဒတ္တော, ဂတော ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထေဝါတိ ဝိဟာရသီမာယမေဝ။ အာဝေဏိကန္တိ ဘိက္ခုသံဃတော အာဝေဏိကံ။

၃၄၅။ အာဂိလာယတီတိ ဧတ္ထ အာတျူပသဂ္ဂေါ အဘိဘဝနတ္ထော, ဂိလေဓာတု ဗာဓနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝေဒနာဘိဘူတာ ဗာဓတီ’’တိ။ တန္တိ ပိဋ္ဌိံ။ ပရဿ စိတ္တံ အာဒိသိတွာ ဒေသယတိ ဧတာယာတိ အာဒေသနာ, သာ ဧဝ ပါဋိဟာရိယံ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ။ အနုသာသတိ ဧတာယာတိ အနုသာသနီ, ဣမမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝမ္ပိ တေ’’တိအာဒိ။

၃၄၆။ မမာနုကြုဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အနုတျူပသဂ္ဂေါ အနုကိရိယတ္ထော ကရဓာတု အန္တပစ္စယော ဂစ္ဆန္တာဒိဂဏောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မမာနုကိရိယံ ကုရုမာနော’’တိ။ ‘‘ဒုက္ခိတော’’တိ ဣမိနာ ကပဏောတိ ဧတ္ထ ကပဓာတု ဟိံသနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ မဟာဝရာဟဿာတိ ဝရာဟသဒ္ဒဿ သူကရတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘မဟာနာဂဿာ’’တိ။ ‘‘ပထဝိ’’န္တိ ဣမိနာ မဟိံ ဝိကုဗ္ဗတောတိ ဧတ္ထ မဟီသဒ္ဒဿ ဧဝံနာမကံ မဟာနဒိံ ပဋိက္ခိပတိ။ ‘‘ပဒါလေန္တဿာ’’တိ ဣမိနာ ကရဓာတုယာ ဝိတျူပသဂ္ဂဝသေန ပဒါလနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဘိသံ ဃသမာနဿာတိ ဧတ္ထ မာနသဒ္ဒေါ ကတွတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဘိသံ ဃသန္တဿာ’’တိ။ ဃသန္တဿာတိ ဘက္ခန္တဿ။ နဒီနာမကံ တံ ပေါက္ခရဏိန္တိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ နဒီသု ဇဂ္ဂတောတိ ဧတ္ထ နဒီ နာမ ပေါက္ခရဏီတိ ဒဿေတိ။ ဇဂ္ဂတောတိ ဟတ္ထိယူထံ ပါလေန္တဿ။

၃၄၇။ ‘‘သုတာတိ သောတာ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယာ ဒွိဓာဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘နိဿန္ဒေဟော’’တိ ဣမိနာ အသန္ဒိဒ္ဓေါတိ ဧတ္ထ ဒိဟဓာတုံ ဒဿေတိ, ဒိသဓာတုံ နိဝတ္တေတိ။

၃၅၀။ ဗုဒ္ဓသဟဿေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော, ပဂေဝ ဧကေန ဗုဒ္ဓေနာတိ ဒဿေတိ။

‘‘သတ္တော’’တိ ဣမိနာ ကောစိသဒ္ဒဿ ပဓာနပဒံ ဒဿေတိ။ အဋ္ဌာတိ အာချာတပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဌိတော’’တိ။ ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတန္တိ ဧတ္ထ ‘‘မေ’’တိ ပဒံ ဘဂဝန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ’’တိ။ တဒေဝါတိ သုတမေဝ။ ဣဒန္တိ ‘‘ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတ’’န္တိ ဝစနံ။ အနုစိနာတီတိ အနုဝဍ္ဎေတိ။ ‘‘ပတွာ’’တိ ဣမိနာ အာသဇ္ဇနန္တိ ဧတ္ထ သဒဓာတုယာ ဂတျတ္ထံ, ကိရိယာဝိသေသနဉ္စ ဒဿေတိ။ အဝီစိနိရယံ ပတ္တောတိ ဧတ္ထ ဣဒါနိ န ဒေဝဒတ္တော အဝီစိနိရယံ ပတ္တော ဟောတိ, အာယတိံ ပန အဝီစိနိရယေ အဝဿမ္ဘာဝိယတ္တာ ‘‘အဝီစိနိရယံ ပတ္တော’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အာသံသာယံ အတီတဝစန’’န္တိ။ အာသံသာယန္တိ အဝဿမ္ဘာဝိယတ္ထေ။ ဘေသ္မာ ဟိ ဥဒဓီ မဟာတိ ဧတ္ထ ဘေသ္မာသဒ္ဒေါ ဘယာနကပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဘယာနကော’’တိ။

ဥပါလိပဉှာကထာ

၃၅၁။ ဧကတောတိ ဧတ္ထ တောပစ္စယဿ သတ္တမျတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓမ္မဝါဒီပက္ခေ’’တိ။ ‘‘အနုနယန္တော’’တိ ဣမိနာ အနုဿာဝေတီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အနုနယန္တောတိ ပုနပ္ပုနံ နယန္တော။ သာဝနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န တုမှာကံယေဝါ’’တိအာဒိ။ အယံ အဓမ္မော ဝါ အယံ အဝိနယော ဝါ ဣဒံ အသတ္ထုသာသနံ ဝါ ယဒိ ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဗောဓေတီ’’တိ ဣမိနာ သာဝေတီတိ ဧတ္ထ သုဓာတုယာ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘အနုဿာဝေတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတီ’’တိ ဧတ္ထ အနုဿာဝနကိရိယာ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ, သလာကဂ္ဂါဟကိရိယာ ပစ္ဆာဘာဂေတိ ဒဿေတိ။

ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန အနုဿာဝနသလာကဂ္ဂါဟမတ္တေန။ န ပန သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ, အနုဿာဝေတွာ သလာကံ ဂါဟေတွာ အာဝေဏိကံ သံဃကမ္မေ ကတေယေဝ သံဃော ဘိန္နော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။

ဧတ္ထ ဌတွာ ကဿစိ စောဒကဿ အနုယောဂေါ သိယာတိ ယောဇနာ။ ကိန္တိ သိယာတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ဒေဝဒတ္တော’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဧဝန္တိ ပကတတ္တေ သံဃေ ဘိန္ဒေ သတီတိ အတ္ထော။ ကထန္တိ ကေနာကာရေန။ ပုန ကထန္တိ ကသ္မာ ကာရဏာ။ ရညောတိ အဇာတသတ္တုရညော, ကာရိတကမ္မံ။ ‘‘ဃာတာပိတတ္တာ’’တိ ဗိမ္ဗိသာရရာဇာနံ ဃာတာပိတတ္တာ။ တတ္ထာတိ ‘‘ဘိက္ခု ခေါ ဥပါလီ’’တိအာဒိဝစနေ, ဌတွာ ပရိဟာရံ ဝဒါမာတိ ယောဇနာ။ ဝိရဒ္ဓတ္တာတိ ဝိရာဓိတတ္တာ။ တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တေန ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တေန ဟီတိ ဥယျောဇနတ္ထေ နိပါတော။ ဧဝဉှီတိ ဧဝမေဝ။ တဿာတိ ဒေဝဒတ္တဿ။ ကုမာရော ပနာတိ အဇာတသတ္တုကုမာရော ပန, ကတမတ္တေယေဝ န ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ဒေဝဒတ္တဿ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ သံဃဘေဒတော ပုဗ္ဗေ ရုဟိတုပ္ပါဒကမ္မံ ကရောန္တဿာပိ ပစ္ဆာ အဘဗ္ဗဘာဝေါ ရောပိတော, တသ္မာ။

ဘေဒကရဝတ္ထူသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဓမ္မာဓမ္မာဒီနံ သုတ္တန္တဝိနယပရိယာယေန ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ သုတ္တန္တပရိယာယေနာတိ သုတ္တန္တဒေသနာယ, သုတ္တန္တဒေသနာနယတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တထာတိ တတော အညထာ။

တတ္ထာတိ ဒွီသု ဓမ္မာဓမ္မေသု။ ဧဝံ အမှာကန္တိ ဧဝံ ကရိယမာနေ အမှာကံ။ ဧဝံ သုတ္တန္တပရိယာယေန ဓမ္မာဓမ္မာနံ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိနယပရိယာယေန တေသံ တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယပရိယာယေန ပနာ’’တိအာဒိ။ ဘူတေန ဝတ္ထုနာ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝံ ‘‘အဘူတေန ဝတ္ထုနာ’’တိ ဧတ္ထာပိ။

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန ဓမ္မာဓမ္မဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိနယာဝိနယဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ သုတ္တန္တနယေန ရာဂါဒယော ဝိနေတီတိ ဝိနယော, ဝိနယနယေန ကာယံ ဝါစံ ဝိနေတီတိ ဝိနယောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန ဝိနယာဝိနယဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဘာသိတာဘာသိတဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ တထာဂတေန ဘာသိတံ လပိတန္တိ ယောဇနာ။

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန ဘာသိတာဘာသိတဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အာစိဏ္ဏာနာစိဏ္ဏဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေန ဒေဝသိက’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘ဒေဝသိက’’န္တိ ပဒံ ‘‘သမာပဇ္ဇနံ, ဝေါလောကန’’န္တိ တီသုယေဝ ပဒေသု ယောဇေတဗ္ဗံ။ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေနာတိ ကာရဏုပ္ပတ္တိဝသေန။ ကာရဏဉှိ အရတိ ဖလံ ဧတသ္မာတိ အတ္ထောတိ ဝုစ္စတိ, အတ္ထဿ ဥပ္ပတ္တိ အတ္ထုပ္ပတ္တိ, သာယေဝ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ တ္ထကာရဿ ဋ္ဌကာရံ ကတွာ, အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ဝသော အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသော, တေန။ ဣဒံ ပဒံ ‘‘သုတ္တန္တဒေသနာ ဇာတကကထာ’’တိ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဣဒန္တိ ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနာဒိ။ အာစိဏ္ဏန္တိ အာ ဗန္ဓိတံ, ပုနပ္ပုနံ ဝါ ဥပစိတံ ဝဍ္ဎိတံ, ပဂုဏံ ဝါ။ စာရိယပက္ကမနန္တိ စာရိယတ္ထံ ပက္ကမနံ။

ဧဝံ ဒွိန္နံ ပရိယာယာနံ ဝသေန အာစိဏ္ဏာနာစိဏ္ဏဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ပညတ္တဒုကဿ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တန္တပရိယာယေန စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ။ တံ ဘာသိတာဘာသိတဒုကသဒိသမေဝ။ ဧဝံ ဒွိန္နံ သုတ္တန္တဝိနယပရိယာယာနံ ဝသေန ပဉ္စန္နံ ဒုကာနံ ဝိသေသော ဒဿိတော။

အာပတ္တာနာပတ္တိဒုကေ ‘‘န မောစနာဓိပ္ပါယဿာ’’တိ ပါဌဿ အနန္တရေ ပစ္ဆိမဝါကျေ ဌိတော အာဒိသဒ္ဒေါ အာနေတဗ္ဗော။ ဣတိ အာဒိနာ နယေနာတိ ဟိ အတ္ထော။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ သိက္ခာပဒေ။ ဣဒံ ပဒံ ပစ္ဆိမဝါကျေပိ အနုဝတ္တေတဗ္ဗံ။

လဟုကဂရုကဒုကေ ပဉ္စာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ထုလ္လစ္စယပါစိတ္တိယပါဋိဒေသနီယဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတဝသေန ပဉ္စ အာပတ္တိရာသယော။ ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိရာသယော။

သာဝသေသာနာဝသေသဒုကေ ဆ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကာပတ္တိတော အဝသေသာ ဆ အာပတ္တိရာသယော။

ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လဒုကေ လဟုကဂရုကဒုကသဒိသမေဝ။ အယံ ပန ဝိသေသော – ဂရုကာပတ္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လာ နာမ, လဟုကာပတ္တိ အဒုဋ္ဌုလ္လာ နာမာတိ ဧဝံ ဝိနယပရိယာယဝသေနေဝ စတုန္နံ ဒုကာနံ ဝိသေသော ဒဿိတော။

ဧတ္ထာတိ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေန္တီ’’တိအာဒိဝစနေ။ စတုန္နံ သံဃကမ္မာနန္တိ အပလောကနာဒိဝသေန စတုန္နံ သံဃကမ္မာနံ။ ကရောန္တေဟိ ဟေတုဘူတေဟိ, ဟေတွတ္ထေ စေတံ ကရဏဝစနံ။

တတ္ထာတိ ‘‘တေ ဣမေဟီ’’တိအာဒိဝစနေ။ အပကဿန္တီတိ ဧတ္ထ ကသဓာတုဿ ဂတျတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိသံ အာကဍ္ဎန္တီ’’တိ။ ဝိဇဋေန္တီတိ ဝိဇဋံ ကရောန္တိ, ဝိသုံ ကရောန္တီတိ အတ္ထော။ ဧကမန္တံ ဥဿာဒေန္တီတိ ဧကသ္မိံ အန္တေ ဥဿဒံ ကရောန္တိ။ အဝပကဿန္တီတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ ဥပသဂ္ဂါနံ ဝသေန အတိဝိယတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အတိ ဝိယ အာကဍ္ဎန္တီ’’တိ။ အတိဝိယတ္ထံ အာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဝိသံသဋ္ဌာဝ ဟောန္တိ, ဧဝံ ကရောန္တီ’’တိ။ ယထာတိ ယေနာကာရေန ကရိယမာနေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဝိသု’’န္တိ ဣမိနာ အာဝေဏိသဒ္ဒေါ ‘‘ဝိသု’’န္တိအတ္ထဝါစကော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကောတိ ဒဿေတိ။ ဝတ္ထူသူတိ ဘေဒကရဝတ္ထူသု။ ဣမံ ဂဏှထာတိ ဣမံ ဝါဒံ ဂဏှထ။ ဝိသုန္တိ အာဝေဏိံ။ ဣမသ္မိံ ခန္ဓကေ ဝုတ္တဝစနံ ပရိဝါရပါဠိယာ သံသန္ဒေန္တော အာဟ ‘‘ပရိဝါရေ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပဉ္စဟိ အာကာရေဟီတိ ‘‘ကမ္မေန ဥဒ္ဒေသေန ဝေါဟရန္တော အနုဿာဝနေန သလာကဂ္ဂါဟေနာ’’တိ (ပရိ။ ၄၅၈) ဧဝံ ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟိ။ တဿာတိ ပရိဝါရေ ဝုတ္တဝစနဿ။ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ, ဝုတ္တေန ဣမိနာ သံဃဘေဒလက္ခဏေနာတိ ယောဇနာ။ ‘‘အတ္ထတော နာနာကရဏံ နတ္ထီ’’တိ ဣမိနာ သဒ္ဒတော နာနာကရဏံ အတ္ထီတိ ဒီပေတိ။ အဿာတိ သံဃဘေဒလက္ခဏဿ။ တံ ပန နာနာကရဏာဘာဝန္တိ ယောဇနာ။ တတ္ထေဝါတိ ပရိဝါရေ ဧဝ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၈။ ဝတ္တက္ခန္ဓကံ

၁။ အာဂန္တုကဝတ္တကထာ

၃၅၇။ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ အာရာမန္တိ ဥပစာရသီမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဥပစာရသီမသမီပ’’န္တိ။ ‘‘ဂဟေတွာ’’တိ ပဒဿ ‘‘ဥပါဟနာ’’တိ ကမ္မံ ပါကဋံ, ကရဏံ ပန အပါကဋံ။ တသ္မာ ကရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပါဟနဒဏ္ဍကေန ဂဟေတွာ’’တိ။ ဣမိနာ ‘‘ဟတ္ထေနာ’’တိ ကရဏံ နိဝတ္တေတိ။ ပဋိက္ကမန္တီတိ ဧတ္ထ ပဝိသန္တီတိ စ အပက္ကမန္တီတိ စ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘သန္နိပတန္တီ’’တိ။ ဥပါဟနာ…ပေ… ပုစ္ဆိတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပုစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ ပဒဿ သဟ ကမ္မေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကတရသ္မိံ ဌာနေ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘ကတရသ္မိံ…ပေ… စောဠက’’န္တိ ဣမိနာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေတိ။ ‘‘အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ’’တိ ဣမိနာ ကမ္မံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပတ္ထရိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ သဇဓာတုယာ စဇနတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။ ဂေါစရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ဂေါစရသဒ္ဒေါ ဘိက္ခာစာရသဒ္ဒေန အတ္ထတော ဧကန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘိက္ခာစာရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ။ ဘိက္ခာယ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘိက္ခာစာရော, ဂေါစရဂါမော။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဂါမေ။ ‘‘ကိ’’န္တိအာဒိနာ ပါနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိအာဒီသု ပုစ္ဆိတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေတိ။ ကံ ကာလန္တိ ကသ္မိံ ကာလေ။

ဗဟိ နိက္ခမန္တဿာတိ ဝိဟာရတော ဗဟိ နိက္ခမန္တဿ။ နိလ္လောကေတဗ္ဗောတိ ဩလောကေတဗ္ဗော။ ‘‘ယဒိ သက္ကောတီ’’တိ ဣမိနာ သစေ ဥဿဟတီတိ ဧတ္ထ သစေသဒ္ဒေါ ယဒိပရိယာယော, ဥဿဟတိသဒ္ဒေါ သက္ကောတိ ပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ သက္ကောန္တဿ ဝိဟာရသောဓနဝတ္တေတိ သမ္ဗန္ဓော။

၂။ အာဝါသိကဝတ္တကထာ

၃၅၉။ အာဝါသိကဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗံ ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ဝုဍ္ဎတရဿ အာဂန္တုကဿ။ ‘‘ပဏ္ဍိတော’’တိအာဒိနာ သစေ ဗာလော ‘‘သမ္မဇ္ဇာဟိ တာဝ စေတိယင်္ဂဏ’’န္တိ န ဝဒတိ, သမ္မဇ္ဇနိံ နိက္ခိပိတွာ တဿ ဝတ္တမေဝ ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။ ဘေသဇ္ဇမေဝ ကာတဗ္ဗန္တိ သဟာဝဓာရဏေန ဝုတ္တတ္တာ ဗာလော ‘‘ကရောဟိ တာဝ ဘေသဇ္ဇ’’န္တိ အဝဒန္တောပိ ဘေသဇ္ဇမေဝ ကာတဗ္ဗံ။ ‘‘ပဏ္ဍိတော ဟီ’’တိအာဒိနာ ပန အာဂန္တုကဿ ဝတ္တဗ္ဗဘာဝမတ္တမေဝ ဒဿေတိ။ ပါဠိမုတ္တကဝတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ။ ဗီဇနေနာတိ ဗီဇနိယာ။ ‘‘ဗီဇန’’န္တိ ဟိ နပုံသကလိင်္ဂေါ, ‘‘ဗီဇနီ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ။ ‘‘ဗီဇိတဗ္ဗော’’တိ စ ‘‘ဗီဇိတဗ္ဗ’’န္တိ စ ဣမိနာ အဋ္ဌကထာဝစနေန ဗီဇိယတိ အနေနာတိ ဗီဇနံ, ဗီဇိယတိ ဧတာယာတိ ဗီဇနီတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ အဿာတိ ဝုဍ္ဎတရအာဂန္တုကဿ။ မက္ခေတဗ္ဗာတိ အဉ္ဇေတဗ္ဗာ။ ဟီတိ သစ္စံ။ ဧတ္ထာတိ ဥပါဟနပုဉ္ဆနေ။ ကတ္ထာတိ ကသ္မိံ ဝိဟာရေ။ ပုစ္ဆိတေန အာဝါသိကေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘အတ္တနော သန္တိကံ…ပေ… န လဘတီ’’တိ ဣမိနာ အတ္တာနံ သန္ဓာယ အနာဂစ္ဆန္တောပိ အတ္တနော သန္တိကံ သမ္ပတ္တဿ အာဂန္တုကဿ ဝတ္တံ အကာတုံ န လဘတီတိ ဒဿေတိ။

၃။ ဂမိကဝတ္တကထာ

၃၆၀။ ဂမိကဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ သေနာသနက္ခန္ဓကေ။ တံ သဗ္ဗံ ပဋိသာမေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယတ္ထ ယေသု ပါသာဏပိဋ္ဌိပါသာဏတ္ထမ္ဘေသု ဥပစိကာ နာရောဟန္တိ, တဿံ ပါသာဏပိဋ္ဌိယံ ဝါ တေသု ပါသာဏတ္ထမ္ဘေသု ဝါ ယံ ကတသေနာသနံ အတ္ထိ, တံ အနာပုစ္ဆန္တဿာပိ အနာပတ္တီတိ ယောဇနာ။ စတူသု ပါသာဏေသူတိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော, ဥပစိကာနံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေ ကတေတိ သမ္ဗန္ဓော။ အယန္တိ အာနိသံသော။ ဩဝဿကဂေဟေ ပန ဌပိတာနံ မဉ္စပီဌာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

၄။ အနုမောဒနဝတ္တကထာ

၃၆၂။ ဣဒ္ဓံ အဟောသီတိ ဧတ္ထ ဣဓဓာတုယာ ဝဍ္ဎနတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘သမ္ပန္နံ အဟောသီ’’တိ။ သံဃတ္ထေရေ နိသိန္နေတိ သမ္ဗန္ဓော။ အနုထေရေ အနုမောဒနတ္ထာယ နိသိန္နေတိ ယောဇနာ။ သံဃတ္ထေရေန အဇ္ဈိဋ္ဌေပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အနုမောဒကော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အနု ပုနပ္ပုနံ, ပစ္ဆာ ဝါ ဒါယကေ ဓမ္မကထာယ မောဒေတီတိ အနုမောဒကော။ ‘‘ဂစ္ဆထာ’’တိ သစေ ဝဒတိ အနုမောဒကောတိ ယောဇနာ။ တဿာတိ အနုမောဒကဿ။ မနုဿာ ကာရေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဧကေနာ’’တိ ပဒံ ‘‘ကာရေန္တီ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ။ တဿာတိ ကာရိတဘိက္ခုဿ။ အနုမောဒနတောတိ အနုမောဒနကာရဏာ။ ဥပနိသိန္နကထာတိ ဥပသမီပေ နိသိန္နာနံ ကထိယတိ ဧတာယာတိ ဥပနိသိန္နကထာ။ အနုမောဒနာယာတိ အနုမောဒနတ္ထာယ။ အဇ္ဈိဋ္ဌောဝါတိ သယံ အဇ္ဈိဋ္ဌော ဧဝ။ ဧတ္ထာတိ အနုမောဒနဝတ္ထုသ္မိံ။ ‘‘သဉ္ဇာတဝစ္စော’’တိ ဣမိနာ ဝစ္စော သဉ္ဇာတော ဣမဿာတိ ဝစ္စိတောတိ ကတွာ သဉ္ဇာတတ္ထေ ဣတ ပစ္စယောတိ ဒဿေတိ။

၅။ ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တကထာ

၃၆၄။ ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တေတိ ဘတ္တံ ဂဏှန္တိ ဧတ္ထာတိ ဘတ္တဂ္ဂံ, ပရိဝိသနဋ္ဌာနံ။ တသ္မိံ ကတ္တဗ္ဗံ ဝတ္တံ ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တံ, တသ္မိံ ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ မနုဿာနံ ပရိဝိသနဋ္ဌာနံ နာမ ယတ္ထ မနုဿာ သပုတ္တဒါရာ အာဝသိတွာ ဘိက္ခူဘောဇေန္တိ။ ‘‘အတိအလ္လီယိတွာ’’တိ ဣမိနာ အနုပခဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ခဒဓာတုဿ ဟိံသနံ နာမ အတိအလ္လီယနန္တိ ဒဿေတိ။ အာသနေသု သတီတိ အာသနေသု သန္တေသု။ နိသီဒန္တဿ နဝကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာပဇ္ဇတီတိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ။ အာပုစ္ဆိတေ အနနုဇာနန္တော ထေရော အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ သံဃာဋိန္တိ ပါရုတသံဃာဋိံ။

ပတ္တဓောဝနဥဒကန္တိ ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ ပတ္တာနံ ဓောဝနဥဒကံ။ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဟတ္ထေန ဂဟေတဗ္ဗံ။

ယထာ ဂဏှိယမာနေတိ ယောဇနာ။ မတ္တာယာတိ ပမာဏာယ။ သဗ္ဗိအာဒီသု ဧဝါတိ ဧဝသဒ္ဒေါ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော။ သဗ္ဗိအာဒီသူတိ သဗ္ဗိတေလဥတ္တရိဘင်္ဂေသု, နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ။ ယန္တိ သဗ္ဗိအာဒိကံ။ အပ္ပဟောတီတိ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနံ နပ္ပဟောတိ။ တန္တိ သဗ္ဗိအာဒိကံ, သမ္ပာဒေဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တာဒိသံ သဗ္ဗိအာဒိကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ယံ ဘတ္တဂ္ဂန္တိ ယောဇနာ။ ဟတ္ထဓောဝနဥဒကန္တိ ဘုတ္တာဝီနံ ဟတ္ထဿ ဓောဝနဥဒကံ။ အန္တရာတိ ဘောဇနဿ မဇ္ဈေ။ ပိပါသိတေနာတိ ပိဝိတုံ ဣစ္ဆန္တေန။ ဂလေတိ ကဏ္ဌေ။

နိဝတ္တန္တေနာတိ ဧတ္ထ ကသ္မာ ဌာနာ နိဝတ္တန္တေနာတိ အာဟ ‘‘ဘတ္တဂ္ဂတော’’တိ။ ကထံ ကေနာကာရေန နိဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ကသ္မာ နဝကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ပဌမတရံ နိဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သမ္ဗာဓေသု ဟီ’’တိအာဒိ။ နိက္ခမနောကာသောတိ ပဌမတရံ နိက္ခန္တောကာသော။ ပဋိပါဋိယာတိ ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာ။ ဓုရေတိ ဂေဟဒွါရဿ သမီပေ။ ဓုရသဒ္ဒေါ ဟိ ဣဓ သမီပဝါစကော။ နဝကာ အန္တောဂေဟေ စေ နိသိန္နာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ အန္တရေနာတိ ဘိက္ခူနံ ဝိဝရေန, မဇ္ဈေန ဝါ။ ဝိရဠာယာတိ တနုကာယ။

၆။ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တကထာ

၃၆၆။ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ကပ္ပါသံ ဝါ ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယဉ္စာတိ ယဉ္စ ကိဉ္စိ ဝတ္ထုံ, ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကရောန္တီ ဌိတာ ဝါတိ ကရောန္တီ ဟုတွာ ဌိတာ ဝါ။ တန္တိ ကမ္မံ။ န စ ဘိက္ခာဒါယိကာယာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တတ္တာ ဣတ္ထိယာ ဧဝ မုခံ န ဥလ္လောကေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဣတ္ထီ ဝါ ဟောတူ’’တိအာဒိ။ ‘‘ဘိက္ခာဒါနသမယေ’’တိ ဣမိနာ အညသ္မိံ သမယေ ဩလောကေန္တောပိ နတ္ထိ ဒေါသောတိ ဒဿေတိ။ ဧကသ္မိံ ကာလေ ဘိက္ခာယ ဒဒမာနာယ သဗ္ဗကာလမ္ပိ န ဩလောကေတဗ္ဗန္တိ အနိစ္ဆိတတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။

၇။ အာရညိကဝတ္တကထာ

၃၆၈။ အာရညိကဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ သေနာသနာ ဩတရိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အရညေ ရုက္ခမူလာဒီသု နိသိန္နဿ ဝိဟာရာဘာဝတော သေနာသနံ နာမ ဝသနဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝသနဋ္ဌာနတော နိက္ခမိတဗ္ဗ’’န္တိ။

ပတ္တံ ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာတိ ဧတ္ထ ကထံ ပတ္တော ထဝိကာယ ပက္ခိပိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘သစေ ဗဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပတ္တော ပက္ခိပိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဓောဝိတွာ ကတွာတိ ပဒေသု ‘‘ပတ္တံ ဝေါဒက’’န္တိ ဝိဘတ္တိပရိဏာမံ ကတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ တမ္ပီတိ ဝေဠုနာဠိကမ္ပိ။ သမီပေတိ အာရညကဿ သေနာသနဿ သမီပေ။ ယထာ စ အာရညကဿ အရဏိသဟိတံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ, ဧဝံ ကန္တာရံ ပဋိပန္နဿာပိ အရဏိသဟိတံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။ ဂဏဝါသိနောတိ ဂဏေန သဟ ဝါသိနော, အာရညကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ အရဏိသဟိတေန။ ‘‘နက္ခတ္တာနေဝ နက္ခတ္တပဒါနီ’’တိ ဣမိနာ အဿယုဇာဒိနက္ခတ္တာနေဝ (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၅၈-၆၀ ဂါထာသု) ဒိသာဘာဂဇာနနဿ, စ သမယဇာနနဿ စ ကာရဏတ္တာ နက္ခတ္တပဒါနိ နာမာတိ ဒဿေတိ။

၈။ သေနာသနဝတ္တကထာ

၃၆၉။ သေနာသနဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဒွါရံ နာမာတိ မဟာဒွါရံ။ မဟာဝဠဉ္ဇန္တိ မဟန္တေဟိ ဇနေဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ တတ္ထာတိ ဒွါရေ။ အာပုစ္ဆိတွာဝါတိ ဝုဍ္ဎံ အာပုစ္ဆိတွာဝ, သဘာဂဿ ဝုဍ္ဎတရဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝဋ္ဋတိယေဝါတိ ယထာသုခံ ဝိဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိယေဝ။ ပရိဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ ပရိမုခံ ဝတ္တိတဗ္ဗံ။

၉။ ဇန္တာဃရဝတ္တာဒိကထာ

၃၇၁။ ဇန္တာဃရဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဗဟိဇဂတီတိ ဗဟိအာလိန္ဒော။

၃၇၃။ အာစမနဝတ္ထုသ္မိံ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ နီဟရိတွာတိ ဥဒကံ နီဟရိတွာ။ အာစမိတဗ္ဗန္တိ ဓောဝိတဗ္ဗံ။ ‘‘အာပုဗ္ဗော စမု ဓောဝနေ’’တိ ဟိ ဓာတုပါဌေသု ဝုတ္တံ။ ဣဒံ အတိဝိဝဋန္တိ ဣဒံ ဌာနံ အတိဝိဝဋံ, န ကေနစိ ပဋိစ္ဆန္နန္တိ အတ္ထော။ ဥဒကံ အလဘန္တဿေဝါတိ ဥဒကံ အလဘန္တေယေဝ။

၃၇၄။ ဝစ္စကုဋိဝတ္တေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ အယန္တိ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒတော ဝစ္စကရဏံ။ သဗ္ဗတ္ထေဝါတိ သဗ္ဗသ္မိံ ဧဝ ဌာနေ။ ‘‘န ဖရုသေန ကဋ္ဌေနာ’’တိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ခရကဋ္ဌမေဝ, ဖာလိတကဋ္ဌာဒယောပိ ဆဝိအဝလေခနကဋ္ဌာ ဖရုသာယေဝ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဖာလိတကဋ္ဌေန ဝါ’’တိအာဒိ။ ပဝိဋ္ဌဿာတိ ဝစ္စကုဋိံ ပဝိဋ္ဌဿ။

သဗ္ဗသာဓာရဏဋ္ဌာနန္တိ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနံ, သဗ္ဗေဟိ ဝါ သာဓာရဏံ ဝစ္စကုဋိသင်္ခါတံ ဌာနံ။ တတြာတိ တသ္မိံ သဗ္ဗသာဓာရဏေ ဌာနေ။ နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယာတိ အတ္တနော နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယ ကတံ ယံ ဌာနံ ဝါ ယံ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနံ ဝါ ဟောတီတိ ယောဇနာ။

ဥဟတာတိ ဧတ္ထ ဥပုဗ္ဗော ဟဒဓာတူတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဟဒိတာ’’တိ။ ‘‘ဟဒ ကရီသောဿဂ္ဂေ’’တိ ဓာတုပါဌေသု (ပါဏိနီ ၉၇၇ ဓာတုပါဌေ၊ သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၅ ဒကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တတ္တာ ဝစ္စကူပတော ဗဟိ ကရီသဿ ဩဿဇ္ဇနန္တိ အာဟ ‘‘ဗဟိ ဝစ္စမက္ခိတာ’’တိ။ ဓောဝိတဗ္ဗာတိ ဥဒကေန ဓောဝိတဗ္ဗာ။ ဧတမ္ပီတိ ဥဒကဿ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ ဝတ္တက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၉။ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကံ

၁။ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနကထာ

၃၈၃။ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာတိ ဧတ္ထ နန္ဒိယတိ တုသိယတီတိ နန္ဒိ, ဣကာရန္တောယံ နပုံသကလိင်္ဂေါ။ ‘‘နန္ဒိသေနော (ဇာ။ အဋ္ဌ။ ၃။၄။၁) နန္ဒိဝိသာလော’’တိအာဒီသု ဣကာရန္တောယံ ပုလ္လိင်္ဂေါ ဟောတိ, ဣဓ ပန မုခံ အပေက္ခိတွာ ဣကာရန္တော နပုံသကလိင်္ဂေါ ဟောတိ။ အရုဏုဋ္ဌိတကာလေ ဩဒါတဒိသာမုခတာယ နန္ဒိ မုခံ ဧတိဿံ ရတ္တိယန္တိ နန္ဒိမုခီ, ရတ္တိ, တာယ နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာ, တေန ဝုတ္တံ ‘‘အရုဏုဋ္ဌိတကာလေပိ ဟိ နန္ဒီမုခါ ဝိယ ရတ္တိ ခါယတီ’’တိ။ အန္တောပူတိန္တိ ဧတ္ထ ကာယဿ အန္တော ကုဏပပူတိန္တိ အတ္ထံ ပဋိပက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘အတ္တစိတ္တသန္တာနေ’’တိအာဒိ။ ‘‘ကိလေသဝဿနဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ဥဒကဝဿနဝသေနာတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။ အဝဿုတန္တိ တိန္တံ, ကိလိန္နန္တိ အတ္ထော။ ကသမ္ဗုဇာတန္တိ ဧတ္ထ ကသမ္ဗူတိ သင်္ကာရော။ သော ဟိ သမ္မုဉ္စနိယာ ကသိယမာနေ ဝိလေခိယမာနေ သမ္ဗတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ကသမ္ဗု, တံ ဝိယ ဇာတန္တိ ကသမ္ဗုဇာတန္တိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ အဋ္ဌကထာယံ ပန အဓိပ္ပါယဝသေန ‘‘အာကိလိဋ္ဌဇာတ’’န္တိ ဝုတ္တံ, အတိဝိယ ကိလိဋ္ဌဇာတန္တိ အတ္ထော။ ‘‘အာကိဏ္ဏဒေါသတာယ ကိလိဋ္ဌဇာတ’’န္တိပိ ပါဌော။ ‘‘ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ နာမာ’’တိ ဣမိနာ ပါဌေန ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ ပဒပူရဏမတ္တံ။ တေနာတိ မောဃပုရိသေန။ ‘‘ယာဝါ’’တိ နိပါတပယောဂတ္တာ ‘‘ဗာဟာဂဟဏာပီ’’တိ ဧတ္ထ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိ အဝဓိအတ္ထေ ဟောတိ။ နာမ-သဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထဇောတကော, တဿ ပယောဂတ္တာ ‘‘အာဂမေဿတီ’’တိ ဧတ္ထ အတီတတ္ထေ အနာဂတဝစနံ (သဒ္ဒနီတိသုတ္တမာလာယ ၈၉၃ သုတ္တေ)။ အာဂမေဿတိ နာမာတိ ယောဇနာ။ အာဂမေဿတီတိ ဤသံ အဓိဝါသေဿတိ။ ‘‘အာတော ဂမုဤသမဓိဝါသနေ’’တိ ဟိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၈ မကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တံ။

၃၈၄။ န အာယတကေနေဝ ပပါတောတိ ဧတ္ထ ဒီဃေနေဝ ပပါတောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ပဌမမေဝ ဂမ္ဘီရော’’တိ။ အာယတသဒ္ဒေါ ဟိ ဒီဃပရိယာယော။ ‘‘န အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မော ဂါယိတဗ္ဗော’’တိအာဒီသု (စူဠဝ။ ၂၄၉) ဝိယ ပပါတော ဒီဃေန တီရဿ အာဒိမှိ န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပဌမမေဝါတိ တီရဿ အာဒိမှိယေဝ။ ‘‘အနုပုဗ္ဗေန ဂမ္ဘီရော’’တိ ဣမိနာ ‘‘န ပဌမမေဝ ဂမ္ဘီရော’’တိ ဝစနဿ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဌိတဓမ္မောတိ တီရဿ အန္တောယေဝ ဌိတသဘာဝေါ။ ဝေလံ နာတိဝတ္တတီတိ ဧတ္ထ ဝေလာသဒ္ဒဿ တီရမရိယာဒတ္ထေသု ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩသက္ကနကန္ဒရံ မရိယာဒဝေလ’’န္တိ။ တတ္ထ ‘‘ဩသက္ကနကန္ဒရ’’ဣတိ ပဒေန တီရတ္ထံ ဒဿေတိ, ‘‘မရိယာဒ’’ ဣတိ ပဒေန မရိယာဒတ္ထံ။ ကေန ဥဒကေန ဒရိတဗ္ဗောတိ ကန္ဒရော, ဥဒကေန ဩသက္ကနော ကန္ဒရော ဧတ္ထာတိ ဩသက္ကနကန္ဒရံ, တီရံ။ ဩသက္ကနကန္ဒရဘူတဉ္စ မရိယာဒဘူတဉ္စ ဝေလံ တီရံ နာတိက္ကမတီတိ အတ္ထော။ တီရံ ဝါဟေတီတိ ဧတ္ထ ဝဟဓာတုယာ ပါပုဏနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တီရံ အပ္ပေတီ’’တိ။ တတ္ထ အပ္ပေတီတိ ပါပုဏာပေတိ။ ‘‘ဥဿာရေတီ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ ‘‘ထလံ ဥဿာရေတီ’’တိ ပဒေန ‘‘တီရံ ဝါဟေတီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတီတိ အတ္ထော ဒဿိတော။ ဥဿာရေတီတိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဂမာပေတိ။ အညာပဋိဝေဓောတိ ဧတ္ထ အာဇာနာတိ, အာဇာနိတ္ထာတိ ဝါ အညံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ဝါ အရဟတ္တဖလံ ဝါ, တဿ ပဋိဝိဇ္ဈနံ အညာပဋိဝေဓော, သုခုစ္စာရဏတ္ထံ မဇ္ဈေ ဒီဃော, အညာပဋိဝေဓော နာမ အရဟတ္တုပ္ပတ္တိယေဝ ဟောတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အရဟတ္တုပ္ပတ္တီ’’တိ။

၃၈၅။ ဆန္နမတိဝဿတီတိ ဥဒါနပါဠိယာ သန္ဓာယဘာသိတပါဠိဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာပတ္တိ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ဣဒန္တိ ‘‘ဆန္နမတိဝဿတီ’’တိ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတန္တိ နဝါပတ္တိအာပဇ္ဇနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၄။ ပါတိမောက္ခသဝနာရဟကထာ

၃၈၆။ ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါတိ ဉတ္တိတော ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါ။ ခေတ္တေတိ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနဿ ခေတ္တေ။ ခေတ္တံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တသ္မာ’’တိအာဒိ။ ရေကာရံ ဘဏတီတိ ဆတ္တိံသတျက္ခရေသု ရေ-ကာရံ ဉတ္တိဋ္ဌပနကော ဘဏတိ။ ဣဒန္တိ ပဉ္စတိံသတျက္ခရာနံ ဥစ္စာရဏဋ္ဌာနံ။ ဝုတ္တေတိ ဉတ္တိဋ္ဌပနကေန ဝုတ္တေ။ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိ ဝစနေ အနာရဒ္ဓေယေဝါတိ ယောဇနာ။

၅။ ဓမ္မိကာဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာ

၃၈၇။ တေန ပုဂ္ဂလေနာတိ တေန စုဒိတကေန ပုဂ္ဂလေန။ သာ ဝိပတ္တီတိ သီလဝိပတ္တိအာဒိသင်္ခါတာ သာ ဝိပတ္တိ။ သညာအမူလိကဝသေနာတိ ‘‘ကတာ’’ ဣတိ သညာယ အမူလိကဝသေန။ ကတဉ္စာတိ ဧကန္တေန ကတဉ္စ။ အကတဉ္စာတိ ဧကန္တေန အကတဉ္စ။

ကောပေတုကာမတာယ နေဝ အာဂစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ အနာဂမနာဒိကာရဏေန။ အာပဇ္ဇတီတိ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကော အာပဇ္ဇတိ။ ဣစ္စဿာပီတိ ဣတိ ဧဝံ အဿ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကဿာပိ။ ပစ္စာဒိယတီတိ ပတိ အာဒိယတိ, ‘‘အကတံ ကမ္မံ, ပုန ကာတဗ္ဗံ ကမ္မ’’န္တိအာဒိနာ ပုန အာဒီယတိ, ပုန အာရဘတီတိ အတ္ထော။

၆။ ဓမ္မိကပါတိမောက္ခဋ္ဌပနကထာ

၃၈၈။ မဂ္ဂပဋိပါဒနာဒီသူတိ မဂ္ဂသ္မိံ ပဋိပါဒနာဒီသု။ အာဒိသဒ္ဒေန ထေယျစိတ္တေန အဝဟာရာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ အာကာရာဒိသညာတိ အာကာရသညာ လိင်္ဂသညာ နိမိတ္တသညာ။ တန္တိ ပရိသင်္ကံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၇။ အတ္တာဒါနအင်္ဂကထာ

၃၉၈။ အတ္တာဒါနံ အာဒါတုကာမေနာတိ ဧတ္ထ ကိံ အတ္တာဒါနန္တိ အာဟ ‘‘သာသနံ သောဓေတုကာမော’’တိအာဒိ။ ဣမိနာ ပရံ စောဒေတုံ အတ္တနာ အာဒါတဗ္ဗံ အဓိကရဏံ အတ္တာဒါနန္တိ ဝုစ္စတီတိ ဒဿေတိ။ အကာလော ဣမံ အတ္တာဒါနံ အာဒါတုန္တိ ဧတ္ထ အကာလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရာဇဘယ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ဝဿာရတ္တောတိ ဝဿကာလော။ သော ဟိ ဝဿော အတိဝိယ ရဉ္ဇတိ ဧတ္ထ ကာလေတိ ဝဿာရတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။ ဝဿာရတ္တောပိ အဓိကရဏဝူပသမတ္ထံ လဇ္ဇိပရိသာယ ဒူရတော အာနယနဿ ဒုက္ကရတ္တာ အကာလော နာမ။ ဣတီတိ အယံ ရာဇဘယာဒိကာလောတိ အတ္ထော။ ဝိပရီတောတိ ရာဇဘယာဒီနံ အဘာဝကာလော။

အဘူတံ ဣဒံ အတ္တာဒါနန္တိ ဧတ္ထ အဘူတသဒ္ဒေါ အဝိဇ္ဇမာနပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘အသန္တမိဒ’’န္တိ, ဣဒံ အတ္တာဒါနံ အဝိဇ္ဇမာနန္တိ အတ္ထော။ မယာ ဂဟိတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သီလဝါ ပုဂ္ဂလောတိ ယောဇနာ။ ယန္တိ အတ္တာဒါနံ သံဝတ္တတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဒန္တိ အတ္တာဒါနံ။

န လဘိဿာမိ သန္ဒိဋ္ဌေ, လဘိဿာမိ သန္ဒိဋ္ဌေတိ ဧတ္ထ ‘‘န လဘိဿာမိ, လဘိဿာမီ’’တိ ဣဒံ ကိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘အပ္ပေကဒါ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ အပ္ပေကဒါတိ အပိ ဧကဒါ။ ဟိသဒ္ဒေါ ဝိတ္ထာရဇောတကော။ ဧဝရူပါတိ သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တသဘာဝါ။ တန္တိ ဥပတ္ထမ္ဘကဘိက္ခုလဘနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘န လဘိဿာမီ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ကောသမ္ဗကာနံ ဘဏ္ဍနာဒိ ဘဝတိ ဝိယ ဘဏ္ဍနာဒိ ဘဝိဿတီတိ ယောဇနာ။ ပစ္ဆာပိ အဝိပ္ပဋိသာရကရံ ဘဝိဿတီတိ ဧတ္ထ ကေသံ အဝိပ္ပဋိသာရကရံ ဘဝတိ ဝိယ ပဉ္စင်္ဂသမ္ပန္နာဂတံ အတ္တာဒါနံ အာဒိယတော ပစ္ဆာပိ အဝိပ္ပဋိသာရကရံ ဘဝတီတိ အာဟ ‘‘သုဘဒ္ဒံ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ပဉ္စသတိကသင်္ဂီတိန္တိ ပဉ္စသတေဟိ မဟာကဿပါဒီဟိ ကတ္တဗ္ဗံ သင်္ဂီတိံ။ မဟာကဿပတ္ထေရဿ ပစ္ဆာ သမနုဿရဏကရံ ဟောတိ ဣဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ သမနုဿရဏကရန္တိ သမ္မောဒဝသေန ပုနပ္ပုနံ အနုဿရဏဿ ကရံ။ ဣမိနာ ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရကရ’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပစ္ဆာပီတိ ဧတ္ထ ပိသဒ္ဒဿ အဝုတ္တသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သာသနဿ စာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ သာသနဿ စ သဿိရိကတာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဂတဥပက္ကိလေသစန္ဒိမသူရိယာနံ ဝိယ သာသနဿ စ သဿိရိကတာယ သံဝတ္တတီတိ အဓိပ္ပါယော။

၈။ စောဒကေန ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗဓမ္မကထာ

၃၉၉။ ‘‘အစ္ဆိဒ္ဒေန အပ္ပဋိမံသေနာ’’တိအာဒီသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဆိဒ္ဒသပ္ပဋိမံသံ ပဌမံ ဒဿေတွာ ဝိပရီတဝသေန အစ္ဆိဒ္ဒအပ္ပဋိမံသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယေနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယေန ကတာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဆိဇ္ဇတီတိ ဆိဒ္ဒေါ, ပဋိ ပုနပ္ပုနံ မသိယတိ အာမသိယတီတိ ပဋိမံသော, နိဂ္ဂဟိတာဂမော, ဘာဝပ္ပဓာနောယံ ကမ္မနိဒ္ဒေသော။ သဟ ပဋိမံသေနာတိ သပ္ပဋိမံသော, ကာယသမာစာရော။ ဝိပရီတောတိ ဝိပရိဝတ္တဝသေန ဣတော ပဝတ္တော, ကာယသမာစာရောတိ အတ္ထော။ အမူလကာနုဒ္ဓံသနာဒီဟီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။

မေတ္တံ နု ခေါ မေ စိတ္တန္တိ ဧတ္ထ အပ္ပနာဘာဝပ္ပတ္တံ မေတ္တစိတ္တမေဝါဓိပ္ပေတန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပလိဗောဓေ ဆိန္ဒိတွာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပလိဗောဓေတိ အာဝါသပလိဗောဓာဒိကေ ပလိဗောဓေ။ ‘‘ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝိဟတာဃာတ’’န္တိ ဣမိနာ အပ္ပနာဘာဝပ္ပတ္တံ မေတ္တစိတ္တမေဝ ဒဿေတိ။ ဣဒံ ပနာဝုသော ကတ္ထ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ ဧတ္ထ ဣဒံသဒ္ဒကိံသဒ္ဒါနံ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ကတရသ္မိံ နဂရေ’’တိ။

၉။ စောဒကေန ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗကထာ

၄၀၀။ ‘‘ကာလေန ဝက္ခာမီ’’တိအာဒီသု စောဒနာယ ကာလအကာလာဒိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကော ဧက’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ဧကောတိ ဧကကော စောဒကော။ ဧကန္တိ ဧကကံ စုဒိတကံ။ သံဃမဇ္ဈ…ပေ… အသနသာလာဒီသု ဝါ ပရိဝါရိတက္ခဏေ ဝါတိ ယောဇနာ။ တတ္ထ ‘‘သံဃမဇ္ဈ…ပေ… အသနသာလာဒီသူ’’တိ ဣမိနာ ဌာနာဘာဝံ ဒဿေတိ, ‘‘ဥပဋ္ဌာကေဟိ ပရိဝါရိတက္ခဏေ’’တိ ဣမိနာ ကာလာဘာဝံ ဒဿေတိ။ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဌာနမ္ပိ ကာလေန သင်္ဂဟေတွာ ‘‘ကာလေန ဝက္ခာမီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ။ တစ္ဆေနာတိ သစ္စေန။ ဟမ္ဘောတိ နိပါတော ပစ္ဆိမပဒေသု ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော။ ဟမ္ဘော မဟလ္လက, ဟမ္ဘော ပရိသာဝစရ, ဟမ္ဘော ပံသုကူလိက, ဟမ္ဘော ဓမ္မကထိကာတိ ဟိ အတ္ထော။ ဣဒန္တိ ကမ္မံ။ ကာရဏနိဿိတန္တိ မဟလ္လကဘာဝကာရဏာဒီသု နိဿိတံ။ ‘‘ဘန္တေ’’တိ နိပါတောပိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော။ ဧတ္ထ စ ‘‘ဟမ္ဘော’’တိ နိပါတေန လောကဝေါဟာရဝသေန အနာဒရဿ ပကာသကတ္တာ ဖရုသေန ဝဒတိ နာမ, ‘‘ဘန္တေ’’တိ နိပါတေန သာဒရဿ ပကာသကတ္တာ သဏှေန ဝဒတိ နာမ။ ကာရဏနိဿိတံ ကတွာတိ ဣမသ္မိံ ဝီတိက္ကမေ အယံ နာမ ဒေါသောတိ ကာရဏနိဿိတံ ကတွာ။ ‘‘မေတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ’’တိ ဣမိနာ မေတ္တစိတ္တောတိ ပဒဿ ‘‘ဝက္ခာမီ’’တိ ပဒေ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ ဒဿေတိ။ နော ဒေါသန္တရောတိ ဧတ္ထ အန္တရသဒ္ဒဿ စိတ္တဝါစကဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ဒုဋ္ဌစိတ္တော’’တိ။ ‘‘ဟုတွာ’’တိ ဣမိနာ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝံ ဒဿေတိ။

၁၀။ စောဒကစုဒိတကပဋိသံယုတ္တကထာ

၄၀၁။ အဇ္ဈတ္တန္တိ ဧတ္ထ အတ္တသဒ္ဒဿ စိတ္တဝါစကဘာဝဉ္စ သတ္တမီဝိဘတ္တိယာပိ အမာဒေသဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော စိတ္တေ’’တိ။ ဥပ္ပါဒေတွာတိ ဣမိနာ ‘‘မနသိကရိတွာ’’တိ ပဒဿ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ။ ကာရုညတာတိ ဧတ္ထ ဒွီသု ဏျပစ္စယတာပစ္စယေသု ဧကဿေဝ ဘာဝဝါစကတ္တာ ဧကော သွတ္ထောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကရုဏဘာဝေါ’’တိ။ တတ္ထ ကရုဏဿ ပုဂ္ဂလဿ ဘာဝေါ ကာရုညံ, တဒေဝ ကာရုညတာ။ အထ ဝါ ကရုဏော ဧဝ ပုဂ္ဂလော ကာရုညံ, တဿ ဘာဝေါ ကာရုညတာတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ ဣမိနာတိ ‘‘ကာရုညတာ’’တိ ပဒေန။ ကရုဏဉ္စာတိ အပ္ပနာပတ္တံ ကရုဏဉ္စ။ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂဉ္စာတိ အပ္ပနာပတ္တာယ ကရုဏာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပရိကမ္မူပစာရဝသေန ပဝတ္တံ ကာမာဝစရကရုဏဉ္စ။ ဒွီဟိပီတိ ‘‘ဟိတေသိတာ, အနုကမ္ပိတာ’’တိ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ။ မေတ္တဉ္စာတိ အပ္ပနာပတ္တမေတ္တဉ္စ။ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂဉ္စာတိ အပ္ပနာပတ္တာယ မေတ္တာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပရိကမ္မူပစာရဝသေန ပဝတ္တံ ကာမာဝစရမေတ္တဉ္စ။ သုဒ္ဓန္တေတိ သုဒ္ဓေ ကောဋ္ဌာသေ။ ပဋိညံ အာရောပေတွာတိ စုဒိတကံ ပဋိညံ အာရောပေတွာ။ ယေ ဧတေတိ ‘‘ကာရုညတာ’’တိအာဒိနာ နယေန ယေ ဧတေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မေတိ ဧတ္ထ ဣမသဒ္ဒဿ အနိယမနိဒ္ဒေသဘာဝံ ဒဿေတိ။

သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စာတိ ဧတ္ထ သစ္စသဒ္ဒဿ ဝိရတိသစ္စပရမတ္ထသစ္စာနိ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဝစီသစ္စေ စာ’’တိ။ ‘‘အကုပ္ပနတာယာ’’တိ ဣမိနာ နကုပဿ ဘာဝေါ အကုပ္ပန္တိ ကတွာ ဏျပစ္စယဿ ဘာဝတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ဝိတ္ထာရော ဝါ။ န ပရော ဃဋ္ဋေတဗ္ဗောတိ န ပရော ကုဇ္ဈာပေတဗ္ဗော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၁၀။ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကံ

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာ

၄၀၂။ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ ကသ္မာ ပဋိက္ခိပတီတိ စောဒနံ ဒဿေတွာ တဿာ အာဘောဂံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နနူ’’တိအာဒိ။ ‘‘ကာမ’’န္တိအာဒိနာ အဘျူပဂမပရိဟာရဝသေန ဝိဿဇ္ဇေတိ။ တတ္ထ ကာမံသဒ္ဒေါ အနုဂ္ဂဟတ္ထော, ပန သဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော, ပန တထာပိ ပဋိက္ခိပတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ မဟာပဇာပတိံ ဂေါတမိံ။ ယာစိတေန ဟုတွာ အနုညာတန္တိ ယောဇနာ။ အယန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ။ ဘဒ္ဒကံ ကတွာတိ လဒ္ဓကံ ကတွာ, မနာပံ ကတွာတိ အတ္ထော။

၄၀၃။ ကုမ္ဘထေနကေဟီတိ ဧတ္ထ ကုမ္ဘေ ဒီပံ ဇာလေတွာ တေနာလောကေန ထေနေန္တီတိ ကုမ္ဘထေနကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကုမ္ဘေ ဒီပံ ဇာလေတွာ’’တိအာဒိ။

နာဠိမဇ္ဈဂတန္တိ သဿနာဠဿ မဇ္ဈေ ဂတံ။ ဂဏ္ဌိန္တိ ဖဠုံ။ ‘‘ကဏ္ဍ’’န္တိပိ ပါဌော, ဒဏ္ဍန္တိ အတ္ထော။ ယေနာတိ ပါဏကေန။ အယဉှိ ယံသဒ္ဒေါ တံသဒ္ဒါနပေက္ခောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

