ဝိဘင်္ဂအနုဋီကာ (ဒု)

၈၉၄။ အစ္စယံ ကတွာတိ ဝီတိက္ကမံ ကတွာ။ ပဋိစ္ဆာဒနေတိ အတ္တနာ ကတဿ အစ္စယဿ ပဋိစ္ဆာဒနေ။ ဝေါစ္ဆိန္ဒနံ ဝီတိက္ကမကိရိယာယ အပ္ပဋိဇာနဝသေန ဥပစ္ဆိန္ဒနံ, ဝေါစ္ဆိန္ဒနေန ဆာဒနာ ဝေါစ္ဆိန္ဒနဆာဒနာ။

အသမ္မာဘာသနေ သဌ-သဒ္ဒေါ လောကေ နိရုဠှောတိ အာဟ ‘‘ယော န သမ္မာ ဘာသတိ, သော သဌော’’တိ။ သဌဿ ယက္ခသူကရသဒိသတံ ဒဿေန္တော ‘‘ကုစ္ဆိ ဝါ ပိဌိ ဝါ ဇာနိတုံ န သက္ကာ’’တိ အာဟ, ဣန္ဒဇာလသဒိသော ဝါ ဧသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

ယော သဗ္ဗထာ ဝိပန္နဇ္ဈာသယောပိ သမာနော ကာယဝစီဘေဒမတ္တေန အတ္တာနံ သမ္ပန္နံ ဝိယ ဒဿေတွာ လောကံ ဝဉ္စေန္တော အညထာ သန္တံ အညထာ ပဝေဒေတိ။ တေနာဟ ‘‘တေနေတံ သာဌေယျံ မာယာတော ဗလဝတရာ ဝဉ္စနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗ’’န္တိ။ သန္တဒေါသပဋိစ္ဆာဒနမေဝ ဟိ မာယာ။ တေနေဝါတိ ဗလဝတရဝဉ္စနာဘာဝေနေဝ။ ဒဠှကေရာဋိယဉှိ ‘‘ပရိက္ခတတာ’’တိ ဝုတ္တံ။

၉၀၈။ အဘာဝေပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ‘‘ကော ပန ဝါဒေါ ဘာဝေ’’တိ ဒဿေတိ။ ယဒိပိ ဟိ ပုထုဇ္ဇနာနံ, ဧကစ္စာနဉ္စ သေက္ခာနံ ယထာရဟံ အတ္တာဘိနိဝေသာဒီဟိ ကတူပကာရံ ရူပရာဂါဒိသံယောဇနကိစ္စံ သာဓေတိ, ဧကစ္စာနံ ပန ဝိနာ ဧဝ တေဟီတိ ကဿစိပိ ကိလေသဿ အဝိက္ခမ္ဘိတတ္တာ ကထဉ္စိပိ အဝိမုတ္တော ကာမဘဝေါ အဇ္ဈတ္တဂ္ဂဟဏဿ ဝိသေသပစ္စယောတိ ‘‘အဇ္ဈတ္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, တဒဘာဝတော ‘‘ဗဟိဒ္ဓါ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ ရူပါရူပဘဝေ ကေဝလမ္ပိ သံယောဇနကိစ္စံ သာဓေန္တံ ပဝတ္တတီတိ, တတော ဧဝ ရူပါရူပါဝစရသတ္တာနံ ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇနဘာဝဟေတဇာတန္တိ စ ‘‘ဗဟိဒ္ဓါသံယောဇန’’န္တိ ဝုစ္စတီတိ ဣမမတ္ထမာဟ ‘‘သက္ကာယဒိဋ္ဌာဒီနံ…ပေ… ယောဇနံ နာမာ’’တိ။

ဒုကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ တိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၀၉။ အဝိဇ္ဇာဘဝတဏှာဟိ ဝိယ ဣဿာမစ္ဆရိယဒေါမနဿာဒိသဟာယဘူတေန ဒေါသေနပိ ဘဝါဘိသင်္ခရဏံ ဟောတီတိ ‘‘အကုသလမူလာနေဝ ဝဋ္ဋမူလာနီ’’တိ။ တေနာဟ ‘‘တီဟိ…ပေ… ကထိတော’’တိ။

