ဝိမတိဝိနောဒနီ-ဋီကာ (ဒု)

‘‘ဘိက္ခူနံ ဟတ္ထပါသ’’န္တိ ဣမိနာ ဂဏပုဂ္ဂလေသု ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိယာ အနာဂမနံ ဒဿေတိ။ ‘‘သံဃပ္ပတ္တော’’တိ ဟိ ပါဠိယံ ဝုတ္တံ။ ဗိဠာလသင်္ခလိကပါရိသုဒ္ဓီတိ ဗိဠာလဂီဝါယ ဗန္ဓနသင်္ခလိကသဒိသာ ပါရိသုဒ္ဓိ နာမ, ယထာ သင်္ခလိကာ ဗိဠာလေ အာဂစ္ဆန္တေ ဧဝ အာဂစ္ဆတိ, န အနာဂစ္ဆန္တေ တပ္ပဋိဗဒ္ဓတ္တာ, ဧဝမယံ ပါရိသုဒ္ဓိပီတိ အတ္ထော။ အထ ဝါ ယထာ သင်္ခလိကာယ ပဌမဝလယံ ဒုတိယဝလယံ ပါပုဏာတိ, န တတိယဝလယံ, ဧဝမယမ္ပီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဥပလက္ခဏမတ္တဉ္စေတ္ထ ဗိဠာလ-ဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ပက္ခဂဏနာဒိဥဂ္ဂဟဏာနုဇာနနကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဆန္ဒဒါနကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၆၅။ ပါဠိယံ ‘‘သန္တိ သံဃဿ ကရဏီယာနီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝစနဝိပလ္လာသေန ‘‘ကရဏီယ’’န္တိ ဝုတ္တံ။

၁၆၇။ ‘‘တဿ သမ္မုတိဒါနကိစ္စံ နတ္ထီ’’တိ ဣဒံ ပါဠိယံ ဧကဒါ သရန္တဿေဝ သမ္မုတိဒါနဿ ဝုတ္တတ္တာ ဧကဒါ အသရန္တဿ သမ္မုတိအဘာဝေပိ တဿ အနာဂမနံ ဝဂ္ဂကမ္မာယ န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ။ ကေစိ ပန ‘‘သောပိ ဟတ္ထပါသေဝ အာနေတဗ္ဗော’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ။

၁၆၈။ သံဃသန္နိပါတတော ပဌမံ ကာတဗ္ဗံ ပုဗ္ဗကရဏံ။ သံဃသန္နိပါတေ ကာတဗ္ဗံ ပုဗ္ဗကိစ္စန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပါဠိယံ နော စေ အဓိဋ္ဌဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ ဧတ္ထ အသဉ္စိစ္စ အသတိယာ အနာပတ္တိ။ ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ ဥပရိပိ။ ယတ္ထ ပန အစိတ္တကာပတ္တိ အတ္ထိ, တတ္ထ ဝက္ခာမ။

၁၆၉။ ‘‘ပညတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘န သာပတ္တိကေန ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဝိသုံ ပဋိက္ခေပါဘာဝေပိ ယထာဝုတ္တသုတ္တသာမတ္ထိယတော ပညတ္တမေဝါတိ ဒဿေတိ။ ဣမိနာ ဧဝ နယေန –

‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော ယံ တထာဂတော အပရိသုဒ္ဓါယ ပရိသာယ ဥပေါသထံ ကရေယျ, ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ (စူဠဝ။ ၃၈၆၊ အ။ နိ။ ၈။၂၀၊ ဥဒါ။ ၄၅) –

အာဒိသုတ္တနယတော စ အလဇ္ဇီဟိပိ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထကရဏမ္ပိ ပဋိက္ခိတ္တမေဝ အလဇ္ဇိနိဂ္ဂဟတ္ထတ္တာ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ‘‘ပါရိသုဒ္ဓိဒါနပညာပနေနာ’’တိ ဣမိနာ သာပတ္တိကေန ပါရိသုဒ္ဓိပိ န ဒါတဗ္ဗာတိ ဒီပိတံ ဟောတိ။ ဥဘောပိ ဒုက္ကဋန္တိ ဧတ္ထ သဘာဂါပတ္တိဘာဝံ အဇာနိတွာ ကေဝလံ အာပတ္တိနာမေနေဝ ဒေသေန္တဿ ပဋိဂ္ဂဏှန္တဿ အစိတ္တကမေဝ ဒုက္ကဋံ ဟောတီတိ

ဝဒန္တိ။ ယထာ သံဃော သဘာဂါပတ္တိံ အာပန္နော ဉတ္တိံ ဌပေတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ လဘတိ, ဧဝံ တယောပိ ‘‘သုဏန္တု မေ, အာယသ္မန္တာ, ဣမေ ဘိက္ခူ သဘာဂံ အာပတ္တိံ အာပန္နာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယာနုသာရေနေဝ ဂဏဉတ္တိံ ဌပေတွာ ဒွီဟိ အညမညံ အာရောစေတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဧကေန ပန သာပတ္တိကေန ဒူရံ ဂန္တွာပိ ပဋိကာတုမေဝ ဝဋ္ဋတိ, အသမ္ပာပုဏန္တေန ‘‘ဘိက္ခုံ လဘိတွာ ပဋိကရိဿာမီ’’တိ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗော, ပဋိကရိတွာ စ ပုန ဥပေါသထော ကတ္တဗ္ဗော။

ဆန္ဒဒါနကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အနာပတ္တိပန္နရသကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၁၇၂။ ကေနစိ ၆၃ ကရဏီယေန ဂန္တွာတိ သီမာပရိစ္ဆေဒတော ဗဟိဘူတံ ဂါမံ ဝါ အရညံ ဝါ ဂန္တွာတိ အတ္ထော။ ဧတေနေဝ ဥပေါသထဉတ္တိယာ ဌပနကာလေ သမဂ္ဂါ ဧဝ တေ ဉတ္တိံ ဌပေသုန္တိ သိဒ္ဓံ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ သုဥဒ္ဒိဋ္ဌ’’န္တိ သဗ္ဗပန္နရသကေသုပိ ဝုတ္တံ။ ဝဂ္ဂါ သမဂ္ဂသညိနောတိအာဒိ ပန ဉတ္တိယာ နိဋ္ဌိတာယ ‘‘ကိံ သံဃဿ ပုဗ္ဗကိစ္စ’’န္တိအာဒီနံ (မဟာဝ။ ၁၃၄) ဝစနက္ခဏေ ဗဟိဂတာနံ ဘိက္ခူနံ သီမာယ ပဝိဋ္ဌတ္တာ ဘိက္ခူ တသ္မိံ ခဏေ ဝဂ္ဂါ ဟောန္တီတိ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘တေသံ သီမံ ဩက္ကန္တတ္တာ ဝဂ္ဂါ’’တိအာဒိ, ဧတေန ပါရာဇိကုဒ္ဒေသာဒိက္ခဏေပိ ဝဂ္ဂသညီနံ ဥဒ္ဒိသန္တာနံ အာပတ္တိ ဧဝ, ဉတ္တိယာ ပန ပုဗ္ဗေ နိဋ္ဌိတတ္တာ ကမ္မကောပေါ နတ္ထီတိ ဒဿိတမေဝ ဟောတိ။ ဧဝံ ဥပရိပိ သဗ္ဗဝါရေသု အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ‘‘သဗ္ဗာယ ဝုဋ္ဌိတာယ…ပေ… တေသံ သန္တိကေ ပါရိသုဒ္ဓိ အာရောစေတဗ္ဗာ’’တိ (မဟာဝ။ ၁၇၄) ဝုတ္တတ္တာ ဗဟိသီမာဂတာယ ပရိသာယ တေသု ယဿ ကဿစိ သန္တိကေ အနဓိဋ္ဌိတေဟိ ပါရိသုဒ္ဓိံ အာရောစေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ။

အနာပတ္တိပန္နရသကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

လိင်္ဂါဒိဒဿနကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၇၉။ အညာတကံ နာမ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘အညေသံ သန္တက’’န္တိ။ အညေသန္တိ အတ္တနာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနံ။ နာနာသံဝါသကဘာဝန္တိ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကဘာဝံ။

၁၈၀။ ပါဠိယံ အဘိဝိတရန္တိ သမာနသံဝါသကာဘာဝံ နိစ္ဆိနန္တိ။

၁၈၁။ ဥပေါသထကာရကာတိ သံဃုပေါသထကာရကာ။ တေနေဝ ‘‘အညတြ သံဃေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ သံဃုပေါသထဋ္ဌာနတော ဟိ ဂစ္ဆန္တေန အတ္တစတုတ္ထေနေဝ ဂန္တဗ္ဗံ, တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ နိသိန္နဋ္ဌာနတော ပန ဂစ္ဆန္တေန ဧကေန ဘိက္ခုနာပိ သဟ ဂန္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ပါဠိယံ ‘‘အဘိက္ခုကော အာဝါသော’’တိ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ, သံဃုပေါသထဋ္ဌာနတော ဂဏပုဂ္ဂလေဟိ သဘိက္ခုကောပိ အာဝါသော န ဂန္တဗ္ဗော ‘‘အညတြ သံဃေနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာတိ ဝဒန္တိ။ ဥပေါသထံ ကရောန္တီတိ သံဃုပေါသထံ ဝါ ဂဏုပေါသထံ ဝါ။ ‘‘တဿ သန္တိက’’န္တိ ဣဒံ ဂဏုပေါသထဋ္ဌာနတော ဂစ္ဆန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, အညထာ ‘‘သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန အတ္တစတုတ္ထေန ဝါ’’တိ ဝစနေန ဝိရုဇ္ဈနတော။ အာရညကေနာတိ ဧကစာရိနာ။ ဥပေါသထန္တရာယောတိ အတ္တနော ဥပေါသထန္တရာယော။

၁၈၃။ ပါဠိယံ ဘိက္ခုနိယာ နိသိန္နပရိသာယာတိအာဒီသု ဘိက္ခုနိယာတိအာဒိ ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ။

လိင်္ဂါဒိဒဿနကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဥပေါသထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၃။ ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကော

ဝဿူပနာယိကအနုဇာနနကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၈၄။ ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကေ အပရသ္မိံ ဒိဝသေတိ ဒုတိယေ ပါဋိပဒဒိဝသေ။

၁၈၅။ အညတ္ထ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပနေန ဝါတိ သာပေက္ခဿ အကရဏီယေန ဂန္တွာ အညတ္ထ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပနေန ဝါ။ ပရိဟာနီတိ ဂုဏပရိဟာနိ။

၁၈၇။ ပါဠိယံ သတ္တာဟံ သန္နိဝတ္တော ကာတဗ္ဗောတိ သကလံ သတ္တာဟံ ဗဟိ ဧဝ အဝီတိနာမေတွာ သတ္တာဟပရိယောသာနဘူတံ အရုဏုဋ္ဌာနကာလံ ပုန ဝိဟာရေဝ သမ္ဗန္ဓဝသေန သတ္တာဟံ ဝိဟာရေ သန္နိဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ။ သတ္တာဟပရိယောသာနကာလော ဟိ ဣဓ သတ္တာဟ-သဒ္ဒေန ဝုတ္တော, တဒပေက္ခာယ စ ‘‘သန္နိဝတ္တော’’တိ ပုလ္လိင်္ဂေန ဝုတ္တံ။ တီဏိ ပရိဟီနာနီတိ ဘိက္ခုနီနံ ဝစ္စကုဋိအာဒီနံ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ပရိဟီနာနိ။

၁၈၉။ န ပလုဇ္ဇတီတိ အညေသံ အပ္ပဂုဏတ္တာ, မမ စ မရဏေန န ဝိနဿတိ။

ဝဿူပနာယိကအနုဇာနနကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဟိတေယေဝအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၁၉၉။ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝသနကပုရိသောတိ အနညဂတိကောတိ ဒဿေတိ။ ဂန္တဗ္ဗန္တိ သံဃကရဏီယေန အပ္ပဟိတေပိ ဂန္တဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ အနုပါသကေဟိပိ သာသနဘာဝံ ဉာတုကာမေဟိ ပဟိတေ တေသံ ပသာဒဝဍ္ဎိံ သမ္ပဿန္တေဟိပိ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

ရတ္တိစ္ဆေဒဝိနိစ္ဆယောတိ သတ္တာဟကရဏီယေန ဂန္တွာ ဗဟိဒ္ဓါ အရုဏုဋ္ဌာပနသင်္ခါတဿ ရတ္တိစ္ဆေဒဿ ဝိနိစ္ဆယော။ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ အန္တောဥပစာရသီမာယံ ဌိတေနေဝ သတ္တာဟကရဏီယနိမိတ္တံ သလ္လက္ခေတွာ ဣမိနာ နိမိတ္တေန ဂန္တွာ ‘‘အန္တောသတ္တာဟေ အာဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ အာဘောဂံ ကတွာ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတိ။ ပုရိမက္ခဏေ အာဘောဂံ ကတွာ ဂမနက္ခဏေ ဝိဿရိတွာ ဂတေပိ ဒေါသော နတ္ထိ ‘‘သကရဏီယော ပက္ကမတီ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၀၇) ဝုတ္တတ္တာ။ သဗ္ဗထာ ပန အာဘောဂံ အကတွာ ဂတဿ ဝဿစ္ဆေဒေါတိ ဝဒန္တိ။ ယော ပန သတ္တာဟကရဏီယနိမိတ္တာဘာဝေပိ ‘‘သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ အာဂမိဿာမီ’’တိ အာဘောဂံ ကတွာ ဂန္တွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေ အာဂစ္ဆတိ, တဿ အာပတ္တိယေဝ, ဝဿစ္ဆေဒေါ နတ္ထိ သတ္တာဟဿ သန္နိဝတ္တတ္တာတိ ဝဒန္တိ။ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဘဏ္ဍကန္တိ စီဝရဘဏ္ဍံ။ သမ္ပာပုဏိတုံ န သက္ကောတိ, ဝဋ္ဋတီတိ တဒဟေဝ အာဂမနေ သဥဿာဟတ္တာ ဝဿစ္ဆေဒေါ ဝါ အာပတ္တိ ဝါ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ အာစရိယန္တိ အဂိလာနမ္ပိ နိဿယာစရိယဉ္စ ဓမ္မာစရိယဉ္စ, ပဂေဝ ဥပသမ္ပဒါစရိယဥပဇ္ဈာယေသု။ ဝဒတိ, ဝဋ္ဋတီတိ သတ္တာဟာတိက္ကမေ အာပတ္တိအဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ဝဿစ္ဆေဒေါ ပန ဟောတိ ဧဝ။

ပဟိတေယေဝအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အန္တရာယေအနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒကထာဝဏ္ဏနာ

၂၀၀။ ပါဠိယံ ဂဏှိံသူတိ ဂဟေတွာ ခါဒိံသု။ ပရိပါတိံသူတိ ပလာပေသုံ, အနုဗန္ဓိံသူတိ အတ္ထော။

၂၀၁။ သတ္တာဟဝါရေန အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ ဆဒိဝသာနိ ဗဟိဒ္ဓါ ဝီတိနာမေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ပုရာရုဏာ ဧဝ အန္တောဥပစာရသီမာယ ပဝိသိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ပုနဒိဝသေ သတ္တာဟံ အဓိဋ္ဌာယ ဂန္တဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ကေစိ ပန ‘‘သတ္တမေ ဒိဝသေ အာဂန္တွာ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ တဒဟေဝ ဒိဝသဘာဂေပိ ဂန္တုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ ‘‘အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ။ သတ္တမေ ဒိဝသေ တတ္ထ အရုဏုဋ္ဌာပနမေဝ ဟိ သန္ဓာယ ပါဠိယမ္ပိ ‘‘သတ္တာဟံ သန္နိဝတ္တော ကာတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ။ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ ဂစ္ဆန္တော အန္တော အပ္ပဝိသိတွာ ဗဟိဒ္ဓါဝ သတ္တာဟံ ဝီတိနာမေန္တေန သမုစ္ဆိန္နဝဿော ဧဝ ဘဝိဿတိ အရုဏဿ ဗဟိ ဧဝ ဥဋ္ဌာပိတတ္တာ။ ဣတရထာ ‘‘အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗော’’တိ ဝစနံ နိရတ္ထကံ သိယာ ‘‘သတ္တာဟဝါရေန အန္တောဝိဟာရေ ပဝိသိတွာ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာပိ ဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗတော။ အညေသု စ ဌာနေသု အရုဏုဋ္ဌာပနမေဝ ဝုစ္စတိ။ ဝက္ခတိ ဟိ စီဝရက္ခန္ဓကေ ‘‘ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသန္တော ဣတရသ္မိံ သတ္တာဟဝါရေန အရုဏမေဝ ဥဋ္ဌာပေတီ’’တိ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၆၄)။

အထာပိ ယံ တေ ဝဒေယျုံ ‘‘သတ္တမေ ဒိဝသေ ယဒါ ကဒါစိ ပဝိဋ္ဌေန တံဒိဝသနိဿိတော အတီတအရုဏော ဥဋ္ဌာပိတော နာမ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တ’’န္တိ, တံ သဒ္ဒဂတိယာပိ န သမေတိ။ န ဟိ ဥဋ္ဌိတေ အရုဏေ ပစ္ဆာ ပဝိဋ္ဌော တဿ ပယောဇကော ဥဋ္ဌာပကော ဘဝိတုမရဟတိ။ ယဒိ ဘဝေယျ, ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ပနဿ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ တဒဟေဝ သတ္တာဟကရဏီယေန ပက္ကန္တဿာပီတိ ဧတ္ထ ‘‘အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ’’တိ ဝစနံ ဝိရုဇ္ဈေယျ, တေနပိ တံဒိဝသသန္နိဿိတဿ အရုဏဿ ဥဋ္ဌာပိတတ္တာ။ အာရညကဿာပိ ဟိ ဘိက္ခုနော သာယနှသမယေ အင်္ဂယုတ္တံ အရညဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ တဒါ ဧဝ နိဝတ္တန္တဿ အရုဏော ဥဋ္ဌာပိတော ဓုတင်္ဂဉ္စ ဝိသောဓိတံ သိယာ, န စေတံ ယုတ္တံ အရုဏုဂ္ဂမနကာလေ ဧဝ အရုဏုဋ္ဌာပနဿ ဝုတ္တတ္တာ။ ဝုတ္တဉှိ ‘‘ကာလဿေဝ ပန နိက္ခမိတွာ အင်္ဂယုတ္တေ ဌာနေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ။ သစေ အရုဏုဋ္ဌာနဝေလာယံ တေသံ အာဗာဓော ဝဍ္ဎတိ, တေသံ ဧဝ ကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ, န ဓုတင်္ဂဝိသုဒ္ဓိကေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ (ဝိသုဒ္ဓိ။ ၁။၃၁)။ တထာ ပါရိဝါသိကာဒီနမ္ပိ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ ဝတ္တံ နိက္ခိပန္တာနံ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ ဝုတ္တော။ ‘‘ဥဂ္ဂတေ အရုဏေ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိ (စူဠဝ။ ၉၇) ဟိ ဝုတ္တံ။ သဟသေယျသိက္ခာပဒေပိ အနုပသမ္ပန္နေဟိ သဟ နိဝုတ္ထဘာဝပရိမောစနတ္ထံ ‘‘ပုရာရုဏာ နိက္ခမိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ဧဝံ စီဝရဝိပ္ပဝါသာဒီသု စ သဗ္ဗတ္ထ ရတ္တိပရိယောသာနေ အာဂါမိအရုဏဝသေနေဝ အရုဏုဋ္ဌာပနံ ဒဿိတံ, န အတီတာရုဏဝသေန။ တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ အရုဏုဋ္ဌာပနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ အညထာ ဝဿစ္ဆေဒတ္တာ။

ယံ ပန ဝဿံ ဥပဂတဿ တဒဟေဝ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ သကရဏီယဿ ပက္ကမနဝစနံ, တံ ဝဿံ ဥပဂတကာလတော ပဋ္ဌာယ ယဒါ ကဒါစိ နိမိတ္တေ သတိ ဂမနဿ အနုညာတတ္တာ ယုတ္တံ, န ပန သတ္တာဟဝါရေန ဂတဿ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ တဒဟေဝ ဂမနံ ‘‘အရုဏော ဥဋ္ဌာပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧဝ။ ယထာ ဝါ ‘‘သတ္တာဟံ အနာဂတာယ ပဝါရဏာယ သကရဏီယော ပက္ကမတိ, အာဂစ္ဆေယျ ဝါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု တံ အာဝါသံ, န ဝါ အာဂစ္ဆေယျာ’’တိအာဒိနာ (မဟာဝ။ ၂၀၇) ပစ္ဆိမသတ္တာဟေ အနာဂမနေ အနုညာတေပိ အညသတ္တာဟေသု န ဝဋ္ဋတိ။ ဧဝံ ပဌမသတ္တာဟေ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ ဂမနေ အနုညာတေပိ တတော ပရေသု သတ္တာဟေသု အာဂတဿ အရုဏံ အနုဋ္ဌာပေတွာ ဂမနံ န ဝဋ္ဋတီတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ။ ဣဓ အာဟဋန္တိ ဝိဟာရတော ဗဟိ အာဂတဋ္ဌာနေ အာနီတံ။

အန္တရာယေအနာပတ္တိဝဿစ္ဆေဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝဇာဒီသု ဝဿူပဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၀၃။ ဥပဂန္တုံ ၆၈ န ဝဋ္ဋတီတိ ကုဋိကာဒီနံ အဘာဝေန ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဥပေမီ’’တိ ဧဝံ ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဥပဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတိ။

၂၀၄။ ပါဠိယံ ပိသာစိလ္လိကာတိ ပိသာစဒါရကာ။ ပဝိသနဒွါရံ ယောဇေတွာတိ သကဝါဋဒွါရံ ကတွာ။ ရုက္ခံ ဆိန္ဒိတွာတိ သုသိရဋ္ဌာနဿ ဥပရိဘာဂံ ဆိန္ဒိတွာ။ ခါဏုမတ္ထကေတိ သုသိရခါဏုမတ္ထကေ။ ဋင်္ကိတမဉ္စော နာမ ဒီဃေ မဉ္စပါဒေ ဝိဇ္ဈိတွာ အဋနိယော ပဝေသေတွာ ကတော, သော ဟေဋ္ဌုပရိယဝသေန ပညတ္တောပိ ပုရိမသဒိသောဝ ဟောတိ, တံ သုသာနေ, ဒေဝတာဌာနေ စ ဌပေန္တိ။ စတုန္နံ ပါသာဏာနံ ဥပရိ ပါသာဏဖလကေ အတ္ထရိတွာ ကတဂေဟမ္ပိ ‘‘ဋင်္ကိတမဉ္စော’’တိ ဝုစ္စတိ။

ဝဇာဒီသုဝဿူပဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓမ္မိကကတိကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၀၅။ မဟာဝိဘင်္ဂေတိ စတုတ္ထပါရာဇိကဝဏ္ဏနာယံ။ ပရတော သေနာသနက္ခန္ဓကေပိ အဓမ္မိကံ ကတိကဝတ္တံ အာဝိ ဘဝိဿတိ ဧဝ။

၂၀၇။ ယသ္မာ နာနာသီမာယံ ဒွီသု အာဝါသေသု ဝဿံ ဥပဂစ္ဆန္တဿ ‘‘ဒုတိယေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဥပစာရတော နိက္ခန္တမတ္တေ ပဌမော သေနာသနဂ္ဂါဟော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ။ တသ္မာ ပါဠိယံ ‘‘တဿ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော ပုရိမိကာ စ န ပညာယတီ’’တိ ပဌမံ သေနာသနဂ္ဂါဟံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဒုတိယေ သေနာသနဂ္ဂါဟေ ပန ပုရိမိကာ ပညာယတေဝ, တတ္ထေဝ တေမာသံ ဝသန္တော ပုရိမဝဿံဝုတ္ထော ဧဝ ဟောတိ, တတော ဝါ ပန ဒုတိယဒိဝသာဒီသု ‘‘ပဌမသေနာသနေ ဝသိဿာမီ’’တိ ဥပစာရာတိက္ကမေ ပုရိမိကာပိ န ပညာယတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၂၀၈။ ပါဠိယံ ‘‘သော သတ္တာဟံ အနာဂတာယ ပဝါရဏာယ သကရဏီယော ပက္ကမတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဝါရဏာဒိဝသေပိ သတ္တာဟကရဏီယံ ဝိနာ ဂန္တုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ကောမုဒိယာ စာတုမာသိနိယာတိ ပစ္ဆိမ-ကတ္တိကပုဏ္ဏမာယ။ သာ ဟိ တသ္မိံ ကာလေ ကုမုဒါနံ အတ္ထိတာယ ကောမုဒီ, စတုန္နံ ဝဿိကမာသာနံ ပရိယောသာနတ္တာ စာတုမာသိနီတိ စ ဝုစ္စတိ။

အဓမ္မိကကတိကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝဿူပနာယိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၄။ ပဝါရဏာက္ခန္ဓကော

အဖာသုဝိဟာရကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၀၉။ ပဝါရဏာက္ခန္ဓကေ ပါဠိယံ ပိဏ္ဍာယ ပဋိက္ကမေယျာတိ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပဋိက္ကမေယျ။ အဝက္ကာရပါတိန္တိ အတိရေကပိဏ္ဍပါတဌပနကံ ဧကံ ဘာဇနံ။ အဝိသယှန္တိ ဥက္ခိပိတုံ အသက္ကုဏေယျံ။ ဝိလင်္ဃနံ ဥက္ခိပနံ ဝိလင်္ဃော, သော ဧဝ ဝိလင်္ဃကော, ဟတ္ထေဟိ ဝိလင်္ဃကော ဟတ္ထဝိလင်္ဃကောတိ အာဟ ‘‘ဟတ္ထုက္ခေပကေနာ’’တိ။ အထ ဝါ ဝိလင်္ဃကေန ဥက္ခေပကေန ဟတ္ထေနာတိပိ အတ္ထော, အညမညံ သံသိဗ္ဗိတဟတ္ထေဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၂၁၃။ သစေ ပန ဝုဍ္ဎတရော ဟောတီတိ ပဝါရဏာဒါယကော ဘိက္ခု ဝုဍ္ဎတရော ဟောတိ။ ဧဝဉှိ တေန တဿတ္ထာယ ပဝါရိတံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဧဝံ တေန အပ္ပဝါရိတောပိ တဿ သံဃပ္ပတ္တိမတ္တေန သံဃပဝါရဏာကမ္မံ သမဂ္ဂကမ္မမေဝ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေန စ ဘိက္ခုနာတိ ပဝါရဏာဒါယကေန ဘိက္ခုနာ။

၂၃၄။ ဗဟူပိ သမာနဝဿာ ဧကတော ပဝါရေတုံ လဘန္တီတိ ဧကသ္မိံ သံဝစ္ဆရေ လဒ္ဓူပသမ္ပဒတာယ သမာနုပသမ္ပန္နဝဿာ သဗ္ဗေ ဧကတော ပဝါရေတုံ လဘန္တီတိ အတ္ထော။

၂၃၇။ ပါဠိယံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိ (ဒီ။ နိ။ ၁။၁၇၁၊ မ။ နိ။ ၁။၄၄၅၊ ၂။၉၄, ၉၅, ၂၂၅၊ ၃။၉၁, ၁၁၆, ၁၃၆၊ သံ။ နိ။ ၃။၂၁၀၊ ဓ။ သ။ ၁၂၂၁) နယပ္ပဝတ္တာ။ အန္တဂ္ဂါဟိကာတိ သဿတုစ္ဆေဒသင်္ခါတဿ အန္တဿ ဂါဟိကာ။ ယံ ခေါ တွန္တိအာဒီသု ယံ ပဝါရဏံ ဌပေသိ, တံ ဒိဋ္ဌေန ဌပေသီတိ တံ-သဒ္ဒံ အဇ္ဈာဟရိတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။

၂၃၉။ ဝတ္ထုံ ပကာသေန္တောတိ ပုဂ္ဂလေ ပရိသင်္ကုပ္ပတ္တိယာ နိမိတ္တဘူတံ ဝတ္ထုမတ္တံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ယံ ပန ဝတ္ထုံ သန္ဓာယ ‘‘ပုဂ္ဂလော ပညာယတိ, န ဝတ္ထူ’’တိ အာဟ, န တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ။ ယဒိ ပန တဿ ဘိက္ခုနော ဝသနဋ္ဌာနေ ပေါက္ခရဏိတော မစ္ဆဂ္ဂဟဏာဒိ ဒိဿေယျ, တဒါ ‘‘ဝတ္ထု စ ပုဂ္ဂလော စ ပညာယတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ။ တေနာဟ ‘‘ပုရိမနယေနေဝ စောရေဟီ’’တိအာဒိ။ ဘိက္ခုနော သရီရေ မာလာဂန္ဓဉ္စ အရိဋ္ဌဂန္ဓဉ္စ ဒိသွာ ဧဝံ ‘‘ဝတ္ထု စ ပုဂ္ဂလော စ ပညာယတီ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အဖာသုဝိဟာရကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘဏ္ဍနကာရကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၂၄၀။ ဒွေ စာတုဒ္ဒသိကာ ဟောန္တီတိ တတိယပက္ခေ စာတုဒ္ဒသိယာ သဒ္ဓိံ ဒွေ စာတုဒ္ဒသိကာ ဟောန္တိ။ ‘‘ဘဏ္ဍနကာရကာနံ တေရသေ ဝါ စာတုဒ္ဒသေ ဝါ ဣမေ ပန္နရသီပဝါရဏံ ပဝါရေဿန္တီ’’တိ ဣမိနာ ယထာသကံ ဥပေါသထကရဏဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဘိက္ခူနံ စာတုဒ္ဒသီပန္နရသီဝေါဟာရော, န စန္ဒဂတိသိဒ္ဓိယာ တိထိယာ ဝသေနာတိ ဒဿေတိ။ ကိဉ္စာပိ ဧဝံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇူနံ အနုဝတ္တိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၁၈၆) ဝစနတော ပနေတ္ထ လောကိယာနံ တိထိံ အနုဝတ္တန္တေဟိပိ အတ္တနော ဥပေါသထက္ကမေန စာတုဒ္ဒသိံ ပန္နရသိံ ဝါ, ပန္နရသိံ စာတုဒ္ဒသိံ ဝါ ကရောန္တေဟေဝ အနုဝတ္တိတဗ္ဗံ, န ပန သောဠသမဒိဝသံ ဝါ တေရသမဒိဝသံ ဝါ ဥပေါသထဒိဝသံ ကရောန္တေဟိ။ တေနေဝ ပါဠိယမ္ပိ ‘‘ဒွေ တယော ဥပေါသထေ စာတုဒ္ဒသိကေ ကာတု’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အညထာ ဒွါဒသိယံ, တေရသိယံ ဝါ ဥပေါသထော ကာတဗ္ဗောတိ ဝတ္တဗ္ဗတော။ ‘‘သကိံ ပက္ခဿ စာတုဒ္ဒသေ, ပန္နရသေ ဝါ’’တိအာဒိဝစနမ္ပိ ဥပဝုတ္ထက္ကမေနေဝ ဝုတ္တံ, န တိထိက္ကမေနာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