အန္တောရတ္တဘာဝေါတိ အန္တောလောဟိတဘာဝေါ။ ဧတမတ္ထန္တိ ဧတံ ဝက္ခမာနံ အတ္ထံ။ အာဠိယာတိ အာဝရဏာယ။ အဗဒ္ဓါယပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အနုဂ္ဂဟတ္ထော, ဗဒ္ဓါယ ပန ပဂေဝါတိ အတ္ထော။ ကိဉ္စီတိ အပ္ပမတ္တကံ။ ယန္တိ ဥဒကံ။ တမ္ပီတိ ဥဒကမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေါ အဗဒ္ဓါယ ဌိတံ ကိဉ္စိ ဥဒကံ အပေက္ခတိ။ ယေ ဣမေ ဂရုဓမ္မာ ပညတ္တာတိ ယောဇနာ။ ပဋိကစ္စေဝါတိ ပဂေဝ, ပဌမမေဝါတိ အတ္ထော။ တေသူတိ ဂရုဓမ္မေသု။ အပညတ္တေသု သန္တေသုပီတိ ယောဇနာ။ ပဌမံ ဝုတ္တန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ, ဝဿသဟဿမေဝ ဌဿတိ ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝဿသဟဿ’’န္တိ စ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဝဿသဟဿတော။ ပရိယတ္တိဓမ္မောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မံ အပေက္ခတိ။ ဒွီသု သဒ္ဓမ္မေသု ဌိတေသု ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မော ဌိတောယေဝါတိ ကတွာ န ဝုတ္တံ။ တာနိယေဝါတိ ပဉ္စဝဿသဟဿာနိယေဝ။ ပရိယတ္တိယာ သတိ ပဋိဝေဓော န ဟောတီတိ နာပိ ဝတ္တဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ လိင်္ဂန္တိ သမဏဝေသံ, သမဏာကာရန္တိ အတ္ထော။

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပဒါနုဇာနနကထာ

၄၀၄။ ဣမာယ အနုပညတ္တိယာတိ မဟာပဇာပတိယာ အဋ္ဌဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒံ ဥပနိဓာယ အယံ ပညတ္တိ အနုပညတ္တိ နာမ, တာယ အနုပညတ္တိယာ ဥပသမ္ပာဒေတုန္တိ အတ္ထော။ မဟာပဇာပတိယာ သဒ္ဓိဝိဟာရိနိယော ကတွာတိ မဟာပဇာပတိံ ဥပဇ္ဈံ ကတွာ ပဉ္စသတာ သာကိယာနိယော တဿာ သဒ္ဓိဝိဟာရိနိယော ကတွာတိ အတ္ထော။ ဣတီတိ တသ္မာ အဟေသုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမိနာ ဩဝါဒေနာတိ ဘဂဝတော ဣမိနာ ဩဝါဒေန။

၄၁၀။ ဧတိဿာတိ ဧတိဿာ ဘိက္ခုနိယာ။ တန္တိ ကမ္မံ။ အညသ္မိန္တိ အညသ္မိံ ကမ္မေ။ အညန္တိ ရောပိတဗ္ဗကမ္မတော အညံ ကမ္မံ။

၄၁၁။ ကဒ္ဒမောဒကေနာတိ ကဒ္ဒမေန အာလုဠိတေန ဥဒကေနေဝ။ ကဒ္ဒမာဒီသုပီတိ ပီသဒ္ဒေါ ‘‘ယေန ကေနစီ’’တိ ဧတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗော။ ယေန ကေနစိပီတိ ဟိ အတ္ထော။ သန္နိပတိတွာတိ ဘိက္ခုနိသံဃေန သန္နိပတိတွာ။ အပသာဒနီယန္တိ အပသာဒေတဗ္ဗံ ကမ္မံ။ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန သာဝနမတ္တေန။ အဝန္ဒိယောတိ န ဝန္ဒေတဗ္ဗော, ဝန္ဒိတုံ န အရဟောတိ အတ္ထော။ တတောတိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတဗ္ဗတော။ န ဝန္ဒန္တီတိ ဘိက္ခုနိယော န ဝန္ဒန္တိ။ ဒိသွာပီတိ တံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာပိ။ တေန ဘိက္ခုနာတိ အပသာဒနီယံ ဒဿေန္တေန ဘိက္ခုနာ, ခမာပေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဟာရေယေဝါတိ ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရေယေဝ။ တေန ဘိက္ခုနာတိ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗေန ဘိက္ခုနာ, ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ဝတ္တဗ္ဗကာလတော။ သောတိ အပသာဒနီယံ ဒဿေန္တော ဘိက္ခု။ ဧတ္ထာတိ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ။ ကမ္မဝိဘင်္ဂေတိ ပရိဝါရာဝသာနေ ကမ္မာနံ ဝိဘင်္ဂဋ္ဌာနေ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၉၅-၄၉၆)။

ဩဘာသန္တီတိ အဝ ဟီနေန ဘာသန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသဒ္ဓမ္မေန ဩဘာသန္တီ’’တိ။ ‘‘ဘိက္ခုနီဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ပယောဇေန္တီ’’တိ ဧတ္ထ ကမ္မကရဏေ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုရိသေ အသဒ္ဓမ္မေနာ’’တိ။ ဧတ္ထ ‘‘ပုရိသေ’’တိ ဣမိနာ ကမ္မံ ဒဿေတိ, ‘‘အသဒ္ဓမ္မေနာ’’တိ ဣမိနာ ကရဏံ။ ဝိဟာရပ္ပဝေသနေတိ ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရပ္ပဝေသနေ။ ဩဝါဒံ ဌပေတုန္တိ ဧတ္ထ ဩဝါဒဋ္ဌပနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န ဘိက္ခုနုပဿယ’’န္တိအာဒိ။ ဩဝါဒတ္ထာယာတိ ဩဝါဒပဋိဂ္ဂဟဏတ္ထာယ။ မာ ကရိတ္ထာတိ မာ ကရေယျာထ။

၄၁၆။ ဂိဟိဒါရိကာယောတိ ဂိဟိဘူတာ ဒါရိကာယော ဗန္ဓန္တိ ဝိယာတိ ယောဇနာ။ ဃနပဋ္ဋကေနာတိ ဃနဘူတေန ပဋ္ဋေန နိယုတ္တေန။ ဧကပရိယကန္တိ ဧတ္ထ ဧကဝါရံ ကဋိယံ ပရိက္ခိပိတွာ ကတံ ကာယဗန္ဓနံ ဧကပရိယကန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကဝါရံ ပရိက္ခိပနက’’န္တိ။ တတ္ထ ပရိက္ခိပနကန္တိ ကဋိယံ ပရိက္ခိပနာရဟံ။

ဝိလီဝေနာတိ ဧတ္ထ ဗဟုတ္ထေ ဧကဝစနန္တိ အာဟ ‘‘သဏှေဟိ ဝိလီဝေဟီ’’တိ။ ‘‘ကတပဋ္ဋေနာ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ ‘‘ကတေနာ’’တိ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ။ သေတဝတ္ထပဋ္ဋေနာတိ သေတဝတ္ထေန ကတေန ပဋ္ဋေန။ ကတဝေဏိယာတိ ကတာယ ဝေဏိယာ။ ဣမိနာ ဒုဿေန ကတာ ဝေဏိ ဒုဿဝေဏီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧသေဝ နယော ပုရိမပစ္ဆိမပဒေသုပိ။ စောဠကာသာဝန္တိ စောဠမေဝ ကသာဝေန ရတ္တတ္တာ စောဠကာသာဝံ။

အဋ္ဌိလ္လေနာတိ အဒ္ဒေန အဋ္ဌိနာ။ ‘‘ဂေါဇင်္ဃဋ္ဌိကေ’’တိ ဣမိနာ အဋ္ဌိနော သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေတိ။ ဟတ္ထံ ကောဋ္ဋာပေန္တီတိ ဧတ္ထ ဟတ္ထံ နာမ အဂ္ဂဗာဟမေဝါဓိပ္ပေတံ, န ကပ္ပရတော ပဋ္ဌာယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဂ္ဂဗာဟ’’န္တိ။ ပိဋ္ဌိဟတ္ထန္တိ ဟတ္ထပိဋ္ဌိံ။ ပိဋ္ဌိပါဒန္တိ ပါဒပိဋ္ဌိံ။

၄၁၇။ ဝုတ္တနယာနေဝါတိ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ မုခလိမ္ပနာဒီသု (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၄၇) ဝုတ္တနယာနေဝ။ အင်္ဂဒေသေတိ သရီရပ္ပဒေသေ။ ဂဏ္ဍပ္ပဒေသေတိ ကပေါလပ္ပဒေသေ။ သာလောကေ တိဋ္ဌန္တီတိ ဧတ္ထ သံဝိဇ္ဇတိ အာလောကော ဧတ္ထာတိ သာလောကန္တိ ကတွာ ဒွါရံ ဂဟေတဗ္ဗံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒွါရံ ဝိဝရိတွာ’’တိ။ ဝုဋ္ဌာပေန္တီတိ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ။ သူနံ ဌပေန္တီတိ ဧတ္ထ သူနာသဒ္ဒေါ မံသပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘မံသံ ဝိက္ကိဏန္တီ’’တိ။ တေနာတိ ဒါသေန။ ဣဒံ ပဒံ ‘‘ကာရေန္တီ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ။ ‘‘ဟရိတကဉ္စေဝ ပက္ကဉ္စာ’’တိ ဣမိနာ ဟရိတကပက္ကိကန္တိ ပဒဿ ဒွန္ဒဝါကျံ ဒဿေတိ။ တတ္ထ ဟရိတကန္တိ ဟရိတမေဝ ပဏ္ဏံ။ ပက္ကန္တိ သေဒိတံ ပဏ္ဏံ။

၄၁၈။ ကထိတာယေဝါတိ စီဝရက္ခန္ဓကေ ကထိတာယေဝ။

၄၁၉။ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယောတိ ပါဠိယံ ဝုတ္တဝိနိစ္ဆယတော မုတ္တော ဝိနိစ္ဆယော။ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ။ ယော ကောစိ ကာလံ ကရောန္တော ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ မမစ္စယေနာတိ မမ အတိက္ကမေန။ အညဿာတိ ဝုတ္တေဟိ ဥပဇ္ဈာယာဒီဟိ အညဿ။ တေသန္တိ ဥပဇ္ဈာယာဒီနံ။ န ဟောတီတိ ပရိက္ခာရော န ဟောတိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ အစ္စယဒါနန္တိ အစ္စယေန ဟောတူတိ ဒါနံ။ န ရုဟတီတိ ပဉ္စန္နံ သဟဓမ္မိကာနံ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ယဿ ကဿစိ အစ္စယဒါနံ တေသံ န ရုဟတိ, သံဃဿေဝ ရုဟတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဂိဟီနံ ပန အစ္စယဒါနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ရုဟတီတိ ဂိဟီနံ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ယဿ ကဿစိ အစ္စယဒါနံ တေသံ ရုဟတိ, တေသံယေဝ သန္တကော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။

၄၂၀။ ပုရာဏမလ္လီတိ ဧတ္ထ မလ္လဿ ဘရိယာ မလ္လီ, ပုရာဏေ မလ္လီ ပုရာဏမလ္လီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုရာဏေ’’တိအာဒိ။ ‘‘ဂိဟိကာလေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပုရာဏေ’’တိ ဧတ္ထ ဏပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ မလ္လဿာတိ မုဋ္ဌိမလ္လဿ။ ပုရိသဗျဉ္ဇနန္တိ ဧတ္ထ ဗျဉ္ဇနသဒ္ဒေါ နိမိတ္တပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ပုရိသနိမိတ္တ’’န္တိ။ စိတ္တန္တိ ရာဂစိတ္တံ။

၄၂၁။ ယန္တိ ယံ ဝတ္ထု, အဂ္ဂန္တိ ပဌမဘာဂံ။ အသပ္ပါယန္တိ အတ္တနော အသပ္ပါယံ။

ဟိယျောတိ အတီတာနန္တရာဟနိ။ အညသ္မိန္တိ ဘိက္ခုနီဟိ အညသ္မိံ။ ‘‘ဘိက္ခုနီဟီ’’တိ ပဒံ ‘‘ပဋိဂ္ဂါဟာပေတွာ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။

၄၂၆။ ‘‘ဘောဇနကာလ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ကာလံ ဝီတိနာမေသု’’န္တိ ဧတ္ထ ကာလဝိသေသံ ဒဿေတိ။

ပုရေတိ အာဒိမှိ။ တာသန္တိ အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ။ အဗ္ဘန္တရိမာတိ အဗ္ဘန္တရေ ပရိယာပန္နာ။ အညာတိ အဋ္ဌဟိ ဘိက္ခုနီဟိ အညာ။ နဝကတရာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဌပေတွာ ဘတ္တဂ္ဂ’’န္တိ ဣမိနာ အညတ္ထ သဗ္ဗတ္ထ ယထာဝုဍ္ဎံ န ပဋိဗာဟိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ အညသဒ္ဒဿ အပါဒါနံ ဒဿေတိ။ အညသ္မိန္တိ ဧတ္ထ သ္မိံဝစနေန တ္ထပစ္စယဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘စတုပစ္စယဘာဇနီယဋ္ဌာနေ’’တိ ဣမိနာ သရူပံ ဒဿေတိ။

၄၃၀။ ဒူတေနပိ ဥပသမ္ပာဒေတုန္တိ ဧတ္ထ ကိံ သဗ္ဗထာ ဒူတေန ဥပသမ္ပဒါ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဒူတေန…ပေ… ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ ယေန ကေနစိ အန္တရာယေနာတိ သမ္ဗန္ဓော, အသတိ အန္တရာယေ န ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ ဥပသမ္ပန္နာဝ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တာဝဒေဝါတိ ဥပသမ္ပန္နက္ခဏေယေဝ။

၄၃၁။ နဝကမ္မမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဥဒေါသိတဥပဿယေ အပေက္ခတိ။

၄၃၂။ တဿာတိ တဿာ ဣတ္ထိယာ။ ယာဝ သော ဒါရကော ဝိညုတံ ပါပုဏာတီတိ ဧတ္ထ ကထံ ဝိညုဘာဝေါ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ယာဝ ခါဒိတု’’န္တိအာဒိ။

ဌပေတွာ သာဂါရန္တိ ဧတ္ထ သကာရော သဟသဒ္ဒကာရိယော, အဂါရန္တိ စ သေယျာဂါရန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဟာဂါရသေယျမတ္တံ ဌပေတွာ’’တိ။ ယထာ အညသ္မိံ ပုရိသေ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တထာတိ ယောဇနာ။ ‘‘အညသ္မိ’’န္တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ အညေ ပုရိသေတိ ဧတ္ထ သ္မိံဝစနဿ သဗ္ဗနာမတော ဧကာရာဒေသော ဒဿိတော, တံဒဿနေန စ ကစ္စာယနေ (ကစ္စာယနေ ၁၁၀ သုတ္တေ) သဗ္ဗနာမတော သ္မိံဝစနဿ ဧကာရာဒေသနိသေဓနံ အနိစ္စန္တိ ဒဿေတိ။

၄၃၄။ ‘‘ယဒေဝ သာ ဝိဗ္ဘန္တာ’’တိ ဣမိနာ ဒဿေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ယသ္မာ’’တိ ဣမိနာ ယဒေဝါတိ ဧတ္ထ ယံသဒ္ဒဿ ကာရဏတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဩဒါတာနိ ဝတ္ထာနိ နိဝတ္ထာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘တသ္မာယေဝါ’’တိ ဣမိနာ တဒေဝါတိ ပဒဿ ကာရဏတ္ထမေဝ ဒဿေတိ။ ‘‘န သိက္ခာပစ္စက္ခာနေနာ’’တိ ဣမိနာ ဧဝတ္ထဖလံ ဒဿေတိ။ သာ ပုန ဥပသမ္ပဒံ န လဘတီတိ သာ ဝိဗ္ဘန္တာ ဘိက္ခုနီ ပုန ဥပသမ္ပဒံ န လဘတိ။

ပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပိ န လဘတီတိ တိတ္ထာယတနသင်္ကန္တာ ဘိက္ခုနီ ပဗ္ဗဇ္ဇမ္ပိ န လဘတိ, ပဂေဝ ဥပသမ္ပဒံ။

ပါဒေ သမ္ဗာဟန္တာတိ ဘိက္ခုနီနံ ပါဒေ သမ္ဗာဟန္တာ။ ကေသေတိ ဘိက္ခုနီနံ ကေသေ။ တတြာတိ ‘‘ကုက္ကုစ္စယန္တာ န သာဒိယန္တီ’’တိ ဝစနေ။ ဧကေ အာစရိယာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သာရတ္တာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထာတိ ပုရိသာနံ အဘိဝါဒနာဒီသု။ ဣဒန္တိ ပုရိသာနံ အဘိဝါဒနာဒိ, ‘‘အနုညာတ’’န္တိ ပဒေ ဝုတ္တကမ္မံ ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဒေ ဝုတ္တကတ္တာ။ အထ ဝါ ဩဒိဿ အနုညာတံ ဣဒံ ပုရိသာနံ အဘိဝါဒနာဒိ ဝဋ္ဋတီတိ ယောဇနာ။ ဧဝဉှိ သတိ ‘‘ဩဒိဿ အနုညာတ’’န္တိ ပဒံ ဟေတုအန္တောဂဓဝိသေသနံ, ဩဒိဿ အနုညာတတ္တာ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော။ တန္တိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တဝစနံ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။

၄၃၅။ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒန္တီတိ ဧတ္ထ အာသနပလ္လင်္ကံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသီဒန္တီ’’တိ။ တတ္ထ အာဘုဇိတွာတိ အာဗန္ဓိတွာ။ ကူပေါတိ ဝစ္စကူပေါ။ ဥပရီတိ ကူပတော ဥပရိ။ ‘‘သဗ္ဗဒိသာသု ပညာယတီ’’တိ ဣမိနာ ပဋိစ္ဆန္နမေဝ အတ္ထိ, န ဥပရိ ဆန္နန္တိ ဒဿေတိ။

၄၃၆။ ကုဏ္ဍကန္တိ ကဏံ။ ဧတ္ထာတိ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၁၁။ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကံ

၁။ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာ

၄၄၁။ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ ‘‘စတ္တာရိ…ပေ… ခုဒ္ဒကာနီ’’တိ ဧဝမာဒိ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ပရိယာယေနာတိ ကာရဏေန။ ဓူမကာလိကန္တိ ဧတ္ထ ဓူမဿ ကာလော ဓူမကာလော, ဓူမဿ ဥဋ္ဌိတကာလောတိ အတ္ထော။ သော ဧတဿတ္ထီတိ ဓူမကာလိကံ, သိက္ခာပဒပညတ္တံ။ ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယာဝါ’’တိအာဒိ။

၄၄၃။ ဣဒန္တိ ‘‘ကတမာနိ ပန ဘန္တေ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနီ’’တိ အပုစ္ဆနံ။ ‘‘တယာ’’တိ ဣမိနာ ဣဒံ တေတိ ဧတ္ထ တေသဒ္ဒဿ ‘‘တုယှံ, တဝါ’’တိ အတ္ထေ ပဋိက္ခိပတိ။ အာပတ္တိန္တိ ဒုက္ကဋာပတ္တိံ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ တေတိ ထေရာ။ ‘‘သံဃော…ပေ… န သမုစ္ဆိန္ဒတီ’’တိ ဧတံ ဝစနံ အနုဿာဝိတန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘ဒေသေဟိ တံ အာဝုသော ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဣဒမ္ပိ စ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ထေရော ပနာတိ အာနန္ဒတ္ထေရော ပန အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ အပုစ္ဆနေ။ ယထာတိ ယေနာကာရေန။ စတူသု ဌာနေသူတိ ‘‘ဘဂဝတော ဝဿိကသာဋိကံ အက္ကမိတွာ သိဗ္ဗေသီ’’တိအာဒီသု စတူသု ဌာနေသု။ ဧတ္ထာတိ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၁၂။ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကံ

ဒသဝတ္ထုကထာ

၄၄၇။ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ ဝဍ္ဎေန္တိ ကဋသိန္တိ ဧတ္ထ ကဋသီသဒ္ဒေါ သုသာနဘူမိဝါစကောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကဠေဝရံ နိက္ခိပမာနာ ဘူမိံ ဝဍ္ဎေန္တီ’’တိ။ တတ္ထ ကဠေဝရန္တိ ဒေဟံ။ တဉှိ ကဠေ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ အဝယဝေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဝရိယတိ ဣစ္ဆိယတီတိ ကဠေဝရန္တိ ဝုစ္စတိ။ ဧဝံ ဃောရံ ကဋသိံ ဝဍ္ဎေန္တာဝ ပုနဗ္ဘဝံ အာဒိယန္တီတိ ယောဇနာ။

၄၅၄။ ပါပကံ နော အာဝုသော ကတန္တိ ဧတ္ထ နောသဒ္ဒေါ အမှသဒ္ဒကာရိယော, ဆဋ္ဌီကတ္တာ စ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာဝုသော အမှေဟိ ပါပကံ ကတ’’န္တိ။

၄၅၅။ ‘‘ပိယဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ကတမေန တွံ ဘူမိ-ဝိဟာရေနာတိ ဧတ္ထ ဘူမိသဒ္ဒေါ ပိယဝါစကော ရုဠှီသဒ္ဒေါတိ ဒဿေတိ။ ‘‘အာမန္တေတီ’’တိ ဣမိနာ အာလပနပဒန္တိ ဒဿေတိ။ အာဝုသော ဘူမီတိ အတ္ထော။ ကုလ္လဝိဟာရော နာမ မေတ္တာဝိဟာရော, သော စ ဟေဋ္ဌိမဈာနတ္တယေ ယုတ္တတ္တာ ဥတ္တာနဝိဟာရောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တာနဝိဟာရေနာ’’တိ။

၄၅၇။ သာဝတ္ထိယာတိ သာဝတ္ထိနဂရေ။ သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိ ပဒဘာဇနီယေ။ ပဋိက္ခိတ္တဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တတြ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတြာတိ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ, ပဋိက္ခိတ္တံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတြာတိ ‘‘သန္နိဓိကာရကေ အသန္နိဓိကာရကသညီ’’တိအာဒိဝစနေ။ ဧကေ အာစရိယာ ဧဝံ မညန္တီတိ ယောဇနာ။ ကိန္တိ မညန္တီတိ အာဟ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ။ အလောဏကံ ယမ္ပိ အာမိသန္တိ ယောဇနာ။ တေနာတိ ပုရေပရိဂ္ဂဟိတလောဏေန။ တန္တိ အာမိသံ။ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတမေဝါတိ တသ္မိံ အဟနိ ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ, တသ္မာ။ ဝဒတောတိ ဝဒန္တဿ, ဘဂဝတော ဝစနေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ အလောဏကာမိသပရိဘုဉ္ဇနေ, ဒုက္ကဋေန ဘဝိတဗ္ဗံ ဣတိ မညန္တီတိ ယောဇနာ။ တေတိ ဧကေ အာစရိယာ။ ဒုက္ကဋေနပီတိ ပိသဒ္ဒေန ပဂေဝ ပါစိတ္တိယေနာတိ ဒဿေတိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတ္ထာတိ ယာဝဇီဝိကယာဝကာလိကေသု။ ယာဝဇီဝိကံ န တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ, ယာဝကာလိကမေဝ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတန္တိ ယောဇနာ။ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတဉ္စ ယာဝကာလိကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တံ ဒုက္ကဋံ တုမှေ ယဒိ မညထာတိ ယောဇနာ။ ယာဝဇီဝိကမိဿန္တိ လောဏသင်္ခါတေန ယာဝဇီဝိကေန သံသဋ္ဌံ။ ဗျဉ္ဇနမတ္တန္တိ ဝိကာလေ န ကပ္ပတီတိ ဗျဉ္ဇနမတ္တံ။

ဧတ္ထာတိ ‘‘ယာဝကာလိကေန ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဝစနေ (မဟာဝ။ ၃၀၅) တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝဇီဝိကန္တိ ယောဇနာ။ ယာဝကာလိကဿ ဂတိ ဝိယ ဂတိ ဧတဿာတိ ယာဝကာလိကဂတိကံ။ တသ္မာ ဒုက္ကဋံ န ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတလောဏေန အာမိသပရိဘုဉ္ဇနေ။ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝကာလိကေန သမ္ဘိန္နရသံ ယာဝဇီဝိကန္တိ ယောဇနာ။ တန္တိ ယထာဝုတ္တံ ယာဝဇီဝိကံ, ဝိကာလဘောဇနပါစိတ္တိယာ ဧဝ ကာရဏံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဧဝန္တိ တထာ, အဇ္ဇ ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ယာဝဇီဝိကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အပရဇ္ဇု ပဋိဂ္ဂဟိတေန ယာဝကာလိကေနာတိ ယောဇနာ။ တန္တိ ယာဝဇီဝိကေန သမ္မိဿံ ယာဝကာလိကံ, အဇာနန္တောပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဒန္တိ ယထာဝုတ္တံ ယာဝကာလိကံ။ တတောတိ သန္နိဓိဘောဇနပါစိတ္တိယတော။ ဟီတိ သစ္စံ။ ‘‘သာဝတ္ထိယာ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိ ဣဒံ ဗျာကရဏံ ပရိသုဒ္ဓန္တိ ယောဇနာ။

‘‘ရာဇဂဟေ ဥပေါသထသံယုတ္တေ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥပေါသထသံယုတ္တေတိ ဥပေါသထေန သမ္ဗန္ဓေ ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ။ ကိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘န ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဒုက္ကဋဿာတိ (မဟာဝ။ ၁၄၁) ဧတံ သန္ဓာယာ’’တိ။ အတိသာရေတိ အတိက္ကမိတွာ သရဏေ ဂမနေ ပဝတ္တနေတိ အတ္ထော။ နိမိတ္တတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မံ။ ‘‘စမ္ပေယျကေ ဝိနယဝတ္ထုသ္မိ’’န္တိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ အာဂတ’’န္တိ ဣမိနာ စမ္ပေယျေ အာဂတံ စမ္ပေယျကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဓမ္မိကန္တိ ဘူတေန ပဝတ္တံ။ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ ဟိ ယသ္မာ အာဂတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒသာယေဝါတိ ဒသာယမေဝ, အာဓာရေ စေတံ ဘုမ္မံ။ ဝိဒတ္ထိမတ္တာတိ ဝိဒတ္ထိပမာဏာ။ ဒသာယ ဝိနာတိ ဒသံ ဝဇ္ဇေတွာ။ တံ ပမာဏန္တိ ဝိဒတ္ထိတ္တယသင်္ခါတံ တံ ပမာဏံ ကရောန္တဿ ဝုတ္တပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘တံ အတိက္ကာမယတော ဆေဒနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါစိ။ ၅၃၃) ဣဒံ ဝစနံ အာဂတမေဝ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဒွိဝဂ္ဂသင်္ဂဟာတိ မဟာဝဂ္ဂစူဠဝဂ္ဂဝသေန ဒွီဟိ ဝဂ္ဂေဟိ သင်္ဂဟိတာ။ ဒွါဝီသတိပဘေဒနာတိ မဟာဝဂ္ဂေ ဒသ, စူဠဝဂ္ဂေ ဒွါဒသာတိ ဧဝံ ဒွါဝီသတိပကာရာ။ ပဉ္စက္ခန္ဓဒုက္ခပ္ပဟာယိနောတိ ပဉ္စက္ခန္ဓသင်္ခါတံ ဒုက္ခံ ပဇဟနသီလဿ, ဘဂဝတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာသာပီတိ ဣစ္ဆာပိ။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ-ပဉ္စက္ခန္ဓဒုက္ခပ္ပဟာယိနော ဘဂဝတော သာသနေ ဒွိဝဂ္ဂသင်္ဂဟာ ဒွါဝီသတိပဘေဒနာ ယေ ခန္ဓကာ ဘဂဝတာ ဝုတ္တာ, တေသံ ခန္ဓကာနံ ဧသာ ဝဏ္ဏနာ အန္တရာယံ ဝိနာ ယထာ သိဒ္ဓါ, ဧဝံ တထာ ပါဏီနံ ကလျာဏာ အာသာပိ သိဇ္ဈန္တူတိ။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

စူဠဝဂ္ဂသံဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဇာဒိလဉ္ဆိတနာမေန, နေကာနံ ဝါစိတော မယာ၊

စူဠဝဂ္ဂခန္ဓကဿ, သမတ္တော ယောဇနာနယောတိ။

ပါစိတျာဒိယောဇနာ

ပရိဝါရဝဂ္ဂယောဇနာ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

စူဠဝဂ္ဂခန္ဓကဿေဝံ, ကတွာန ယောဇနာနယံ၊

အဓုနာ ပရိဝါရဿ, ကရိဿံ ယောဇနာနယံ။

သောဠသမဟာဝါရော

ပညတ္တိဝါရယောဇနာ

ဧဝံ ဒွါဝီသတိခန္ဓကာနံ သံဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ သင်္ဂဟမာရူဠှဿ ဝိနယဿ သံဝဏ္ဏနံ ကရောန္တော အယမာစရိယော ပဌမံ တာဝ အနုသန္ဓိဒဿနမုခေန ပဋိညံ ကာတုကာမော အာဟ ‘‘ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿာတိ ဝိသုဒ္ဓါယ စတုပရိသာယ ပရိဝါရိတဿ, အထဝါ ဝိသုဒ္ဓေန စတုပရိသသင်္ခါတေန ပရိဝါရေန သမန္နာဂတဿ ဘဂဝတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပရိဝါရေ ဟိ ဝိသုဒ္ဓေ တေန ပရိဝါရိတော, တံပရိဝါရိတော ဝါ ဘဂဝါပိ ဝိသုဒ္ဓေါယေဝ နာမ ဟောတိ။ ဣမိနာ သံဝဏ္ဏိယမာနဿ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ သင်္ဂဟမာရူဠှဿ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မဿ အနုရူပေန ဒေသကဘူတဿ ဘဂဝတော ထောမနံ ကတံ ဟောတိ။ ဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿာတိ သီလာဒိဓမ္မက္ခန္ဓသင်္ခါတေန သရီရေန သမန္နာဂတဿ, ဣမိနာ သံဝဏ္ဏိတာနံ ခန္ဓကာနမနုရူပေန ဘဂဝတော ထောမနံ ကတံ ဟောတိ။ ပကတိ ဟေသာစရိယာနံ ယဒိဒံ ဒေသေတဗ္ဗဓမ္မာနုရူပေန ဒေသကဿ ထောမနာ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ ၁။ဂန္ထာရမ္ဘကထာ၊ ဝိသုဒ္ဓိ။ မဟာဋီ။ ၁။၁)။ အနန္တရာတိ အနန္တရေ ကာလေ။

ယောတိ ဝိနယော။ ပုဗ္ဗာဂတန္တိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တေသု ဝိဘင်္ဂခန္ဓကေသု အာဂတံ။ နယန္တိ သဒ္ဒအတ္ထဝိနိစ္ဆယနယသင်္ခါတံ သဗ္ဗံ နယံ။ ဟိတွာတိ စဇိတွာ။ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနန္တိ အနုတ္တာနာနံ ပဒါနမတ္ထဝဏ္ဏနံ။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿ ဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿ ဘဂဝတော သာသနေ ခန္ဓကာနမနန္တရာ ‘‘ပရိဝါရော’’တိ ယော ဝိနယော သင်္ဂဟံ သမာရူဠှော, တဿ ဝိနယဿ ပုဗ္ဗာဂတံ နယံ ဟိတွာ ဣဒါနိ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမီတိ။

၁။ တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘တဿ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမီ’’တိ ယော ပရိဝါရသင်္ခါတော ဝိနယော သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗဘာဝေန ဝုတ္တော, တတ္ထ။ သင်္ခေပတ္ထောတိ သမာသတ္ထော။ ယံ တေနာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ အနိယမနိဒ္ဒေသဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော သော’’တိ။ တတ္ထ ယောတိ အနိယမ နိဒ္ဒေသော, တဿ ‘‘တေနာ’’တိ နိယမနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ သောတိ ပဒါလင်္ကာရော။ ဒွီသု ဟိ သဗ္ဗနာမေသု ယေဘုယျေန ပုဗ္ဗမေဝ ပဓာနံ, ပစ္ဆိမံ ပန ဝစနာလင်္ကာရံ။ ယော သော ဘဂဝါ ပညပေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ စိရဋ္ဌိတိကတ္ထန္တိ စိရံ ပဉ္စဝဿသဟဿကာလံ ဌိတိကတ္ထာယ, ‘‘ယာစိတော’’တိ စ ‘‘ပညပေသီ’’တိ စ သမ္ဗန္ဓော။ ဓမ္မသေနာပတိနာ ယာစိတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယာစိတော ဟုတွာ ပညပေသီတိ ယောဇနာ။ တေန ဘဂဝတာ ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဇာနတာ ပဿတာ’’တိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ကမ္မမေဝ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တဿ တဿာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘ပညတ္တိကာလ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဇာနတာ’’တိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ, ‘‘ဒသ အတ္ထဝသေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပဿတာ’’တိ ပဒဿ ကမ္မံ။

ဧဝံ ကမ္မဒဿနေန ယောဇနာနယံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကရဏဒဿနေန အပရမ္ပိ ယောဇနာနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ။ ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသာဒီဟီ’’တိအာဒိသဒ္ဒေန ဒိဗ္ဗစက္ခုဿ ဝိသုံ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဣဒ္ဓိဝိဓဒိဗ္ဗသောတပရစိတ္တဝိဇာနနာနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ‘‘ဇာနတာ, ပဿတာ’’တိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ပဉ္စန္နံ လောကိယအဘိညာနမေဝ ကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ။ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟီတိ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒိဗ္ဗစက္ခုအာသဝက္ခယဉာဏသင်္ခါတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ။ ဆဟိ ဝါ ပန အဘိညာဟီတိ သဟ အာသဝက္ခယဉာဏေန ပဉ္စလောကိယာဘိညာသင်္ခါတာဟိ ဆဟိ အဘိညာဟိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု တီသု ကာလေသု, ပဉ္စသုပိ ဉေယျဓမ္မေသု။ သမန္တစက္ခုနာတိ အနာဝရဏသဗ္ဗညုတညာဏသင်္ခါတေန သမန္တစက္ခုနာ။ ပညာယာတိ သဗ္ဗညုတပညာယ။ တိရောကုဋ္ဋာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန တိရောပဗ္ဗတာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ မံသစက္ခုနာတိ ပသာဒစက္ခုနာ။ ပဋိဝေဓပညာယာတိ မဂ္ဂပညာယ။ ဒေသနာပညာယာတိ သဗ္ဗညုတပညာယ။ သဗ္ဗညုတပညာယေဝ ဟိ အတ္ထတော ဒေသနာပညာ နာမ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဿာ ပညာယ တေဇသာ။ အဘိဓမ္မကထာမဂ္ဂံ, ဒေဝါနံ သမ္ပဝတ္တယီတိ (ဓ။ သ။ အဋ္ဌ။ ဂန္ထာရမ္ဘကထာ ၅)။ ဣမေဟိ ပဒေဟိ အဝတ္ထာဝသေန ဝိသုံ ဝိသုံ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ကရဏသမ္ဘဝံ ဒဿေတိ။ အရဟတာတိ အရီနံ အရာနဉ္စ ဟတတ္တာ, ပစ္စယာဒီနဉ္စ အရဟတ္တာ အရဟတာ။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာတိ သမ္မာ သာမဉ္စ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန, တေန ဘဂဝတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကေနာဘတန္တိ တံ ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကေန အာဘတံ, ဣတိ သင်္ခေပတ္ထောတိ ယောဇနာ။

၂။ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနေ ပန ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ယံ တေန…ပေ… ပါရာဇိကန္တိ ဣဒံ ပဒံ ပစ္စုဒ္ဓရဏမတ္တမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပတိဥဒ္ဓရဏမတ္တမေဝ, န အတ္ထဒဿနန္တိ အတ္ထော။ ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ပဒေသု။ ဧကာ ပညတ္တီတိ ဧကာ ပဌမပညတ္တိ။ အနုပညတ္တိယောတိ ပစ္ဆာ ဌပိတာ ပညတ္တိယော။

ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ‘‘ဧကာ ပညတ္တိ, ဒွေ အနုပညတ္တိယော’’တိ ဝစနမတ္တေန ဝိဿဇ္ဇိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတိယံ ပုစ္ဆန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကသ္မာ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ တသ္မိံ နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘အယံ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဟိ ယသ္မာ အညတြ နတ္ထိ, တသ္မာ နတ္ထီတိ ယောဇနာ။ ‘‘အနုပ္ပန္နေ ဒေါသေ ပညတ္တာ’’တိ ဣမိနာ အနုပ္ပန္နေ ဒေါသေ ပညပေတဗ္ဗာတိ အနုပ္ပန္နပညတ္တီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ သာတိ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ အညတြ နတ္ထိ, တသ္မာ။ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တီတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗသ္မိံ ပဒေသေ ပညတ္တိ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တီတိ အလုတ္တသမာသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မဇ္ဈိမဒေသေ စေဝါ’’တိအာဒိ။ ‘‘မဇ္ဈိမဒေသေ စေဝ ပစ္စန္တိမဇနပဒေသု စာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘သဗ္ဗတ္ထာ’’တိ ပဒဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ ပဒေသပညတ္တိံ အပနေတွာ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိံ ပါရိသေသနယေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယဓရပဉ္စမေနာ’’တိ- အာဒိ။ တတ္ထ ဝိနယဓရပဉ္စမေနာတိ အနုဿာဝနာစရိယပဉ္စမေန။ ဧတ္ထေဝါတိ မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ။ ဧတေဟီတိ စတူဟိ သိက္ခာပဒေဟိ။ သေသာနီတိ စတူဟိ သိက္ခာပဒေဟိ သေသာနိ။

သာဓာရဏပညတ္တီတိ ဧတ္ထ သာဓာရဏာ နာမ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခူနဉ္စေဝ ဘိက္ခုနီနဉ္စာ’’တိ။ ဣဒံ ပနာတိ ပဌမပါရာဇိကံ ပန, ပညတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိနီတကထာမတ္တမေဝါတိ ဝိနီတဝတ္ထုပကာသကံ ကထာမတ္တမေဝ။ တာသန္တိ ဘိက္ခုနီနံ။ ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝါတိ ‘‘သာဓာရဏာ’’တိ စ ‘‘ဥဘတော’’တိ စ ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝ။ ဧတ္ထာတိ သာဓာရဏပညတ္တိဥဘတောပညတ္တိပဒေ။

‘‘နိဒါနေ အနုပဝိဋ္ဌ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘နိဒါနောဂဓ’’န္တိ ပဒဿ သတ္တမီသမာသဉ္စ ဩဂဓသဒ္ဒဿ အနုပဝိဋ္ဌတ္ထဉ္စ ဒဿေတိ။ ဩဂါဠှော ဟုတွာ ဓရတိ တိဋ္ဌတီတိ ဩဂဓံ။ နနု နိဒါနောဂဓေ သတိ ‘‘ပဌမေန ဥဒ္ဒေသေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ, ကသ္မာ ‘‘ဒုတိယေန ဥဒ္ဒေသေနာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘နိဒါနောဂဓ’’န္တိ။ နိဒါနပရိယာပန္နမ္ပိ သမာနန္တိ နိဒါနပရိယာပန္နံ သမာနမ္ပီတိ ယောဇနာ။ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော, ပဂေဝ ဒုတိယေ ဥဒ္ဒေသေ ပရိယာပန္နေတိ ဒဿေတိ။ ‘‘သီလဝိပတ္တိအာဒီန’’န္တိ ဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ပဌမာ ဟီ’’တိအာဒိ။

ဒွင်္ဂိကေနာတိ ကာယစိတ္တသင်္ခါတေန ဒွင်္ဂိကေန။ နနု ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ကာယတောယေဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ, အထ ကသ္မာ ‘‘ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝစနေ။ စိတ္တန္တိ သေဝနစိတ္တံ။ အာပန္နောသီတိ တွံ အာပန္နော အသီတိ ယောဇနာ။ အာမ အာပန္နောမှီတိ အာမ အဟံ အာပန္နော အမှီတိ ယောဇနာ။ တာဝဒေဝါတိ တသ္မိံ ပဋိဇာနက္ခဏေယေဝ။ တံ ပုဂ္ဂလန္တိ ပါရာဇိကမာပန္နံ တံ ပုဂ္ဂလံ။ တပ္ပစ္စယာတိ တဿ ပါရာဇိကမာပန္နဿ ကာရဏာ။ ‘‘န ကတမေန သမထေန သမ္မတီ’’တိ ယံ ပန ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ တန္တိ ဝစနံ, ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ဝုတ္တမာတိကာ ပညတ္တီတိ ဝုတ္တမာတိကာသင်္ခါတာ ပညတ္တိ ဝိနယော နာမာတိ ယောဇနာ။ မာတိကာ ဟိ ယသ္မာ ပညပီယတိ သင်္ခေပေန ဌပီယတိ, ပကာရံ ဇာနာပေတိ ဝါ, တသ္မာ ပညတ္တီတိ ဝုစ္စတိ။ ‘‘ပဒဘာဇနံ ဝုစ္စတီ’’တိ ဣမိနာ ဝိတ္ထာရေန ဘာဇိယတိ ဧတာယာတိ ဝိဘတ္တီတိ ဒဿေတိ။ ဝီတိက္ကမောတိ ကာယဝါစာဝီတိက္ကမော။ သော ဟိ န သံဝရတိ ကာယဝါစံ န ပိဒဟတီတိ အသံဝရောတိ ဝုစ္စတိ။ ယေသံ ဝတ္တတီတိ ဧတ္ထ ဝတ္တတိကိရိယာယ ကတ္တာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယပိဋကဉ္စ အဋ္ဌကထာ စာ’’တိ။ ပဂုဏာတိ ဝါစုဂ္ဂတာ။ တေတိ တေ ပုဂ္ဂလာ, ဓာရေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတဿာတိ ပဌမပါရာဇိကဿ။ ကေနာဘတန္တိ ဧတ္ထ ဘရဓာတုယာ ဓာရဏပေါသနတ္ထေသု (ပါဏိနီ ၁၀၈ ဓာတုပါဌေ) ဓာရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကေန အာနီတ’’န္တိ။ ‘‘ပရမ္ပရာယ အာနီတ’’န္တိ ဣမိနာ ပရမ္ပရာဘတန္တိ ပဒဿ တတိယာသမာသံ ဒဿေတိ။ အထဝါ ‘‘ကေနာဘတ’’န္တိ ပုစ္ဆာယ အနုရူပံ ယကာရလောပဝသေန ဝါကျန္တိ ဒဿေတိ။

၃။ ဥပါလိ ဒါသကော စေဝါတိအာဒိကာ ဂါထာယော ကိမတ္ထံ ကေဟိ ဌပိတာတိ အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ။ တန္တိ ပရံ ပရံ။ တတ္ထာတိ တာသု ဂါထာသု။ ယန္တိ ဝစနံ။ ဣမိနာ နယေနာတိ ပဌမပါရာဇိကဿ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနေ ဝုတ္တေန ဣမိနာ နယေန။

ဣတိ မဟာဝိဘင်္ဂေ ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ကတာပတ္တိဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၅၇။ ဣတောတိ ပညတ္တိဝါရတော, ပရံ ဝုတ္တာ သတ္တ ဝါရာ ဥတ္တာနတ္ထာ ဧဝါတိ ယောဇနာ။ ကတာပတ္တိဝါရောတိ ‘‘ကတာပတ္တီ’’တိ ပဒေန လက္ခိတော ဝါရော။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ တဒနန္တရောတိ တေသံ သတ္တန္နံ ဝါရာနံ အနန္တရေ ဝုတ္တော။ သမုစ္စယဝါရောတိ သံ ဧကတော အာပတ္တိဝိပတ္တိအာဒယော ဥစိယန္တိ သမ္ပိဏ္ဍိယန္တိ ဧတ္ထာတိ သမုစ္စယော, သောယေဝ ဝါရော သမုစ္စယဝါရော။

၁၈၈။ တတောတိ တေဟိ အဋ္ဌဟိ ဝါရေဟိ, ပရံ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပစ္စယဝသေန ဝုတ္တော ဧကော ပညတ္တိဝါရောတိ ယောဇနာ။ ပစ္စယဝသေနာတိ ပစ္စယသဒ္ဒဿ ဝသေန။ တဿာတိ ပစ္စယဿ။ တေပီတိ အဋ္ဌ ဝါရာပိ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။ တတောတိ မဟာဝိဘင်္ဂတော, ပရံ အာဂတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝံ ဣမေ ဒွတ္တိံသ ဝါရာတိ ယောဇနာ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတ္ထာတိ ဒွတ္တိံသဝါရေသု။

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ

၂၅၇။ တဒနန္တရာယာတိ တေသံ ဒွတ္တိံသဝါရာနံ အနန္တရံ ဝုတ္တာယ သမုဋ္ဌာနကထာယ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆိတာတိ အနတ္တာတွေဝ ဝိနိစ္ဆိတာ။ ဣမိနာ အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆယာတိ ဧတ္ထ စိဓာတုယာ ဝိနိစ္ဆယတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘အနိစ္စာကာရာဒီဟီ’’တိ ဣမိနာ သဘာဂဓမ္မာနန္တိ ဧတ္ထ အနိစ္စာကာရာဒီဟိ သမာနော ဘာဂေါ ဧတေသန္တိ သဘာဂါ, တေယေဝ ဓမ္မာ သဘာဂဓမ္မာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ နာမမတ္တမ္ပီတိ အနိစ္စာဒိနာမမတ္တမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေန ပဂေဝ နာမိကော အနိစ္စာဒိသဘာဝေါတိ ဒဿေတိ။ န ပညာယတီတိ န ခါယတိ။ ဣမိနာ န နာယတီတိ ဧတ္ထ ဉာဓာတုယာ ခါယနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဒုက္ခဟာနိန္တိ ဧတ္ထ ဒုက္ခံ ဇဟာတီတိ ဒုက္ခဟာနီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ခဃာတန’’န္တိ။ ဒုက္ခံ ဟနတီတိ ဒုက္ခဃာတနော, သဒ္ဓမ္မော, တံ။ ‘‘ခန္ဓကာ ယာ စ မာတိကာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ သုခုစ္စာရဏတ္ထာယ ရဿဝသေန ပါဌော အတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓကာ ယ စ မာတိကာ’’တိ။ သမုဋ္ဌာနံ နိယတောကတန္တိ (သံ။ နိ။ ၁။၂၁၆) ဧတ္ထ ‘‘သမုဋ္ဌာနံ နိယတကတ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ပရောသဟဿ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ဩကာရာဂမဝသေန ‘‘သမုဋ္ဌာနနိယတောကတ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သမုဋ္ဌာနံ နိယတကတ’’န္တိ။ ဧတေနာတိ ‘‘သမုဋ္ဌာနံ နိယတောကတ’’န္တိ ပါဌေန။ ပစ္စေတဗ္ဗောတိ ပတိ ဧတဗ္ဗော, ပဋိမုခံ ဉာတဗ္ဗောတိ အတ္ထော။ အညေဟီတိ တီဟိ သိက္ခာပဒေဟိ အညေဟိ သိက္ခာပဒေဟိ။

တတ္ထာတိ သမ္ဘေဒနိဒါနဝစနေသု။ သမ္ဘေဒဝစနေန ပစ္စေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ သစ္စံ။ တာနိ တီဏိ သိက္ခာပဒါနိ ဌပေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပညတ္တိဒေသသင်္ခါတန္တိ ပညတ္တိဋ္ဌာနဘူတဒေသသင်္ခါတံ။ ‘‘ဣမာနိ တီဏီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဒိဿန္တီ’’တိ ကိရိယာယ ကတ္တာရံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပညာယန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဒိသဓာတုယာ ခါယနတ္ထံ ဒဿေတိ။ တတ္ထာတိ သမုဋ္ဌာနနိယမ- သမ္ဘေဒနိဒါနသင်္ခါတေသု တီသု, နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ။ ဣတရံ ပနာတိ သမုဋ္ဌာနနိယမသမ္ဘေဒေဟိ အညံ ပန။

အာဠဝီတိ အာဠဝိယံ။ သက္ကေသု ဘဂ္ဂေသု စာတိ ဧတ္ထ ဇနပဒနာမတ္တာ ဗဟုဝစနဝသေန ဝုတ္တံ။

ဒွီသု ဝိဘင်္ဂေသု ပညတ္တံ ယံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသန္တီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝိဘင်္ဂေသူ’’တိ ဣမိနာ ဝိဘင်္ဂေတိ ဧတ္ထ သုကာရလောပေါတိ ဒဿေတိ။ တဿာတိ သိက္ခာပဒဿ။ ယထာဉာယန္တိ ယုတ္တိယာ အနုရူပံ။ တန္တိ သမုဋ္ဌာနံ။ မေ သုဏာထာတိ မမ သန္တိကာ သုဏာထ။ ဣတီတိ အယမတ္ထော။

ကထိနန္တိ ပဌမကထိနသမုဋ္ဌာနံ။ အနနုညာတာယ သဒ္ဓိန္တိ အနနုညာတသမုဋ္ဌာနေန သဒ္ဓိံ။ သဒိသာ ဣဓ ဒိဿရေတိ ဧတ္ထ ဣဓသဒ္ဒေါ အတ္ထပကရဏဝသေန ဥဘတောဝိဘင်္ဂဝိသယောတိ အာဟ ‘‘ဣဓ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ’’တိ။ ‘‘သဒိသာနီ’’တိ ဣမိနာ သဒိသာတိ ဧတ္ထ နိကာရဿာကာရာဒေသော ဒဿိတော။ ‘‘ဒိဿန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဒိဿရေတိ ဧတ္ထ အန္တိသဒ္ဒဿ ရေကာရော (နိရုတ္တိဒီပနိယံ ၅၇၀ သုတေ) ဒဿိတော။

သမုဋ္ဌာနသီသော

ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၅၈။ ကိမတ္ထံ ‘‘မေထုနံ သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘မေထုနံ သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနေ။ သမုဋ္ဌာနသီသန္တိ သမုဋ္ဌာနာနံ, သမုဋ္ဌာနေသု ဝါ သီသံ။ သေသာနီတိ ပဌမပါရာဇိကတော သေသာနိ ပဉ္စသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ။ တေနာတိ ပဌမပါရာဇိကေန။ ‘‘သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနံ သံဝဏ္ဏေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘သုက္ကသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒိဝစနေ။

ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာဝသာနေတိ ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယ အဝသာနေ။

လိင်္ဂဝိပရိယာယောတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော။ ကာယမာနသိကာ ကတာတိ ဧတ္ထ ကာယမာနသေသု ပဝတ္တာ ကာယမာနသိကာတိ ဝုတ္တေ သမုဋ္ဌာနာတိ အာဟ ‘‘ကာယစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ကတာ’’တိ။

ဒုတိယပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၅၉။ ဣဒံ သမုဋ္ဌာနံ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အဒိန္နာဒါန’’န္တိ ဣမိနာ အဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ သမုဒါယနာမေ ဧကဒေသဝေါဟာရောတိ ဒဿေတိ။ သေသာနီတိ ဒုတိယပါရာဇိကတော သေသာနိ ဧကူနသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ။ တေနာတိ ဒုတိယပါရာဇိကေန။ တတ္ထာတိ ‘‘ဝိဂ္ဂဟုတ္တရီ’’တိအာဒိဝစနေ။ ဝိဂ္ဂဟုတ္တရီတိအာဒိပဒါနံ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရမကတွာ အတ္ထမေဝ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘မနုဿဝိဂ္ဂဟဥတ္တရိမနုဿဓမ္မသိက္ခာပဒါနီ’’တိ။ အနိယတာ ဒုတိယိကာတိ အာပတ္တိံ အပေက္ခိတွာ ပါဠိယံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ, အဋ္ဌကထာယံ ပန သိက္ခာပဒံ အပေက္ခိတွာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဒုတိယန္တိ ဝုတ္တံ။

သမုဋ္ဌာနာ တိကာ ကတာတိ ဧတ္ထ ‘‘တိကသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဒဝိပရိယာယဝသေန ကကာရဿ ဒီဃဝသေန သမုဋ္ဌာနာ တိကာတိ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တိကသမုဋ္ဌာနာ ကတာ’’တိ။

သဉ္စရိတ္တသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၀။ ‘‘သဉ္စရီ’’တိ ဣဒံ တာဝ သဉ္စရိတ္တံ နာမ ဧကသမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနိ။

ဝိဘင်္ဂေ အာဂတေန ‘‘ရိဉ္စန္တီ’’တိ (ပါရာ။ ၅၇၆) ပဒေန ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒံ ဥပလက္ခိတွာ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသန္တိ အာဂတ’’န္တိ။

‘‘ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယ’’ ဣတိ (ပါစိ။ ၁၃၅-၁၃၆) စ ‘‘အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရံ ဒဒေယျ’’ဣတိ (ပါစိ။ ၁၆၉) စ ‘‘စီဝရံ သိဗ္ဗေယျ’’ဣတိ (ပါစိ။ ၁၇၆-၁၇၇) စ ဝုတ္တသိက္ခာပဒတ္တယန္တိ ယောဇနာ။

‘‘သမဏစီဝရေန စာ’’တိ ဧဝံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘သမဏစီဝရံ ဒဒေယျာ’’တိ ဣဒံ (ပါစိ။ ၉၁၇) ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။

သမနုဘာသနာသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၁။ ဘေဒန္တိ ဣဒံ သမနုဘာသနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနိ။

ကထိနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၂။ ဥဗ္ဘတန္တိ ဣဒံ ကထိနသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနိ။

အာဝသထေန သဒ္ဓိန္တိ အာဝသထသဒ္ဒေန သဒ္ဓိံ။

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၃။ ‘‘ဧဠကလောမာ’’တိ ဣဒံ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ။ ဣတောတိ ယထာဝုတ္တတော။ ပါဠိန္တိ မာတိကာပါဠိံ။ ဝိရဇ္ဈိတွာတိ ပုဗ္ဗာပရတော ဝိရာဓေတွာ။ ယထာတိ ယေနာကာရေန။ ပနသဒ္ဒေါ အနုဂ္ဂဟတ္ထော။ ကိဉ္စာပိ လိခန္တိ, ပန တထာပီတိ ယောဇနာ။ ဧဝန္တိ တထာကာရေန။ အတ္ထာနုက္ကမောတိ အတ္ထဿ အနုက္ကမော။

‘‘အဘိက္ခုကာဝါ သေန စာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အဘိက္ခုကေ အာဝါသေ ဝဿံ ဝသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၄၇) ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘သိက္ခမာနာ စ သာမဏေရီ ဂိဟိနိယာ’’တိ ပါဌံ သင်္ဂဏှာတိ။

ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၄။ ပဒန္တိ ဣဒံ ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနိ။ ‘‘တထာ အတ္ထင်္ဂတေန စာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဩဝဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၅၄-၁၅၅) ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အနောကာသော စ…ပေ… သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ (ပါစိ။ ၁၂၁၉-၁၂၂၁) ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။

အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၅။ အဒ္ဓါနန္တိ ဣဒံ အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနိ။

ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၆။ ထေယျသတ္ထန္တိ ဣဒံ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနိ။ ‘‘ဗျူဟေန သတ္တမာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ တဒနန္တရမေဝါတိ တဿ သိက္ခာပဒဿ အနန္တရမေဝ, ‘‘အာဂတ’’ဣတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၂၆၇။ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနေ သမုဋ္ဌာနသီသံ နတ္ထိ, သဗ္ဗာနိ ဧကဒသ သိက္ခာပဒါနိ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနာနီတိ ဝုတ္တာနိ။ ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။ တေသန္တိ တေသံ သိက္ခာပဒါနံ။ သမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနန္တိ သံသဂ္ဂသမုဋ္ဌာနံ။ တိဝိဓန္တိ ဘူတာရောစနစောရိဝုဋ္ဌာပနအနနုညာတသမုဋ္ဌာနဝသေန တိပ္ပကာရံ။ တန္တိ နိယတသမုဋ္ဌာနံ, ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပုန တန္တိ နိယတသမုဋ္ဌာနံ, ဒဿေတုန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ပုန တန္တိ ဝစနံ။ နေတ္တိဓမ္မာနုလောမိကန္တိ ဧတ္ထ ကာယဝါစံ နေတိ ဝိနေတီတိ နေတ္တိ, ကာယဝါစံ နေတိ ဝိနေတိ ဧတ္ထ, ဧတာယာတိ ဝါ နေတ္တိ။ ဓမ္မောတိ ပါဠိ။ သာ ဟိ ယသ္မာ အတ္ထံ ဓာရေတိ, တသ္မာ ဓမ္မောတိ ဝုစ္စတိ။ နေတ္တိယေဝ ဓမ္မော နေတ္တိဓမ္မော, တဿ အနုလောမိကံ နေတ္တိဓမ္မာနုလောမိကံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဝိနယပါဠိဓမ္မဿ အနုလောမ’’န္တိ။

ဣတိ သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

အန္တရပေယျာလ ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၁။ ဣဒါနိ ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဣဒါနီ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓတ္တာ ဝုတ္တောတိ ဧတ္ထ တပစ္စယော ပစ္စုပ္ပန္နကာလိကောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

တတ္ထာတိ မာတိကာယံ, ပုစ္ဆာသု ဝါ။ အာဂတာပတ္တိပုစ္ဆာတိ အာဂတာပတ္တိယာ ပုစ္ဆာ။ ဟီတိ ဝိသေသဇောတကော, ဟိ ဝိသေသံ ဝက္ခာမီတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထာတိ ‘‘ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ’’တိ ဒုတိယပဒေ။ ‘‘ရာသိဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ခန္ဓသဒ္ဒဿ ရာသတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝိနီတဝတ္ထူနီတိ ဧတ္ထ ဝိနီတသဒ္ဒေါ ဝိနယပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဝိနယပုစ္ဆာ’’တိ။ နနု ဝိနီတဝိနယသဒ္ဒါနံ သဒ္ဒတော နာနတ္တာ အတ္ထတောပိ နာနံ, ကသ္မာ ပန ‘‘ဝိနယပုစ္ဆာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝိနီတံ…ပေ… ဧက’’န္တိ။ ဣဒန္တိ ပဒတ္တယံ။ အတ္ထတော ဧကန္တိ အတ္ထတောယေဝ ဧကံ, န သဒ္ဒတော။ ဝိနီတဝတ္ထူနီတိ အာပတ္တိဝိနယကာရဏတ္တာ ဝိနီတဝတ္ထူနိ။ ယေသူတိ အဂါရဝေသု။ သတီတိ သန္တေသု။ ဧတ္ထ စ ယေသု သတိ အာပတ္တိယော န ဟောန္တိ, အသတိ ဟောန္တီတိ ဝါကျမ္ပိ အဝုတ္တသိဒ္ဓိနယေန ဂဟေတဗ္ဗံ။ ယေသူတိ ဂါရဝေသု။ တေတိ အဂါရဝဂါရဝေ။ ယသ္မာ ပန နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိပတ္တိဘာဝပုစ္ဆာတိ ဝိပတ္တိဘာဝဿ ပုစ္ဆာ။ ပုစ္ဆိယတိ ဣမာယာတိ ပုစ္ဆာ။ ဝိဝါဒမူလာနိ အနုဝါဒမူလာနီတိ ဣမာ ပုစ္ဆာယော မူလပုစ္ဆာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ဣမာနီ’’တိ နိကာရေန သဟ ပါဌော အတ္ထိ, သော အပါဌောယေဝ။ မူလပုစ္ဆာတိ ပုစ္ဆိယန္တိ ဣမာဟီတိ ပုစ္ဆာ, မူလာနံ ပုစ္ဆာ မူလပုစ္ဆာ။ ‘‘အဓိကရဏ’’န္တိအာဒီသု ‘‘ဝုတ္တံ’’ ဣတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသံယေဝါတိ အဓိကရဏာနံယေဝ။ အယမေတ္ထ မာတိကာ။

နိဒ္ဒေသေ မာတိကာယာတိ ပါတိမောက္ခေ။ ဝိဘင်္ဂေတိ ပဒဘာဇနိယံ, အာဂတဝသေန ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ အယမေတ္ထ နိဒ္ဒေသော။

ပဋိနိဒ္ဒေသေ အာရတီတိအာဒိပဒါနံ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာရကာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘အာရကာ’’တိ ဣမိနာ အာရတီတိ ဧတ္ထ အာဥပသဂ္ဂဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧတေဟီတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ, အာရကာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ရမတီ’’တိ ဣမိနာ တိပစ္စယော ကတွတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ရတီတိ ရမနံ။ ဣမိနာ တိပစ္စယော ဘာဝတ္ထေပိ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ဝိနာတိ ဧတေဟိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ ဝိနာ။ ဣမိနာ ဝိရတီတိ ဧတ္ထ ဝိတျူပသဂ္ဂဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပစ္စေကန္တိ ပတိ ဧကံ, ပဋိသဒ္ဒေါ ဝိစ္ဆတ္ထဇောတကော, ဝိသုံ ဝိသုန္တိ အတ္ထော။ ဣမိနာ ပဋိဝိရတီတိ ဧတ္ထ ပဋိတျူပသဂ္ဂဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝိရတိ ပဋိဝိရတီတိ ဧတ္ထာပိ တိပစ္စယော ဘာဝတ္ထေပိ ဝေဒိ- တဗ္ဗော။ ဝေရန္တိ အနတ္ထကရတ္တာ ဝိရမိတဗ္ဗန္တိ ဝိရံ, တဒေဝ ဝေရံ, ရာဂါဒိအကုသလဓမ္မာ။ တေ ဟိ ဝေရဟေတုတ္တာ ဝေရန္တိ ဝုစ္စန္တိ။ ဧတာယာတိ ဝိရတိယာ။ ဣမိနာ အကိရိယာတိ ဧတ္ထ ရိရိယပစ္စယော ကရဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ယံ အာပတ္တိက္ခန္ဓကရဏန္တိ ယောဇနာ။ တဿာတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓကရဏဿ။ ပဋိပက္ခတောတိ ဝိရုဒ္ဓဘာဝတော။ ဣမိနာ အကရဏန္တိ ဧတ္ထ အကာရော ဝိရုဒ္ဓတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ အာပတ္တိက္ခန္ဓအဇ္ဈာပတ္တိယာတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အတိက္ကမိတွာ အာပဇ္ဇနဿ။ ‘‘ဝေလနတော’’တိ ဣမိနာ ဝေလတီတိ ဝေလာ, ဝေလနံ ဝါ ဝေလာတိ ဝစနတ္ထေ ဒဿေတိ။ နိယျာနန္တိ မဂ္ဂံ။ မဂ္ဂေါ ဟိ နိဗ္ဗာနံ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ယာတိ ဂစ္ဆတီတိ နိယျာနန္တိ ဝုစ္စတိ။ ‘‘ဗန္ဓတီ’’တိ ဣမိနာ သိဓာတုယာ ဗန္ဓနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘နိဝါရေတီ’’တိ ဣမိနာ ဗန္ဓဓာတုယာ အဓိပ္ပါယတ္ထံ။ ဧတန္တိ ‘‘သေတူ’’တိ နာမံ။ တံ သေတုန္တိ အာပတ္တိက္ခန္ဓသင်္ခါတံ တံ သေတုံ။ ဧတ္ထ ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ‘‘သော သေတူ’’တိ စ ‘‘ဧတာယ ပညတ္တိယာ’’တိ စ ပါဌော အတ္ထိ, သော အပါဌောယေဝ။

ဗုဒ္ဓေ အဂါရဝါဒီသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ယောတိ ယော ကောစိ, န ဂစ္ဆတီတိအာဒီသု သမ္ဗန္ဓော။ ဓရမာနေတိ တိဋ္ဌမာနေ, သံဝိဇ္ဇမာနေတိ အတ္ထော။ ဥပဋ္ဌာနန္တိ ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ, ဥပဋ္ဌာနတ္ထံ ဝါ။ ဧတဿာတိ ယဿ ကဿစိ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ။ ဓမ္မဿဝနန္တိ ဓမ္မဿဝနဋ္ဌာနံ, ဓမ္မဿဝနတ္ထံ ဝါ။ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂန္တိ ဓမ္မဿဝနံ ဂဏှန္တိ ဧတ္ထာတိ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂေါ, ဓမ္မသဝနမဏ္ဍပေါ။ အထ ဝါ ဓမ္မဿဝနံ ဂဏှာတီတိ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂေါ, ဓမ္မဿဝနဋ္ဌာနေ သမာဂမဇနော, တံ ဓမ္မဿဝနဂ္ဂံ။ စိတ္တီကာရန္တိ အပစာယနာကာရံ။ ဝိက္ခိတ္တော ဝါ အနာဒရော ဝါ ဟုတွာ နိသီဒတီတိ ယောဇနာ။ ကာယပါဂဗ္ဗိယန္တိ ဘုသံ ဂရတိ အညေ ပီဠေတိ အနေနာတိ ပဂဗ္ဗော, အတိမာနော, ဩဋ္ဌဇော တတိယက္ခရော။ ပဂဗ္ဗဿ ဘာဝေါ ပါဂဗ္ဗိယံ, ကာယေန ပါဂဗ္ဗိယံ ကာယပါဂဗ္ဗိယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ ပရိဝါရ ၂၇၁၊ သာရတ္ထ။ ဋီ။ ပရိဝါရ ၃။၂၇၁၊ ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ ပရိဝါရ ၂။၂၇၁ သံ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၂။၁၄၆၊ အ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၃။၆။၈၂-၈၄၊ သု။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၁။၁၄၄), ကာယာနာစာရံ။ တိဿော သိက္ခာတိ အဓိသီလသိက္ခာဒိကာ တိဿော သိက္ခာ။ ပမဇ္ဇနံ ပမာဒေါ, သတိဝိပ္ပဝါသောတိ အာဟ ‘‘ပမာဒေ စ သတိဝိပ္ပဝါသေ’’တိ။ အာမိသပဋိသန္ဓာရန္တိ အာမိသေန အတ္တနော, ပရေသဉ္စ အန္တရဿ ပဋိသန္ဒဟနံ အာမိသပဋိသန္ဓာရော, တထာ ဓမ္မပဋိသန္ဓာရော။

၂၇၂။ သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါတိအာဒီနံ အတ္ထောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အနီစဝုတ္တီ’’တိအာဒိနာ အပ္ပတိဿောတိ ပဒဿ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ, သဒ္ဒတ္ထော ပနေဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော, ပဋိမုခံ အာဒရေန သတ္ထုဝစနံ အသုဏန္တော အပ္ပတိဿော နာမာတိ။ အဇ္ဈတ္တံ ဝါတိ ဧတ္ထ နိယကဇ္ဈတ္တာဒီသု စတူသု နိယကဇ္ဈတ္တဘာဝဉ္စ သတ္တမီဝိဘတ္တိယာ အမာဒေသဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော သန္တာနေ ဝါ’’တိ။ ‘‘အတ္တနော ပက္ခေ ဝါ’’တိ ဣမိနာ အတ္တနော စိတ္တသန္တာနေတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။ တတြ တုမှေတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တသ္မိံ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါဘေဒေ’’တိ။ သပရသန္တာနေတိ အတ္တပရသန္တာနေ။ ပဟာနာယာတိ ဧတ္ထ ဟာဓာတုယာ ကရဏဉ္စ အာယသဒ္ဒဿ တဒတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မေတ္တာဘာဝနာဒီဟိ နယေဟိ ပဟာနတ္ထ’’န္တိ။ မေတ္တာဘာဝနာဒီဟီတိအာဒိသဒ္ဒေန ကရုဏာဘာဝနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ တန္တိ ဝိဝါဒမူလံ။ ‘‘အပ္ပဝတ္တိဘာဝါယာ’’တိ ဣမိနာ အနဝဿဝါယာတိ ဧတ္ထ အဝပုဗ္ဗ သုဓာတုယာ ပဝတ္တနတ္ထံ ဒဿေတိ။

သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီတိ ဧတ္ထ သဿ အတ္တနော ဣဒံ သံ, သံ ဒိဋ္ဌိံ ပရတော အာမသတီတိ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သကမေဝ ဒိဋ္ဌိံ ပရာမသတီ’’တိ။ ‘‘ယ’’န္တိအာဒိနာ ပရာမသနာကာရံ ဒဿေတိ။ အာဓာနဂ္ဂါဟီတိ ဧတ္ထ အာဘုသော ဌိယတေ အာဓာနန္တိ ဝစနတ္ထေန အာဓာနသဒ္ဒေါ ဒဠှပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဒဠှဂ္ဂါဟီ’’တိ။ ဒဠှံ ဂဏှာတီတိ ဒဠှဂ္ဂါဟီ။

၂၇၃။ အနုဝါဒမူလနိဒ္ဒေသော ကိဉ္စာပိ သမာနောတိ ယောဇနာ။ အထ ခေါတိ တထာ သမာနောပိ, အယမေတ္ထ ဝိသေသောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဝဒန္တာနံ ပုဂ္ဂလာနန္တိ ယောဇနာ။ တထာ ဝိဝဒန္တာတိ တေနာကာရေန ဝိဝဒန္တာ, အနုဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အသုကံ နာမ ဝိပတ္တိံ အာပန္နော’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ အာပတ္တိယာ သလ္လက္ခေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါရာဇိကံ အာပန္နောသီ’’တိအာဒိ။ ဧတ္ထာတိ အနုဝါဒမူလေ။ ဝိသေသောတိ ဝိဝါဒမူလတော ဝိသေသော။ ဝိဝဒန္တာနံ ကောဓူပနာဟာဒီနိ ဝိဝါဒမူလာနိ, အနုဝဒန္တာနံ အနုဝါဒမူလာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၂၇၄။ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမာတိ ဧတ္ထ မေတ္တာ ဧတဿတ္ထီတိ မေတ္တံ, ကာယကမ္မံ, မေတ္တစိတ္တသဟဂတံ ကာယကမ္မန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘မေတ္တစိတ္တေန ကတံ ကာယကမ္မ’’န္တိ။ သမ္မုခပရမ္မုခါနံ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု သမ္မုခပရမ္မုခေသု။ ကာယကမ္မံ နာမာတိ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ နာမ။ ထေရာနံ ဒါနဣတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဘယေဟိပီတိ နဝကတ္ထေရေဟိပိ။ တေသူတိ နဝကတ္ထေရေသု။ အဝမညန္တိ အဝမာနံ။ အတ္တနော ဒုန္နိက္ခိတ္တာနံ ပဋိသာမနံ ဝိယ ပဋိသာမနန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘မေတ္တာကာယကမ္မသင်္ခါတော’’တိ ဣမိနာ အယမ္ပိ ဓမ္မောတိ ဧတ္ထ ဓမ္မသရူပံ ဒဿေတိ။ ပိသဒ္ဒေါ ဥပရိ ဝက္ခမာနေ ဓမ္မေ အပေက္ခတိ။ ‘‘သရိတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ အနီယသဒ္ဒေါ ကမ္မဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ သတိဇနကောတိ သဗြဟ္မစာရီနံ သတိဇနကော။ တဿ ပဒဿ အဓိပ္ပါယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော န’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော။ နန္တိ မေတ္တံ ကာယကမ္မံ။ တံ ပုဂ္ဂလံ အနုဿရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေသန္တိ သဗြဟ္မစာရီနံ။ တေတိ သဗြဟ္မစာရိနော။ ပသန္နစိတ္တာ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ပိယံ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ပိယကရဏောတိ ပဒဿ ပိယံ ကရောတီတိ ပိယကရဏောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧသေဝ နယော ဂရုကရဏောတိ ဧတ္ထာပိ။ ‘‘သင်္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝါယာ’’တိ ဣမိနာ သင်္ဂဟာယာတိ ပဒဿ ဘာဝပ္ပဓာနကမ္မနိဒ္ဒေသဘာဝံ ဒဿေတိ။ သင်္ဂဟေတဗ္ဗောတိ သင်္ဂဟော, တဒတ္ထာယ။ တေဟီတိ သဗြဟ္မစာရီဟိ။ ‘‘သမဂ္ဂဘာဝါယာ’’တိ ဣမိနာ သမဂ္ဂဿ ဘာဝေါ သာမဂ္ဂီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ပဂ္ဂယှ ဝစနန္တိ ပဂ္ဂဟေတွာ ဝစနံ။ ဝိဟာရေတိ အာဓာရေ ဘုမ္မံ, ထေရေ အသန္တေတိ ယောဇနာ။ တန္တိ ထေရံ ကဒါ အာဂမိဿတိ နုခေါတိ ယောဇနာ။ မမာယနဝစနန္တိ မမာယနာကာရေန ပဝတ္တံ ဝစနံ။ မေတ္တာသိနေဟသိနိဒ္ဓါနီတိ မေတ္တာသင်္ခါတေန သိနေဟေန သိနေဟိတာနိ။ နယနာနီတိ စက္ခူနိ။ ‘‘အပ္ပါဗာဓော’’တိ ဣမိနာ အရောဂေါတိ ပဒဿေဝ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ နိစ္စာဗာဓေန ဝါ အရောဂေါ, အာဂန္တုကာဗာဓေန အပ္ပါဗာဓော, အဇ္ဈတ္တာဗာဓေန ဝါ အရောဂေါ, ဗဟိဒ္ဓါဗာဓေန အပ္ပါဗာဓော, ကာယာဗာဓေန ဝါ အရောဂေါ, စိတ္တာဗာဓေန အပ္ပါဗာဓော။ သမန္နာဟရဏန္တိ ပုနပ္ပုနံ မနသိကရဏံ။

န ပုဂ္ဂလံ ပဋိဝိဘဇိတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ တဒတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော, ဘုဉ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဧတ္တကံ…ပေ… ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ အာမိသပဋိဝိဘတ္တဘောဂိဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဧတ္တကံ ဝါ အသုကဿ စ…ပေ… ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလပဋိဝိဘတ္တဘောဂိဘာဝံ ဒဿေတိ။ အယန္တိ ပုဂ္ဂလော။ အာဘတန္တိ ဂါမာဒိတော အာနီတံ။ အဒါတုမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန ဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။ ဒါနဉှိ နာမ န ကဿစိ ဝါရိတံ။ သဗ္ဗေသန္တိ ဒုဿီလသီလဝန္တာနံ။ ဝုတ္တန္တိ အဋ္ဌကထာယံ (ဒီ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၁၄၁၊ မ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၄၉၂၊ အ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၃။၆။၁၁) ဝုတ္တံ။ ဝိစေယျာတိ ဝိစိနိတွာ။ ဒါတုမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန အဝိစိနိတွာ သာမညတော ဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ နနု ဧဝံ သတိ ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါ ကတော နာမ ဟောတိ, ကသ္မာ ဝိစေယျ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ ဧတေတိ ဂိလာနာဒယော။ ဣဒံ ပဒံ ဝိစိနိတွာတိ ပဒေ ကမ္မံ, ‘‘ဒေန္တေနာ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ။ ဟီတိ သစ္စံ။ ဣတိ အယန္တိ ဣတိ မနသိကတွာ အယံ သာရဏီယဓမ္မပူရကော။

အခဏ္ဍာနီတိအာဒီသု ပဌမံ တာဝ ခဏ္ဍဆိဒ္ဒသဗလကမ္မာသာနိ ဒဿေတွာ တေသံ ပဋိပက္ခဝသေန အခဏ္ဍာဒီနိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယဿာတိ ဘိက္ခုဿ, သိက္ခာပဒံ ဘိန္နန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသူတိ အာဓာရေ ဘုမ္မံ, သိက္ခာပဒန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အာပတ္တိဉှိ ပဋိစ္စ သိက္ခာပဒဿ ပညတ္တတ္တာ အာပတ္တိ တဿ ဝိသယော ဟောတိ။ အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါတိ သိက္ခာပဒါနံ အာဒိမှိ ဝါ အန္တေ ဝါ။ ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော။ သိက္ခာပဒေ ဘိန္နေ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ ‘‘သိက္ခာပဒံ ဘိန္န’’န္တိ။ ခဏ္ဍံ နာမာတိ ဆိန္နံ နာမ။ ဝေမဇ္ဈေတိ သိက္ခာပဒါနံ ဝေမဇ္ဈေ။ ဘိန္နန္တိ သိက္ခာပဒံ ဘိန္နံ။ ဆိဒ္ဒံ နာမာတိ ဝိဝရံ နာမ။ ဒွေ တီဏိ သိက္ခာပဒါနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗလံ နာမာတိ စိတြံ နာမ။ ဘိန္နာနီတိ သိက္ခာပဒါနိ ဘိန္နာနိ။ ကမ္မာသံ နာမာတိ ဝိစိတြံ နာမ။ ဧတ္ထ စ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဧကေန ဝိသဘာဂဝဏ္ဏေန စိတြံ သဗလံ နာမ, နာနာဌာနေ နာနာဝဏ္ဏေန ဝိစိတြံ ကမ္မာသံ နာမာတိ အယမေတေသံ ဝိသေသော။ ခဏ္ဍာဒီနံ ဝိပရိဝတ္တနဝသေန အခဏ္ဍာဒီနိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယဿ ပနာ’’တိအာဒိ။ အဘိန္နာနိသီလာနီတိ အဘိန္နာနိ သိက္ခာပဒသီလာနိ။ တာနိ ပနာတိ သီလာနိ ပန။ ‘‘ဧတာနီ’’တိ ပဒံ ပဒါလင်္ကာရမတ္တံ။ ဘုဇိဿဘာဝကရဏတောတိ တဏှာဒါသဗျတော မောစေတွာ ဘုဇိဿကရဏဘာဝတော။ ဣမိနာ ‘‘ဘုဇိဿဘာဝကရဏာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဥတ္တရပဒလောပဝသေန ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ။ ဘုဇိဿာနီတိ ဝုစ္စန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိညူဟီတိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ သပ္ပုရိသေဟိ။ ဥပစာရသမာဓိံ အပ္ပနာသမာဓိံ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော။ ဥပစာရသမာဓိဉ္စ အပ္ပနာသမာဓိံ စာတိ ဟိ အတ္ထော။ ‘‘သံဝတ္တယန္တီ’’တိ ဣမိနာ သမာဓိသံဝတ္တနိကာနီတိ ဧတ္ထ အနီယသဒ္ဒေါ ဗဟုလံ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ သီလသာမညဂတောတိ ဧတ္ထ သမာနဿ ဘာဝေါ သာမညံ, တံ ဂတောတိ သာမညဂတော, သီလေန သာမညဂတော သီလသာမညဂတော, ဟုတွာ ဝိဟရတီတိ ယောဇနာ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘သမာနဘာဝူပဂတသီလော ဝိဟရတီ’’တိ။

ယာယံ ဒိဋ္ဌီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒိဋ္ဌီ’’တိ သာမညဂတဿာပိ သဒ္ဒဿ ‘‘အရိယာ’’တိ သဒ္ဒန္တရသန္နိဓာနေန ဝိသေသဝိသယတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ။ ‘‘မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ’’တိ ဣမိနာ လောကိယသမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပဋိက္ခိပတိ။ နိဒ္ဒေါသာတိ ဝိသုဒ္ဓတ္တာ, ဥတ္တမတ္တာ ဝါ နိဒ္ဒေါသာ။ ဣမိနာ အရိယသဒ္ဒေါ နိဒ္ဒေါသတ္ထဝါစကော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကောတိ ဒဿေတိ။ နိယျာတီတိ နိဗ္ဗာနံ ယာတိ။ ဣမိနာ အနီယသဒ္ဒေါ ဗဟုလံ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ ယော တထာကာရီ ဟောတိ, တက္ကရဿာတိ ယောဇနာ။ တထာကာရီတိ တာယ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ကာရီ ဟောတိ။ ဣမိနာ တာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ကရောတီတိ တက္ကရောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဒုက္ခက္ခယာယာတိ ဧတ္ထ ခီယနံ ခယော, ဒုက္ခဿ ခယော ဒုက္ခက္ခယော, တဒတ္ထာယာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သဗ္ဗဒုက္ခဿ ခယတ္ထ’’န္တိ။ သေသန္တိ ဝုတ္တဝစနတော သေသံ ဝစနံ။

ဣတိ ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရော

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၂၀။ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကန္တိ မဟာခန္ဓကံ။ ‘‘နိဒါနေန စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သဟ နိဒါနေနာတိ သနိဒါနံ, သဟ နိဒ္ဒေသေနာတိ သနိဒ္ဒေသန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထ နိဒါနေနာတိ သိက္ခာပဒပညတ္တိဒေသသင်္ခါတေန နိဒါနေန။ နိဒ္ဒေသေနာတိ ပုဂ္ဂလာဒိနိဒ္ဒေသေန။ တတ္ထာတိ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကေ။ သမုက္ကဋ္ဌပဒါနန္တိ ဧတ္ထ သမုက္ကဋ္ဌသဒ္ဒေါ ဥတ္တမပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဥတ္တမာနီ’’တိ။ ပဒါနီတိ ‘‘န ဘိက္ခဝေ ဦနဝီသတိဝဿော ပုဂ္ဂလော ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗော’’တိ (ပါစိ။ ၄၀၂-၄၀၃၊ မဟာဝ။ ၁၂၄) အာဒိနာ နယေန ဝုတ္တာနိ ပဒါနိ။ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ‘‘သမုက္ကဋ္ဌာနိ ပဒါနိ သမုက္ကဋ္ဌပဒါနီ’’တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဣတီတိ အယမတ္ထော။ ကသ္မာ ပနေတ္ထ ‘‘သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိယော’’တိ ပဒါနမေဝ သာမိဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတော, နနု အာပတ္တိယော နာမ ပုဂ္ဂလာနညေဝ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ယေန ယေန ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ ယေန ယေန ပဒေန ပညတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သာ သာတိ အာပတ္တိ။ ဒွေ အာပတ္တိယောတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ အာပတ္တီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါစိတ္တိယံ, ဒုက္ကဋ’’န္တိ။

နဿန္တေတေတိ နဿန္တု ဧတေ။ ဝိနဿန္တေတေတိ ဝိနဿန္တု ဧတေ ဘိက္ခူတိ အတ္ထော။ တေဟီတိ ဘိက္ခူဟိ။ ဝဒတောတိ ဝဒန္တာနံ။ သေသေသု ဥပေါသထကရဏေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဧကာ အာပတ္တီတိ ဧတ္ထ အတ္ထပကရဏာဒိဝသေန ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝါတိ ဒဿေတိ။

ပဝါရဏက္ခန္ဓကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဥပေါသထက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ။

စမ္မသံယုတ္တေပီတိ စမ္မေန သံယုတ္တံ ကတွာ ဒေသိတေ ခန္ဓကေပိ, စမ္မက္ခန္ဓကေပီတိ အတ္ထော။ ပိသဒ္ဒေါ ပဝါရဏက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ။ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ စမ္မက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ။ သမန္တာတိ အင်္ဂဇာတဿ သမန္တတော။

တတ္ထာတိ ကထိနက္ခန္ဓကေ။ စီဝရသံယုတ္တေတိ စီဝရက္ခန္ဓကေ။

စမ္ပေယျကေတိ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ။ သမုစ္စယက္ခန္ဓကေသုပီတိ ပိသဒ္ဒေါ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကံ အပေက္ခတိ။

သမထက္ခန္ဓကေ ဣမာ ဒွေ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကေတိ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ။ ဂရုဘဏ္ဍဝိဿဇ္ဇနေတိ ဂရုဘဏ္ဍဿ ဝိဿဇ္ဇနေ။

သံဃဘေဒေတိ သံဃဘေဒက္ခန္ဓကေ။ ‘‘သမာစာရံ ပုစ္ဆိဿန္တိ ဝုတ္တေ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ’’တိ ဣမိနာ သမာစာရသဒ္ဒေန ဝတ္တက္ခန္ဓကံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။ သာတိ ဒုက္ကဋာပတ္တိ။ ‘‘တထာ’’တိ ပဒေန ‘‘ဧကာ ဒုက္ကဋာပတ္တိယေဝါ’’တိ ပဒံ အတိဒိသတိ။ ‘‘ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနေ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ ဌပနံ ပုစ္ဆိဿန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပါတိမောက္ခ’’န္တိအာဒိပဒဿ လောပံ ဒဿေတိ။ ပဉ္စသတိကသတ္တသတိကေသူတိ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကသတ္တသတိကက္ခန္ဓကေသု။ အာရောပိတောတိ ဧတ္ထ ရုပဓာတုယာ ဒွိကမ္မိကတ္တာ, နျာဒိဂဏတ္တာ စ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ပဓာနကမ္မမေဝ ဝုတ္တံ, န ‘‘သင်္ဂဟ’’န္တိ အပဓာနကမ္မံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဓမ္မော သင်္ဂဟ’’န္တိ။ တတ္ထာတိ ပဉ္စသတိကသတ္တသတိကေသု။

ဣတိ ခန္ဓကပုစ္ဆာဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော

ဧကုတ္တရိကနယော ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၁။ ဧဝံ ခန္ဓကပုစ္ဆာယ ဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ ဧကုတ္တရိကနယဿ တံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အာပတ္တိ…ပေ… နယေ’’တိ။ တတ္ထ ဧကုတ္တရိကနယေ ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနီ’’တိ ဣမိနာ သမုဋ္ဌာနာနိ အာပတ္တိံ ကရောန္တီတိ အတ္ထေန အာပတ္တိကရာ နာမာတိ ဒဿေတိ။ ဧတေသန္တိ ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ။ ဟီတိ ယသ္မာ, အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သိက္ခာပဒေ စာတိ မာတိကာသိက္ခာပဒေ စ။ လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဧတ္ထ အပ္ပသာဝဇ္ဇတ္တာ န လဟုကာ နာမ ဟောတိ, လဟုကေန ပန ဝိနယကမ္မေနာတိ အာဟ ‘‘လဟုကေန ဝိနယကမ္မေန ဝိသုဇ္ဈနတော’’တိ။ ပဉ္စဝိဓာတိ ထုလ္လစ္စယာဒိဝသေန ပဉ္စပကာရာ။ ကေနစီတိ လဟုကေန ဝါ ဂရုကေန ဝါ ကေနစိ အာကာရေန။ သံဝိဇ္ဇတိ ဂိဟိဘာဝတော အဝသေသော သမဏဘာဝေါ ဧတိဿာတိ သာဝသေသာ, ပဋိပက္ခဝသေန အနဝသေသာ။ ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ။

‘‘ကရောန္တီ’’တိ ဣမိနာ အန္တရာယိကာတိ ဧတ္ထ ဏိကပစ္စယဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အန္တရာယိကာ အာပတ္တိယော သဗ္ဗထာ အန္တရာယိကာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘အန္တရာယိကံ အာပန္နဿာပီ’’တိအာဒိ။ ဒေသေတွာ သုဒ္ဓိပတ္တဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ လောကဝဇ္ဇာတိ လောကေဟိ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ။ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာတိ ဘဂဝတော ပဏ္ဏတ္တိယာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ။ ယန္တိ ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကရောန္တောတိ ကိရိယမာနတော။ ဧတ္ထ ဟိ မာနသဒ္ဒဿ အန္တာဒေသော။ ဣမိနာ ကရဏံ ကိရိယန္တိ ဘာဝတ္ထံ ဒဿေတိ။ အာပဇ္ဇတီတိ ပုဂ္ဂလော အာပဇ္ဇတိ။ သာ အာပတ္တိ ကိရိယတော သမုဋ္ဌိတာ နာမာတိ ယောဇနာ။ ကာ အာပတ္တိ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ပါရာဇိကာပတ္တိ ဝိယာ’’တိ။ ဧသေဝ နယော အနန္တရဝါကျေသုပိ။

ပုဗ္ဗာပတ္တီတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗသဒ္ဒေါ ပဌမတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ အာပန္နာပတ္တီ’’တိ။ ‘‘အာပန္နာ’’တိ ပဒေန မဇ္ဈေလောပံ ဒဿေတိ။ ပစ္ဆာ အာပန္နာပတ္တီတိ ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋာပတ္တိ။ မူလဝိသုဒ္ဓိယာတိ မူလေ ကာယစိ အာပတ္တိယာ အမိဿတ္တာ ဝိသုဒ္ဓိယာ အာပတ္တိယာ။ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဒမ္ပီတိ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တဝစနမ္ပိ။ ပိသဒ္ဒေန ပုရိမံ မဟာအဋ္ဌကထာဝစနံ အပေက္ခတိ။ ဧကေန ပရိယာယေနာတိ ဧကေန ကာရဏေန။

ယာတိ အာပတ္တိ, ဒေသိတာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အယံ ဒေသိတာ ဂဏနူပိကာ နာမာတိ ယောဇနာ။ ယာ ဒေသိတာ ဟောတိ, အယံ အဂဏနူပိကာ နာမာတိ ယောဇနာ။ သဥဿာဟေနေဝါတိ ပုနပိ အာပဇ္ဇိဿာမီတိ သဟ ဥဿာဟေနေဝ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ‘‘ဂဏနံ န ဥပေ- တီ’’တိ ဣမိနာ ဂဏနံ န ဥပဂစ္ဆတီတိ အဂဏနူပိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ပူရဏေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဒံ ပါဠိယံ အဋ္ဌဝတ္ထုကပူရဏဝသေန ဘိက္ခုနီနံ အာဂတတ္တာ ဘိက္ခုနိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဘိက္ခူနမ္ပိ ဒုတိယပါရာဇိကဋ္ဌာနေ လဗ္ဘတိယေဝ။

ထုလ္လဝဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ ထုလ္လံ ဝဇ္ဇံ ဧတိဿာတိ ထုလ္လဝဇ္ဇာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ထုလ္လဒေါသေ ပညတ္တာ’’တိ။ ယာ စ ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေ အာပတ္တိ အတ္ထိ, သာ စ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တာတိ ယောဇနာ။ ပဉ္စာနန္တရိယကမ္မာပတ္တီတိ ပဉ္စဟိ အာနန္တရိယကမ္မေဟိ အာပန္နာ ပါရာဇိကာပတ္တိ။ သုဒိန္နတ္ထေရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဓနိယတ္ထေရာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ အာဒိကမ္မိကောတိ အာဒိကမ္မံ ကရောန္တော, တသ္မိံ နိယုတ္တော ဝါ။ မက္ကဋိသမဏာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝဇ္ဇိပုတ္တကာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ယော ကဒါစိ ကရဟစိ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, သော အဓိစ္စာပတ္တိကော နာမာတိ ယောဇနာ။ ပရတောပိ ဧသေဝ နယော။

‘‘စောဒေတီ’’တိ ဣမိနာ စောဒေတီတိ စောဒကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘စောဒိတော’’တိ ဣမိနာ စောဒိတဗ္ဗောတိ စုဒိတော, သောယေဝ စုဒိတကောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပဉ္စဒသသူတိ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တေသု ပဉ္စဒသဓမ္မေသု။ တေနာတိ အဓမ္မစောဒကေန, စောဒိတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ။ ၄၀၁) ဝုတ္တေ သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စ အတိဋ္ဌန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကောယေဝ နာမ, သော ပန ဓမ္မစောဒကေန စောဒိတေယေဝ ကုပ္ပန္တော အဓမ္မစုဒိတကော နာမ, အဓမ္မစောဒကေန စောဒိတေ ပန ကုပ္ပန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကော နာမ န ဟောတိ, တသ္မာ ဣဓ န ဝုတ္တော။ ‘‘သမန္နာဂတော’’တိ ဣမိနာ နိယတာ ဧတဿ သန္တီတိ နိယတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

အာပဇ္ဇိတုံ ဘဗ္ဗာတိ ဘဗ္ဗာပတ္တိကာ။ ကေနစိ ကမ္မေန အကတောပိ အနုက္ခိတ္တကောယေဝ နာမ, သော ပန ဥက္ခိတ္တကောတိ သင်္ကာဘာဝတော ဣဓ န ဝုတ္တော။ အယန္တိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတော ဘိက္ခု။ ဟီတိ ယသ္မာ, န ကောပေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ လိင်္ဂဒဏ္ဍကမ္မသံဝါသနာသနာဟီတိ လိင်္ဂနာ- သနေန စ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနေန စ သံဝါသနာသနေန စ။ ယေနာတိ ဘိက္ခုနာ။ သောတိ နာနာသံဝါသကော။ ဒွိန္နံ နာနာသံဝါသကာနံ ဝိသေသော ဟေဋ္ဌာ (ပါစိ။ အဋ္ဌ။ ၄၂၈) ဝုတ္တောယေဝ။ ဌပနံ ဇာနိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကိံ ဌပနံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ပါတိမောက္ခဋ္ဌပန’’န္တိ။

ဣတိ ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၂။ ဒုကေသု အစိတ္တကာ အာပတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘူတာရောစနာပတ္တီတိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ။ အဘူတာရောစနာပတ္တီတိ ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယာပတ္တိ။ ပဒသောဓမ္မာဒိကာတိအာဒိသဒ္ဒေန ဥတ္တရိဆပဉ္စဝါစာ သင်္ဂဟိတာ။ မဉ္စပီဌာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန ဘိသိအာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ အနာပုစ္ဆာဂမနာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန အနုဒ္ဓရိတွာ ဂမနံ သင်္ဂဏှာတိ။ သပုဂ္ဂလောတိ သော အတ္တသင်္ခါတော ပုဂ္ဂလော သပုဂ္ဂလော။ ပရပုဂ္ဂလောတိ ပရော ပုဂ္ဂလော ပရပုဂ္ဂလော။ ဂရုကန္တိ သံဃာဒိသေသံ။ လဟုကန္တိ ပါစိတ္တိယံ။ ပုန ဂရုကန္တိ ပါရာဇိကံ။ ပုန လဟုကန္တိ ပါစိတ္တိယမေဝ။

အင်္ဂုလိမတ္တမ္ပီတိ ပိသဒ္ဒေန ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပီတိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ တန္တိ မဉ္စပီဌံ။ ဂမိယော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘အာဒိယန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိအာဒိနာ အတ္ထာပတ္တိ အာဒိယန္တော အာပဇ္ဇတီတိ ပါဠိယံ အာဒိယန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာနယံ ဒဿေတိ။ ဧဝဉှိ သတိ ‘‘အာပဇ္ဇတီ’’တိ အာချာတပဒံ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ကိရိယန္တရံ အပေက္ခိတွာ ကတ္တာ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အထ ဝါ အာဒိယန္တော ပုဂ္ဂလော ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော အညေသုပိ။ မူဂဗ္ဗတာဒီနီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ။ ပါရိဝါသိကာဒယော အာပဇ္ဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတာ ဝါ ပုဂ္ဂလာတိ ယောဇနာ။ အသမာဒိယန္တာ အာပဇ္ဇန္တီတိ အသမာဒိယန္တာ ဟုတွာ အာပဇ္ဇန္တိ။ တေတိ ပုဂ္ဂလေ။ ကရောန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ကရောန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ယောဇနာ။ ဧဝံ ဒေန္တော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိအာဒီသုပိ။

ဧကရတ္တဆာရတ္တသတ္တာဟဒသာဟမာသာတိက္ကမေသူတိ ‘‘ဧကရတ္တမ္ပိ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသေယျာ’’တိ (ပါရာ။ ၄၇၅-၄၇၆) စ ‘‘ဆာရတ္တပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ။ ၆၅၃) စ ‘‘သတ္တာဟပရမံ သန္နိဓိကာရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ။ ၆၂၂-၆၂၃) စ ‘‘ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ။ ၄၆၂-၄၆၃) စ ‘‘မာသပရမံ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ။ ၄၉၉-၅၀၀) စ ဝုတ္တကာလာတိက္ကမေသု။

ဣမံ ပန အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ယသ္မိံ ပက္ခေ နိသိန္နောတိ ယသ္မိံ ပက္ခေ သယံ နိသိန္နော။ တေသန္တိ အတ္တနော ပက္ခေ နိသိန္နာနံ, နာနာသံဝါသကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေသန္တိ သကပက္ခေ နိသိန္နာနံ။ ကမ္မံ ကောပေတီတိ နာနာသံဝါသကတ္တာ ကမ္မံ ကောပေတိ။ ဣတရေသန္တိ ပရပက္ခေ နိသိန္နာနံ။ ဟတ္ထပါသံ အနာဂတတ္တာ ကမ္မံ ကောပေတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဝုတ္တဝစနံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ယေသံ ဟီ’’တိအာဒိ။ ယေသန္တိ သကပက္ခေ ဝါ ပရပက္ခေ ဝါ နိသိန္နာနံ ယေသံ ဘိက္ခူနံ။ သောတိ ဘိက္ခု။ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတောတိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗဘာဝတော။ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလေန ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ အာပတ္တိယောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ကမ္မေန ဝါ သလာကဂ္ဂါဟေန ဝါတိ ဧတ္ထ ဥဒ္ဒေသော ကမ္မေ လက္ခဏဟာရနယေန သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတိ, ဝေါဟာရာနုဿာဝနာ သလာကဂ္ဂါဟေတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥဒ္ဒေသော စေဝ…ပေ… ဧက’’န္တိ။ ပုဗ္ဗဘာဂါတိ သံဃဘေဒဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ။ ပမာဏန္တိ သံဃဘေဒဿ ကာရဏံ။

အဒ္ဓါနဟီနော နာမာတိ ဧတ္ထ အဒ္ဓါနသဒ္ဒေါ ကာလပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဦနဝီသတိဝဿော’’တိ။ ထေယျသံဝါသကာဒယောတိအာဒိသဒ္ဒေန တိတ္ထိယပက္ကန္တကဘိက္ခုနီဒူသကပဉ္စာနန္တရိယာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ။ အဋ္ဌ အဘဗ္ဗ- ပုဂ္ဂလာ ကရဏဒုက္ကဋကာ နာမ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ကရဏံ, ကမ္မံ, ဒုဋ္ဌု ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဒုက္ကဋံ, ကမ္မမေဝ။ ကရဏံ ဒုက္ကဋမေတဿာတိ ကရဏဒုက္ကဋကော။ ဝိသေသနပရနိပါတော ‘‘အဂျာဟိတော’’တိအာဒီသု ဝိယ။ တဒေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋကိရိယာ’’တိအာဒိ။ နော စ ယာစတီတိ ဧတ္ထ ယာစဓာတုယာ ပဓာနကမ္မံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ, ‘‘သံဃ’’န္တိ အပဓာနကမ္မမာနေတဗ္ဗံ။ တေပိဋကောတိ တိပိဋကံ ဝါစုဂ္ဂတဝသေန ဓာရကော။ အာဏာယပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ‘‘မတေနပီ’’တိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ယာစန္တဿေဝါတိ နိဿယံ အာစရိယံ ယာစန္တဿေဝ။ ယံ ဝတ္ထုံ အဇ္ဈာစရန္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, တံ ဝတ္ထု သာတိသာရံ နာမာတိ ယောဇနာ။

ဥပဃာတိကာတိ ဧတ္ထ ဥပဟနန္တီတိ ဥပဃာတာ, တေယေဝ ဥပဃာတိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပဃာတာ’’တိ။ တတ္ထာတိ ဒွီသု ဥပဃာတိကေသု။ ဒွေ ဝေနယိကာတိ ဧတ္ထ ဝိနယေန သိဒ္ဓါ ဝေနယိကာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယသိဒ္ဓါ’’တိ။ ‘‘ဒွေ အတ္ထာ’’တိ ဣမိနာ ဏိကသဒ္ဒဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ ပညတ္တာနုလောမံ နာမ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ပစ္စယဃာတောတိ ပစ္စယဿ ဃာတော။ ဣမိနာ သေတုဃာတောတိ ဧတ္ထ သေတုသဒ္ဒေါ ပစ္စယဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ စိတ္တဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဂေဝ ကာယဝါစာနန္တိ ဒဿေတိ။ ဣတိပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဒုတိယတ္ထသမ္ပိဏ္ဍနော။ ‘‘ပမာဏေနာ’’တိ ဣမိနာ မတ္တကာရိတာတိ ဧတ္ထ မတ္တသဒ္ဒေါ ပမာဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ကရဏ’’န္တိ ဣမိနာ ကာရိတာတိ တဒ္ဓိတဘာဝံ ကိတဘာဝေန ဒဿေတိ သဘာဂတ္တာ။ ကာယဒွါရိကန္တိ ကာယဒွါရေ ပဝတ္တံ အာပတ္တိံ။ ဣမိနာ အာပဇ္ဇတီတိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ။ ကာယေနေဝ ဝုဋ္ဌာတီတိ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ဒါနတ္တာ ကာယေနေဝ ဝုဋ္ဌာတိ။ သီသမက္ခနာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပါဒမက္ခနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။

တန္တိ ဘာရံ။ ‘‘နိတ္ထရိတုံ ဝီရိယံ အာရဘတီ’’တိ ဣမိနာ ဝဟနာကာရံ ဒဿေတိ။ ထေရော သမာနောတိ ယောဇနာ။ နဝဟနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနုဇာနာမီ’’တိအာဒိ။ ‘‘ကုက္ကုစ္စာယိတွာ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ကုက္ကုစ္စသဒ္ဒဿ နာမဓာတုံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဒိဝါ စ ရတ္တော စာ’’တိ ဣမိနာ အဘိဏှံ အာသဝဝဍ္ဎနံ ဒဿေတိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု တေသု ဝိဘင်္ဂက္ခန္ဓကေသု။

ဣတိ ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော တိကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၃။ တိကေသု ဘဂဝတိ တိဋ္ဌန္တေ ယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဒေသု။ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တိကေသု, ဝိတ္ထာရော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ လောဟိတုပ္ပါဒါပတ္တီတိ အနုလောမပါရာဇိကာပတ္တိ။ ‘‘အာဝုသောဝါဒေနာ’’တိ ‘‘အာဝုသော’’တိ ဝေါဟာရေန။ ဝေါတိ တုမှေဟိ။

ကာလေတိ ပုရေဘတ္တကာလေ။ ဝိကာလေတိ ပစ္ဆာဘတ္တကာလေ။ အဝသေသံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒသဝဿောမှီတိ အဟံ ဒသဝဿော အမှိ။ နဝေါတိ ပဉ္စဝဿအပရိပုဏ္ဏော။ မဇ္ဈိမောတိ ပဉ္စဝဿတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒသဝဿအပရိပုဏ္ဏော။ ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတီတိ ကုသလစိတ္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ။ အဗျာကတစိတ္တောတိ သုပန္တဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ယန္တိ အာပတ္တိံ။ သဗ္ဗန္တိ အာပတ္တိံ, အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒုက္ခဝေဒနာသမင်္ဂီ ဟုတွာ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ယန္တိ အာပတ္တိံ။

တယော ပဋိက္ခေပါတိ ဧတ္ထ ပဋိက္ခေပဿ သာမိကံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော’’တိ။ ကိလေသသလ္လေခနကပဋိပတ္တိယာတိ ကိလေသံ သလ္လိခတိ တနုံ ကရောတီတိ ကိလေသသလ္လေခနကာ, သာယေဝ ပဋိပတ္တိ ကိလေသသလ္လေခနကပဋိပတ္တိ, တာယ။

ပရိသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော ဗာလောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပရိသံ ဥပဋ္ဌာပေန္တော ပဏ္ဍိတော စာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အဝသေသံ အာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ။ ကာဠေတိ ကာဠပက္ခေ။ ဇုဏှေတိ ဇုဏှပက္ခေ။

ကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာတိ ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာ။ ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သုဝုတ္တကာရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စာတုမာသ’’န္တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ, ပရိယေသန္တော စ နိဝါသေန္တော စ ဘိက္ခူတိ ယောဇနာ။

ဝတ္ထုန္တိ မေထုနဓမ္မာဒိဝတ္ထုံ။

ပဋိစ္ဆာဒေတိ ဧတာယာတိ ပဋိစ္ဆာဒီတိ ကရဏတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတိ။ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒွါရံ ပိဒဟိတွာ’’တိအာဒိ။ ဧတဒေဝါတိ ပရိကမ္မမေဝ။ ဥဘယတ္ထာတိ ဥဘယေသု ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိဥဒကပဋိစ္ဆာဒီသု။ သဗ္ဗန္တိ အခိလံ ပရိကမ္မာဒိံ။ နိယျန္တီတိ နိလီယိတွာ ယန္တိ။ ဣမိနာ ဝဟန္တီတိ ဧတ္ထ ဝဟဓာတု ဂတျတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ အဗ္ဘမဟိကာဓူမရဇရာဟုဝိမုတ္တန္တိ အဗ္ဘေန စ မဟိကာယ စ ဓူမေန စ ရဇေန စ ရာဟုနာ စ ဝိမုတ္တံ။ တေသူတိ အဗ္ဘာဒီသု။ တထာတိ ယထာ စန္ဒမဏ္ဍလံ ဝိရောစတိ, တထာ သူရိယမဏ္ဍလံ။

ကရဏီယေန ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ကပ္ပေန္တောတိ ကရောန္တော။ အာဂန္တုကော အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အနဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အနဇ္ဈေသိတော ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တိဏဝတ္ထာရကသမထေ ကာယေန ဝုဋ္ဌာတိ ကာယသာမဂ္ဂိယာ ဒါနတ္တာ။

အာဂါဠှာယ စေတေယျာတိ အာဂါဠှသဒ္ဒေါ ဒဠှပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဒဠှဘာဝါယာ’’တိ။ အာ ဘုသော ဂါဟိယတေ အာဂါဠှော, ဂါဠှော ဗာဠှော ဒဠှောတိ အတ္ထတော ဧကံ။ စေတေယျာတိ ပကပ္ပေယျ။ န ပူရယတောတိ န ပူရယန္တဿ။ အလဇ္ဇီ စ ဟောတိ ဗာလော စ အပကတတ္တော စာတိ ဧတ္ထ ဗာလမတ္တအပကတတ္တမတ္တေန ကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ, အာပတ္တိဝသေနေဝ ပန ကာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဗာလော’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဗာလော န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အယန္တိ ဗာလော။ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန အဇာနနမတ္တေန။ ဗာလဘာဝမူလကံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒွေ အာပတ္တိက္ခန္ဓေတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွေ အာပတ္တိရာသယော။ တေသန္တိ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ, ကာတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ကာယိကော ဒဝေါ နာမာတိ ကာယိကော ပရိဟာသော နာမ။ မုခါလမ္ဗရကရဏာဒိဘေဒေါတိ မုခေန အာလမ္ဗရနာမကတူရိယကိစ္စဿ ကရဏာဒိဘေဒေါ။ ဒွီဟိပိ ဒွါရေဟီတိ ကာယဝစီဝသေန ဒွီဟိပိ ဒွါရေဟိ။ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမောတိ ကာယဒွါရေ ပညတ္တဿ ကာယသံသဂ္ဂါဒိသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော။ ဝစီဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမောတိ ဝစီဒွါရေ ပညတ္တဿ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာဒိသိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမော။ ကာယိကေန ဥပဃာတိကေနာတိ ဧတ္ထ ဥပဃာတိကံ နာမ အသိက္ခနန္တိ အာဟ ‘‘အသိက္ခနေနာ’’တိ။ ကသ္မာ အသိက္ခနံ ဥပဃာတံ နာမာတိ အာဟ ‘‘ယော ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယောတိ ပုဂ္ဂလော။ တန္တိ ကာယဒွါရေ ပညတ္တသိက္ခာပဒံ။ နန္တိ ဧဝမေဝ။ ဟိ ယသ္မာ ဥပဃာတေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝေဇ္ဇကမ္မေန သမန္နာဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သာသနဥဂ္ဂဟဏအာရောစနာဒိနာ ဝါစသိကေန မိစ္ဆာဇီဝေနာတိ ယောဇနာ။

‘‘မာ ဘဏ္ဍနံ ကရီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘မာ’’တိ ပဋိသေဓဿ ‘‘ကရီ’’တိ ပါဌသေသေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ။ န ဝေါဟရိတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝိပုဗ္ဗအဝပုဗ္ဗ-ဟရဓာတု ကထနတ္ထောတိ အာဟ ‘‘န ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ။ ဟီတိ သစ္စံ။ ဗီဇနဂ္ဂါဟာဒိကေတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဓမ္မဇ္ဈေသနာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ ဩကာသကမ္မံ ကာရေန္တဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဩကာသ’’န္တိ စ ‘‘ဩကာသကမ္မ’’န္တိ စ သဒိသန္တိ အာဟ ‘‘ဩကာသံ ကာရေန္တဿာ’’တိ။ န အာဒါတဗ္ဗန္တိ န ဂဏှိတဗ္ဗံ။ တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယတ္ထ ဂဟေတွာ’’တိအာဒိ။

ယန္တိ ဝိနယံ။ သောတိ ဘိက္ခု။ သောတိ ဝိနယော။ တဿာတိ ဘိက္ခုဿ။ ဣဒန္တိ ကမ္မံ။ အညံ ပုစ္ဆာတိ မယာ အညံ ဘိက္ခုံ ပုစ္ဆာဟီတိ ယောဇနာ။ ဣတီတိ ဧဝံ။ သောတိ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု။ အဿာတိ တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ။ န သာကစ္ဆိတဗ္ဗောတိ န သဟ ကထေတဗ္ဗော။

‘‘လဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ ဣဒမပ္ပဟာယာတိ ဧတ္ထ ဣဒံသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ ‘‘အဝိဇဟိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဟာဓာတု တွာပစ္စယောတိ ဒဿေတိ။ သုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစာရိန္တိ ဧတ္ထ သဗ္ဗထာ ကိလေသသုဒ္ဓေါ ခီဏာသဝေါဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ခီဏာသဝံ ဘိက္ခု’’န္တိ။ ‘‘ပါတဗျဘာဝ’’န္တိ ဣမိနာ ပါတဗျတန္တိ ဧတ္ထ တာပစ္စယော ဘာဝတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ပဋိသေဝန’’န္တိ ဣမိနာ ပါတဗျသဒ္ဒေါ ယထာကာမပရိဘုဉ္ဇနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ဂတိဝိသောဓနန္တိ ဒုဂ္ဂတိတော သုဂတိယာ ဝိသုဇ္ဈနံ။ ‘‘အကုသလာနိ စေဝ မူလာနိ စာ’’တိ ဣမိနာ အကုသလသဒ္ဒဿ စ မူလသဒ္ဒဿ စ တုလျာဓိကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ။ တသ္မာ အကုသလသင်္ခါတာနိ မူလာနိ အကုသလမူလာနီတိ တုလျာဓိကရဏသမာသော ကာတဗ္ဗော။ ဒုစ္စရိတာနီတိ ဧတ္ထ ဒုသဒ္ဒဿ ဒုဋ္ဌုဝိရူပတ္ထဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုဋ္ဌု စရိတာနိ, ဝိရူပါနိ ဝါ စရိတာနီ’’တိ။ ဝိရူပါနီတိ ဝိကာရသဘာဝါနိ။ ‘‘ကရဏဘူတေနာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကတ္တုဘူတေနာ’’တိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ခန္ဓကေ။

ဣတိ တိကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၄။ စတုက္ကေသု ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ တိဏဝတ္ထာရကသမထဋ္ဌာနန္တိ တိဏဝတ္ထာရကသမထေန အဓိကရဏဝူပသမိတဋ္ဌာနံ။ ပရဿ ကမ္မဝါစာယာတိ ပရဿ ကရဏဘူတာယ ကမ္မဝါစာယ။ တတောတိ စတုက္ကတော။ ပရေသူတိ အညေသု စတုက္ကေသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ တမေဝါတိ ကာယဒွါရိကမေဝ။ ပုန တမေဝါတိ ဝစီဒွါရိကမေဝ။ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိဉ္စ သဟာဂါရသေယျာပတ္တိဉ္စာတိ ယောဇနာ။ ဇဂ္ဂန္တောတိ ဇာဂရန္တော။