၉၁၉။ ရူပါရူပါဝစရဝိပါကာနံ သန္တပဏီတဘာဝေန ဥဠာရတမတ္တာ တတ္ထ သာတိသယော ဘဝရာဂေါ ဝုတ္တော။

၉၂၀။ မာနေန ဌပနာတိ မာနေန သေယျာဒိဝသေန အတ္တနော ဌပနာ။ ဌပနာတိ စ ဒဟနာ, ပဂ္ဂဏှနာ ဝါ။

၉၂၁။ တံသမ္ပယုတ္တာတိ ဒေါသသမ္ပယုတ္တာ။

၉၂၂။ တေသံ ဝဏ္ဏဘေဒန္တိ တေသံ ဇီဝါနံ ဝဏ္ဏဝိသေသံ, တေသံ ဝါ တထာ ကထေန္တာနံ သုတွာ။ ဗျာပီတိ သကလလောကဗျာပီ, သကလသရီရဗျာပီ ဝါ။ ပရိမဏ္ဍလောတိ ပရမာဏုပ္ပမာဏော ဟုတွာ ပရိမဏ္ဍလော။ အာဒိ-သဒ္ဒေန အင်္ဂုဋ္ဌပ္ပမာဏော ဝယပ္ပမာဏောတိအာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ။

၉၂၃။ ဥတုဝိပရိဏာမဇော သီတာဒိဥတုဝိပရိဝတ္တဇာတော။ ဩပက္ကမိကော အတ္တနော, ပရဿ ဝါ တာဒိသဥပက္ကမနိဗ္ဗတ္တော။ ဝိသမပရိဟာရဇော စိရာသနစိရဋ္ဌာနာဒိနာ ကာယဿ ဝိသမပရိဟရဏတော ဇာတော။ သန္နိပါတဇော သဉ္စယတော ပဋ္ဌာယ ပစ္စေကံ ဝိသမာကာရတော ဒေါသတ္တယသမောဓာနတော ဇာတော။ ကမ္မသမုဋ္ဌာနော ဥတုဝိပရိဏာမာဒီဟိ ဝိနာ ကမ္မတော သမုဋ္ဌိတော။ ပိတ္တသေမှဝါတသမုဋ္ဌာနာ ပန ပိတ္တာဒီနံ အဓိကဘာဝေနေဝ ဝုတ္တာ။ သဗ္ဗဿာပိ ဟိ ရောဂဿ ဒေါသတ္တယံ အာသန္နကာရဏံ ဒေါသပ္ပကောပေန ဝိနာ အဘာဝတော။ ကမ္မံ ပဓာနကာရဏံ ကတောကာသေ ဧဝ တသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇနတော, ဣတရံ ပန တဿ သဟကာရိကာရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တယိဒံ ပုဗ္ဗေကတဟေတုဝါဒိနော ပဋိက္ခိပန္တိ။ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယဖလမ္ပိ ပုဗ္ဗေကတဟေတုကပက္ခိကမေဝ အတီတဒ္ဓိကတ္တာ ကမ္မဿာတိ အရုစိသူစနတ္ထံ ကိရ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ ကရောတိ ‘‘ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယဉ္စ ကိရ ပဋိက္ခိပန္တီ’’တိ။

၉၂၄။ ဒါဟကာရဏတာယာတိ ရာဂါဒိဒသဝိဓဂ္ဂိဒါဟဿ, နရကဂ္ဂိဒါဟဿ စ ကာရဏတာယ။

၉၂၆။ ပုထုနိမိတ္တသဘာဝေသူတိ ပုထု နာနာကိလေသာဒီနံ ကာရဏသဘာဝေသု။

၉၃၁။ အဒ္ဒနံ အဒ္ဒါ မဒ္ဒဝေါ, အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတူနံ တပ္ပဋိက္ခေပေန အနဒ္ဒါတိ အာဟ ‘‘အမုဒုတာ ဝါ အနဒ္ဒါ’’တိ။

၉၃၆။ အယောနိသောမနသိကာရဟေတုကတ္တာ အာဝဇ္ဇနာယ အကုသလာနုကူလကိစ္စတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။

တိကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ စတုက္ကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၃၉။ ဧဝံ-သဒ္ဒေနာတိ နိဒဿနတ္ထေန ဧဝံ-သဒ္ဒေနာတိ အဓိပ္ပါယော။ ဘဝေါ ဧဝ အဘိဝုဒ္ဓေါ အဘဝေါ ယထာ ‘‘အသေက္ခာ ဓမ္မာ’’တိ (ဓ။ သ။ တိကမာတိကာ ၁၁)။ ဒုတိယသ္မိံ ပက္ခေ ဘဝါဘဝသဒ္ဒေန သမ္ပတ္တိဝိပတ္တိယော, ဝုဒ္ဓိဟာနိယော ဝါ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

အဂတိယာတိ အယုတ္တဂတိယာ, အပ္ပတိရူပကိရိယာယာတိ အတ္ထော။

ကောဓူပါယာသ…ပေ… မာတုဂါမာ ဝါ ဦမိအာဒိဘယန္တိ ယောဇနာ။ ပဉ္စကာမဂုဏမာတုဂါမဂ္ဂဟဏေတိ ပဉ္စကာမဂုဏဂ္ဂဟဏေ, မာတုဂါမဂ္ဂဟဏေ စ။

‘‘သယံကတံ သုခဒုက္ခ’’န္တိအာဒိကာ ဒိဋ္ဌိ ယဒိပိ အညေသမ္ပိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာနံ အတ္ထေဝ, တိမ္ဗရုကော ပန တထာဒိဋ္ဌိကော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆီတိ သာ ဒိဋ္ဌိ ‘‘တိမ္ဗရုကဒိဋ္ဌီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၂။၁၈) ဝုတ္တာ။ တေနာဟ ‘‘တိမ္ဗရုကော…ပေ… အာဂတတ္တာ’’တိ။

စတုက္ကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ပဉ္စကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၄၀။ အာဂမနဿ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော။

၉၄၁။ ဥပစယနတောတိ ဝဍ္ဎနတော။ အညထာတိ လာဘတော တက္ကနတော စ အညပ္ပကာရော ဂဟိတောတိ တံ ဒဿေန္တော ‘‘သဒ္ဓါရုစိအာဒီဟီ’’တိ အာဟ။ အနုဿဝတော ဟိ သဒ္ဒဟနံ, ရုစ္စနံ ပန ဇာတိဿရဉာဏတောပိ ဟောတိ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန ခန္တိအာဒီနံ သင်္ဂဟော။

၉၄၂။ အက္ခန္တိ မူလံ ဧတေသန္တိ အက္ခန္တိမူလကာ။ ဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတတာဒိဒေါသာ တာဒိသာနိ ကာယဝစီမနောဒုစ္စရိတာနိ။

၉၄၃။ ဥဒဂ္ဂတာသင်္ခါတော အဝူပသမော န ဥဒ္ဓစ္စသင်္ခါတောတိ ပီတိယာ ဧဝ သဝိပ္ဖါရိကတာသင်္ခါတံ အသန္တသဘာဝံ အာဟ။ အဝူပသမဟေတုဘူတောတိ ဝိက္ခေပဟေတုဘူတော။ ပီတိယာ အာကာရောတိ ပီတိယာ ပဝတ္တိအာကာရော။

ပဉ္စကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဆက္ကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၄၄။ တေနာတိ ကောဓာဒီနံယေဝ ဝိဝါဒမူလတ္တာ။

၉၄၅။ ကုသလာနုယောဂေ သာတစ္စံ ကုသလာနုယောဂသာတစ္စံ။

ဂဏေန သတ္တသမူဟေန သင်္ဂဏိ သန္နိပတနံ ယေန သဒ္ဓိံ, တေန သင်္ဂတိ ဂဏသင်္ဂဏိကာ။ ကဿစိ ဃာသစ္ဆာဒနာဒိကဿ။

၉၄၆။ ဥပဝိတက္ကေတီတိ အာရမ္မဏံ ဥပေစ္စ တက္ကေတိ။

၉၄၈။ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နိကောတိ ‘‘အဓိစ္စသမုပ္ပန္နော အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ ဧဝံဝါဒီ။

ဆက္ကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အဋ္ဌကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၅၂။ ဩသီဒနာကာရေနာတိ ကတ္တဗ္ဗကမ္မေ အနုဿဟနာကာရေန။