ဘဏ္ဍနကာရကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဝါရဏာသင်္ဂဟကထာဝဏ္ဏနာ

၂၄၁။ ‘‘ပဝါရေတွာ ပန အန္တရာပိ စာရိကံ ပက္ကမိတုံ လဘန္တီ’’တိ ဣမိနာ ပဝါရဏာသင်္ဂဟေ ကတေ အန္တရာ ပက္ကမိတုကာမာ သံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ပဝါရေတုံ လဘန္တီတိ ဒဿေတိ။

ပဝါရဏာသင်္ဂဟကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဝါရဏာက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၅။ စမ္မက္ခန္ဓကော

သောဏကောဠိဝိသကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၄၂။ စမ္မက္ခန္ဓကေ ဥဏ္ဏပါဝါရဏန္တိ ဥဘတော လောမာနိ ဥဋ္ဌာပေတွာ ကတံ ဥဏ္ဏမယံ ပါဝါရဏံ, ဥဘတော ကပ္ပါသပိစုံ ဥဋ္ဌာပေတွာ ဝီတပါဝါရောပိ အတ္ထိ, တတော နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘ဥဏ္ဏပါဝါရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ။

အဍ္ဎစန္ဒပါသာဏေတိ သောပါနမူလေ ဥပဍ္ဎံ အန္တော ပဝေသေတွာ ဌပိတေ အဍ္ဎပါသာဏေ။ ပါဠိယံ ဝိဟာရပစ္ဆာယာယန္တိ ဝိဟာရပစ္စန္တေ ဆာယာယ, ဝိဟာရဿ ဝဍ္ဎမာနစ္ဆာယာယန္တိပိ ဝဒန္တိ။

၂၄၃။ ဘောဂါတိ ဥပယောဂတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ။ အစ္စာယတာတိ အတိအာယတာ ခရမုစ္ဆနာ။ သရဝတီတိ မဓုရသရသံယုတ္တာ။ အတိသိထိလာ မန္ဒမုစ္ဆနာ။ ဝီရိယသမထန္တိ ဝီရိယသမ္ပယုတ္တသမထံ။ တတ္ထ စ နိမိတ္တံ ဂဏှာဟီတိ တသ္မိဉ္စ သမဘာဝေ သတိ ယံ အာဒါသေ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ နိမိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ သမထနိမိတ္တံ, ဝိပဿနာနိမိတ္တံ, မဂ္ဂနိမိတ္တံ, ဖလနိမိတ္တဉ္စ ဂဏှာဟိ နိဗ္ဗတ္တေဟီတိ, ဧဝမဿ အရဟတ္တပရိယောသာနံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထိတံ။

၂၄၄။ ဆဌာနာနီတိ ဆ ကာရဏာနိ။ အဓိမုတ္တောတိ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတော။ နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တောတိအာဒိ သဗ္ဗံ အရဟတ္တဝသေန ဝုတ္တံ။ အရဟတ္တဉှိ သဗ္ဗကိလေသေဟိ နိက္ခန္တတ္တာ နေက္ခမ္မံ, တေဟေဝ စ ပဝိဝိတ္တတ္တာ ပဝိဝေကော, ဗျာပဇ္ဇာဘာဝတော အဗျာပဇ္ဇံ, ဥပါဒါနဿ ခယန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ ဥပါဒါနက္ခယော, တဏှက္ခယန္တေ ဥပ္ပန္နတ္တာ တဏှက္ခယော, သမ္မောဟာဘာဝတော အသမ္မောဟောတိ စ ဝုစ္စတိ။

ကေဝလံ သဒ္ဓါမတ္တကန္တိ ကေဝလံ ပဋိဝေဓပညာယ အသမ္မိဿံ သဒ္ဓါမတ္တကံ။ ပဋိစယန္တိ ပုနပ္ပုနံ ကရဏေန ဝဍ္ဎိံ။ ဝီတရာဂတ္တာတိ မဂ္ဂပဋိဝေဓေန ရာဂဿ ဝိဂတတ္တာ ဧဝ နေက္ခမ္မသင်္ခါတံ အရဟတ္တံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ သစ္ဆိကတွာ ဌိတော ဟောတိ။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ပဝိဝေကာဓိမုတ္တောတိ ‘‘ပဝိဝေကေ အဓိမုတ္တော အဟ’’န္တိ ဧဝံ အရဟတ္တံ ဗျာကရောတီတိ အတ္ထော။

သီလဗ္ဗတပရာမာသန္တိ သီလဉ္စ ဝတဉ္စ ပရာမသိတွာ ဂဟိတဂ္ဂဟဏမတ္တံ။ သာရတော ပစ္စာဂစ္ဆန္တောတိ သာရဘာဝေန ဇာနန္တော။ အဗျာပဇ္ဇာဓိမုတ္တောတိ အဗျာပဇ္ဇံ အရဟတ္တံ ဗျာကရောတိ။

အမိဿီကတန္တိ အမိဿကတံ။ ကိလေသာ ဟိ အာရမ္မဏေန သဒ္ဓိံ စိတ္တံ မိဿံ ကရောန္တိ, တေသံ အဘာဝါ အမိဿီကတံ။ ဘုသာ ဝါတဝုဋ္ဌီတိ ဗလဝဝါတက္ခန္ဓော။

ဥပါဒါနက္ခယဿ စာတိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ။ ဒိသွာ အာယတနုပ္ပါဒန္တိ စက္ခာဒိအာယတနာနံ ဥပ္ပါဒဉ္စ ဝယဉ္စ ဒိသွာ။ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ ဣမာယ ဝိပဿနာပဋိပတ္တိယာ ဖလသမာပတ္တိဝသေန စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ။

သောဏကောဠိဝိသကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒိဂုဏာဒိဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ

၂၄၅။ သကဋဝါဟေတိ ဒွီဟိ သကဋေဟိ ပရိစ္ဆိန္နေ ဝါဟေ။ ‘‘ဝါဟေ’’တိ ဗဟုဝစနဿ ဟိရညဝိသေသနတ္တေပိ သာမညာပေက္ခာယ ‘‘ဟိရည’’န္တိ ဧကဝစနံ ကတံ။

၂၄၆။ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကဝဏ္ဏာတိ အလ္လာရိဋ္ဌဖလဝဏ္ဏာ, တိန္တကာကပက္ခဝဏ္ဏာတိပိ ဝဒန္တိ။ ရဇနန္တိ ဥပလိတ္တံ နီလာဒိဝဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘စောဠကေန ပုဉ္ဆိတွာ’’တိ။ တဉှိ တထာ ပုဉ္ဆိတေ ဝိဂစ္ဆတိ။ ယံ ပန စမ္မဿ ဒုဂ္ဂန္ဓာပနယနတ္ထံ ကာဠရတ္တာဒိရဇနေဟိ ရဉ္ဇိတတ္တာ ကာဠရတ္တာဒိဝဏ္ဏံ ဟောတိ, တံ စောဠာဒီဟိ အပနေတုံ န သက္ကာ စမ္မဂတိကမေဝ, တသ္မာ တံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ခလ္လကန္တိ သဗ္ဗပဏှိပိဓာနစမ္မံ, အပရိဂဠနတ္ထံ ပဏှိဥပရိဘာဂေ အပိဓာယ အာရောပနဗန္ဓနမတ္တံ ဝဋ္ဋတိ။ ဝိစိတြာတိ သဏ္ဌာနတော ဝိစိတြပဋာ အဓိပ္ပေတာ, န ဝဏ္ဏတော သဗ္ဗသော အပနေတဗ္ဗေသု ခလ္လကာဒီသု ပဝိဋ္ဌတ္တာ။ ဗိဠာလသဒိသမုခတ္တာ မဟာဥလူကာ ‘‘ပက္ခိဗိဠာလာ’’တိ ဝုစ္စတိ, တေသံ စမ္မံ နာမ ပက္ခလောမမေဝ။

ဒိဂုဏာဒိဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဇ္ဈာရာမေဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၅၁။ ဥဏ္ဏာဟိ ကတပါဒုကာတိ ဧတ္ထ ဥဏ္ဏာမယကမ္ဗလေဟိ ကတာ ပါဒုကာ သင်္ဂယှန္တိ။

၂၅၃။ ဂင်္ဂါမဟကီဠိကာယာတိ ဂင်္ဂါမဟေ ကီဠိကာယ။ တတ္ထ ဟိ ဣတ္ထိပုရိသာ ယာနေဟိ ဥဒကကီဠံ ဂစ္ဆန္တိ။ ပီဌကသိဝိကန္တိ ဖလကာဒိနာ ကတံ ပီဌကယာနံ။ ပဋပေါတလိကံ အန္ဒောလိကာ။ သဗ္ဗမ္ပိ ယာနံ ဥပါဟနေနပိ ဂန္တုံ အသမတ္ထဿ ဂိလာနဿ အနုညာတံ။

၂၅၄။ ဝါဠရူပါနီတိ အာဟရိမာနိ ဝါဠရူပါနိ။ စတုရင်္ဂုလာဓိကာနီတိ ဥဒ္ဒလောမီဧကန္တလောမီဟိ ဝိသေသဒဿနံ။ စတုရင်္ဂုလတော ဟိ ဦနာနိ ကိရ ဥဒ္ဒလောမီအာဒီသု ပဝိသန္တိ။ ဝါနစိတြော ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏောတိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဥဏ္ဏာမယသုတ္တေဟိ ဘိတ္တိစ္ဆေဒါဒိဝသေန ဝါယိတွာ ကတစိတ္တတ္ထရဏော။ ဃနပုပ္ဖကောတိ ဗဟလရာဂေါ။ ပကတိတူလိကာတိ တူလပုဏ္ဏာ ဘိသိ။ ဝိကတိကာတိ သီဟရူပါဒိဝသေန ဝါနစိတြာဝ ဂယှတိ။ ဥဒ္ဒလောမီတိ ‘‘ဥဘတောဒသံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏ’’န္တိ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ။ ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယန္တိ ကောသိယသုတ္တာနံ အန္တရာ သုဝဏ္ဏမယသုတ္တာနိ ပဝေသေတွာ ဝီတံ။ သုဝဏ္ဏသုတ္တံ ကိရ ‘‘ကဋ္ဋိဿံ, ကသဋ’’န္တိ စ ဝုစ္စတိ။ တေနေဝ ‘‘ကောသေယျကသဋမယ’’န္တိ အာစရိယ-ဓမ္မပါလတ္ထေရေန ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ။ ရတနပရိသိဗ္ဗိတန္တိ သုဝဏ္ဏလိတ္တံ။ သုဒ္ဓကောသေယျန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗနရဟိတံ။

အဇိနမိဂစမ္မာနံ အတိသုခုမတ္တာ ဒုပဋ္ဋတိပဋ္ဋာနိ ကတွာ သိဗ္ဗန္တီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဇိနပ္ပဝေဏီ’’တိ။ ရတ္တဝိတာနေနာတိ သဗ္ဗရတ္တေန ဝိတာနေန။ ယံ ပန နာနာဝဏ္ဏံ ဝါနစိတ္တံ ဝါ လေပစိတ္တံ ဝါ, တံ ဝဋ္ဋတိ။ ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနေပိ ဧသေဝ နယော။ ‘‘စိတြံ ဝါ’’တိ ဣဒံ ပန သဗ္ဗထာ ကပ္ပိယတ္တာ ဝုတ္တံ, န ပန ဥဘတောဥပဓာနေသု အကပ္ပိယတ္တာ။ န ဟိ လောဟိတက-သဒ္ဒေါ စိတ္တေ ဝတ္တတိ, ပဋလိဂ္ဂဟဏေနေဝ စိတ္တကဿပိ အတ္ထရဏဿ သင်္ဂဟေတဗ္ဗပ္ပသင်္ဂတော, ကာသာဝံ ပန လောဟိတကဝေါဟာရံ န ဂစ္ဆတိ။ တသ္မာ ဝိတာနေပိ ဥဘတောဥပဓာနေပိ ဝဋ္ဋတိ။ သစေ ပမာဏယုတ္တန္တိအာဒိ အညပ္ပမာဏာတိက္ကန္တဿ ဗိဗ္ဗောဟနဿ ပဋိက္ခိတ္တဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, န ပန ဥစ္စာသယနမဟာသယနဘာဝဒဿနတ္ထံ တထာ အဝုတ္တတ္တာ။ တံ ပန ဥပဓာနံ ဥပေါသထိကာနံ ဂဟဋ္ဌာနံ ဝဋ္ဋတိ။ ဥစ္စာသယနမဟာသယနမေဝ ဟိ တဒါ တေသံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာဒီသု ကိဉ္စာပိ ‘‘ဌပေတွာ တူလိကံ သဗ္ဗာနေဝ ဂေါနကာဒီနိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, ဝိနယဋ္ဌကထာယေဝ ကပ္ပိယာကပ္ပိယဘာဝေ ပမာဏန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

အဇ္ဈာရာမေဥပါဟနပဋိက္ခေပကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဂိဟိဝိကတာနုညာတာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၅၆။ အဘိနိဿာယာတိ အပဿာယ။ ဝိသုကာယိကဝိပ္ဖန္ဒိတာနန္တိ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ဒိဋ္ဌိစိတ္တဝိပ္ဖန္ဒိတာနန္တိ အတ္ထော။

၂၅၇။ ယတိန္ဒြိယန္တိ မနိန္ဒြိယဝသေန သညတိန္ဒြိယံ။

၂၅၈။ ပါဠိယံ အဋ္ဌကဝဂ္ဂိကာနီတိ သုတ္တနိပါတေ (သု။ နိ။ ၇၇၂ အာဒယော) အဋ္ဌကဝဂ္ဂဘူတာနိ သောဠသ သုတ္တာနိ။ ဧဝံ စိရံ အကာသီတိ ဧဝံ စိရကာလံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုပဂန္တွာ အဂါရမဇ္ဈေ ကေန ကာရဏေန ဝါသမကာသီတိ အတ္ထော။ သော ကိရ မဇ္ဈိမဝယေ ပဗ္ဗဇိတော, တေန ဘဂဝါ ဧဝမာဟ။ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ကာမေသု ဒိဋ္ဌာဒီနဝါ စိရာယိတွာပိ ဃရာဝါသေန ပက္ခန္ဒန္တီတိ ဧတမတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ။

အာဒီနဝံ လောကေတိ သင်္ခါရလောကေ အနိစ္စတာဒိအာဒီနဝံ။ နိရုပဓိန္တိ နိဗ္ဗာနံ။ ‘‘အရိယော န ရမတီ ပါပေ’’တိ ဣမဿ ဟေတုမာဟ ‘‘ပါပေ န ရမတီ သုစီ’’တိ။ တတ္ထ သုစီတိ ဝိသုဒ္ဓပုဂ္ဂလော။

၂၅၉။ ကာဠသီဟောတိ ကာဠမုခဝါနရဇာတိ။ စမ္မံ န ဝဋ္ဋတီတိ နိသီဒနတ္ထရဏံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဘူမတ္ထရဏာဒိဝသေန သေနာသနပရိဘောဂေါ ဝဋ္ဋတေဝ။

ဂိဟိဝိကတာနုညာတာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၆။ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကော

ပဉ္စဘေသဇ္ဇာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၆၀။ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ ပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတီတိ ဗဟိသရီရေ ဗျာပေတွာ ဌိတံ အဗဒ္ဓပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတိ, တေန ပိတ္တံ ကုပိတံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။

၂၆၁-၂။ ပါဠိယံ နစ္ဆာဒေန္တီတိ ရုစိံ န ဥပ္ပါဒေန္တိ။ သုသုကာတိ သမုဒ္ဒေ ဧကာ မစ္ဆဇာတိ, ကုမ္ဘိလာတိပိ ဝဒန္တိ။ သံသဋ္ဌန္တိ ပရိဿာဝိတံ။

၂၆၃။ ပိဋ္ဌေဟီတိ ပိသိတေဟိ။ ကသာဝေဟီတိ တစာဒီနိ ဥဒကေ တာပေတွာ ဂဟိတဦသရေဟိ။ ဥဗ္ဘိဒန္တိ ဦသရပံသုမယံ။ လောဏဗိလန္တိ လောဏဝိသေသော။

၂၆၄-၅။ ဆကဏန္တိ ဂေါမယံ။ ပါကတိကစုဏ္ဏန္တိ အပက္ကကသာဝစုဏ္ဏံ, ဂန္ဓစုဏ္ဏံ ပန န ဝဋ္ဋတိ။ ပါဠိယံ စုဏ္ဏစာလိနိန္တိ ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋိတစုဏ္ဏပရိဿာဝနိံ။ သုဝဏ္ဏဂေရုကောတိ သုဝဏ္ဏတုတ္ထာဒိ။ ပါဠိယံ အဉ္ဇနူပပိသနန္တိ အဉ္ဇနေ ဥပနေတုံ ပိသိတဗ္ဗဘေသဇ္ဇံ။

၂၆၇-၉။ ကဗဠိကာတိ ဥပနာဟဘေသဇ္ဇံ။ ဃရဒိန္နကာဗာဓော နာမ ဃရဏိယာ ဒိန္နဝသီကရဏဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတအာဗာဓော။ တာယ ဆာရိကာယ ပဂ္ဃရိတံ ခါရောဒကန္တိ ပရိဿာဝနေ တစ္ဆာရိကံ ပက္ခိပိတွာ ဥဒကေ အဘိသိဉ္စိတေ တတော ဆာရိကတော ဟေဋ္ဌာ ပဂ္ဃရိတံ ခါရောဒကံ။ ပါဠိယံ အကဋယူသေနာတိ အနဘိသင်္ခတေန မုဂ္ဂယူသေန။ ကဋာကဋေနာတိ မုဂ္ဂေ ပစိတွာ အစာလေတွာ ပရိဿာဝိတေန မုဂ္ဂယူသေနာတိ ဝဒန္တိ။

ပဉ္စဘေသဇ္ဇာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဂုဠာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၇၂-၄။ ဂုဠကရဏန္တိ ဥစ္ဆုသာလံ။ အဝိဿတ္ထာတိ သာသင်္ကာ။

၂၇၆။ အပ္ပမတ္တကေပိ ဝါရေန္တီတိ အပ္ပမတ္တကေ ဒိန္နေ ဒါယကာနံ ပီဠာတိ ပဋိက္ခိပန္တိ။ ပဋိသင်္ခါပီတိ ဧတ္တကေနပိ ယာပေတုံ သက္ကာ, ‘‘အဝသေသံ အညေသံ ဟောတူ’’တိ သလ္လက္ခေတွာပိ ပဋိက္ခိပန္တိ။

၂၇၉။ ဝတ္ထိပီဠနန္တိ ယထာ ဝတ္ထိဂတတေလာဒိ အန္တောသရီရေ အာရောဟန္တိ, ဧဝံ ဟတ္ထေန ဝတ္ထိမဒ္ဒနံ။ သမ္ဗာဓေ သတ္ထကမ္မဝတ္ထိကမ္မာနမေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဒဟနကမ္မံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ။

ဂုဠာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ယာဂုမဓုဂေါဠကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၂-၃။ ပါဠိယံ ဒသဿ ဌာနာနီတိ အဿ ပဋိဂ္ဂါဟကဿ ဒသ ဌာနာနိ ကာရဏာနိ ဓမ္မေနာတိ အတ္ထော။ အနုပ္ပဝေစ္ဆတီတိ ဒေတိ။ ဝါတဉ္စ ဗျပနေတီတိ သမ္ဗန္ဓော, ဝါတဉ္စ အနုလောမေတီတိ အတ္ထော။ သဂ္ဂါ တေ အာရဒ္ဓါတိ တယာ ဒေဝလောကာ အာရာဓိတာ။

ယာဂုမဓုဂေါဠကာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါဋလိဂါမဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၆။ ပါဋလိဂါမေ နဂရံ မာပေန္တီတိ ပါဋလိဂါမဿ သမီပေ တဿေဝ ဂါမခေတ္တဘူတေ မဟန္တေ အရညပ္ပဒေသေ ပါဋလိပုတ္တံ နာမ နဂရံ မာပေန္တိ။ ယာဝတာ အရိယံ အာယတနန္တိ ယတ္တကံ အရိယမနုဿာနံ ဩသရဏဋ္ဌာနံ။ ယာဝတာ ဝဏိပ္ပထောတိ ယတ္တကံ ဝါဏိဇာနံ ဘဏ္ဍဝိက္ကီဏနဋ္ဌာနံ, ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ, ဣဒံ တေသံ သဗ္ဗေသံ အဂ္ဂနဂရံ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။ ပုဋဘေဒနန္တိ သကဋာဒီဟိ နာနာဒေသတော အာဟဋာနံ ဘဏ္ဍပုဋာနံ ဝိက္ကီဏနတ္ထာယ မောစနဋ္ဌာနံ။ သရန္တိ တဠာကာဒီသုပိ ဝတ္တတိ, တန္နိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘သရန္တိ ဣဓ နဒီ အဓိပ္ပေတာ’’တိ ဝုတ္တံ သရတိ သန္ဒတီတိ ကတွာ။ ဝိနာ ဧဝ ကုလ္လေန တိဏ္ဏာတိ ဣဒံ အပ္ပမတ္တကဥဒကမ္ပိ အဖုသိတွာ ဝိနာ ကုလ္လေန ပါရပ္ပတ္တာ။

ပါဋလိဂါမဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကောဋိဂါမေသစ္စကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၇။ ပါဠိယံ သန္ဓာဝိတန္တိ ဘဝတော ဘဝံ ပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏဝသေန သန္ဓာဝနံ ကတံ။ သံသရိတန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ။ မမဉ္စေဝ တုမှာကဉ္စာတိ မယာ စ တုမှေဟိ စ, သာမိဝသေနေဝ ဝါ မမ စ တုမှာကဉ္စ သန္ဓာဝနံ အဟောသီတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ သံသရိတန္တိ သံသရိ။ ဘဝတဏှာ ဧဝ ဘဝတော ဘဝံ နေတီတိ ဘဝနေတ္တီတိ ဝုတ္တာ။

၂၈၉။ ‘‘နီလာ ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဝရိတုံ ‘‘နီလဝဏ္ဏာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ နီလဝဏ္ဏာတိ နီလဝိလေပနာ။ ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ။ ပဋိဝဋ္ဋေသီတိ ပဟရိ။ အမ္ဗကာယာတိ အမ္ဗာယ။ ဥပစာရဝစနဉှေတံ, မာတုဂါမေနာတိ အတ္ထော။ ဥပသံဟရထာတိ ဥပနေထ, ‘‘ဤဒိသာ တာဝတိံသာ’’တိ ပရိကပ္ပေထာတိ အတ္ထော။ ဣဒဉ္စ ဘိက္ခူနံ သံဝေဂဇနနတ္ထံ ဝုတ္တံ, န နိမိတ္တဂ္ဂါဟတ္ထံ။ လိစ္ဆဝိရာဇာနော ဟိ သဗ္ဗေ န စိရဿေဝ အဇာတသတ္တုနာ ဝိနာသံ ပါပုဏိဿန္တိ။

ကောဋိဂါမေသစ္စကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သီဟသေနာပတိဝတ္ထုအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၀။ သန္ဓာဂါရေတိ ရာဇကိစ္စဿ သန္ဓာရဏတ္ထာယ နိစ္ဆိဒ္ဒံ ကတွာ ဝိစာရဏတ္ထာယ ကတမဟာသဘာယ။ ဂမိကာဘိသင်္ခါရောတိ ဂမနေ ဝါယာမော။ ဓမ္မဿ စ အနုဓမ္မန္တိ တုမှေဟိ ဝုတ္တဿ ကာရဏဿ အနုကာရဏံ, တုမှေဟိ ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ အနုရူပမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော။ သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါတိ ပရေဟိ ဝုတ္တကာရဏေန သကာရဏော ဟုတွာ တုမှာကံ ဝါဒေါ ဝါ ဣတော ပရံ တဿ အနုဝါဒေါ ဝါ။ ကောစိ အပ္ပမတ္တကောပိ ဂါရယှံ ဌာနံ န အာဂစ္ဆတီတိ ကိံ တဝ ဝါဒေ ဂါရယှကာရဏံ နတ္ထီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၂၉၃။ အနုဝိစ္စကာရန္တိ အနုဝိဒိတာကာရံ။ ရတနတ္တယဿ သရဏဂမနာဒိကိရိယံ ကရောတိ။ သဟသာ ကတွာ မာ ပစ္ဆာ ဝိပ္ပဋိသာရီ အဟောသီတိ အတ္ထော။ ပဋာကံ ပရိဟရေယျုန္တိ ဓဇပဋာကံ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘ဤဒိသော အမှာကံ သရဏံ ဂတော သာဝကော ဇာတော’’တိ နဂရေ ဃောသေန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တိ။

၂၉၄။ နိမိတ္တကမ္မဿာတိ မံသခါဒနနိမိတ္တေန ဥပ္ပန္နပါဏာတိပါတကမ္မဿ။

သီဟသေနာပတိဝတ္ထုအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကပ္ပိယဘူမိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၅။ အနုပ္ပဂေ ဧဝါတိ ပါတောဝ။ ဩရဝသဒ္ဒန္တိ မဟာသဒ္ဒံ။ တံ ပန အဝတွာပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန တထာဝစနမ္ပိ အနုဇာနာတိ။ အဋ္ဌကထာသူတိ အန္ဓကဋ္ဌကထာဝိရဟိတာသု သေသဋ္ဌကထာသု။ သာဓာရဏလက္ခဏန္တိ အန္ဓကဋ္ဌကထာယ သဟ သဗ္ဗဋ္ဌကထာနံ သမာနံ။

စယန္တိ အဓိဋ္ဌာနဥစ္စဝတ္ထုံ။ ယတော ပဋ္ဌာယာတိ ယတော ဣဋ္ဌကာဒိတော ပဋ္ဌာယ, ယံ အာဒိံ ကတွာ ဘိတ္တိံ ဥဋ္ဌာပေတုကာမာတိ အတ္ထော။ ‘‘ထမ္ဘာ ပန ဥပရိ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တိ, တသ္မာ ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ ဧတေန ဣဋ္ဌကပါသာဏာ ဟေဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌာပိတာပိ ယဒိ စယတော, ဘူမိတော ဝါ ဧကင်္ဂုလမတ္တမ္ပိ ဥဂ္ဂတာ တိဋ္ဌန္တိ, ဝဋ္ဋန္တီတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ။

အာရာမောတိ ဥပစာရသီမာပရိစ္ဆိန္နော သကလော ဝိဟာရော။ သေနာသနာနီတိ ဝိဟာရဿ အန္တော တိဏကုဋိအာဒိကာနိ သံဃဿ နိဝါသဂေဟာနိ။ ဝိဟာရဂေါနိသာဒိကာ နာမာတိ သေနာသနဂေါနိသာဒိကာ။ သေနာသနာနိ ဟိ သယံ ပရိက္ခိတ္တာနိပိ အာရာမပရိက္ခေပါဘာဝေန ‘‘ဂေါနိသာဒိကာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ။ ‘‘ဥပဍ္ဎပရိက္ခိတ္တောပီ’’တိ ဣမိနာ တတော ဦနပရိက္ခိတ္တော ယေဘုယျေန အပရိက္ခိတ္တော နာမ, တသ္မာ အပရိက္ခိတ္တသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီတိ ဒဿေတိ။ ဧတ္ထာတိ ဥပဍ္ဎာဒိပရိက္ခိတ္တေ။ ကပ္ပိယကုဋိံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဂေါနိသာဒိယာ အဘာဝေန သေသကပ္ပိယကုဋီသု တီသု ယာ ကာစိ ကပ္ပိယကုဋိ ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။