အစိတ္တကော အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ‘‘အစိတ္တကော ဘိက္ခု အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝါ ‘‘အစိတ္တကော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ နာမာ’’တိ ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ သဘာဂန္တိ ဝတ္ထုသဘာဂံ။ တဉ္စာတိ အညတရံ တဉ္စ အာပတ္တိံ။ ဣတီတိ ဧဝံ။

ကမ္မေနာတိ သမနုဘာသနကမ္မေန။ ကမ္မေန ဝုဋ္ဌာတီတိ ကမ္မေန ဧဝ ဝုဋ္ဌာတိ။

သောတိ ဂိဟိပရိက္ခာရော, အာဟဋော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အဝါပုရဏန္တိ ကုဉ္စိကံ။ အန္တောတိ ဘဏ္ဍာဂါရဿ အန္တော။

သမ္မုခါ ဝုဋ္ဌာတီတိ သမ္မုခါ ဧဝ ဝုဋ္ဌာတိ။

သယိတာယ ဧဝ ဘိက္ခုနိယာတိ ယောဇနာ။ ဣဒန္တိ သဟာဂါရသေယျာပတ္တိံ, ပဋိစ္စာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတန္တိ ‘‘လိင်္ဂပါတုဘာဝေနာ’’တိ ဝစနံ, ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဘိန္နမ္ပီတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနမ္ပိ။ လိင်္ဂပဋိလာဘေနာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂပဋိလာဘေန။ ပဌမန္တိ အာဒိကပ္ပကာလေ။ ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နဝသေနာ’’တိ ဣမိနာ ပုရေ ဥပ္ပန္နံ ပုရိမန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘သေဋ္ဌဘာဝေနာ’’တိ ဣမိနာ ပုရဘာဝေန သေဋ္ဌဘာဝေန ဥပ္ပန္နံ ပုရိမန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပုရိသလိင်္ဂ’’န္တိ ဣမိနာ ဣမပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ ပုရိသကုတ္တပုရိသာကာရာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ပုရိသနိမိတ္တာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ယာနိ ဆစတ္တာလီသ သိက္ခာပဒါနီတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဒုတိယစတုက္ကေပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ တေဟီတိ တိံသာဓိကေဟိ သတသိက္ခာပဒေဟိ။

မဟာပဒေသာတိ ဝိနယေ (မဟာဝ။ ၃၀၅) အာဂတာ မဟာပဒေသာ။ ကသ္မာ မဟာပဒေသာ ‘‘သာမုက္ကံသာ’’တိ ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ ‘‘တေ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တေတိ စတ္တာရော မဟာပဒေသာ, ဝုစ္စန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘သယ’’န္တိ ဣမိနာ သာမုက္ကံသာတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒဿ သယမတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဥက္ခိပိတွာ’’တိ ဣမိနာ ဥက္ကံသသဒ္ဒေါ ဥက္ခိပနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဌပိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ သယံ ဥက္ကံသိတွာ ဌပိတာ သာမုက္ကံသာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘အဇ္ဈောဟရဏီယပရိဘောဂါ’’တိ ဣမိနာ ဗာဟိရပရိဘောဂံ နိဝတ္တေတိ။ ဥဒကံ ပနာတိ ကေနစိ အသံသဂ္ဂံ ပသန္နောဒကံ ပန။ ကာလေတိ သပ္ပဒဋ္ဌကာလေ။ ‘‘ပဉ္စ ဝါ ဒသ ဝါ သီလာနီ’’တိ ဣမိနာ ပဉ္စ ဝါ ဒသ ဝါ သီလာနိ ဥပါသကသီလန္တိ ဒဿေတိ။

တတ္ထ စာတိ ဝိဟာရေ စ။ ဥဘောပီတိ အာဂန္တုကာဝါသိကဝသေန ဥဘောပိ။ အသာဓာရဏန္တိ ဒွီဟိ အသာဓာရဏံ။ အာပတ္တိန္တိ ဘိက္ခုနီဟိယေဝ သာဓာရဏံ အာပတ္တိံ။ ဂမိယစတုက္ကေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အာဂန္တုကစတုက္ကံ အပေက္ခတိ။ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဝါတိ မေထုနာဒိဝတ္ထုနာနတ္တတာ ဧဝ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ သာတိ အာပတ္တိ။ တထာတိ ယထာ ကာယသံသဂ္ဂေ, တထာ လသုဏခါဒနေတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထုနာ- နတ္တတာဒိစတုက္ကေ။ စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနီတိ ဘိက္ခုပါတိမောက္ခေ အာဂတာနိ။ ဝိသုံ အာပဇ္ဇန္တေသုပိ ဧသေဝ နယောတိ သမ္ဗန္ဓော။

ပုရိမစတုက္ကေတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ။ ယော ပဌမော ပဉှောတိ ယောဇနာ။ ဣဓာတိ ဝတ္ထုသဘာဂတာဒိစတုက္ကေ။ ယော စာတိ ယော စ ပဉှော။ တတ္ထာတိ ဝတ္ထုနာနတ္တတာဒိစတုက္ကေ။ တတိယစတုတ္ထေသု ပဉှေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ကတ္တဗ္ဗ’’ဣတိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ။

ဂရုကန္တိ ပါရာဇိကံ။ လဟုကန္တိ ထုလ္လစ္စယံ ဝါ ဒုက္ကဋံ ဝါ။

အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ပဋိပါဋိယာ နိသီဒိတဗ္ဗတော ဝုတ္တံ ‘‘နဝမဘိက္ခုနိတော’’တိ။ ပစ္စုဋ္ဌာနာရဟာတိ ပဋိမုခံ ဥပဋ္ဌာတုံ အရဟာ။ အဝိသေသေန စာတိ ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝါ ‘‘ဘိက္ခုနီ’’တိ ဝါ ဝိသေသ, မကတွာ သာမညေန စ။ ‘‘အာသနာရဟစတုက္ကဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ပဌမပဒ’’န္တိ ပဒေ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော။

အသာဓာရဏန္တိ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏံ။ ဝိကာလေ ကပ္ပတီတိ တဒဟုဝိကာလေ ကပ္ပတိ။ ကာလာတီတန္တိ ကာလယာမသတ္တဟာတီတံ။ ယာဝကာလိကာဒိတ္တယဉ္စ အကပ္ပိယမံသဉ္စ ဥဂ္ဂဟိတကဉ္စ အပဋိဂ္ဂဟိတကဉ္စာတိ ယောဇနာ။

ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနဉ္စ ဓုဝနှာနဉ္စ စမ္မတ္ထရဏဉ္စ ဂုဏင်္ဂုဏူပါဟနဓုဝနှာနစမ္မတ္ထရဏာနိ။ ဣမာနိ စတ္တာရီတိ ပဉ္စဝဂ္ဂေန ဂဏေန ဥပသမ္ပဒဒါနာဒီနိ။ ဣဓာတိ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု။ ဣဓာတိ မဇ္ဈိမေသု။ ဣဒန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ဝတ္ထု။ ဒီပေတုမ္ပီတိ ဒီပနမ္ပိ။ တုံပစ္စယော ဟိ ကတွတ္ထဇောတကော။ ဧသေဝ နယော ဒီပေတုံ ပနာတိ ဧတ္ထာပိ။ သေသံ အနုညာတကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဘယတ္ထပီတိ ပစ္စန္တိမမဇ္ဈိမဝသေန ဥဘယတ္ထာပိ။

ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိအက္ခာနံ ဧကံ ကတွာ ‘‘စတ္တာရော’’တိ ဝုတ္တံ။ စတ္တာရော ပုဗ္ဗကိစ္စာတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော, ‘‘စတ္တာရိ ပုဗ္ဗကိစ္စာနီ’’တိ ဟိ အတ္ထော။ ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ဣမာနိ စတ္တာရီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝံ အာဂတာ သမ္မုတိယောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု စတုက္ကေသု။

ဣတိ စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၅။ ပဉ္စကေသု ‘‘ပဉ္စ ပုဂ္ဂလာ နိယတာ’’တိ ဧတံ အာနန္တရိယာနမေဝ ဂဟဏန္တိ ယောဇနာ။ ပဉ္စ ဆေဒန ကာ အာပတ္တိယော နာမ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယာ ဝိကပ္ပနာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ ဥဿင်္ကိတောတိ ဥဋ္ဌဟိတွာ သင်္ကိတော။ ပရိသင်္ကိတောတိ ပုနပ္ပုနံ သင်္ကိတော။ အကုပ္ပေါ အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော ဓမ္မော ဣမဿာတိ အကုပ္ပဓမ္မော, ခီဏာသဝေါ။ ခီဏာသဝေါ သမာနောပိ ဥဿင်္ကိတော စေဝ ပရိသင်္ကိတော စာတိ ယောဇနာ။ ပရိဟရိတဗ္ဗာတိ အပနေတဗ္ဗာ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတေသူတိ အဂေါစရေသု။ ထူပစီဝရန္တိ ဧတ္ထ ထူပံ ပရိက္ခိပိတွာ ကတံ စီဝရံ ထူပစီဝရန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝမ္မိက’’န္တိအာဒိ။ ဝမ္မိကော ဟိ ထူပယတိ ဥဒ္ဓံ အာရောဟတီတိ ထူပေါတိ ဝုစ္စတိ။ နှာနဋ္ဌာနေတိ သဗ္ဗေသံ နှာနဋ္ဌာနေ။ တဉှိ ဥဒကေန ကာယံ အဘိသိဉ္စတိ ဧတ္ထာတိ အဘိသေကန္တိ ဝုစ္စတိ။ အဘိသေကေ ဆဍ္ဍိတံ အာဘိသေကိကံ, စီဝရံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဆဍ္ဍိတစီဝရ’’န္တိ။ ဘတပဋိယာဘတန္တိ ဧတ္ထ ဘရဓာတုယာ ပေါသနတ္ထံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဓာရဏတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုသာနံ နေတွာ ပုန အာနီတက’’န္တိ။ တတ္ထ ‘‘သုသာန’’န္တိ ဣမိနာ ကမ္မံ ဒဿေတိ, ‘‘ပုနာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဣမေဟိ ပဒေဟိ သုသာနံ ဘတံ ဟုတွာ ဂေဟံ ပဋိအာဘရိတဗ္ဗန္တိ ဘတပဋိယာဘတန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ, ယကာရော ပဒသန္ဓိကရော။ ပါဠိယံ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ဂတပဋိယာဂတ’’န္တိ ကဏ္ဌဇတတိယက္ခရေန ပါဌော အတ္ထိ, သော အသုန္ဒရော။

ကာယော ပဌမံ, ဝါစာ ဒုတိယံ, ကာယဝါစာ တတိယံ, ဣဒံ သန္ဓာယ ‘‘တတိယေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထေဝါတိ အန္တရပေယျာလေ ဧဝ။

အဒိန္နန္တိ ဧတ္ထ အကာရဿ နကာရိယဘာဝဉ္စ တပစ္စယဿ ကမ္မဝါစကဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညေန န ဒိန္န’’န္တိ။ တတ္ထ ‘‘အညေနာ’’တိ ဣမိနာ တပစ္စယဿ ကမ္မဝါစကဘာဝံ ဒဿေတိ, နကာရေန အကာရဿ ကာရိယံ ဒဿေတိ။ ကေန ကာရဏေန အဝိဒိတန္တိ အာဟ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာမီတိ စေတနာယ အဘာဝေနာ’’တိ။ အဝိဒိတန္တိ အပါကဋံ။ နဋသမဇ္ဇာဒိဒါနန္တိ နဋသမဇ္ဇာဒီနံ သဗ္ဗေသံ ဒါနံ။ ဥသဘဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဥသဘဿ ဝိဿဇ္ဇနံ။ ဣဒံ ဥပလက္ခဏဝသေန ဝုတ္တံ။ သဗ္ဗာသမ္ပိ ပန မနုဿာမနုဿာနံ ဣတ္ထီနံ မေထုနရတိဝသေန ပုရိသာနံ ဒါနမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဣတ္ထိဒါနန္တိ ဧတ္ထာပိ ယာသံ ကာသဉ္စိ ဣတ္ထီနံ ယေသံ ကေသဉ္စိ ပုရိသာနံ ဒါနံ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ပဋိဘာနစိတ္တကမ္မဒါနန္တိ မေထုနသေဝနပဋိဘာနစိတ္တကမ္မဒါနံ။ လောကဿာတိ လောကေန။ ကထေတုကမျတာတိ ကထေတုကာမတာ။ ‘‘န သုပ္ပဋိဝိနောဒယာ’’တိ ဣမိနာ ဒုက္ခေန ပဋိဝိနောဒေတဗ္ဗာတိ ဒုပ္ပဋိဝိနောဒယာ, ပဋိဝိနောဒေတုံ န သုကရာတိ ဒဿေတိ။ ဥပါယေနာတိ ယုတ္တိယာ။

ဖုဿဒေဝတ္ထေရော အဋ္ဌာသိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကံသန္တိ ဘုမ္မတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ။ ဧကသ္မိံ အံသေတိ ဟိ အတ္ထော။ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏန္တိ ဗုဒ္ဓဂုဏာရမ္မဏံ။ မာရောတိ ဒေဝပုတ္တမာရော, ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂေါမယန္တိ ဂေါမီဠှံ။ ဇရဂ္ဂဝေါတိ ဇရဂေါဏော။ တာဒိသမေဝါတိ ဂေါမယဝိပ္ပကိရဏသဘာဝမေဝ။ ဝိပ္ပကာရန္တိ ဝိသေသပကာရေန ကရဏံ။ ဝင်္ကပါဒန္တိ ကုဋိလပါဒံ။ ပရိကသန္တောတိ ပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဝိလေခန္တော။ ဝိဂစ္ဆပုရိသောတိ ဝိကာရံ, ဝိရူပံ ဝါ ဂတပုရိသော။ ‘‘ဝိဘစ္ဆပုရိသော’’တိပိ ပါဌော, ဝိသေသေန သောဘဏံ ဘက္ခပုရိသောတိ အတ္ထော။ အယမေဝ ပါဌော အဘိဓာနာဒီသု (အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၀၂ ဂါထာယံ) ဒိဿတိ။ သမန္တာတိ ကဋအန္ဓကာရဝိဟာရဿ သမန္တတော။ မာရော သိယာ နု ခေါတိ ယောဇနာ။ န အသက္ခိံ ဣတိ အာဟာတိ ယောဇနာ။ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗောတိ ပုဗ္ဗေ ဒိဋ္ဌော။ မဟာနုဘာဝေါတိ ဒေဝိဒ္ဓိယာ မဟာနုဘာဝေါ။ ဣင်္ဃာတိ ဥယျောဇနတ္ထေ နိပါတော, ဥယျောဇေမီတိ အတ္ထော။ အတ္တဘာဝန္တိ တဝ အတ္တဘာဝံ။ တာဒိသံ ရူပန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အတ္တဘာဝသဒိသံ ရူပံ။ တံသရိက္ခကန္တိ တေန ရူပေန သဒိသံ။ ပတိရူပမေဝ သဒိသဋ္ဌေန ပတိရူပကံ, န ဧကံသသဒိသံ ရူပံ ကိဉ္စိ သဒိသရူပန္တိ အတ္ထော။ သကတ္တဘာဝန္တိ သဿ ဧသော သကော, သောယေဝ အတ္တဘာဝေါ သကတ္တဘာဝေါ, တံ။ အယန္တိ မာရော။ ကထန္တိ ကေန ကာရဏေန ဘဂဝါ န သောဘတိ နု ခေါ, သောဘတိယေဝါတိ အတ္ထော။ တဒေဝ သမတ္ထေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသော ဝီတရာဂဒေါသမောဟော’’တိ။ ဝဉ္စိတောမှီတိ အဟံ ဝဉ္စိတော အမှိ။ ကိံ အတ္ထီတိ ကိံ နာမ အတ္ထိ, မမ ဝဉ္စနစိတ္တံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဒဟရဘိက္ခု ပဋိလဘတီတိအာဒိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။

ဒဟရဘိက္ခု အဋ္ဌာသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သင်္ကာရဆဍ္ဍနိံ ပစ္ဆိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သင်္ကာရံ ဆဍ္ဍေတိ ဣမာယာတိ သင်္ကာရဆဍ္ဍနီ။ တိဿဒတ္တတ္ထေရော နာမ ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော။ နာဝါတောတိ ပေါတတော။ ပဉှာသဟဿန္တိ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနေသု ပုစ္ဆာသဟဿံ။ ပုစ္ဆီတိ ဒဟရံ ပုစ္ဆိ။ ပရိစ္ဆိန္ဒီတိ တသ္မိံ ဒိဝသေ ကာတဗ္ဗဝတ္တံ နိဋ္ဌပေသီတိ အတ္ထော။ ယောနကဝိသယတောတိ ယောနကလောကတော။ အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရီတိ စေတိယင်္ဂဏံ ဒိသွာ စိတ္တဿ ပသီဒနတော ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေန အဋ္ဌ ကပ္ပေ အနုဿရိ။

ဧကော ဘိက္ခု ဂတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒေဝတာ ပုပ္ဖဟတ္ထာ အဋ္ဌံသူတိ မနုဿဝေသံ ဂဟေတွာ အဋ္ဌံသု။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကတရဂါမဝါသိကာတ္ထာ’’တိ။ တုမှေ ကတရသ္မိံ ဂါမေ ဝသနသီလာ အတ္ထ ဘဝထာတိ ယောဇနာ။ ဣဓေဝါတိ ဣမသ္မိံယေဝ ဌာနေ။ ဌိတာမှာတိ မယံ ဌိတာ အမှာတိ ယောဇနာ။

အယံ ကထာတိ အယံ ဝက္ခမာနကထာ။ ကိံ အမစ္စပုတ္တော ပါသာဒိကော နု ခေါတိ ယောဇနာ။ နေတိ အမစ္စပုတ္တအဘယတ္ထေရေ။ ဉာတကာ အဂမံသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ထေရမာတာပိ ပဟိဏီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပိသဒ္ဒေန ဉာတကေ အပေက္ခတိ။ ပဟိဏာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုတ္တော မေ’’တိအာဒိ။ အမစ္စပုတ္တော အာရူဠှောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အဘယတ္ထေရော အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ အမစ္စပုတ္တေန။ ယုဂဂ္ဂါဟန္တိ ယုဂဿ ဂါဟံ။ ‘‘မဟလ္လကတ္ထေရဿ သမ္မဋ္ဌဋ္ဌာနေ ကစဝရံ ဆဍ္ဍေတွာ’’တိ ဝစနံ အာဝိ ကရောန္တော အာဟ ‘‘အတီတတ္တဘာဝေ ကိရာ’’တိအာဒိ။ အမစ္စပုတ္တော ဆဍ္ဍေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

တန္တိ သမ္မဇ္ဇနဝတ္တံ။ တတြာတိ ‘‘သတ္ထုသာသနံ ကတံ ဟောတီ’’တိဝစနေ။ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော နိသီဒိ ကိရာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘဂဝါ ပစ္စာဂဉ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပါဒါနီတိ ပါဒဿ အက္ကမနဋ္ဌာနာနိ, ပါဒစေတိယာနီတိ အတ္ထော။ ထေရော နိသီဒီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌာယ ‘‘ပါဒစေတိယံ ဝန္ဒိတွာ’’တိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗော။ မေ နိသိန္နဘာဝံ မေ သတ္ထာ အညာသိ ဝတာတိ ယောဇနာ။ မေသဒ္ဒေါ ဟိ ပုဗ္ဗပရာပေက္ခော။ စောဒနန္တိ ဒေါသာရောပနံ။ ကာရေဿာမီတိ ဒသဗလံ ကာရေဿာမိ။ ဘဂဝါ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂတောသီတိ တွံ ဂတော အသိ, ဝိစရန္တဿ တုယှံ န ပတိရူပန္တိ ယောဇနာ။ တတောတိ စောဒနကာလတော။

ဧတ္တကော ဝိနိစ္ဆယော ဥပလဗ္ဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘာသပရိယန္တန္တိ ဝစနပရိစ္ဆေဒံ။ အယန္တိ ကထာ။ ဧတ္တကံ ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂယှူပဂန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဘာဝံ ဥပဂမနံ, ဂဏှိတုံ ခမနီယန္တိ အတ္ထော။ တာနီတိ ဒွေ မူလာနိ။ ပုန တာနီတိ သမုဒယဘူတာနိ ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနိ။ ဝတ္ထုန္တိ မေထုနာဒိဝတ္ထုံ။ ဣတိပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ပဌမနယံ အပေက္ခတိ။ ဧတ္ထ ပဌမနယေ မူလေန သမုဒယဿ ပါယတော အဘေဒေါ ဟောတိ, ပစ္ဆိမနယေ ပန သဗ္ဗထာ ဘေဒေါ ဟောတိ။ တသ္မာ ပစ္ဆိမနယောယေဝ ယုတ္တတရောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ‘‘ဝူပသမ္မတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ပဒဿ သမုစ္ဆေဒနိရောဓံ ဒဿေတိ။ ဝုဋ္ဌာနေနာတိ ပရိဝါသာဒိဝိနယကမ္မေန။

တေတ္တိံသမူလာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဒွါဒသ မူလာနီ’’တိအာဒိ။ ဧကံ မူလန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တာနီတိ တေတ္တိံသ မူလာနိ။ ပရတောတိ ပရသ္မိံ။ ‘‘အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနီ’’တိအာဒိနာ အဓိကရဏာနံ သမုဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ။ စတ္တာရိ သံဃကိစ္စာနိ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ဣဒန္တိ ဝတ္ထု။ သတ္တန္နံ နိဒါနန္တိ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ပညတ္တိဋ္ဌာနသင်္ခါတံ နိဒါနံ။ ဧတ္ထာတိ ဌာနေ။ ပညတ္တိံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ‘‘အနုပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ ဝက္ခမာနတ္တာ ပဌမပညတ္တိ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ပဌမပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ။ အနုပညတ္တီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ နဥပစ္ဆိန္နတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ပညတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ။ ပစ္ဆာတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ ပဌမပညတ္တိတော ပစ္ဆာ ပညတ္တတ္တာ။ အနုသန္ဓိဝစနပထန္တိ ဧတ္ထ အနုသန္ဓီနံ ဝသေန ဝစနပထန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကထာနုသန္ဓိဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထု’’န္တိ။ ဉတ္တိကိစ္စန္တိ ဉတ္တိယာ ကိစ္စံ။ ဣမိနာ ဉတ္တိယာတိ ဧတ္ထ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနံ။ ကရဓာတုသမ္ဗန္ဓေ ကရဏဝစနမ္ပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ကရဏန္တိ ဧတ္ထ စ ယုပစ္စယဿ ကမ္မတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ။ န ကေဝလံ ဉတ္တိကမ္မေ ဧဝ ဉတ္တိကိစ္စံ န ဇာနာတိ, အထ ခေါ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသုပိ န ဇာနာတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသူ’’တိအာဒိ။ ပုဗ္ဗေ ဌပေတဗ္ဗာတိ ဉတ္တိ နာမ ကမ္မဝါစာယ ပုဗ္ဗေ ဌပေတဗ္ဗာတိ န ဇာနာတိ။ ဣမိနာ နပုဗ္ဗကုသလဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပစ္ဆာ’’တိ ဣမိနာ နအပရကုသလဘာဝံ ဒဿေတိ။ ပိသဒ္ဒေန ပဌမနယံ အပေက္ခတိ။ ‘‘ကာလံ န ဇာနာတီ’’တိ ဣမိနာ အကာလညူတိ ပဒဿ ဝိဂ္ဂဟဝါကျံ ဒဿေတိ။ ကာလံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနဇ္ဈိဋ္ဌော’’တိအာဒိ။

‘‘ဓုတင်္ဂေ အာနိသံသံ အဇာနိတွာ’’တိ ဣမိနာ မန္ဒမောမူဟာနံ ဖလံ ဒဿေတိ။ ပါပိစ္ဆောတိ ဧတ္ထ ပါပိစ္ဆော နာမ ပစ္စယလာဘဿ ပတ္ထနာတိ အာဟ ‘‘ပစ္စယလာဘံ ပတ္ထယမာနော’’တိ။ ကာယဝိဝေကော စ စိတ္တဝိဝေကော စ ဥပဓိဝိဝေကော စ ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကံ, သမာဟာရဒွန္ဒော, ပုဗ္ဗပဒေသု ဥတ္တရပဒလောပေါ။ ဧတဿာတိ အာရညိကဿ။ ဣမိနာ ဣမာယ အတ္ထော ဣဒမတ္ထော, သော ဧတဿတ္ထီတိ ဣဒမတ္ထီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ အပ္ပိစ္ဆညေဝါတိအာဒီသု ဧဝသဒ္ဒါနံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န အညံ ကိဉ္စိ လောကာမိသ’’န္တိ။

နဝဝိဓန္တိ ဒိဝသဝသေန တိဝိဓံ, တထာ ကတ္တဗ္ဗာကာရဝသေန, တထာ ကာရကဝသေနာတိ နဝဝိဓံ ဥပေါသထံ။

ကာယဒုစ္စရိတာဒိ ယသ္မာ န ပသာဒံ သံဝတ္တေတိ, န ပသာဒါယ ဝါ သံဝတ္တတိ, တသ္မာ အပါသာဒိကန္တိ ဝုစ္စတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အပါသာဒိကန္တိ ကာယဒုစ္စရိတာဒိ အကုသလ’’န္တိ။ ဝေလံ အတိက္ကမ္မာတိ ဘောဇနာဒိကာလံ အတိက္ကမိတွာ။ ဣမိနာ အတိဝေလန္တိ ဧတ္ထ အတိသဒ္ဒဿ အတိက္ကမနတ္ထဉ္စ ‘‘အတိဝေလ’’န္တိ ပဒဿ ‘‘ဝိဟရတော’’တိ ပဒေ ကိရိယဝိသေသနဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ။ အပ္ပံ ကာလန္တိ ယောဇနာ။ အဝတရဏံ ဩတာရောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩတရဏ’’န္တိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဉ္စကေသု။

ဣတိ ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော ဆက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၆။ ဆက္ကေသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဣတီတိ ဧဝံ။ ဣမာ ဆ သာမီစိယောတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ ဆသု အာကာရေသု။ သတိသမ္မောသေနာတိ သတိယာ ဝိပ္ပဝါသေန။

တတ္ထာတိ စုဒ္ဒသသု ပရမေသု။ တတောတိ ဆက္ကတော။ ဧကံ အပနေတွာတိ ယံကိဉ္စိ ဧကံ အပနေတွာ။ သေသေသူတိ ဆဟိ ပရမေဟိ သေသေသု အဋ္ဌသု ပရမေသု။ အညာနိပိ ဆက္ကာနီတိ ပဌမဆက္ကတော အညာနိပိ အဋ္ဌ ဆက္ကာနိ။

ဆ အာပတ္တိယောတိ တီဏိ ဆက္ကာနီတိ ‘‘ဆ အာပတ္တိယော’’တိ ဝုတ္တာနိ တီဏိ ဆက္ကာနီတိ ယောဇနာ။ ဝုတ္တဒွယံ ဧကံ ကတွာ။ နှာနေတိ နှာနသိက္ခာပဒေ။ ဆက္ကဒွယန္တိ အာဒါယသမာဒါယဝသေန ဆက္ကဒွယံ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဆက္ကေသု။

ဣတိ ဆက္ကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော သတ္တကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၇။ သတ္တကေသု ဆသု သာမီစီသု ပက္ခိပိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထေဝါတိ သမထက္ခန္ဓကေ ဧဝ။

စမ္ပေယျကေတိ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ။ ‘‘အသဒ္ဓမ္မာ’’တိ ပဒဿ ဘေဒနိဿိတတုလျနိဿိတသမာသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အသတံ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘အသတံ ဓမ္မာ’’တိ ဣမိနာ ဘေဒနိဿိတသမာသံ ဒဿေတိ, ‘‘အသန္တော ဝါ ဓမ္မာ’’တိ ဣမိနာ တုလျနိဿိတသမာသံ ဒဿေတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု သတ္တကေသု။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

ဣတိ သတ္တကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော အဋ္ဌကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၈။ အဋ္ဌကေသု အဋ္ဌာနိသံသာဒီနံ ဒေသနာကာရဒေသနဋ္ဌာနာနိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘န မယ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘န မယံ…ပေ… ကရိဿာမာ’’တိ ဣမိနာ ဒေသနာကာရံ ဒဿေတိ, ‘‘ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ’’တိ ဣမိနာ ဒေသနဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ။ တမ္ပီတိ ဒုတိယအဋ္ဌကမ္ပိ။

တေရသကေ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကုလာနိ ဒူသေတီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒူသေတီ’’တိ ကိရိယာပဒဿ ကရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုပ္ဖေန ဝါ’’တိအာဒိ။ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ ဒူသေတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘လာဘေနာ’’တိအာဒိနာ ‘‘အဋ္ဌဟိ အသဒ္ဓမ္မေဟီ’’တိ ဧတ္ထ အသဒ္ဓမ္မသရူပံ ဒဿေတိ။ သာရာဂေါတိ သံရာဂေါ, ဘုသံ ရဇ္ဇနန္တိ အတ္ထော။ ပဋိဝိရောဓောတိ ဒေါသော။ သော ဟိ ယသ္မာ အလာဘာဒီသု ပဋိဝိရုဇ္ဈတိ, တသ္မာ ပဋိဝိရောဓောတိ ဝုစ္စတိ။ ပါဠိယန္တိ ဝိနယပါဠိယံ။

ပါဏန္တိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာယော ဒွါဒသက္ခရေန ဗန္ဓိတာ။ ပဌမဂါထာယ တတိယပါဒေ စရိယသဒ္ဒေန ယုတ္တတ္တာ ဧကက္ခရော အဓိကော။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ပါဏံ န ဟနေ န ဃာတေယျ, အာဒိန္နဉ္စ န အာဒိယေ န ဂဏှေယျ, မုသာ ဝိတထဝစနံ န ဘာသေ န ကထေယျ, မဇ္ဇပေါ မဇ္ဇပါနံ န စ သိယာ, အဗြဟ္မစရိယာ မေထုနာ ဝိရမေယျ, ရတ္တိံ ဝိကာလဘောဇနံ န ဘုဉ္ဇေယျ။

မာလံ န ဓာရေ န ဓာရေယျ, ဂန္ဓဉ္စ န အာစရေ, သန္ထတေ မဉ္စေ စ ဆမာယဉ္စ သယေထ။ ဧတဉှိ ဥပေါသထံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ ဥပေါသထံ ဣတိ ဒုက္ခန္တဂုနာ ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတန္တိ အာဟု ပဏ္ဍိတာတိ။

သံဃဘေဒကေတိ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ။ တာသံယေဝါတိ ဘိက္ခုနီနမေဝ။ ‘‘ဥပါသိကာ အဋ္ဌ ဝရာနိ ယာစတီ’’တိ ဧဝံ သာမညဝစနဿာပိ အတ္ထပကရဏာဒိနာ ဝိသေသဝိသယော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဝိသာခါ’’တိ။ သာ ဟိ ဝိဝိဓာ ပုတ္တနတ္တုသင်္ခါတာ သာခါ ဧတိဿာတ္ထီတိ ဝိသာခါတိ ဝုစ္စတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အဋ္ဌကေသု။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

ဣတိ အဋ္ဌကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော နဝကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၉။ နဝကေသု အစရီတိအာဒီနီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘စရတိ, စရိဿတီ’’တိအာဒီနိ (ဒီ။ နိ။ ၃။၃၄၀၊ အဋ္ဌ။ နိ။ ၉။၂၉-၃၀) သင်္ဂဏှာတိ။ တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ ဧတ္ထ တန္တိ အနတ္ထစရဏံ, ကောပကရဏံ ဝါ။ ကုတောတိ ကေန ကာရဏေန။ ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ အနတ္ထစရကပုဂ္ဂလေ။ လဗ္ဘာတိ လဒ္ဓါ, သက္ကာ လဒ္ဓုံ န လဗ္ဘာ ဧဝါတိ အတ္ထော။ နဝန္နံ ဝါ ဘိက္ခူနံ ကာရဏာတိ ယောဇနာ။ တဏှန္တိ ဒွီသု ဧသနတဏှာဧသိတတဏှာသု ဧသနတဏှံ။ ပဋိစ္စာတိ အာရဗ္ဘ။ ပရိယေသနာတိ ပုနပ္ပုနံ ဧသနာ။ လာဘောတိ ရူပါဒိအာရမ္မဏလာဘော။ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဉာဏတဏှာဒိဋ္ဌိဝိတက္ကဝသေန စတုဗ္ဗိဓော ဝိနိစ္ဆယော။ စတုဗ္ဗိဓော ဟိ ဓမ္မော ‘‘ဧတ္တကံ မယှံ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒိနာ ဝိနိစ္ဆိနတိ အနေနာတိ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဝုစ္စတိ။ ဆန္ဒရာဂေါတိ ဗလဝရာဂေါ။ အဇ္ဈောသာနန္တိ ‘‘အဟံ မမ’’န္တိ ဗလဝသန္နိဋ္ဌာနံ, ပရိဂ္ဂဟောတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝသေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဟဏံ။ မစ္ဆရိယန္တိ ပရေသံ သာဓာရဏဘာဝဿ အသဟနတာ။ အာရက္ခာတိ ဒွါရပိဒဟနမဉ္ဇူသဂေါပနာဒိဝသေန အာဘုသော ရက္ခနံ။ အာရက္ခာဓိကရဏန္တိ အာရက္ခကာရဏာ, ဟေတွတ္ထေ စေတံ ပစ္စတ္တဝစနံ။ ဒဏ္ဍာဒါနာဒီသု ပရနိသေဓနတ္ထံ ဒဏ္ဍဿ အာဒါနံ ဒဏ္ဍာဒါနံ။ တထာ ဧကတောဓာရာဒိနော သတ္ထဿ အာဒါနံ သတ္ထာဒါနံ။ ကလဟောတိ ကာယကလဟောပိ ဝါစာကလဟောပိ။ ဝိဂ္ဂဟောတိ ဝိရုဒ္ဓဝသေန ဂဟဏံ။ ဝိဝါဒေါတိ ဝိရုဒ္ဓဝသေန ဝဒနံ။ ‘‘တုဝံ တုဝ’’န္တိ အနာဒရဝသေန ဝဒနံ တုဝံတုဝံ ဝါဒေါ, ပေသုညဝသေန ဝဒနံ ပေသုညဝါဒေါ, မုသာဝသေန ဝဒနံ မုသာဝါဒေါ, ဒဏ္ဍာဒါနဉ္စ သတ္ထာဒါနဉ္စ ကလဟော စ ဝိဂ္ဂဟော စ ဝိဝါဒေါ စ တုဝံတုဝံဝါဒေါ စ ပေသုညဝါဒေါ စ မုသာဝါဒေါ စ ဒဏ္ဍာဒါန…ပေ… မုသာဝါဒါ။ မုသာဝါဒါတိ ဧတ္ထ ဝါဒသဒ္ဒေါ ‘‘တုဝံ တုဝ’’န္တိ စ ‘‘ပေသုည’’န္တိ စ ဧတ္ထာပိ ယောဇေတဗ္ဗော။ ‘‘အဟံ သေယျောဟမသ္မီ’’တိ ပဝတ္တမာနာဒယောတိ ယောဇနာ။ အဓိဋ္ဌိတကာလတော ပဋ္ဌာယ န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗာနီတိ အဓိဋ္ဌာနဝိကပ္ပနံ ဧကတော န ကာတဗ္ဗံ, အဓိဋ္ဌိတေ န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ပရိဏတံ လာဘံ ပရိဏာမေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဧတေသံယေဝ ဒါနာနန္တိ ဧတေသံယေဝ အဓမ္မိကာနံ ဒါနာနံ။ သံဃဿ နိန္နန္တိ သံဃဿ နတံ, နာမိတံ ဝါ လာဘန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သံဃဿ နမတိ, နာမိယတီတိ ဝါ နိန္နံ။ တေသံယေဝါတိ တေသံယေဝ တိဏ္ဏံ ဓမ္မိကဒါနာနံ။ တယော တယော ဒါနပဋိဂ္ဂဟပရိဘောဂေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ နဝကော ဂဟေတဗ္ဗော။ တတ္ထေဝါတိ သမထက္ခန္ဓကေ ဧဝ။ ဩဝါဒဝဂ္ဂဿာတိ ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ္ဂဿ။ တတ္ထေဝါတိ ဩဝါဒဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒေ ဧဝ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု နဝကေသု။

ဣတိ နဝကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော ဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃၀။ ဒသကေသု အဋ္ဌာနေ ဝါ ပနာတိ အကာရဏေ ဝါ ပန။ တတ္ထာတိ နဝကေသု။ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္နန္တိအာဒိဝသေနာ’’တိ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘နတ္ထိ ယိဋ္ဌံ နတ္ထိ ဟုတ’’န္တိအာဒယော (ဓ။ သ။ ၁၂၂၁၊ မ။ နိ။ ၉၄။၂၂၅၊ ၃။၉၁, ၁၁၆၊ သံ။ နိ။ ၃။၂၁၀၊ အ။ နိ။ ၁၀။၁၇၆) နဝ နတ္ထိကာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ။ ‘‘သဿတော လောကောတိ အာဒိဝသေနာ’’တိအာဒိသဒ္ဒေန (ဒီ။ နိ။ ၁။၃၁၊ မ။ နိ။ ၁။၂၆၉) ‘‘အသဿတော လောကော’’တိအာဒယော (မ။ နိ။ ၁။၂၆၉) နဝ အန္တဂ္ဂါဟိကေ သင်္ဂဏှာတိ။ ဝိပရီတာ သမ္မတ္တာတိ ဒသဟိ မိစ္ဆတ္တေဟိ ဝိပရီတာ ဒသ သမ္မတ္တာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ သမ္မာဉာဏံ သမ္မာဝိမုတ္တီတိ။

ဒသ အာဒီနဝါ နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥန္ဒူရက္ခာယိတန္တိ မူသိကေန ခါဒိတံ။ ဧတ္ထ ဟိ ခေဓာတု ခါဒနတ္ထော ဟောတိ။ အဂ္ဂိဒဍ္ဎန္တိ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎံ။ ဧတေသူတိ ဧတေသု ဒသသု ပံသုကူလေသု။ ဥဒကသာဋိကံ ဝါ သံကစ္စိကံ ဝါတိ ဘိက္ခုနီနံ ဥဒကသာဋိကံ ဝါ သံကစ္စိကံ ဝါ။ ဧတ္ထ ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော။

ပဏ္ဏသန္ထာရော တိဏသန္ထာရေန သင်္ဂဟိတော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဒသကေသု။

ဣတိ ဒသကဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဧကုတ္တရိကနယော ဧကာဒသကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃၁။ ဧကာဒသကေသု တိဏပါဒုကာတိ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇေဟိ အဝသေသာ တိဏမယပါဒုကာ။ ကဋ္ဌပါဒုကသင်္ဂဟမေဝါတိ ကဋ္ဌပါဒုကေ သင်္ဂဟံ ဧဝ။ တမ္ဗလောဟမယေန ဝါ ဒါရုမယေန ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ အနိယမဝိကပ္ပတ္ထော။ ‘‘နသိ အနိမိတ္တာ’’တိအာဒယော ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ။ ၄၂၃) နိဒ္ဒိဋ္ဌာ။ တေ သဗ္ဗေတိ သဗ္ဗေ တေ ဂဏ္ဌိကဝိဓာ။ နဂ္ဂေနာတိ အစေလကေန။ တေ သဗ္ဗေတိ သဗ္ဗေ တေ အဝန္ဒိယပုဂ္ဂလာ။ ပုဗ္ဗေတိ ဒသကေ။ ကမ္မဝဂ္ဂေတိ အဝသာနေ ကမ္မဝဂ္ဂေ။

သော ဘိက္ခု ယံ န နိဂစ္ဆေယျ, ဧတံ န နိဂတံ အဋ္ဌာနံ အနဝကာသောတိ ယောဇနာ။ ဧဝဉှိ သတိ ယံသဒ္ဒေါ ကိရိယာပရာမသနော ဟောတိ, အထ ဝါ ယံ ယေန ကာရဏေန န နိဂစ္ဆေယျ, ဧတံ ကာရဏံ အဋ္ဌာနန္တိ ယောဇနာ။ အနဓိဂတံ သမာဓိန္တိ ယောဇနာ။ သဒ္ဓမ္မာဿာတိ သဒ္ဓမ္မာ အဿ။ အဿ အက္ကောသကပရိဘာသကဿ ဘိက္ခုဿ သဒ္ဓမ္မာ န ဝေါဒါယန္တိ န ပရိယောဒပေန္တီတိ အတ္ထော။ ရောဂါတင်္ကန္တိ ရောဂသင်္ခါတံ အာတင်္ကံ။ နိရယံ ဥပပဇ္ဇတီတိ နိရယမှိ ဥပပဇ္ဇတိ။ ‘‘ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ ဧတ္ထ ဥပဣတိ ကမ္မပ္ပဝစနီယဥပသဂ္ဂေန ယုတ္တတ္တာ ‘‘နိရယ’’န္တိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ အင်္ဂုတ္တရပါဠိယံ (အ။ နိ။ ၁၁။၆)။

အာသေဝိတာယာတိ ဧတ္ထ အာတျူပသဂ္ဂေါ အာဒိကမ္မတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သေဝိတာယာ’’တိ။ ‘‘နိပ္ဖါဒိတာယာ’’တိဣမိနာ ဘာဝိတာယာတိ ဧတ္ထ ဘူသဒ္ဒေါ သတ္တတ္ထောတိ ဒဿေတိ, ‘‘ဝဍ္ဎိတာယာ’’တိ ဣမိနာ ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ဗဟုလီကတာယာတိ ဧတ္ထ ဗဟုလံ နာမ အတ္ထတော ပုနပ္ပုနန္တိ အာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ကတာယာ’’တိ။ သုယုတ္တယာနသဒိသာယာတိ သုဋ္ဌု ယုတ္တေန ယာနေန သဒိသာယ။ ဣမိနာ ယာနီကတာယာတိ ဧတ္ထ န ယံကိဉ္စိ ယာနံ ဝိယ ကတံ ဟောတိ, အထ ခေါ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ အာရောဟနီယတ္တာ သုယုတ္တယာနံ ဝိယ ကတံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ ယထာ ကရိယမာနေ ပတိဋ္ဌာ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဝတ္ထုကတာယာတိ ဧတ္ထ ဝတ္ထုသဒ္ဒေါ ပတိဋ္ဌတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ဝသတိ ပတိဋ္ဌဟတိ ဧတ္ထာတိ ဝတ္ထူတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ အနုဋ္ဌိတာယာတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ နဥပစ္ဆိန္နတ္ထော, ဌာဓာတု ဥပ္ပဇ္ဇနတ္ထောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အနု အနု ပဝတ္တိတာယာ’’တိ။ ‘‘သမန္တတော’’တိ ဣမိနာ ပရိစိတာယာတိ ဧတ္ထ ပရိသဒ္ဒေါ သမန္တတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘အဘိဝဍ္ဎိတာယာ’’တိ ဣမိနာ စိဓာတု ဝဍ္ဎနတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ သမာရဒ္ဓါယာတိ ပရိပုဏ္ဏံ အာရာဓိတာယ။ ရာဓဓာတု ဟိ သာဓနတ္ထော ဟောတိ။ ‘‘ဝသီဘာဝံ ဥပနီတာယာ’’တိ ဣမိနာ တဒတ္ထံ အဓိပ္ပါယေန ဒဿေတိ။ ‘‘န ပါပကံ သုပိနံ ပဿတီ’’တိ ဝစနဿ အတ္ထာပတ္တိနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဘဒြကံ ပနာ’’တိအာဒိ။ ဝုဒ္ဓိကာရဏဘူတန္တိ ဝုဒ္ဓိယာ ကာရဏဘူတံ သုပိနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒေဝတာ ရက္ခန္တီတိ ဧတ္ထ သာမညတော ဝုတ္တေပိ အာရက္ခဒေဝတာယေဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘အာရက္ခဒေဝတာ’’တိ။ အာရက္ခဒေဝတာ နာမ ဘုမ္မဒေဝါဒယော။ ခိပ္ပန္တိ ဘာဝနပုံသကံ။ ဣမိနာ တုဝဋံ စိတ္တန္တိ ဧတ္ထ တုဝဋသဒ္ဒေါ ခိပ္ပပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ ဥတ္တရိမပ္ပဋိဝိဇ္ဈန္တောတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥတ္တရိ’’န္တိ ပဒဿ အဝဓိပေက္ခတ္တာ တဿ အဝဓိ စ ဥတ္တရိသဒ္ဒဿ ဣဓ အရဟတ္တဝါစကဘာဝဉ္စ ဝိဓဓာတုယာ သစ္ဆိကရဏတ္ထဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မေတ္တာဈာနတော’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘မေတ္တာဈာနတော’’တိ ဣမိနာ အဝဓိံ ဒဿေတိ, ‘‘အရဟတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ဥတ္တရိ’’န္တိ ပဒဿ သရူပတ္ထံ ဒဿေတိ, ‘‘အသစ္ဆိကရောန္တော’’တိ ဣမိနာ ဝိဓဓာတုယာ သစ္ဆိကရဏတ္ထံ ဒဿေတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဧကာဒသကေသု။

ဣတိ ဧကာဒသကဝါရဝဏ္ဏနာပရိယောသာနာယ

ဧကုတ္တရိကဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဥပေါသထာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာ

၃၃၂။ ဝိဿဇ္ဇနေ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ကာယသာမဂ္ဂီ အာဒိ နာမာတိ ယောဇနာ။ ဩသာရဏကိရိယာတိ ကထနကိရိယာ။ ဆန္ဒ- ပဝါရဏံ အာဟရိတွာတိ ဆန္ဒဉ္စ ပဝါရဏဉ္စ အာဟရိတွာ။ ပဝါရဏာကထာတိ ‘‘သံဃံ ဘန္တေ ပဝါရေမီ’’တိအာဒိကာ (မဟာဝ။ ၂၁၀) ပဝါရဏာကထာ။ တဇ္ဇနီယကမ္မာဒီသု ဝတ္ထု နာမ ကိံ? ပုဂ္ဂလော နာမ ကောတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထု နာမာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယေန ဝတ္ထုနာတိ ဘဏ္ဍနကာရကာဒိနာ ယေန ဝတ္ထုနာ ကရဏဘူတေန, ဟေတုဘူတေန ဝါ။ ယေနာတိ ပုဂ္ဂလေန ကတ္တုဘူတေန, ကတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘တဿာ တဿာ ကမ္မဝါစာယာ’’တိ ပဒံ ‘‘အဝသာနဝစန’’န္တိ ပဒေ အဝယဝိသမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဝိဿဇ္ဇနေသု။

ဣတိ ဥပေါသထာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ

သမတ္တာ။

အတ္ထဝသပကရဏဝဏ္ဏနာ

၃၃၄။ အတ္ထဝသပကရဏေတိ အဝယဝိအာဓာရော။ ဒသ အတ္ထဝသေတိအာဒီသူတိ အဝယဝါဓာရော။ ယန္တိ ဝစနံ။ ဥပရိမံ ဥပရိမံ ပဒန္တိ ‘‘သံဃဖာသုတာယာ’’တိအာဒိကံ ဥတ္တရုတ္တရိ ဝုတ္တံ ပဒံ။ ဟေဋ္ဌိမဿ ဟေဋ္ဌိမဿ ပဒဿာတိ ‘‘သံဃသုဋ္ဌုတာယာ’’တိအာဒိကဿ အဓော အဓော ဝုတ္တဿ ပဒဿ။

ယဒေတံ ပဒသတံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပဒသတေ, နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ, အတ္ထသတန္တိ အဘိဓေယျသတံ။ ဓမ္မသတန္တိအဘိဓာနသတံ, ပါဠိသတန္တိ အတ္ထော။ ‘‘အတ္ထသတံ ဓမ္မသတ’’န္တိ ပဒါနံ အတ္ထန္တရဝိကပ္ပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အထ ဝါ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယေ ဒသ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ ပညတ္တံ, တေသံ ဒသအတ္ထဝသာနန္တိ ယောဇနာ, ယေ ဒသ အတ္ထဝသေ ပုဗ္ဗေ ဝဏ္ဏိတာ, တေသံ ဒသအတ္ထဝသာနန္တိ ယောဇနာ။ ပဌမပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယံ (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၁။၃၉) ဝဏ္ဏိတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ‘‘သံဃသုဋ္ဌုတာယာ’’တိအာဒိပါဌေ။ သုဋ္ဌု ဒေဝါတိ သုဋ္ဌု မဟာရာဇ။ ဟိ ယသ္မာ အာဏာဗလဘောဂဗလဣဿရိယဗလေဟိ ဒိဗ္ဗတိ, တသ္မာ ဒေဝေါတိ ဝုစ္စတိ။ ယော စာတိ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ, သမ္ပဋိစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဟိတာယ သုခါယ ဟောတိ, တသ္မာ။ အာနိသံသံ ဒဿေတွာ ပည- ပေဿာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အဘိဘဝိတွာ န ပညပေဿာမီတိ ယောဇနာ။ ဣဓာတိ အတ္ထဝသပကရဏေ။ တဒတ္ထဇောတကာနန္တိ သောယေဝ အတ္ထော တဒတ္ထော, တဿ ဇောတကာ တဒတ္ထဇောတကာ, တေသံ။ ဣဒါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အတ္ထံ ဇောတေန္တီတိ အတ္ထဇောတကာ, သဒ္ဒါ။ နီဟရိတွာ, နိယမေတွာ ဝါ အတ္ထော ဝုစ္စတေ ဣမာဟိ သဒ္ဒပညတ္တီဟီတိ နိရုတ္တိယော။

အတ္ထသတန္တိ ဂါထာယံ အတ္ထဝသေ ပကရဏေ အတ္ထသတံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ ဣတိ ဟီတိ ဣတိ ဧဝ။ ဟိသဒ္ဒေါ ဟိ ဧဝသဒ္ဒတ္ထော။ ဣဒန္တိ ‘‘အတ္ထသတ’’န္တိအာဒိဝစနံ, ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတန္တိ ယထာဝုတ္တံ အတ္ထံ ပဋိစ္စာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ။

ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကံ

သတ္တနဂရေသု ပညတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၃၅။ ဧကံသန္တိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဧကသ္မိံ အံသေ’’တိ။ ဒသနခသမောဓာနသမုဇ္ဇလန္တိ ဒသန္နံ နခါနံ သမူဟေန သုဋ္ဌု ဥဇ္ဇလံ။ ဧတ္ထ ‘‘သမုဇ္ဇလ’’န္တိ ဣမိနာ အဉ္ဇလိန္တိ ပဒဿ အာဒရေန, အဘိမုခံ ဝါ ဇလတိ ဒိဗ္ဗတီတိ အဉ္ဇလီတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အာသီသမာနရူပေါဝါတိ ဧတ္ထ အာသီသမာနရူပေါ ဧဝါတိ အတ္ထံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ပစ္စာသီသမာနရူပေါ ဝိယာ’’တိ။ ဧတ္ထ ‘‘ဝိယာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အာသီသမာနော ဣဝါ’’တိ ပဒဝိဘာဂံ ကတွာ ဣဝသဒ္ဒေါ ဥပမတ္ထဇောတကောတိ ဒဿေတိ။ ကိဿာတိ ဧတ္ထ ကရဏတ္ထေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကေန ကာရဏေနာ’’တိ။ ဣဓာတိ မမ နိသိန္နဋ္ဌာနံ။ ‘‘အာဂတော’’တိ ဣမိနာ ဣဓမာဂတောတိ ဧတ္ထ မကာရော ပဒသန္ဓိကရမတ္တောတိ ဒဿေတိ။ အဿာတိ ဥပါလိဿ ဝိဿဇ္ဇေသီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဉှေသု။ ဣတီတိ ဧဝံ။

တတ္ထာတိ ဝိဿဇ္ဇနေ။ ဘဒ္ဒကော တေ ဥမ္မင်္ဂေါတိ ဧတ္ထ ဥမ္မင်္ဂသဒ္ဒေါ ပဉှဝါစကောတိ အာဟ ‘‘ဘဒ္ဒကာ တေ ပဉှာ’’တိ။ တတ္ထ တေတိ တဝ။ ကသ္မာ ပဉှာ ‘‘ဥမ္မင်္ဂေါ’’တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စာ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟိ ယသ္မာ ဥမ္မင်္ဂေါတိ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ပဉှာ ဥမ္မင်္ဂေါ နာမာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ ဌိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ဥမ္မုဇ္ဇတီတိ ဥမ္မင်္ဂေါတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ မုဇဓာတု ဥကာရဿ အကာရော, အဝိဇ္ဇန္ဓကာရသင်္ခါတာ ဥဒကတော ဥမ္မုဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။ ‘‘တဂ္ဃါ’’တိ နိပါတဿ တသ္မာ ကာရဏာတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိ။ ‘‘သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ’’တိ ဣမိနာ တဂ္ဃသဒ္ဒေါ သာဓုအတ္ထောတိ ဒဿေတိ, တဂ္ဃ သာဓူတိ အတ္ထော။ တီဏိယေဝါတိ ‘‘သမာဒဟိတွာ ဝိသိဗ္ဗေန္တီ’’တိ ဧကံ, ‘‘သာမိသေနာ’’တိ ဧကံ, ‘‘သသိတ္ထက’’န္တိ ဧကန္တိ ဣမာနိ တီဏိယေဝ။

စတုဝိပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၃၆။ ယံ တံ ပုစ္ဆိမှာတိ ဧတ္ထ နိဂ္ဂဟိတတော ပရံ အကာရလောပေါတိ အာဟ ‘‘ယံ တံ အပုစ္ဆိမှာ’’တိ။ တတ္ထ ယန္တိ ပဉှံ။ တန္တိ တုဝံ။ ‘‘တွ’’န္တိပိ ပါဌော, အယမေဝတ္ထော။ တံ တဒေဝါတိ တံ တံ ဧဝ ပဉှံ။ အညထာတိ အညံ အာကာရံ။

ယေ ဒုဋ္ဌုလ္လာ သာ သီလဝိပတ္တီတိ ဧတ္ထ နနု သီလဝိပတ္တိံ ပုစ္ဆန္တော ပဉှော နတ္ထိ, ကသ္မာ ပန ‘‘သာ သီလဝိပတ္တီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ။ ဧတန္တိ ‘‘ယေ ဒုဋ္ဌုလ္လာ သာ သီလဝိပတ္တီ’’တိ ဝစနံ။ တမေဝတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘စတူသု ဟီ’’တိအာဒိ။ ဝတွာတိ သံခေပေန ဝတွာ။

တိဿန္နံ ဝိပတ္တီနန္တိ သီလဝိပတ္တိတော အဝသေသာနံ တိဿန္နံ ဝိပတ္တီနံ။ တတ္ထာတိ ‘‘ထုလ္လစ္စယ’’န္တိအာဒိဝစနေ။

‘‘အဗ္ဘာစိက္ခန္တီ’’တိ ပဒဿ ကတ္တာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဒန္တာ’’တိ။ ‘‘တထာဟ’’န္တိအာဒိနာ ဝဒနာကာရံ ဒဿေတိ။