၉၅၈။ တေ အဘိနိဝေသာ အသညီဝါဒါ ဝဒန္တိ ဧတေဟီတိ။

အဋ္ဌကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ နဝကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၆၀-၉၆၃။ ဒသမဿာတိ အဋ္ဌာနဃာတဿ။

အဇ္ဈတ္တန္တိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တံ အဓိပ္ပေတံ။ ဧတဿ ဂါထာဝစနဿ။ နိဋ္ဌပေတွာတိ အဘိနိဝိဿ။

၉၆၄။ အညေသံ ဖဿာဒီနံ သင်္ခတဘာဝေ ယထာသကံပစ္စယေဟိ။ ယေနာကာရေန မာနဿ သာတိသယာ ပဝတ္တိ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အဟန္တိ, အသ္မီတိ စာ’’တိ ဝုတ္တံ။ အတ္တနောတိ ဒိဋ္ဌိဂတပရိကပ္ပိတဿ အတ္တနော။ ယထာ မာနဿ သမ္ပဂ္ဂဟဝသေန, ဧဝံ တဏှာယ မမတ္တဝသေန, ဒိဋ္ဌိယာ နိစ္စာဒိဝသေန ပဝတ္တိ ဝိသေသဝတီ သမာနေပိ အနာဂတကာလာမသနေတိ အာဟ ‘‘ဘဝိဿန္တီ…ပေ… ဝုတ္တော’’တိ။ ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ ပန ပဝတ္တမာနဿေဝ ဘဝတီတိ သဗ္ဗပဒသာဓာရဏဿ မာနဿေဝ ဝသေန ဣဉ္ဇိတာဒိတာ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တာ။

နဝကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဒသကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၇၀။ သင်္ကပ္ပနန္တိ ‘‘ကုသလတာ’’တိ ဝုတ္တပဒဿ အတ္ထဝစနံ။ တဿာ ဥပါယစိန္တာယ။ မိစ္ဆာဘာဝေါ သာဝဇ္ဇဘာဝေါ။ တဒါကာရော မောဟောတိ ယထာဝုတ္တာကာရေန ပဝတ္တေ စိတ္တုပ္ပါဒေ မောဟော။ တဿာပိ ယထာဝုတ္တပစ္စဝေက္ခဏာယပိ ယထာကတပါပေပိ။ အဓိမာနသမ္ပယုတ္တံ သဉ္ဇာနနံ ပကတိပုရိသန္တရဒဿနာဒိဝသေန ပဝတ္တံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တစိတ္တံ ဖလံ ဝိယ ဝိမုတ္တန္တိ ဂဟိတံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဒသကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၉၇၃။ ဝိသေသံ အကတွာတိ အနုပနိဓာနံ, သမတော စ အသမတော စ ဥပနိဓာနန္တိ ဣမံ ဝိဘာဂံ အကတွာ, ယော ‘‘ဣတ္ထံ, ဧဝံ, အညထာ’’တိ ပဒေဟိ ပကာသိတော။

ဝိသေသဿာတိ ‘‘ဣတ္ထံ, ဧဝံ, အညထာ’’တိ ယထာဝုတ္တဿေဝ ဝိသေသဿ။ ဒိဋ္ဌိယာတိ ဒိဋ္ဌိယာ ဂဟိတာယ တဒဝိနာဘာဝိနီ တဏှာ ဒဿိတာ။ သီသသီသမူလကေဟီတိ စတူဟိ သီသေဟိ, ဒွါဒသဟိ စ သီသမူလကေဟိ။ သယမေဝ စ တဏှာ ဒဿိတာတိ ယောဇနာ။ ယဒိ ဒိဋ္ဌိမာနဂါဟောပိ ဣဓာဓိပ္ပေတော, ယတော ‘‘တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန သမူဟဂါဟတော’’တိ (ဝိဘ။ အဋ္ဌ။ ၉၇၃) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ, ကထံ ‘‘တဏှာဝိစရိတာနီ’’တိ ဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌိမာနေသူ’’တိအာဒိ။ တံမူလကတ္တာတိ တဏှာမူလကတ္တာ။