တေသံ ဂေဟာနီတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခူနံ ဝါသတ္ထာယ ကတမ္ပိ ယာဝ န ဒေန္တိ, တာဝ တေသံ သန္တကံယေဝ ဘဝိဿတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဝိဟာရံ ဌပေတွာတိ ဥပသမ္ပန္နာနံ ဝါသတ္ထာယ ကတဂေဟံ ဌပေတွာတိ အတ္ထော။ ဂေဟန္တိ နိဝါသဂေဟံ, တဒညံ ပန ဥပေါသထာဂါရာဒိ သဗ္ဗံ အနိဝါသဂေဟံ စတုကပ္ပိယဘူမိဝိမုတ္တာ ပဉ္စမီ ကပ္ပိယဘူမိ။ သံဃသန္တကေပိ ဟိ ဧတာဒိသေ ဂေဟေ သုဋ္ဌု ပရိက္ခိတ္တာရာမတ္တေပိ အဗ္ဘောကာသေ ဝိယ အန္တောဝုတ္ထာဒိဒေါသော နတ္ထိ။ ယေန ကေနစိ ဆန္နေ, ပရိစ္ဆန္နေ စ သဟသေယျပ္ပဟောနကေ ဘိက္ခုသံဃဿ နိဝါသဂေဟေ အန္တောဝုတ္ထာဒိဒေါသော, န အညတ္ထ။ တေနာဟ ‘‘ယံ ပနာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ‘‘သံဃိကံ ဝါ ပုဂ္ဂလိကံ ဝါ’’တိ ဣဒံ ကိဉ္စာပိ ဘိက္ခုနီနံ သာမညတော ဝုတ္တံ, ဘိက္ခူနံ ပန သံဃိကံ ပုဂ္ဂလိကဉ္စ ဘိက္ခုနီနံ, တာသံ သံဃိကံ ပုဂ္ဂလိကဉ္စ ဘိက္ခူနံ ဂိဟိသန္တကဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

မုခသန္နိဓီတိ အန္တောသန္နိဟိတဒေါသော ဟိ မုခပ္ပဝေသနနိမိတ္တံ အာပတ္တိံ ကရောတိ, နာညထာ။ တသ္မာ ‘‘မုခသန္နိဓီ’’တိ ဝုတ္တော။

တတ္ထ တတ္ထ ခဏ္ဍာ ဟောန္တီတိ ဥပဍ္ဎတော အဓိကံ ခဏ္ဍာ ဟောန္တိ။ သဗ္ဗသ္မိံ ဆဒနေ ဝိနဋ္ဌေတိ တိဏပဏ္ဏာဒိဝဿပရိတ္တာယကေ ဆဒနေ ဝိနဋ္ဌေ။ ဂေါပါနသီနံ ပန ဥပရိ ဝလ္လီဟိ ဗဒ္ဓဒဏ္ဍေသု ဌိတေသုပိ ဇဟိတဝတ္ထုကာ ဟောန္တိ ဧဝ။ ပက္ခပါသကမဏ္ဍလန္တိ ဧကသ္မိံ ပဿေ တိဏ္ဏံ ဂေါပါနသီနံ ဥပရိ ဌိတတိဏပဏ္ဏာဒိစ္ဆဒနံ ဝုစ္စတိ။

အနုပသမ္ပန္နဿ ဒါတဗ္ဗော အဿာတိအာဒိနာ အကပ္ပိယကုဋိယံ ဝုတ္ထမ္ပိ အနုပသမ္ပန္နဿ ဒိန္နေ ကပ္ပိယံ ဟောတိ, သာပေက္ခဒါနဉ္စေတ္ထ ဝဋ္ဋတိ, ပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝိယ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ။

၂၉၉။ ပါဠိယံ ကန္တာရေ သမ္ဘာဝေသီတိ အပ္ပဘက္ခကန္တာရေ သမ္ပာပုဏိ။

ကပ္ပိယဘူမိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကေဏိယဇဋိလဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၀။ ဇဋိလောတိ အာဟရိမဇဋာဓရော တာပသဝေသဓာရကော ယညယုတ္တော လောကပူဇိတော ဗြာဟ္မဏော။ ပဝတ္တာရော ပါဝစနဝသေန ဝတ္တာရော။ ယေသံ သန္တကမိဒံ, ယေဟိ ဝါ ဣဒံ ဂီတန္တိ အတ္ထော။ ဂီတံ ပဝုတ္တံ သမိဟိတန္တိ အညမညဿ ပရိယာယဝစနံ ဝုတ္တန္တိ အတ္ထော။ တဒနုဂါယန္တီတိ တံ တေဟိ ပုဗ္ဗေ ဂီတံ အနုဂါယန္တိ။ ဧဝံ သေသေသု စ။

ယာဝကာလိကပက္ကာနန္တိ ပက္ကေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, အာမာနိ ပန အနုပသမ္ပန္နေဟိ သီတုဒကေ မဒ္ဒိတွာ ပရိဿာဝေတွာ ဒိန္နပါနံ ပစ္ဆာဘတ္တမ္ပိ ကပ္ပတိ ဧဝ။ အယဉ္စ အတ္ထော မဟာအဋ္ဌကထာယံ သရူပတော အဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘ကုရုန္ဒိယံ ပနာ’’တိအာဒိ။ ‘‘ဥစ္ဆုရသော နိကသဋော’’တိ ဣဒံ ပါတဗ္ဗသာမညေန ယာမကာလိကကထာယံ ဝုတ္တံ, တံ ပန သတ္တာဟကာလိကမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဣမေ စတ္တာရော ရသာတိ ဖလပတ္တပုပ္ဖဥစ္ဆုရသာ စတ္တာရော။

ပါဠိယံ အဂ္ဂိဟုတ္တမုခါတိ အဂ္ဂိဇုဟနပုဗ္ဗကာ။ ဆန္ဒသောတိ ဝေဒဿ။ သာဝိတ္တီ မုခံ ပဌမံ သဇ္ဈာယိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။ တပတန္တိ ဝိဇောတန္တာနံ။

ကေဏိယဇဋိလဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ရောဇမလ္လာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၁။ ဗဟုကတော ဗုဒ္ဓေ ဝါတိ ဗုဒ္ဓေ ကတဗဟုမာနောတိ အတ္ထော။ သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ အာနန္ဒ, ဉာတီနံ ဒဏ္ဍဘယတဇ္ဇိတော အဟောသိန္တိ သေသော။ ဧဝဉှိ သတိ ‘‘ဧဝါဟ’’န္တိ ပုန အဟံ-ဂဟဏံ ယုဇ္ဇတိ။ ဝိဝရီတိ ‘‘ဝိဝရတူ’’တိ စိန္တာမတ္တေန ဝိဝရိ, န ဥဋ္ဌာယ ဟတ္ထေန။

၃၀၃။ အညတရောတိ သုဘဒ္ဒေါ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတော။ ဒွေ ဒါရကာတိ သာမဏေရဘူမိယံ ဌိတာ ဒွေ ပုတ္တာ။ နာဠိယာဝါပကေနာတိ နာဠိယာ စေဝ ထဝိကာယ စ။ သံဟရထ ဣမေဟိ ဘာဇနေဟိ တဏ္ဍုလာဒီနိ သင်္ကဍ္ဎထာတိ အတ္ထော။ ဘုသာဂါရေတိ ပလာလမယေ အဂါရေ, ပလာလပုဉ္ဇံ အဗ္ဘန္တရတော ပလာလံ သင်္ကဍ္ဎိတွာ အဂါရံ ကတံ ဟောတိ, တတ္ထာတိ အတ္ထော။

ရောဇမလ္လာဒိဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စတုမဟာပဒေသကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၅။ ပရိမဒ္ဒန္တာတိ ဥပပရိက္ခန္တာ။ ဒွေ ပဋာ ဒေသနာမေနေဝ ဝုတ္တာတိ တေသံ သရူပဒဿနပဒမေတံ။ နာညနိဝတ္တနပဒံ ပတ္တုဏ္ဏပဋဿာပိ ဒေသနာမေန ဝုတ္တတ္တာ။

တုမ္ဗာတိ ဘာဇနာနိ။ ဖလတုမ္ဗော နာမ လာဗုအာဒိ။ ဥဒကတုမ္ဗော ဥဒကဃဋော။ ကိလဉ္ဇစ္ဆတ္တန္တိ ဝေဠုဝိလီဝေဟိ ဝါယိတွာ ကတဆတ္တံ။ သမ္ဘိန္နရသန္တိ မိဿီဘူတရသံ။

စတုမဟာပဒေသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၇။ ကထိနက္ခန္ဓကော

ကထိနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၆။ ကထိနက္ခန္ဓကေ သီသဝသေနာတိ ပဓာနဝသေန။ ကထိနန္တိ ပဉ္စာနိသံသေ အန္တောကရဏသမတ္ထတာယ ထိရန္တိ အတ္ထော။ သော နေသံ ဘဝိဿတီတိ ယုဇ္ဇတီတိ ‘‘သော တုမှာက’’န္တိ အဝတွာ ‘‘နေသ’’န္တိ ဝစနံ ယုဇ္ဇတိ။ ယေ အတ္ထတကထိနာတိ န ကေဝလံ တုမှာကမေဝ, ယေ အညေပိ အတ္ထတကထိနာ, တေသံ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။ အထ ဝါ ဝေါတိ တဒါ သမ္မုခီဘူတေဟိ သဒ္ဓိံ အသမ္မုခီဘူတေ စ အနာဂတေ စ ဘိက္ခူ သဗ္ဗေ ဧကတော သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဝုတ္တံ, တုမှာကန္တိ အတ္ထော။ သော နေသန္တိ ဧတ္ထ သော တေသန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘အတ္ထတကထိနာနံ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာနိ ပဉ္စ ကပ္ပိဿန္တီ’’တိ။ မတကစီဝရန္တိ မတဿ စီဝရံ။ ‘‘ဝုတ္ထဝဿဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထာနမ္ပိ သာဓာရဏန္တိ အာဟ ‘‘ပုရိမိကာယ ဝဿံ ဥပဂန္တွာ ပဌမပဝါရဏာယ ပဝါရိတာ လဘန္တီ’’တိ။ ဥပဂတာ ဝါ န လဘန္တီတိ ပစ္ဆိမိကာယ ဝုတ္ထဝဿေပိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

ခလိမက္ခိတသာဋကောတိ အဟတဝတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ‘‘အကာတုံ န လဗ္ဘတီ’’တိ ဣမိနာ အနာဒရိယေ သတိ ဒုက္ကဋန္တိ ဒီပေတိ။

‘‘အပလောကေတွာ’’တိ ဣဒံ အညေသံ ဝဿံဝုတ္ထဘိက္ခူနံ အဒတွာ ဒါတုကာမေဟိ ကတ္တဗ္ဗဝိဓိဒဿနံ။ ယဒိ ဧဝံ ကမ္မဝါစာယ ဧဝ ဒါနံ အဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကမ္မဝါစာ ပနာ’’တိအာဒိ။ ကထိနစီဝရံ ဝိယ ကမ္မဝါစာယ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အပလောကေတွာဝ ဒါတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။

၃၀၈။ မဟာဘူမိကန္တိ မဟာဝိသယံ, စတုဝီသတိအာကာရဝန္တတာယ မဟာဝိတ္ထာရိကန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပဉ္စကန္တိ ပဉ္စခဏ္ဍံ။ ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ။ ပဌမစိမိလိကာတိ ကထိနဝတ္ထတော အညာ အတ္တနော ပကတိစိမိလိကာ။ ကုစ္ဆိစိမိလိကံ ကတွာ သိဗ္ဗိတမတ္တေနာတိ ထိရဇိဏ္ဏာနံ စိမိလိကာနံ ဧကတော ကတွာ သိဗ္ဗနဿေတံ အဓိဝစနန္တိ ဝဒန္တိ။ မဟာပစ္စရိယံ, ကုရုန္ဒိယဉ္စ ဝုတ္တဝစနန္တိ ဒဿနံ, ဗျဉ္ဇနတော ဧဝ ဘေဒေါ, န အတ္ထတောတိ ဒဿနတ္ထံ ကတန္တိပိ ဝဒန္တိ။ ပိဋ္ဌိအနုဝါတာရောပနမတ္တေနာတိ ဒီဃတော အနုဝါတဿ အာရောပနမတ္တေန။ ကုစ္ဆိအနုဝါတာရောပနမတ္တေနာတိ ပုထုလတော အနုဝါတဿ အာရောပနမတ္တေန။ ရတ္တိနိဿဂ္ဂိယေနာတိ ရတ္တိအတိက္ကန္တေန။

၃၀၉။ ဟတဝတ္ထကသာဋကေနာတိ အတိဇိဏ္ဏသာဋကော။ န ဟိ တေနာတိအာဒီသု တေန ပရိဝါရာဂတပါဌေန ဣဓ အာနေတွာ အဝုစ္စမာနေန ကထိနတ္ထာရကဿ ဇာနိတဗ္ဗေသု န ကိဉ္စိ ပရိဟာယတိ, တဿ သဗ္ဗဿ ဣဓေဝ ဝုတ္တတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၁၀။ မာတာ ဝိယာတိ မာတိကာ, ဣဝတ္ထေ က-ပစ္စယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တေန သိဒ္ဓမတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘မာတိကာတိ မာတရော’’တိအာဒိ။ အဿာတိ ဧတိဿာ မာတိကာယ။ ပက္ကမနန္တိကော ကထိနုဗ္ဘာရော ဧဝ ဟိ သယံ အတ္တနော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧဝမဘေဒူပစာရေန ‘‘မာတိကာ’’တိ ဝုတ္တော ဥဗ္ဘာရဿေဝ ပက္ကမနန္တေ သမုပ္ပတ္တိတော, တဗ္ဗိနိမုတ္တာယ စ မာတိကာယ အဘာဝါ, တပ္ပကာသိကာပိ စေတ္ထ ပါဠိ ‘‘မာတိကာ’’တိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ။ သာပိ ဟိ ပက္ကမနန္တိကုဗ္ဘာရပ္ပကာသနေန ‘‘ပက္ကမနန္တိကာ’’တိ ဝုတ္တာ။ ဧသေဝ နယော သေသုဗ္ဘာရေသုပိ။ ပက္ကမနန္တိ စေတ္ထ ဥပစာရသီမာတိက္ကမနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ကထိနာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အာဒါယသတ္တကကထာဝဏ္ဏနာ

၃၁၁။ ‘‘န ပုန အာဂမိဿ’’န္တိ ဣဒံ အာဝါသပလိဗောဓုပစ္ဆေဒကာရဏဒဿနံ။ ပဉ္စသု ဟိ စီဝရမာသေသု ယဒါ ကဒါစိ န ပစ္စေဿန္တိ စိတ္တေန ဥပစာရသီမာတိက္ကမေန အာဝါသပလိဗောဓော ဆိဇ္ဇတိ။ ပစ္စေဿန္တိ ဗဟိဥပစာရဂတဿ ပန ယတ္ထ ကတ္ထစိ န ပစ္စေဿန္တိ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နမတ္တေ ဆိဇ္ဇတိ။ ပဌမံ စီဝရပလိဗောဓော ဆိဇ္ဇတီတိ န ပစ္စေဿန္တိ ပက္ကမနတော ပုရေတရမေဝ စီဝရဿ နိဋ္ဌိတတ္တာ ဝုတ္တံ။ ‘‘ကတစီဝရမာဒါယာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ။ အတ္ထတကထိနဿ ဟိ ဘိက္ခုနော ယာဝ ‘‘သံဃတော ဝါ ဒါယကကုလာဒိတော ဝါ စီဝရံ လဘိဿာမီ’’တိ စီဝရာသာ ဝါ လဒ္ဓဝတ္ထာနံ သဟာယသမ္ပဒါဒိယောဂံ လဘိတွာ သံဃာဋိအာဒိဘာဝေန ‘‘ဆိန္ဒိတွာ ကရိဿာမီ’’တိ ကရဏိစ္ဆာ ဝါ ပဝတ္တတိ, တာဝ စီဝရပလိဗောဓော အနုပစ္ဆိန္နော ဧဝ။ ယဒါ ပန ယထာပတ္ထိတဋ္ဌာနတော စီဝရာဒီနံ သဗ္ဗထာ အလာဘေန ဝါ စီဝရာသာ စေဝ လဒ္ဓါနံ ကတွာ နိဋ္ဌာနေန ဝါ နဋ္ဌဝိနဋ္ဌာဒိဘာဝေန ဝါ စီဝရေ နိရပေက္ခတာယ ဝါ ကရဏိစ္ဆာ စ ဝိဂစ္ဆတိ, တဒါ စီဝရပလိဗောဓော ဥပစ္ဆိန္နော ဟောတိ။

သော စ ဣဓ ‘‘ကတစီဝရံ အာဒါယာ’’တိ ဝစနေန ပကာသိတော။ ဧဝံ ဥပရိ သဗ္ဗတ္ထ ပါဠိဝစနက္ကမံ နိဿာယ နေသံ ပဌမံ, ပစ္ဆာ စ ဥပစ္ဆိဇ္ဇနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ သဗ္ဗထာပိ စ ဣမေသံ ဥဘိန္နံ ပလိဗောဓာနံ ဥပစ္ဆေဒေနေဝ ကထိနုဗ္ဘာရော, န ဧကဿ။ တေသဉ္စ ပုဗ္ဗာပရိယေန, ဧကက္ခဏေ စ ဥပစ္ဆိဇ္ဇနံ ဒဿေတုံ ဣမာ အဋ္ဌ မာတိကာ ဌပိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အန္တောသီမာယန္တိ စီဝရနိဋ္ဌာနက္ခဏေယေဝ ဆိန္နတ္တာ ဝုတ္တံ။ နေဝိမံ စီဝရံ ကာရေဿန္တိ စီဝရေ အပေက္ခာယ ဝိဂတတ္တာ ကရဏပလိဗောဓဿာပိ ဥပစ္ဆိန္နတံ ဒဿေတိ။ ယော ပန အပ္ပိစ္ဆတာယ ဝါ အနတ္ထိကတာယ ဝါ သဗ္ဗထာ စီဝရံ န သမ္ပဋိစ္ဆတိ, တဿ ဗဟိသီမာဂတဿ သဗ္ဗထာပိ စီဝရပလိဗောဓာဘာဝေန န ပစ္စေဿန္တိ သန္နိဋ္ဌာနမတ္တေန သန္နိဋ္ဌာနန္တိကော ကထိနုဗ္ဘာရော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပနာတိ ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒေါ။ အယံ ပနာတိ အာသာဝစ္ဆေဒကော ကထိနုဗ္ဘာရော ဝိသုံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဝုတ္တော, ဣဓ န ဝုတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။

အနာသာယ လဘတီတိ ‘‘ယသ္မိံ ကုလေ စီဝရံ လဘိဿာမာ’’တိ အာသာ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗာ, တတ္ထ စီဝရာသာယ အနုပ္ပန္နဋ္ဌာနေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ လဘတီတိ အတ္ထော။ အာသာယ န လဘတီတိ အာသီသိတဋ္ဌာနေ န လဘတီတိ အတ္ထော။ ဣဓ န ဝုတ္တောတိ ဣဓ သဝနန္တိကာနန္တရေ န ဝုတ္တော။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ သီမာတိက္ကန္တိကေ။ သီမာတိက္ကန္တိကော နာမ စီဝရမာသာနံ ပရိယန္တဒိဝသသင်္ခါတာယ သီမာယ အတိက္ကမနတော သဉ္ဇာတော။ ကေစိ ‘‘ဗဟိသီမာယ ကာလာတိက္ကမော သီမာတိက္ကမော’’တိ မညန္တိ, တေသံ အန္တောဥပစာရေ စီဝရကာလာတိက္ကမေပိ ကထိနုဗ္ဘာရော အသမ္မတော နာမ သိယာတိ န စေတံ ယုတ္တံ။ တသ္မာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ကာလာတိက္ကမော သီမာတိက္ကမောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ‘‘ကတစီဝရော’’တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ, အကတစီဝရဿပိ ကာလာတိက္ကမေန သီမာတိက္ကန္တိကော ဟောတိ, ဒွေ စ ပလိဗောဓာ ဧကတော ဆိဇ္ဇန္တိ။ ဧဝံ အညတ္ထာပိ ယထာသမ္ဘဝံ တံတံ ဝိသေသနာဘာဝေပိ ကထိနုဗ္ဘာရတာ, ပလိဗောဓုပစ္ဆေဒပ္ပကာရော စ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ‘‘သဟုဗ္ဘာရေ ဒွေပိ ပလိဗောဓာ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဆိဇ္ဇန္တီ’’တိ ဣဒံ အကတစီဝရဿ ပစ္စေဿန္တိ အဓိဋ္ဌာနသမ္ဘဝပက္ခံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, တေသု အညတရာဘာဝေပိ သဟုဗ္ဘာရောဝ ဟောတိ။

၃၁၂-၃၂၅။ သမာဒါယဝါရော အာဒါယဝါရသဒိသောဝ။ ဥပသဂ္ဂမေဝေတ္ထ ဝိသေသော။ တေနာဟ ‘‘ပုန သမာဒါယဝါရေပိ…ပေ… တေယေဝ ဒဿိတာ’’တိ။ ဝိပ္ပကတစီဝရေ ပက္ကမနန္တိကဿ အဘာဝတော ‘‘ယထာသမ္ဘဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ တေနေဝ ဝိပ္ပကတစီဝရဝါရေ ဆဠေဝ ဥဗ္ဘာရာ ဝုတ္တာ, စီဝရေ ဟတ္ထဂတေ စ အာသာဝစ္ဆေဒိကဿ အသမ္ဘဝါ, သော ဧတေသု ဝါရေသု ယတ္ထ ကတ္ထစိ န ဝုတ္တော, ဝိသုညေဝ ဝုတ္တော။ ဝိပ္ပကတဝါရေ စေတ္ထ အာဒါယဝါရသမာဒါယဝါရဝသေန ဒွေ ဆက္ကဝါရာ ဝုတ္တာ။

တတော ပရံ နိဋ္ဌာနသန္နိဋ္ဌာနနာသနန္တိကာနံ ဝသေန တီဏိ တိကာနိ ဒဿိတာနိ။ တတ္ထ တတိယတ္တိကေ အနဓိဋ္ဌိတေနာတိ ‘‘ပစ္စေဿံ, န ပစ္စေဿ’’န္တိ ဧဝံ အနဓိဋ္ဌိတေန, န ဧဝံ မနသိကတွာတိ အတ္ထော။ တတိယတ္တိကတော ပန ပရံ ဧကံ ဆက္ကံ ဒဿိတံ။ ဧဝံ တီဏိ တိကာနိ, ဧကံ ဆက္ကဉ္စာတိ ပဌမံ ပန္နရသကံ ဝုတ္တံ, ဣမိနာ နယေန ဒုတိယပန္နရသကာဒီနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။

ပါဠိယံ အာသာဒွါဒသကေ ဗဟိသီမာဂတဿ ကထိနုဒ္ဓါရေသု တေသမ္ပိ စီဝရာသာဒိဝသေန စီဝရပလိဗောဓော ယာဝ စီဝရနိဋ္ဌာနာ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘သော ဗဟိသီမာဂတော သုဏာတိ ‘ဥဗ္ဘတံ ကိရ တသ္မိံ အာဝါသေ ကထိနန္တိ…ပေ… သဝနန္တိကော ကထိနုဒ္ဓါရော’’’တိ။ ဧတ္ထ စ သဝနက္ခဏေ အာဝါသပလိဗောဓော ပဌမံ ဆိဇ္ဇတိ, နိဋ္ဌိတေ စီဝရပလိဗောဓောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဒိသံဂမိကနဝကေ ဒိသံဂမိကော ပက္ကမတီတိ န ပစ္စေဿန္တိ ပက္ကမတိ, ဣမိနာ အာဝါသပလိဗောဓာဘာဝေါ ဒဿိတော ဟောတိ။ တေနေဝ ဝဿံဝုတ္ထာဝါသေ ပုန ဂန္တွာ စီဝရနိဋ္ဌာပိတမတ္တေ နိဋ္ဌာနန္တိကော ကထိနုဒ္ဓါရော ဝုတ္တော။ ‘‘စီဝရပဋိဝိသံ အပဝိလာယမာနော’’တိ ဣမိနာ စီဝရပလိဗောဓသမင်္ဂိကတ္တမဿ ဒဿေတိ, အပဝိလာယမာနောတိ အာကင်္ခမာနော။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

အာဒါယသတ္တကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကထိနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၈။ စီဝရက္ခန္ဓကော

ဇီဝကဝတ္ထုကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၂၉။ စီဝရက္ခန္ဓကေ ကမ္မဝိပါကန္တိ ကမ္မပစ္စယဥတုစိတ္တာဟာရသမုဋ္ဌိတံ အပ္ပဋိဗာဟိယရောဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ကမ္မဇဿ ရောဂဿ အဘာဝါ။

၃၃၀။ ပါဠိယံ သံယမဿာတိ သင်္ဂဟဏဿ။ အဝိသဇ္ဇနဿာတိ အတ္ထော ‘‘ယော သံယမော သော ဝိနာသော’’တိအာဒီသု (ပေ။ ဝ။ ၂၃၇) ဝိယ။ ဧတဿ သံယမဿ ဖလံ ဥပဇာနာမာတိ ယောဇနာ။ တမေဝ ဖလံ ဒဿေန္တီ အာဟ ‘‘ဝရမေတံ…ပေ… အာသိတ္တ’’န္တိ။ ကေစိ ပန ‘‘သံယမဿာတိ အာနိသံသဿ, ဥပယောဂတ္ထေ စေတံ သာမိဝစန’’န္တိ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၃၂၉-၃၃၀) အတ္ထံ ဝဒန္တိ။

၃၃၆။ ဥဿန္နဒေါသောတိ သဉ္ဇာတပိတ္တာဒိဒေါသော။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သကလသရီရေ။

၃၃၇။ မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝန္တိ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗတာယ ‘‘မဟာပိဋ္ဌိယ’’န္တိ လဒ္ဓသမညံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏံ။

၃၃၈-၉။ ဥပဍ္ဎကာသိနံ ခမမာနန္တိ အဍ္ဎကာသိအဂ္ဃနကံ။ ပါဠိယံ ကိံ နု ခေါတိ ကတမံ နု ခေါ။

၃၄၀-၃၄၂။ ဥပစာရေတိ သုသာနဿ အာသန္နေ ပဒေသေ။ ဆဍ္ဍေတွာ ဂတာတိ ကိဉ္စိ အဝတွာ ဧဝ ဆဍ္ဍေတွာ ဂတာ, ဧတေန ‘‘ဘိက္ခူ ဂဏှန္တူ’’တိ ဆဍ္ဍိတေ ဧဝ အကာမာ ဘာဂဒါနံ ဝိဟိတံ, ကေဝလံ ဆဍ္ဍိတေ ပန ကတိကာယ အသတိ ဧကတော ဗဟူသု ပဝိဋ္ဌေသု ယေန ဂဟိတံ, တေန အကာမဘာဂေါ န ဒါတဗ္ဗောတိ ဒဿေတိ။ သမာနာ ဒိသာ ပုရတ္ထိမာဒိဘေဒါ ဧတေသန္တိ သဒိသာတိ အာဟ ‘‘ဧကဒိသာယ ဝါ ဩက္ကမိံသူ’’တိ။ ဓုရဝိဟာရဋ္ဌာနေတိ ဝိဟာရဿ သမ္မုခဋ္ဌာနေ။

ဇီဝကဝတ္ထုကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘဏ္ဍာဂါရသမ္မုတိအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၄၃။ ဝိဟာရမဇ္ဈေတိ သဗ္ဗေသံ ဇာနနတ္ထာယ ဝုတ္တံ။ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏံ ကတွာတိ ပဋိဝီသပ္ပဟောနကတာဇာနနတ္ထံ ဟလိဒ္ဒိယာဒီဟိ ခုဒ္ဒကမဟန္တဝဏ္ဏေဟိ ယုတ္တေ သမေ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ။ တေနာဟ ‘‘သမေ ပဋိဝီသေ ဌပေတွာ’’တိ။ ဣဒန္တိ သာမဏေရာနံ ဥပဍ္ဎပဋိဝီသဒါနံ။ ဖာတိကမ္မန္တိ ပဟောနကကမ္မံ။ ယတ္တကေန ဝိနယာဂတေန သမ္မုဉ္ဇနီဗန္ဓနာဒိဟတ္ထကမ္မေန ဝိဟာရဿ ဦနကတာ န ဟောတိ, တတ္တကံ ကတွာတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗေသန္တိ တတြုပ္ပါဒဝဿာဝါသိကံ ဂဏှန္တာနံ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခူနံ, သာမဏေရာနဉ္စ။ ဘဏ္ဍာဂါရိကစီဝရေပီတိ အကာလစီဝရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဧတန္တိ ဥက္ကုဋ္ဌိယာ ကတာယ သမဘာဂဒါနံ။ ဝိရဇ္ဈိတွာ ကရောန္တီတိ ကတ္တဗ္ဗကာလေသု အကတွာ ယထာရုစိတက္ခဏေ ကရောန္တိ။

ဧတ္တကေန မမ စီဝရံ ပဟောတီတိ ဒွါဒသဂ္ဃနကေနေဝ မမ စီဝရံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ, န တတော ဦနေနာတိ သဗ္ဗံ ဂဟေတုကာမောတိ အတ္ထော။

ဘဏ္ဍာဂါရသမ္မုတိအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စီဝရရဇနကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၄၄။ ဧဝဉှိ ကတေတိ ဝဋ္ဋာဓာရဿ အန္တော ရဇနောဒကံ, ဗဟိ ဆလ္လိကဉ္စ ကတွာ ဝိယောဇနေ ကတေ။ န ဥတ္တရတီတိ ကေဝလံ ဥဒကတော ဖေဏုဋ္ဌာနာဘာဝါ န ဥတ္တရတိ။ ရဇနကုဏ္ဍန္တိ ပက္ကရဇနဋ္ဌပနကံ မဟာဃဋံ။

၃၄၅။ အနုဝါတာဒီနံ ဒီဃပတ္တာနန္တိ အာယာမတော, ဝိတ္ထာရတော စ အနုဝါတံ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဒွိန္နံ ခန္ဓာနံ အန္တရာ မာတိကာကာရေန ဌပိတပတ္တဉ္စ ‘‘ဒီဃပတ္တ’’န္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အာဂန္တုကပတ္တန္တိ ဒိဂုဏစီဝရဿ ဥပရိ အညံ ပဋ္ဋံ အပ္ပေန္တိ, တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တံ ကိရ ဣဒါနိ န ကရောန္တိ။