‘‘အယံ ဆဟီ’’တိ ဣမိနာ အယံ သာတိ ဧတ္ထ သာသဒ္ဒေါ ပဒါလင်္ကာရောတိ ဒဿေတိ။ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ‘‘ထုလ္လစ္စယ’’န္တိအာဒိဝစနမတ္တေန။ ဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဆေဒနကာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၃၇။ ကတိ ဆေဒနကာနီတိအာဒိပုစ္ဆာနံ အနုသန္ဓိပုစ္ဆာဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ။ ပုစ္ဆာ ဟိ အနုသန္ဓိအနနုသန္ဓိဝသေန ဒုဝိဓာ။ တတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနေန အနုသန္ဓိဝသေန ပုစ္ဆာ အနုသန္ဓိပုစ္ဆာ နာမ, ဝိဿဇ္ဇနမနပေက္ခိတွာ ယထာကာမပုစ္ဆာ အနနုသန္ဓိပုစ္ဆာ နာမ။ တာသံ ဝိတ္ထာရော နေတ္တိအဋ္ဌကထာဒီသု ဂဟေတဗ္ဗော။ ဣဓာပိ ‘‘ဧကာဒသ ယာဝတတိယကာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနေန အနုသန္ဓာနတ္တာ အနုသန္ဓိပုစ္ဆာ နာမ။ ယသ္မာ ပန ဝိဿဇ္ဇိတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ သင်္ခါဝသေနာတိ ဧကာဒသာ’’တိ သင်္ခါယ သတ္တိယာ, အာယတ္တေန ဝါ။ သင်္ခါနုသန္ဓိဝသေနေဝါတိ ‘‘ကတီ’’တိ သင်္ခါယ အနုသန္ဓိဝသေန ဧဝ။ တေသန္တိ ပဉှာနံ။ တတ္ထာတိ ‘‘ဆ ဆေဒနကာနီ’’တိအာဒိပါဌေ။ ဣဒမေဝါတိ ဣဒံ ဧဝ ဝစနံ။ အပုဗ္ဗန္တိ ပုဗ္ဗေ န ဝုတ္တံ, အပေါရာဏံ နဝန္တိ အတ္ထော။ ယံ ပနေတန္တိ ယံ ပန ဧတံ ဝစနံ။ ‘‘သောဠသာ’’တိ ဣမိနာ သောဒသာတိ ဧတ္ထ ဒကာရဿ ဠကာရံ ကတွာ ‘‘သောဠသာ’’တိ ပါဌောပိ ယုဇ္ဇတီတိ ဒဿေတိ။ ဇာနန္တိ ပညတ္တာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဧဝံ ဝတွာ’’တိ ပါဌသေသံ အဇ္ဈာဟရိတွာ ယောဇေတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဇာန’’န္တိ ဧဝံ ဝတွာ ပညတ္တာ’’တိ။ တေတိ ‘‘ဇာန’’န္တိ ပညတ္တာ သိက္ခာပဒါတိ အတ္ထော။ ဧဝန္တိ ဝက္ခမာနနယေန။ ပဝိသေယျာတီတိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာနတ္ထော။ ဣတိ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။

အသာဓာရဏာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၃၈။ ပုရိမ ပဉှန္တိ ‘‘ကတိ ဆေဒနကာနီ’’တိအာဒိပဉှာနံ ပုရေ ဝုတ္တံ ပဉှံ။ တတ္ထာတိ ‘‘ဝီသံ ဒွေ သတာနီ’’တိအာဒိပါဌေ။ ‘‘ဒွေအနိယတေဟီ’’တိ ပဒဿ အသမာဟာရဒိဂုဝါကျံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒွီဟိ အနိယတေဟီ’’တိ။ ‘‘သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သဟာဒိယောဂေ ကရဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ။

ဂါထာယံ ‘‘ဓောဝနဉ္စ သိက္ခာပဒ’’န္တိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ ဒွေ လောမာတိ ဒွေ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒါနိ။

‘‘သကလော’’တိအာဒိကာယ အဍ္ဎတေယျဂါထာယ ယောဇနာ သုဝိညေယျာဝ။

သံဃမှာ ဒသ နိဿရေတိ ဧတ္ထ ‘‘သံဃမှာ နိဿာရီယတီ’’တိ (ပါစိ။ ၆၈၀, ၇၃၀) ဧဝံ ဝုတ္တာ ဒသာတိ ယောဇနာနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃမှာ နိဿာရီယတီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထာတိ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ။ တထာတိ ယထာ ခုဒ္ဒကာ, တထာတိ အတ္ထော။ ဣတီတိ ဧဝံ။

တေသန္တိ ပါရာဇိကာနံ။ ကဏှသပ္ပါဒယော ဒုရာသဒါ ဝိယ ဒုရာသဒါ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဒုရူပဂမနာတိ ဣမိနာ သဒဓာတုယာ ဂတျတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဒုရာသဇ္ဇနာတိ ဒုက္ခေန အာသဇ္ဇိတဗ္ဗာ, အာသဇ္ဇိတုံ န သုကရာတိ အတ္ထော။ သမူပမာတိ သမဥပမာ။ သမူပမာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ။

သာဓာရဏန္တိ အဋ္ဌဟိ ပါရာဇိကေဟိ သာဓာရဏံ။ ဧကေကဿ ပါရာဇိကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အဝိရူဠှီ ဘဝန္တိ တေတိ ဧတ္ထ ဥပမာနောပမေယျာနံ ပါကဋဘာဝံ ကတွာ ယောဇနာနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ ဧတေ’’တိအာဒိ။ အဝိရူဠှိဓမ္မာတိ အဝိရူဠှီသဘာဝါ။ ပကတိသီလဘာဝေနာတိ ပကတိယာ သီလဝန္တဘာဝေန, ‘‘ပကတိသီလာဘာဝေနာ’’တိပိ ပါဌော, ပကတိသီလဿ အဘာဝေန, အဘာဝဟေတူတိ အတ္ထော။ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ‘‘အဋ္ဌေဝ ပါရာဇိကာ’’တိအာဒိဝစနမတ္တေန, ဒဿိတံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိဘတ္တိယောတိ ပါရာဇိကာဒိဝသေန ဝိဘဇိတဗ္ဗာတိ ဝိဘတ္တိယောတိ။ တတ္ထာတိ ‘‘တေဝီသတိ သံဃာဒိသေသာ’’တိအာဒိပါဌေ။ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝစနန္တိ သဗ္ဗေသံ တိဏ္ဏံ သမထာနံ, သဗ္ဗာသံ ဝါ အာပတ္တီနံ သမထာနံ သင်္ဂါဟိကဝစနံ။ ‘‘ဒွီဟိ သမထေဟီ’’တိ သမ္မုခါဝိနယေန စ ပဋိညာတကရဏေန စာတိ ဒွီဟိ သမထေဟိ။

ဧတန္တိ ‘‘ဒွေ ဥပေါသထာ ဒွေ ပဝါရဏာ’’တိ ဝစနံ။ ဝိဘဇနာနီတိ ဝိဘဇိတဗ္ဗာနံ ဝိဘဇနကိရိယာယ အဝိနာဘာဝတော ဘာဝဝသေန ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဝိဘဇိတဗ္ဗာတိ ဝိဘတ္တိယောတိ ဝစနတ္ထော ကာတဗ္ဗော။ အပရာပိ ဣမာ ဝိဘတ္တိယော ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တဿ ‘‘ဝိဘတ္တိမတ္တဒဿနေနေဝ စေတံ ဝုတ္တံ, န သမထေဟိ ဝူပသမနဝသေနာ’’တိ ဝစနဿ အတ္ထနယတော အညံ အတ္ထနယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အထဝါ’’တိအာဒိ, ‘‘ဣမာပိ ဝိဘတ္တိယော’’တိ ပဒံ ‘‘နိဿာယာ’’တိ ပဒေ အဝုတ္တကမ္မံ။ နိဿာယ အာပဇ္ဇန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တာတိ အာပတ္တိယော။ ဝုတ္တပ္ပကာရေဟေဝါတိ တီဟိ သမထေဟီတိ ဝုတ္တပကာရေဟေဝ။ တံမူလိကာနန္တိ တေ ဧဝ ဥပေါသထာဒယော မူလမေတာသန္တိ တံမူလိကာ, တာသံ။ ဣမိနာ ကာရိယူပစာရေန ဝုတ္တနယံ ဒဿေတိ။ တာ ဝိဘတ္တိယောတိ ဥပေါသထာဒိဝိဘတ္တိယော။

ပါရာဇိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၃၉။ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယဒိဒံ အာပတ္တိပါရာဇိကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ အာပတ္တိပါရာဇိကန္တိ အာပတ္တိသင်္ခါတံ ပါရာဇိကံ။ ‘‘ပရာဇယမာပန္နော’’တိ ဣမိနာ သာသနတော ပုဂ္ဂလံ ပရာဇေတီတိ ပါရာဇိကန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဏျပစ္စယော ဟေတုကတွတ္ထဝါစကော, ယကာရဿ ကကာရော။ စုတောတိ စဝကော။ ပရဒ္ဓေါတိ ဝိရဒ္ဓေါ။ ဘဋ္ဌောတိ ပတိတော။ နိရင်္ကတောတိ သံဃမှာ အပသာရိတော။ အနီဟတေ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေတိ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ သံဃမှာ နီဟရိတွာ န ဟရိတေ, အနပနီတေတိ အတ္ထော။ ‘‘ဥပေါသထပဝါရဏာဒိဘေဒေါ’’တိ ဣမိနာ သံဝါသသရူပံ ဒဿေတိ။ ဗျဉ္ဇနေ အာဒရမကတွာ ‘‘ဧတံ အာပတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အယံ ဟီတိ အယံ ဧဝံ ဝက္ခမာနော။ ဧတ္ထာတိ ဂါထာယံ။ တေန တသ္မာတိ ဧတ္ထ ‘‘တသ္မာ’’တိ ပဒေန ‘‘တေနာ’’တိ ပဒဿ ကာရဏတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဧတ္ထာတိ ဒုတိယဂါထာယံ။ အာဒိမှိ စေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ သစ္စံ။ ဧတ္ထာတိ ပရိဝါသဒါနာဒီသု စတူသု ကမ္မေသု။ ‘‘သံဃော’’တိအာဒိဝစနတ္ထော တိပဒဘိန္နာဓိကရဏဗာဟိရတ္ထသမာသော ဟောတိ, စေဝသဒ္ဒစသဒ္ဒေဟိ အာဒိသေသပဒါနံ ဥဘယပဒတ္ထပဓာနဘာဝံ ဒဿေတိ, ‘‘ဣစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိ ပဒံ ကာရကာနံ ကိရိယာပေက္ခတ္တာ ကိရိယတ္ထာယ ပက္ခိတ္တံ။ အဿာတိ အာပတ္တိယာ, ဣမိနာ အညပဒံ ဒဿေတိ။ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္ထေ အပစ္စယံ ကတွာ တဒ္ဓိတန္တိပိ ဝဒန္တိ။ လဟုကနယော ပနေသ။ အယံ ပနေတ္ထ ဂရုကနယော – အာဒိ စ သေသော စ အာဒိသေသာ, သံဃော အာဒိသေသေသု အဿာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ သံဃာဒိသေသောတိ။

အနေကံသိကတံ ပဒန္တိ ဧတ္ထ ပဒန္တိ သိက္ခာပဒံ။ အနေကံသေန ကတံ အနေကံသိကတန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မာ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ အနေကံသေန ကတ’’န္တိ။ ယသ္မာ ကတံ, တသ္မာ အနိယတောတိ ပဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ အနိယတေ။ ယတ္ထာတိ သိက္ခာပဒေ။ သောပီတိ သိက္ခာပဒဓမ္မောပိ။

အစ္စယေသူတိ ဒေါသေသု။ တေ ဟိ နိဒ္ဒေါသံ အတိက္ကမ္မ အယန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ အစ္စယာတိ ဝုစ္စန္တိ။ တေနာတိ အစ္စယေန။ ထူလောတိ ဩဠာရိကော။ ‘‘ထူလတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘တေနေတ’’န္တိ ဧတ္ထ တေနသဒ္ဒဿ ကာရဏတ္ထံ ဒဿေတိ။ အစ္စယဿ ထူလတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတန္တိ အာပတ္တိဓမ္မံ။ ဣမာယ ဂါထာယ အညေသံ လဟုကာပတ္တီနံ ထူလော အစ္စယော ထုလ္လစ္စယောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဒွေဘာဝေ သတိ သံယောဂပရတ္တာ ရဿော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

‘‘နိဿဇ္ဇိတွာ ဒေသေတဗ္ဗတော’’တိ ဣမိနာ နိဿဇ္ဇနံ နိဿဂ္ဂေါ, အာပတ္တိဒေသနတော ပုဗ္ဗဘာဂေ ကတ္တဗ္ဗဿ ဝိနယကမ္မဿေတမဓိဝစနံ, သော ဧတဿတ္ထီတိ နိဿဂ္ဂိယန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ကုသလဓမ္မသဒ္ဒေန ကုသလစိတ္တမေဝ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ကုသလဓမ္မသင်္ခါတံ ကုသလစိတ္တ’’န္တိ။ ‘‘ကုသလစိတ္တံ ပါတေတီ’’တိ ဣမိနာ စိတ္တံ ပါတေတီတိ ပါစိတ္တိယန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထ ‘‘စိတ္တပါတိယ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဒဝိပရိယာယံ ကတွာ, တကာရဿ စ လောပံ ကတွာ ‘‘ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အစိန္တေယျော ဟိ ပါဠိနယော။ ဏျပစ္စယော ဟေတုကတွတ္ထဝါစကော။ နနု ‘‘ပါတေတိ ကုသလံ ဓမ္မ’’န္တိ ဣမိနာဝ ‘‘ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ပဒဿ နိဗ္ဗစနံ သိဒ္ဓံ, ကသ္မာ ပန ‘‘အပရဇ္ဈတိ စိတ္တသမ္မောဟနဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိ။ ယသ္မာ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ပါဋိဒေသနီယာသု နိဗ္ဗစနမေဝ အဒဿေတွာ ကသ္မာ ‘‘ဘိက္ခု အညာတကော သန္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဝုတ္တဂါရယှဘာဝကာရဏဒဿနတ္ထမေဝါ’’တိ။ ‘‘ပဋိဒေသေတဗ္ဗတော’’တိ ဣမိနာ အညာပတ္တိဒေသနာနယတော ‘‘ဂါရယှ’’န္တိအာဒိနာ ပဋိ ဝိသုံ ဝတွာ ဒေသေတဗ္ဗာတိ ပါဋိဒေသနီယာတိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ။

ဒုက္ကဋန္တိ ဧတ္ထ ဒုသဒ္ဒေါ ဒုဋ္ဌုအတ္ထော စ ဝိရူပတ္ထော စ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုဋ္ဌု ကတံ, ဝိရူပံ ဝါ ကတ’’န္တိ။ တန္တိ ကမ္မံ။ တံ ပနေတန္တိ ဒုက္ကဋံ, ခလိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အဿာတိ ဒုက္ကဋဿ။ တဿတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဟီတိ ဝိတ္ထာရော။ ယံ ပါပန္တိ ယောဇနာ။ ယဒီတိ အထ။ ယဒိသဒ္ဒေါ ဟိ အထပရိယာယော။ ဣဒမ္ပီတိ ဣဒမ္ပိ ကမ္မံ, ပါပန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘လပိတ’’န္တိ ဣမိနာ ဒုရာဘဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ဘာသဓာတုယာ ကထနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ယန္တိ ဝစနံ။ ကိဉ္စ ဘိယျောတိ တတော အတိရေကံ ကထေတဗ္ဗဝစနံ ကိဉ္စာတိ အတ္ထော။ သံကိလိဋ္ဌဉ္စ ယံ ပဒန္တိ ဧတ္ထ စကာရော ပိသဒ္ဒတ္ထော ‘‘ပဒ’’န္တိ ဧတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗော, ယံသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထောတိ အာဟ ‘‘သံကိလိဋ္ဌံ ယသ္မာ တမ္ပိ ပဒ’’န္တိ။ တမ္ပိ ပဒန္တိ တမ္ပိ ဝစနံ။ ပဒသဒ္ဒေါ ဟိ ဝစနဝါစကော။ တမ္ပိ ဝစနံ ယသ္မာ သံကိလိဋ္ဌံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ကထံ သံကိလိဋ္ဌံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ယသ္မာ’’တိ ပဒေန ယံသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ နန္တိ ပဒံ။ ‘‘ဧတံ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗပဒံ။ ‘‘ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ ဧတံ ဝုစ္စတီ’’တိ သံဝဏ္ဏနာပဒံ။ ဧတန္တိ ဧတံ ပဒံ, ဧတံ ဝစနန္တိ အတ္ထော။

ဧတ္ထာတိ သေခိယဂါထာယ။ ဣဒန္တိ အာပတ္တီနံ နိဗ္ဗစနဒီပကံ ဝစနံ, ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကဿ ဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သင်္ဂဟိတဿ အတ္ထဿ ဒီပနတ္ထ’’န္တိ။

တတ္ထာတိ ‘‘ဆန္နမတိဝဿတီ’’တိအာဒိဝစနေ။ ဂေဟန္တိ ပကတိဂေဟံ။ ဣဒံ ပန ဂေဟန္တိ ယောဇနာ။ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘မူလာပတ္တိဉှီ’’တိအာဒိ။ ‘‘အဝိဝဋ’’န္တိ ဝတွာ တဿတ္ထံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ ‘‘သုစ္ဆန္န’’န္တိ။ ဝိဝဋန္တိ အစ္ဆန္နံ။ နာတိဝဿနဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘မူလာပတ္တိဉှီ’’တိအာဒိ။ ဝိဝရန္တော ဘိက္ခု နာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သုဒ္ဓန္တေတိ သုဒ္ဓကောဋ္ဌာသေ။ ‘‘တသ္မာ’’တိ စ ‘‘တေနာ’’တိ စ ယေဘုယျေန အတ္ထတော ဧကံ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘တေန ကာရဏေနာ’’တိ။ ဧဝဉ္စေတံ ဝိဝဋန္တိ ဧဝံ ဧတံ ဆန္နံ စေ ဝိဝဋန္တိ ယောဇနာ။

ပရိပါတိယမာနာနန္တိ အဘိဘူယမာနာနံ။ ‘‘ရုက္ခာဒိဂဟနံ အရည’’န္တိ ဣမိနာ ပဝနန္တိ ပဒဿ အရညပရိယာယတံ ဒဿေတိ။ ဂတိသဒ္ဒဿ ဘဝဘေဒါဒိအတ္ထံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပဋိဿရဏတ္ထေ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဋိဿရဏံ ဟောတီ’’တိ။ တန္တိ ပဝနံ။ တေတိ မိဂါ။ ‘‘အဿသန္တီ’’တိ ပဒေန ‘‘ပဿသန္တီ’’တိ အတ္ထောပိ ဂဟေတဗ္ဗော အဝိနာဘာဝတော, အာနာပါနံ ကရောန္တီတိ အတ္ထော။ အာကာသောတိ အဇဋာကာသော။ ပက္ခီနန္တိ ဝိဟင်္ဂမာနံ။ ‘‘သဗ္ဗေသံ သင်္ခတဓမ္မာန’’န္တိ ဣမိနာ ဓမ္မာနန္တိ ဧတ္ထ သင်္ခတဓမ္မောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဝိနာသောဝါ’’တိ ဣမိနာ ဝိဘဝသဒ္ဒေါ ဝိနာသဝါစကောတိ ဒဿေတိ။ တေသန္တိ သဗ္ဗေသမ္ပိ သင်္ခတဓမ္မာနံ။ ဂတီတိ ပတိဋ္ဌာ။ ကသ္မာ ဝိဘဝေါ ဓမ္မာနံ ဂတိ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ တေတိ သဗ္ဗေပိ သင်္ခတဓမ္မာ။ ဝိနာသန္တိ ဝိဘဝံ။ သုစိရမ္ပီတိ အသီတိဝဿာဒိကာလမ္ပိ။ နိဗ္ဗာနံ အရဟတော ဂတီတိ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗပဒံ။ ‘‘ခီဏာသဝဿာ’’တိ ဣမိနာ အရဟတောတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတူ’’တိ ဣမိနာ ‘‘နိဗ္ဗာန’’န္တိ ပဒဿ ဣဓ အဓိပ္ပေတနိဗ္ဗာနံ ဒဿေတိ။ ဂါထာယ တေ တေ အတ္ထာ သံဂဟေတွာ ဂဏိယန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂါထာသင်္ဂဏိကံ။

ဣတိ ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

အဓိကရဏဘေဒံ

ဥက္ကောဋနဘေဒါဒိဝဏ္ဏနာ

၃၄၀။ အဓိကရဏဘေဒေ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဒဿေတုံ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဒွေ သမထေတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ သမထာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သမ္မုခါဝိနယဉ္စ ယေဘုယျသိကဉ္စာ’’တိ။ ‘‘ပဋိသေဓေတီ’’တိ ဣမိနာ ဥက္ကောဋေတီတိ ဧတ္ထ ကုဋဓာတုယာ ဆေဒနတ္ထံ အတ္ထတော ဒဿေတိ။ ဆေဒနံ နာမ အတ္ထတော သမထပဋိသေဓနန္တိ အတ္ထော။

၃၄၁။ ဒွါဒသသု ဥက္ကောဋေသူတိ နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ။ အကတံ ကမ္မန္တိအာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘ဒုက္ကဋံ ကမ္မံ, ပုန ကာတဗ္ဗံ ကမ္မ’’န္တိ ဒွေ ဥက္ကောဋာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ။ အနိဟတံ ကမ္မန္တိအာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘ဒုန္နိဟတံ, ပုန နိဟနိတဗ္ဗ’’န္တိ ဒွေ ဥက္ကောဋာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ။ အဝိနိစ္ဆိတန္တိအာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘ဒုဝိနိစ္ဆိတံ, ပုန ဝိနိစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ ဒွေ ဥက္ကောဋာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ။ အဝူပသန္တန္တိအာဒယောတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘ဒုဝူပသန္တံ, ပုန ဝူပသမေတဗ္ဗ’’န္တိ ဒွေ ဥက္ကောဋာ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ။ အပိစာတိ သာမညတော ပန။

တတ္ထ ဇာတကန္တိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယသ္မိံဝိဟာရေ’’တိ။ ယသ္မိံဝိဟာရေ ဥပ္ပန္နံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အညမညဿ အတ္တေသု, အတ္တာနံ ဝါ ပဋိပက္ခံ အတ္ထယန္တိ ဣစ္ဆန္တီတိ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ။ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယေနေဝါတိ ပါဠိယံ အာဂတေဟိ သမထေဟိ မုတ္တကေန ဓမ္မဒေသနာမတ္တဝိနိစ္ဆယေနေဝ။ ဣဒန္တိ အဓိကရဏံ။ ယေနာပိ ဝိနိစ္ဆယေနာတိ ပါဠိမုတ္တကေန ယေနာပိ ဝိနိစ္ဆယေန။

အညောတိ နေဝါသိကေဟိ အညော ဝိနယဓရော ပုစ္ဆတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေဟိ စာတိ နေဝါသိကေဟိ စ။

ဧတဿာတိ ဝိနယဓရဿ။ အယန္တိ ဝိနယဓရော။ တတ္ထာတိ တံ ဂါမံ။ အညမညံ ဝါ သညာပေန္တီတိ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ အညမညံ ဝါ သညာပေန္တိ။ တေ ဘိက္ခူတိ တေ အတ္တပစ္စတ္ထိကာ ဘိက္ခူ။ နိဇ္ဈာပေန္တီတိ သညာပေန္တိ။ ဥက္ကောဋေတိ ယောတိ ယော ဥက္ကောဋေတိ။ ဧတေတိ အတ္တပစ္စတ္ထိကေ ဘိက္ခူ, ဒိသွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ဂါမံ။ တတ္ထေဝါတိ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧဝ။

တတ္ထေဝါတိ ဂါမမေဝ။ တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ။ တတ္ထ ဂတန္တိ တံ ဂါမံ ဂတံ။

‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယမေဝ အတိဒိသတိ။

သံဃေန…ပေ… အဓိကရဏေ ဝဒန္တောပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယံ ပနေတံ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ နာမ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဧတန္တိ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနံ။ ဝဒန္တောပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ တိဏဝတ္ထာရကံ ဥက္ကောဋေန္တောယေဝ ဥက္ကောဋေတိ နာမ, အထ ခေါ ဝဒန္တောပီတိ ဒဿေတိ။

ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆန္တောတိအာဒီသု အဂတိဂမနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယဓရော ဟုတွာ’’တိအာဒိ။ အတ္ထာယ ဥက္ကောဋေန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ အနတ္ထံ စရန္တဿ။ မန္ဒော ပန ဥက္ကောဋေတိ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကော ဗလဝနိဿိတော စ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂဟနမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိန္တိ ဂဟနသဒိသံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဝနသဒိသံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိန္တိ အတ္ထော။ ဗလဝန္တေ စာတိ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ သဗ္ဗကမ္မေသု ယောဇေတဗ္ဗော။ နိဿိတတ္တာတိ ဧကဿ နိဿိတတ္တာ။ ဗလဝနိဿိတော စာတိ ဧတ္ထာပိ စ သဒ္ဒေါ သဗ္ဗကတ္တူသု ယောဇေတဗ္ဗော။ တဿာတိ ဝိသမာဒိနိဿိတဿ။

သောတိ သာမဏေရော။ မင်္ကုဘူတာတ္ထာတိ မင်္ကူ ဟုတွာ ဘူတာ, မင်္ကုံ ဝါ ပတ္တာ အတ္ထ ဘဝထာတိ အတ္ထော။ တေတိ ပရာဇယဘိက္ခူ။ တဿာတိ သာမဏေရဿ။ သောတိ သာမဏေရော။ တေတိ ပရာဇယဘိက္ခူ။ တန္တိ သာမဏေရံ။ သောတိ ဒဟရော။ တတောတိ သန္နိပါတကာရဏာ။ ဟိယျောတိ အနန္တရာတီတာဟေ။ ဣတီတိ ဧဝံ ဝဒေတိ။ သောတိ ဒဟရော။ ဣဒံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဂစ္ဆာတိ ဂစ္ဆာဟိ။ ဣတီတိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။

သံဃေန သဒ္ဓိံ အဓိကရဏံ ဝိနိစ္ဆိနိတွာ ပရိဝေဏဂတံ ဧကံ ဘိက္ခုန္တိ ယောဇနာ။ ကိဿာတိ ကေန ကာရဏေန။ ဧဝံ ဣမိနာကာရေန ဝိနိစ္ဆိတဗ္ဗံ နနူတိ ယောဇနာ။ သောတိ ဝိနိစ္ဆယကာရကော ဘိက္ခု။ ဆန္ဒဒါယကော သုဝိညေယျောယေဝ။

အဓိကရဏနိဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၄၂။ ကိံနိဒါနန္တိအာဒီသု ဆသု ပဒေသု သမာသဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကိံနိဒါနမဿာ’’တိအာဒိ။ အဿာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ။ ‘‘ကိံနိဒါန’’န္တိ ပဒါနံ သတိပိ သမာသဘာဝေ ဗျဉ္ဇနန္တပကတိကတ္တာ ‘‘ကိ’’န္တိ နိဂ္ဂဟိတန္တဘာဝေန ဥစ္စာရဏံ ကာတဗ္ဗံ။ သဗ္ဗာနေတာနီတိ သဗ္ဗာနိ နိဒါနန္တိအာဒီနိ ဧတာနိ ပဒါနိ။ ဝေဝစနာနီတိ ဧကသ္မိံယေဝ ‘‘ကာရဏ’’န္တိ အတ္ထေ ဝိဝိဓာနိ ဝစနာနိ ဝိဝစနာနိ, တာနိယေဝ ဝေဝစနာနိ။ အထ ဝါ ဝိဝိဓံ ဝစနမေတဿတ္ထဿာတိ ဝိဝစနံ, ကာရဏသင်္ခါတော အတ္ထော, အဘိဓေယျအဘိဓာနဘာဝေန သမ္ဗန္ဓတ္တာ ဝိဝစနဿ ဧတာနိ ဝေဝစနာနိ, ပဒါနိ။

‘‘အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထုသင်္ခါတော’’တိ ဣမိနာ ဝိဝါဒသရူပံ ဒဿေတိ။ ဝိဝါဒန္တိ အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထုသင်္ခါတံ ဝိဝါဒံ။ ဧတန္တိ ‘‘ဝိဝါဒ- နိဒါန’’န္တိ ဧတံ ဝစနံ။ အဿာတိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ။ ဣဒမ္ပီတိ ‘‘အနုဝါဒနိဒါန’’န္တိ ဝစနမ္ပိ။ အဿာတိ အာပတ္တာဓိကရဏဿ။ ဧတန္တိ ‘‘အာပတ္တိနိဒါန’’န္တိ ဝစနံ။ ကိစ္စမေဝ ဗျဉ္ဇနဝဍ္ဎနဝသေန ကိစ္စယန္တိ ဝုတ္တံ။ အဿာတိ ကိစ္စာဓိကရဏဿ။ သမနုဘာသနာဒီနံ ဥပ္ပဇ္ဇနကကိစ္စာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတန္တိ ‘‘ကိစ္စယနိဒါန’’န္တိ ဝစနံ။ ဧကပဒယောဇနာတိ ဧကေန ‘‘နိဒါန’’န္တိ ပဒေန ယောဇနာ။ သဗ္ဗပဒါနီတိ သဗ္ဗာနိ သမုဒယာဒီနိ ပဒါနိ။

နဝန္နန္တိ ဇာတိဝသေန ဆန္နံ ဟေတူနံ နဝသု အန္တောဂဓတ္တာ တိကဝသေနေတံ ဝုတ္တံ။ ဗျဉ္ဇနမတ္တန္တိ ဟေတုပစ္စယဝသေန ဗျဉ္ဇနမေဝ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတ္ထာတိ တတိယပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေ။

၃၄၃။ ဒွါဒသ မူလာနီတိ ဧတ္ထ ဒွါဒသန္နံ မူလာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကောဓဥပနာဟယုဂဠကာဒီနီ’’တိအာဒိ။ ဧတ္ထ (ဝိဘ။ ၈၃၃, ၉၄၄) အာဒိသဒ္ဒေန မက္ခပဠာသယုဂဠ ဣဿာမစ္ဆရိယယုဂဠ မာယာသာဌေယျယုဂဠ ပါပိစ္ဆမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယုဂဠ သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသိအာဓာနဂ္ဂါဟိဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂိယုဂဠဝသေန ပဉ္စ ယုဂဠာနိ သင်္ဂဏှာတိ။ အဇ္ဈတ္တသန္တာနပ္ပဝတ္တာနီတိ နိယကဇ္ဈတ္တသန္တာနေ ပဝတ္တာနိ။

အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထူနံ သမုဋ္ဌာနဘာဝံ နိဗ္ဗစနေန ပကာသေန္တော အာဟ ‘‘တံ ဟီ’’တိအာဒိ။ တန္တိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ, သမုဋ္ဌာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထ စ ‘‘ဧတေသူ’’တိ ဣမိနာ အဓိကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဧတေဟီ’’တိ ဣမိနာ ကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ။ တေနာတိ ကာရဏေန။ အဿာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ။ ဧတာနီတိ အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထူနိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသံ အဓိကရဏာနံ သဗ္ဗေသု သမုဋ္ဌာနေသု။

၃၄၄။ ဧကေန အဓိကရဏေန ကိစ္စာဓိကရဏေနာတိ ဣဒံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတာနီတိ အဓိကရဏာနိ။ ဧကံသတောတိ ဧကံသေန, ဧကကောဋ္ဌာသေနာတိ အတ္ထော။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။

သာဝသေသာပတ္တိ သမ္မတိ ဝိယ အနဝသေသာပတ္တိ န သမ္မတီတိ ယောဇနာ။ ကသ္မာ န သမ္မတီတိ အာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ သာတိ အနဝသေသာ အာပတ္တိ။ တတောတိ အနဝသေသာပတ္တိတော။ ဧတ္ထ စ ‘‘န သက္ကာ ဒေသေတု’’န္တိ ဣမိနာ ဒေသနာဂါမိနိယာ အဘာဝံ ဒီပေတိ။ ‘‘န သက္ကာ…ပေ… ပတိဋ္ဌာတု’’န္တိ ဣမိနာ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိယာ အဘာဝံ ဒီပေတိ။

၃၄၉။ တတောတိ နယတော။ ယတ္ထ သတိဝိနယောတိအာဒိကာ ဆ ယမကပုစ္ဆာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တာသန္တိ ပုစ္ဆာနံ။ ပကာသိတောတိ ပါကဋော။

၃၅၁။ ဒွိန္နမ္ပိ သမထာနန္တိ သမ္မုခါဝိနယသတိဝိနယဝသေန ဒွိန္နမ္ပိ သမထာနံ။ ယသ္မာတိ ယေန ကာရဏေန န သက္ကာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပတ္တဝဋ္ဋီနံ နာနာကရဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသန္တိ သမ္မုခါဝိနယသတိဝိနယာနံ နာနာကရဏန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ယသ္မာ ကဒလိက္ခန္ဓေ ပတ္တဝဋ္ဋီနံ နာနာကရဏံ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇိတွာ ဒဿေတုံ န သက္ကာ ဝိယ တေသံ နာနာကရဏံ ဝိနိဗ္ဘုဇ္ဇိတွာ ဒဿေတုံ န သက္ကာတိ။ တေနာတိ ကာရဏေန။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဝိဿဇ္ဇနေသု။

သတ္တသမထနိဒါနဝဏ္ဏနာ

၃၅၂။ အဿာတိ သမ္မုခါဝိနယဿ။ တတ္ထာတိ ‘‘နိဒါနနိဒါနော’’တိ ပါဌေ။ ဣဒန္တိ သမ္မုခါစတုက္ကံ။ လဒ္ဓုပဝါဒေါတိ လဒ္ဓေါ ပရေသံ ဥပဝါဒေါ ယေနာတိ လဒ္ဓုပဝါဒေါ, ခီဏာသဝေါ။ ယဿ စာတိ ယဿ စ သန္တိကေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဘိန္နန္တိ ဒေသကပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ဒွိန္နံ။

၃၅၃။ နနု ပုစ္ဆာယံ ‘‘သတ္တန္နံ သမထာန’’န္တိ ဝုတ္တံ, ကသ္မာ ပန ဝိဿဇ္ဇနာယံ သမ္မုခါဝိနယဿ သမုဋ္ဌာနံ န ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာပီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော, ပနသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော။ တထာ ဝုတ္တမ္ပီတိ ယောဇနာ။ ကမ္မသင်္ဂဟာဘာဝေနာတိ ကမ္မေ သင်္ဂဟဿ အဘာဝေန။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ‘‘ကမ္မဿ ကိရိယာ’’တိအာဒိပါဌေ။ ကမ္မံ ကရီယတိ ဣမာယာတိ ကိရိယာ, ဉတ္တိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ကမ္မဿ ကိရိယာတိ ဉတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ။ ကရိယတေ ဌပိယတေ ကရဏံ။ သယံ ဥပဂမိယတေ ဥပဂမနံ။ အဇ္ဈေသနေန ပရံ ဥပဂမာပိယတေ အဇ္ဈုပဂမနံ။ အဓိဝါသိယတေ အဓိဝါသနာ။ အပ္ပဋိက္ကောသိယတေ အပဋိက္ကောသနာ။ ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကရဏန္တိ တဿာယေဝါ’’တိအာဒိ။ ဧတန္တိ ကမ္မံ။ မေတိ မယှံ။ ခမုဓာတုပယောဂေ သမ္ပဒါနတ္ထေ သမ္ပဒါနဝစနံ။ အထ ဝါ မေတိ မယာ။ ကတွတ္ထေ ကရဏဝစနံ, သာမိဝစနံ ဝါ။ ခမတီတိ ကတ္တုရူပသဒိသံ ကမ္မရူပံ။ ရူပဉှိ ကတ္တုရူပသဒိသံ ကမ္မရူပံ ‘‘ခမတိ သံဃဿာ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ။ ၁၂၇) ဝိယ။ ကမ္မရူပသဒိသံ ကတ္တုရူပံ ‘‘ဥပါသကော သီလံ သမာဒိယတီ’’တိအာဒီသု (ပဋ္ဌာ။ ၁။၁။၄၂၃) ဝိယ။ ဧတ္ထ ကမ္မတ္ထေ ပဝတ္တော ယပစ္စယော လောပေါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

သတ္တသမထနာနာတ္ထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၅၄။ မာတာပုတ္တာဒီနံ အယံ ဝိဝါဒေါတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝိရုဒ္ဓဝါဒတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ဝဒနံ ဝါဒေါ, ဝိရုဒ္ဓေါ ဝါဒေါ ဝိဝါဒေါတိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ။ အဓိကရဏီယတာယာတိ ဝူပသမိတတာယ။ ဣမိနာ အဓိကရိယတိ သမထေဟိ ဝူပသမိယတီတိ အဓိကရဏန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အဓိကရဏဘေဒေသု။

ဣတိ အဓိကရဏဘေဒဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကံ

စောဒနာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၅၉။ ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိယံ စောဒနာ နာမ ကိံ ဒဿေတွာ စောဒနာတိ အာဟ ‘‘ဝတ္ထုဉ္စ အာပတ္တိဉ္စ ဒဿေတွာ စောဒနာ’’တိ။ ဒေါသံ သရာပေတီတိ ဒေါသသာရဏာ။ သံဃသန္နိပါတောတိ သံဃဿ သန္နိပတနံ။ ဣမိနာ သံဃောတိ ဧတ္ထ ဥတ္တရပဒလောပံ ဒဿေတိ။ မတိကမ္မန္တိ ဧတ္ထ မတိသဒ္ဒေါ ဣစ္ဆတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝုစ္စတိ မန္တဂ္ဂဟဏ’’န္တိ။ တန္တိ မတိကမ္မံ။

‘‘တေန စုဒိတကပုဂ္ဂလေနာ’’တိ ပဒံ ‘‘သာရဏတ္ထာယာ’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ။ တဿ ပုဂ္ဂလဿာတိ တဿ စုဒိတကဿ ပုဂ္ဂလဿ, ဣမိနာ ‘‘နိဂ္ဂဟတ္ထာယာ’’တိ ပဒဿ ကမ္မံ ဒဿေတိ။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ အဓိကရဏဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာနေ။ ပရိဂ္ဂဟဏတ္ထာယာတိ ပရိ ဝီမံသိတွာ ဂဟဏတ္ထာယ။ ဓမ္မာ- ဓမ္မန္တိ ဘူတာဘူတံ။ ‘‘ဝိနိစ္ဆယသန္နိဋ္ဌာပနတ္ထ’’န္တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ။

မာ ခေါ ပဋိဃန္တိ ဧတ္ထ ပဋိဃသဒ္ဒေါ ကောပပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ကောပံ မာ ဇနယီ’’တိ။ ‘‘စုဒိတကေ ဝါ စောဒကေ ဝါ’’တိ ဣမိနာ ‘‘သံဃေ’’တိ အာဓာရံ ပဋိက္ခိပတိ။ သစေ အနုဝိဇ္ဇကော တုဝန္တိ ဧတ္ထ အနုဝိဇ္ဇကသဒ္ဒေါ ဝိနယဓရပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဝိနယဓရော’’တိ။ ဝိနယဓရော ဟိ ယသ္မာ စောဒကစုဒိတကာနံ ဝစနံ အနုမိနိတွာ ဝတ္ထုအာပတ္တာဒိဝသေန ဝိဒတိ, တသ္မာ အနုဝိဇ္ဇကောတိ ဝုစ္စတိ။

ဝိရုဒ္ဓံ ဂါဟံ သံဝတ္တေတီတိ ဝိဂ္ဂါဟိကံ။ ‘‘န တွ’’န္တိအာဒိနာ ဏိကပစ္စယဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ ယာယာတိ ကထာယ။ သုတ္တာဒီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုတ္တံ နာမာ’’တိအာဒိ။

အနုယုဉ္ဇနဝတ္တန္တိ အနုယုဉ္ဇနဿ, အနုယုဉ္ဇနေ ဝါ ဝတ္တံ။ ကုသလေန ဗုဒ္ဓိမတာတိ ဧတ္ထ ကုသလသဒ္ဒေါ ဆေကပရိယာယော, ဗုဒ္ဓိမန္တုသဒ္ဒေါ ပဏ္ဍိတပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဆေကေန ပဏ္ဍိတေနာ’’တိ။ ‘‘ဉာဏပါရမိပ္ပတ္တေနာ’’တိ ဣမိနာ ဗုဒ္ဓိမတာတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ဉာဏသာမညံ, အထ ခေါ သဗ္ဗညုတညာဏန္တိ ဒဿေတိ။ အယန္တိ ဧသော ယထာဝုတ္တော အတ္ထော။ အယံ ပနာတိ ဧသော ဝက္ခမာနော ပန။ ဧတ္ထာတိ ဣမာသု ဂါထာသု။ သစေ တွံ အနုဝိဇ္ဇကော ဟောသီတိ ယောဇနာ။ ယံ ပန အနုယောဂဝတ္တံ ကတံ သုပညတ္တံ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ အနုလောမန္တိ ယောဇနာ။ တန္တိ အနုယောဂဝတ္တံ။ ဣတီတိ အယံ သာဓိပ္ပါယသင်္ခေပဝဏ္ဏနာ။ အတ္တနောတိ အနုဝိဇ္ဇကဿ။ သမ္ပရာယေတိ ပရလောကေ။ ယောတိ အနုဝိဇ္ဇကော။ တန္တိ အနုယောဂဝတ္တံ။ ဂတိန္တိ သုဂတိံ။ ဟိတန္တိ စောဒကစုဒိတကာနံ ဟိတံ။ ဂဝေသန္တောတိ ဉာဏေန ဧသန္တော။ ဣမိနာ ဟိတံ ဧသန္တောတိ ဟိတေသီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ မေတ္တဉ္စာတိ အပ္ပနာပတ္တံ မေတ္တဉ္စ။ မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂဉ္စာတိ အပ္ပနာမေတ္တာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တံ ပရိကမ္မဥပစာရမေတ္တဉ္စ။ တဝ ဘာရေ သံဃေန ကတေ ဧဝါတိ ယောဇနာ။

ယောတိ အနုဝိဇ္ဇကော။ ဧတေသန္တိ စောဒကစုဒိတကာနံ။ ‘‘ဘာသိတ’’န္တိ ဣမိနာ ဝေါဟာရသဒ္ဒေါ ဘာသိတပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ တန္တိ သဟသာ ဝေါဟာရံ။

အနုသန္ဓိတန္တိ ဧတ္ထ ဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ကထာနုသန္ဓိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ ကထာယ အနုရူပံ သန္ဒဟနံ ကထာနုသန္ဓိ။ ပဋိညာနုသန္ဓိတေနာတိ ဧတ္ထ ပဋိညာသဒ္ဒအနုသန္ဓိသဒ္ဒါနံ တုလျာဓိကရဏတော အညံ ဘိန္နာဓိကရဏံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အထဝါ’’တိအာဒိ။ လဇ္ဇိံ ပုဂ္ဂလန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ဂါထာယံ။ ဝတ္တာနုသန္ဓိနာတိ အာစာရသင်္ခါတေန ဝတ္တေန အနုသန္ဓိနာ အဿ အလဇ္ဇီဿ ဝတ္တေန သဒ္ဓိံ ယာ ပဋိညာ သန္ဓိယတီတိ ယောဇနာ။

ဇာနန္တော အာပဇ္ဇတီတိ ဇာနန္တော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ။ ဣမိနာ သဉ္စိစ္စာတိ ပဒဿ သဉ္စေတေတွာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝီတိက္ကမစေတနာယ သဒ္ဓိံ စေတေတွာတိ အတ္ထော။ ‘‘န ဒေသေတိ န ဝုဋ္ဌာတီ’’တိ ဣမိနာ ပရိဂူဟတီတိ ဧတ္ထ ပရိဂူဟနံ နာမ အတ္ထတော န ဒေသနံ န ဝုဋ္ဌာနန္တိ ဒဿေတိ။

ယန္တိ ‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနံ။ တုမှေဟီတိ ပရိဟာရကာရကေဟိ။ သစ္စန္တိ တထံ အဝိတထံ။ အဟမ္ပီတိ စောဒကောပိ။ ပိသဒ္ဒေန ပရိဟာရကံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ နန္တိ ‘‘သဉ္စိစ္စာ’’တိအာဒိဝစနံ။ တန္တိ တုဝံ, တွံ ဝါ။

ပုဗ္ဗာပရန္တိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗေ ကထေတဗ္ဗံ ပုဗ္ဗံ, အပရမှိ ကထေတဗ္ဗံ အပရံ, ပုဗ္ဗဉ္စ အပရဉ္စ ပုဗ္ဗာပရန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုရေ’’တိအာဒိ။ ‘‘တသ္မိံ ပုဗ္ဗာပရေ’’တိ ဣမိနာ ပါဠိယံ ပုဗ္ဗပရဿာတိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ သာမိဝစနန္တိ ဒဿေတိ။

ဒွီဟီတိ ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသဝသေန ဒွီဟိ။ ပဉ္စဟီတိ ထုလ္လစ္စယာဒိဝသေန ပဉ္စဟိ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာတိ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ (ဓ။ သ။ ၁၂၂၁) ဒသဝတ္ထုကာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ။ အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိယာတိ ‘‘သဿတော လောကော’’တိအာဒိနာ (ဒီ။ နိ။ ၁။၃၁၊ မ။ နိ။ ၁။၂၆၉) ဒသဝတ္ထုကာယ အန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိယာ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကေသု။

ဣတိ ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

စောဒနာကဏ္ဍံ

အနုဝိဇ္ဇကကိစ္စဝဏ္ဏနာ

၃၆၀-၁။ ဣဒါနိ အာရဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကော ဘိက္ခု ဧကေန မာတုဂါမေနာတိ ယောဇနာ။ သောတိ ပဿန္တော ဘိက္ခု။ တန္တိ နိက္ခမန္တံ ပဝိသန္တံ ဝါ ဘိက္ခုံ။ ဣတရောတိ စုဒိတကော။ တဿာတိ စောဒကဿ။ န ဥပေတီတိ န ဥပဂစ္ဆတိ။ န ပဋိဇာနာတီတိ န ပဋိဿဝံ ကရောတိ။ ဧတ္ထာတိ မာတုဂါမေန နိက္ခမန္တပဝိသန္တဋ္ဌာနေ။ ယန္တိ ကမ္မံ။ တေနာတိ စောဒကေန။ တဿာတိ စောဒကဿ ဝစနေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣတရောတိ စုဒိတကော။ အသုဒ္ဓပရိသင်္ကိတောတိ အသုဒ္ဓါယ အဋ္ဌာနေ ဥပ္ပန္နာယ ပရိသင်္ကာယ ပရိသင်္ကိတော။ တဒတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘အမူလကပရိသင်္ကိတော’’တိ ဣမိနာ။ တဿ ပုဂ္ဂလဿာတိ စုဒိတကဿ ပဋိညာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု အနုဝိဇ္ဇကကိစ္စေသု။

ဣတိ အနုဝိဇ္ဇကကိစ္စဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

စောဒကပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာ

၃၆၂-၃။ သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စာတိ ပဓာနံ သမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ။ ‘‘ယ’’န္တိအာဒိနာ သစ္စေ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ။ ယန္တိ ကမ္မံ။ ‘‘န စာ’’တိအာဒိနာ အကုပ္ပေ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ။ ဩတိဏ္ဏဉ္စာတိ ဝိနိစ္ဆယံ ဩတိဏ္ဏဉ္စ။ ‘‘ဝစန’’န္တိ ဣမိနာ ဩတိဏ္ဏာနောတိဏ္ဏသရူပံ ဒဿေတိ။ တတြာတိ ပုရိမဝစနာပေက္ခံ။ ‘‘ဩတိဏ္ဏာနောတိဏ္ဏံ ဇာနိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနေတိ ဟိ အတ္ထော။ စောဒကဿ ပမာဏန္တိ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝါ ‘‘အဓမ္မော’’တိ ဝါ ‘‘ဗာလော’’တိ ဝါ ‘‘ပဏ္ဍိတော’’တိ ဝါ စောဒကဿ ပမာဏံ။ စုဒိတကဿ ပမာဏန္တိ ဓမ္မစုဒိတကော နု ခေါ, နောတိ စုဒိတကဿ ပမာဏံ။ အနုဝိဇ္ဇကဿ ပမာဏန္တိ သက္ကာ နု ခေါ ဝိနိစ္ဆိတုံ, နောတိ အနုဝိဇ္ဇကဿ ပမာဏံ။ အနုဝိဇ္ဇကော ဝတ္တဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေန ဓမ္မေနာတိအာဒီသု ဓမ္မာဒီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဓမ္မောတိ ဘူတံ ဝတ္ထူ’’တိအာဒိ။ ဧတေန ဓမ္မေန စ ဧတေန ဝိနယေန စ ဧတေန သတ္ထုသာသနေန စာတိ ယောဇနာ။ တသ္မာ အနုဝိဇ္ဇကေန ဝူပသမေတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ အနုဝိဇ္ဇကဿ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ။

အဝညန္တိ အဝဇာနနံ။ ဣမေတိ ထေရာ။ ‘‘ခတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ အတ္တနာဝ အတ္တာ ခညတီတိ ခတောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဥပဟနိယန္တီတိ ဥပဟတာနိ, ဥပဟတာနိ ဣန္ဒြိယာနိ အနေနာတိ ဥပဟတိန္ဒြိယော။ ‘‘ပညာယ အဘာဝတော’’တိ ဣမိနာ ဒုမ္မေဓောတိ ဧတ္ထ ဒုသဒ္ဒေါ အဘာဝတ္ထော, မေဓာသဒ္ဒေါ ပညာပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ နတ္ထိ မေဓာ ဧတဿာတိ ဒုမ္မေဓောတိ နိဗ္ဗစနံ ကာတဗ္ဗံ။ ခတော…ပေ… ဒုမ္မေဓော သော အနုဝိဇ္ဇကော ဥပဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ဥပဂစ္ဆတိ, တသ္မာ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ပါဌဿ, ဂါထာယ ဝါ။ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စုဒိတကစောဒကေသု ဟီ’’တိအာဒိ။ ဥဘောပေတေတိ ဥဘောပိ ဧတေ အာမိသပုဂ္ဂလနိဿယေ။ ဓမ္မောတိ သာသနဓမ္မော။ ဣတီတိ အယမတ္ထော။

ဥပကဏ္ဏကံ ဇပ္ပတီတိ ဧတ္ထ ကဏ္ဏဿ သမီပံ ဥပကဏ္ဏံ, တဒေဝ ဥပကဏ္ဏကန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝံ ကထေဟီ’’တိအာဒိ။ ‘‘ကဏ္ဏမူလေ’’တိ ဣမိနာ ဥပကဏ္ဏကန္တိ ဧတ္ထ ဥပသဒ္ဒဿ သမီပတ္ထံ ဒဿေတိ။ မန္တေတီတိ ကထေတိ။ ဣမိနာ ဇပ္ပဓာတုယာ ကထနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဇိမှံ ပေက္ခတီတိ ဧတ္ထ ဇိမှသဒ္ဒေါ ကုဋိလဝါစကော, ကုဋိလံ နာမ အတ္ထတော ဣဓ ဒေါသောတိ အာဟ ‘‘ဒေါသမေဝါ’’တိ။

ကထာနုသန္ဓီတိ စုဒိတကအနုဝိဇ္ဇကာနံ ကထာယ အနုသန္ဓိ။ ဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓီတိ အနုဝိဇ္ဇကေန ကတဿ အာပတ္တာနာပတ္တိဝိနိစ္ဆယဿ အနုသန္ဓိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ စောဒနာကဏ္ဍေ။

ဣတိ စောဒနာကဏ္ဍဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

စူဠသင်္ဂါမံ

အနုဝိဇ္ဇကဿ ပဋိပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၆၅။ စူဠသင်္ဂါမေ သမာဂမနံ သင်္ဂါမော, သမာဂမေန္တိ သန္နိပတန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝါ သင်္ဂါမောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သင်္ဂါမော ဝုစ္စတိ…ပေ… သံဃသန္နိပါတော’’တိ။ သန္နိပတနံ သန္နိပါတော, သန္နိ- ပတန္တိ ဧတ္ထ ဒေသေတိ ဝါ သန္နိပါတော, သံဃဿ သန္နိပါတော သံဃသန္နိပါတော။ သင်္ဂါမ ယုဒ္ဓေတိ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၈ မကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ယုဒ္ဓံ နာမ အတ္ထတော အဓိကရဏဝိနိစ္ဆယောတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ တဒတ္ထံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘တတြ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတြာတိ တသ္မိံ သင်္ဂါမေ, သမောသရန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အတ္တပစ္စတ္ထိကာတိ အတ္တနော ပဋိပက္ခံ အတ္ထယန္တိ။ ဥဒ္ဓမ္မန္တိ ဓမ္မတော ဝိယောဂံ။ ဒီပေန္တာ ဟုတွာတိ ယောဇနာ။ ကေ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဝိယာ’’တိ။ သော ဘိက္ခု ပဝတ္တေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ လဒ္ဓိန္တိ ဥဒ္ဓမ္မာဒိဝါဒံ။ တတ္ထာတိ သင်္ဂါမေ။ အဝစရတီတိ ဩဂါဟေတွာ စာရေတိ ပဝတ္တေတိ။ တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဝိနိစ္ဆယံ ပဝတ္တေတီ’’တိ။ ဧတ္ထ ‘‘အဇ္ဈောဂါဟေတွာ’’တိ ဣမိနာ အဝတျူပသဂ္ဂဿ ဩဂါဟတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဝိနိစ္ဆယံ ပဝတ္တေတီ’’တိ ဣမိနာ စရဓာတုဿ ကာရိတန္တောဂဓတ္တာ သဟကာရိတကမ္မေန ပဝတ္တနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဣမိနာ သင်္ဂါမေ အဝစရတီတိ သင်္ဂါမာဝစရောတိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ။ ကော ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ယသတ္ထေရော ဝိယာ’’တိ။ မာနဒ္ဓဇန္တိ ကေတုကမျတာပစ္စုပဋ္ဌာနမာနသင်္ခါတံ ဓဇံ။ ရဇောဟရဏသမေနာတိ ဧတ္ထ ရဇံ ဟရတိ အပနေတိ အနေနာတိ ရဇောဟရဏံ, ပါဒပုဉ္ဇနံ, တေန သမေနာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပါဒပုဉ္ဇနသမေနာ’’တိ။ ပါဒံ ပုဉ္ဇတိ သောဓေတိ အနေနာတိ ပါဒပုဉ္ဇနံ, တေန သမော ပါဒပုဉ္ဇနသမော, တေန။ သမာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ။ ရဇောဟရဏဿ နေဝ ရာဂေါ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယထာပတိရူပန္တိ ပတိရူပဿ အနုလောမံ, ပတိရူပါနတိက္ကန္တန္တိ အတ္ထော။ အကထေန္တေန နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သာမံ ဝါ ဓမ္မောတိ ဧတ္ထ ဓမ္မော နာမ ကောတိ အာဟ ‘‘ကပ္ပိယာကပ္ပိယနိဿိတာ ဝါ’’တိအာဒိ။ ရူပါရူပပရိစ္ဆေဒေါ စ သမထာစာရော စ ဝိပဿာနာစာရော စ ဌာနဝတ္တဉ္စ နိသဇ္ဇဝတ္တဉ္စ, အာဒိသဒ္ဒေန စင်္ကမဝတ္တာဒီနိ သင်္ဂဏှာတိ။ စုဒ္ဒသမဟာဝတ္တာဒီနံ ‘‘ကပ္ပိယာကပ္ပိယနိဿိတာ’’တိ ပဒေန ဂဟိတတ္တာ ဝတ္တသဒ္ဒေန ဌာနဝတ္တာဒီနိ ဧဝ ဂဟေတဗ္ဗာနိ, အာဒိသဒ္ဒေန စင်္ကမဝတ္တာဒီနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ ပရော ဝါ အဇ္ဈေသိတဗ္ဗောတိ ယောဝါ သော ဝါ ကောစိ အဇ္ဈေသိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ယော’’တိအာဒိ။ ဣမိနာ န ယော ဝါ သော ဝါ ကောစိ အဇ္ဈေသိတဗ္ဗော, သမတ္ထောယေဝ ပန အဇ္ဈေသိတဗ္ဗောတိ ဝါ ဒဿေတိ။ ‘‘အာဝုသော’’တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗာကာရံ ဒဿေတိ။ အရိယော ဝါ တုဏှီဘာဝေါတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ကထေတုံ အသမတ္ထဝသေန တုဏှီဘာဝေါ, ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန ပနာတိ အာဟ ‘‘ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဝသေန တုဏှီဘာဝေါ’’တိ။ အရိယာနံ ဧသော အရိယော, တုဏှီဘာဝေါ။ ‘‘နာဝဇာနိတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ နာတိမညိတဗ္ဗောတိ ပဒဿ အတိက္ကမ္မ န မညိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။