၉၇၄။ န အဝက္ကရီယတီတိ အနဝကာရီ, တံ အနဝကာရိံ ကတွာ, တံ ပဒန္တရေန ဝိဘာဝေန္တော ‘‘အနဝက္ကရိ, တံ ကတွာ’’တိ အာဟ။ ဝိက္ခေပနံ အဝယဝတော ဝိဘာဂေါ။ အတ္တတော အဝိနိဗ္ဘုဇိတွာတိ ယွာယံ ဒိဋ္ဌိဂတိကပရိကပ္ပိတော အတ္တာ, တတော အဝိသုံ ကတွာ။

၉၇၆။ ဗဟိကတာနိ ရူပါဒီနိ ဥပဂန္တွာ ပဝတ္တာ တဏှာ ဥပါဒါယာတိ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။

ဧကစ္စဿ ပုဂ္ဂလဿ ဧကသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ကဿစိ တဏှာဝိစရိတဿ အသမ္ဘဝေါ, ကဿစိဒေဝ သမ္ဘဝေါတိ အာဟ ‘‘ကဿစိ သမ္ဘဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တ’’န္တိ။

တဏှာဝိစရိတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁။ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၈။ ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂေါ

၉၇၈။ ဓာတုသမ္ဘဝ…ပေ… သင်္ဂဟိတတ္တာတိ ဧတ္ထ ခန္ဓာဒီနံ ကာမဓာတုအာဒိဓာတူသု သမ္ဘဝဘေဒဘိန္နာနံ နိရဝသေသတော သင်္ဂဟိတတ္တာတိ ဝိဘာဂေန ယောဇနာ, တထာ သေသေသုပိ ပရိယာပန္နပဘေဒဘိန္နာနန္တိအာဒိနာ။ တတ္ထ ‘‘နိရဝသေသတော သင်္ဂဟိတတ္တာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝါရော’’တိ အယမဿ အတ္ထာနုဂတာ သမညာတိ ဒဿေတိ။ ယသ္မာ စေတ္ထ ခန္ဓာဒီနံ ဒွါဒသန္နံ ကောဋ္ဌာသာနံ အနဝသေသသင်္ဂဟော, တသ္မာ ဧဝံ ဒုတိယဝါရာဒီနဉ္စေတ္ထ အနုပ္ပဝေသော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ခန္ဓာဒီနမေဝ ဟိ တေသံ သမ္ဘဝါဒိဝိစာရော ဥပ္ပတ္တာနုပ္ပတ္တိဒဿနဝါရောတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တောတိ ယောဇနာ။ အနုပ္ပတ္တိဒဿနဉ္စေတ္ထ အတ္ထာပတ္တိသိဒ္ဓံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ န ဟိ တတ္ထ ‘‘ကတိ ခန္ဓာ န ပါတုဘဝန္တီ’’တိအာဒိပါဠိ အတ္ထိ။

၉၇၉။ ပုစ္ဆာနုရူပန္တိ ယေနာဓိပ္ပါယေန ပုစ္ဆာ ကတာ, တဒနုရူပံ။ အဝိတထဗျာကရဏံ နာမ ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ အာဝေဏိကံ, အညေသံ တံ ယာဒိစ္ဆိကံ သုတက္ခရသဒိသန္တိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗညုဝစနံ ဝိညာယ ကတတ္တာ’’တိ။

သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ဥပ္ပတ္တာနုပ္ပတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၉၁။ ‘‘ကာမဘဝေ’’တိ ဣဒံ ဩကာသဝသေန ဝတွာ ပုန သတ္တသန္တာနဝသေန ဝတ္တုံ ‘‘ကာမဓာတုသမ္ဘူတာနဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ တမတ္ထဝိသေသံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣဒ္ဓိယာ…ပေ… အတ္ထော’’တိ အာဟ။ ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, ယဒိပိ အသညသတ္တာနံ အစက္ခုကတ္တာ ရူပါယတနံ အစ္စန္တသုခုမတ္တာ ဟေဋ္ဌိမဘူမိကာနဉ္စ အဂေါစရော, သမာနဘူမိကာနံ ပန ဝေဟပ္ဖလာနံ, ဥပရိဘူမိကာနဉ္စ သုဒ္ဓါဝါသာနံ စက္ခာယတနဿ ဂေါစရော ဟောတီတိ အာယတနာဒိကိစ္စံ ကရောတိယေဝါတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ။ ယံ ပနေတ္ထ ဝိတ္ထာရတော ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ။ ‘‘ဟေဋ္ဌတော အဝီစိနိရယံ ပရိယန္တံ ကတွာ ဥပရိတော ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိဒေဝေ အန္တောကရိတွာ ယံ ဧတသ္မိ’’န္တိအာဒိနာ (ဓ။ သ။ ၁၂၈၇) ဝုတ္တပဒေသာ ကာမာဝစရာဒိဩကာသာ။ တေ သတ္တနိကာယာ စ ဓာတူတိ ဝုစ္စန္တိ သမုဒါယဿ အဝယဝါဓာရဘာဝတော ယထာ ‘‘မာသပုဉ္ဇော မာသော’’တိ။ သတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧတ္ထာတိ သတ္တုပ္ပတ္တိ, ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌေန သတ္တာဝ ဥပ္ပတ္တိ သတ္တုပ္ပတ္တီတိ ဧဝံ ဩကာသသတ္တလောကဒွယဿ သတ္တုပ္ပတ္တိပရိယာယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သတ္တဘာဝေန ဥပ္ပတ္တိ, န အနုပါဒိန္နက္ခန္ဓာ ဝိယ သင်္ခါရဘာဝေနေဝါတိ အဓိပ္ပါယော။ ကေ ပန တေတိ အာဟ ‘‘သတ္တာဝါသဝသေန…ပေ… ဥပါဒိန္နကက္ခန္ဓာ’’တိ။ တံတံပရိယာပန္နာနန္တိ တံတံသတ္တာဝါသပရိယာပန္နာနံ သတ္တာနံ, သင်္ခါရာနမေဝ ဝါ။ သဒိသာဓိဋ္ဌာနဘာဝေနာတိ သဒိသာကာရေန ပဝတ္တမာနာနံ ခန္ဓာနံ ပတိဋ္ဌာနဘာဝေန။ ယေဘုယျေန ဟိ တသ္မိံ သတ္တာဝါသေ ဓမ္မာ သမာနာကာရေန ပဝတ္တန္တိ။

ဥပ္ပတ္တာနုပ္ပတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ပရိယာပန္နာပရိယာပန္နဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၉၉။ တတ္ထ, အညတ္ထ စာတိ တသ္မိံ, အညသ္မိဉ္စ ဘဝေ, ဩကာသေ စ။ ပရိစ္ဆေဒကာရိကာယ ကာမာဒိတဏှာယ ပရိစ္ဆိဇ္ဇ အာပန္နာ ဂဟိတာတိ ပရိယာပန္နာတိ တံတံဘဝါဒိအန္တောဂဓာ တံတံပရိယာပန္နာ။

ပရိယာပန္နာပရိယာပန္နဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဥပ္ပါဒကကမ္မအာယုပ္ပမာဏဝါရော

၁။ ဥပ္ပါဒကကမ္မဝဏ္ဏနာ

၁၀၂၁။ ဓာတုတ္တယဘူတဒေဝဝသေနာတိ ကာမာဒိဓာတုတ္တယေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝါနံ ဝသေန။

ဥပ္ပါဒကကမ္မဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ အာယုပ္ပမာဏဝဏ္ဏနာ

၁၀၂၆။ သုပရိမဇ္ဇိတကဉ္စနာဒါသံ ဝိယ သောဘတိ ဝိဇ္ဇောတတီတိ သုဘော, သရီရောဘာသော, တေန သုဘေန ကိဏ္ဏာ ဝိကိဏ္ဏာတိ သုဘကိဏ္ဏာ။

၁၀၂၇။ တံတံမနသိကာရန္တိ ပရိတ္တပထဝီကသိဏာဒိဂတမနသိကာရံ။ အပ္ပနာက္ခဏေပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ပုဗ္ဗဘာဂံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ။ ဆန္ဒနံ အာရမ္မဏပရိယေသနံ ဆန္ဒော, ကတ္တုကမျတာဆန္ဒော။ ပဏိဓာနံ စိတ္တဋ္ဌပနာ ပဏိဓိ, သညာဝိရာဂါဒီဟိ အာရမ္မဏဿ ဝိသေသနံ တထာပဝတ္တာယ ဘာဝနာယ အာရမ္မဏကရဏမေဝ။