၃၄၆။ ပါဠိယံ နန္ဒိမုခိယာတိ တုဋ္ဌိမုခိယာ, ပသန္နဒိသာမုခါယာတိ အတ္ထော။

၃၄၈။ အစ္ဆုပေယျန္တိ ပတိဋ္ဌပေယျံ။ ဟတဝတ္ထကာနန္တိ ပုရာဏဝတ္ထာနံ။ အနုဒ္ဓရိတွာဝါတိ အဂ္ဂဠေ ဝိယ ဒုဗ္ဗလဋ္ဌာနံ အနပနေတွာဝ။

၃၄၉-၃၅၁။ ဝိသာခဝတ္ထုမှိ ကလ္လကာယာတိ အကိလန္တကာယာ။ ဂတီတိ ဉာဏဂတိ အဓိဂမော။ အဘိသမ္ပရာယောတိ ‘‘သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ဒုက္ခဿန္တံ ကရောတီ’’တိအာဒိနာ (သံ။ နိ။ ၅။၁၀၄၈) ဝုတ္တော ဉာဏာဘိသမ္ပရာယော, မဂ္ဂဉာဏယုတ္တေဟိ ဂန္တဗ္ဗဂတိဝိသေသောတိ အတ္ထော။ တံ ဘဂဝါ ဗျာကရိဿတိ။ ‘‘ဒဒါတိ ဒါန’’န္တိ ဣဒံ အန္နပါနဝိရဟိတာနံ သေသပစ္စယာနံ ဒါနဝသေန ဝုတ္တံ။ သောဝဂ္ဂိကန္တိ သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ။

၃၅၉။ အဋ္ဌပဒကစ္ဆန္နေနာတိ အဋ္ဌပဒကသင်္ခါတဇူတဖလကလေခါသဏ္ဌာနေန။

၃၆၂။ ပါဠိယံ နဒီပါရံ ဂန္တုန္တိ ဘိက္ခုနော နဒီပါရဂမနံ ဟောတီတိ အတ္ထော။ အဂ္ဂဠဂုတ္တိယေဝ ပမာဏန္တိ ဣမေဟိ စတူဟိ နိက္ခေပကာရဏေဟိ ဌပေန္တေနပိ အဂ္ဂဠဂုတ္တိဝိဟာရေ ဧဝ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော။ နိဿီမာဂတန္တိ ဝဿာနသင်္ခါတံ ကာလသီမံ အတိက္ကန္တံ, တံ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ န ဟောတီတိ အတ္ထော။

စီဝရရဇနကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သံဃိကစီဝရုပ္ပါဒကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၃။ ပဉ္စ မာသေတိ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ။ ဝဍ္ဎိံ ပယောဇေတွာ ဌပိတဥပနိက္ခေပတောတိ ဝဿာဝါသိကဿတ္ထာယ ဒါယကေဟိ ဝဍ္ဎိံ ပယောဇေတွာ ဌပိတဥပနိက္ခေပတော။ ‘‘ဣဓ ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာ’’တိ ဣဒံ အဘိလာပမတ္တံ။ ဣဓ-သဒ္ဒံ ပန ဝိနာ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေပိ သော ဧဝ နယော။ အနတ္ထတကထိနဿာပိ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတီတိ ဝဿာဝါသိကလာဘဝသေန ဥပ္ပန္နတ္တာ အနတ္ထတကထိနဿာပိ ဝုတ္ထဝဿဿ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတိ။ ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘စီဝရမာသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဟေမန္တဿ ပစ္ဆိမော ဒိဝသော, တာဝ ဝဿာဝါသိကံ ဒေမာတိ ဝုတ္တေ ကထိနံ အတ္ထတံ ဝါ ဟောတု အနတ္ထတံ ဝါ, အတီတဝဿံဝုတ္ထာနမေဝ ပါပုဏာတီ’’တိ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၇၉)။ တတော ပရန္တိ ပဉ္စမာသတော ပရံ, ဂိမှာနဿ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော။ ‘‘ကသ္မာ? ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဥဒါဟု အနာဂတဝဿေ’’တိ ဣမဿာနန္တရံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘အနတ္ထတကထိနဿာပိ ပဉ္စ မာသေ ပါပုဏာတီ’’တိ ဣမဿာနန္တရံ ‘‘ကသ္မာ ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ ဣဒံ လိခန္တိ, တံ ပမာဒလိခိတံ ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နံ သန္ဓာယ ‘‘အနတ္ထတကထိနဿာပီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတော။ ဝုတ္ထဝဿေ ဟိ သန္ဓာယ ‘‘အနတ္ထတကထိနဿာပီ’’တိ ဝုတ္တံ, န စ ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နံ ဝုတ္ထဝဿဿေဝ ပါပုဏာတီတိ သမ္မုခီဘူတာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပါပုဏနတော။ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘သစေ ပန ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ ဝဒတိ, တတြ သမ္မုခီဘူတာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ။ ကသ္မာ? ပိဋ္ဌိသမယေ ဥပ္ပန္နတ္တာ’’တိ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၁၇၉)။

ဒုဂ္ဂဟိတာနီတိ အဂ္ဂဟိတာနိ။ သံဃိကာနေဝါတိ အတ္ထော။ ဣတောဝါတိ ထေရာနံ ဒါတဗ္ဗတောဝ, ဣဒါနေဝါတိ ဝါ အတ္ထော။

သံဃိကစီဝရုပ္ပါဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဥပနန္ဒသကျပုတ္တဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၄။ ‘‘သတ္တာဟဝါရေန အရုဏမေဝ ဥဋ္ဌာပေတီ’’တိ ဣဒံ နာနာသီမာဝိဟာရေသု ကတ္တဗ္ဗနယေန ဧကသ္မိမ္ပိ ဝိဟာရေ ဒွီသု သေနာသနေသု နိဝုတ္ထဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ, အရုဏုဋ္ဌာပနေနေဝ တတ္ထ ဝုတ္ထော ဟောတိ, န ပန ဝဿစ္ဆေဒပရိဟာရာယ။ အန္တောဥပစာရသီမာယပိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေန္တော အတ္တနာ ဂဟိတသေနာသနံ အပ္ပဝိဋ္ဌောပိ ဝုတ္ထဝဿော ဧဝ ဟောတိ, ဂဟိတသေနာသနေ ပန နိဝုတ္ထော နာမ န ဟောတိ, တတ္ထ စ အရုဏုဋ္ဌာပနေ ပန သတိ ဟောတိ။ တေနာဟ ‘‘ပုရိမသ္မိံ ဗဟုတရံ နိဝသတိ နာမာ’’တိ, ဧတေန စ ဣတရသ္မိံ သတ္တာဟဝါရေနာပိ အရုဏုဋ္ဌာပနေ သတိ ဧဝ အပ္ပကတရံ နိဝသတိ နာမ ဟောတိ, နာသတီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ။ နာနာလာဘေဟီတိ ဝိသုံ ဝိသုံ နိဗဒ္ဓဝဿာဝါသိကလာဘေဟိ။ နာနူပစာရေဟီတိ နာနာပရိက္ခေပနာနာဒွါရေဟိ။ ဧကသီမာဝိဟာရေဟီတိ ဒွိန္နံ ဝိဟာရာနံ ဧကေန ပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တတ္တာ ဧကာယ ဥပစာရသီမာယ အန္တောဂတေဟိ ဒွီဟိ ဝိဟာရေဟိ။ သေနာသနဂ္ဂါဟော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ ပဌမံ ဂဟိတော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ။ တတ္ထာတိ ယတ္ထ သေနာသနဂ္ဂါဟော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ, တတ္ထ။

ဥပနန္ဒသကျပုတ္တဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဂိလာနဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၅-၆။ ဘူမိယံ ပရိဘဏ္ဍံ အကာသီတိ ဂိလာနေန နိပန္နဘူမိယံ ကိလိဋ္ဌဋ္ဌာနံ ဓောဝိတွာ ဟရိတူပလိတ္တံ ကာရေသီတိ အတ္ထော။ ဘေသဇ္ဇံ ယောဇေတုံ အသမတ္ထောတိ ပရေဟိ ဝုတ္တဝိဓိမ္ပိ ကာတုံ အသမတ္ထော။ ပါဠိယံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကာနံ စီဝရဒါနေ သာမဏေရာနံ တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနာဘာဝါ ‘‘စီဝရဉ္စ ပတ္တဉ္စာ’’တိအာဒိ သဗ္ဗတ္ထ ဝုတ္တံ။ သစေပိ သဟဿံ အဂ္ဃတိ, ဂိလာနုပဋ္ဌာကာနညေဝ ဒါတဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော။

ဂိလာနဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

မတသန္တကကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၆၉။ အညန္တိ စီဝရပတ္တတော အညံ။ အပ္ပဂ္ဃန္တိ အတိဇိဏ္ဏာဒိဘာဝေန နိဟီနံ။ တတောတိ အဝသေသပရိက္ခာရတော။ သဗ္ဗန္တိ ပတ္တံ, တိစီဝရဉ္စ။

တတ္ထ တတ္ထ သံဃဿေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိဟာရေ သံဃဿေဝ။ ပါဠိယံ အဝိဿဇ္ဇိကံ အဝေဘင်္ဂိကန္တိ အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿေဝ သန္တကံ ဟုတွာ ကဿစိ အဝိဿဇ္ဇိကံ အဝေဘင်္ဂိကံ ဘဝိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။

၃၇၁-၂။ အက္ကနာဠမယန္တိ အက္ကဒဏ္ဍမယံ။ အက္ကဒုဿာနီတိ အက္ကဝါကေန ကတဒုဿာနိ, ပေါတ္ထကဂတိကာနိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုကာနီတိ အတ္ထော။ ဒုပဋ္ဋစီဝရဿ ဝါ မဇ္ဈေတိ ယံ နိဋ္ဌိတေ တိပဋ္ဋစီဝရံ ဟောတိ, တဿ မဇ္ဈေ ပဋလံ ကတွာ ဒါတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော။

၃၇၄။ ‘‘သန္တေ ပတိရူပေ ဂါဟကေ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဂါဟကေ အသတိ အဒတွာ ဘာဇိတေပိ သုဘာဇိတမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၃၇၆။ ဒက္ခိဏောဒကံ ပမာဏန္တိ ‘‘ဧတ္တကာနိ စီဝရာနိ ဒဿာမီ’’တိ ပဌမံ ဥဒကံ ပါတေတွာ ပစ္ဆာ ဒေန္တိ။ တံ ယေဟိ ဂဟိတံ, တေ ဘာဂိနောဝ ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ ပရသမုဒ္ဒေတိ ဇမ္ဗုဒီပေ။ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပဉှိ ဥပါဒါယေသ ဧဝံ ဝုတ္တော။

မတသန္တကကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဋ္ဌစီဝရမာတိကာကထာဝဏ္ဏနာ

၃၇၉။ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနနယေန ဝုတ္တန္တိ ‘‘သီမာယ ဒါန’’န္တိအာဒိနာ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သီမာယ ဒေတီ’’တိအာဒိ ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဝုတ္တံ။ ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိနာ ပဌမလေဍ္ဍုပါတဘူတပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတော ဗဟိ ဒုတိယလေဍ္ဍုပါတောပိ ဥပစာရသီမာ ဧဝါတိ ဒဿေတိ။ ဓုဝသန္နိပါတဋ္ဌာနာဒိကမ္ပိ ပရိယန္တေ ဌိတမေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ။ လောကေ ဂါမသီမာဒယော ဝိယ လာဘသီမာ နာမ ဝိသုံ ပသိဒ္ဓါ နာမ နတ္ထိ, ကေနာယံ အနုညာတာတိ အာဟ ‘‘နေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေနာ’’တိအာဒိ။ ဧတေန နာယံ သာသနဝေါဟာရသိဒ္ဓါ, လောကဝေါဟာရသိဒ္ဓါ ဧဝါတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဇနပဒပရိစ္ဆေဒေါ’’တိ ဣဒံ လောကပသိဒ္ဓသီမာသဒ္ဒတ္ထဝသေန ဝုတ္တံ။ ပရိစ္ဆေဒဗ္ဘန္တရံ ပန သဗ္ဗံ ဇနပဒသီမာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ, ဇနပဒေါ ဧဝ ဇနပဒသီမာ။ ဧဝံ ရဋ္ဌသီမာဒီသုပိ။ တေနာဟ ‘‘အာဏာပဝတ္တိဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ။

ပထဝီဝေမဇ္ဈေ ဂတဿာတိ ယာဝ ဥဒကပရိယန္တာ ခဏ္ဍသီမတ္တာ ဝုတ္တံ, ဥပစာရသီမာဒီသု ပန အဗဒ္ဓသီမာသု ဟေဋ္ဌာပထဝိယံ သဗ္ဗတ္ထ ဌိတာနံ န ပါပုဏာတိ, ကူပါဒိပဝေသာရဟဋ္ဌာနေ ဌိတာနညေဝ ပါပုဏာတီတိ ဟေဋ္ဌာ သီမာကထာယံ ဝုတ္တနယေန တံတံသီမဋ္ဌဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ စက္ကဝါဠသီမာယ ပန ဒိန္နံ ပထဝီသန္ဓာရကဥဒကဋ္ဌာနေပိ ဌိတာနံ ပါပုဏာတိ သဗ္ဗတ္ထ စက္ကဝါဠဝေါဟာရတ္တာ။

ဗုဒ္ဓါဓိဝုတ္ထောတိ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ နိဝုတ္ထော။ ပါကဝဋ္ဋန္တိ နိဗဒ္ဓဒါနံ။ ဝတ္တတီတိ ပဝတ္တတိ။ တေဟီတိ ယေသံ သမ္မုခေ ဧသ ဒေတိ, တေဟိ ဘိက္ခူဟိ။ ဒုတိယဘာဂေ ပန ထေရာသနံ အာရုဠှေတိ ယာဝ သံဃနဝကာ ဧကဝါရံ သဗ္ဗေသံ ဘာဂံ ဒတွာ စီဝရေ အပရိက္ခီဏေ ပုန သဗ္ဗေသံ ဒါတုံ ဒုတိယဘာဂေ ထေရဿ ဒိန္နေတိ အတ္ထော။ ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဧတ္ထ ‘‘တုယှံ ဒေမာ’’တိ အဝုတ္တတ္တာတိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ။ ယဒိ ဧဝံ ‘‘သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဝဋ္ဋေယျ, ‘‘ဘိက္ခူနံ ဒေမ, ထေရာနံ ဒေမ, သံဃဿ ဒေမာ’’တိ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၇၉) ဝစနတော ဘေဒေါ န ဒိဿတိ။ ဝီမံသိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏံ။

ပါရုပိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ပံသုကူလိကာနံ ဝဋ္ဋတိ။ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဒမ္မီတိ ဝုတ္တေ ပန န မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ဘိက္ခုနိပက္ခေ သံဃဿ ပစ္စေကံ အပရာမဋ္ဌတ္တာ ဘိက္ခုနီနံ ဂဏနာယ ဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗောတိ ဒါယကဿ အဓိပ္ပါယောတိ သိဇ္ဈတိ, တထာ ဒါနဉ္စ ဘိက္ခူပိ ဂဏေတွာ ဒိန္နေ ဧဝ ယုဇ္ဇတိ။ ဣတရထာ ဟိ ကိတ္တကံ ဘိက္ခူနံ ဒါတဗ္ဗံ, ကိတ္တကံ ဘိက္ခုနီနန္တိ န ဝိညာယတိ, တသ္မာ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿာ’’တိ ဝုတ္တဝစနမ္ပိ ‘‘ဘိက္ခူန’’န္တိ ဝုတ္တဝစနသဒိသမေဝါတိ အာဟ ‘‘ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ ဂဏေတွာ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ။ တေနာဟ ‘‘ပုဂ္ဂလော …ပေ… ဘိက္ခုသံဃဂ္ဂဟဏေန အဂ္ဂဟိတတ္တာ’’တိ။ ဘိက္ခုသံဃ-သဒ္ဒေန ဘိက္ခူနညေဝ ဂဟိတတ္တာ, ပုဂ္ဂလဿ ပန ‘‘တုယှဉ္စာ’’တိ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ စ တတ္ထဿ အဂ္ဂဟိတတာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, ‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနသဒိသတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော။ ပုဂ္ဂလပ္ပဓာနော ဟေတ္ထ သံဃ-သဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ကေစိ ပန ‘‘ဘိက္ခုသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ’’တိ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၃၇၉) ပါဌံ လိခန္တိ, တံ န သုန္ဒရံ တဿ ဝိသုံ လာဘဂ္ဂဟဏေ ကာရဏဝစနတ္တာ။ တထာ ဟိ ဝိသုံ သံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာတိ ဝိသုံ ပုဂ္ဂလဿပိ ဘာဂဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝုတ္တံ။ ယထာ စေတ္ထ ပုဂ္ဂလဿ အဂ္ဂဟဏံ, ဧဝံ ဥပရိ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ တုယှဉ္စာ’’တိအာဒီသုပိ သံဃာဒိ-သဒ္ဒေဟိ ပုဂ္ဂလဿ အဂ္ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ယဒိ ဟိ ဂဟဏံ သိယာ, သံဃတောပိ, ဝိသုမ္ပီတိ ဘာဂဒွယံ လဘေယျ ဥဘယတ္ထ ဂဟိတတ္တာ။

ပူဇေတဗ္ဗန္တိအာဒိ ဂိဟိကမ္မံ န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ ဟရာ’’တိ ဣဒံ ပိဏ္ဍပါတဟရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ ‘‘အန္တောဟေမန္တေ’’တိ ဣမိနာ အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝဿာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ ဒိန္နံ ပုရိမဝဿံဝုတ္ထာနညေဝ ပါပုဏာတိ, တတော ပရံ ဟေမန္တေ ဒိန္နံ ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထာနမ္ပိ ဝုတ္ထဝဿတ္တာ ပါပုဏာတိ။ ဟေမန္တတော ပန ပရံ ပိဋ္ဌိသမယေ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာ’’တိ ဧဝံ ဝတွာ ဒိန္နံ အနန္တရေ ဝဿေ ဝါ တတော ပရေသု ဝါ ယတ္ထ ကတ္ထစိ တသ္မိံ ဝုတ္ထဝဿာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ။ ယေ ပန သဗ္ဗထာ အဝုတ္ထဝဿာ, တေသံ န ပါပုဏာတီတိ ဒဿေတိ။ သဗ္ဗေသမ္ပီတိ ဟိ တသ္မိံ ဘိက္ခုဘာဝေ ဝုတ္ထဝဿာနံ သဗ္ဗေသမ္ပီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထသံဃဿာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ သမ္မုခီဘူတာနံ သဗ္ဗေသန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ အတီတဝဿန္တိ အနန္တရာတီတဝဿံ။

ဥဒ္ဒေသံ ဂဟေတုံ အာဂတောတိ ဥဒ္ဒေသေ အဂ္ဂဟိတေပိ အန္တေဝါသိကောဝါတိ ဝုတ္တံ။ ဂဟေတွာ ဂစ္ဆန္တောတိ ပရိနိဋ္ဌိတဥဒ္ဒေသော ဟုတွာ ဂစ္ဆန္တော။ ‘‘ဝတ္တံ ကတွာ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဒီနိ ဂဟေတွာ ဝိစရန္တာန’’န္တိ ဣဒံ ‘‘ဥဒ္ဒေသန္တေဝါသိကာန’’န္တိ ဣမဿေဝ ဝိသေသနံ, တေန ဥဒ္ဒေသကာလေ အာဂန္တွာ ဥဒ္ဒေသံ ဂဟေတွာ ဂန္တွာ အညတ္ထ နိဝသန္တေ အနိဗဒ္ဓစာရိကေ နိဝတ္တေတိ။

အဋ္ဌစီဝရမာတိကာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စီဝရက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၉။ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကော

ကဿပဂေါတ္တဘိက္ခုဝတ္ထုကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၈၀။ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ တန္တိဗဒ္ဓေါတိ တန္တိ ဝုစ္စတိ ဗျာပါရော, တတ္ထ ဗဒ္ဓေါ, ဥဿုက္ကံ အာပန္နောတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘တသ္မိံ အာဝါသေ’’တိအာဒိ။

၃၈၇-၈။ ဟာပနံ ဝါ အညထာ ကရဏံ ဝါ နတ္ထီတိ ဉတ္တိကမ္မဿ ဉတ္တိယာ ဧကတ္တာ ဟာပနံ န သမ္ဘဝတိ, တဿာ ဧကတ္တာ ဧဝ ပစ္ဆာ ဉတ္တိဌပနဝသေန, ဒွိက္ခတ္တုံ ဌပနဝသေန စ အညထာ ကရဏံ နတ္ထိ။ ပရတောတိ ပရိဝါရေ။ တန္တိ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ, တဿာတိ အတ္ထော။

ကဿပဂေါတ္တဘိက္ခုဝတ္ထုကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒွေနိဿရဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၉၅။ ဧသာတိ ‘‘ဗာလော’’တိအာဒိနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌပုဂ္ဂလော, အပ္ပတ္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ အာဝေဏိကေန လက္ခဏေနာတိ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဿ နိမိတ္တဘာဝေန ပါဠိယံ ဝုတ္တတ္တာ အသာဓာရဏဘူတေန ကုလဒူသကဘာဝေန။ ယဒိ ဟေသ တံ ကမ္မံ အပ္ပတ္တော, ကထံ ပန သုနိဿာရိတောတိ အာဟ ‘‘ယသ္မာ ပနဿ အာကင်္ခမာနော သံဃော ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရေယျာတိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ သုနိဿာရိတော’’တိ။ တတ္ထ ဝုတ္တန္တိ ကမ္မက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ။ ၂၇) ဝုတ္တံ။

ဧတ္ထ ပန ကုလဒူသကကမ္မံ ကတွာ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မကတဿ တေရသကကဏ္ဍကဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသန္တေန ယသ္မိံ ဂါမေ ကုလဒူသကကမ္မံ ကတံ ဟောတိ, တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝါ တသ္မိံ ဂါမေ ဝါ န ဝသိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၂။၄၃၃) ယာ သမ္မာဝတ္တနာ ဝုတ္တာ, သာ ဣတရေနာပိ ပူရေတဗ္ဗာ။ ယံ ပန ပဋိပ္ပဿဒ္ဓကမ္မဿ ကုလဒူသကဿ တတ္ထေဝ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘ယေသု ကုလေသု ကုလဒူသကကမ္မံ ကတံ, တတော ပစ္စယာ န ဂဟေတဗ္ဗာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တံ န ပူရေတဗ္ဗံ ကုလသင်္ဂဟဿ အကတတ္တာ။ ဧဝံ သေသကမ္မေသုပိ။ ယဒိ ဧဝံ ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မာရဟဿ နိယသကမ္မံ ကရောတိ…ပေ… ဧဝံ ခေါ, ဥပါလိ, အဓမ္မကမ္မံ ဟောတီ’’တိအာဒိဝစနံ (မဟာဝ။ ၄၀၂) ဝိရုဇ္ဈတီတိ? န ဝိရုဇ္ဈတိ သံဃသန္နိဋ္ဌာနဝသေန တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မာရဟတ္တဿ သိဇ္ဈနတော။ ယဿ ဟိ သံဃော ‘‘တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရောမာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ကမ္မဝါစံ သာဝေန္တော ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဝါစံ သာဝေတိ, တဿ ကမ္မံ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ။ သစေ ပန ‘‘တဿေဝ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မမေဝ ကရောမာ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ တဒေဝ ကရောတိ, တဿ တံ ကမ္မံ ဓမ္မကမ္မန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဧဝမိဓ ‘‘နိဿာရဏ’’န္တိ အဓိပ္ပေတဿ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မဿ ဝသေန အတ္ထံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တဒညေသံ တဇ္ဇနီယာဒီနံ ဝသေန နိဿာရဏေ အဓိပ္ပေတေ ‘‘အပ္ပတ္တော နိဿာရဏ’’န္တိ ဣမဿ ပဋိပက္ခဝသေန သမ္ပတ္တော နိဿာရဏံ, ‘‘တဉ္စေ သံဃော နိဿာရေတိ။ သုနိဿာရိတော’’တိ အတ္ထသမ္ဘဝံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘တဉ္စေ သံဃော နိဿာရေတီတိ သစေ သံဃော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မဝိသယေ, ဧကေနာပိ အင်္ဂေန နိဿာရဏာ အနုညာတာတိ ယောဇနာ။ ပါဠိယံ အပ္ပတ္တော နိဿာရဏန္တိ ဧတ္ထ အာပန္နော အာဝေဏိကဝသေန တဇ္ဇနီယာဒိသင်္ခါတံ နိဿာရဏံ ပတ္တောတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။

ဒွေနိဿရဏာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စမ္ပေယျက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၁၀။ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကော

ကောသမ္ဗကဝိဝါဒကထာဝဏ္ဏနာ

၄၅၁။ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ သစေ ဟောတိ, ဒေသေဿာမီတိ ဝိနယဓရဿ ဝစနေန အာပတ္တိဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘိတွာ ဧဝမာဟ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘သော တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ နတ္ထိ အာပတ္တီတိ ဥဒကဿ ဌပနဘာဝံ အဇာနိတွာ ဝါ ဌပိတံ ဆဍ္ဍေတွာ ဝိဿရိတွာ ဝါ ဂမနေ အသဉ္စိစ္စ အသတိယာ အနာပတ္တိပက္ခောပိ သမ္ဘဝတီတိ ဝိနယဓရော တတ္ထ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိံ ပဋိလဘိတွာ ဧဝမာဟ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘အညေ ဘိက္ခူ တဿ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိနော ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ပရိသာယပိဿ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပန္နတ္တာ ‘‘အညေ’’တိ ဗဟုဝစနံ ကတံ။ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ အဟောသီတိ သုတ္တန္တိကတ္ထေရဿ ဝိနယေ အပကတညုတာယ ဝိနယဓရဿ ဝစနမတ္တေန သော ဧဝမဟောသိ, သာ ပနဿ အာပတ္တိ ဧဝ ဥဒကာဝသေသဿ ဌပနဘာဝံ ဉတွာ ဌပိတတ္တာ။ ဝတ္ထုမတ္တဇာနနေ ဧဝ ဟိ သေခိယာ သစိတ္တကာ, န ပဏ္ဏတ္တိဝိဇာနနေ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘တဿာ အာပတ္တိယာ အနာပတ္တိဒိဋ္ဌိ ဟောတီ’’တိ သဗ္ဗတ္ထ အာပတ္တိ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ။ ‘‘အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇမာနော’’တိ ဣဒံ ဝိနယဓရတ္ထေရော ‘‘တယာ ဣဒံ ဥဒကံ ဌပိတ’’န္တိ အတ္တနာ ပုဋ္ဌေန သုတ္တန္တိကတ္ထေရေန ‘‘အာမာဝုသော’’တိ ဝုတ္တဝစနံ သရိတွာ ပဏ္ဏတ္တိအကောဝိဒတာယ သဉ္စိစ္စေဝ အကာသီတိ အာပတ္တိဒိဋ္ဌိ ဟုတွာဝ အဝေါစ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘အညေ ဘိက္ခူ တဿာ အာပတ္တိယာ အာပတ္တိဒိဋ္ဌိနော ဟောန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။

၄၅၃။ ‘‘န တာဝ ဘိန္နော’’တိ ဣဒံ ဥက္ခိပနတဒနုဝတ္တနမတ္တေန သံဃော ဘိန္နော နာမ န ဟောတိ, တံ နိဿာယ ပန ဥဘယပက္ခိကာနံ ပက္ခံ ပရိယေသိတွာ အညမညံ ကောဓဝသေန ကာယဝစီကလဟဝဍ္ဎနေနေဝ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘သော စ ခေါ ကလဟဝသေနာ’’တိ။ သမ္ဘမအတ္ထဝသေနာတိ တုရိတတ္ထဝသေန။

၄၅၄။ အကာရဏေတိအာဒိ အနုက္ခိပိတွာဝ ဥပါယေန သညာပေတွာ ဟိတေသိတာယ အာပတ္တိတော မောစေတုံ ယုတ္တဋ္ဌာနေ ကောဓစိတ္တဝသေန ဝိဟေဌနတ္ထာယ ကတဘာဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ပန ကမ္မင်္ဂဿ အဘာဝံ သန္ဓာယ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘အာပတ္တိ ဧသာ, ဘိက္ခဝေ, နေသာ အနာပတ္တိ…ပေ… ဥက္ခိတ္တော ဧသော ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

၄၅၅။ ‘‘အဓမ္မဝါဒီနံ ပက္ခေ နိသိန္နော’’တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ, ဓမ္မဝါဒီနံ ပက္ခေ နိသီဒိတွာ အဓမ္မဝါဒီနံ လဒ္ဓိံ ဂဏှန္တောပိ ဓမ္မဝါဒီနံ နာနာသံဝါသကော ဟောတိ ဧဝ။ ကမ္မံ ကောပေတီတိ တံ ဝိနာ ဂဏဿ အပူရဏပက္ခံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါတိ ဓမ္မဝါဒီနံ ပက္ခေ ဝါ အဓမ္မဝါဒီနံ ပက္ခေ ဝါတိ အတ္ထော။ ဣမေ ဓမ္မဝါဒိနောတိ ဂဏှာတီတိ တံတံပက္ခဂတေ ဘိက္ခူ ယာထာဝတော ဝါ အယာထာဝတော ဝါ ‘‘ဣမေ ဓမ္မဝါဒိနော’’တိ ဂဏှာတိ, အယံ တံတံပက္ခဂတာနံ အတ္တာနံ သမာနသံဝါသကံ ကရောတိ။