ဥပဇ္ဈာယောတိ စောဒကစုဒိတကာနံ ဥပဇ္ဈာယော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘န အာစရိယော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော’’တိအာဒိပဒေသု။ ကုလမေဝ ဇာတိနာမဂေါတ္တဝသေန အယန္တိ အပဒိသိယတီတိ ကုလပဒေသော။ အတြဿာတိ ဧတ္ထ အတြ အဿာတိ ပဒစ္ဆေဒံ ကတွာ အတြသဒ္ဒေါ ပုဂ္ဂလဝိသယော, အဿသဒ္ဒေါ အာချာတိကောတိ အာဟ ‘‘အတြ ပုဂ္ဂလေ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘ဘဝေယျာ’’တိ ဣမိနာ အဿသဒ္ဒဿ သဗ္ဗနာမတ္တဉ္စ ‘‘ဘဝတီ’’တိ ဝတ္တမာနိကဘာဝဉ္စ ပဋိက္ခိပတိ။ ပရိသာနုဝိဓာယကေနာတိ ပရိသာယ အနုမတံ ကရောန္တေန။ ဣမိနာ နော ပရိသကပ္ပိကေနာတိ ဧတ္ထ ကပ္ပသဒ္ဒေါ ဝိဈတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ယန္တိ ဝစနံ။ န ဟတ္ထမုဒ္ဒါတိ မုဒန္တိ ဧတာယာတိ မုဒ္ဒါ, သက္ခရမင်္ဂုလိယံ ဟတ္ထဿ မုဒ္ဒါ အဝယဝိအဝယဝဝသေန သမ္ဗန္ဓတ္တာတိ ဟတ္ထမုဒ္ဒါ။ တဿာ ဝိကာရော ‘‘ဟတ္ထမုဒ္ဒါ’’တိ ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဟတ္ထဝိကာရော’’တိ။

‘‘အတ္ထံ အနုဝိဓိယန္တေနာ’’တိ ဧတ္ထ အတ္ထန္တိ ဝိနိစ္ဆယတ္ထံ။ အနုဝိဓိယန္တေနာတိ သလ္လက္ခေန္တေန။ ဣတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနိစ္ဆယပဋိဝေဓမေဝ သလ္လက္ခေန္တေနာ’’တိ။ သန္နိပါတမဏ္ဍလေတိ သန္နိပါတာယ ပရိသာယ သမူဟေ, သန္နိပါတမဏ္ဍလဿ မဇ္ဈေတိ အတ္ထော။ န ဝီတိဟာတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝီတိဟရဏံ နာမ အတ္ထတော ဟာပနန္တိ အာဟ ‘‘န ဝိနိစ္ဆယော ဟာပေတဗ္ဗော’’တိ။ ဒုရုတ္တဝါစန္တိ စောဒကစုဒိတကာနံ ဒုရုတ္တဝါစံ။ ဟိတပရိသကိနာတိ ဧတ္ထ ဟိတံ ပရိ ဧသတီတိ ဟိတပရိသကော, ကရုဏာ စ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ စ, သော ဧတဿတ္ထီတိ ဟိတပရိသကီ, ပုဂ္ဂလော, တေန ဟိတပရိသကိနာ။ တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဟိတေသိနာ ဟိတ- ဂဝေသိနာ’’တိ။ ကရုဏာတိ အပ္ပနာပတ္တာ ကရုဏာ။ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါတိ အပ္ပနာပတ္တာယ ကရုဏာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ ပရိကမ္မဥပစာရကရုဏာ။ ပဒဒွယေပီတိ ‘‘ဟိတာနုကမ္ပိနာ ကာရုဏိကေန ဘဝိတဗ္ဗံ။ ဟိတပရိသကိနာ အသမ္ဖပ္ပလာပိနာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ပဒဒွယေပိ။ အယံ အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ‘‘အသုန္ဒရဝစန’’န္တိ ဣမိနာ အသုရုတ္တန္တိ ဧတ္ထ သုန္ဒရံ ဥတ္တံ သုရုတ္တံ, န သုရုတ္တံ အသုရုတ္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ပရိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ ပရိဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗော။

တဿာတိ အဓမ္မစောဒကဿ။ အနောသဋံ ဝတ္ထုန္တိ ဧတ္ထ ‘‘စောဒကစုဒိတကေဟိ ဝုတ္တ’’န္တိ ပဒံ အဓိကာရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ အနောသဋန္တိ ဝိနိစ္ဆယံ အနောသဋန္တိ အတ္ထော။ ကိံ ပဂ္ဂဏှိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘နနု တွ’’န္တိအာဒိ။ အနုယောဂဝတ္တန္တိ ‘‘ကာလေန ဝက္ခာမီ’’တိအာဒိနာ (စူဠဝ။ ၃၉၉၊ ပရိ။ ၃၆၂, ၄၃၇) ဝုတ္တံ, ‘‘သစ္စေ စ အကုပ္ပေ စာ’’တိ (စူဠဝ။ ၄၀၁) စ ဝုတ္တံ အနုယုဉ္ဇနဝတ္တံ။ တဉှိ ယသ္မာ အနေန ဝတ္တေန စောဒကော စုဒိတကံ, စုဒိတကော ဝါ စောဒကံ အနုယုဉ္ဇတိ, စောဒကေန စုဒိတကော, စုဒိတကေန ဝါ စောဒကော အနုယုဉ္ဇိယတိ, တသ္မာ အနုယောဂဝတ္တန္တိ ဝုစ္စတိ။ ကထာပေတွာတိ စောဒကစုဒိတကေဟေဝ ကထာပေတွာ။ တဿာတိ စောဒကဿ ဝါ စုဒိတကဿ ဝါ, သာရဇ္ဇန္တိ ဘယံ။ တေတိ တဝ။ ဝတွာပီတိ မုခေန ဝတွာပိ။ ပိသဒ္ဒေန ကာယဝိကာရံ ဒဿေတွာပီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ‘‘အနုယောဂဝတ္တ’’န္တိ ဓာတုကမ္မံ, ‘‘သော ဘိက္ခူ’’တိ ကာရိတကမ္မံ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ, တံ ကမ္မံ တဗ္ဗပစ္စယော ဝဒတိ။ အသုစိ ဝိဘာဝေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ နတ္ထိ သုစိ သီလမေတဿာတိ အသုစီတိ ဝုတ္တေ အလဇ္ဇီတိ အာဟ ‘‘အလဇ္ဇိ’’န္တိ။ ဥဇု သီလဝါ ကာယဝင်္ကာဒိရဟိတော ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ စ ကာယဝင်္ကာဒိရဟိတော ဟောတီတိ ဣမိနာ ဥဇုနော ကာရဏံ ဒဿေတိ။ ကာယဝင်္ကာဒိရဟိတတ္တာ ဥဇု ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ သောတိ ဘိက္ခု။ မဒ္ဒဝေနေဝါတိ မုဒုဘာဝေနေဝ။ ဥပစရိတဗ္ဗောတိ ကထေတဗ္ဗော။ ဣမိနာ ဥဇုမဒ္ဒဝေနာတိ ပဒဿ သမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ ပါဌသေသံ ဒဿေတိ။ ယောတိ ဘိက္ခု။ အယမေဝါတိ ဧဝသဒ္ဒေန န ဓမ္မဂရုကော, ပုဂ္ဂလဂရုကော, ဓမ္မေသု စ ပုဂ္ဂလေသု စ န မဇ္ဈတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။

၃၆၆။ တေန စ ပန အနုဝိဇ္ဇကေနာတိ ယောဇနာ။ သုတ္တာဒီသူတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဝိနယအနုလောမ ပညတ္တအနုလောမိကာနိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ သုတ္တံ သံသန္ဒနတ္ထာယ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ကေသံ သံသန္ဒနတ္ထာယာတိ အာဟ ‘‘အာပတ္တာနာပတ္တီနံ သံသန္ဒနတ္ထ’’န္တိ။ ဩပမ္မံ အတ္ထဒဿနတ္ထာယ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ ပစ္စေကဋ္ဌာယိနော အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာယိနောတိ ဧတ္ထ ပစ္စေကသ္မိံ တိဋ္ဌန္တိ သီလေနာတိ ပစ္စေကဋ္ဌာယိနော, အဝိသံဝါဒကေ တိဋ္ဌန္တိ သီလေနာတိ အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာယိနောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဿ…ပေ… ဌိတာ’’တိ။ ‘‘ဣဿရိယာဓိပစ္စဇေဋ္ဌကဋ္ဌာနေ’’တိ ဣမိနာ ပစ္စေကသရူပံ ဒဿေတိ။ တေတိ သံဃေန အနုမတာ ပုဂ္ဂလာ။

ကိမတ္ထံ ‘‘ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ။ ဣဒါနိ ဒဿေတုံ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေ မန္ဒာ မန္ဒဗုဒ္ဓိနော ဟုတွာ ဧဝံ ဝဒေယျုန္တိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ မန္ဒာ မန္ဒဗုဒ္ဓိနော ယေ ပုဂ္ဂလာ ဧဝံ ဝဒေယျုန္တိ ယောဇနာ။ သကလာပိ ဝိနယပညတ္တိ ဥပနိဿယော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမိနာ ‘‘သံဝရတ္ထာယာ’’တိအာဒီသု ‘‘အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာ’’တိပရိယောသာနေသု တေရသဝါကျေသု ‘‘ဥပနိဿယော ဟောတီ’’တိ ပါဌသေသော အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ပစ္စယော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဥပနိဿယော’’တိ ပဒဿ ဥပနိဿယပစ္စယောတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ဒွါဒသဝါကျေသု။ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစေတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ အပိစ ဝိသေသံ ဝက္ခာမီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘အဝိပ္ပဋိသာရတ္ထာယာ’’တိအာဒီသု။ တန္တိ သုခံ။ တရုဏဝိပဿနာ နာမ ကဿ အဓိဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဥဒယဗ္ဗယဉာဏဿေတမဓိဝစန’’န္တိ။ နနု ‘‘ဝိရာဂေါ’’တိ ဧတ္ထ စတုဗ္ဗိဓဿ အရိယမဂ္ဂဿ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဝိမုတ္တီ’’တိ ဧတ္ထာပိ စတုဗ္ဗိဓံ ဖလံ ဂဟေတဗ္ဗံ, ကသ္မာ ပန ‘‘ဝိမုတ္တီတိ အရဟတ္တဖလ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘စတုဗ္ဗိဓောပိ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အသင်္ခတပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ။ နတ္ထေတ္ထ ဟိ ပရိနိဗ္ဗာနေ ကောစိ ပစ္စယော, တသ္မာ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနန္တိ ဝုစ္စတိ။ တန္တိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ။ တသ္မိံအနုပ္ပတ္တေတိ တသ္မိံ ဝိမုတ္တိဉာဏ- ဒဿနေ အနုက္ကမေန ပတ္တေ။ အဝဿန္တိ ဓုဝံ ဧကန္တေနာတိ အတ္ထော။ ဧတဒတ္ထာတိ ဧသော အနုပါဒါ ပရိနိဗ္ဗာနသင်္ခါတော အတ္ထော ပယောဇနံ ဣမိဿာ ကထာယာတိ ဧတဒတ္ထာ။ ကထာတိ အတ္ထဿ ကထာ။ မန္တနာတိ ဓမ္မဿ မန္တနာ။ ဧတဒတ္ထာ ဥပနိသာတိ ဧတ္ထ ဥပနိသာသဒ္ဒေါ ပစ္စယဝါစကောတိ အာဟ ‘‘ပရံပရပစ္စယတာပီ’’တိ။ ပရံပရပစ္စယော ဟိ ယသ္မာ ဧတ္ထ ပရံပရဖလံ ဥပဂန္တွာ နိသီဒတိ, တသ္မာ ဥပနိသာတိ ဝုစ္စတိ။ ‘‘ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာ’’တိအာဒိကာ အယံ ပရံပရပစ္စယတာပီတိ ယောဇနာ။ သောတာဝဓာနန္တိ ဩဂါဟေတွာ ဓိယတေ ဌပိယတေ အဝဓာနံ, သောတဿ အဝဓာနံ သောတာဝဓာနံ။ ဣမံ ကထန္တိ ‘‘ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာ’’တိအာဒိံ ဣမံ ကထံ။ ယံ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တမ္ပိ ဧတဒတ္ထန္တိ ယောဇနာ။ ယဒိဒံ အနုပါဒါ စိတ္တဿာတိ ဧတ္ထ ‘‘ယဒိဒ’’န္တိ နိပါတော ‘‘ဝိမောက္ခော’’တိ ပဒမပေက္ခိတွာ ယော အယန္တိ အတ္ထံ ဝဒတိ။ အနုပါဒါတိ ဧတ္ထ ‘‘သယံ အဘိညာ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ။ ၁၁) ဝိယ ယကာရလောပေါ ဟောတိ, တဿ ပဒဿ ကရဏံ ပန ‘‘စတူဟိ ဥပါဒါနေဟီ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဣတိ ဣမ မတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော အယံ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒိယိတွာ’’တိ။ ဧတ္ထ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒိယိတွာ စိတ္တဿ အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော ယော အယံ ဝိမောက္ခော အတ္ထိ, သောပိ ဧတဒတ္ထာယ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝိမောက္ခော’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အရဟတ္တဖလဉှိ ယသ္မာ ဝိရုဒ္ဓေဟိ, ဝိသေသေန ဝါ သဗ္ဗကိလေသေဟိ မုစ္စိတ္ထ, တသ္မာ ဝိမောက္ခောတိ ဝုစ္စတိ။ ‘‘အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ ဧဝါ’’တိ ဣမိနာ ဧတဒတ္ထာယာတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

၃၆၇။ ဝတ္ထုံ…ပေ… န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထာတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ တသ္မာတိ ယသ္မာ သမ္ဗန္ဓော, တသ္မာ။ ဧတ္ထာတိ ဣမာသု ဂါထာသု။ သမေန စာတိ ဧတ္ထ ‘‘သမေနာ’’တိ ပဒံ ‘‘အညာဏေနာ’’တိ အတ္ထဿ ဝါစကံ ရူဠှီပဒန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တေနေဝ ပုဗ္ဗာပရံ အဇာနနဿ သမေန အညာဏေနာ’’တိ။ ပါဠိယံ ကေန ကာရဏေန ကတာကတံ န ဇာနာတီတိ အာဟ ‘‘သမေနာ’’တိ။ သမေန ပုဗ္ဗာပရဿ အညာဏေန ကတာကတံ န ဇာနာတီတိ အတ္ထော။ ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။ ယံ ပနေတံ ဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘တတ္ထာ’’တိ စ ‘‘အာကာရအကောဝိဒေါ’’တိ စ အာဓာရာဓေယျာနမဘေဒေါ ဟောတိ, တသ္မာ အဝယဝီ အာဓာရော, အဝယဝေါ အာဓေယျောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အာကာရသဒ္ဒေါ ဣင်္ဂိတတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ကာရဏာကာရဏေ’’တိ။ ကာရဏအကာရဏသင်္ခါတေ ဣင်္ဂိတေတိ အတ္ထော။ အာကာရဿာတိ ဘုမ္မတ္ထေ သာမိဝစနံ။ အာကာရသ္မိန္တိ ဟိ အတ္ထော။

တထေဝါတိ ယထာ ဝတ္ထုအာဒီနိ န ဇာနာတိ, တထေဝ။ ဣတီတိ ဧဝံ။ ယွာယန္တိ ယော အယံ ဘိက္ခု။ ‘‘ဘယေနာ’’တိ ဣမိနာ ဘယာတိ ဧတ္ထ ကာရဏတ္ထေ နိဿက္ကဝစနန္တိ ဒဿေတိ။ ဘယာ ဘယေန ဂစ္ဆတီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော သမ္မောဟေန မောဟာ ဂစ္ဆတီတိ ဧတ္ထာပိ။ ဆန္ဒာတိ ဆန္ဒေန။ ဒေါသာတိ ဒေါသေန။ အတ္တနာ ဉာတုံ အသမတ္ထတာယ န သညတ္တိယာ ကုသလောတိ အာဟ ‘‘ပရံ သညာပေတုံ အသမတ္ထတာယာ’’တိ။ ကသ္မာ နိဇ္ဈတ္တိယာ စ အကောဝိဒေါတိ အာဟ ‘‘ကာရဏာ…ပေ… တာယာ’’တိ။ ‘‘ပရိသာယ လဒ္ဓတ္တာ’’တိ ဣမိနာ လဒ္ဓေါ ပရိသသင်္ခါတော ပက္ခော ယေနာတိ လဒ္ဓပက္ခောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ သစေ တာဒိသကော ဘိက္ခု ဟောတိ, သော ဘိက္ခု ‘‘အပဋိက္ခော’’တိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ။ ဧသေဝ နယော ဟေဋ္ဌာပိ။ ‘‘န ပဋိက္ခိတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ပဋိမုခံ န ဣက္ခိတဗ္ဗောတိ အပဋိက္ခောတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘န ဩလောကေတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ဣက္ခဓာတုယာ ဒဿနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဣတိ စူဠသင်္ဂါမဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

မဟာသင်္ဂါမံ

ဝေါဟရန္တေန ဇာနိတဗ္ဗာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၆၈-၇၄။ မဟာသင်္ဂါမေ ဧတေနေဝ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝတ္ထုသင်္ကမနာကာရံ ဒဿေတွာ အဝဇာနနပဋိဇာနနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယော ပနာ’’တိအာဒိ။ ယော ပန ဝဒတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧသေဝါတိ ဧသော ဧဝ, အဝဇာနနပဋိဇာနနဘိက္ခူတိ အတ္ထော။

၃၇၅။ နီလာဒိဝဏ္ဏာဝဏ္ဏဝသေနာတိ နီလာဒိဝဏ္ဏဝသေန စ အာရောဂျတ္ထာဒိအဝဏ္ဏဝသေန စ။ သဉ္စရိတ္တံ ယသ္မာ အနေန သိက္ခာပဒေန ဓနံ အနုပဒီယတိ, တသ္မာ ဓနမနုပ္ပဒါနန္တိ ဝုစ္စတိ။ ပုဗ္ဗပယောဂေါတိ ပုဗ္ဗေ ပယုဇ္ဇိတဗ္ဗော။

အဂတိအဂန္တဗ္ဗဝဏ္ဏနာ

၃၇၉။ ဗဟုဇနအဟိတာယ ပဋိပန္နော ဟောတီတိ ပါဠိံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ဝိနယဓရေန ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဝိနယဓရေနာတိ အနုဝိဇ္ဇကေန, ဝိနိစ္ဆိတေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဩဝါဒူပဇီဝိနိယောတိ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဥပနိဿာယ ဇီဝိနိယော။ ဥပါသကာပီတိ ရတနတ္တယံ ပဋိဿရဏန္တိ ဥပါသကာပိ။ ဒါယကာပီတိ ဘိက္ခူနံ ပစ္စယဒါယကာပိ။ တေသန္တိ ဥပါသကာဒီနံ။ တထေဝါတိ ယထာ ဥပါသကာဒယော ဒွိဓာ ဘိဇ္ဇန္တိ, တထေဝ။ တတောတိ အာရက္ခဒေဝတာဟိ ပရန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တေနာတိ ဒွိဓာကာရဏေန။

၃၈၂။ ဂဟနနိဿိတောတိ ဧတ္ထ ဂဟနသဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌိပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအန္တဂ္ဂါဟိကဒိဋ္ဌိသင်္ခါတံ ဂဟန’’န္တိ။

၃၉၃။ တဿ အဝဇာနန္တောတိ ဧတ္ထ ‘‘တဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘ဝစန’’န္တိ ပါဌသေသေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘တဿ ဝစန’’န္တိ။ တဿာတိ နဝကဿ။ တန္တိ နဝကံ။

၃၉၄။ ‘‘ယံအတ္ထာယာ’’တိ ဧသော သဒ္ဒေါ သမာသောတိ အာဟ ‘‘ယဒတ္ထာယာ’’တိ။ ‘‘တံ အတ္ထ’’န္တိ ဧသော သဒ္ဒေါ လိင်္ဂဝိပလ္လာသောတိ အာဟ ‘‘သော အတ္ထော’’တိ။ အတ္ထသဒ္ဒေါ ဟိ ပုလ္လိင်္ဂေါ, ပါဠိယံ န ပရိဟာပေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထာပိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ မဟာသင်္ဂါမေ။

ဣတိ မဟာသင်္ဂါမဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ကထိနဘေဒံ

ကထိနအတ္ထတာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၀၃။ ကထိနေ ခန္ဓကေတိ ကထိနက္ခန္ဓကေ။ ပုဗ္ဗေတိ ကထိနက္ခန္ဓကေ။

၄၀၄။ ပယောဂဿာတိ ဧတ္ထ ပယောဂေါ နာမ ကောတိ အာဟ ‘‘စီဝရဓောဝနာဒိနော’’တိအာဒိ။ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ဝိစာရဏဆေဒနဗဒ္ဓနသိဗ္ဗနရဇနကပ္ပဗိန္ဒုအာဒိယနာနိ ဆ ပုဗ္ဗကရဏာနိ သင်္ဂဏှာတိ။ ဥဒကာဟရဏာဒိကော ယော ပယောဂေါ ကရီယတီတိ ယောဇနာ။ အနန္တရော နာမ အတီတာနန္တရအနာဂတာနန္တရဝသေန ဒုဝိဓော, ဣဓ အနာဂတာနန္တရောယေဝ အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘အနာဂတဝသေနာ’’တိ။ ဥဒကာဟရဏာဒိပယောဂေ ဟိ ဥပ္ပန္နေ ပစ္ဆာ ဓောဝနာဒိပုဗ္ဗကရဏဿ ဥပ္ပတ္တိတော တပ္ပယောဂဿ အနာဂတဝသေနေဝ ပစ္စယော။ သမနန္တရပစ္စယေနာတိ ဧတ္ထ သံသဒ္ဒေါ သုဋ္ဌုအတ္ထောတိ အာဟ ‘‘သုဋ္ဌု အနန္တရပစ္စယေနာ’’တိ။ ‘‘အာသန္နတရ’’န္တိ ဣမိနာ သုဋ္ဌုဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပယောဂဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘အာဓာရဘာဝ’’န္တိ ပဒေ သာမီ, ‘‘ပစ္စယာ ဟောန္တီ’’တိ ပဒေ သမ္ပဒါနံ။ ‘‘နိဿယ’’န္တိ ပဒံ ‘‘အာဓာရဘာဝ’’န္တိ ပဒေန သံဝဏ္ဏေတိ။ ‘‘ဥပေတေနာ’’တိ ဣမိနာ ဥပသဒ္ဒဿ ဥပဂမနတ္ထံ ဒဿေတိ, ဗလဝတ္ထံ ပဋိက္ခိပတိ။ ပဌမန္တိ ပယောဂတော, ပယောဂဿ ဝါ တာဝ။ ဣမိနာ ပုရေဇာတပစ္စယေနာတိ ဧတ္ထ ပုရေသဒ္ဒေါ ပဌမတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ပစ္ဆာတိ ပယောဂတော, ပယောဂဿ ဝါ ပရံ။ အပုဗ္ဗံ အစရိမန္တိ ဧကပဟာရေန။ ဣမိနာ သဟဇာတသဒ္ဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဧဝံ ပုစ္ဆိတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယန္တိ ဓမ္မဇာတံ။ ဣဒါနိ အာဟာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယဿာတိ ပယောဂါဒိကဿ။ တဒေဝါတိ ဓမ္မဇာတမေဝ။ တဿာတိ ‘‘ပုဗ္ဗကရဏံ ပယောဂဿာ’’တိအာဒိဝစနဿ အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပယောဂဿ ကတမေ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ ယံ ဝစနံ ဝုတ္တံ, တတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနံ မယာ ဝုစ္စတေတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ပါဠိယံ အဇ္ဈာဟရိတွာ ယောဇေတဗ္ဗဘာဝံ ဒဿေတိ။ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပစ္စယာကာရံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ပယောဂဿ ဟီ’’တိအာဒိ။ ပယောဂဿ ပုဗ္ဗကရဏံ ပစ္စယော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဓမ္မေသူတိ ‘‘အနန္တရ- ပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသု ဓမ္မေသု ပုရေဇာတပစ္စယော ပနေသာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အထ ဝါ ဥဒ္ဒိဋ္ဌဓမ္မေသူတိ ပုဗ္ဗကရဏဝသေန ဥဒ္ဒိဋ္ဌေသု ဓောဝနာဒိဓမ္မေသု ဧကဓမ္မမ္ပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ န လဘတီတိ ဥဒကာဟရဏာဒိပယောဂဿ ပုဗ္ဗေ န လဘတိ။ အယန္တိ ဥဒကာဟရဏာဒိပယောဂေါ။ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယံ ပန လဘတီတိ ဥဒကာဟရဏာဒိပယောဂေါ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယံ လဘတိ။ ကသ္မာ လဘတီတိ အာဟ ‘‘ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ ဟီ’’တိအာဒိ။ ပစ္ဆာတိ ပယောဂဿ, ပယောဂတော ဝါ ပရံ။ ဟိ ယသ္မာ ကယိရတိ, တသ္မာ လဘတီတိ ယောဇနာ။ သဟဇာတပစ္စယံ ပန န လဘတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ မာတိကာပလိဗောဓာနိသံသသင်္ခါတေတိ အဋ္ဌမာတိကာဒွေပလိဗောဓပဉ္စာနိသံသသင်္ခါတေ။ အညောတိ ပန္နရသဟိ ဓမ္မေဟိ အညော။ ပယောဂါဒီသူတိအာဒိသဒ္ဒေန ပုဗ္ဗကရဏပစ္စုဒ္ဓါရအဓိဋ္ဌာနာနိ သင်္ဂဏှာတိ။ ဧတေနုပါယေနာတိ ဧတေန ယထာဝုတ္တဥပါယေန။

ပုဗ္ဗကရဏနိဒါနာဒိဝိဘာဂဝဏ္ဏနာ

၄၀၆-၇။ ဒွိက္ခတ္တုံ ပုစ္ဆိတတ္တာ ‘‘ပုစ္ဆာဒွယ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဟေတုပစ္စယာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဆ စီဝရာနီ’’တိ။ ကသ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗပယောဂါဒီနဉှီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ ယသ္မာ။ တာနိယေဝါတိ ဆ စီဝရာနိ ဧဝ။ ဧဝသဒ္ဒေါ ပစ္ဆာပိ ယောဇေတဗ္ဗော, တာနိ ဧဝါတိ အတ္ထော။ ဟီတိ သစ္စံ, ပုဗ္ဗကရဏာဒီနိ န အတ္ထီတိ ယောဇနာ။

၄၀၈။ ‘‘ဣမာယ သံဃာဋိယာ’’တိအာဒိနာ ဝစီဘေဒါကာရံ ဒဿေတိ။ ကထိနတ္ထာရကေန ယသ္မာ ပစ္စုဒ္ဓါရော စ အဓိဋ္ဌာနဉ္စ ကရီယတိ, တသ္မာ ကိရိယာတိ ဝုစ္စတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္စုဒ္ဓါရော စေဝ အဓိဋ္ဌာနဉ္စာ’’တိ။

၄၁၁။ ဝတ္ထုဝိပန္နာဒီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အကပ္ပိယဒုဿံ ဟောတီ’’တိအာဒိ။ ဝိနာသံ, ဝိကာရံ ဝါ ပဇ္ဇတီတိ ဝိပန္နံ, ဝတ္ထုမေဝ ဝိပန္နံ ဝတ္ထုဝိပန္နံ။

ကထိနာဒိဇာနိတဗ္ဗဝိဘာဂဝဏ္ဏနာ

၄၁၂။ တေသညေဝ ဓမ္မာနန္တိ ဧတ္ထ ဓမ္မာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယေသု ရူပါဒိဓမ္မေသူ’’တိ။ တတ္ထ ရူပါဒိဓမ္မေသူတိ ဝဏ္ဏဂန္ဓာဒီသု သုဒ္ဓဋ္ဌ- ကရူပကလာပဓမ္မေသု။ သတီတိ သန္တေသု။ တေသန္တိ ရူပါဒီနံ ဓမ္မာနံ။ ‘‘သမောဓာန’’န္တိ ဣမိနာ သင်္ဂဟောတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘မိဿီဘာဝေါ’’တိ ဣမိနာ သမဝါယောတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ အဝယဝဓမ္မာနံ သံ ဧကဘာဝဿ ဂဟဏံ သင်္ဂဟော။ အဝယဝဓမ္မာနံ သမံ အယနံ ပဝတ္တနံ သမဝါယော။ ဗဟူသု ဓမ္မေသူတိ ဗဟူသု ပရမတ္ထပညတ္တိဓမ္မေသု။ နာမမတ္တန္တိ နာမပညတ္တိမတ္တံ။ ပုဗ္ဗေတိ ကထိနက္ခန္ဓကေ။

‘‘ကာရဏေဟီ’’တိ ဣမိနာ အာကာရသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ယန္တိ ဝစနံ။

၄၁၆။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ကထိနုဒ္ဓါရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ ကိန္တိ ကိံ အတ္ထဇာတံ။ သဗ္ဗေပိ ကထိနုဒ္ဓါရာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ ဧတ္ထာတိ ကထိနုဒ္ဓါရေသု။ ပုရိမာ ဒွေတိ အန္တရုဗ္ဘာရသဟုဗ္ဘာရဝသေန ပုရိမာ ဒွေ။ ဧတေသဉ္စာတိ ပုရိမာနံ ဒွိန္နဉ္စ။ ဣတရေတိ အဝသေသာ ကထိနုဒ္ဓါရာ။ တေသုပီတိ ဣတရေသု ကထိနုဒ္ဓါရေသု။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ ကထိနဝိနိစ္ဆယေ။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

ပညတ္တိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဥပါလိပဉ္စကံ

အနိဿိတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၁၇။ ဥပါလိပဉှေသု ‘‘ကတိ ဟိ နု ခေါ ဘန္တေ’’တိ ပုစ္ဆာယ သမ္ဗန္ဓော နတ္ထီတိ ကဿစိ မညနံ နိဝါရေန္တော အာဟ ‘‘အယ သမ္ဗန္ဓော’’တိ။ ထေရောတိ ဥပါလိတ္ထေရော, ပုစ္ဆီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣမေသန္တိ ပဉ္စကာနံ တန္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကေသံ အတ္ထာယ တန္တိံ ဌပေဿာမီတိ အာဟ ‘‘နိဿာယ ဝသနကာရီနံ အတ္ထာယာ’’တိ။ ဝသနကာရီနံ ဘိက္ခူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသန္တိ ပဉှာနံ။

အာပန္နော ကမ္မကတောတိ ဧတ္ထ ‘‘အာပန္နော’’တိ ပဒံ ‘‘ကမ္မကတော’’တိ ပဒဿ ကာရဏဒဿနန္တိ အာဟ ‘‘အာပတ္တိံ အာပန္နော, တပ္ပစ္စယာဝ သံဃေန ကမ္မံ ကတံ ဟောတီ’’တိ။ တပ္ပစ္စယာဝါတိ တံအာပတ္တိအာပန္နသင်္ခါတာ ကာရဏာ ဧဝ။

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၂၀။ အယန္တိ ကမ္မကတော ဘိက္ခု, န ဝတ္တတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အနုလောမဝတ္တေတိ ကတကမ္မဿ အနုလောမေ ဝတ္တေ။ အဿာတိ ဘိက္ခုဿ။ သရဇ္ဇုကောတိ သဟ ကမ္မသင်္ခါတာယ ရဇ္ဇုယာတိ သရဇ္ဇုကော။

၄၂၁။ သမဂ္ဂေဟိ ဘိက္ခူဟီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဟီတိ သစ္စံ။ အစ္စယံ ဒေသာပေတွာတိ အညမညံ ဒေါသံ ဒေသာပေတွာ။ တိဏဝတ္ထာရကသမထံ ဝါတိ ဝါသဒ္ဒေါ အတ္ထန္တရဝိကပ္ပေါ။ တတြ စေတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒေါ ကမ္မဝိသယော, စေသဒ္ဒေါ သစေပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သစေ တာဒိသေ ကမ္မေ’’တိ။ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မမ္ပိ ကတွာတိ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ ကတွာပီတိ ယောဇနာ။ ပိသဒ္ဒေန အကတွာပီတိ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ယတြ ပနာတိ ကမ္မေ ပန။ တတ္ထာတိ ကမ္မေ။ ပက္ကမိတဗ္ဗန္တိ သင်္ဂါမာဝစရေန ပက္ကမိတဗ္ဗံ။

၄၂၂။ ဥဿိတမန္တီတိ ဧတ္ထ ဥဿိတံ မန္တီ ဥဿိတမန္တီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘လောဘ…ပေ… ဘာသိတာ’’တိ။ တတ္ထ ‘‘လောဘဒေါသ မောဟမာနုဿန္နံ ဝါစ’’န္တိ ဣမိနာ ဥဿိတပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဘာသိတာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘မန္တီ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ နိဿိတဇပ္ပီတိ ဧတ္ထ အညနိဿိတံ ဇပ္ပမေတဿာတိ နိဿိတဇပ္ပီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော’’တိအာဒိ။ ဧတ္ထ ဇပ္ပန္တိ ဝစနံ။ ဇပ္ပ ဝစနေတိ ဟိ ဓာတုပါဌေသု ဝုတ္တံ။ ဥဿဒယုတ္တန္တိ လောဘာဒိဥဿဒယုတ္တံ, ဝစနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝမညန္တိ ဧဝံ အတ္တနာ အညံ။ ကထာနုသန္ဓိဝစနေတိ စောဒကစုဒိတကာနံ ကထာယ အနုသန္ဓိဝစနေ။ ဧတ္ထ ‘‘ဝစနေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဘာသာနုသန္ဓီ’’တိ ဧတ္ထ ဘာသသဒ္ဒေါ ဝစနပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။

ဥဿာရေတီတိ ဥဒ္ဓံ ဂမာပေတိ။ ဣမိနာ ဥဿာဒေတိ ဥပရိ ဂမာပေတီတိ ဥဿာဒေတာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထ ဟိ ဒကာရရကာရာ သဒိ- သတ္ထာ။ တေ ဟိ ဒွေ အက္ခရာ ကဒါစိ ကတ္ထစိ သဒိသတ္ထာ ဟောန္တိ။ အဝသာရေတီတိ ဟီနဘာဝံ ဂမာပေတိ။ ဣမိနာ အဝသာဒေတိ အဓောဘာဝံ ဂမာပေတီတိ အဝသာဒေတာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘အပသာဒေတာ’’တိပိ ပါဌော, ဥပသဂ္ဂမတ္တမေဝ နာနံ။ သမ္ဖဉ္စ ဗဟုံ ဘာသတီတိ ဧတ္ထ သမ္ဖသဒ္ဒေါ နိရတ္ထကကထာဝစနောတိ အာဟ ‘‘နိရတ္ထကကထ’’န္တိ။ နိရတ္ထကကထာ ဟိ ယသ္မာ သံ ဟိတသုခံ ဖလတိ ဝိနာသေတိ, တသ္မာ သမ္ဖန္တိ ဝုစ္စတိ။ ဖာ ဓာတူတိ စ ဖလဓာတူတိ စ ဓာတုပါဌေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ လကာရန္တဓာတု) ဝုတ္တံ။

ဘာရေ အနာရောပိတေတိ ‘‘တဝ ဘာရော’’တိ သံဃေန ဘာရေ အနာရောပိတေ။ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာတိ အဘိဘဝိတွာ။ ဣမိနာ ပသယှ ပဝတ္တာတိ ဧတ္ထ ပသယှသဒ္ဒဿ အဘိဘဝနတ္ထံ ဒဿေတိ။ အနဓိကာရေတိ အနဓိပစ္စဋ္ဌာနေ။ ‘‘ကထေတာ’’တိ ဣမိနာ ဝတုဓာတုယာ ကထနတ္ထံ ဒဿေတိ။ အနောကာသကမ္မံ ကာရေတွာတိ ဧတ္ထ နကာရဿ အယုတ္တယောဂဘာဝတော ယုတ္တဋ္ဌာနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဩကာသကမ္မံ အကာရေတွာ’’တိ။ ယဿာတိ ယာ အဿ။ အဿ ဘိက္ခုနော အတ္တနော ယာ ဒိဋ္ဌိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ, အထဝါ အတ္တနော ယာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ။ တန္တိ ဒိဋ္ဌိံ။ ‘‘ကထေတာ’’တိ ဣမိနာ ဗျာကတာတိ ဧတ္ထ ဝိ အာ ပုဗ္ဗကရဓာတုယာ ကထနတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဝေါဟာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၂၄။ ‘‘နေဝ ဒေသနာယ န ဝုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဣဒံ ပါရာဇိကာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဒေါသာနုရူပန္တိ ဝတ္ထုသင်္ခါတဿ ဒေါသဿ အနုရူပံ။

ပယောဂံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ သစေ ပယောဂေါ မူလေန ဝိသဒိသော ဟုတွာ ဘိန္နော ဟောတိ, ဧဝံ သတိ မူလပယောဂန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘အဓိကရဏာနံ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟီတိ သစ္စံ, ယသ္မာ ဝါ။ မူလမေဝ ပယောဂါ နာမ ဟောန္တိ, န အညန္တိ အဓိပ္ပါယော။

ကာတဗ္ဗန္တိ န ဇာနာတီတိ ကာတဗ္ဗံ ဣတိ ကမ္မဿ ကရဏံ န ဇာနာတီတိ ယောဇနာ။ ဝတ္ထူတိ ဘဏ္ဍနကလဟာဒိဝတ္ထု, နိယဿာဒီနံ ဝတ္ထူတိ သမ္ဗန္ဓော။ စတုန္နန္တိ တဇ္ဇနီယနိယဿပဗ္ဗာဇနီယပဋိသာရဏီယဝသေန စတုန္နံ။ ယာစတီတိ သံဃံ ကမ္မဿ ဝူပသမံ ယာစတိ။

ဝတ္ထုန္တိ ဧတ္ထ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနမေဝ ဝတ္ထုန္တိ အာဟ ‘‘သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာန’’န္တိ။ ပဒေသပညတ္တိသဗ္ဗတ္ထပညတ္တိသာဓာရဏပညတ္တိအသာဓာရဏပညတ္တိဧကတောပည- တ္တိဥဘတောပညတ္တိဝသေန ဆန္နံ ပညတ္တီနံ ပညတ္တိယံ ပဝိဋ္ဌတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘တိဝိဓံ ပညတ္တိ’’န္တိ။ ‘‘ဟေဋ္ဌုပရိယံ ကတွာ ပဒံ ယောဇေတီ’’တိ ဣမိနာ ပဒပစ္စာဘဋ္ဌန္တိ ဧတ္ထ ပဒါနံ ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန ပဋိနိဝတ္တိတွာ အာဘဿနံ ဂဠနံ စုတံ ပဒပစ္စာဘဋ္ဌန္တိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

ဝိနယေတိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ ပါဠိယံယေဝ, အထ ခေါ အဋ္ဌကထာယမ္ပီတိ အာဟ ‘‘ဝိနယပါဠိယဉ္စေဝ အဋ္ဌကထာယဉ္စာ’’တိ။

ဉတ္တိံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ဉတ္တိဘေဒံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သင်္ခေပတော’’တိအာဒိ။ တတ္ထာတိ ဒုဝိဓာသု ဉတ္တီသု။ ကမ္မဉတ္တီတိ အနုဿာဝနကမ္မဿ ဌာနေ ဌိတာ ဉတ္တိ။ အနုဿာဝနကမ္မံ နတ္ထိ, သယမေဝ အနုဿာဝနကမ္မဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ အတ္ထော။ ကမ္မပါဒဉတ္တီတိ အနုဿာဝနကမ္မဿ ပါဒဘူတာ မူလဘူတာ ဉတ္တိ။ နဝသု ဌာနေသူတိ ဩသာရဏာဒီသု နဝသု ဌာနေသူ။ ဒွီသု ဌာနေသူတိ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထဝသေန ဒွီသု ဌာနေသု, ကမ္မပါဒဉတ္တိယာ ကရဏံ န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယွာယံ စတုဗ္ဗိဓော သမထောတိ ယောဇနာ။ တန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ သမထံ။ ဉတ္တိယာတိ သာမျတ္ထေ သာမိဝစနံ။ ယံ အဓိကရဏံ ဝူပသမတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ အဓိကရဏဿ။ တံ ဝူပသမံ န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။

သုတ္တံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ သုတ္တသဒ္ဒဿ ကဒါစိ ကတ္ထစိ မာတိကာယဉ္စ သုတ္တန္တပိဋကေ စ ပဝတ္တနတော ဣဓ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေတိ အာဟ ‘‘ဥဘတောဝိဘင်္ဂ’’န္တိ။ ဝိနယံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ဝိနယသဒ္ဒဿ သကလေ ဝိနယပိဋကေ ဝတ္တမာနဿာပိ သုတ္တန္တိ ဧတ္ထ ဥဘတောဝိဘင်္ဂဿ ဂဟိတတ္တာ ဣဓ ခန္ဓကပရိဝါရာဝ ဂဟေတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘ခန္ဓကပရိဝါရံ န ဇာနာတီ’’တိ။

ဝိနယံ န ဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ဝိနယပိဋကဿ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဌပေတွာ ဝိနယပိဋက’’န္တိ။ သုတ္တန္တိကေ စတ္တာရော မဟာပဒေသေတိ (ဒီ။ နိ။ ၂။၁၈၇ အာဒယော၊ အ။ နိ။ ၄။၁၈၀) ဗုဒ္ဓါပဒေသသံဃာပဒေသသမ္ဗဟုလတ္ထေရာပဒေသဧကတ္ထေရာ ပဒေသဝသေန စတ္တာရော မဟာပဒေသေ။ ဧတ္ထာတိ ပဉ္စကေ။ ယန္တိ ဝစနံ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဉ္စကေသု။

ဣတိ

အနိဿိတဝဂ္ဂ-နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝဂ္ဂ-ဝေါဟာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ

ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၂၅။ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မဝဂ္ဂေ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မာတိ ဧတ္ထ အာဝိ ကရီယတေ အာဝိကမ္မံ, ဒိဋ္ဌီနံ အာဝိကမ္မံ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌီနံ အာဝိကမ္မာနီ’’တိ။ ‘‘လဒ္ဓိပကာသနာန’’န္တိ ဣမိနာ ဒိဋ္ဌိသဒ္ဒေါ လဒ္ဓိပရိယာယော, အာဝိကမ္မသဒ္ဒေါ ပကာသနပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ ဧတန္တိ ‘‘ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မာ’’တိ နာမံ။ အဒေသနာဂါမိနီ နာမ အတ္ထတော ဂရုကန္တိ အာဟ ‘‘ဂရုကာပတ္တိယာ’’တိ။ လဟုကာယပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂရဟတ္ထော။ လဟုကာယပိ ဒေသိတာယ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ အဓမ္မိကံ ဟောတိ, ပဂေဝ ဂရုကာယာတိ အတ္ထော။

ယထာ …ပေ… ဟောတီတိ ယထာ အာဝိကတေ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဧကီဘူတေဟိ အာဝိကတာ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ စတူဟိ ပဉ္စဟီတိ အန္တိမပရိစ္ဆေဒဒဿနံ။ တတော အတိရေကေဟိပိ ဧကတော ဒေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဒေသိတာ စ အာပတ္တိ န ဝုဋ္ဌာတိ, ဒေသနာပစ္စယာ ဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတိ။ ‘‘စတူဟိ ပဉ္စဟီ’’တိ အန္တိမပရိစ္ဆေဒဿ ဒဿိတတ္တာ ဒွီဟိ တီဟိ ပန ဧကတော ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ မနောမာနသေနာတိ ဧတ္ထ မနောသဒ္ဒေန မာနသသဒ္ဒဿ ရာဂအရဟတ္တေသုပိ ပဝတ္တနတော တဒတ္ထေ ပဋိက္ခိပိတွာ စိတ္တေ ဧဝ ဝတ္တတီတိ ဒဿေတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘မနသင်္ခါတေန မာနသေနာ’’တိ။ ဣမိနာ မနဘူတံ မာနသံ မနောမာနသန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

သမာနသံဝါသကဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ သမာနသံဝါသကဿပိ နာနာသီမာယ ဌိတဿ သန္တိကေ အာဝိကမ္မံ အဓမ္မိကံ ဟောတိ, ပဂေဝ နာနာသံဝါသကဿာတိ ဒဿေတိ။ မာဠကသီမာယာတိ ခဏ္ဍသီမာယ အင်္ဂဏေ။ အဝိပ္ပဝါသသီမာယာတိ မဟာသီမာယ, ဌိတဿာပိ သန္တိကေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပိသဒ္ဒေန ‘‘ခဏ္ဍသီမာယ ဌိတဿပီ’’တိ အတ္ထံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။

၄၃၀။ န ပရိယတ္တန္တိ န သမတ္ထံ။ ဣမိနာ နာလန္တိ ဧတ္ထ အလံသဒ္ဒေါ ပရိယတ္တတ္ထောဝ, နာရဟဘူသနဝါရဏတ္ထောတိ ဒဿေတိ။ ဣဓာပီတိ ပဉ္စကေပိ။ ပိသဒ္ဒေန ပုရိမပဉ္စကံ အပေက္ခတိ။ ‘‘သာသနတော’’တိ ဣမိနာ စုဓာတုယာ အပါဒါနံ ဒဿေတိ။ ‘‘ကာမော’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယသဒ္ဒေါ ကာမပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။

၄၃၂။ မန္ဒတ္တာ မောမူဟတ္တာတိ ဧတ္ထ တ္တပစ္စယဿ ဘာဝတ္ထေ, ပဉ္စမီဝိဘတ္တိယာ စ ကာရဏတ္ထေ ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မန္ဒဘာဝေန မောမူဟဘာဝေနာ’’တိ။ ပရိဘဝါတိ ဧတ္ထ ပရိဘဝကာမာတိ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပရိဘဝံ အာရောပေတုကာမော ဟုတွာ’’တိ။ အညဗျာကရဏေသုပီတိ အရဟတ္တဗျာကရဏေသုပိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မဝဂ္ဂေ။ ယန္တိ ဝစနံ။

ဣတိ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

မုသာဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၄၄။ ဓမ္မပဓာနံ ဓမ္မာဓိဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ‘‘ပါရာဇိကံ ဂစ္ဆတီတိ ပါရာဇိကဂါမီ’’တိ သုဒ္ဓကတ္တုဝသေန ဝုတ္တံ, ပုဂ္ဂလပဓာနံ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ‘‘ပါရာဇိကံ ဂစ္ဆတိ အနေန, ဂမာပေတီတိ ဝါ ပါရာဇိကဂါမီ’’တိ ကရဏဟေတုကတ္တုဝသေနပိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ဝိတ္ထာရံ ဒဿန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ ‘‘မုသာဝါဒေါ ပါရာဇိကဂါမီ’’တိအာဒိပါဌေ, ဧဝံ ဝိတ္ထာရော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသု ‘‘မုသာဝါဒေါ ပါရာဇိကဂါမီ’’တိအာဒီသု ဝါ, နိဒ္ဓါရဏေ ဘုမ္မံ။

အဒဿနေနာတိ ဧတ္ထ ကဿ အဒဿနေနာတိ အာဟ ‘‘ဝိနယဓရဿာ’’တိ။ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကပ္ပိယာကပ္ပိယေသု ဟီ’’တိအာဒိ။ တန္တိ ဝိနယဓရံ။ အဿဝနေနာတိ ဧတ္ထ ကေသံ ဝစနံ အဿဝနေနာတိ အာဟ ‘‘ဧကဝိဟာရေပီ’’တိအာဒိ။ ဧကဝိဟာရေပီတိ ဝိနယဓရေန ဧကဝိဟာရေပိ။ ပိသဒ္ဒေန နာနာဝိဟာရေ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ ဥပဋ္ဌာ- နန္တိ ဥပဋ္ဌာနတ္ထံ, ဥပဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ ဝါ။ ဝုစ္စမာနံ အညေသံ ဝစနံ အသုဏန္တော ဟုတွာ ဝါတိ ယောဇနာ။ ပသုတ္တကတာတိ ဧတ္ထ ယကာရလောပေါတိ အာဟ ‘‘ပသုတ္တကတာယာ’’တိ။ ပသုတ္တကဘာဝေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အညမ္ပိ အဒဿနာဒိကာရဏံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ တထာသညီတိ ဧတ္ထ တထာသဒ္ဒေါ ကောဝိသယောတိ အာဟ ‘‘အကပ္ပိယေ…ပေ… အာပဇ္ဇန္တော’’တိ။ ဧကရတ္တာတိက္ကမာဒိဝသေနာတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဆာရတ္တာတိက္ကမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ မုသာဝါဒဝဂ္ဂေ။

ဣတိ မုသာဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၅၀။ ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂေ အလာဘာယာတိ ဧတ္ထ လဘဓာတုယာ ကမ္မံ, သမ္ပဒါနဝစနဿ စ တဒတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စတုန္နံ ပစ္စယာနံ အလာဘတ္ထာယာ’’တိ။ ‘‘ဝါယမတီ’’တိ ဣမိနာ ပရိသက္ကတီတိ ဧတ္ထ သက္ကဓာတုယာ သမတ္ထတ္ထံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဝါယမတ္ထံ ဒဿေတိ။ ကလိသာသနန္တိ ပါပပရာဇယအာဏံ။ နီဟရဏတ္ထာယာတိ နိဒ္ဓရိတွာ အပနယနတ္ထာယ။

၄၅၁။ ‘‘ကမ္မ’’န္တိ သာမညတော ဝုတ္တတ္တာ ‘‘သတ္တန္နံ ကမ္မာနံ အညတရ’’န္တိ။

၄၅၄။ န သာကစ္ဆာတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ကော နာမ ကထာမဂ္ဂေါ န သာကစ္ဆာတဗ္ဗော, နနု ဝိနယောယေဝါတိ အာဟ ‘‘ကပ္ပိယာ…ပေ… ကထာမဂ္ဂေါ’’တိ။ ‘‘န ကထေတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ကစ္ဆသဒ္ဒဿ ကထဓာတုယာ နိပ္ဖန္နဘာဝံ ဒီပေတိ။ ကသ္မာ ပန ပဌမပဉ္စကေ ‘‘န အသေက္ခေနာ’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာ ဒုတိယပဉ္စကေ ‘‘အသေက္ခေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ။ ဣတရော ပုထုဇ္ဇနော န ကထေတီတိ ယောဇနာ။

န အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တောတိ ဧတ္ထ အတ္ထော နာမ အဋ္ဌကထာယေဝါဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘အဋ္ဌကထာယာ’’တိ။ ‘‘ပဘေဒဂတဉာဏပ္ပတ္တော’’တိ ဣမိနာ အတ္ထာဒီသု ပတိ ဝိသုံ သမ္ဘိဇ္ဇတီတိ ပဋိသမ္ဘိဒါ, ပညာ, တံ ပတ္တောတိ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တော။ အတ္ထေ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တော အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ပါဠိဓမ္မေ’’တိ ဣမိနာ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တောတိ ဧတ္ထ ဓမ္မသရူပံ ဒဿေတိ။ ဝေါဟာရနိရုတ္တိယန္တိ ပညတ္တိနိရုတ္တိယံ။ ဣမိနာ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တောတိ ဧတ္ထ နိရုတ္တိသရူပံ ဒဿေတိ။ ပဋိဘာနပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တောတိ ဧတ္ထ ပဋိဘာနံ နာမ ဟေဋ္ဌိမဉာဏတ္တယမေဝါတိ အာဟ ‘‘အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါဒီနိ ဉာဏာနီ’’တိ, တေသူတိ ဉာဏေသု, ယံ ယံ ဝိမုတ္တံ ယထာဝိမုတ္တံ, စိတ္တံ။ ပစ္စဝေက္ခိတာတိ ပုနပ္ပုနံ ဩလောကိတာ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂေ။

ဣတိ ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ဥဗ္ဗာဟိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၅၅။ ဥဗ္ဗာဟိကဝဂ္ဂေ အတ္ထကုသလောတိအာဒိပဒါနံ ဘေဒနိဿိတသမာသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌကထာကုသလော’’တိအာဒိ။ အာစရိယမုခတောတိ အာစရိယဝဒနတော, အာစရိယသမ္မုခေ ဝါ, သိထိလဓနိတာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ဒီဃရဿာဒီနိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၈၅၊ ဝိ။ သင်္ဂ။ အဋ္ဌ။ ၂၅၂) သင်္ဂဏှာတိ။ အက္ခရပရိစ္ဆေဒေတိ ဧတ္တကော သိထိလော, ဧတ္တကော ဓနိတောတိအာဒိနာ အက္ခရပရိစ္ဆေဒေ။ ဣမိနာ ဗျဉ္ဇနကုသလောတိ ဧတ္ထ ဗျဉ္ဇနသဒ္ဒေါ အက္ခရပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ န ပုဗ္ဗာပရကုသလောတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗာပရော နာမ ပုရိမာနံ စတုန္နဉ္စေဝ ကထာယ စ ပုဗ္ဗာပရောတိ အာဟ ‘‘အတ္ထပုဗ္ဗာပရေ’’တိအာဒိ။

ကောဓနောတိအာဒီနိ ဝုတ္တာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယသ္မာ န သက္ကောတီတိ ယောဇနာ။ ပသာရေတာတိ ဧတ္ထ သရဓာတု ဥပသဂ္ဂဝသေန ဝေစိတ္တဝါစကောတိ အာဟ ‘‘မောဟေတာ’’တိ။

ဣတိ ဥဗ္ဗာဟိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

အဓိကရဏဝူပသမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၅၇။ အဓိကရဏဝူပသမဝဂ္ဂေ သံဃဂရု နာမ ကောတိ အာဟ ‘‘ဓမ္မဉ္စ…ပေ… သံဃဂရု နာမ ဟောတီ’’တိ။ တာနီတိ စီဝရာဒီနိ။