ဝိပုလံ ဝုစ္စတိ မဟန္တံ, သန္တဘာဝေါပိ မဟနီယတာယ မဟန္တမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဝိပုလာ ဖလာတိ ဝိပုလသန္တသုခါယုဝဏ္ဏာဒိဖလာ’’တိ။

၁၀၂၈။ ယံ စာတုမဟာရာဇိကာနံ အာယုပ္ပမာဏံ, သဉ္ဇီဝေ ဧသော ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ, တာယ ရတ္တိယာ တိံသ ရတ္တိယော မာသော, တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိကော သံဝစ္ဆရော, တေန သံဝစ္ဆရေန ပဉ္စ ဝဿသတာနိ သဉ္ဇီဝေ အာယုပ္ပမာဏံ။ ယံ တာဝတိံသာနံ အာယုပ္ပမာဏံ, ဧသော ကာဠသုတ္တေ ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ…ပေ… တေန သံဝစ္ဆရေန ဝဿသဟဿံ ကာဠသုတ္တေ အာယုပ္ပမာဏံ။ ယံ ယာမာနံ အာယုပ္ပမာဏံ, ဧသော သံဃာတေ ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ…ပေ… တေန သံဝစ္ဆရေန ဒွေ ဝဿသဟဿာနိ သံဃာတေ အာယုပ္ပမာဏံ။ ယံ တုသိတာနံ အာယုပ္ပမာဏံ, ရောရုဝေ ဧသော ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ…ပေ… တေန သံဝစ္ဆရေန စတ္တာရိ ဝဿသဟဿာနိ ရောရုဝေ အာယုပ္ပမာဏံ။ ယံ နိမ္မာနရတီနံ အာယုပ္ပမာဏံ, မဟာရောရုဝေ ဧသော ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ…ပေ… တေန သံဝစ္ဆရေန အဋ္ဌ ဝဿသဟဿာနိ မဟာရောရုဝေ အာယုပ္ပမာဏံ။ ယံ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏံ, တာပနေ ဧသော ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ…ပေ… တေန သံဝစ္ဆရေန သောဠသ ဝဿသဟဿာနိ တာပနေ အာယုပ္ပမာဏံ။ မဟာတာပနေ ဥပဍ္ဎန္တရကပ္ပေါ။ အဝီစိယံ ဧကော အန္တရကပ္ပေါ စ အာယုပ္ပမာဏန္တိ ဝဒန္တိ။ ဒေဝါနံ အဓိမုတ္တကာလကိရိယာ ဝိယ တာဒိသေန ပုညဗလေန အန္တရာပိ မရဏံ ဟောတီတိ ‘‘ကမ္မမေဝ ပမာဏ’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဧဝဉ္စ ကတွာ အဗ္ဗုဒါဒိအာယုပရိစ္ဆေဒေါပိ ယုတ္တတရော ဟောတီတိ။

ကိံ ဈာနန္တိ အဋ္ဌသု ဈာနေသု ကတရံ ဈာနံ။ ဘဝသီသာနီတိ ဘဝဂ္ဂါနိ, ပုထုဇ္ဇနဘဝဂ္ဂံ အရိယဘဝဂ္ဂံ သဗ္ဗဘဝဂ္ဂန္တိ ဝေဟပ္ဖလာဒီနံ သမညာ။ ကဿစိ သတ္တာတိ ပုထုဇ္ဇနဿ, ကဿစိ ပဉ္စာတိ သောတာပန္နဿ, သကဒါဂါမိနော စ, ကဿစိ တယောတိ အနာဂါမိနော ဝသေန ဝုတ္တံ။ တသ္မာ သော ဗြဟ္မကာယိကာဒီဟိ စုတော အရူပံ ဥပပဇ္ဇန္တော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ‘‘နဝသု ဗြဟ္မလောကေသု နိဗ္ဗတ္တအရိယသာဝကာနံ တတြူပပတ္တိယေဝ ဟောတိ, န ဟေဋ္ဌူပပတ္တီ’’တိ (ဝိဘ။ အဋ္ဌ။ ၁၀၂၈) အယံ အဋ္ဌကထာပါဌောတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ‘‘တတြူပပတ္တိပိ ဟောတိ ဥပရူပပတ္တိပိ, န ဟေဋ္ဌူပပတ္တီ’’တိ ပန ပါဌောတိ တေန ‘‘ဟေဋ္ဌူပပတ္တိယေဝ နိဝါရိတာ’’တိအာဒိဝစနေန ပယောဇနံ နတ္ထိ။ အရူပဓာတူပပတ္တိ စ န နိဝါရိတာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အရူပဓာတူပပတ္တိ န နိဝါရိတာ ‘‘မတ္ထကေ ဌိတောဝ ပရိနိဗ္ဗာတီ’’တိ နိယမဿ အနိစ္ဆိတတ္တာ။