၄၅၆။ ဥပဒံသေန္တီတိ ပဝတ္တေန္တိ။ ပါဠိယံ ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘ဧတ္တကပဒေသံ မုဉ္စိတွာ နိသိန္နာ မယံ ကောဓစိတ္တေ ဥပ္ပန္နေပိ အညမညံ အနနုလောမိကံ ကာယကမ္မာဒိံ ပဝတ္တေတုံ န သက္ခိဿာမာ’’တိ သလ္လေက္ခေတွာ ဒူရေ နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘ဥပစာရံ မုဉ္စိတွာ’’တိ။

၄၅၇။ ပါဠိယံ ဘဏ္ဍနဇာတာတိအာဒီသု ကလဟဿ ပုဗ္ဗဘာဂေါ ဘဏ္ဍနံ နာမ။ ဟတ္ထပရာမာသာဒိ ကလဟော နာမ။ ဝိရုဒ္ဓဝါဒေါ ဝိဝါဒေါ နာမ။

၄၅၈။ ပရိပုဏ္ဏကောသကောဋ္ဌာဂါရောတိ ဧတ္ထ ကောသော နာမ သုဝဏ္ဏမဏိအာဒိဘဏ္ဍာဂါရသာရဂဗ္ဘော။ ကောဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ ဓညဿ အာဝသနဋ္ဌာနံ, ကောဋ္ဌဘူတံ အဂါရံ ကောဋ္ဌာဂါရံ, ဓညသင်္ဂဟဋ္ဌာနံ။ အဗ္ဘုယျာသီတိ ယုဒ္ဓါယ အဘိမုခေါ နိက္ခမီတိ အတ္ထော။ ဧကသံဃာတမ္ပီတိ ဧကယုဒ္ဓမ္ပိ။ ဓောဝနန္တိ ဓောဝနုဒကံ။

၄၆၃။ ပရိယာဒိန္နရူပါတိ ကောဓစိတ္တေန ပရိဂ္ဂဟိတသဘာဝါ။

၄၆၄။ တံ န ဇာနန္တီတိ တံ ကလဟံ န ဇာနန္တိ။ ယေ ဥပနယှန္တီတိ ယထာဝုတ္တံ ကောဓာကာရံ စိတ္တေ ဗန္ဓန္တိ။ ပါကဋပရိဿယေတိ သီဟာဒိကေ။ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယေတိ ရာဂါဒိကေ။ ပါဠိယံ နတ္ထိ ဗာလေ ၉၇ သဟာယတာတိ ဗာလံ နိဿာယ သီလာဒိဂုဏသင်္ခါတာ သဟာယတာ နတ္ထိ, န သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ အတ္ထော။

၄၆၆။ အတ္တကာမရူပါတိ အတ္တနော ဟိတကာမယမာနသဘာဝါ။ အနုရုဒ္ဓါတိ ဧကသေသနယေန တိဏ္ဏမ္ပိ ကုလပုတ္တာနံ အာလပနံ, တေနေဝ ဗဟုဝစနနိဒ္ဒေသော ကတော။ ခမနီယံ သရီရံ ယာပနီယံ ဇီဝိတံ ‘‘ကစ္စိ ဝေါ သရီရဉ္စ ဓာရေတုံ, ဇီဝိတဉ္စ ယာပေတုံ သက္ကာ’’တိ ပုစ္ဆတိ။ တဂ္ဃါတိ ဧကံသတ္ထေ နိပါတော, ဧကံသေန မယံ ဘန္တေတိ အတ္ထော။ ယထာ ကထန္တိ ဧတ္ထ ယထာတိ နိပါတမတ္တံ, ယထာကထန္တိ ဝါ ဧကော နိပါတော ကာရဏပုစ္ဆနတ္ထော, ကေန ပကာရေနာတိ အတ္ထော။ ဧကဉ္စ ပန မညေ စိတ္တန္တိ ဧကဿ စိတ္တဝသေန ဣတရေသမ္ပိ ပဝတ္တနတော သဗ္ဗေသံ နော ဧကံ ဝိယ စိတ္တန္တိ အတ္ထော။ ကစ္စိ ပန ဝေါ အနုရုဒ္ဓါတိ ဧတ္ထ ဝေါတိ နိပါတမတ္တံ, ပစ္စတ္တဝစနံ ဝါ, ကစ္စိ တုမှေတိ အတ္ထော။ အမှာကန္တိ နိဒ္ဓါရဏေ သာမိဝစနံ, အမှေသု တီသု ယော ပဌမံ ပဋိက္ကမတီတိ အတ္ထော။

ကောသမ္ဗကဝိဝါဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါလိလေယျကဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

၄၆၇။ ယေန ပါလိလေယျကန္တိ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ, ယတ္ထ ပါလိလေယျကော ဂါမော, တတ္ထ အဝသရီတိ အတ္ထော။ ဒဟရပေါတကေဟီတိ ဘိင်္ကစ္ဆာပေဟိ။ ‘‘ဩဂါဟိ’’န္တိပိ ပါဌော, နဟာနပေါက္ခရဏိန္တိ အတ္ထော။

ဥဒါနဂါထာယံ ပန – ရထဤသသဒိသဒန္တဿ နာဂဿ ဟတ္ထိနော ဧတံ ဝိဝေကနိန္နံ စိတ္တံ နာဂေန ဗုဒ္ဓနာဂဿ ဝိဝေကနိန္နစိတ္တေန သမေတိ။ ကသ္မာ? ယံ ယသ္မာ ဧကောဝ ရမတိ ဝနေ, တသ္မာ ဧဝံ ယောဇနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။

ပါလိလေယျကဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဋ္ဌာရသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၄၆၈။ ယထာ ဓမ္မော တထာ တိဋ္ဌာဟီတိ ယထာ ဓမ္မော စ ဝိနယော စ ဌိတော, တထာ တိဋ္ဌ, ဓမ္မဝါဒီပက္ခေ တိဋ္ဌာတိ အတ္ထော။

၄၇၃။ ‘‘ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ ဣဒံ သာမဂ္ဂီဘေဒဿ အကာရကေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ယေ ပန ဘေဒကာရကာ ဝိရုဒ္ဓါ အလဇ္ဇိနော, တေသံ ပဋိဗာဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ တေသံ သန္တကဿပိ သေနာသနဿ ဝိနာသနဝစနတော။ ‘‘ဝိဝိတ္တံ ကတွာပိ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ပန ယထာဝုဍ္ဎံ ဝရသေနာသနံ အဒတွာ ဝုဍ္ဎာနမ္ပိ အသညတာနံ သညတေဟိ ဝိဝိတ္တံ ကတွာ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၄၇၅။ ကမ္မဝါစာယ ဩသာရေတွာတိ ဧတ္ထ ဥက္ခိတ္တဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိယာပန္နဘာဝံ ပဋိဇာနိတွာ သမ္မာဝတ္တနေန ဥက္ခေပကာနံ သမုပ္ပန္နဩသာရဏစ္ဆန္ဒဿ ပဂေဝ ဉာတတ္တာ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနကမ္မဝါစာယ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တကာ သယမေဝ နံ ဩသာရေသုန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၄၇၆။ အတ္ထတော အပဂတာတိ သာမဂ္ဂီအတ္ထဝိရဟိတာ, တုစ္ဆဗျဉ္ဇနာတိ အတ္ထော။

၄၇၇။ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာစာရောတိ အပ္ပဋိစ္ဆာဒေတဗ္ဗသုန္ဒရာစာရော။ အနပဂတန္တိ ကာရဏတော အနပေတံ။ အာဒါတဗ္ဗတော ဂဟေတဗ္ဗတော အာဒါယန္တိ အာစရိယဝါဒေါ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘အာဒါယံ အတ္တနော အာစရိယဝါဒ’’န္တိ။

အဋ္ဌဟိ ဒူတင်္ဂေဟီတိ ‘‘သောတာ စ ဟောတိ သာဝေတာ စ ဥဂ္ဂဟေတာ စ ဓာရေတာ စ ဝိညာတာ စ ဝိညာပေတာ စ ကုသလော စ သဟိတာသဟိတဿ နော စ ကလဟကာရကော’’တိ (အ။ နိ။ ၈။၁၆) ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ အဋ္ဌဟိ ဒူတင်္ဂေဟိ။ သေသမေတ္ထ, ဟေဋ္ဌာ စ သဗ္ဗတ္ထ သုဝိညေယျမေဝါတိ။

အဋ္ဌာရသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

စူဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

၁။ ကမ္မက္ခန္ဓကော

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၁။ စူဠဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ကမ္မက္ခန္ဓကေ တာဝ ‘‘ဗလဝါဗလဝ’’န္တိ ဣဒံ ဧကပဒံ။ ‘‘ဗလဝဗလဝ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ အာကာရံ ကတွာ ‘‘ဗလဝါဗလဝ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ တဉ္စ ‘‘ဒုက္ခဒုက္ခ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ အတိသယတ္ထေ ဝတ္တတီတိ အာဟ ‘‘သုဋ္ဌု ဗလဝံ ပဋိဝဒထာ’’တိ, အတိ ဝိယ ဗလဝံ ကတွာ ပဋိဝစနံ ဒေထာတိ အတ္ထော။

၂။ ပါဠိယံ အာပတ္တိ အာရောပေတဗ္ဗာတိ ဧတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘မာ ခေါ တုမှေ အာယသ္မန္တော ဧသော အဇေသီ’’တိအာဒိကေ ဘဏ္ဍနာဒိဇနကေ ဝစနေ ပညတ္တာ ကာစိ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထိ မုသာပေသုညာဒီသု ဧတဿ အပ္ပဝိဋ္ဌတ္တာ, တထာပိ ဘိက္ခူဟိ ဝိသုံ, သံဃမဇ္ဈေ စ ‘‘မာ, အာဝုသော, ဘိက္ခူ အညမညံ ပယောဇေတွာ ဘဏ္ဍနာဒိံ အကာသိ, နေဒံ အပ္ပိစ္ဆတာဒီနံ အတ္ထာယ ဝတ္တတီ’’တိ ဧဝံ အပညတ္တေန ဝုစ္စမာနဿ ဘိက္ခုနော အနာဒရိယေန အနောရမနပစ္စယာ ဝါ အညဝါဒဝိဟေသာဒိကရဏပစ္စယာ ဝါ ယာ အာပတ္တိ ဟောတိ, သာ အာပတ္တိ အာရောပေတဗ္ဗာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နဿ ဝိယာတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

ယဿ ပန ဣဒံ ဝစနံ ဝိနာဝ ကာယဝါစာဟိ အာပန္နာ လဟုကာပတ္တိ အတ္ထိ, တဿပိ အာရောပေတဗ္ဗာဝ။ ယံ ပန ကမ္မဝါစာယ ‘‘အတ္တနာ ဘဏ္ဍနကာရကာ’’တိ အတ္တနာ-သဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ, ‘‘ယေပိ စညေ ဘိက္ခူ ဘဏ္ဍနကာရကာ…ပေ… တေ ဥပသင်္ကမိတွာ’’တိအာဒိဝစနဉ္စ, တံ ဝတ္ထုဝသေန ဂဟိတံ။ ယော ပန သယမေဝ ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ, အညေ ပန ဘဏ္ဍနကာရကေ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘မာ ခေါ တုမှေ’’တိအာဒိဝစနံ န ဝဒတိ, တဿာပေတံ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗမေဝ။ ကရောန္တေဟိ စ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဘဏ္ဍနကာရကော…ပေ… သံဃေ အဓိကရဏကာရကော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လ’’န္တိအာဒိနာဝ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ။ ယော စ အညေပိ ဘိက္ခူ ကလဟာယ သမာဒပေတိ, တဿာပိ ဧဝမေဝ ကမ္မဝါစံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ အညေသံ သမာဒါပနဿပိ ဘဏ္ဍနကာရကတ္တေ ဧဝ ပဝိသနတော။ အညေသံ သမာဒါပနာကာရမ္ပိ ဝတွာဝ, ကမ္မဝါစံ ကာတုကာမေနပိ စ တေဟိ ဝုတ္တဝစနတ္ထမေဝ ဂဟေတွာ တဒနုဂုဏံ ယောဇေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ, န ဣဓာဂတဝသေနေဝ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဣဓာဂတဝသေနေဝ ဝစနာသမ္ဘဝါ။ ဘူတေန ဝတ္ထုနာ ကတမေဝ ဟိ အဝိပန္နံ ဟောတိ, နာညန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဧသ နယော နိယဿကမ္မာဒီသုပိ။

တဇ္ဇနီယကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၄။ အပ္ပဋိညာယ ကတန္တိ ဝတ္ထုံ ဝါ အာပတ္တိံ ဝါ အသမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ ကတံ။ ယော ပန သဗ္ဗေသံ ပဿန္တာနံ ဧဝ ဝတ္ထုဝီတိက္ကမံ ကတွာ ပစ္ဆာ ကမ္မကရဏဘယေန ‘‘န ကရောမီ’’တိ မုသာ ဝဒတိ, တဿ ဘိက္ခူနံ သမ္မုခေ ဝီတိက္ကမကရဏမေဝ ပဋိညာ။ တထတော ဇာနနတ္ထမေဝ ပဋိညာယ ကရဏံ အနုညာတံ။ ယတ္ထ ပန သန္ဒေဟော ဟောတိ, တတ္ထ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာဝ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

‘‘ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဝါ’’တိ ဣဒံ လိင်္ဂနာသနနိမိတ္တတာယ ပါရာဇိကဿ ကမ္မေန အတိကိစ္ဆနီယတော ဝုတ္တံ။ ‘‘သံဃာဒိသေသာပတ္တိယာ ဝါ’’တိ ဣဒံ ပန ပရိဝါသာဒိနိဿာရဏကမ္မဿ အာဝေဏိကဿ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဝုတ္တံ။ ယံ ပန ပရတော ‘‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ…ပေ… တဇ္ဇနီယကမ္မံ ကရေယျာ’’တိ (စူဠဝ။ ၆) ဝုတ္တံ, တံ ‘‘အာယတိံ သံဝရေ ဌတွာ ဝုဋ္ဌာနံ ကရောဟီ’’တိ ဩဝဒိယမာနဿ အနာဒရိယာဒိပစ္စယလဟုကာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သီလဝိပတ္တိမူလကဉှိ လဟုကာပတ္တိံ အာပန္နော ဣဓ အဘေဒူပစာရေန ‘‘အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော’’တိ ဝုတ္တော ‘‘အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော’’တိ ဧတ္ထ ဝိယ။

ယထာ စ ဒိဋ္ဌိံ ဂဟေတွာ ဝေါဟရန္တဿ ‘‘ဣတော ဒိဋ္ဌိတော ဩရမာဟီ’’တိ အဝတွာ ကတကမ္မံ ကေဝလာယ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ကတတ္တာ အနာပတ္တိယာ ကတံ နာမ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ, ဧဝံ သီလဝိပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ လဇ္ဇိဓမ္မေ ဩက္ကန္တေ ယထာဓမ္မံ ဝုဋ္ဌာယ သံဝရေ ဌာတုကာမဿ ကတံ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မံ ကေဝလာယ သီလဝိပတ္တိယာ ကတတ္တာ အဒေသနာဂါမိနိယာ ကတံ နာမ အဓမ္မကမ္မံ ဟောတိ။ တေနေဝ နိယဿကမ္မေပိ ‘‘အပိဿု ဘိက္ခူ ပကတာ ပရိဝါသံ ဒေန္တာ’’တိအာဒိနာ သံဝရေ အဋ္ဌာနမေဝ ကမ္မနိမိတ္တဘာဝေန ဝုတ္တံ။ အဒန္တံ ဒမနတ္ထမေဝ ဟိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မာနိ အနုညာတာနီတိ။ ကေစိ ပန ‘‘အဒေသနာဂါမိနိယာတိ ဣဒံ ပါရာဇိကာပတ္တိံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န သံဃာဒိသေသ’’န္တိ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၃။၄) ဝဒန္တိ, တံ သုက္ကပက္ခေ ‘‘ဒေသနာဂါမိနိယာ အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန ဝိရုဇ္ဈတိ။ သံဃာဒိသေသဿာပိ စ ပရိယာယတော ဒေသနာဂါမိနိဝေါဟာရေ ဂယှမာနေ ‘‘အာပတ္တိယာ ကတံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တဝါရတော ဣမဿ ဝါရဿ ဝိသေသော န သိယာ, အဋ္ဌကထာယမ္ပေတ္ထ ဝိသေသဘာဝေါ န ဒဿိတော။ တသ္မာ ဝုတ္တနယေနေဝေတ္ထ အဓိပ္ပါယော ဂဟေတဗ္ဗော။

၆။ သဗ္ဗာနိပီတိ တဇ္ဇနီယနိယဿပဗ္ဗာဇနီယကမ္မာနိ တီဏိပိ။ အညကမ္မဿ ဝတ္ထုနာတိ တဇ္ဇနီယတော အညဿ ကမ္မဿ ဝတ္ထုနာ အညကမ္မကရဏံ နာမ ကောစိ ဒေါသောပိ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ကာရဏမာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိနာ။

၈။ ပန္နလောမာတိ ပတိတမာနလောမာ။

အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိယဿကမ္မကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၁။ နိယဿကမ္မေ ပါဠိယံ အပိဿူတိ အပိစာတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ နိပါတသမုဒါယော။ နိဿာယ တေ ဝတ္ထဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ကေစိ ကလျာဏမိတ္တာယတ္တဝုတ္တိတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ, အညေ ပန နိဿယဂ္ဂဟဏမေဝါတိ, ဥဘယေနပိဿ သေရိဝိဟာရော န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၂၁။ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မေ ‘‘ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတူ’’တိ ဣဒံ ပက္ကမနာဒိံ အကတွာ သမ္မာဝတ္တန္တာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။

၃၃။ ပဋိသာရဏီယကမ္မေ နေဝ ဘိက္ခုဝစနံ, န ဂိဟိဝစနန္တိ ဧတ္ထ ပရိယာယတောပိ ဘိက္ခူ ပရခုံသနံ န ဝဒန္တိ, ဂဟဋ္ဌာ ပန သရူပေနေဝ အက္ကောသိတုံ သမတ္ထာပိ ဥပကာရီသု အကာရဏံ ဧဝရူပံ န ဝဒန္တိ, တွံ ဂိဟိဂုဏတောပိ ပရိဟီနောတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၉။ ‘‘အင်္ဂသမန္နာဂမော ပုရိမေဟိ အသဒိသော’’တိ ဣမိနာ တဇ္ဇနီယာဒီနံ ဝုတ္တကာရဏမတ္တေန ဣဒံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ။ ဣဓ ဝုတ္တေန ပန ဂိဟီနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကနာဒိနာ အင်္ဂေန တာနိပိ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ ‘‘သဒ္ဓံ ပသန္နံ ဒါယကံ ကာရကံ သံဃုပဋ္ဌာကံ ဟီနေန ခုံသေတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ တာဒိသေသု ဂိဟီသု ခုံသနာဒီဟိ ဂိဟိပဋိသံယုတ္တေဟိ ဧဝ အင်္ဂေဟိ ကမ္မာရဟတာ, န အာရာမိကစေဋကာဒီသု ခုံသနာဒီဟိ။ တတ္ထာပိ ဒါယကာဒီသု ခမာပိတေသု ကမ္မာရဟတာ နတ္ထိ, အာပတ္တိ စ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ယော စေ တိက္ခတ္တုံ ခမာပိယမာနောပိ န ခမတိ, အကတကမ္မေနပိ ဒဿနူပစာရေ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာ။ သော စေ ကာလကတော ဟောတိ, ဒေသန္တရံ ဝါ ဂတော, ဂတဒိသာ န ဉာယတိ, အန္တရာမဂ္ဂေ ဝါ ဇီဝိတန္တရာယော ဟောတိ, ကတကမ္မေနပိ အကတကမ္မေနပိ သံဃမဇ္ဈေ ယထာဘူတံ ဝိညာပေတွာ ခမာပေတွာ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာတိ ဝဒန္တိ။ ဓမ္မိကပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေ ပန တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘မယာ အသမဝေက္ခိတွာ ပဋိဿဝံ ကတွာ သော န သစ္စာပိတော, တံ မေ ခမထာ’’တိအာဒိနာ ခမာပနေ ဝစနက္ကမော ဉာပေတဗ္ဗော။

၄၁။ ပါဠိယံ မင်္ကုဘူတော နာသက္ခိ စိတ္တံ ဂဟပတိံ ခမာပေတုန္တိ တိံသယောဇနမဂ္ဂံ ပုန ဂန္တွာပိ မာနထဒ္ဓတာယ ယထာဘူတံ ဒေါသံ အာဝိကတွာ အခမာပနေန ‘‘နာဟံ ခမာမီ’’တိ တေန ပဋိက္ခိတ္တော မင်္ကုဘူတော ခမာပေတုံ န သက္ခိ, သော ပုနဒေဝ သာဝတ္ထိံ ပစ္စာဂန္တွာပိ မာနနိဂ္ဂဟတ္ထာယေဝ ပုနပိ သတ္ထာရာ ပေသိတော ပုရိမနယေနေဝ ခမာပေတုံ အသက္ကောန္တော ပုနာဂစ္ဆိ။ အထဿ ဘဂဝါ ‘‘အသန္တံ ဘာဝနမိစ္ဆေယျာ’’တိအာဒိနာဝ (ဓ။ ပ။ ၇၃) ဓမ္မံ ဒေသေတွာ မာနနိမ္မထနံ ကတွာ အနုဒူတဒါနံ အနုညာသီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၄၂။ ‘‘နော စေ ခမတိ…ပေ… အာပတ္တိံ ဒေသာပေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဂေဝ ဂဟဋ္ဌော ခမတိ စေ, ဒဿနူပစာရေ အာပတ္တိဒေသနာကိစ္စံ နတ္ထီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

၄၆။ ဥက္ခေပနီယကမ္မေသု တီသု အရိဋ္ဌဝတ္ထုသ္မိံ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာတိ ဝိသုံ သံဃမဇ္ဈေဝ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ, သမနုဘာသနပရိယောသာနေ ပါစိတ္တိယံ ဝါ အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ။ ဧတ္ထာပိ ကမ္မဝါစာယ ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ’’တိအာဒိ ဝတ္ထုဝသေန ဝုတ္တံ။ ယေန ယေန ပကာရေန ဒိဋ္ဌိဂတိကာ ဝေါဟရိံသု, တေန တေန ပကာရေန ယောဇေတွာ ကမ္မဝါစာ ကာတဗ္ဗာ။ ဂဟဏာကာရံ ပန ဝိနာပိ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော, ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဥပ္ပန္နံ, သော တံ ဒိဋ္ဌိံ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇတိ, ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လ’’န္တိ ဧဝံ သာမညတောပိ ကမ္မဝါစံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။

၆၅။ ‘‘ယံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿာယ ဘဏ္ဍနာဒီနိ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ဒိဋ္ဌိံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နာနိ ဧဝ ဘဏ္ဍနာဒီနိ ဣဓ အဓိပ္ပေတာနိ, န ကေဝလာနီတိ ဒဿေတိ။ ယော ပန ‘‘ဘဏ္ဍနာဒီနံ ကရဏေ ဒေါသော နတ္ထီ’’တိ ဒိဋ္ဌိကော ဟုတွာ ဘဏ္ဍနာဒိံ ကရောတိ, သာပိဿ ဒိဋ္ဌိ ဧဝ ဟောတိ, တဿပိ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။

နိယဿကမ္မကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကမ္မက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၂။ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကော

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၇၅။ ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကေ အန္တမသော မူလာယပဋိကဿနာရဟာဒီနမ္ပီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မာနတ္တာရဟမာနတ္တစာရိကအဗ္ဘာနာရဟေ သင်္ဂဏှာတိ။ တေ ဟိ ပါရိဝါသိကာနံ, ပါရိဝါသိကာ စ တေသံ ပကတတ္တဋ္ဌာနေ ဧဝ တိဋ္ဌန္တိ။ အဓောတပါဒဋ္ဌပနကန္တိ ယတ္ထ ဌတွာ ပါဒေ ဓောဝန္တိ, တာဒိသံ ဒါရုဖလကခဏ္ဍာဒိံ။ ပါဒဃံသနန္တိ သက္ခရကထလာဒိံ။ ‘‘ဝတ္တံ ကရောန္တီ’’တိ ဧတ္တကမတ္တဿေဝ ဝုတ္တတ္တာ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာဒီဟိပိ အဘိဝါဒနာဒိံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ။

‘‘ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထေ ကရိယမာနေ’’တိ ဣဒံ ပဝါရဏာဒိဝသေသု သံဃေ ပဝါရေန္တေ အနုပဂတဆိန္နဝဿာဒီဟိ ကရိယမာနပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထမ္ပိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အတ္တနော ပါဠိယာတိ နဝကာနံ ပုရတော။

‘‘ပါရိဝါသိကဿေဝါ’’တိ ဣဒံ အဗ္ဘာနာရဟပရိယောသာနေ သဗ္ဗေ ဂရုကဋ္ဌေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေသမ္ပိ ပစ္စေကံ ဩဏောဇနဿ အနုညာတတ္တာ တဒဝသေသာ ပကတတ္တာ ဧဝ တံ န လဘန္တိ။

စတုဿာလဘတ္တန္တိ ဘောဇနသာလာယ ပဋိပါဋိယာ ဒိယျမာနဘတ္တံ။ ဟတ္ထပါသေ ဌိတေနာတိ ဒါယကဿ ဟတ္ထပါသေ ပဋိဂ္ဂဟဏရုဟနဋ္ဌာနေတိ အဓိပ္ပါယော။ မဟာပေဠဘတ္တေပီတိ မဟန္တေသု ဘတ္တပစ္ဆိအာဒိဘာဇနေသု ဌပေတွာ ဒိယျမာနဘတ္တေသုပိ။

၇၆။ ပါပိဋ္ဌတရာတိ ပါရာဇိကာပတ္တီတိ ဥက္ကံသဝသေန ဝုတ္တံ။ သဉ္စရိတ္တာဒိပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇတော ပန သုက္ကဝိဿဋ္ဌာဒိကာ လောကဝဇ္ဇာဝ, တတ္ထာပိ သံဃဘေဒါဒိကာ ပါပိဋ္ဌတရာ ဧဝ။

‘‘ကမ္မန္တိ ပါရိဝါသိကကမ္မဝါစာ’’တိ ဧတေန ကမ္မဘူတာ ဝါစာတိ ကမ္မဝါစာ-သဒ္ဒဿ အတ္ထောပိ သိဒ္ဓေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ သဝစနီယန္တိ ဧတ္ထ ‘‘သဒေါသ’’န္တိ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ။ ၃။၇၆) အတ္ထံ ဝဒတိ။ အတ္တနော ဝစနေ ပဝတ္တနကမ္မန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ‘‘မာ ပက္ကမာဟီ’’တိ ဝါ ‘‘ဧဟိ ဝိနယဓရာနံ သမ္မုခီဘာဝ’’န္တိ ဝါ ဧဝံ အတ္တနော အာဏာယ ပဝတ္တနကကမ္မံ န ကာတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ဧဝဉှိ ကေနစိ သဝစနီယေ ကတေ အနာဒရေန အတိက္ကမိတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ဗုဒ္ဓဿ သံဃဿ အာဏာ အတိက္ကန္တာ နာမ ဟောတိ။

ရဇောဟတဘူမီတိ ပဏ္ဏသာလာဝိသေသနံ။ ပစ္စယန္တိ ဝဿာဝါသိကစီဝရံ။ သေနာသနံ န လဘတီတိ ဝဿဂ္ဂေန န လဘတိ။

အပဏ္ဏကပဋိပဒါတိ အဝိရဒ္ဓပဋိပဒါ။ သစေ ဝါယမန္တောပီတိ ဧတ္ထ အဝိသယဘာဝံ ဉတွာ အဝါယမန္တောပိ သင်္ဂယှတိ။

၈၁။ အဝိသေသေနာတိ ပါရိဝါသိကုက္ခိတ္တကာနံ သာမညေန။ ပဉ္စဝဏ္ဏစ္ဆဒနဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသူတိ ပဉ္စပ္ပကာရစ္ဆဒနေဟိ ဆန္နဋ္ဌာနေသု။

ဩဗဒ္ဓန္တိ ဥဋ္ဌာနာဒိဗျာပါရပဋိဗဒ္ဓံ။ ပီဠိတန္တိ အတ္ထော။ မဉ္စေ ဝါ ပီဌေ ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော, တေန တဋ္ဋိကာစမ္မခဏ္ဍာဒီသု ဒီဃာသနေသုပိ နိသီဒိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ။

န ဝတ္တဘေဒဒုက္ကဋန္တိ ဝုဍ္ဎတရဿ ဇာနန္တဿာပိ ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋံ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဝတ္တံ နိက္ခိပါပေတွာ’’တိ ဣဒံ ပါရိဝါသာဒိမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

ပါရိဝါသိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါရိဝါသိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၃။ သမုစ္စယက္ခန္ဓကော

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာဝဏ္ဏနာ

၉၇။ သမုစ္စယက္ခန္ဓကေ ဝေဒယာမဟန္တိ ဇာနာပေမိ အဟံ, အာရောစေမီတိအတ္ထော။ အနုဘဝါမီတိပိဿ အတ္ထံ ဝဒန္တိ။ ပုရိမံ ပန ပသံသန္တိ အာရောပနဝစနတ္တာ။ အာရောစေတွာ နိက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ ဒုက္ကဋပရိမောစနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ကေစိ ပန ‘‘တဒဟေဝ ပုန ဝတ္တံ သမာဒိယိတွာ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတုကာမဿ ရတ္တိစ္ဆေဒပရိဟာရတ္ထမ္ပီ’’တိ ဝဒန္တိ။