၄၅၈။ ပဉ္စဟုပါလိ အာကာရေဟီတိ ဧတ္ထ အာကာရသဒ္ဒေါ ကာရဏတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟီ’’တိ။ ကမ္မေနာတိအာဒီသု ကမ္မာဒီနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပလောကနာဒီသူ’’တိအာဒိ။ ဥပပတ္တီဟီတိ ယုတ္တီဟိ။ မယှံ ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတဘာဝဉ္စ ဗဟုဿုတဘာဝဉ္စ တုမှေ ဇာနာထာတိ ယောဇနာ။ မာဒိသော နာမ…ပေ… တုမှာကံ ယုတ္တံ နနူတိ ယောဇနာ။ ကဏ္ဏမူလေတိ ကဏ္ဏသမီပေ။ အနုဿာဝနေနာတိ အနုသမီပေ သာဝါပနေန။ တေသန္တိ ဘိက္ခူနံ။ အနိဝတ္တိဓမ္မေတိ အနိဝတ္တနသဘာဝေ။ သလာကဂ္ဂါဟေနာတိ အတ္တနော သလာကာယ ဂါဟာပနေန။

ဧတ္ထာတိ ကမ္မာဒီသု။ ပမာဏန္တိ သံဃဘေဒဿ ကာရဏံ။ ပုဗ္ဗဘာဂါတိ သံဃဘေဒတော ပုဗ္ဗဘာဂေ ပဝတ္တာ။ ပုဗ္ဗဘာဂဘာဝံ အာဝိကရောန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌာရသဝတ္ထုဒီပနဝသေန ဟီ’’တိအာဒိ။ ဝေါဟရန္တေပီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ ဝေါဟာရေ။ ကဒါ ပန သံဃော ဘိန္နောတိ အာဟ ‘‘ယဒါ ပနာ’’တိအာဒိ။ ယဒါ ပန ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကမ္မန္တိ ဥပေါသထကမ္မတော အညံ ကမ္မံ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဥဒ္ဒေသန္တိ ဥပေါသထကမ္မံ။ ဣတီတိ ဧဝံ။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ ‘‘ဧဝံ…ပေ… ပကာသယိဿာမာ’’တိ (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၅၁) ယံ ဝစနံ အဝေါစုမှာတိ ယောဇနာ။ တဿ ဝစနဿာတိ ပါဌံ အဇ္ဈာဟရိတွာ ‘‘သွာယံ အတ္ထော’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗော။

ပညတ္တေတန္တိ ဧတ္ထ နိဂ္ဂဟိတလောပသန္ဓီတိ အာဟ ‘‘ပညတ္တံ ဧတ’’န္တိ။ ကွာတိ ကိသ္မိံ ခန္ဓကေ။ တတြာတိ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ။ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန အာဂန္တုကဝတ္တာဒိအကရဏမတ္တေန။ အနုပုဗ္ဗေနာတိ အနုက္ကမေန။ ယထာရတ္တန္တိ ဧတ္ထ ယထာသဒ္ဒေါ အနုရူပတ္ထဝါစကော, ရတ္တိသဒ္ဒေန ရတ္တိပ္ပမာဏံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ရတ္တိပရိမာဏာနုရူပ’’န္တိ။ ဣမိနာ ရတ္တိယာ အနုရူပံ ယထာရတ္တန္တိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ။ ‘‘ရတ္တိပရိမာဏာနုရူပ’’န္တိ ဝုတ္တေ ရတ္တိပရိမာဏဿ အတိက္ကန္တတ္တာ အတ္ထတော ထေရောတိ အာဟ ‘‘ယထာထေရန္တိ အတ္ထော’’တိ။ ဝဝတ္ထာနန္တိ ပရိစ္ဆေဒေါ။ သော ဟိ ဝိသုံ အဝဟိတော ဟုတွာ တိဋ္ဌတီတိ ဝဝတ္ထာနန္တိ ဝုစ္စတိ။ ကမ္မာကမ္မာနီတိ ဧတ္ထ ကမ္မံ အကမ္မာနီတိ ပဒဝိဘာဂံ ကတွာ အကာရော ဝုဒ္ဓတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ခုဒ္ဒကာနိ စေဝ မဟန္တာနိ စ ကမ္မာနီ’’တိ။ သတိ စ အကမ္မဿ မဟန္တဘာဝေ ကမ္မံ နာမ ခုဒ္ဒကန္တိ အတ္ထတော သိဒ္ဓံ ဟောတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ခုဒ္ဒကာနိ စေဝါ’’တိ။ အကာရဿ အပ္ပတ္ထံ ဂဟေတွာ ‘‘မဟန္တာနိ စေဝ ခုဒ္ဒကာနိ စ ကမ္မာနီ’’တိ အတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ သော ပန ဣဓ န ဂဟိတော, အညတ္ထ ပန ဒိဿတိ။ ‘‘ဥစ္စာဝစာနိ ကမ္မာနီ’’တိ ဟိ ဝါကျဝသေန ဝုတ္တဋ္ဌာနေ ဥစ္စသဒ္ဒေန မဟန္တတ္ထံ ဒဿေတိ, အဝစသဒ္ဒေန ခုဒ္ဒကတ္ထံ ဒဿေတိ။ တသ္မာ မဟန္တခုဒ္ဒကာနိ ကမ္မာနီတိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သတိ စ အကမ္မဿ ခုဒ္ဒကဘာဝေ ကမ္မံ နာမ မဟန္တန္တိ အတ္ထတောပိ သိဒ္ဓန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

သံဃဘေဒဝဂ္ဂဒွယဝဏ္ဏနာ

၄၅၉။ သံဃဘေဒဝဂ္ဂဒွယေ ဧတေတိ သဘာဝါ။ တေတိ အဓမ္မာဒယော။ ဣတီတိ ဧဝံ။ ယံ ကမ္မန္တိ ယောဇနာ။ ဒိဋ္ဌိံ ဝိနိဓာယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကသ္မိံ ပဉ္စကေ အယံ အတ္ထယောဇနာ ကာတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာပီတိ ဣမသ္မိံ ပဉ္စကေပိ။ ပိသဒ္ဒေန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ ပဉ္စကံ အပေက္ခတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ပဉ္စကေသု။ ဟီတိ သစ္စံ။ ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တနယံ ယံ ဝစနမတ္ထိ, တံ ဝစနံ ဧတ္ထ ပဉ္စကေသု န အတ္ထီတိ ယောဇနာ။

အာဝါသိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၆၁။ အာဝါသိကဝဂ္ဂေ ‘‘ဟရိတွာ’’တိ ဣမိနာ ယထာဘတန္တိ ဧတ္ထ ဘရဓာတုယာ ဟရဏတ္ထဉ္စ ကိရိယာဝိသေသနဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ။ ‘‘ဌပိတော’’တိ ဣမိနာ နိက္ခိတ္တောတိ ဧတ္ထ ခိပဓာတုယာ ဌပနတ္ထံ ဒဿေတိ။

၄၆၂။ ပရိဏာမေတီတိ ပရိဏတံပါပေတိ။ ‘‘နိယာမေတိ ကထေတီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယတ္ထံ ဒဿေတိ, ဧတ္ထာတိ အာဝါသိကဝဂ္ဂေ။

ကထိနတ္ထာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၆၇။ ကထိနတ္ထာရဝဂ္ဂေ ဩတမသိကောတိ ဧတ္ထ အဝတမံ ဂတော ဩတမသိကောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အန္ဓကာရဂတော’’တိ။ အန္ဓကာရသဒ္ဒေန တမသဒ္ဒေါ အန္ဓကာရပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ တန္တိ ဩတ- မသိကံ။ အသမန္နာဟရန္တောတိ တံ အသမန္နာဟရန္တော, ကသ္မာ အသမန္နာဟရန္တောတိ အာဟ ‘‘ကိစ္စယပသုတတ္တာ ဝန္ဒန’’န္တိ။ ဧကတောတိ ကောပေန သဒ္ဓိံ။ ဝေရီ ဝိသဘာဂပုဂ္ဂလော ဧကတော အာကောဓေန ဝတ္တနဋ္ဌေန ဧကာဝတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။ ပဟရေယျာတိ ဝန္ဒန္တံ ပဟရေယျ။ ‘‘အညံ စိန္တယမာနော’’တိ ဣမိနာ အညသ္မိံ အာရမ္မဏေ စိတ္တံ ဝိဒဟတိ ဌပေတီတိ အညဝိဟိတောတိ ဒဿေတိ။

သံဃတော ဥဒ္ဓရိတွာ ခိပိတဗ္ဗော အပနေတဗ္ဗောတိ ဥက္ခိတ္တော, သောယေဝ ဥက္ခိတ္တကော။ တေဟီတိ စတူဟိ။ အဝန္ဒိယေသု ပန္နရသပုဂ္ဂလေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ အန္တရာ ဝုတ္တကာရဏေန စာတိ အန္တရေ ဝုတ္တေန ‘‘တဉှိ ဝန္ဒန္တဿ မဉ္စပါဒါဒီသုပိ နလာဋံ ပဋိဟညေယျာ’’တိအာဒိနာ ကာရဏေန စ။ ဣတောတိ ပန္နရသပုဂ္ဂလမှာ။ ဣတီတိ ဧဝံ။ သစေ ဥဒ္ဒေသာစရိယော စ ဩဝါဒါစရိယော စ နဝကော ဟောတိ, န ဝန္ဒနီယော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ ကထိနတ္ထာရဝဂ္ဂေ။

ဣတိ ကထိနတ္ထာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

နိဋ္ဌိတာ စ ဥပါလိပဉ္စကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ။

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ

၄၇၀။ ‘‘အစိတ္တကော အာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ အစိတ္တကော အာပဇ္ဇတီတိ အစိတ္တကော ဟုတွာ အာပဇ္ဇတိ။ ဧသေဝ နယော အစိတ္တကော ဝုဋ္ဌာတီတိ ဧတ္ထာပိ။ ယံကိဉ္စိ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣတရံ အာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ။ ဓမ္မဒါနံ ကရောမီတိ ‘‘သဗ္ဗဒါနံ ဓမ္မဒါနံ ဇိနာတီ’’တိ (ဓ။ ပ။ ၃၅၄) စ ‘‘အမတံဒဒေါ စ သော ဟောတိ, ယော ဓမ္မမနုသာသတီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၁။၄၂) စ ဘဂဝတာ ဝုတ္တဝစနံ သုတွာ ဓမ္မဒါနံ ကရောမိ။ ဒေါမနဿိကောတိ ဒေါမနဿေန ယုတ္တော, ဒေါမနဿဝန္တော ဝါ။ ဧတ္ထာတိ အဗျာကတမူလေ။

၄၇၃။ ယဿ ယဿာတိ သိက္ခာပဒဿ။ တံ သဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗံ တံတံသမုဋ္ဌာနသိက္ခာပဒံ။

အပရဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကံ

(၁) ကာယိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၄၇၄။ ဆ အာပတ္တိယော ကာယိကာတိ ဧတ္ထ ဆ အာပတ္တိယော နာမ ကာတိ အာဟ ‘‘အန္တရပေယျာလေ’’တိအာဒိ။ အန္တရပေယျာလေ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ကာယဒွါရေ သမုဋ္ဌိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ကာယေ သမုဋ္ဌန္တီတိ ကာယိကာတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ တသ္မိံယေဝ အန္တရပေယျာလေ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယာ’’တိအာဒိနာ ဆာဒေန္တဿ တိဿောတိ ဧတ္ထ တိဏ္ဏံ သရူပံ ဒဿေတိ။ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိနာ ပဉ္စ သံသဂ္ဂပစ္စယာတိ ဧတ္ထ ပဉ္စန္နံ သရူပံ ဒဿေတိ။

‘‘ဧကရတ္တ’’ဣတိအာဒိနာ အရုဏုဂ္ဂေ တိဿောတိ ဧတ္ထ တိဏ္ဏံ သရူပံ ဒဿေတိ။ ဒွေ ယာဝတတိယကာတိ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗေန ‘‘ဧကာဒသ ယာဝတတိယကာ နာမာ’’တိ သံဝဏ္ဏနာယ ဝိရုဒ္ဓဘာဝံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ပညတ္တိဝသေန ပနာ’’တိအာဒိ။ ‘‘ဣမသ္မိံ သာသနေ’’တိ ဣမိနာ ဧတ္ထသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ ဧကေန သဗ္ဗသင်္ဂဟောတိ ဧတ္ထ ဧကော နာမ ကော, သဗ္ဗာနိ နာမ ကာနီတိ အာဟ ‘‘ယဿ သိယာ’’တိအာဒိ။ ‘‘နိဒါနုဒ္ဒေသေနာ’’တိ ဣမိနာ ဧကဿ သရူပံ ဒဿေတိ။ ‘‘သိက္ခာပဒါနဉ္စ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာနဉ္စာ’’တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ သဗ္ဗသရူပံ ဒဿေတိ။ သင်္ဂဟ သဒ္ဒေန ကမ္မဆဋ္ဌီသမာသော။

‘‘ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယာ’’တိအာဒိနာ ဒွေ ဒုဋ္ဌုလ္လစ္ဆာဒနာတိ ဧတ္ထ ဒွိန္နံ သရူပံ ဒဿေတိ။

‘‘ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိနာ ဂါမန္တရေ စတဿောတိ ဧတ္ထ စတဿန္နံ သရူပံ ဒဿေတိ။ ပုန ‘‘ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိယာ’’တိအာဒိနာ စေတဿာ နဒိပါရပစ္စယာတိ ဧတ္ထ စတဿန္နမေဝ သရူပံ ဒဿေတိ။ ‘‘စီဝရဒါနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဣမိနာ ပါစိတ္တိယဘာဝေန သဒိသတ္တာ သင်္ချာဝိသေသော န ကာတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။

(၂) ဒေသနာဂါမိနိယာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၇၅။ ဧကေတ္ထာတိ ဧတ္ထသဒ္ဒေါ သာသနဝိသယော။

ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ နတ္ထီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဗဟုသိက္ခာပဒါနိ ပန ပဂေဝါတိ စ အာပတ္တိ ပန ပဂေဝါတိ စ အာပတ္တီပိ နတ္ထီတိ စ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

‘‘သကလေပိ ဝိနယေ’’တိ ဣမိနာ ဒွေတ္ထာတိ ပါဌေ ဧတ္ထသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ ဥဘိန္နန္တိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ။ အညထာ ပန ကိတ္တကာ ပဌမာပတ္တိကာတိ အာဟ ‘‘ဣတရထာ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဣတရထာတိ ပညတ္တိတော အညေန ပကာရေန။ ကမ္မဉ္စာတိ ကမ္မဉတ္တိ စ။ ကမ္မပါဒိကာ စာတိ ကမ္မပါဒဉတ္တိ စ။ နဝသု ဌာနေသူတိ ဩသာရဏာဒီသု နဝသု ဌာနေသု။ ဒွီသူတိ ဉတ္တိဒုတိယ, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသု။

ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယ ပါရာဇိကံ, ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကာယ ပါရာဇိကံ, အဋ္ဌဝတ္ထုကာယ ပါရာဇိကန္တိ ဣတိ ဣမေ တယောတိ ယောဇနာ။ ကာရဏဘူတေနာတိ ဟေတုဘူတေန, ‘‘ကရဏဘူတေနာ’’တိပိ ပါဌော, သာဓကတမသတ္တိဘူတေနာတိ အတ္ထော။

တေသန္တိ အဒ္ဓါနဟီနာဒီနံ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘တယော ပုဂ္ဂလာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ’’တိ ပါဌေ, ဧတေသု အင်္ဂဟီနာဒီသု ဝါ။ ယောတိ ပုဂ္ဂလော။ အပရိပူရော န ယာစတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ မာတုဃာတကာဒယော ကရဏဒုက္ကဋကာ စာတိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ တေသု ဉတ္တိကပ္ပနာဒီသု။ ဉတ္တိကပ္ပနာတိ ဉတ္တိဝိဓိ။ ဝိပ္ပကတပစ္စတ္တန္တိ ဝိပ္ပကတံ ပစ္စတ္တံ။ အတီတကရဏန္တိ အတီတဿ ကရဏံ။ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ဝတ္ထုသမ္ပန္နံ ဟီ’’တိအာဒိ။ တယော ကမ္မာန သင်္ဂဟာတိ ဧတ္ထ ဆန္ဒဘေဒရက္ခနတ္ထာယ နကာရေ နိဂ္ဂဟိတလောပေါ။ နာသိတကာတိ နာသေတဗ္ဗာ ပုဂ္ဂလာ, နာသိတဗ္ဗာတိ နာသိတာ, နာသိတာ ဧဝ နာသိတကာ။ တိဏ္ဏံ ဇနာနန္တိ တိဏ္ဏံ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဇနာနံ ဧကူပဇ္ဈာယေန နာနာစရိယေန ဟုတွာတိ ယောဇနာ။ ဧကာနုဿာဝနာတိ ဧကတော အနုဿာဝနာ။

ပါဒေါ နာမ ကဟာပဏဿ စတုတ္ထဘာဂေါ။ မာသကော နာမ ပါဒဿ ပဉ္စမဘာဂေါ။ ပါရာဇိကန္တိ ဝနပ္ပတိံ ဆိန္ဒန္တဿ ဒုတိယပါရာဇိကံ (ပါရာ။ ၁၁၀)။ အနောဒိဿာတိ ‘‘မနုဿော မရတူ’’တိအာဒိနာ န ဥဒ္ဒိသိတွာ။ တေနာတိ ဝိသေန။

ဘိက္ခုနောဝါဒကဝဂ္ဂသ္မိန္တိ သာမညာဓာရော။ ဒသသု သိက္ခာပဒေသူတိ ဝိသေသာဓာရော။ ပဌမသိက္ခာပဒမှိယေဝါတိ ဒသသု သိက္ခာပဒေသု ပဌမသိက္ခာပဒမှိယေဝ။ ဥပသမ္ပန္နာယ ဘိက္ခုနိယာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘အာပတ္တိ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘စီဝရေနာ’’တိ ပဒဿ သမ္ဗန္ဓဋ္ဌာနံ ဒဿေတိ။

‘‘စတဿော ဧဝါ’’တိ ဣမိနာ တတ္တိကာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ တာ စတဿော ပရိမာဏာ ယာသံ အာပတ္တီနန္တိ တတ္တိကာ။ နိပန္နဿာပိ တတ္တိကာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ သာတိ ဘိက္ခုနီ။

(၃) ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ

၄၇၆။ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနီတိ သဗ္ဗိအာဒီနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ။ ဣမံ အာပတ္တိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ပစ္ဆာ အာပန္နောတိ ယောဇနာ။

ဧကံ ကဗဠန္တိ ဧကံ အာလောပံ, တုမှမူလေတိ တုမှံ သန္တိကေ။

ယထာဝတ္ထုကန္တိ ဝတ္ထုအနုလောမံ, အာပတ္တိယော ဒေသိတာဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။

ကောကာလိကာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန ကဋမောဒကတိဿကာဒယော (ပါရာ။ ၄၁၇) သင်္ဂဏှာတိ။ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ပါစိတ္တိယဉ္စ စဏ္ဍကာဠိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ပါစိတ္တိယဉ္စာတိ ယောဇနာ။ ပယုတ္တဝါစာပစ္စယာတိ ဝိညတ္တိနိမိတ္တာဒီဟိ ပကာရေန ယုတ္တာယ ဝါစာယ ပစ္စယာ။ အာပတ္တိ ပါရာဇိကဿာတိ ပါရာဇိကဿ အာပဇ္ဇနံ။ အထဝါ ပါရာဇိကဿာတိ အဿ ဘိက္ခုဿ ပါရာဇိကာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဝါ ပါရာဇိကာ အာပတ္တိ အဿ ဘဝတီတိ ဝါ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ ဣတီတိ ဣမာ ဆ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

ဘောဇနံ ဂဟေတွာ အဇ္ဈောဟရမာနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တထေဝါတိ ယထာ ခါဒနေ, တထေဝ မံသံ လသုဏံ အဇ္ဈောဟရမာနာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပဏီတဘောဇနာနီ’’တိ စ ‘‘အကပ္ပိယမံသ’’န္တိ စ ပဒါနိ ‘‘အဇ္ဈောဟရမာနာ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗာနိ။

ပဉ္စ ဌာနာနီတိ ပဉ္စ အာပတ္တိသင်္ခါတာနိ ဌာနာနိ။ တတ္ထာတိ ပဉ္စသု သဟဓမ္မိကေသု။ ဒွိန္နန္တိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ။ တေသန္တိ သိက္ခမာနာဒီနံ။ ပဉ္စန္နမေဝါတိ သဟဓမ္မိကာနံယေဝ။ ဝိနိစ္ဆယဝေါဟာရောတိ ဝိနိစ္ဆယဝစနံ။ ဣမိနာ စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ ပဋိက္ခိပတိ။ အဍ္ဍကမ္မံ နာမာတိ အဘိယုဉ္ဇန္တာနံ ကမ္မံ နာမ။

‘‘သဟဓမ္မိကာန’’န္တိ ဣမိနာ ပဉ္ဇန္နံ ဝိနိစ္ဆယောတိ ဧတ္ထ ပဉ္စသရူပံ ဒဿေတိ။ သောဘဏဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာဟ ‘‘ကတဝီတိက္ကမော ဟီ’’တိအာဒိ။ အဗ္ဘုဏှသီလောတိ အဘိနဝုပ္ပန္နသီလော။ အဗ္ဘုဏှသီလော နာမ အတ္ထတော ပါကတိကသီလောတိ အာဟ ‘‘ပါကတိကော’’တိ, ပကတိသီလေန နိယုတ္တောတိ အတ္ထော။

‘‘ကာယဒွါရသမ္ဘဝါ’’တိ ဣမိနာ ကာယိကာတိ ပဒဿ တဒ္ဓိတဘာဝံ ဒဿေတိ။ မုခံ ဩလောကေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။

စတုန္နံ ဒေသနာယ စာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒေသနာယာ’’တိ ပဒံ အာဒိပဒလောပန္တိ အာဟ ‘‘အစ္စယဒေသနာယာ’’တိ။ သာတိ အစ္စယဒေသနာ။ အဘိနိလီယိတွာ ဓနုနာ မာရေန္တီတိ အဘိမာရာ။

ဆေဇ္ဇံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဆေဇ္ဇံ နာမ ပါရာဇိကာပဇ္ဇနမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဒေဝဒတ္တော ဝိယ ပါရာဇိကံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ။ ဣမာ ပန အာပတ္တိယောတိ ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယာပတ္တိယော။

(၄) အဝန္ဒနီယပုဂ္ဂလာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၇၇။ တေသန္တိ ဒသန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ။ ‘‘သဒ္ဓိ’’န္တိ ဣမိနာ သာမီစေနာတိ ဧတ္ထ သဟတ္ထေ ကရဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ။ သာမီစေနာတိ စ သာမီစိနာ ကတ္တဗ္ဗံ သာမီစံ ကမ္မံ, တေန သာမီစေန။ ဒသ စီဝရဓာရဏာတိ ပဒဿ သမာသဘာဝံ ပဋိက္ခိပန္တော အာဟ ‘‘ဒသ ဒိဝသာနိ အတိရေကစီဝရဿ ဓာရဏာ’’တိ။

ကတိသတန္တိအာဒီသု ဒွီသု ဂါထာပါဒေသု စတူသု ဝိဘတျန္တပဒေသု ပုရိမံ ပုရိမေန, ပစ္ဆိမဉ္စ ပစ္ဆိမေန ယထာက္ကမံ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကတိသတံ အာပတ္တိယော ရတ္တိသတံ ဆာဒယိတွာနာ’’တိ။ ပစ္ဆိမဂါထာယ ပုဗ္ဗဍ္ဎေပိ ဧသေဝ နယော။ အယံ ဟီတိ အယံ ဧဝ ဝက္ခမာနော။ ဧတ္ထာတိ ဂါထာယံ။ ယောတိ ဘိက္ခု, ပဋိစ္ဆာဒေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣတီတိ အယံ သင်္ခေပတ္ထော။

ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေသု စတူသု စတုက္ကေသု ဓမ္မေန သမဂ္ဂံ အပနေတွာ ဒွါဒသ ကမ္မဒေါသာ ဝုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အဓမ္မေန ဝဂ္ဂကမ္မံ, အဓမ္မေန သမဂ္ဂကမ္မန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ။

ဧတ္ထာတိ ဆသု ကမ္မေသု။ ဧတဒေဝါတိ ဓမ္မေန သမဂ္ဂကမ္မမေဝ။

ယံ ဒေသိတာတိ ဧတ္ထ ယံသဒ္ဒေါ ဝစနဝိပလ္လာသောတိ အာဟ ‘‘ယာနိ ဒေသိတာနီ’’တိ။ ‘‘ဒေသိတာနီ’’တိ ဣမိနာ ဒေသိတာတိ ဧတ္ထ နိကာရဿ အာကာရာဒေသဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘ပရိယန္တပရိစ္ဆေဒဘာဝရဟိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ နတ္ထိ အန္တံ ပရိယန္တမေတဿာတိ အနန္တန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ တန္တိ နိဗ္ဗာနံ, ဇိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကေန ကံ ကိန္တိ ကတွာ ဇိတန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ ကိလေသဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ’’တိ။ ကေန ကံ ကိန္တိ ကတွာ ကိံ ဇိတံ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ရညာ သပတ္တဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ ရဇ္ဇံ ဝိယာ’’တိ။ တတ္ထ ‘‘ရညာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကေနာ’’တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ။ ‘‘သပတ္တဂဏ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘က’’န္တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ။ ‘‘အဘိမဒ္ဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကိန္တိ ကတွာ’’တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ။ ‘‘ရဇ္ဇ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘ကိ’’န္တိ ပုစ္ဆံ ဝိဿဇ္ဇေသိ။ သပတ္တဂဏန္တိ ဝေရိဂဏံ။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – ရညာ သပတ္တဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ ရဇ္ဇံ ရာဇဘာဝံ ဇိတံ ဝိယ, ဘဂဝတာ ကိလေသဂဏံ အဘိမဒ္ဒိတွာ နိဗ္ဗာနံ ဇိတန္တိ။ သွေဝါတိ ဘဂဝါ ဧဝ။ ‘‘နိဗ္ဗိကာရတာယာ’’တိ ဣမိနာ တာဒိသဒ္ဒေါ နိဗ္ဗိကာရတ္ထဝါစကော အနိပ္ဖန္နပါဋိပဒိကောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဝိဝေကပဉ္စက’’န္တိ ဣမိနာ ကာယစိတ္တဥပဓိဝသေန ဝိဝေကတ္တယမ္ပိ ဂဟေတဗ္ဗံ ဝိဝေကဘာဝေန သမာနတ္တာ။ တေန ဘဂဝတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ယာနိ သတ္တ အာ- ပတ္တိက္ခန္ဓာနီ’’တိ ဣမိနာ ဧကေတ္ထာတိ ဧတ္ထ ဧကသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ တတ္ထာတိ သတ္တသု အာပတ္တိက္ခန္ဓေသု။ ဧတ္ထ ပနာတိ သမထေသု ပန။ ဟီတိ သစ္စံ။ တဿာတိ သမ္မုခါဝိနယဿ။ အဋ္ဌကထာသူတိ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု။ မယံ ပနာတိ သင်္ဂဟကာရကာ အမှေ ပန, ဗုဒ္ဓဃောသနာမကာ မယံ ပနာတိ အတ္ထော, ရောစယာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကဿ ကိမတ္ထံ ဂဟေတွာ ရောစေသီတိ အာဟ ‘‘ဝိနာတိ နိပါတဿ ပဋိသေဓနမတ္ထမတ္တ’’န္တိ။ ‘‘ဝိနာတိ နိပါတဿာ’’တိ ပဒံ ‘‘အတ္ထမတ္တ’’န္တိ ပဒေ ဝါစကသမ္ဗန္ဓော။ အတ္တနော သာဓျဝစနံ ဗုဒ္ဓဝစနသင်္ခါတေန သာဓကဝစနေန သာဓေန္တော အာဟ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ။

အဋ္ဌာရသ အဋ္ဌကာနီတိ အဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒ, ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒ, ဝေမတိကဘေဒေသု တီသု ဧကမေကံ မူလံ ကတွာ တယော တယော မူလိံ ကတွာ နဝ ဟောန္တိ, တေသု ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒေသု ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒံ အပနေတွာ အဋ္ဌ ဟောန္တိ, တာနိ အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူသု ယောဇေတွာ အဋ္ဌာရသ အဋ္ဌကာနိ ဟောန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဆဦနဒိယဍ္ဎသတန္တိ စတုစတ္တာလီသာဓိကံ သတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

ဧကေကဝတ္ထုသ္မိန္တိ အဋ္ဌာရသသု ဘေဒကရဝတ္ထူသု ဧကေကသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ။

ဣတိ ဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

သေဒမောစိကဂါထာ

(၁) အဝိပ္ပဝါသပဉှာဝဏ္ဏနာ

၄၇၉။ သေဒမောစိကဂါထာသူတိ အဓိပ္ပါယတ္ထဿ ဂမ္ဘီရတ္တာ တံ စိန္တေန္တာနံ ဝိနယဓရာနံ ကာယေ သေဒံ မောစေတီတိ သေဒမောစိကာ, သာယေဝ ဂါထာ သေဒမောစိကဂါထာ, တာသု။ ‘‘အကပ္ပိယသမ္ဘောဂေါ န လဗ္ဘတီ’’တိ ဣမိနာ ကပ္ပိယသမ္ဘောဂေါ လဗ္ဘတီတိ ဒဿေတိ။ ကပ္ပိယ- သမ္ဘောဂံ ဒဿေတုံ ‘‘နဟာပနဘောဇနာဒီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အနာပတ္တီတိ မာတုဘိက္ခုနိယာ အနာပတ္တိ။ ဧသာ ပဉှာတိ ဧတ္ထ ပဉှသဒ္ဒေါ သဘာဝတိလိင်္ဂေါတိ သဒ္ဒသတ္ထေသု (သဒ္ဒနီတိဓာတုမာလာယံ ၁၆ ဟကာရန္တဓာတု၊ အဘိဓာနပ္ပဒီပိကာယံ ၁၁၅ ဂါထာယံ) ဝုတ္တော, ဣဓ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တော။ ‘‘ပဏ္ဍိတေဟီ’’တိ ဣမိနာ ကုသလဿ ကာရဏံ ဒဿေတိ, ပဏ္ဍိတတ္တာ ကုသလောတိ အဓိပ္ပါယော။ အဿာတိ ပဉှာယ။ ဧတန္တိ ဝိဿဇ္ဇနံ။ အဿာတိ ဂါထာယ။

ဧကာဒသ ဝိဝဇ္ဇိယာတိ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော, ဧကာဒသ ဝိဝဇ္ဇိယေတိ အတ္ထော။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေ’’တိအာဒိ။ တေပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဂါထာယံ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌဂမျမာနဘာဝံ ဒဿေတိ။

အယန္တိ နှာပိတပုဗ္ဗကော ဘိက္ခု။ နိမ္မိတဗုဒ္ဓန္တိ ဗုဒ္ဓေန နိမ္မိတံ ဗုဒ္ဓရူပံ။

ဝိဝဇ္ဇိယာတိ ဧတ္ထ ယကာရော တွာပစ္စယဿ ကာရိယောတိ အာဟ ‘‘ဝိဝဇ္ဇေတွာ’’တိ။ အသီသကံ ယံ တံ ကဗန္ဓံ အတ္ထီတိ ယောဇနာ။ အသီသကတ္တာ ကေန သရီရေန ဇီဝိတံ ဗန္ဓတီတိ ကဗန္ဓော။ ယဿာတိ ကဗန္ဓဿ။

ဟီတိ သစ္စံ။ တေတိ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလာ။

ဝါစာတိ ဧတ္ထ ယကာရလောပေါတိ အာဟ ‘‘ဝါစာယာ’’တိ။ ဣတိ မေတိ ဧဝံ မမ။ ဧဝံ ဝဒမာနေ မမ ဝစနန္တိ ယောဇနာ။ အထဝါ ဣတိမေတိ ဧဝံ ဣမေ, ဧဝံ ဝဒမာနေ ဣမေ ဇနာတိ ယောဇနာ။ သဒ္ဒမ္ပီတိ ဣမိနာ ဂိရသဒ္ဒေါ သဒ္ဒပရိယာယောတိ ဒဿေတိ။ ဟီတိ သစ္စံ။ တုဏှီဘူတဿ နိသိန္နဿ တဿ ဘိက္ခုနောတိ ယောဇနာ။ ယဒိ မနောဒွါရေ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ, ဧဝံ သတိ ကသ္မာ အာပဇ္ဇေယျ ဝါစသိကန္တိ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ။ တေနာတိ တသ္မာ။ အဿာတိ ဘိက္ခုဿ။

သာတိ ဘိက္ခုနီ, အာပဇ္ဇတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝုတ္တပ္ပကာရန္တိ ‘‘ဂါမန္တရပရိယာပန္န’’န္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရံ။

တာသူတိ ဒွီသု ဘိက္ခုနီသု။

စတုရော ဇနာတိ ဧတ္ထ စတုန္နံ ဇနာနံ သရူပံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အာစရိယော စ တယော စ အန္တေဝါသိကာ’’တိ။ သာဟတ္ထိကာတိ သဟတ္ထာ အဝဟရိတာ။ အာဏတ္တိယာပီတိ အာဏတ္တေန အဝဟရိတာပိ။ ဣတရေသန္တိ အန္တေဝါသိကာနံ, ဧကေကော မာသကောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ ပရိဝါရေ သေဒမောစိကဂါထာယံ။

(၂) ပါရာဇိကာဒိပဉှာဝဏ္ဏနာ

၄၈၀။ သန္ထတပေယျာလဉ္စာတိ ပဌမပါရာဇိကဝိဘင်္ဂေ (ပါရာ။ ၆၅) ဝုတ္တံ သန္ထတပေယျာလဉ္စ။

လိင်္ဂပရိဝတ္တံ သန္ဓာယာတိ သတိ လိင်္ဂေ ပရိဝတ္တေ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ဝိဇဟနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

ယောတိ ဘိက္ခု, ပရိဏာမေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အတ္တနော အတ္ထာယာတိ ယောဇနာ။

အဿာတိ ဂါထာယ။ ကာကဥဟဒန္တိ ကာကေဟိ ကရီသုဿဂ္ဂံ။ ကဒ္ဒမမက္ခိတန္တိ ကဒ္ဒမေန မက္ခိတံ။ ကာယဂတာနေဝ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဟီတိ ဝိတ္ထာရော။ အနရိယံ တံ ဣတ္ထိံ ဝါ တံ ပုရိသံ ဝါ ဟနေယျာတိ ယောဇနာ။ လိင်္ဂပရိဝတ္တေန ဟေတုဘူတေန ဣတ္ထိဘူတံ, ပုရိသဘူတဉ္စာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣတ္ထိဘူတန္တိ စ ဣတ္ထီ ဟုတွာ ဘူတံ, ဣတ္ထိဘာဝံ ဝါ ပတ္တံ။

မိဂသိင်္ဂတာပသသီဟကုမာရာဒီနံ တိရစ္ဆာနဂတမာတာပိတရော ဝိယာတိ ယောဇနာ။ မိဂသိင်္ဂတာပသောတိ မိဂသိင်္ဂနာမကော (ဇာ။ အဋ္ဌ။ ၅။၁၇။၉၆ အာဒယော) တာပသော။ သီဟကုမာရောတိ သီဟဗာဟုကုမာရော။ အာဒိသဒ္ဒေန ဘူရိဒတ္တာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။

ကုရုန္ဒိယံ အာဂတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘သစ္စံ ဘဏန္တောတိ ဂါထာယာ’’တိ ပဒံ ‘‘သစ္စံ ဘာသတော လဟုကာပတ္တိ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ‘‘သစ္စံ ဘဏန္တော’’တိ ဂါထာယ ဣတိ အတ္ထောတိ ယောဇနာ။

(၃) ပါစိတ္တိယာဒိပဉှာဝဏ္ဏနာ

၄၈၁။ သလာကံ ဒေန္တဿ အဿ ဘိက္ခုဿ ဆေဇ္ဇံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပါရာဇိကံ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ဟောတိဆေဇ္ဇန္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။

သုပ္ပတိဋ္ဌိတနိဂြောဓသဒိသံ ရုက္ခမူလံ, တမေဝ ဝါ ဂဟေတဗ္ဗံ။

တိဿိတ္ထိယောတိ ဧတ္ထ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ, ပစ္စတ္တဝစနံ ဝါတိ အာဟ ‘‘တာသုပီ’’တိ။ ‘‘ယံ တံ မေထုနံ နာမ တ’’န္တိ ဣမိနာ ‘‘မေထုနံ ယံ တ’’န္တိ ပဒါနံ သမာနာဓိကရဏဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘န သေဝတီ’’တိ ဣမိနာ န သေဝေတိ ဧတ္ထ တိကာရဿ ဧကာရာဒေသဘာဝံ (ဇာ။ အဋ္ဌ။ ၄။၁၁။၇၆ ပုတ္တော ဝါ ပိတရံ ယာစေ ဝိယ) ဒဿေတိ။ တယော ပုရိသေတိ ဧတ္ထ ‘‘ဥပဂန္တွာ’’တိ ပဒံ အဇ္ဈာဟရိတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ‘‘တယော ပုရိသေပိ ဥပဂန္တွာ’’တိ။ ဣမိနာ တယော ပုရိသေတိ ဧတ္ထ ဥပယောဂတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ ဒဿေတိ။ ပုရိမနယံ ဂဟေတွာ ဧတ္ထာပိ ‘‘တီသု ပုရိသေသူ’’တိ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ ဣမံ နယံ ဂဟေတွာ ပုရိမပဒေပိ တိဿိတ္ထိယော ဥပဂန္တွာတိ ဥပယောဂတ္ထေ ဥပယောဂဝစနန္တိ အတ္ထောပိ ယုဇ္ဇတေဝ။ တသ္မာ တေ ဒွေ နယာ အညမညောပဒေသဒါယကနယာ နာမာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ‘‘ဥဘတောဗျဉ္ဇနသင်္ခါတေ’’တိ ဣမိနာ အနရိယသဒ္ဒေန ဥဘတောဗျဉ္ဇနောဝ ဣဓ ဂဟေတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘နာစရတီ’’တိ ဣမိနာ န စာစရေတိ ဧတ္ထာပိ တိသဒ္ဒဿ ဧကာရာဒေသဘာဝမေဝ ဒဿေတိ။ မေထုနဓမ္မဿ ပုဗ္ဗဘာဂံ ကာယသံသဂ္ဂံ အာပဇ္ဇိတုံ ဝါယမန္တိယာ တဿာ ဘိက္ခုနိယာတိ ယောဇနာ။

အဿာတိ ဂါထာယ, တိတ္ထိယော အာရာဓကော ဟောတီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထေဝါတိ တိတ္ထိယဝတ္တေ ဧဝ။ အဿာတိ တိတ္ထိယဿ။ တမေဝါတိ တိတ္ထိယဝတ္တမေဝ။

သံဃာဒိသေသန္တိအာဒိဂါထာ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တန္တိ အဇ္ဈောဟရဏံ။

အာကာသဂတံ သာမဏေရန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သံဃေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကမ္မာရဟေနေဝါတိ ဒဿေတိ။ ‘‘န ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ သံဃောပိ ကမ္မာရဟောပိ ဘူမိဂတောဝ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။

အဿာတိ ဂါထာယ ဝိနိစ္ဆယောတိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘န ဒေတိ, န ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ကိရိယာပဒါနံ ကတ္တာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘နာပိ ဥယျောဇိကာ’’တိအာဒိ။ တဿာတိ အဝဿုတပုရိသဿ။ ‘‘ကာရဏေနာ’’တိ ဣမိနာ တေနာတိ ပဒဿ ကာရဏတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဧဝသဒ္ဒေါ ပန သမ္ဘဝဝသေန ယောဇိတော, န အညေန ကာရဏေနာတိ အတ္ထော, အဝဿုတဿ ပုရိသဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဂဟဏေတိ ဥယျောဇိတာယ ဂဟဏေ။ တဉ္စ ပရိဘောဂပစ္စယာတိ ဧတ္ထ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ, ပရိဘောဂဿ စ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘အာပတ္တိ’’န္တိ ဣမိနာ တသဒ္ဒဿ ဝိသယံ ဒဿေတိ။ ‘‘တဿာ ဥယျောဇိတာယာ’’တိ ဣမိနာ ပရိဘောဂဿ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေတိ။ တဿာတိ ဥယျောဇိတာယ။

သတ္တရသကေသု သံဃာဒိသေသေသူတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝဇ္ဇံ န ဖုသတီတိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အညံ နဝံ အာပတ္တိ’’န္တိ။

ဣတိ သေဒမောစိကဂါထာဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

ပဉ္စဝဂ္ဂေါ

ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၈၂။ ကမ္မဝဂ္ဂေ ‘‘ဂဏနပရိစ္ဆေဒဝစန’’န္တိ ဣမိနာ န ပမာဏဝစနန္တိ ဒဿေတိ။ ဣမိနာ ကမ္မာနံ တတော ဦနာတိရေကဘာဝံ နိဝါရေတိ။ ဂဏိယတေ ဂဏနံ, ပရိစ္ဆိဇ္ဇတိ အနေနာတိ ပရိစ္ဆေဒေါ, ဂဏနဿ ပရိစ္ဆေဒေါ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ။ အထ ဝါ ဂဏိယတိ အနေနာတိ ဂဏနံ, တမေဝ ပရိစ္ဆေဒေါ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ, သောယေဝ ဝစနံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒဝစနံ။ အပလောကနကမ္မံ နာမာတိ ကတ္တဗ္ဗံ ကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ‘‘သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ’’တိ ဝုတ္တေန ဧဝ နယေန။

တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု, ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ ပန အတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော။

တတ္ထာတိ ဒွီသု ကမ္မေသု။ အဝသေသာတိ ဆဟိ ကမ္မေဟိ အဝသေသာ။ ယဒိ ပရိဝတ္တေတွာ ကတံ ဒဠှီကမ္မံ န ဟောတိ, ဧဝံ သတိ ဒဠှီကမ္မတ္ထာယ ကိန္တိ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘အက္ခရပရိဟီနံ ဝါ ပဒပရိဟီနံ ဝါ’’တိ ဣဒံ အက္ခရပဒါနံ ဂဠိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ‘‘ဒုရုတ္တပဒံ ဝါ’’တိ ဣဒံ သိထိလဓနိတာဒိအပရိပုဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ ‘‘ဒုရုတ္တက္ခရံ ဝါ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗံ။ ဣဒန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဝစနံ။ ကမ္မံ ဟုတွာတိ သုကမ္မံ ဟုတွာ။

၄၈၃။ သမ္မုခါကရဏီယအသမ္မုခါကရဏီယေသု အသမ္မုခါကရဏီယာနိ အပ္ပကတ္တာ ပဌမံ ဒဿေတွာ သေသာနံ သမ္မုခါကရဏီယဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု ဒွီသု, အသမ္မုခါကရဏီယံ နာမ အဋ္ဌဝိဓံ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တေသု တေသု ခန္ဓကေသု။ ‘‘သုကတံ ဟောတီ’’တိ ဝစနသာမတ္ထိယတော သမ္မုခါကတမ္ပိ သုကတံ ဟောတီတိ အတ္ထောပိ ဂဟေတဗ္ဗော။

သေသာနီတိ အဋ္ဌကမ္မေဟိ သေသာနိ။ ဧတာနီတိ ကမ္မာနိ။ ဝတ္ထုဝိပန္နာနီတိ ဝတ္ထုနာ ဝိပန္နာနိ။

တေသမ္ပီတိ ပဋိပုစ္ဆာကရဏီယာနမ္ပိ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘ပဋိပုစ္ဆာကရဏီယ’’န္တိ ပဒေ။ ‘‘ပုစ္ဆိတွာ’’တိ ဣမိနာ ပဋိပုစ္ဆာတိ ပဒဿ တွာပစ္စယန္တဘာဝံ ဒဿေတိ။ ‘‘ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ ကရဏီယန္တိ ဧတ္ထ အနီယသဒ္ဒဿ ကမ္မတ္ထဘာဝံ ဒဿေတိ။ ယထာဒိန္နာယာဟိ စုဒိတကေန ယထာဒိန္နာယ။ ဝိပ္ပလပန္တဿာတိ ဝိကာရေန ယံ ဝါ တံ ဝါ ဝစနံ ပလပန္တဿ စုဒိတကဿာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿာ’’တိအာဒီသု။

အနုပေါသထဒိဝသေတိ ဥပေါသထဒိဝသတော အညသ္မိံ ဒိဝသေ။ တမေဝတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပေါသထဒိဝသော နာမာ’’တိအာဒိ။ ကတ္တိကမာသန္တိ ပစ္ဆိမကတ္တိကမာသံ။ တဿ ပဝါရဏမာသတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ။ သာမဂ္ဂိဒိဝသော စ ယထာဝုတ္တာ စာတုဒ္ဒသပန္နရသာ စ ဥပေါသထဒိဝသော နာမာတိ ယောဇနာ။ ယတြဟီတိ ယသ္မိံ ပန ဝိဟာရေ, ဌပေန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ အန္တရာတိ စာတုဒ္ဒသီပန္နရသီနံ မဇ္ဈေ။

ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ဌပိတဒိဝသောတိ ပစ္ဆာ ဥပရိ ကဍ္ဎိတွာ ဌပိတံ ကတ္တိကကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသိံ ဝါ ပဉ္စဒသိံ ဝါ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဣဓာပီတိ အပဝါရဏာယ ပဝါရဏဋ္ဌာနေပိ။ ပါဠိယမာဂတနယတော အညမ္ပိ နယံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိ။ အန္တိမဝတ္ထုန္တိ ပါရာဇိကဝတ္ထုံ။ ယဿာတိ ပုဂ္ဂလဿ။ ဣမိနာ ကမ္မာရဟော ပုဂ္ဂလော ဝတ္ထု နာမာတိ ဒဿေတိ။

၄၈၄။ ဒဗ္ဗဿ အဂ္ဂဏှနံ ဝတ္ထုအပရာမသနံ နာမ န ဟောတိ, အထ ခေါ နာမဿ အဂ္ဂဏှနမေဝါတိ အာဟ ‘‘တဿ နာမံ န ဂဏှာတီ’’တိ။ အပရာမသနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိ။

ပုဂ္ဂလံ န ပရာမသတီတိ ဧတ္ထ ပုဂ္ဂလော နာမ ဥပဇ္ဈာယောတိ အာဟ ‘‘ယော ဥပသမ္ပဒါပေက္ခဿ ဥပဇ္ဈာယော’’တိ။ တန္တိ ဥပဇ္ဈာယံ။

သဗ္ဗေန သဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ, နိပါတသမုဒါယောယံ, သဗ္ဗေန ဝါ အာကာရေန သဗ္ဗံ ဉတ္တိန္တိ ယောဇနာ။

ဉတ္တိကမ္မေ ပဌမံ ကမ္မံ ကတွာ ပစ္ဆာ ဉတ္တိဋ္ဌပနမ္ပိ ပစ္ဆာ ဉတ္တိံ ဌပေတိယေဝ နာမ။ ဣတိ ဣမေဟီတိအာဒိ နိဂမနံ။

၄၈၅။ ‘‘ဝုတ္တနယေနေဝါ’’တိ အတိဒိသိတွာပိ ဉတ္တိကမ္မဝါစာနံ အသဒိသတ္တာ အပရာမသနာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧဝံ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ နေသန္တိ ဝတ္ထုသံဃပုဂ္ဂလာနံ, ပဌမာနုဿာဝနေ ဝါ ဒုတိယတတိယာနုဿာဝနာသု ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝဒန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။

သာဝနံ ဟာပေတီတိ ဧတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ လောပေါတိ အာဟ ‘‘အနုဿာဝနံ န ကရောတီ’’တိ။ ‘‘သာဝနံ ဟာပေတီ’’တိ ဧတ္ထ န ကေဝလံ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အနုဿာဝနံ အကရောန္တောယေဝ သာဝနံ ဟာပေတိ နာမ, အထ ခေါ အနုဿာဝနာယ ဒုရုတ္တဆဍ္ဍနမ္ပိ ဟာပေတိယေဝ နာမာတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယောပီ’’တိအာဒိ။ ‘‘သကိမေဝ ဝါ ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ’’တိ ဣမိနာ တိက္ခတ္တုံ အပရိပူရေန္တောယေဝ သာဝနံ ဟာပေတိ နာမာတိ ဒဿေတိ။ ဣမဿ ဝစနဿ သာမတ္ထိယတော ဉတ္တိဒုတိယကမ္မေ ဧကက္ခတ္တုတော, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေ တိက္ခတ္တုတော အတိရေကံ ကမ္မဝါစံ ကရောန္တော န ဟာပေတီတိ ဉာယတိ။

‘‘ဆဍ္ဍေတီ’’တိ ဧတ္ထ ဆဍ္ဍနဿ ပဒက္ခရာနံ ဂဠိတဘာဝေန ပါကဋတ္တာ တံ အဒဿေတွာ ‘‘ဒုရုတ္တံ ကရောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဒုရုတ္တမေဝ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဒုရုတ္တံ ကရောတီတိ ဧတ္ထ ပနာ’’တိအာဒိ။ ကရောန္တေန ဘိက္ခုနာ ဥပလက္ခေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။

‘‘သိထိလ…ပေ… ပဘေဒေါ’’တိ ယွာယံ ဗျဉ္ဇနပ္ပဘေဒေါ ဝုတ္တော, အယံ ဗျဉ္ဇနပ္ပဘေဒေါတိ ယောဇနာ။ ဂါထာယံ ဒသဓာတိ ဒသပ္ပကာရေန။ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာတိ ဝဒ္ဓေတီတိ ဗုဒ္ဓိ, ဗျဉ္ဇနမေဝ အက္ခရမေဝ သိထိလာဒိဝသေန ဒသဓာ ဗုဒ္ဓိ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိ, တာယ။ ဧတ္ထ ‘‘ဒသဓာ’’တိ ပဒေန ‘‘ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓီ’’တိ သမာသပဒဿ အန္တရေ ဒသဓာသဒ္ဒဿ လောပံ ဒဿေတိ ‘‘ကမ္မဇံ ဧဝါ’’တိအာဒီသု (ဝိသုဒ္ဓိ။ ၂။၄၅၀၊ ဝိသုဒ္ဓိ။ မဟာဋိ။ ၂။၄၅၀) ဝိယ။ ဧတ္ထ ဟိ ဧဝသဒ္ဒေန ကမ္မေန ဧဝ ဇာတံ ကမ္မဇန္တိ သမာသံ ကတွာ သမာသမဇ္ဈေ ဧဝသဒ္ဒလောပံ ဒဿေတိ။ ပဘေဒေါတိ ဝိသေသော။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – သိထိလဉ္စ ဓနိတဉ္စ ဒီဃဉ္စ ရဿဉ္စ ဂရုကဉ္စ လဟုကဉ္စ နိဂ္ဂဟိတဉ္စ သမ္ဗန္ဓဉ္စ ဝဝတ္ထိတဉ္စ ဝိမုတ္တဉ္စာတိ ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာဝ ပဘေဒေါ ဝိသေသော ဉာတဗ္ဗောတိ။ ‘‘သိထိလ’’န္တိ အာဒီနိ ဒသ ပဒါနိ ‘‘အက္ခရံ ပဒံ ဗျဉ္ဇန’’န္တိ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တပါဌံနိဿာယ ဝုတ္တာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဂါထာယ ဝိတ္ထာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိ။ အဂါဠှေန ဝစီပယောဂေန ဝတ္တဗ္ဗံ အက္ခရံ သိထိလံ။ ဂါဠှေန ဝစီပယောဂေန ဝတ္တဗ္ဗံ အက္ခရံ ဓနိတံ။ တေသွေဝါတိ ပဉ္စသု ဧဝ ဝဂ္ဂေသု။ န ကေဝလံ ဒီဃမေဝ ဂရုကံ နာမ, အထ ခေါ သံယောဂပရမ္ပီတိ အာဟ ‘‘ယံ ဝါ’’တိအာဒိ။ ယံ အက္ခရံ သံယောဂပရံ ကတွာ ဝုစ္စတိ, တမ္ပိ ဂရုကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ သံယောဂေါ ပရော ယဿ အက္ခရဿာတိ သံယောဂပရံ။ ‘‘သံယောဂပဒ’’န္တိပိ ပါဌော။ ယံ အသံယောဂပရံ ကတွာ ဝုစ္စတိ, တမ္ပိ လဟုကံ နာမာတိ ယောဇနာ။ ယံ သာနုနာသိကံ ကတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ နိဂ္ဂဟိတံ နာမာတိ ယောဇနာ။ နိဂ္ဂဟေတွာတိ နိဂ္ဂဟိတံ နာမ အတ္ထတော ဌာန- ကရဏာနံ အဝိဿဇ္ဇနံ အမုဉ္စနန္တိ အာဟ ‘‘အဝိဿဇ္ဇေတွာ’’တိ။ ယံ သမ္ဗန္ဓိတွာ ဝုစ္စတိ, တံ သမ္ဗန္ဓံ နာမာတိ ယောဇနာ။ ယံ အသမ္ဗန္ဓံ ကတွာ ဝုစ္စတိ, တံ ဝဝတ္ထိတံ နာမာတိ ယောဇနာ။ ယံ အနိဂ္ဂဟေတွာ ဝုစ္စတိ, တံ ဝိမုတ္တံ နာမာတိ ယောဇနာ။ အနိဂ္ဂဟေတွာတိ အနိဂ္ဂဟံ နာမ အတ္ထတော ဝိဿဇ္ဇနန္တိ အာဟ ‘‘ဝိဿဇ္ဇေတွာ’’တိ။

ဧဝံ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိဝိသေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကမ္မဝါစာယ ဥစ္စာရဏဝိသေသံ ဝိတ္ထာရေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တာသု ဒသသု ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓီသု။ တထာသဒ္ဒေန တကာရဿ ထကာရကရဏဉ္စ သိထိလဿ ဓနိတကရဏဉ္စ အတိဒိသတိ, တထာ ‘‘ပတ္တကလ္လံ ဧသာ ဉတ္တီ’’တိအာဒိဝစနဉ္စ သိထိလဿ ဓနိတကရဏံ နာမာတိ ယောဇနာ။

ဣတီတိ ဧဝံ။ သိထိလေ ကတ္တဗ္ဗေ ဓနိတံ ကရောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ စတ္တာရိ ဗျဉ္ဇနာနီတိ စတ္တာရိ အက္ခရာနိ။ ဗျဉ္ဇနသဒ္ဒေါ ဟိ ဣဓ အက္ခရဝါစကော။ စတဿန္နံ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓီနံ ကမ္မဒူသနံ ဒဿေတွာ ဣတရာသံ အဒူသနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣတရေသု ပနာ’’တိအာဒိ။ အနုက္ကမာဂတန္တိ အရိယေဟိ ဩတရိတွာ အနုက္ကမေန အာဂတံ။ ပဝေဏိန္တိ သန္တတိံ။ ဝိနာသေတွာ ဝုတ္တေ ကိံ ကမ္မဝါစာကောပေါ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ။ န ကုပ္ပတီတိ န နဿတိ။ ကသ္မာ ပန ကမ္မဝါစာ န ကုပ္ပတိ, နနု ကမ္မံ ကောပေန္တီ ကမ္မဝါစာ ကုပ္ပတီတိ အာဟ ‘‘ဣမာနိ ဟီ’’တိအာဒိ။ ဟိ ယသ္မာ န ကောပေန္တိ, တသ္မာ ကမ္မဝါစာ န ကုပ္ပတီတိ ယောဇနာ။