အညတ္ထာတိ ကာမလောကေ။ တတ္ထာတိ ရူပလောကေ။ အယံ အဋ္ဌကထာတိ ‘‘ပဌမဇ္ဈာနဘူမိယံ နိဗ္ဗတ္တော…ပေ… ပရိနိဗ္ဗာတီ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တာ အဋ္ဌကထာ။ တေနေဝါတိ ယသ္မာ ရူပဓာတုယံ ဥပပန္နော အဓိပ္ပေတော, န ဥပပဇ္ဇနာရဟော, တေနေဝ ကာရဏေန။ တဿာတိ ယထာဝုတ္တဿ ရူပဓာတုယံ ဥပပန္နဿ အရိယသာဝကဿ။ ယေန ရူပရာဂေန တတ္ထ ရူပဘဝေ ဥပပန္နော, တသ္မိံ အရူပဇ္ဈာနေန ဝိက္ခမ္ဘိတေ သမ္မဒေဝ ဒိဋ္ဌာဒီနဝေသု ယထာ ကာမရူပဘဝေသု အာယတိံ ဘဝါဘိလာသော န ဘဝိဿတိ, ဧဝံ အရူပဘဝေပီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပုန…ပေ… ဘဝိဿတိယေဝါ’’တိ။ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တောတိ ရူပဓာတုယံ ဥပပန္နော။ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေတွာတိ ဟေဋ္ဌိမံ အရိယမဂ္ဂံ သမ္ပာဒေတွာ။ နိဗ္ဗတ္တဘဝါဒီနဝဒဿနဝသေနာတိ တသ္မိံ ရူပဘဝေ နိဗ္ဗတ္တောပိ တတ္ထေဝ အာဒီနဝဒဿနဝသေန။ အနိဝတ္တိတဘဝါဘိလာသောတိ ဥပရိ အရူပဘဝေ အဝိဿဋ္ဌဘဝပတ္ထနော, ယတော အရူပဓာတုယံ ဥပပဇ္ဇနာရဟော။ တဿ ဝသေနာတိ တာဒိသဿ အရိယသာဝကဿ ဝသေန။ ‘‘ကဿစိ ပဉ္စ, ကဿစိ တယော အနုသယာ အနုသေန္တီ’’တိ အယံ ယမကပါဠိ (ယမ။ ၂။အနုသယယမက။၃၁၂) ပဝတ္တာ။

အာယုပ္ပမာဏဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ အဘိညေယျာဒိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၃၀။ ‘‘ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရူပံ, အနုဘဝနလက္ခဏာ ဝေဒနာ’’တိအာဒိနာ သာမညလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကာ။ ‘‘ဖုသနလက္ခဏော ဖဿော, သာတလက္ခဏံ သုခ’’န္တိအာဒိနာ ဝိသေသလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကာ။

‘‘စတ္တာရော ခန္ဓာ သိယာ ကုသလာ’’တိအာဒီသု ဣဓ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ခန္ဓဝိဘင်္ဂါဒီသု ဝုတ္တံ, တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ သေသံ ယဒေတ္ထ န ဝုတ္တံ, တံ သုဝိညေယျမေဝါတိ။

အဘိညေယျာဒိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဓမ္မဟဒယဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ သမ္မောဟဝိနောဒနိယာ ဋီကာယ လီနတ္ထဝဏ္ဏနာ

ဝိဘင်္ဂ-အနုဋီကာ သမတ္တာ။