‘‘သဘာဂါ ဘိက္ခူ ဝသန္တီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝိသဘာဂါနံ ဝသနဋ္ဌာနေ ဝတ္တံ အသမာဒိယိတွာ ဗဟိ ဧဝ ကာတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ‘‘ဒွေ လေဍ္ဍုပါတေ အတိက္ကမိတွာ’’တိ ဣဒံ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ သဇ္ဈာယာဒိသဒ္ဒသဝနူပစာရဝိဇဟနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ‘‘မဟာမဂ္ဂတော ဩက္ကမ္မာ’’တိ ဣဒံ မဂ္ဂပဋိပန္နာနံ ဘိက္ခူနံ ဥပစာရာတိက္ကမနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဂုမ္ဗေန ဝါတိအာဒိ ဒဿနူပစာရဝိဇဟနတ္ထံ။

‘‘သောပိ ကေနစိ ကမ္မေန ပုရေ အရုဏေ ဧဝ ဂစ္ဆတီ’’တိ ဣမိနာ အာရောစနာယ ကတာယ သဗ္ဗေသုပိ ဘိက္ခူသု ဝိဟာရဂတေသု ဦနေ ဂဏေ စရဏဒေါသော ဝါ ဝိပ္ပဝါသဒေါသော ဝါ န ဟောတိ အာရောစိတတ္တာ သဟဝါသဿာတိ ဒဿေတိ။ တေနာဟ ‘‘အယဉ္စာ’’ တိအာဒိ။ အဗ္ဘာနံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ကတမ္ပိ အကတမေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော။

သုက္ကဝိဿဋ္ဌိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

၁၀၂။ သုဒ္ဓဿာတိ သဘာဂသံဃာဒိသေသံ အနာပန္နဿ, တတော ဝုဋ္ဌိတဿ ဝါ။ အညသ္မိန္တိ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသဝသေန အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနတော အညသ္မိံ အာပတ္တိဝုဋ္ဌာနေ။ ပါဠိယံ ‘‘ပဋိကဿိတော သံဃေန ဥဒါယိ ဘိက္ခု အန္တရာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ…ပေ… မူလာယပဋိကဿနာ’’တိ ဣဒံ ကရဏဝသေန ဝိပရိဏာမေတွာ မူလာယပဋိကဿနာယ ပဋိကဿိတောတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ အထ ဝါ ‘‘မူလာယ ပဋိကဿနာ ခမတိ သံဃဿာ’’တိ ဥတ္တရပဒေန သဟ ပစ္စတ္တဝသေနေဝ ယောဇေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။

‘‘ဥဒါယိံ ဘိက္ခုံ အန္တရာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ…ပေ… မူလာယ ပဋိကဿိတွာ’’တိ ဧတ္ထ အန္တရာ ဧကိဿာ အာပတ္တိယာ ဟေတုဘူတာယ ဥဒါယိံ ဘိက္ခုံ မူလာယ ပဋိကဿိတွာ မူလဒိဝသေ အာကဍ္ဎိတွာ တဿာ အန္တရာပတ္တိယာ သမောဓာနပရိဝါသံ ဒေတူတိ ယောဇနာ။ အာဝိကာရာပေတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗောတိ တဿ အတေကိစ္ဆဘာဝံ တေနေဝ သံဃဿ ပါကဋံ ကာရေတွာ လဇ္ဇိဂဏတော ဝိယောဇနဝသေန ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗော။

သတံ အာပတ္တိယောတိ ကာယသံသဂ္ဂါဒိဝသေန ဧကဒိဝသေ အာပန္နာ သတံ အာပတ္တိယော။ ဒသသတန္တိ သဟဿာ အာပတ္တိယော။ ရတ္တိသတံ ဆာဒယိတွာနာတိ ယောဇေတဗ္ဗော။ သဗ္ဗပရိဝါသကမ္မဝါစာဝသာနေတိ ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတာနံ ဒွိန္နံ သုဒ္ဓန္တပရိဝါသာနံ, တိဏ္ဏံ သမောဓာနပရိဝါသာနဉ္စာတိ ဣမေသံ သဗ္ဗေသံ ပရိဝါသာနံ ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေ။ ပုရိမနယေနေဝါတိ ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသေ ဝုတ္တနယေန။

ဝိဟာရူပစာရတောပီတိ ဗဟိဂါမေ ဘိက္ခူနံ ဝိဟာရူပစာရတောပိ။ ‘‘ဒွေ လေဍ္ဍုပါတာ အတိက္ကမိတဗ္ဗာ’’တိ ဣဒံ ဘိက္ခူနံ သဝနူပစာရာတိက္ကမနံ ဝုတ္တံ။ ဂါမဿာတိ န ဝုတ္တန္တိ ဂါမဿ ဥပစာရံ မုဉ္စိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ န ဝုတ္တံ။ တေန ဂါမူပစာရေ ဌိတာပိ တတ္ထ ဒဿနသဝနူပစာရေ အတိက္ကမိတွာ ဌိတာ ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ တဿာ ရတ္တိစ္ဆေဒံ န ကရောန္တီတိ ဒီပေတိ။

အနိက္ခိတ္တဝတ္တဘိက္ခူနံ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ ဥပစာရသီမာယ ပဝိဋ္ဌာနံ ဝသေန ရတ္တိစ္ဆေဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တသ္မိံ ဂါမေတိ ဘိက္ခုနီနံ နိဝါသနဂါမေ။ အတ္တာနံ ဒဿေတွာတိ ယထာ အာရောစေတုံ သက္ကာ, တထာ ဒဿေတွာ။ ‘‘သမ္မန္နိတွာ ဒါတဗ္ဗာ’’တိ ဣမိနာ သမ္မတာယ သဟဝါသေပိ ရတ္တိစ္ဆေဒေါ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ။

မူလာယပဋိကဿိတဿာတိ မူလာယပဋိကဿိတဿ ပုန ပရိဝုတ္ထပရိဝါသဿာတိ အတ္ထော။ တိဿန္နန္တိ မူလာပတ္တိယာ သဟ ဒွိန္နံ အန္တရာပတ္တီနဉ္စ။

၁၀၈။ သစေ ပဋိစ္ဆန္နာတိ နိက္ခိတ္တဝတ္တေနာပန္နာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပါဠိယံ ပဉ္စာဟပ္ပဋိစ္ဆန္နဝါရေ အန္တရာပတ္တိကထာယံ ‘‘ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဆာရတ္တံ မာနတ္တံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ မူလာယပဋိကဿနာကမ္မဝါစာနန္တရမေဝ ဒါတုံ ဝုတ္တံ န ဟောတိ။ မူလာယပဋိကဿိတဿ ပန ပဉ္စဒိဝသာနိ ပရိဝသိတွာ ယာစိတဿ မာနတ္တစရဏကာလေ အာပန္နာယ တတိယာယ အန္တရာပတ္တိယာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ မာနတ္တဒါနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဧဝဉ္စ ဒိန္နမာနတ္တဿ ဧကေန ဆာရတ္တေန ပုဗ္ဗေ ဒိန္နမာနတ္တာဟိ တီဟိ အာပတ္တီဟိ သဟ စတဿန္နမ္ပိ အာပတ္တီနံ မာနတ္တံ စိဏ္ဏမေဝ ဟောတိ။ ဣမိနာ ပန နယေန အဗ္ဘာနာရဟကာလေ အာပန္နာယ အန္တရာပတ္တိယာ, ပက္ခပ္ပဋိစ္ဆန္နဝါရေ အန္တရာပတ္တီသု စ ပဋိပဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ‘‘ဧကာဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာဒိဝသေန ပဉ္စာ’’တိ ဣဒံ ဧကာဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာဒီနံ စတုန္နံ ပစ္စေကပရိဝါသဒါနမာနတ္တဒါနအဗ္ဘာနာနိ ဧကေကံ ကတွာ ဝုတ္တံ။ ‘‘အန္တရာပတ္တိဝသေန စတဿော’’တိ ဣဒမ္ပိ မာနတ္တဒါနအဗ္ဘာနာနိ တသ္မိံ တသ္မိံ မူလာယပဋိကဿနေ ဧကတ္တံ အာရောပေတွာ ဝုတ္တံ။

ပဋိစ္ဆန္နပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမောဓာနပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

၁၂၅။ ‘‘ယသ္မာ ပဋိစ္ဆန္နာ အန္တရာပတ္တီ’’တိ ဣဒံ သမောဓာနပရိဝါသဒါနဿ ကာရဏဝစနံ, န ပန စိဏ္ဏပရိဝုတ္ထဒိဝသာနံ မက္ခိတဘာဝဿ, အပ္ပဋိစ္ဆန္နာယ အန္တရာပတ္တိယာ မူလာယပဋိကဿနေ ကတေပိ တေသံ မက္ခိတဘာဝသမ္ဘဝတော။ တသ္မာ ‘‘မာနတ္တစိဏ္ဏဒိဝသာပိ ပရိဝုတ္ထဒိဝသာပိ သဗ္ဗေ မက္ခိတာဝ ဟောန္တီ’’တိ ဣမဿာနန္တရံ ‘‘သမောဓာနပရိဝါသော စဿ ဒါတဗ္ဗော’’တိ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ တေနာဟ ‘‘တေနေဝါ’’တိအာဒိ။

သမောဓာနပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ

၁၃၄။ ‘‘ဧကာပတ္တိမူလကဉ္စာ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧကာ အာပတ္တိ ဧကာဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာ, ဧကာ အာပတ္တိ ဒွီဟပ္ပဋိစ္ဆန္နာ’’တိအာဒိနယံ ဒဿေတိ။ အပ္ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ ဒဿေတုန္တိ အဇာနနာဒိနာ ပဋိစ္ဆန္နာယပိ အာပတ္တိယာ မာနတ္တာရဟတာဝစနေန အပ္ပဋိစ္ဆန္နဘာဝံ ဒဿေတုံ။ ‘‘ဧကဿ, အာဝုသော, မာသဿ ဘိက္ခု မာနတ္တာရဟော’’တိ (စူဠဝ။ ၁၅၃) ဟိ ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ ဧကဿ အဇာနနပဋိစ္ဆန္နမာသဿ ပရိဝါသာရဟော န ဟောတိ, ကေဝလံ အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိစ္ဆန္နတ္တာ မာနတ္တာရဟော ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ပါဠိယံ မက္ခဓမ္မောတိ မဒ္ဒိတုကာမတာ။ သံဃာဒိသေသာနံ ပရိဝါသဒါနာဒိသဗ္ဗဝိနိစ္ဆယဿ သမုစ္စယတ္တာ ပနေသ သမုစ္စယက္ခန္ဓကောတိ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

အဂ္ဃသမောဓာနပရိဝါသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမုစ္စယက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၄။ သမထက္ခန္ဓကော

သတိဝိနယကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၉၅။ သမထက္ခန္ဓကေ ခီဏာသဝဿ ဝိပုလသတိံ နိဿာယ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော စောဒနာဒိအသာရုပ္ပါနံ ဝိနယနုပါယော သတိဝိနယော။

၁၉၆။ စိတ္တဝိပရိယာသကတောတိ ကတစိတ္တဝိပရိယာသော။ ဂဂ္ဂံ ဘိက္ခုံ…ပေ… စောဒေန္တီတိ ဧတ္ထ ပန ဥမ္မတ္တကဿ ဣဒံ ဥမ္မတ္တကံ, အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ။ တဒေဝ စိတ္တဝိပရိယာသေန ကတန္တိ စိတ္တဝိပရိယာသကတံ။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အနာစာရေန အာပန္နာယ အာပတ္တိယာ ဂဂ္ဂံ ဘိက္ခုံ စောဒေန္တီတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ပဌမံ မူဠှော ဟုတွာ ပစ္ဆာ အမူဠှဘာဝံ ဥပဂတဿ ဒါတဗ္ဗော ဝိနယော အမူဠှဝိနယော။

၂၀၂။ ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျဘာဝသမ္ပာဒိကာ ကိရိယာ ယေဘုယျသိကာတိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ သ-ကာရာဂမသဟိတော ဣက-ပစ္စယန္တောယံ သဒ္ဒေါတိ ဒဿေတုံ အာဟ ‘‘ယဿာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယဿာ ကိရိယာယာတိ ဂူဠှကဝိဝဋ္ဋကာဒိနာ သလာကဂ္ဂါဟာပကကိရိယာယ။ ယေဘုယျဘာဝံ နိဿိတသမထကိရိယာ ယေဘုယျသိကာတိ ဧဝံ ယေဘုယျသိကာသဒ္ဒဿ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ ဧဝဉှိ အယံ အဓိကရဏသမထော နာမ ဟောတိ။ ယထာဝုတ္တသလာကဂ္ဂါဟေန ဟိ ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျဘာဝေ သိဒ္ဓေ ပစ္ဆာ တံ ယေဘုယျဘာဝံ နိဿာယေဝ အဓိကရဏဝူပသမော ဟောတိ, န ဓမ္မဝါဒီနံ ဗဟုတရဘာဝသာဓကကိရိယာမတ္တေန။

၂၀၇။ ‘‘သေသမေတ္ထ တဇ္ဇနီယာဒီသု ဝုတ္တနယမေဝါ’’တိ ဧတေန တဇ္ဇနီယာဒိသတ္တကမ္မာနိ ဝိယ ဣဒမ္ပိ တဿပါပိယသိကာကမ္မံ အသုစိဘာဝါဒိဒေါသယုတ္တဿ, သံဃဿ စ ဝိနိစ္ဆယေ အတိဋ္ဌမာနဿ ကတ္တဗ္ဗံ ဝိသုံ ဧကံ နိဂ္ဂဟကမ္မန္တိ ဒဿေတိ။ ဧတသ္မိဉှိ နိဂ္ဂဟကမ္မေ ကတေ သော ပုဂ္ဂလော ‘‘အဟံ သုဒ္ဓေါ’’တိ အတ္တနော သုဒ္ဓိယာ သာဓနတ္ထံ သံဃမဇ္ဈံ ဩတရိတုံ, သံဃော စဿ ဝိနိစ္ဆယံ ဒါတုံ န လဘတိ, တံ ကမ္မကရဏမတ္တေနေဝ စ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ ဟောတိ။

ကထံ ပနေတံ ကမ္မံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ? ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘သော တထာ နိဂ္ဂဟိတော နိဂ္ဂဟိတောဝ ဟောတိ, ဩသာရဏံ န လဘတိ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ဩသာရဏာ န ဝုတ္တာ’’တိ ဝဒန္တိ။ အညေ ပန ‘‘ပါဠိယံ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗန္တိအာဒိနာ သမ္မာဝတ္တနဿ ဝုတ္တတ္တာ သမ္မာဝတ္တိတွာ လဇ္ဇိဓမ္မေ ဩက္ကန္တဿ ဩသာရဏာ အဝုတ္တာပိ တဇ္ဇနီယာဒီသု ဝိယ နယတော ကမ္မဝါစံ ယောဇေတွာ ဩသာရဏာ ကာတဗ္ဗာ ဧဝါ’’တိ ဝဒန္တိ, ဣဒံ ယုတ္တံ။ တေနေဝ အဋ္ဌကထာယံ ဝက္ခတိ ‘‘သစေ သီလဝါ ဘဝိဿတိ, ဝတ္တံ ပရိပူရေတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ လဘိဿတိ။ နော စေ, တထာနာသိတကောဝ ဘဝိဿတီ’’တိ (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၃၈)။ တဿပါပိယသိကာကမ္မန္တိ စ အလုတ္တသမာသောယေဝ။ တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ဟီ’’တိ အာဒိ။

သတိဝိနယကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓိကရဏကထာဝဏ္ဏနာ

၂၁၅။ ဝိရူပတော ဝိပရိဏာမဋ္ဌေန စိတ္တံ ဒုက္ခံ ဝိပစ္စတီတိ အာဟ ‘‘စိတ္တဒုက္ခတ္ထံ ဝေါဟာရော’’တိအာဒိ။ ဥပဝဒနာတိ စောဒနာ။ တတ္ထေဝါတိ အနုဝဒနေ။

အာဒိတော ပဋ္ဌာယ စ တဿ တဿ ကမ္မဿ ဝိညာတတ္တာတိ ဝိတ္ထာရတော အာဂတကမ္မဝဂ္ဂဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝဏ္ဏနာမုခေန ဝိညာတတ္တာ ဝိနိစ္ဆယော ဘဝိဿတီတိ ယောဇနာ။

၂၁၆။ ပါဠိယံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါတိ အတ္တနိ ဝါ အတ္တနော ပရိသာယ ဝါ။ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ ပရသ္မိံ ဝါ ပရဿ ပရိသာယ ဝါ။ အနဝဿဝါယာတိ အနုပ္ပါဒါယ။

၂၂၀။ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ အကုသလံ အဗျာကတ’’န္တိ ဣဒံ ပုစ္ဆာဝစနံ။ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ သိယာ ကုသလန္တိအာဒိ ဝိသဇ္ဇနံ။ ဧသ နယော သေသေသုပိ။

၂၂၂။ သမ္မုတိသဘာဝါယပိ အာပတ္တိယာ ကာရဏူပစာရေန အကုသလာဗျာကတဘာဝေန ဝုစ္စမာနေ ကုသလဿာပိ အာပတ္တိကာရဏတ္တာ တဒုပစာရေန ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ ကုသလ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ, တထာ အဝတွာ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဧဝံဝစနဿ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ဧတ္ထ သန္ဓာယဘာသိတဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ စာယမဓိပ္ပါယော – ယဒိ ဟိ အာပတ္တိ နာမ ပရမတ္ထဓမ္မသဘာဝါ ဘဝေယျ, တဒါ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလ’’န္တိအာဒိဝစနံ ယုဇ္ဇေယျ။ ယသ္မာ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာဒီသု ဒဿိတဒေါသပ္ပသင်္ဂတော ပရမတ္ထသဘအာဝတာ န ယုတ္တာ, ဧကန္တသမ္မုတိသဘာဝါ ဧဝ သာ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတ’’န္တိပိ နိပ္ပရိယာယတော န ဝတ္တဗ္ဗာ။ ယဒိ ပန အကုသလအဗျာကတဓမ္မသမုဋ္ဌိတတ္တမေဝ ဥပါဒါယ ပရိယာယတော ‘‘သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ တဒါ ကုသလဓမ္မသမဥဋ္ဌိတတ္တမ္ပိ ဥပါဒါယ ပရိယာယတော ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ ကုသလ’’န္တိပိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ။ ယတော စေတံ ဝစနံ အာပတ္တိယာ အကုသလာဗျာကတူပစာရာရဟတ္တဿ ကုသလူပစာရာနာရဟတ္တဿ ဝိသုံ ကာရဏသဗ္ဘာဝံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ, တသ္မာ ယံ တံ ကာရဏဝိသေသံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဘာသိတံ, တဿ ဝသေနေဝေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဣဒါနိ ပန ယော အင်္ဂပ္ပဟောနကစိတ္တမေဝ သန္ဓာယ အာပတ္တိယာ အကုသလာဒိဘာဝေါ ဝုတ္တော, နာညံ ဝိသေသကာရဏံ သန္ဓာယာတိ ဂဏှေယျ, တဿ ဂါဟေ ဒေါသံ ဒဿေန္တော ‘‘ယသ္မိံ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ပထဝီခဏနာဒိကေတိ ပထဝီခဏနာဒိနိမိတ္တေ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇေ။ အာပတ္တာဓိကရဏေ ကုသလစိတ္တံ အင်္ဂန္တိ ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနိတွာ ကုသလစိတ္တေန စေတိယင်္ဂဏာဒီသု ဘူမိသောဓနာဒိဝသေန ပထဝီဘူတဂါမဝိကောပနာဒိကာလေ ကုသလစိတ္တံ ကာရဏံ ဟောတိ။ တသ္မိံ သတီတိ တသ္မိံ အာပတ္တာဓိကရဏေ ဝိဇ္ဇမာနေ ကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌိတတ္တေန ကုသလဝေါဟာရာရဟာယ အာပတ္တိယာ ဝိဇ္ဇမာနာယာတိ အဓိပ္ပါယော။ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝဂ္ဂ ၃။၂၂၂) ပန ‘‘တသ္မိံ သတီ’’တိ ဣမဿ ‘‘တသ္မိံ ကုသလစိတ္တေ အာပတ္တိဘာဝေန ဂဟိတေ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော, တံ န ယုဇ္ဇတိ ‘‘ယသ္မိ’’န္တိ ယ-သဒ္ဒေန ပရာမဋ္ဌဿေဝ အာပတ္တာဓိကရဏဿ ‘‘တသ္မိ’’န္တိ ပရာမသိတဗ္ဗတော။

န သက္ကာ ဝတ္တုန္တိ ယဒိ သမ္မုတိသဘာဝါယပိ အာပတ္တိယာ အကုသလာဒိသမုဋ္ဌိတတ္တေန အကုသလာဒိဝေါဟာရော ကရီယတိ, တဒါ ကုသလဝေါဟာရောပိ ကတ္တဗ္ဗောတိ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ, အညထာ အကုသလာဒိဘာဝေါပိဿ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ ကုသလာဒီနံ တိဏ္ဏံ သမာနေပိ အာပတ္တိယာ အင်္ဂပ္ပဟောနကတ္တေ ကုသလဝေါဟာရောဝ အာပတ္တိယာ ပဋိက္ခိတ္တော, န အကုသလာဒိဝေါဟာရော, တသ္မာ နယိဒံ အင်္ဂပ္ပဟောနကံ စိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဣဒံ အာပတ္တိယာ သမုဋ္ဌာပကတ္တေန အင်္ဂပ္ပဟောနကံ ကာရဏဘူတံ စိတ္တမတ္တံ သန္ဓာယ န ဝုတ္တံ, အညထာ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ ကုသလ’’န္တိပိ ဝတ္တဗ္ဗတောတိ အဓိပ္ပါယော။ ဧတေန အာပတ္တိယာ အကုသလာဒိဘာဝေါပိ ကေနစိ နိမိတ္တေန ပရိယာယတောဝ ဝုတ္တော, န ပရမတ္ထတောတိ ဒဿေတိ။ ယထာဟ ‘‘ယံ ကုသလစိတ္တေန အာပဇ္ဇတိ, တံ ကုသလံ, ဣတရေဟိ ဣတရ’’န္တိ။

ဣဒံ ပနာတိအာဒီသု အယံ အဓိပ္ပါယော – ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတ’’န္တိ ဣဒဉှိ ယံ ကိဉ္စိ ကဒါစိ ကတ္ထစိ ကာရဏံ ဘဝန္တံ အနိယတကာရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ န ဟောတိ။ ယံ ပန သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု အာပတ္တိယာ ကာရဏံ ဘဝိတုမရဟတိ, ဣဒမေဝ ကာရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အကုသလဉှိ ပဏ္ဏတ္တိံ ဉတွာ ဝီတိက္ကမန္တဿ သဗ္ဗာပတ္တိယာ ကာရဏံ ဟောတိ, လောကဝဇ္ဇာပတ္တိယာ ပန ပဏ္ဏတ္တိံ အဇာနန္တဿပိ ကာရဏံ ဟောတိ။ ကေဝလံ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာပတ္တီသု ကုသလာဗျာကတစိတ္တပဝတ္တိက္ခဏေ ဧဝ အကုသလံ န ဝတ္တတိ, တဒညတ္ထ သယမေဝ ပဝတ္တတိ။ အဗျာကတံ ပန ကာယဝစီဘူတံ ကုသလာကုသလာဒီနံ ပဝတ္တိက္ခဏေ နိရောဓသမာပန္နဿ သဟသေယျာပတ္တိယန္တိ သဗ္ဗာပတ္တိယာ အင်္ဂမေဝ ဟောတိ ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကာယဝါစင်္ဂဝိရဟိတတ္တာဘာဝါ။ တသ္မာ ဣမေသံ အကုသလာဗျာကတာနံ သဗ္ဗာပတ္တိမူလကတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဣဒံ အာပတ္တိယာ အကုသလတ္တံ, အဗျာကတတ္တဉ္စ ဝုတ္တံ။ ယတ္ထ ပန ပထဝီခဏနာဒီသု ကုသလမ္ပိ အာပတ္တိယာ ကာရဏံ ဟောတိ, တတ္ထာပိ အာပတ္တိယာ တဒုပစာရေန ကုသလတ္တဝေါဟာရော အယုတ္တော သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇာနံ ဧကတ္တဝေါဟာရဿ ဝိရုဒ္ဓတ္တာ။ ယဒဂ္ဂေန အညမညံ ဝိရုဒ္ဓါ, တဒဂ္ဂေန ကာရဏကာရိယဝေါဟာရောပိ နေသံ အယုတ္တော။ တသ္မာ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကုသလံ အဗ္ဗောဟာရိကံ, ကာယဝစီဒွါရမေဝ အာဝေဏိကံ ကာရဏန္တိ။

တတ္ထ ဧကန္တတော အကုသလမေဝါတိ အကုသလစိတ္တေန သမုဋ္ဌဟနတော ကာရဏူပစာရတော ဧဝံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထာတိ လောကဝဇ္ဇေ။ ဝိကပ္ပေါ နတ္ထီတိ သိယာ-သဒ္ဒဿ ဝိကပ္ပနတ္ထတံ ဒဿေတိ။ အကုသလံ ဟောတီတိ အကုသလသမုဋ္ဌိတာယ ကာရဏူပစာရေန အကုသလံ ဟောတိ။ သဟသေယျာဒိဝသေန အာပဇ္ဇနတော အဗျာကတံ ဟောတီတိ ဣတ္ထိယာဒီဟိ သဟ ပိဋ္ဌိပသာရဏဝသပ္ပဝတ္တကာယဒွါရသင်္ခါတရူပါဗျာကတဝသေနေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ကာရဏူပစာရေနေဝ အာပတ္တိ အဗျာကတံ ဟောတိ။ တတ္ထာတိ တသ္မိံ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာပတ္တာဓိကရဏေ။ သဉ္စိစ္စာသဉ္စိစ္စဝသေနာတိ ပဏ္ဏတ္တိံ ဉတွာ, အညတွာ စ အာပဇ္ဇနဝသေန ဣမံ ဝိကပ္ပဘာဝံ သန္ဓာယ အကုသလတ္တအဗျာကတတ္တသင်္ခါတံ ယထာဝုတ္တံ ဣမံ ဝိကပ္ပသဘာဝံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝစနံ ဝုတ္တံ။

ယဒိ ဧဝံ အသဉ္စိစ္စာပဇ္ဇနပက္ခေ ကုသလေနာပိ အာပဇ္ဇနတော တမ္ပိ ဝိကပ္ပံ သန္ဓာယ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ ကုသလ’’န္တိပိ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ။ ‘‘အစိတ္တကာန’’န္တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သမုဋ္ဌာနဝသေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာနမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အစိတ္တကသမုဋ္ဌာနာနံ ‘‘ကုသလစိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဧတေန သာဝဇ္ဇဘူတာယ အာပတ္တိယာ ကာရဏူပစာရေနာပိ အနဝဇ္ဇဘူတကုသလဝေါဟာရော အယုတ္တောတိ ဒဿေတိ။ ‘‘န စ တတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ကုသလဿ အာပတ္တိယာ ကာရဏတ္တံ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ တထာ ဝေါဟရိတုံ အယုတ္တန္တိ ပဋိက္ခိပိတွာ ကာယဝါစာသင်္ခါတံ အဗျာကတဿေဝ ကာရဏတ္တံ ဒဿေတိ။ တတ္ထ စလိတပ္ပဝတ္တာနန္တိ စလိတာနံ, ပဝတ္တာနဉ္စ။ စလိတော ဟိ ကာယော, ပဝတ္တာ ဝါစာ။ ဧတ္ထ စ ကာယဝါစာနမညတရမေဝ အင်္ဂံ။ တဉ္စ…ပေ… အဗျာကတန္တိ ဧဝံ အဗျာကတဿ အာပတ္တိကာရဏဘာဝေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ။ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတ’’န္တိ ဣဒံ ကာရဏူပစာရေန ပရိယာယတော ဝုတ္တံ, န နိပ္ပရိယာယတောတိ သိဇ္ဈတိ။

ယံ ပန သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ စူဠဝ။ ၃။၂၂၂) အာပတ္တိယာ နိပ္ပရိယာယတောဝ အကုသလာဒိသဘာဝတံ သမတ္ထေတုံ ဗဟုံ ပပဉ္စိတံ, တံ န သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗံ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာယမေဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ။ တေနေဝေတ္ထာပိ ‘‘ယံ စိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ အကုသလစိတ္တဿာပိ အာပတ္တိယာ ကာရဏတ္တေန ဘိန္နတာဝ ဒဿိတာ။ ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတမေဝါတိ ဣဓ န ဝိတ္ထာရယိမှ။ ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော ယော ဝီတိက္ကမောတိ ဧတ္ထ အကုသလစိတ္တေန ဉတွာ ဝီတိက္ကမန္တဿ ကာယဝစီဝီတိက္ကမသမုဋ္ဌိတာ အာပတ္တိဝီတိက္ကမောတိ ဝုတ္တော။ ဧသ နယော အဗျာကတဝါရေပိ။

အဓိကရဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓိကရဏဝူပသမနသမထကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၂၈။ ပါဠိယံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မာတိအာဒိ ပုစ္ဆာ။ သိယာတိအာဒိ ဝိဿဇ္ဇနံ။ သိယာတိဿ ဝစနီယန္တိ ဧတေနေဝ ဝူပသမံ သိယာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။ သမ္မုခါဝိနယသ္မိန္တိ သမ္မုခါဝိနယတ္တသ္မိန္တိ ဘာဝပ္ပဓာနော နိဒ္ဒေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဧဝံ သဗ္ဗဝါရေသု။ ‘‘ကာရကော ဥက္ကောဋေတီ’’တိ ဣဒံ ဥပလက္ခဏမတ္တံ, ယဿ ကဿစိ ဥက္ကောဋေန္တဿ ပါစိတ္တိယမေဝ။ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ခီယနကေ ပါစိတ္တိယံ န ဝုတ္တံ တတ္ထ ဆန္ဒဒါနဿ နတ္ထိတာယ။

၂၃၅။ ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာယော ကတွာတိ ခုဒ္ဒကမဟန္တေဟိ သညာဏေဟိ ယုတ္တာယော ကတွာ။ တေနာဟ ‘‘နိမိတ္တသညံ အာရောပေတွာ’’တိ။

၂၄၂။ ကိစ္စာဓိကရဏံ …ပေ… သမ္မတီတိ ဧတ္ထ သမ္မုခါဝိနယေန အပလောကနာဒိကမ္မံ သမ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

အဓိကရဏဝူပသမနသမထကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမထက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၅။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကော

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၂၄၃။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကေ အဋ္ဌပဒါကာရေနာတိ ဇူတဖလကေ အဋ္ဌဂဗ္ဘရာဇိအာကာရေန။ မလ္လကမူလသဏ္ဌာနေနာတိ ခေဠမလ္လကမူလသဏ္ဌာနေန။ ဣဒဉ္စ ဝဋ္ဋာဓာရကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ကဏ္ဋကေ ဥဋ္ဌာပေတွာ ကတဝဋ္ဋကပါလဿေတံ အဓိဝစနံ။

၂၄၄။ ပုထုပါဏိကန္တိ မုဋ္ဌိံ အကတွာ ဝိကသိတဟတ္ထတလေဟိ ပိဋ္ဌိပရိကမ္မံ ဝုစ္စတိ။ ဧတမေဝ သန္ဓာယ ‘‘ဟတ္ထပရိကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တံ။

၂၄၅။ မုတ္တောလမ္ဗကာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ကုဏ္ဍလာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ။ ပလမ္ဗကသုတ္တန္တိ ဗြာဟ္မဏာနံ ယညောပစိတသုတ္တာဒိအာကာရံ ဝုစ္စတိ။ ဝလယန္တိ ဟတ္ထပါဒဝလယံ။

၂၄၆။ ဒွင်္ဂုလေတိ ဥပယောဂဗဟုဝစနံ, ဒွင်္ဂုလပ္ပမာဏံ အတိက္ကာမေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထ စ ဒုမာသဿ ဝါ ဒွင်္ဂုလဿ ဝါ အတိက္ကန္တဘာဝံ အဇာနန္တဿာပိ ကေသမဿုဂဏနာယ အစိတ္တကာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ ဝဒန္တိ။

ကောစ္ဆေနာတိ ဥသီရတိဏာဒီနိ ဗန္ဓိတွာ သမံ ဆိန္ဒိတွာ ဂဟိတကောစ္ဆေန။ စိက္ကလေနာတိ သိလေသယုတ္တတေလေန။ ဥဏှာဘိတတ္တရဇသိရာနမ္ပီတိ ဥဏှာဘိတတ္တာနံ ရဇောကိဏ္ဏသိရာနံ။ အဒ္ဒဟတ္ထေနာတိ အလ္လဟတ္ထေန။

၂၄၈-၉။ သာဓုဂီတန္တိ အနိစ္စတာဒိပဋိသညုတ္တံ ဂီတံ။ စတုရဿေန ဝတ္တေနာတိ ပရိပုဏ္ဏေန ဥစ္စာရဏဝတ္တေန။ တရင်္ဂဝတ္တာဒီနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ သာမညလက္ခဏံ ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗေသံ…ပေ… လက္ခဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ယတ္တကာဟိ မတ္တာဟိ အက္ခရံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ, တတောပိ အဓိကမတ္တာယုတ္တံ ကတွာ ကထနံ ဝိကာရကထနံ နာမ, တထာ အကတွာ ကထနမေဝ လက္ခဏန္တိ အတ္ထော။ ဗာဟိရလောမိန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော, ယထာ ဗဟိဒ္ဓါ လောမာနိ ဒိဿန္တိ, ဧဝံ ဓာရေန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ အတ္ထော။

၂၅၀။ ပါဠိယံ တရုဏညေဝ အမ္ဗန္တိ တရုဏံ အသဉ္ဇာတဗီဇံ ဧဝ အမ္ဗဖလံ။ ပါတာပေတွာတိ ဆိန္ဒာပေတွာဝ။ ‘‘မတ္တာဝဏ္ဏိတာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ပရေ နိန္ဒန္တီ’’တိ သာသနဟိတေသိတာယ ဝုတ္တံ။ န ပရိယာပုဏိံသူတိ နာသိက္ခိံသု။

၂၅၁။ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနီတိ သဗ္ဗေသံ အဟိဘေဒါနံ စတူသု ဧဝ သင်္ဂဟတော ဝုတ္တံ။ အတ္တပရိတ္တံ ကာတုန္တိ အတ္တနော ပရိတ္တာဏံ ကာတုံ။

ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တန္တိ ဝိရူပက္ခဇာတိကေဟိ နာဂေဟိ သဟ မယှံ မိတ္တဘာဝေါ ဟောတု, မေတ္တာ ဟောတူတိ အတ္ထော, တေ သုခိတာ နိဒ္ဒုက္ခာ အဝေရာ ဟောန္တူတိ အဓိပ္ပါယော။ ဧဝဉှိ မေတ္တာဖရဏံ ဟောတိ။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော။ အပါဒကေဟီတိ အဟိကုလေဟိ သဟ သဗ္ဗသတ္တေသု ဩဓိသော မေတ္တာဖရဏဒဿနံ။ မာ မံ အပါဒကော ဟိံသီတိ တာယ မေတ္တာယ အတ္တရက္ခာဝိဓာနဒဿနံ။

သဗ္ဗေ သတ္တာတိအာဒိ အတ္တာနံ ဥပမံ ကတွာ သဗ္ဗသတ္တေသု အနောဓိသော မေတ္တာဖရဏဒဿနံ။ တတ္ထ မာ ကဉ္စိ ပါပမာဂမာတိ ကဉ္စိ သတ္တံ လာမကံ ဒုက္ခဟေတု, ဒုက္ခဉ္စ မာ အာဂစ္ဆတု။

ဧဝံ မေတ္တာယ အတ္တဂုတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ရတနတ္တယာနုဿရဏေန ဒဿေတုံ ‘‘အပ္ပမာဏော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ပမာဏကရဓမ္မာ အကုသလာ, တဗ္ဗိပါကာ စ ပမာဏာ, တပ္ပဋိပက္ခာ သီလာဒယော ဂုဏာ, တဗ္ဗိပါကာ စ လောကိယလောကုတ္တရဖလာနိ အပ္ပမာဏာ, တေ အဿ အတ္ထီတိ အပ္ပမာဏော, အပ္ပမာဏာ ဝါ အပရိမေယျဂုဏာ အဿာတိပိ အပ္ပမာဏော။ ပမာဏဝန္တာနီတိ ယထာဝုတ္တပမာဏကရဓမ္မယုတ္တာနိ။ အဟိဝိစ္ဆိကာတိ သရီသပါနညေဝ ပဘေဒဒဿနံ။ ဥဏ္ဏနာဘီတိ လောမသနာဘိကော မက္ကဋော။ သရဗူတိ ဃရဂေါဠိကာ။

ပဋိက္ကမန္တူတိ အပဂစ္ဆန္တု, မာ မံ ဝိဟေသယိံသူတိ အတ္ထော။ သောဟံ နမောတိ ဧတ္ထ ‘‘ကရောမီ’’တိ ပါဌသေသော။ ယသ္မာ မယာ မေတ္တာဒီဟိ တုမှာကဉ္စ မယှဉ္စ ရက္ခာ ကတာ, ယသ္မာ စ သောဟံ ဘဂဝတော နမော ကရောမိ, ဝိပဿီအာဒီနံ သတ္တန္နမ္ပိ နမော ကရောမိ, တသ္မာ ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနီတိ ယောဇနာ။

အညမှီတိ ကာမရာဂေ အသုဘမနသိကာရာဒိနာ ဆေတဗ္ဗေတိ အတ္ထော။ အင်္ဂဇာတန္တိ ဗီဇဝိရဟိတံ ပုရိသနိမိတ္တံ။ ဗီဇေ ဟိ ဆိန္နေ ဩပက္ကမိကပဏ္ဍကော နာမ အဘဗ္ဗော ဟောတီတိ ဝဒန္တိ။ ဧကေ ပန ‘‘ဗီဇဿာပိ ဆေဒနက္ခဏေ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဧဝ ကမေန ပုရိသိန္ဒြိယာဒိကေ အန္တရဟိတေ ပဏ္ဍကော နာမ အဘဗ္ဗော ဟောတိ, တဒါ လိင်္ဂနာသနာယ နာသေတဗ္ဗော’’တိ ဝဒန္တိ။ တာဒိသံ ဝါ ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေန္တဿာတိ မုဋ္ဌိပ္ပဟာရာဒီဟိ အတ္တနော ဒုက္ခံ ဥပ္ပါဒေန္တဿ။

၂၅၂။ ပါဠိယံ တုယှေသော ပတ္တောတိ ‘‘ယော စ အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ, တဿ ဒိန္နမေဝါ’’တိ သေဋ္ဌိနာ ဝုတ္တံ, တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ တံ ပတ္တံ ဂဟေတွာ တိက္ခတ္တုံ ရာဇဂဟံ အနုပရိယာယီတိ ဧတ္ထ ဝေဠုပရမ္ပရာယ ဗဒ္ဓပတ္တဿ ဥပရိဘာဂေ အာကာသေ နဂရံ တိက္ခတ္တုံ အနုပရိယာယိတွာ ဌိတဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘ပတ္တံ ဂဟေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ, န ပန ထေရော ဟတ္ထေန ပတ္တံ သယမေဝ အဂ္ဂဟေသိ။ ကေစိ ပန ဝဒန္တိ ‘‘ဣဒ္ဓိဗလေန တံ ပတ္တံ ဝေဠုပရမ္ပရတော မုဉ္စိတွာ ထေရံ အနုဗန္ဓမာနော အဋ္ဌာသိ, သော စ အနေန ဟတ္ထေန ဂဟိတော ဝိယ အဟောသီ’’တိ။ တထာ ဌိတမေဝ ပန သန္ဓာယ ‘‘ဘာရဒွါဇဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ။ တေ စ မနုဿာ…ပေ… အနုဗန္ဓိံသူတိ ယေ စ မနုဿာ ပဌမံ ပါဋိဟာရိယံ နာဒ္ဒသံသု, တေ အမှာကမ္ပိ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေဟီတိ ထေရမနုဗန္ဓိံသု။ ထေရော စ သီဟဗျဂ္ဃါဒိရူပံ ဂဟေတွာ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိံ ဒဿေတိ, တေ စ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဇာတာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အဟေသုံ။ တေနာဟ ‘‘ကိံ နု ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ’’တိ။ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ န ဒဿေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ယော ပကတိဝဏ္ဏံ ဝိဇဟိတွာ ကုမာရဝဏ္ဏံ ဝါ ဒဿေတိ, နာဂဝဏ္ဏံ ဝါ…ပေ… ဝိဝိဓမ္ပိ သေနာဗျူဟံ ဒဿေတီ’’တိ (ပဋိ။ မ။ ၃။၁၃) ဧဝမာဂတာ အတ္တနော သရီရဿ ဝိကာရာပါဒနဝသပ္ပဝတ္တာ ဝိကုဗ္ဗနိဒ္ဓိ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ ‘‘အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ ပန အပ္ပဋိက္ခိတ္တာ’’တိ။ ပကတိယာ ဧကော ဗဟုကံ အာဝဇ္ဇတိ, သတံ ဝါ သဟဿံ ဝါ သတသဟဿံ ဝါ အာဝဇ္ဇေတွာ ဉာဏေန အဓိဋ္ဌာတိ ‘‘ဗဟုကော ဟောမီ’’တိ (ပဋိ။ မ။ ၃။၁၀) ဧဝံ ဒဿိတာ အဓိဋ္ဌာနဝသေန နိပ္ဖန္နာ အဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိ နာမ။ ဂိဟိဝိကဋာနီတိ ဂိဟိသန္တကာနိ။

၂၅၃။ ပါဠိယံ န အစ္ဆုပိယန္တီတိ န ဖုသိတာနိ ဟောန္တိ။ ရူပကာကိဏ္ဏာနီတိ ဣတ္ထိရူပါဒီဟိ အာကိဏ္ဏာနိ။

၂၅၄။ ဘူမိအာဓာရကေတိ ဒန္တာဒီဟိ ကတေ ဝလယာဓာရကေ။ ဧတဿ ဝလယာဓာရကဿ အနုစ္စတာယ ဌပိတာ ပတ္တာ န ပရိပတန္တီတိ ‘‘တယော ပတ္တေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အနုစ္စတဉှိ သန္ဓာယ အယံ ‘‘ဘူမိအာဓာရကော’’တိ ဝုတ္တော။ ဒါရုအာဓာရကဒဏ္ဍာဓာရကေသူတိ ဧကဒါရုနာ ကတအာဓာရကေ, ဗဟူဟိ ဒဏ္ဍေဟိ ကတအာဓာရကေ စ။ ဧတေ စ ဥစ္စတရာ ဟောန္တိ ပတ္တေဟိ သဟ ပတနသဘာဝါ။ တေန ‘‘သုသဇ္ဇိတေသူ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဘမကောဋိသဒိသောတိ ယတ္ထ ဓမကရဏာဒိံ ပဝေသေတွာ လိခန္တိ, တဿ ဘမကဿ ကောဋိယာ သဒိသော။ တာဒိသဿ ဒါရုအာဓာရကဿ အဝိတ္ထိဏ္ဏတာယ ဌပိတောပိ ပတ္တော ပတတီတိ ‘‘အနောကာသော’’တိ ဝုတ္တော။

အာလိန္ဒကမိဍ္ဎိကာဒီနန္တိ ပမုခမိဍ္ဎိကာဒီနံ, ဥစ္စဝတ္ထုကာနန္တိ အတ္ထော။ ဗာဟိရပဿေတိ ပါသာဒါဒီနံ ဗဟိကုဋ္ဋေ။ တနုကမိဍ္ဎိကာယာတိ ဝေဒိကာယ။ သဗ္ဗတ္ထ ပန ဟတ္ထပ္ပမာဏတော အဗ္ဘန္တရေ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အာဓာရေ ပန တတော ဗဟိပိ ဝဋ္ဋတိ။

ပါဠိယံ ဩဋ္ဌောတိ မုခဝဋ္ဋိ။ ပတ္တမာဠကန္တိ ဥပစိကာနံ အနုဋ္ဌဟနတ္ထာယ ဘူမိတော ဥစ္စတရံ ကတံ ဝေဒိကာကာရမာဠကံ။ မဟာမုခကုဏ္ဍသဏ္ဌာနာတိ မဟာမုခစာဋိသဏ္ဌာနာ။ လဂ္ဂေန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ ကေဝလံ ပတ္တံ လဂ္ဂေန္တဿ, န ထဝိကာယ လဂ္ဂေန္တဿာတိ ဝဒန္တိ။ ဝီမံသိတဗ္ဗံ။ အညေန ပန ဘဏ္ဍကေနာတိ အညေန ဘာရဗန္ဓနေန ဘဏ္ဍကေန။ ‘‘ဗန္ဓိတွာ ဩလမ္ဗေတု’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ပတ္တတ္ထဝိကာယ အံသဗဒ္ဓကော ယထာ လဂ္ဂိတဋ္ဌာနတော န ပရိဂဠတိ, တထာ သဗ္ဗထာပိ ဗန္ဓိတွာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဗန္ဓိတွာပိ ဥပရိ ဌပေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဥပရိ နိသီဒန္တာ ဩတ္ထရိတွာ ဘိန္ဒန္တီတိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ နိသီဒနသင်္ကာဘာဝတော ဝုတ္တံ။ ဗန္ဓိတွာ ဝါတိ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတဆတ္တေ ဝါ။ ယော ကောစီတိ ဘတ္တပူရောပိ တုစ္ဆပတ္တောပိ။

၂၅၅။ ပရိဟရိတုန္တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပိဏ္ဍာယ စရဏတ္ထာယ ဌပေတုံ။ ပတ္တံ အလဘန္တေန ပန ဧကဒိဝသံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ဆဍ္ဍေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တေနာဟ ‘‘တာဝကာလိကံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ ပဏ္ဏပုဋာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ အဘုံ မေတိ အဘူတိ မယှံ, ဝိနာသော မယှန္တိ အတ္ထော။ ပါဠိယံ ပိသာစော ဝတမန္တိ ပိသာစော ဝတာယံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော။ ပိသာစိလ္လိကာတိ ပိသာစဒါရကာ။ ဆဝသီသဿ ပတ္တောတိ ဆဝသီသမယော ပတ္တော။ ပကတိဝိကာရသမ္ဗန္ဓေ စေတံ သာမိဝစနံ။

စဗ္ဗေတွာတိ နိဋ္ဌုဘိတွာ။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟံ ကတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေန ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပတ္တံ ပရိပ္ဖေါသိတွာ ဓောဝနဃံသနဝသေန ဟတ္ထံ ဓောဝိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဧတ္တကေန ပတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟံ ကတွာ ဟတ္ထော ဓောဝိတော နာမ န ဟောတိ။ ဧကံ ဥဒကဂဏ္ဍုသံ ဂဟေတွာတိ ပတ္တံ အဖုသိတွာ တတ္ထ ဥဒကမေဝ ဥစ္ဆိဋ္ဌဟတ္ထေန ဥက္ခိပိတွာ ဂဏ္ဍုသံ ကတွာ, ဝါမဟတ္ထေနေဝ ဝါ ပတ္တံ ဥက္ခိပိတွာ မုခေန ဂဏ္ဍုသံ ဂဟေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ဗဟိ ဥဒကေန ဝိက္ခာလေတွာတိ ဒွီသု အင်္ဂုလီသု အာမိသမတ္တံ ဝိက္ခာလေတွာ ဗဟိ ဂဟေတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ပဋိခါဒိတုကာမောတိ ဧတ္ထ န သယံ ခါဒိတုကာမောပိ အညေသံ ခါဒနာရဟံ ဌပေတုံ လဘတိ။ တတ္ထေဝ ကတွာတိ ပတ္တေယေဝ ယထာဌပိတဋ္ဌာနတော အနုဒ္ဓရိတွာ။ လုဉ္စိတွာတိ တတော မံသမေဝ နိရဝသေသံ ဥပ္ပဋ္ဋေတွာ။

၂၅၆။ ကိဏ္ဏစုဏ္ဏေနာတိ သုရာကိဏ္ဏစုဏ္ဏေန။ မက္ခေတုန္တိ သူစိံ မက္ခေတုံ။ နိဿေဏိမ္ပီတိ စတူဟိ ဒဏ္ဍေဟိ စီဝရပ္ပမာဏေန အာယတစတုရဿံ ကတွာ ဗဒ္ဓပဋလမ္ပိ။ ဧတ္ထ ဟိ စီဝရကောဋိယော သမကံ ဗန္ဓိတွာ စီဝရံ ယထာသုခံ သိဗ္ဗန္တိ။ တတ္ထ အတ္ထရိတဗ္ဗန္တိ တဿာ နိဿေဏိယာ ဥပရိ စီဝရဿ ဥပတ္ထမ္ဘနတ္ထာယ အတ္ထရိတဗ္ဗံ။ ကထိနသင်္ခါတာယ နိဿေဏိယာ စီဝရဿ ဗန္ဓနကရဇ္ဇု ကထိနရဇ္ဇူတိ မဇ္ဈိမပဒလောပီသမာသောတိ အာဟ ‘‘ယာယာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ဒွိန္နံ ပဋလာနံ ဧကသ္မိံ အဓိကေ ဇာတေ တတ္ထ ဝလိယော ဟောန္တိ, တသ္မာ ဒုပဋ္ဋစီဝရဿ ပဋလဒွယမ္ပိ သမကံ ကတွာ ဗန္ဓနကရဇ္ဇု ကထိနရဇ္ဇူတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ပါဠိယံ ကထိနဿ အန္တော ဇီရတီတိ ကထိနေ ဗဒ္ဓဿ စီဝရဿ ပရိယန္တော ဇီရတိ။ ကထိနနိဿိတဉှိ စီဝရံ ဣဓ နိဿယဝေါဟာရေန ‘‘ကထိန’’န္တိ ဝုတ္တံ ‘‘မဉ္စာ ဃောသန္တီ’’တိအာဒီသု ဝိယ။ အနုဝါတံ ပရိဘဏ္ဍန္တိ ကထိနေ ဗန္ဓနရဇ္ဇူဟိ စီဝရဿ သမန္တာ ပရိယန္တဿ အဇီရဏတ္ထံ ယေဟိ ကေဟိစိ စောဠကေဟိ ဒီဃတော အနုဝါတံ, တိရိယတော ပရိဘဏ္ဍဉ္စ သိဗ္ဗိတွာ ကာတုံ ယတ္ထ ရဇ္ဇုကေ ပဝေသေတွာ ဒဏ္ဍေသု ပလိဝေဌေတွာ စီဝရသမကံ အာကဍ္ဎိတုံ သက္ကာ, တာဒိသန္တိ အတ္ထော။ ကေစိ ပန ‘‘ကထိနသင်္ခါတေသု ကိလဉ္ဇာဒီသု ဧဝ အဇီရဏတ္ထာယ အနုဝါတပရိဘဏ္ဍကရဏံ အနုညာတ’’န္တိ ဝဒန္တိ။ တဿ မဇ္ဈေတိ ပုရာဏကထိနဿေဝ အန္တော။ ဘိက္ခုနော ပမာဏေနာတိ ဘိက္ခုနော စီဝရဿ ပမာဏေန။ အညံ နိဿေဏိန္တိ ဒီဃတော စ တိရိယတော စ အညံ ဒဏ္ဍံ ဌပေတွာ ဗန္ဓိတုံ။

ဗိဒလကန္တိ ဒိဂုဏကရဏသင်္ခါတကိရိယာဝိသေသဿ အဓိဝစနံ။ တေနာဟ ‘‘ဒုဂုဏကရဏ’’န္တိ။ ပဝေသနသလာကန္တိ ဝလီနံ အဂ္ဂဟဏတ္ထာယ ပဝေသနကဝေဠုသလာကာဒိ။ ပါဠိယံ ပဋိဂ္ဂဟန္တိ အင်္ဂုလိကဉ္စုကံ။

၂၅၇။ ပါတိ နာမ ဘဏ္ဍဋ္ဌပနကော ဘာဇနဝိသေသော။ ပါဠိယံ ပဋိဂ္ဂဟထဝိကန္တိ ပါတိအာဒိဘာဇနတ္ထဝိကံ။ စိနိတုန္တိ ဥစ္စဝတ္ထုပရိယန္တဿ အပတနတ္ထာယ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ စိနိတုံ။ အာလမ္ဗနဗာဟန္တိ အာလမ္ဗနရဇ္ဇုဒဏ္ဍာဒိ။ ပရိဘိဇ္ဇတီတိ ကဋသာရာဒိကံ ကထိနမဇ္ဈေ ဘင်္ဂံ ဟောတိ။ ဥဿာပေတွာတိ ဒဏ္ဍကထိနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

၂၅၈-၉။ ဥဒကံ အကပ္ပိယန္တိ သပ္ပါဏကံ။ ဥပနန္ဓီတိ ဝေရံ ဗန္ဓိ။ အဒ္ဓါနမဂ္ဂေါ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ အဒ္ဓယောဇနံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂေါ နာမ, တံ ပဋိပဇ္ဇိတုကာမဿ သဉ္စိစ္စ ဝိဟာရူပစာရာတိက္ကမနေ အာပတ္တိ။ အသဉ္စိစ္စ ဂတဿ ပန ယတ္ထ သရတိ, တတ္ထ ဌတွာ သံဃာဋိကဏ္ဏာဒိံ အနဓိဋ္ဌဟိတွာ ဂမနေ ပဒဝါရေန အာပတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ န သမ္မတီတိ န ပဟောတိ။

၂၆၀။ အဘိသန္နကာယာတိ သေမှာဒိဒေါသသန္နိစိတကာယာ။ တတ္ထ မဇ္ဈေတိ အဂ္ဂဠပါသကဿ မဇ္ဈေ။ ဥပရီတိ အဂ္ဂဠပါသကဿ ဥပရိဘာဂေ။ ဥဒကဋ္ဌပနဋ္ဌာနန္တိ ဥဒကဋ္ဌပနတ္ထာယ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ကတဋ္ဌာနံ။

၂၆၁။ ပါဠိယံ ဥဒပါနန္တိ ကူပံ။ နီစဝတ္ထုကောတိ ကူပဿ သမန္တာ ကူလဋ္ဌာနံ, ဘူမိသမံ တိဋ္ဌတီတိ အတ္ထော။ ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတီတိ သမန္တာ ဝဿောဒကံ အာဂန္တွာ ကူပေ ပတတီတိ အတ္ထော။

၂၆၂။ ဝါဟေန္တီတိ ဥဿိဉ္စန္တိ။ အရဟဋဃဋိယန္တံ နာမ စက္ကသဏ္ဌာနံ အနေကာရံ အရေ အရေ ဃဋိကာနိ ဗန္ဓိတွာ ဧကေန, ဒွီဟိ ဝါ ပရိဗ္ဘမိယမာနယန္တံ။

၂၆၃။ အာဝိဒ္ဓပက္ခပါသကန္တိ ကဏ္ဏိကမဏ္ဍလဿ သမန္တာ ဌပိတပက္ခပါသကံ။ မဏ္ဍလေတိ ကဏ္ဏိကမဏ္ဍလေ။ ပက္ခပါသကေ ဌပေတွာတိ သမန္တာ စတုရဿာကာရေန ဖလကာဒီနိ ဌပေတွာ။

၂၆၄။ နမတကံ နာမ သန္ထတသဒိသန္တိ ကေစိ ဝဒန္တိ။ ကေစိ ပန ‘‘ရုက္ခတစမယ’’န္တိ။ စမ္မခဏ္ဍပရိဟာရေနာတိ အနဓိဋ္ဌဟိတွာ သယနာသနဝိဓိနာတိ အတ္ထော။ ပေဠာယာတိ အဋ္ဌံသသောဠသံသာဒိအာကာရေန ကတာယ ဘာဇနာကာရာယ ပေဠာယ။ ယတ္ထ ဥဏှပါယာသာဒိံ ပက္ခိပိတွာ ဥပရိ ဘောဇနပါတိံ ဌပေန္တိ ဘတ္တဿ ဥဏှဘာဝါဝိဂမနတ္ထံ, တာဒိသဿ ဘာဇနာကာရဿ အာဓာရဿေတံ အဓိဝစနံ။ တေနေဝ ပါဠိယံ ‘‘အာသိတ္တကူပဓာန’’န္တိ ဝုတ္တံ။ တဿ စ ပါယာသာဒီဟိ အာသိတ္တကာဓာရောတိ အတ္ထော။ ဣဒဉ္စ အာသိတ္တကူပဓာနံ ပစ္စန္တေသု န ဇာနန္တိ ကာတုံ, မဇ္ဈိမဒေသေယေဝ ကရောန္တိ။ ကေစိ ပန ‘‘ဂိဟိပရိဘောဂေါ အယောမယာဒိ သဗ္ဗောပိ အာဓာရော အာသိတ္တကူပဓာနမေဝ အနုလောမေတီ’’တိ ဝဒန္တိ, ဧကေ ပန ‘‘ကပ္ပိယလောဟမယော အာဓာရော မဠောရိကမေဝ အနုလောမေတီ’’တိ။ ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ပုဗ္ဗေ ပတ္တဂုတ္တိယာ အာဓာရော အနုညာတော။ ဣဒါနိ ဘုဉ္ဇိတုံ မဠောရိကာ အနုညာတာ။ ဆိဒ္ဒန္တိ ဆိဒ္ဒယုတ္တံ။ ဝိဒ္ဓန္တိ အန္တောဝိနိဝိဒ္ဓဆိဒ္ဒံ။ အာဝိဒ္ဓန္တိ သမန္တတော ဆိဒ္ဒံ။

၂၆၅။ ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇိတုန္တိ ဧတ္ထ ကမ္မဝါစာယ အသမ္ဘောဂကရဏဝသေနေဝ နိက္ကုဇ္ဇနံ, န ပတ္တာနံ အဓောမုခဋ္ဌပနေန။ တေနာဟ ‘‘အသမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရောတူ’’တိအာဒိ, တံ ဝဍ္ဎံ ကမ္မဝါစာယ သံဃေန သဒ္ဓိံ အသမ္ဘောဂံ သံဃော ကရောတူတိ အတ္ထော။

ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇေယျာတိ ဝဍ္ဎဿ ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇနဒဏ္ဍကမ္မံ ကရေယျ။ အသမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရဏန္တိ သံဃေန ဝဍ္ဎဿ အသမ္ဘောဂကရဏံ။ ယထာ အသမ္ဘောဂေါ ဟောတိ, တထာ ကရဏန္တိ အတ္ထော။ နိက္ကုဇ္ဇိတော…ပေ… အသမ္ဘောဂံ သံဃေနာတိ ဧတ္ထ သံဃေန အသမ္ဘောဂေါ ဟောတီတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဧဝံ ဘဂဝတာ အသမ္ဘောဂကရဏဿ အာဏတ္တတ္တာ, ကမ္မဝါစာယ စ သာဝိတတ္တာ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ ‘‘ကောစိ ဒေယျဓမ္မော န ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပတ္တေ နိက္ကုဇ္ဇိတေ တဿ သန္တကံ ဉတွာ ဂဏှန္တဿ ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