ယံ ပန ဝစနံ သုတ္တန္တိကတ္ထေရာ ဝဒန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကစ္စာယနာဒိသုတ္တန္တံ ကရောန္တီတိ သုတ္တန္တိကာ, ကစ္စာယနာဒယော, သုတ္တန္တိကာ စ တေ ထေရာ စေတိ သုတ္တန္တိကတ္ထေရာ။ န ဝဋ္ဋတီတိ အက္ခရဝိကာရော န ဝဋ္ဋတိ။ ဝိနယဓရေန ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယထာပါဠိယာတိ ဘဂဝတာ ယထာဝုတ္တာယ ပါဠိယာ။ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တိယာတိ ဗျဉ္ဇနနိရုတ္တိယံ။ ဣတရထာတိ ဝုတ္တဒေါသပရိဟရဏတော အညေန ပကာရေန။

အကာလေ ဝါ သာဝေတီတိ ဧတ္ထ အကာလော နာမ အနောကာသောတိ အာဟ ‘‘အနောကာသေ’’တိ။ အနောကာသော နာမ ဉတ္တိအနုဿာဝနာနံ ပုဗ္ဗာပရဝိတထန္တိ အာဟ ‘‘ဉတ္တိံ အဋ္ဌပေတွာ’’တိအာဒိ။ ပဌမံယေဝ ဉတ္တိံ အဋ္ဌပေတွာ ပဌမံယေဝ အနုဿာဝနကမ္မံ ကတွာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပဌမံယေဝါ’’တိ ဟိ ပဒံ ပုဗ္ဗာပရာပေက္ခံ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။

၄၈၆။ ယာ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ န ဂဏှာတိ, အယံ အတိခုဒ္ဒကသီမာ နာမာတိ ယောဇနာ။ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူတိ အဗ္ဘာနကမ္မေ ကမ္မာရဟေန သဒ္ဓိံ ဧကဝီသတိ ဘိက္ခူ။ ယတ္ထ သီမာယံ နိသီဒိတုံ န သက္ကောန္တိ, အယံ အတိခုဒ္ဒကသီမာ နာမာတိ ယောဇနာ။ နိသီဒိတုန္တိ အညမညဿ ဟတ္ထပါသံ အဝိဇဟိတွာ ပရိမဏ္ဍလာကာရေန နိသီဒိတုံ။ တတ္ထာတိ အတိခုဒ္ဒကေ။ ဧတ္ထာတိ သေသသီမာသု။ ယာ သမ္မတာ ဟောတိ, အယံ အတိမဟတီ နာမာတိ ယောဇနာ။ ကေသဂ္ဂမတ္တေနာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ တတော အတိရေကေန ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ အဃဋိတံ အသမ္ဗန္ဓံ နိမိတ္တံ ဣမိဿာတိ အဃဋိတနိမိတ္တာ။ ခဏ္ဍနိမိတ္တဘာဝံ အခဏ္ဍနိမိတ္တဒဿနေန ပါကဋံ ကရောန္တော အာဟ ‘‘ပုရတ္ထိမာယာ’’တိအာဒိ။ ပုဗ္ဗကိတ္တိတန္တိ ပဌမကိတ္တိတံ။ တတ္ထေဝါတိ ဥတ္တရာယ ဧဝ ဒိသာယ။ အပရာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ ဒုတိယတ္ထသမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော။ ယာ သမ္မတာ ဟောတိ, ခဏ္ဍနိမိတ္တာ နာမာတိ ယောဇနာ။ အနိမိတ္တုပဂန္တိ ယထာဘူတကထနဝိသေသနမေဝ, န ဗျဝစ္ဆေဒဝိသေသနံ တစသာရာဒိဂ္ဂဟဏေန အနိမိတ္တုပဂဘာဝဿ ပါကဋတ္တာ။ အန္တရာတိ မဇ္ဈေ။ ယာ သမ္မတာ ဟောတိ, သာ ဆာယာနိမိတ္တာ နာမ, အနိမိတ္တာ နာမာတိ ယောဇနာ။

ဗဟိ ဌိတော ဟုတွာ သမ္မန္နတီတိ ယောဇနာ။ နိမိတ္တာနိ ပန ဗဟိ ဌတွာပိ ကိတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဧဝံ သမ္မတာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ အသမ္မတာ ပန ပဂေဝါတိ ဒဿေတိ။ သီမာယ သီမန္တိ ပဒါနံ သမ္ဗန္ဓာပေက္ခတ္တာ, တဿ စ အသမာနဘာဝတော တေသံ ဝိသုံ ဝိသုံ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အတ္တနော သီမာယ ပရေသံ သီမ’’န္တိ။ သမ္ဘိန္ဒတီတိ သမ္ဗန္ဓံ ကရောတိ။ ဧတ္ထ ဟိ ဘိဒိဓာတု ဒွိဓာကရဏတ္ထဝါစကော, ဓာတွတ္ထဗာဓကေန သံတျူပသဂ္ဂေန သမ္ဗန္ဓဝါစကော ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တတ္ထာတိ တာသု ဒွီသု သီမာသု။ ဣတီတိ ဧဝံ။ တာသူတိ သီမာသု။

၄၈၇-၈။ ယမ္ပိ ကမ္မပ္ပတ္တဆန္ဒာရဟလက္ခဏန္တိ ယောဇနာ။ တတ္ထာတိ တဿံ ပရိသတော ကမ္မဝိပတ္တိယံ။ တမ္ပီတိ ကမ္မပ္ပတ္တဆန္ဒာရဟလက္ခဏမ္ပိ, ဝုတ္တမေဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ‘‘စတ္တာရော ဘိက္ခူ ပကတတ္တာ ကမ္မပ္ပတ္တာ’’တိ ပါဌေ။ အနုက္ခိတ္တာတိ သံဃေန ဥက္ခေပနီယကမ္မဿ အကတတ္တာ အနုက္ခိတ္တာ။ ပရိသုဒ္ဓသီလာတိ ပါရာဇိကံ အနဇ္ဈာပန္နတ္တာ ပရိသုဒ္ဓသီလာ။ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ပကတိ အတ္တာ သဘာဝေါ ဧတေသန္တိ ပကတတ္တာတိ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ‘‘ကမ္မဿ အရဟာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ကမ္မပ္ပတ္တာ’’တိ ပဒဿ ဆဋ္ဌီသမာသဉ္စ ပတ္တသဒ္ဒဿ အရဟအနုစ္ဆဝိကတ္ထဘာဝဉ္စ ဒဿေတိ။ တေဟီတိ စတူဟိ ပကတတ္တေဟိ။ ဧတီတိ အာဂစ္ဆတိ။ အဝသေသာတိ စတူဟိ ပကတတ္တေဟိ အဝသေသာ။ ယဿ ပနာတိ ပုဂ္ဂလဿ ပန။ ကမ္မာရဟောတိ ကမ္မဿ အရဟော။

၄၈၉။ ဧတ္ထာတိ ပဏ္ဍကာဒီနံ အဝတ္ထုဘာဝဒဿနဋ္ဌာနေ။

အပလောကနကမ္မကထာ

၄၉၅-၆။ တတ္ထာတိ စတူသု ကမ္မေသု။ ဧတ္ထာတိ ဩသာရဏာဒိပါဌေ။ ပဒသိလိဋ္ဌတာယာတိ လောကေ ပဒါနံ သိလိဋ္ဌဘာဝတော။ တတ္ထာတိ ဩသာရဏာဒီသု ပဉ္စသု။ ကဏ္ဋကသာမဏေရဿ ယာ သာ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနာ အတ္ထိ, သာ နိဿာရဏာတိ ယောဇနာ။ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဟောတီ’’တိ ဝတွာ တမေဝတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော’’တိ ဝုတ္တံ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဟိ လိင်္ဂနာသနာယ ကာရဏံ ဟောတိ။ သောတိ သာမဏေရော, ‘‘နိဿဇ္ဇာပေတဗ္ဗော’’တိ ပဒေ ကာရိတကမ္မံ, ဝုတ္တကမ္မံ ဝါ။ တံ လဒ္ဓိန္တိ ဓာတုကမ္မံ, အဝုတ္တကမ္မံ ဝါ။ ကိန္တိ ကာတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ။

ကာတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃံ ဘန္တေ’’တိအာဒိ။ ယံ သဟသေယျံ လဘန္တီတိ ယောဇနာ။ တဿာတိ သဟသေယျဿ။ အလာ- ဘာယာတိ အလာဘတ္ထာယ။ ‘‘စရ ပိရေ ဝိနဿာ’’တိ ဣမိနာ နိဿာရဏာကာရံ ဒဿေတိ။ အတ္ထော ပနဿ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောယေဝ။

သောတိ သမဏေရော, ဩသာရေတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။

သွာယန္တိ သော အယံ သာမဏေရော, အစ္စယံ ဒေသေတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သောရတောတိ သုန္ဒရလဒ္ဓိယံ ရတော, ဒုလဒ္ဓိတော ဝါ သုဋ္ဌု ဩရတော။ ယထာ ပုရေတိ ယထာ ပုဗ္ဗေ ရုစ္စတိ, တထာတိ ယောဇနာ။ ကာယသမ္ဘောဂသာမဂ္ဂိဒါနန္တိ ကာယေန စ သမ္ဘောဂေန စ သာမဂ္ဂိယာ ဒါနံ။

ဧဝန္တိအာဒိ နိဂမနံ။ ယသ္မာ ပန ဗြဟ္မဒဏ္ဍော ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ။ ၄၄၅) ဆန္နဿေဝ ပညတ္တော, တသ္မာ တဿေဝ ဒါတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘န ကေဝလ’’န္တိအာဒိ။ ဧသာတိ ဗြဟ္မဒဏ္ဍော, အညောပိ ယော ဘိက္ခု ဝိဟရတိ, တဿပိ ဒါတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကိန္တိ ဒါတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန ဒါတဗ္ဗော’’တိ။ ဒါတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘သံဃမဇ္ဈေ’’တိအာဒိ။

ယံ ဝစနံ ဣစ္ဆေယျ, တံ ဝစနန္တိ ယောဇနာ။ ခမာပေန္တဿာတိ သံဃံ ခမာပေန္တဿ တဿ ဘိက္ခုဿာတိ ယောဇနာ။

ပဋိသင်္ခါတိ ပဋိသင်္ခါယ, ဉာဏေန ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ အတ္ထော။

ယန္တိ အဝန္ဒိယကမ္မံ, အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ကေန အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘ဘဂဝတာ’’တိ။ ကိသ္မိံ ခန္ဓကေ အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ’’တိ။ ကေသု ဝတ္ထူသု အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘တေန ခေါ ပန…ပေ… ဣမေသု ဝတ္ထူသူ’’တိ (စူဠဝ။ ၄၁၁)။ ကိံ ကတွာ အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘ဒုက္ကဋံ ပညပေတွာ’’တိ။ ကိန္တိ အနုညာတန္တိ အာဟ ‘‘အနုဇာနာမိ…ပေ… ကာတဗ္ဗော’’တိ။ တဿာတိ အဝန္ဒိယဿ။ ‘‘န ဩသာရဏာဒီနီ’’တိ ဣမိနာ ဧဝသဒ္ဒဿ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗတ္ထံ ဒဿေတိ။ တဿာတိ ကမ္မလက္ခဏဘူတဿ အဝန္ဒိယဿ။ တတ္ထေဝါတိ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေယေဝ။ နန္တိ ကမ္မလက္ခဏံ။ ဣဓာပီတိ ပရိဝါရေ ကမ္မဝဂ္ဂေပိ။

အပါသာဒိကန္တိ အပသာဒါဝဟံ, အပသာဒဇနကံ ဝါ။

တတောတိ အဝန္ဒိယကရဏတော။ ဣမန္တိ ဘိက္ခုံ။ ဝန္ဒိယန္တိ ဝန္ဒိတဗ္ဗံ, ဝန္ဒနံ ဝါ။

ဧတ္ထာတိ အပလောကနကမ္မေ, ဘိက္ခုနိသံဃမူလကံ ကတွာ ပညတ္တန္တိ ယောဇနာ။ ဘိက္ခုသံဃဿာပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ဘိက္ခုနိသံဃဿေဝါတိ ဒဿေတိ။ ပနသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနတ္ထော, တထာ ဘိက္ခုနိသံဃမူလကံ ပညတ္တမ္ပီတိ အတ္ထော, လဘိတဗ္ဗဘာဝံ ဝိတ္ထာရေန ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ယံ ဟီ’’တိအာဒိ။ ယံ အပလောကနကမ္မံ ကရောတီတိ ယောဇနာ။ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကေန ပန ဒါတဗ္ဗာနီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တေသန္တိ သူစိအာဒီနံ။ သောယေဝါတိ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကောယေဝ။ တတောတိ အပ္ပမတ္တကတော။ တတ္ထာတိ သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာယံ (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၂၁)။ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဂိလာနဘေသဇ္ဇမ္ပီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယောပိ စာတိ ဘိက္ခုပိ စ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿ ဒါတဗ္ဗာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတြုပ္ပါဒတောတိ တသ္မိံ မဟာဝါသေ ဥပ္ပါဒပစ္စယတော, ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ပေသလဿာ’’တိအာဒိနာ ဒုဿီလာဒီနံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။

ဇဂ္ဂါပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ အပုစ္ဆိတွာ ဇဂ္ဂါပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘အယံ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ။ ဩဒိဿာတိ ဥဒ္ဒိသိတွာ။

အာသနဃရံ ဝါတိ ပဋိမာဃရံ ဝါ, ကာရကော မနုဿောတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥပနိက္ခေပတော ဂဟေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သံဃိကေနပီတိ ပိသဒ္ဒေါ န ကေဝလံ စေတိယဿ ဥပနိက္ခေပေနေဝ, အထ ခေါ သံဃိကေနပီတိ ဒဿေတိ။

ယာပနမတ္တံ အလဘန္တေဟိ ကရောန္တေဟီတိ ယောဇနာ, ပရိဘုဉ္ဇန္တေဟိ ဟုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘ဝတ္တံ ကရောမာ’’တိအာဒိနာ ‘‘ယာပနမတ္တ’’န္တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဝိဟာရေ ရောပိတာ ယေ ဖလရုက္ခာတိ ယောဇနာ။ ယေသန္တိ ရုက္ခာနံ။ တေသူတိ ရုက္ခေသု။ ယေ ပနာတိ ရုက္ခာ ပန, အပရိဂ္ဂဟိတာ ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တံ ပနာတိ အပလောကနကမ္မံ ပန။ သလာကံ ဂဏှန္တိ ဧတ္ထာတိ သလာကဂ္ဂံ, ဌာနံ။ ‘‘ယာဂဂ္ဂဘတ္တဂ္ဂ’’ဣတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ဥပေါသထဂ္ဂေတိ ဥပေါသထဿ ဂဟဏဋ္ဌာနေ, ဥပေါသထဂေဟေတိ အတ္ထော။ တတ္ထာတိ ဥပေါသထဂ္ဂေ။ တန္တိ အပလောကနကမ္မံ။

ယံ မူလတစပတ္တအင်္ကုရပုပ္ဖဖလခါဒနီယာဒီတိ ယောဇနာ။ အန္တောသီမာယာတိ အန္တော ဥပစာရသီမာယ။

သုကတမေဝါတိ သံဃေန ကတမေဝ။ ဥပေါသထဒိဝသေတိ နိဒဿနမတ္တံ ယသ္မိံ ကသ္မိံစိ ဒိဝသေပိ ကတတ္တာ။

ဖလဝါရေနာတိ ရုက္ခာနံ ဖလဂဟဏဝါရေန။ ရုက္ခာ ဓရန္တီတိ ရုက္ခာ တိဋ္ဌန္တိ, သံဝိဇ္ဇန္တိ ဝါ။ ယေဟီတိ ဘိက္ခူဟိ ရောပိတာ, ဟောန္တီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သာ ဧဝ ကတိကာတိ ပုဗ္ဗေ ကတာ သာ ဧဝ ကတိကာ, အညာ ကတိကာ န ကာတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော။

အညသ္မိံ ဝိဟာရေတိ ရုက္ခာနံ ဌိတဝိဟာရတော အညသ္မိံ ဝိဟာရေ။ တေသန္တိ ရုက္ခာနံ, သာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယေပီတိ ရုက္ခာပိ, ရောပိတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အညတော ဌာနတောတိ ယောဇနာ။ တေသူတိ ရုက္ခေသု။ ဧတ္ထာတိ ဝိဟာရေ။ တေဟိ ပနာတိ ပရိဝေဏသာမိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ ပန။ ဒသဘာဂန္တိ ဒသမဘာဂံ။ ‘‘ဧသေဝ နယော’’တိ ဣမိနာ ဒသဘာဂံ ဒတွာတိ အတ္ထံ အတိဒိသတိ။

သမ္ဘာဝနီယဘိက္ခုနောတိ သီလသုတာဒီဟိ သမ္ဘာဝနီယဿ ဘိက္ခုနော။ တတ္ထာတိ ပေါရာဏဝိဟာရေ။ မူလေတိ ပုဗ္ဗေ, အာဒိကာလေတိ အတ္ထော။ နိက္ကုက္ကုစ္စေနာတိ ‘‘အဘာဇိတမိဒ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စဝိရဟေန။ ခိယျနမတ္တမေဝ တန္တိ တံ ခိယျနံ ခိယျနမတ္တမေဝ, န သာမဏေရာနံ ခိယျနံ ရုဟတီတိ အတ္ထော။

ပနသရုက္ခန္တိ ကဏ္ဋကီဖလရုက္ခံ။ အယံ သာမီစီတိ အယံ ဘာဇေတွာ ခါဒနံ အနုဓမ္မတာ။ ခါယိတန္တိ ခါဒိတံ။ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ကတိကပဋိပ္ပဿမ္ဘနံ နယေန ဉာတုံ သက္ကုဏေယျတ္တာ တံ အဒဿေတွာ ဧကဿေဝ ကတိကပဋိပ္ပဿမ္ဘနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧကဘိက္ခုကေ ပနာ’’တိအာဒိ။ ပုရိမကတိကာတိ ‘‘ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ရုစ္စတီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၉၅-၄၉၆) ပုရေ ကတာ ကတိကာ။ တေသန္တိ သာမဏေရာနံ, ဖာတိကမ္မန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဘာဇေတွာတိ သာမဏေရာနံ ဘာဇေတွာ။ ဣမိနာ သာမဏေရာနံ ဖာတိကမ္မံ န ဒါတဗ္ဗမ္ပိ ဘာဂံ ဘာဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။

သာမန္တဂါမေဟီတိ အာသန္နဂါမေဟိ, အာဂန္တွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧကံ အမ္ဗံ ဧကံ လဗုဇန္တိ ယောဇနာ။ အဒိယျမာနေ ဒေါသေ ဒဿိတေ ဒိယျမာနေ အာနိသံသမ္ပိ အတ္ထတော ဉာတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဒိယျမာနေ ဟီ’’တိအာဒိ။

ဂဏှန္တာနံ မနုဿာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတောတိ ကတိကဝတ္တဋ္ဌပနတော။ န ဝတ္တဗ္ဗာတိ ဖလဒါနကုလဒူသကတ္တာ န ဝတ္တဗ္ဗာ။ ကိန္တိ အာစိက္ခိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘နာဠိကေရာဒီနီ’’တိအာဒိ။ အနုဝိစရိတွာတိ ပဒါနမနုက္ကမေန ဝိစရိတွာ။ ဥပဍ္ဎဘာဂေါတိ ဘိက္ခူနံ လဒ္ဓဘာဂတော ဥပဍ္ဎော ဘာဂေါ။ အပလောကေတွာတိ သံဃံ အာပုစ္ဆိတွာ။

မဂ္ဂဂမိယသတ္ထဝါဟောတိ မဂ္ဂံ ဂမိကော သတ္ထဝါဟော။ သောတိ ဗလက္ကာရေန ဂဟေတွာ ခါဒန္တော။ ဆာယာဒီနန္တိအာဒိသဒ္ဒေန အာရာမဝနာနိ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာနိ။ သစေ အတ္ထီတိ သစေ အတ္ထော အတ္ထိ။ ဖလဘရိတာတိ ဖလေန ပရိပုဏ္ဏာ။ ‘‘ဖလဘာရိတာ’’တိပိ ပါဌော။ ဖလသင်္ခါတေန ဘာရေန သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော။ အပစ္စာသီသန္တေနာတိ တေသံ သန္တိကာ ဒါနပဋိဒါနံ အပစ္စာသီသန္တေန။ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမေဝါတိ ပုဗ္ဗေ သံဃိကဋ္ဌာနေ ‘‘ကုဒ္ဓေါ ဟိ သော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝ။ ဧတ္ထာတိ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနေ။

တန္တိ ဖလာရာမံ။ သောတိ ပဋိဗလော ဘိက္ခု။ ဘာရိယံ ကမ္မန္တိ ဇဂ္ဂနကမ္မံ ဘာရိယံ။ ဧတ္တကေနာတိ တတိယဘာဂဥပဍ္ဎဘာဂမတ္တေန။ သဗ္ဗံ ဖလာရာမန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ မူလဘာဂန္တိ ပဌမဘာဂံ။ ‘‘ဒသဘာဂမတ္တ’’န္တိ ဣမိနာ တဒတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဒတွာတိ သံဃဿ ဒတွာ။ သောတိ ဘိက္ခု။ အကတာဝါသန္တိ ပုဗ္ဗေ အကတံ နဝံ သေနာသနံ။ အာရာမန္တိ သံဃဿ အာရာမံ။ တေဟိပီတိ နိဿိတကေဟိပိ။ ပိသဒ္ဒေါ အာစရိယံ အပေက္ခတိ။ တေသန္တိ နိဿိတကာနံ။ ဇဂ္ဂိတကာလေတိ ဇဂ္ဂိတာနံ ရုက္ခာနံ ပုပ္ဖဖလဘရိတကာလေ။ ဇဂ္ဂနကာလေတိ ဇဂ္ဂနမတ္တကာလေ, ဇဂ္ဂနမတ္တမေဝ, န ဇဂ္ဂန- ကာရဏာ ကိဉ္စိ ပုပ္ဖံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဟောတိ, တသ္မိံ ကာလေတိ အတ္ထော။ ‘‘ဗဟု’’န္တိအာဒိနာ ဝါရေတဗ္ဗာကာရံ ဒဿေတိ။

ဖာတိကမ္မေန ဇဂ္ဂန္တော န အတ္ထီတိ ယောဇနာ။ အနာပုစ္ဆိတွာဝါတိ သံဃံ အနပလောကေတွာဝ။ ဣတီတိ ဧဝံ။

ဉတ္တိကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေ ပန ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဩသာရေတိ သံဃမဇ္ဈံ ပဝေသေတိ ဣမာယ ဉတ္တိယာတိ ဩသာရဏာ။

နိဿာရိယတိ သံဃတော ဗဟိ ကရိယတိ ဣမာယာတိ နိဿာရဏာ။ ဉတ္တိ ဥပေါသထော နာမာတိ ဣဒံ ကာရဏူပစာရဝသေန ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ဥပေါသထကမ္မဝသေန ဌပိတာ’’တိ။ ဧသေဝ နယော ဉတ္တိပဝါရဏာ နာမာတိ ဧတ္ထာပိ။

အနုသာသေယျာတိအာဒိနာ ပဌမပုရိသဧယျဝိဘတ္တိဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ အတ္တနာ ပရံ သမ္မနိတုံ ဌပိတာ ဉတ္တိ နာမ။ အနုသာသေယျန္တိအာဒိနာ ဥတ္တမပုရိသဧယျံဝိဘတ္တိဝသေန ဌပိတာ ဉတ္တိ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မနိတုံ ဌပိတာ ဉတ္တိ နာမ။ အတ္တနာဝ အတ္တာ ဝါ ပရော ဝါ သမ္မနိယတိ ဣမာယ ဉတ္တိယာတိ သမ္မုတိ။ နိဿဋ္ဌပတ္တစီဝရာဒီနိ ဒီယန္တိ အနေနာတိ ဒါနံ, ဉတ္တိ။ ဝစ္စံ အနပေက္ခိတွာ ဝါစကဿ နိယတနပုံသကလိင်္ဂတ္တာ နပုံသကလိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တံ။

အာပတ္တိ ပဋိဂ္ဂဏှိယတိ အနေနာတိ ပဋိဂ္ဂဟော။

ပဋိမုခံ ဥပရိ ကဍ္ဎိယတိ ဣမာယာတိ ပစ္စုက္ကဍ္ဎနာ။

ကမ္မမေဝါတိ လက္ခိယတိ အနေနာတိ ကမ္မလက္ခဏံ။

‘‘တထာ’’တိ ပဒေန ‘‘ကမ္မလက္ခဏံ နာမာ’’တိ ပဒံ အတိဒိသတိ။ တတောတိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဉတ္တိတော။ ပရာ ဒွေ ဉတ္တိယော ကမ္မလက္ခဏံ နာမာတိ ယောဇနာ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။

ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေ ဩသာရဏာဒီနံ ဝိသေသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိနော’’တိအာဒိ။ သီမာသမ္မုတိ စာတိအာဒိနာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။

ယာ ပန ဒွေ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မဝါစာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ ဣတီတိအာဒိ နိဂမနံ။

ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဋ္ဌာနဘေဒေ ယောဇနာနယော ပါကဋောယေဝ။

၄၉၇။ စတုဝဂ္ဂကရဏေ ကမ္မေတိအာဒိကာယ ဒေသနာယ သမ္ဗန္ဓံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣတိ ကမ္မာနိ စာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဣတီတိ ဧဝံ ဒဿေတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿတ္ထောတိ တဿ ‘‘စတုဝဂ္ဂကရဏေ ကမ္မေ’’တိအာဒိဝစနဿ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဣတိ ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

အတ္ထဝသဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ

၄၉၈။ ဧဝံ ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနံ ဒဿေတွာ တဿာနန္တရေ ဝုတ္တာယ ‘‘ဒွေ အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စာ’’တိအာဒိကာယ ဒေသနာယ အနုသန္ဓိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဣဒါနီ’’တိအာဒိ, ဣဒါနိ အာရဒ္ဓန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ယာနိ တာနိ သိက္ခာပဒါနီတိ ယောဇနာ။ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဝေရာနန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ပဝတ္တတ္တာ စ ဝိရမိတဗ္ဗတ္တာ စ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာနံ ဝေရာနံ။ သံဝရာယာတိ ဧတ္ထ သံပုဗ္ဗော ဝရဓာတု ပိဒဟနတ္ထော, အာယသဒ္ဒေါ စ တဒတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ပိဒဟနတ္ထာယာ’’တိ။ ဝိပါကဒုက္ခသင်္ခါတာနန္တိ ပါဏာတိပါတာဒီနံ ဝိပါကဘူတာနံ ဒုက္ခသင်္ခါတာနံ။ သမ္ပရာယိကာနန္တိ သမ္ပရာယေ ပဝတ္တာနံ။ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သိက္ခာပဒပညတ္တာနိသံသဋ္ဌာနေ။ ‘‘ဝဇ္ဇနီယဘာဝတော’’တိ ဣမိနာ ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာနီတိ ဝဇ္ဇာနီတိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။ ဘာယန္တိ ဧတေဟီတိ ဘယာနိ။ အက္ခမဋ္ဌေနာတိ အသဟဏီယဋ္ဌေန။ ‘‘အကုသလာနီတိ ဝုစ္စန္တီ’’တိ ဣမိနာ ဝိပါကဒုက္ခာနိ ဖလူပစာရေန အကုသလာနိ နာမာတိ ဒဿေတိ။ ဂဏဗန္ဓဘေဒနတ္ထာယ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တန္တိ ဧဝမေဝ ပါဌော။ ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒံ ပညတ္တ’’န္တိ ပါဌော လိခိတော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ အတ္ထဝသဝဂ္ဂေ။ ယန္တိ ဝစနံ။ ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ။

ဣတိ အတ္ထဝသဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၄၉၉။ ဝတ္တေသု ဝတ္တမာနော ပုဂ္ဂလော ဩသာရီယတိ အနေနာတိ ဩသာရဏီယံ, ကမ္မံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေန ကမ္မေန ဩသာရီယတိ, တံ ကမ္မံ ပညတ္တ’’န္တိ။ ‘‘ယေန ကမ္မေနာ’’တိအာဒိနာ ဘဏ္ဍနကာရကာဒယော နိဿာရီယန္တိ အနေန ကမ္မေနာတိ နိဿာရဏီယန္တိ ဝစနတ္ထံ ဒဿေတိ။

၅၀၀။ သတ္တာပတ္တိက္ခန္ဓာ ပညတ္တံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အန္တရာတိ ကကုသန္ဓာဒီနံ တိဏ္ဏံ ဗုဒ္ဓါနဉ္စ အမှာကံ ဘဂဝတော စ အန္တရေ။ ‘‘သိက္ခာပဒေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘အပညတ္တေ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ မက္ကဋီဝတ္ထုအာဒိဝိနီတကထာ အနုပညတ္တံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘သိက္ခာပဒေ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ပညတ္တေ’’တိ ပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေတိ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗသ္မိံ အာနိသံသဝဂ္ဂေ။

ဣတိ အာနိသံသဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

၅၀၁။ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ သင်္ဂဟန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထာတိ ‘‘နဝ သင်္ဂဟာ’’တိအာဒိပါဌေ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဝတ္ထုနာ သင်္ဂဟော’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝတ္ထုသ္မိံ, ဝတ္ထူနံ သင်္ဂဟော’’တိ အတ္ထံ နိဝါရေတိ။ ဧတ္ထာတိ ‘‘ဝတ္ထုသင်္ဂဟော’’တိအာဒိပါဌေ။ ဟီတိ ဝိတ္ထာရော။ ယသ္မာ နတ္ထီတိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗာနီတိ သိက္ခာပဒါနိ။ ‘‘သင်္ဂဟိတာနီ’’တိ ဣမိနာ သင်္ဂဟိတဗ္ဗောတိ သင်္ဂဟောတိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ။ ဧဝံ တာဝါတိအာဒိ နိဂမနံ။

ယသ္မာ ပန သင်္ဂဟိတာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဧဝမေတ္ထာတိအာဒိနာ ခန္ဓသမုဋ္ဌာနအဓိကရဏသမထေ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ နိဂမနံ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထာတိ သင်္ဂဟဝဂ္ဂေ။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာယ

နဝသင်္ဂဟိတဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

နိဋ္ဌိတာတိ နိဋ္ဌံ နိပ္ဖတ္တိံ ဣတာ ဂတာတိ နိဋ္ဌိတာ, အထ ဝါ နိဋ္ဌေ နိပ္ဖတ္တိယံ ဣတာ ဌိတာတိ နိဋ္ဌိတာ။ စသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏတ္ထော, နိဋ္ဌိတာ ဧဝါတိ ဟိ အတ္ထော။ အနုတ္တာနတ္ထပဒဝဏ္ဏနာတိ အနုတ္တာနာနံ အတ္ထဝန္တပဒါနံ, အတ္ထာနဉ္စ ပဒါနဉ္စ ဝဏ္ဏနာ။

ဣတိ ပရိဝါရဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။

နိဋ္ဌိတာ စ ပါစိတျာဒိဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာတိ။

ဇာဒိလဉ္ဆိတနာမေနနေကာနံ ဝါစိတော မယာ၊

ပရိဝါရဝိနယဿ, သမတ္တော ယောဇနာနယော။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

ဧဝံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနံ ကတွာ ဣဒါနိ တံ နိဂမေန္တော အာဟ ‘‘ဧတ္တာဝတာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ‘‘ယော ကပ္ပကောဋီဟိပိ အပ္ပမေယျ’’န္တိအာဒိဝစနတော (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၁။ဂန္ထာရမ္ဘကထာ) ပဋ္ဌာယ ‘‘နဝသင်္ဂဟိတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ’’တိ ဝစနပရိယောသာနာနံ အက္ခရပဒဗျဉ္ဇနာနံ သမုဒါယဘူတေန ဝစနက္ကမေန, သမတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဥဘတောဝိဘင်္ဂခန္ဓကပရိဝါရဝိဘတ္တိဒေသနန္တိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေန စ ခန္ဓကေန စ ပရိဝါရေန စ ဝိဘဇိတဗ္ဗဒေသနံ ဝိနယပိဋကန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ နာထောတိ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ ဟိတပဋိပတ္တိံ ယာစနဋ္ဌေန စ ကိလေသာနံ ဥပတာပနဋ္ဌေန စ ဝေနေယျာနံ ဟိတသုခံ အာသီသနဋ္ဌေန စ စိတ္တိဿရိယဋ္ဌေန စ နာထော။ ဝေနေယျန္တိ ဝိနေတဗ္ဗဋ္ဌေန ဝေနေယျံ။ ဇိနောတိ ပဉ္စမာရာနံ ဇိတဋ္ဌေန ဇိနော။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာ – နာထော ဝေနေယျံ ဝိနေန္တော ဇိနော ဥဘတောဝိဘင်္ဂခန္ဓကပရိဝါရဝိဘတ္တိဒေသနံ ယံ ဝိနယပိဋကံ အာဟာတိ။

သမဓိကသတ္တဝီသတိသဟဿမတ္တေနာတိ သဟ အဓိကေန သတ္တသဟဿပ္ပမာဏေန စ ဝီသတိသဟဿပ္ပမာဏေန စ ဂန္ထေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဿာတိ ဝိနယပိဋကဿ။ သမန္တပါသာဒိကာတိ သမန္တတော ပသာဒံ ဝဟိကာ, ဇနိကာ ဝါ။ တတြာယံ ယောဇနာ – တဿ သမဓိကသတ္တဝီသတိသဟဿမတ္တေန ဂန္ထေန သမန္တပါသာဒိကာ နာမ သံဝဏ္ဏနာ သမတ္တာတိ။

တတြိဒန္တိ တတြ ဣဒံ။ ‘‘တတြာ’’တိ ပဒံ ပုရိမဝစနာပေက္ခံ။ တတြ ‘‘သမန္တပါသာဒိကာ နာမာ’’တိ ဝစနေတိ ဟိ အတ္ထော။ သမန္တပါသာဒိကတ္တသ္မိန္တိ ပစ္စတ္တတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ ဟောတိ ‘‘ဣဒမ္ပိ သီလသ္မိ’’န္တိအာဒီသု (ဒီ။ နိ။ ၁။၁၉၄ အာဒယော) ဝိယ, သမန္တပါသာဒိကတ္တန္တိ အတ္ထော။ အယံ ပနေတ္ထ ယောဇနာတတြ ‘‘သမန္တပါသာဒိကာ နာမာ’’တိ ဝစနေ သမန္တပါသာဒိကာယ ဣဒံ သမန္တပါသာဒိကတ္တံ ဟောတီတိ အယံ သမန္တပါသာဒိကဘာဝေါတိ အတ္ထော။

အာစရိယပရံပရတောတိအာဒီသု ဂါထာသု ဝုတ္တံ နဝဝိဓံ ဝိသေသနပဒံ ‘‘န ဒိဿတီ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ သမ္ပဿတန္တိ သမ္မာ ပဿန္တာနံ ဝိညူနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ယတောတိ ယသ္မာ, န ဒိဿတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧတ္ထာတိ သံဝဏ္ဏနာယံ။ သမန္တပါသာဒိကာတွေဝါတိ သမန္တပါသာဒိကာ ဣတိ ဧဝ နာမ။ ဝိနယဿာတိ ဝိနယပိဋကဿ။ ဝိနေယျဒမနကုသလေနာတိ ဝိနေယျာနံ ဒမနေ ဆေကေန။ လောကနာထေနာတိ လောကာနံ နာထေန။ လောကမနုကမ္ပမာနေနာတိ လောကံ အနုကမ္ပမာနေန။ အယဉှေတ္ထ ယောဇနာ – အာစရိယပရံပရတော…ပေ… ဝိဘင်္ဂနယဘေဒဒဿနတော သမ္ပဿတံ ဝိညူနံ ဧတ္ထ ကိဉ္စိ အပါသာဒိကံ ယတော န ဒိဿတိ, တသ္မာ ဝိနေယျဒမနကုသလေန လောကနာထေန လောကမနုကမ္ပမာနေန ဘဂဝတာ ဝုတ္တဿ ဝိနယဿ အယံ သမန္တပါသာဒိကာတွေဝ သံဝဏ္ဏနာ ပဝတ္တာတိ။

တိဿောပိ ဣမာ သီဟဠဋ္ဌကထာယော သုတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကဿ သန္တိကေ သုတန္တိ အာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓမိတ္တော…ပေ… သန္တိကေ’’တိ။ ‘‘ဗုဒ္ဓမိတ္တော’’တိ နာမေန ဝိဿုတဿ ယသဿိနော ဝိနယညုဿ ဓီရဿ ထေရဿ သန္တိကေ သုတွာတိ ယောဇနာ။ ‘‘သုတွာ’’တိ ပဒံ ‘‘အာရဒ္ဓါ’’တိ ပဒေ ပုဗ္ဗကာလကိရိယာဝိသေသနံ။

မဟာမေဃဝနုယျာနေ ဘူမိဘာဂေ ပတိဋ္ဌိတော သတ္ထု မဟာဗောဓိဝိဘူသိတော ယော မဟာဝိဟာရော အတ္ထီတိ ယောဇနာ။

တဿ မဟာဝိဟာရဿ ဒက္ခိဏေ ဒိသာဘာဂေ ပဓာနဃရံ ပဓာနဃရနာမကံ ဥတ္တမံ သုစိစာရိတ္တသီလေန ဘိက္ခုသံဃေန သေဝိတံ ယံ ပရိဝေဏံ အတ္ထိ, တတ္ထ ကာရယီတိ ယောဇနာ။

ကောနာမော ကာရယီတိ အာဟ ‘‘ဥဠာရကုလသမ္ဘူတော…ပေ… ဝိဿုတော’’တိ။ တတ္ထ ဥဠာရကုလသမ္ဘူတော သံဃုပဋ္ဌာယကော သဒါ အနာကုလာယ သဒ္ဓါယ ရတနတ္တယေ ပသန္နော ‘‘မဟာနိဂမသာမီ’’တိ ဝိဿုတော ဥပါသကော ကာရယီတိ သမ္ဗန္ဓော။

ကံ ကာရယီတိ အာဟ ‘‘စာရု…ပေ… သမ္ပန္နသလိလာသယ’’န္တိ။ တတ္ထ စာရုပါကာရသံစိတံ သောဘေန ပါကာရေန သုဋ္ဌု စိတံ စိနိတံ မနောရမံ သီတစ္ဆာယတရူပေတံ သီတစ္ဆာယေန ရုက္ခေန ဥပေတံ သမ္ပန္နသလိလာသယံ မဓုရဇလာဓာရံ ယံ ပါသာဒံ ကာရယီတိ ယောဇနာ။ မဟာနိဂမသာမိနော တတြ ပါသာဒေ ဝသတာမယာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ကံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ကီဒိသာ ကာ အာရဒ္ဓါတိ အာဟ ‘‘သုစိသီလသမာစာရံ…ပေ… ဝိနယဝဏ္ဏနာ’’တိ။ တတ္ထ သုစိသီလသမာစာရံ ဗုဒ္ဓသိရိဝှယံ ထေရံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ဣဒ္ဓါ အတ္ထဝိနိစ္ဆယာဒီဟိ ပရိပုဏ္ဏာ ယာ ဝိနယဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါတိ ယောဇနာ။

ကိံနာမဿ ရညော ကတမေ သံဝစ္ဆရေ အာရဒ္ဓါ, ကိသ္မိံ ကာလေ ပရိနိဋ္ဌိတာတိ အာဟ ‘‘ပါလယန္တဿ…ပေ… ပရိနိဋ္ဌိတာ’’တိ။ တတ္ထ သကလံ လင်္ကာဒီပံ နိရဗ္ဗုဒံ ကတွာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပါလယန္တဿ သိရိနိဝါသဿ သိရိပါလယသဿိနော ရညော ဇယသံဝစ္ဆရေတိ သမ္ဗန္ဓော။ သမဝီသတိမေ ခေမေ ဇယသံဝစ္ဆရေ အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါ, ဧကဝီသမှိ ရညော ဧကဝီသတိမေ သံဝစ္ဆရေ သမ္ပတ္တေ သတိ ပရိနိဋ္ဌိတာတိ ယောဇနာ။

ယထာ အတ္တနော သံဝဏ္ဏနာ နိရုပဒ္ဒဝါ သီဃံ နိဋ္ဌံ ဥပဂတာ, ဧဝံ လောကဿ ဓမ္မူပသံဟိတာ သီဃံ ဂစ္ဆန္တူတိ အာသီသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပဒ္ဒဝါကုလေ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဥပဒ္ဒဝါကုလေ ဥပဒ္ဒဝေဟိ အာကုလေ လောကေ သတ္တလောကေ နိရုပဒ္ဒဝတော ဥပဒ္ဒဝဝိရဟတော ယထာ အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ ဧကသံဝစ္ဆရေနေဝ နိဋ္ဌံ ဥပါဂတာ, ဧဝံ သဗ္ဗဿ လောကဿ အာရဒ္ဓါ သဗ္ဗေပိ ဓမ္မူပသံဟိတာ အတ္ထာ နိရုပဒ္ဒဝါ သီဃံ နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆန္တူတိ ယောဇနာ။

အတ္တနာ သမာစိတဿ ပုညဿ ဣစ္ဆိတတ္ထေ ပရိဏာမနံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘စိရဋ္ဌိတတ္ထံ ဓမ္မဿာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဓမ္မဿ စိရဋ္ဌိတတ္ထံ ဣမံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနံ ကရောန္တေန သဒ္ဓမ္မဗဟုမာနေန မယာ ယဉ္စ ပုညံ သမာစိတံ, သဗ္ဗဿ တဿ ပုညဿ အာနုဘာဝေန သဗ္ဗေပိ ပါဏိနော ဓမ္မရာဇဿ ဘဂဝတော သဒ္ဓမ္မရသသေဝိနော ဘဝန္တု။

သဒ္ဓမ္မော စိရံ တိဋ္ဌတု, ဒေဝေါ ကာလေ ဝဿံ ဝဿန္တော စိရံ ပဇံ သတ္တသမူဟံ တပ္ပေတု။ ရာဇာ ဓမ္မေန မေဒနိံ ရက္ခတူတိ ယောဇနာ။ ဣတိသဒ္ဒေါ ပရိသမာပနတ္ထော။ ဣတိ ပရိနိဋ္ဌံ သုဋ္ဌု အာပနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တီတိ အတ္ထော။

သဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓိ စ ဝီရိယဉ္စ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ, ဝိသုဒ္ဓါနိ စ တာနိ သဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ စေတိ ဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ, ပရမာနိ စ တာနိ ဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ စေတိ ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယာနိ, တေဟိ ပရိမဏ္ဍိတော ပရမဝိသုဒ္ဓသဒ္ဓါဗုဒ္ဓိဝီရိယပဋိမဏ္ဍိတော, တေန, ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သီလဉ္စ အာစာရော စ အဇ္ဇဝဉ္စ မဒ္ဒဝဉ္စ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါနိ, တာနိ အာဒီနိ ယေသံ တေတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒယော, အာဒိသဒ္ဒေန ခန္တိသောရစ္စာဒယော သင်္ဂဏှာတိ, တေယေဝ ဂုဏာတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏာ, တေသံ သမုဒယောတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယော, တေန သမုဒိတော သုဋ္ဌု ပါကဋောတိ သီလာစာရဇ္ဇဝမဒ္ဒဝါဒိဂုဏသမုဒယသမုဒိတော, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

သကသမယော စ သမယန္တရော စ သကသမယသမယန္တရာ, တေယေဝ ပန ဂဟနသဒိသတ္တာ ဂဟနန္တိ သကသမယသမယန္တရဂဟနံ, တဿ အဇ္ဈောဂါဟဏံ သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏံ, တသ္မိံ သမတ္ထော သကသမယသမယန္တရဂဟနဇ္ဈောဂါဟဏသမတ္ထော။ တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝိသေသေန အဉ္ဇတိ ပါကဋံ ကရောတီတိ ဝိယတ္တော, ပုဂ္ဂလော, ဝိယတ္တဿ ဣဒံ ဝေယျတ္တိယံ, သတိ။ ပညာ စ ဝေယျတ္တိယဉ္စ ပညာဝေယျတ္တိယံ, တေန သမန္နာဂတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ သမန္နာဂတေန ထေရေနာတိ ယောဇနာ။

တီဏိ ပိဋကာနီတိ တိပိဋကံ, တမေဝ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗတ္တာ ပရိယတ္တီတိ တိပိဋကပရိယတ္တိ, တဿ ပဘေဒေါ ဧတ္ထ သတ္ထုသာသနေတိ တိပိဋကပရိယတ္တိပဘေဒံ, တသ္မိံ။ သဟ အဋ္ဌကထာယာတိ သာဋ္ဌကထံ, သတ္ထု သာသနံ, တသ္မိံ သတ္ထုသာသနေတိ သမ္ဗန္ဓော။ သတ္ထုနော ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိပဋိဝေဓဝသေန တိဝိဓံ သာသနံ သတ္ထုသာသနံ, ဗျာသောပိ ယုဇ္ဇတေဝ, တသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ ‘‘အပ္ပဋိဟတ’’ဣတိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ အပ္ပဋိဟတဉာဏံ, ဣဒံ တသ္မိံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာကာလေ ထေရဿ ပဋိဝေဓဉာဏာဘာဝတော သုတမယစိန္တာမယဉာဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အပ္ပဋိဟတဉာဏဿ ပဘာဝေါ ဧတဿာတိ အပ္ပဋိဟတဉာဏပဘာဝေါ, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ မဟန္တံ ဝေယျာကရဏမေတဿာတိ မဟာဝေယျာကရဏော, ဣမိနာ သိက္ခာနိရုတ္တိအာဒီဟိ ဆဠင်္ဂေ မဟန္တဝေယျာကရဏေ ထေရဿ အပ္ပဋိဟတဉာဏပဘာဝတံ ဒဿေတိ, တေန မဟာဝေယျာကရဏေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ကရဏံ ဝုစ္စတိ ဌာနံ ကရိယတိ ဥစ္စာရိယတိ ဧတ္ထ, ဧတေနာတိ ဝါ ဝစနတ္ထေန, ကရဏဿ သမ္ပတ္တိ ကရဏသမ္ပတ္တိ, တာယ ဇနိတံ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတံ။ သုခေန ထေရမုခတော ဝိနိဂ္ဂတံ သုခဝိနိဂ္ဂတံ, ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတေန ဟေတုဘူတေန သုခဝိနိဂ္ဂတံ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတံ။ မဓုရဝစနဉ္စ ဥဒါရဝစနဉ္စ မဓုရောဒါရဝစနံ, ပုဗ္ဗပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေါ, ဣမိနာ ကေဋုဘပကရဏေ (သုဗောဓာလံကာရေ ၁၂၇-၁၄၂ ဂါထာသု) ဝုတ္တေသု ဒသသု သဒ္ဒဂုဏေသု မဓုရတာဂုဏေန စ ဥဒါရတာဂုဏေန စ သမန္နာဂတဘာဝံ ဒဿေတိ။ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတဉ္စ တံ မဓုရောဒါရဝစနဉ္စေတိ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနံ။ အထ ဝါ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတဉ္စ တံ သုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနဉ္စေတိ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနံ။ ဧလံ ဝုစ္စတိ ဒုရုတ္တဒေါသော, နတ္ထိ ဧလမေတဿာတိ နေလာ, သောယေဝ ဝဏ္ဏော နေလဝဏ္ဏော, တေန ယုတ္တံ နေလဝဏ္ဏယုတ္တံ, ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနံ နေလဝဏ္ဏယုတ္တမေတဿာတိ ကရဏသမ္ပတ္တိဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနနေလဝဏ္ဏယုတ္တော, ထေရော။ ဝိသေသနပရပဒသမာသော, နေလဝဏ္ဏယုတ္တကရဏသမ္ပတ္တိ ဇနိတသုခဝိနိဂ္ဂတမဓုရောဒါရဝစနောတိ ဟိ အတ္ထော, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ယုတ္တဉ္စ ပရိသာယ သောတေန အနုရူပတ္တာ, မုတ္တဉ္စ ပရိသာယ ဝိသာရဒတ္တာတိ ယုတ္တမုတ္တံ, ဝစနံ, တံ ဝဒတိ သီလေနာတိ ယုတ္တမုတ္တဝါဒီ, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ကမ္မသဿတဥစ္ဆေဒဣဿရနိမ္မာနာဒိဝသေန နာနာ ဝါဒါ ဧတေသန္တိ ဝါဒိနော, နာနာဝါဒါ ဇနာ, ဝါဒီနံ, ဝါဒီသု ဝါ ဝရော ကမ္မကိရိယဝါဒတ္တာတိ ဝါဒိဝရော, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပါဠိယာ အတ္ထံ ဝဏ္ဏေတုံ သမတ္ထတ္တာ မဟန္တော ကဝိ မဟာကဝိ, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

အတ္ထဓမ္မနိရုတ္တိပဋိဘာနဝသေန ပဘိန္နာယ ပဋိသမ္ဘိဒါယ ပရိဝါရိတောတိ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရော, တသ္မိံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဆ အဘိညာ စ ပဋိသမ္ဘိဒါ စ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါ, တာ အာဒယော ယေသံ တေတိ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒယော, အာဒိသဒ္ဒေန တေဝိဇ္ဇာဒယော သင်္ဂဏှာတိ။ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒယော ပဘေဒါ ဧတဿာတိ ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒေါ, သောယေဝ ဂုဏော ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒဂုဏော, တေန ပဋိမဏ္ဍိတော ဆဠဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါဒိပ္ပဘေဒဂုဏပဋိမဏ္ဍိတော, တသ္မိံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဥတ္တရိမနုဿာနံ ဈာနလာဘိအာဒီနံ ဓမ္မော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော, အထ ဝါ မနုဿာနံ ကုသလကမ္မပထသင်္ခါတဓမ္မတော ဥတ္တရီတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မော, ဈာနာဒိဓမ္မော, တသ္မိံ, ‘‘သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’ ဣတိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ ဗုဒ္ဓိ ဧတေသန္တိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဗုဒ္ဓိနော, တေသံ ထေရာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ထေရာနံ ဝံသေ ပကာရေန ဒိပ္ပန္တိ, ပဒီပေါ ဝိယာတိ ဝါ ထေရဝံသပ္ပဒီပါ, တေသံ။ ထိရော သီလသမာဓိပညာသင်္ခါတော ဂုဏော ဧတေသမတ္ထီတိ ထေရာ, တေသံ, ဝံသာလင်္ကာရဘူတေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ မဟာဝိဟာရေ ဝသနသီလာ ဝသနဓမ္မာ, ဝသနေ သာဓုကာရီတိ ဝါ မဟာဝိဟာရဝါသိနော, တေသံ, ထေရာနန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝံသေ အလင်္ကာရော, ဝံသဿ ဝါတိ ဝံသာလင်္ကာရော, သော ဟုတွာ ဘူတော, ဝံသာလင်္ကာရဘာဝံ ဝါ ပတ္တောတိ ဝံသာလင်္ကာရဘူတော, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။

ဝိပုလာ စ သာ ဝိသုဒ္ဓါ စေတိ ဝိပုလဝိသုဒ္ဓါ, ဝိသေသနောဘယပဒေါ, ဝိပုလဝိသုဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓိ ဧတဿာတိ ဝိပုလဝိသုဒ္ဓဗုဒ္ဓိ, တေန ထေရေနာတိ သမ္ဗန္ဓော။ နာမမေဝ နာမဓေယျံ, ဂဟိတံ နာမဓေယျမေတဿာတိ ဂဟိတနာမဓေယျော, တေန ထေရေန ကတာ သမန္တပါသာဒိကာ နာမ အယံ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ တိဋ္ဌတူတိ သမ္ဗန္ဓော။

သုဒ္ဓစိတ္တဿ တာဒိနော လောကဇေဋ္ဌဿ မဟေသိနော ‘‘ဗုဒ္ဓေါ’’တိ နာမမ္ပိ ယာဝ လောကမှိ ပဝတ္တတိ, တာဝ လောကနိတ္ထရဏေသီနံ ကုလပုတ္တာနံ သီလဝိသုဒ္ဓါယ နယံ ဒဿေန္တီ လောကသ္မိံ တိဋ္ဌတူတိ ယောဇနာ။

ဣတိ နိဂမနဿ အတ္ထယောဇနာ သမတ္တာ။

နိဂမနကထာ

ဧတ္တာဝတာ စ –

ရတနပုဏ္ဏနာမဿ, ပုရဿ ရာဇဓာနိယာ၊

ဒက္ခိဏေ မုနိရူပဿ, ဤသံပါစီနနိဿိတေ။

ယော ဝိဟာရော သပါသာဒေါ, ကာရိတော ရာဇဒေဝိယာ၊

ယာ ဝသတာ မယာ တတြ, ကတာ ပါစိတျာဒိယောဇနာ။

မာပိတရတ္နပုဏ္ဏဿ, သတ္တရသေဝ ရာဇိနော၊

ဇယဝဿေဋ္ဌာရသမှိ, သမ္ပတ္တေယံ သုနိဋ္ဌိတာ။

‘‘ရတနပုဏ္ဏာ’’တိဝှယဿ ရာဇဓာနီနဂရဿ ဒက္ခိဏသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ ပဉ္စယောဇနပ္ပမာဏေ ဌာနေ ဒွီဟိ မဟာတဠာကေဟိ သုသောဘိတဿ မိဓိလနာမနဂရဿ ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ ဒိယဍ္ဎဂါဝုတပ္ပမာဏေ ဌာနေ အနေကတာလပန္တီဟိ သုသောဘိတော စတုန္နံ ကုလာနံ ရမဏီယဘူတော ‘‘ကဖြူ’’ ဣတိ ဝေါဟရိတော ယော သော မဟာဂါမော ပတိဋ္ဌိတော, တတ္ထ ပဋိသန္ဓိယာ ဇာတေန သီလာဒိဂုဏေဟိ ပသံသိတေန ‘‘ဇာဂရော’’တိ ဂရူဟိ ဂဟိတနာမဓေယျေန တိက္ခတ္တုံ ရာဇူဟိ ရာဇမုဒ္ဒိနာ လဉ္ဆိတေန မေ ကတာယံ ပါစိတျာဒိဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမ္ပတ္တေ ဇိနစက္ကေ တေရသာဓိကစတုဝဿသတာဓိကံ ဒွိသဟဿံ, သက္ကရာဇေ ပန ဧကတိံသာဓိကဒွိဝဿသတာဓိကံ သဟဿံ ဂိမှာနေ ဇေဋ္ဌမာသေ ဇုဏှပက္ခဿ ပဉ္စမေ သုက္ကဝါရေ နိဋ္ဌံ ပတ္တာ အနာယာသေနာတိ။

ယောဇနာယ ဣမိဿာဟံ, ရစနဿာနုဘာဝတော၊

ဘဝေယျာနေကဇာတီသု, ပိဋကတ္တယဓာရကော။

ကုသလော စုဘယတ္ထေသု, ပရိသာသု ဝိသာရဒေါ၊

သမိဇ္ဈန္တု သုသင်္ကပ္ပါ, မယှဉ္စ သဗ္ဗပါဏိနံ။

ဝပ္ပါဒိမနတိက္ကမ္မ, သမ္မာ ဒေဝေါ ပဝဿတု၊

အတ္တဇမိဝ ရက္ခန္တု, ရာဇာနော စာပိ မေဒိနိန္တိ။

ဣတိ ဘဒန္တဇာဂရတ္ထေရေန ကတာ

ပါစိတျာဒိဝဏ္ဏနာယ ယောဇနာ သမတ္တာ။