အစ္စယောတိ ဉာယပ္ပဋိပတ္တိံ အတိက္ကမိတွာ ပဝတ္တိ, အပရာဓောတိ အတ္ထော။ မံ အစ္စဂမာတိ မံ အတိက္ကမ္မ ပဝတ္တော။ တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမာတိ တံ တေ အပရာဓံ မယံ ခမာမ။ ဘိက္ခူနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကတီတိအာဒီသု အလာဘာယ ပရိသက္ကနာဒိတော ဝိရတောတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ အသမ္ဘောဂံ ဘိက္ခုသံဃေနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ကတော’’တိ ပါဌသေသော။

၂၆၈။ ယာဝ ပစ္ဆိမာ သောပါနကဠေဝရာတိ ပဌမသောပါနဖလကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တဉှိ ပစ္ဆာ ဒုဿေန သန္ထတတ္တာ ဧဝ ဝုတ္တံ။ ‘‘ပစ္ဆိမံ ဇနတံ တထာဂတော အနုကမ္ပတီ’’တိ ဣဒံ ထေရော အနာဂတေ ဘိက္ခူနံ စေလပဋိကဿ အက္ကမနပစ္စယာ အပဝါဒံ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ နိဝါရဏေန ဘဂဝတော အနုကမ္ပံ သန္ဓာယာဟ။ အပဂတဂဗ္ဘာတိ ဝိဇာတပုတ္တာ။ တေနာဟ ‘‘မင်္ဂလတ္ထာယာ’’တိ။

၂၆၉-၂၇၀။ ဗီဇနိန္တိ စတုရဿဗီဇနိံ။ ဧကပဏ္ဏစ္ဆတ္တန္တိ တာလပဏ္ဏာဒိနာ ဧကေန ပတ္တေန ကတဆတ္တံ။

၂၇၄-၅။ အနုရက္ခဏတ္ထန္တိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဂေါပနတ္ထံ။ ဒီဃံ ကာရေန္တီတိ ကေသေဟိ သဒ္ဓိံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဌပါပေန္တိ။ စတုကောဏန္တိ ယထာ ဥပရိ နလာဋန္တေသု ဒွေ, ဟေဋ္ဌာ ဟနုကပဿေ ဒွေတိ စတ္တာရော ကောဏာ ပညာယန္တိ, ဧဝံ စတုရဿံ ကတွာ ကပ္ပါပနံ။ ပါဠိယံ ဒါဌိကံ ဌပါပေန္တီတိ ဥတ္တရောဋ္ဌေ မဿုံ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဌပါပေန္တိ။ ရုဓီတိ ခုဒ္ဒကဝဏံ။

၂၇၇။ ပါဠိယံ လောဟဘဏ္ဍကံသဘဏ္ဍသန္နိစယောတိ လောဟဘဏ္ဍဿ, ကံသဘဏ္ဍဿ စ သန္နိစယောတိ အတ္ထော။ ဗန္ဓနမတ္တန္တိ ဝါသိဒဏ္ဍာဒီနံ ကောဋီသု အပါတနတ္ထံ လောဟေဟိ ဗန္ဓနံ။ တန္တကန္တိ အာယောဂဝါယနတ္ထံ တဒါကာရေန ပသာရိတတန္တံ။

၂၇၈။ ‘‘ယတ္ထ သရတိ, တတ္ထ ဗန္ဓိတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတေန အသဉ္စိစ္စ ကာယဗန္ဓနံ အဗန္ဓိတွာ ပဝိဋ္ဌဿ အနာပတ္တီတိ ဒဿေတိ။ မုရဇဝဋ္ဋိသဏ္ဌာနံ ဝေဌေတွာ ကတန္တိ ဧဝံ ဗဟုရဇ္ဇုကေ ဧကတော ကတွာ နာနာဝဏ္ဏေဟိ သုတ္တေဟိ ကတန္တိ ကေစိ ဝဒန္တိ။ ဧကဝဏ္ဏသုတ္တေနာပိ ဝလယဃဋကာဒိဝိကာရံ ဒဿေတွာ ဝေဌိတမ္ပိ မုရဇမေဝ။ ဝိကာရံ ပန အဒဿေတွာ မဋ္ဌံ ကတွာ နိရန္တရံ ဝေဌိတံ ဝဋ္ဋတိ။ တေနေဝ ဒုတိယပါရာဇိကသံဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တံ ‘‘ဗဟုရဇ္ဇုကေ ဧကတော ကတွာ ဧကေန နိရန္တရံ ဝေဌေတွာ ကတံ ‘ဗဟုရဇ္ဇုက’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, ဝဋ္ဋတီ’’တိ။ မုဒ္ဒိကကာယဗန္ဓနံ နာမ စတုရဿံ အကတွာ သဇ္ဇိတံ။ ပါမင်္ဂဒသာ စတုရဿာ။ မုဒိင်္ဂသဏ္ဌာနေနာတိ ဝရကသီသာကာရေန။ ပါသန္တောတိ ဒသာပရိယောသာနံ။

၂၇၉။ ပါဠိယံ ဂဏ္ဌိကဖလကံ ပါသကဖလကန္တိ ဧတ္ထ ဒါရုဒန္တာဒိမယေသု ဖလကေသု ဂဏ္ဌိကပါသကာနိ အပ္ပေတွာ စီဝရေ ဌပေတုံ အနုညာတံ။ ကောဋ္ဋော ဝိဝရိယတီတိ အနုဝါတော ဝိဝရိယတိ။

၂၈၀-၁။ ပါဠိကာရကောတိ ဘိက္ခူနံ ယထာဝုဍ္ဎံ ပါဠိယာ ပတိဋ္ဌာပကော။ တဿာပိ တထာ ပါရုပိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ပါဠိယံ မုဏ္ဍဝဋ္ဋီတိ မလ္လာဒယော။

၂၈၂။ ပမာဏင်္ဂုလေနာတိ ဝဍ္ဎကီအင်္ဂုလေန။ ကေစိ ပန ‘‘ပကတိအင်္ဂုလေနာ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ စတုရင်္ဂုလပစ္ဆိမကဝစနေန န သမေတိ။ န ဟိ ပကတင်္ဂုလေန စတုရင်္ဂုလပ္ပမာဏံ ဒန္တကဋ္ဌံ ကဏ္ဌေ အဝိလဂ္ဂံ ခါဒိတုံ သကာတိ။

၂၈၅။ ပါဠိယံ သကာယ နိရုတ္တိယာ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဒူသေန္တီတိ မာဂဓဘာသာယ သဗ္ဗေသံ ဝတ္တုံ သုကရတာယ ဟီနဇစ္စာပိ ဥဂ္ဂဏှန္တာ ဒူသေန္တီတိ အတ္ထော။

၂၈၉။ မာ ဘိက္ခူ ဗျာဗာဓယိံသူတိ လသုဏဂန္ဓေန ဘိက္ခူ မာ ဗာဓယိံသု။

၂၉၁။ အဝလေခနပီဌရောတိ အဝလေခနကဋ္ဌာနံ ဌပနဘာဇနဝိသေသော။ အပိဓာနန္တိ ပိဓာနဖလကာဒိ။

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၆။ သေနာသနက္ခန္ဓကော

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၂၉၅။ သေနာသနက္ခန္ဓကေ သိသိရေတိ သိသိရကာလေ ဟိမပါတဝသေန သတ္တာဟဝဒ္ဒလိကာဒိဝဿပါတဝဿေန စ ဥပ္ပန္နော ခရော သီတသမ္ဖဿော အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘သမ္ဖုသိတကော’’တိ။ ‘‘တတော’’တိ ဣဒံ ကတ္တုအတ္ထေ နိဿက္ကဝစနံ, တေန စ ဝိဟာရေန ဝါတာတပေါ ပဋိဟညတီတိ အတ္ထောတိ အာဟ ‘‘ဝိဟာရေန ပဋိဟညတီ’’တိ။

၂၉၆။ အာဝိဉ္ဆနဆိဒ္ဒန္တိ ယတ္ထ အင်္ဂုလိံ ဝါ ရဇ္ဇုသင်္ခလိကာဒိံ ဝါ ပဝေသေတွာ ကဝါဋံ အာကဍ္ဎန္တာ ဒွါရဗာဟံ ဖုသာပေန္တိ, တဿေတံ အဓိဝစနံ။ သေနာသနပရိဘောဂေ အကပ္ပိယံ နာမ နတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ ‘‘သစေပိ ဒီပိနင်္ဂုဋ္ဌေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ စေတိယေ ဝေဒိကာသဒိသန္တိ ဝါတပါနဒါရုံ ဝါ ဇာလံ ဝါ အဋ္ဌပေတွာ ဒါရုဋ္ဌာနေ စေတိယေ ဝေဒိကာယ ပဋ္ဋာဒီနိ ဝိယ ဣဋ္ဌကာဒီဟိ ဥဒ္ဓံ, တိရိယဉ္စ ပဋ္ဋိကာဒယော ဒဿေတွာ စတုဆိဒ္ဒယုတ္တံ ကတံ။ ထမ္ဘကဝါတပါနံ နာမ တိရိယံ ဒါရူနိ အဒတွာ ဥဒ္ဓံ ဌပိတဒါရူဟိ ဧဝ ကတံ။ စောဠကပါဒပုဉ္ဆနံ ဗန္ဓိတုန္တိ ဝါတပါနပ္ပမာဏေန ပါဒပုဉ္ဆနသဒိသံ စောဠကာဒိနာ ဗန္ဓိတွာ ဝဂ္ဂုလိအာဒိပ္ပဝေသနနိဝါရဏတ္ထံ, ကထေတုန္တိ အတ္ထော။ မိဍ္ဎကန္တိ မဉ္စာကာရေန ကဋ္ဌမတ္တိကာဒီဟိ ကတဝေဒိကာကာရံ။

၂၉၇။ စတုရဿပီဌန္တိ သမစတုရဿံ။ အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကံ ဝဋ္ဋတီတိ အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကမေဝ ဝဋ္ဋတိ။ ပမာဏာတိက္ကန္တောပိ ဝဋ္ဋတီတိ သမစတုရဿမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အာယတစတုရဿာ ပန သတ္တင်္ဂပဉ္စင်္ဂါပိ ဥစ္စပါဒါ န ဝဋ္ဋန္တိ။ ဝေတ္တေဟေဝ စတုရဿာဒိအာကာရေန ကတံ ဘဒ္ဒပီဌန္တိ အာဟ ‘‘ဝေတ္တမယံ ပီဌ’’န္တိ။ ဒါရုပဋ္ဋိကာယ ဥပရီတိ အဋနိအာကာရေန ဌိတဒါရုပဋလဿ ဟေဋ္ဌာ ဥဒ္ဓံ ပါဒံ ကတွာ။ ပဝေသနကာလဉှိ သန္ဓာယ ‘‘ဥပရီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဧဠကဿ ပစ္ဆိမပါဒဒွယံ ဝိယ ဝင်္ကာကာရေန ဌိတတ္တာ ပနေတံ ‘‘ဧဠကပါဒပီဌ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ပလောဌေန္တီတိ သဟ မဉ္စေဟိ ပဝဋ္ဋေန္တိ။ ရုက္ခေ, လတာ စ မုဉ္စိတွာ အဝသေသံ ဂစ္ဆာဒိကံ သဗ္ဗမ္ပိ တိဏဇာတိ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ယေသံ ကေသဉ္စိ တိဏဇာတိကာန’’န္တိအာဒိ။

ဥပဒဟန္တီတိ ဌပေန္တိ။ သီသပ္ပမာဏံ နာမ ယတ္ထ ဂီဝါယ သဟ သကလံ သီသံ ဌပေတုံ သက္ကာ, တဿ စ မုဋ္ဌိရတနံ ဝိတ္ထာရပ္ပမာဏန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဝိတ္ထာရတော’’တိအာဒိမာဟ။ ဣဒဉ္စ ဗိမ္ဗောဟနဿ ဥဘောသု အန္တေသု ဌပေတဗ္ဗစောဠပ္ပမာဏဒဿနံ။ တဿ ဝသေန ဗိမ္ဗောဟနဿ ဝိတ္ထာရပ္ပမာဏံ ပရိစ္ဆိဇ္ဇတိ, တံ ဝဋ္ဋံ ဝါ စတုရဿံ ဝါ ကတွာ သိဗ္ဗိတံ ယထာ ကောဋိတော ကောဋိ ဝိတ္ထာရတော ပုထုလဋ္ဌာနံ မုဋ္ဌိရတနပ္ပမာဏံ ဟောတိ, ဧဝံ သိဗ္ဗိတဗ္ဗံ။ ဣတော အဓိကံ န ဝဋ္ဋတိ, တံ ပန အန္တေသု ဌပိတစောဠံ ကောဋိယာ ကောဋိံ အာဟစ္စ ဒိဂုဏံ ကတံ တိကဏ္ဏံ ဟောတိ။ တေသု တီသု ကဏ္ဏေသု ဒွိန္နံ ကဏ္ဏာနမန္တရံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလံ ဟောတိ, မဇ္ဈဋ္ဌာနံ ကောဋိတော ကောဋိံ အာဟစ္စ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတိ, ဣဒမဿ ဥက္ကဋ္ဌပ္ပမာဏံ။ တေနာဟ ‘‘တီသု ကဏ္ဏေသူ’’တိအာဒိ။

‘‘ကမ္ဗလမေဝ…ပေ… ဥဏ္ဏဘိသိသင်္ချမေဝ ဂစ္ဆတီ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တတ္တာ ဂေါနကာဒိအကပ္ပိယမ္ပိ ဥဏ္ဏမယတ္ထရဏံ ဘိသိယံ ပက္ခိပိတွာ သယိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

မသူရကေတိ စမ္မမယဘိသိယံ။ စမ္မမယံ ပန ဗိမ္ဗောဟနံ တူလပုဏ္ဏမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ။ ပါဠိယံ သေနာသနပရိက္ခာရဒုဿန္တိ သေနာသနပရိက္ခာရကရဏတ္ထာယ ဒုဿံ။ ဘိသိံ ဩနန္ဓိတုန္တိ ဘိသိတ္ထဝိကာယ ပက္ခိပိတွာ ဗန္ဓိတုံ။ ပရိဘိဇ္ဇတီတိ မဉ္စာဒိတော သာရိယမာနာ ပီဌကောဋိအာဒီသု နိသီဒန္တေဟိ ဃံသိယမာနာ ဘိသိ ပရိဘိဇ္ဇတိ။ ဩနဒ္ဓမဉ္စန္တိ ဘိသိံ ဧကာဗဒ္ဓံ ကတွာ ဗဒ္ဓမဉ္စံ။ ပါဠိယံ ဆဝိံ ဥပ္ပါဋေတွာ ဟရန္တီတိ ဘိသိစ္ဆဝိံ စောရာ ဟရန္တိ။ ဖောသိတုန္တိ စောရေဟိ ဟရိတဿ ပစ္ဆာ ဟရိတသညာဏဖုသိတဗိန္ဒူနိ ဒါတုံ။ ဘိတ္တိကမ္မန္တိ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဝိဘိတ္တိရာဇိကရဏံ။ ဟတ္ထကမ္မန္တိ ဟတ္ထေန ယံ ကိဉ္စိ သညာကရဏံ။

၂၉၈။ ပါဠိယံ န နိပတတီတိ န အလ္လီယတိ။ ပဋိဗာဟေတွာတိ ဃံသိတွာ။ န နိဗန္ဓတီတိ အနိဗန္ဓနီယော, န လဂ္ဂနကောတိ အတ္ထော။

၂၉၉။ ‘‘ကရောဟီ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ န လဗ္ဘတီတိ အာဏတ္တိယာ ဧဝ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဒွါရပါလံ ‘‘ကိံ န ကရောသီ’’တိအာဒိနာ ပရိယာယေန ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဇာတကပကရဏန္တိ ဇာတကပဋိသံယုတ္တံ ဣတ္ထိပုရိသာဒိ ယံ ကိဉ္စိ ရူပံ အဓိပ္ပေတံ။ ‘‘ပရေဟိ ကာရာပေတု’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဗုဒ္ဓရူပမ္ပိ သယံ ကာတုံ န လဘတိ။ ပါဠိယံ ပဉ္စပဋိကန္တိ ဇာတိအာဒိပဉ္စပ္ပကာရဝဏ္ဏမဋ္ဌံ။

၃၀၀။ ဥပစာရော န ဟောတီတိ ဂဗ္ဘဿ ဗဟိ သမန္တာ အနုပရိဂမနဿ ဩကာသော နပ္ပဟောတိ။ ရုက္ခံ ဝိဇ္ဈိတွာတိ တစ္ဆိတသာရဒါရုံ အဂ္ဂသမီပေ ဝိဇ္ဈိတွာ။ ကတွာတိ ဆိဒ္ဒေ ကတွာ။ ကပ္ပကတံ ဝိယ သာရခါဏုကေ အာကောဋေတွာ ဧဝံ ကတမေဝ ‘‘အာဟရိမံ ဘိတ္တိပါဒ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဥပတ္ထမ္ဘနတ္ထံ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတုန္တိ ဇိဏ္ဏဘိတ္တိပါဒေန ဗဟိ သမာနဘာရံ ခါဏုကပ္ပသီသေန ဥဿာပေတွာ မူလေန ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ။ ပရိတ္တာဏတ္ထန္တိ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တကုဋိယာ ဩဝဿနဋ္ဌာနဿ ပရိတ္တာဏတ္ထံ။ ကိဋိကန္တိ တာလပဏ္ဏာဒီဟိ ကတပဒလံ။ မဒ္ဒိတမတ္တိကန္တိ ဩဝဿနဆိဒ္ဒဿ ပိဒဟနတ္ထံ ဝုတ္တံ။

ဥဘတောကုဋ္ဋံ နီဟရိတွာ ကတပဒေသဿာတိ ယထာ ဗဟိ ဌိတာ ဥဇုကံ အန္တော နိသိန္နေ န ပဿန္တိ, ဧဝံ ဒွါရာဘိမုခံ ပိဒဟနဝသေန ဘိတ္တိဉ္စ အညတော ဒွါရဉ္စ ယောဇေတွာ ကတဋ္ဌာနံ ဝဒတိ။ သမန္တာ ပရိယာဂါရောတိ သမန္တတော အာဝိဒ္ဓပမုခံ။ ဝံသံ ဒတွာတိ ပုရိသပ္ပမာဏေ ပါဒေ နိခဏိတွာ တေသံ ဥပရိ ပိဋ္ဌိဝံသသဒိသံ ပဿဝံသံ ဌပေတွာ ဩသာရေတွာ။ ဧကံ ဒဏ္ဍကောဋိံ အတိဥစ္စာယ ဝိဟာရဘိတ္တိကောဋိယာ ဧကံ ကောဋိံ နီစေ ဝံသပိဋ္ဌိယံ ဌပနဝသေန ဒဏ္ဍကေ ပသာရေတွာ။ စက္ကလယုတ္တော ကိဋိကောတိ ကဝါဋံ ဝိယ ဝိဝရဏထကနသုခတ္ထံ စက္ကလဗန္ဓကိဋိကံ။ ပါဠိယံ ဥဂ္ဃါဋနကိဋိကန္တိ အာပဏာဒီသု အနတ္ထိကကာလေ ဥက္ခိပိတွာ, ဥပရိ စ ဗန္ဓိတွာ ပစ္ဆာ ဩတရဏကိဋိကံ, ကပ္ပသီသေဟိ ဝါ ဥပတ္ထမ္ဘနီဟိ ဥက္ခိပိတွာ ပစ္ဆာ ဩတရဏကိဋိကမ္ပိ။

၃၀၁။ ပါနီယံ ဩတပ္ပတီတိ ပါနီယဘာဇနေသု ဌပိတပါနီယံ အာတပေန သန္တပ္ပတိ။

၃၀၃။ တယော ဝါဋေတိ တယော ပရိက္ခေပေ။ ဝေဠုဝါဋန္တိ သဗ္ဗံ ဒါရုပရိက္ခေပံ သင်္ဂဏှာတိ။ ကဏ္ဋကဝါဋန္တိ သဗ္ဗသာခါပရိက္ခေပံ။

၃၀၅။ အာလောကော အန္တရဓာယီတိ ယော ဗုဒ္ဓါရမ္မဏာယ ပီတိယာ အာနုဘာဝေန မဟန္တော ဩဘာသော အဟောသိ, ယေန စဿ ပဒီပသဟဿေန ဝိယ ဝိဂတန္ဓကာရော မဂ္ဂေါ အဟောသိ, သော ဗဟိနဂရေ ဆဝသရီရသမာကုလံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဗီဘစ္ဆံ အာမကသုသာနံ ပတ္တဿ ဘယေန ပီတိဝေဂေ မန္ဒီဘူတေ အန္တရဓာယိ။

သတံ ဟတ္ထီတိ ဂါထာယ ဟတ္ထိနော သတသဟဿာနီတိ ဧဝံ ပစ္စေကံ သဟဿ-သဒ္ဒေန ယောဇေတွာ အတ္ထော ဉာတဗ္ဗော။ ပဒဝီတိဟာရဿာတိ ‘‘ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒိဿာမီ’’တိ ရတနတ္တယံ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆတော ဧကပဒဝီတိဟာရဿ, တပ္ပစ္စယကုသလဖလဿာတိ အတ္ထော။ တဿ သောဠသမော ဘာဂေါ ကလံ နာမ, တံ သောဠသိံ ကလံ ယထာဝုတ္တာ ဟတ္ထိအာဒယော သဗ္ဗေ နာဂ္ဃန္တိ နာရဟန္တိ, နိဒဿနမတ္တဉ္စေတံ။ အနေကသတသဟဿဘာဂမ္ပိ နာဂ္ဃန္တိ။

အန္ဓကာရော အန္တရဓာယီတိ ပုန ဗလဝပီတိယာ အာလောကေ သမုပ္ပန္နေ အန္တရဓာယိ။ အာသတ္တိယောတိ တဏှာယော။ ဝယကရဏန္တိ ဒေယျဓမ္မမူလံ နဝကမ္မံ။

၃၀၉။ ဒဒေယျာတိ နဝကမ္မံ အဓိဋ္ဌာတုံ ဝိဟာရေ ဣဿရိယံ ဒဒေယျာတိ အတ္ထော။ ဒိန္နောတိ နဝကမ္မံ ကာတုံ ဝိဟာရော ဒိန္နော, ဝိဟာရေ နဝကမ္မံ ဒိန္နန္တိ ဝါ အတ္ထော။

၃၁၃-၄။ သန္ထာဂါရေတိ သန္နိပါတမဏ္ဍပေ။ ဩကာသေတိ နိဝါသောကာသေ။ ဥဒ္ဒိဿ ကတန္တိ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ။ ဂိဟိဝိကဋန္တိ ဂိဟီဟိ ကတံ ပညတ္တံ, ဂိဟိသန္တကန္တိ အတ္ထော။

ဝိဟာရာနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သေနာသနဂ္ဂါဟကထာဝဏ္ဏနာ

၃၁၈။ ‘‘ဆမာသစ္စယေန ဆမာသစ္စယေနာ’’တိ ဣဒံ ဒွိက္ခတ္တုံ ပစ္စယဒါနကာလပရိစ္ဆေဒဒဿနံ, ဧဝံ ဥပရိပိ။ ‘‘တံ န ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနဿ ကာရဏမာဟ ‘‘ပစ္စယေနေဝ ဟိ တ’’န္တိအာဒိနာ, ပစ္စယညေဝ နိဿာယ တတ္ထ ဝသိတွာ ပဋိဇဂ္ဂနာ ဘဝိဿန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။

ဥဗ္ဘဏ္ဍိကာတိ ဥက္ခိတ္တဘဏ္ဍာ ဘဝိဿန္တိ။ ဒီဃသာလာတိ စင်္ကမနသာလာ။ မဏ္ဍလမာဠောတိ ဥပဋ္ဌာနသာလာ။ အနုဒဟတီတိ ပီဠေတိ။ ‘‘အဒါတုံ န လဗ္ဘတီ’’တိ ဣမိနာ သဉ္စိစ္စ အဒဒန္တဿ ပဋိဗာဟနေ ပဝိသနတော ဒုက္ကဋန္တိ ဒီပေတိ။

‘‘န ဂေါစရဂါမော ဃဋ္ဋေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘န တတ္ထ မနုဿာ ဝတ္တဗ္ဗာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ ဝိတက္ကံ ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဣမိနာ နီဟာရေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ နိဝါရေတွာ ပစ္စယေ ဒဿန္တီ’’တိ ဧဝရူပံ ဝိတက္ကံ အနုပ္ပါဒေတွာ။ ဘဏ္ဍပ္ပဋိစ္ဆာဒနန္တိ ပဋိစ္ဆာဒနဘဏ္ဍံ။ သရီရပ္ပဋိစ္ဆာဒနစီဝရန္တိ အတ္ထော။ ‘‘သုဒ္ဓစိတ္တတ္တာဝ အနဝဇ္ဇ’’န္တိ ဣဒံ ပုစ္ဆိတက္ခဏေ ကာရဏာစိက္ခနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ န ဟောတိ အသုဒ္ဓစိတ္တဿပိ ပုစ္ဆိတပဉှဝိသဇ္ဇနေ ဒေါသာဘာဝါ။ ဧဝံ ပန ဂတေ မံ ပုစ္ဆိဿန္တီတိသညာယ အဂမနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗာနီတိ ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏသမ္မဇ္ဇနာဒီဟိ ပဋိဇဂ္ဂိတဗ္ဗာနိ။ မုဒ္ဒဝေဒိကာယာတိ စေတိယဿ ဟမ္မိယဝေဒိကာယ ဃဋာကာရဿ ဥပရိ စတုရဿဝေဒိကာယ။ ကသ္မာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိအာဒိ ယတော ပကတိယာ လဘတိ။ တတ္ထာပိ ပုစ္ဆနဿ ကာရဏသန္ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။

ပဋိက္ကမ္မာတိ ဝိဟာရတော အပသက္ကိတွာ။ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘ယောဇနဒွိယောဇနန္တရေ ဟောတီ’’တိ အာဟ။ ဥပနိက္ခေပံ ဌပေတွာတိ ဝဍ္ဎိယာ ကဟာပဏာဒိံ ဌပေတွာ, ခေတ္တာဒီနိ ဝါ နိယမေတွာ။ ဣတိ သဒ္ဓါဒေယျေတိ ဧဝံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန သဒ္ဓါယ ဒါတဗ္ဗေ ဝဿာဝါသိကလာဘဝိသယေတိ အတ္ထော။

ဝတ္ထု ပနာတိ တတြုပ္ပါဒေ ဥပ္ပန္နရူပိယံ, တဉ္စ ‘‘တတော စတုပစ္စယံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဒိန္နခေတ္တာဒိတော ဥပ္ပန္နတ္တာ ကပ္ပိယကာရကာနံ ဟတ္ထေ ‘‘ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဒါယကေဟိ ဒိန္နဝတ္ထုသဒိသံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကပ္ပိယကာရကာနံ ဟီ’’တိအာဒိ။

သံဃသုဋ္ဌုတာယာတိ သံဃဿ ဟိတာယ။ ပုဂ္ဂလဝသေနာတိ ‘‘ဘိက္ခူ စီဝရေန ကိလမန္တီ’’တိ ဧဝံ ပုဂ္ဂလပရာမာသဝသေန, န ‘‘သံဃော ကိလမတီ’’တိ ဧဝံ သံဃပရာမာသဝသေန။

‘‘ကပ္ပိယဘဏ္ဍဝသေနာ’’တိ သာမညတော ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘စီဝရတဏ္ဍုလာဒိဝသေနေဝ စာ’’တိ ဝုတ္တံ။ စ-ကာရော စေတ္ထ ပန-သဒ္ဒတ္ထေ ဝတ္တတိ, န သမုစ္စယတ္ထေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပုဂ္ဂလဝသေနေဝ, ကပ္ပိယဘဏ္ဍဝသေန စ အပလောကနပ္ပကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘တံ ပန ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

စီဝရပစ္စယံ သလ္လက္ခေတွာတိ သဒ္ဓါဒေယျတတြုပ္ပါဒါဒိဝသေန တသ္မိံ ဝဿာဝါသေ လဗ္ဘမာနံ စီဝရသင်္ခါတံ ပစ္စယံ ‘‘ဧတ္တက’’န္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ။ သေနာသနဿာတိ သေနာသနဂ္ဂါဟာပနဿ။ ‘‘နဝကော ဝုဍ္ဎတရဿ, ဝုဍ္ဎော စ နဝကဿာ’’တိ ဣဒံ သေနာသနဂ္ဂါဟဿ အတ္တနာဝ အတ္တနော ဂဟဏံ အသာရုပ္ပန္တိ ဝုတ္တံ, ဒွေ အညမညံ ဂါဟေဿန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ အဋ္ဌပိ သောဠသပိ ဇနေ သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဧကကမ္မဝါစာယ သဗ္ဗေပိ ဧကတော သမ္မန္နိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ နိဂ္ဂဟကမ္မမေဝ ဟိ သံဃော သံဃဿ န ကရောတိ။ တေနေဝ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ ‘‘ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မသမ္မုတိယံ အဋ္ဌပိ ဇနာ ဧကတောဝ သမ္မတာတိ။

အာသနဃရန္တိ ပဋိမာဃရံ။ မဂ္ဂေါတိ ဥပစာရသီမဗ္ဘန္တရဂတေ ဂါမာဘိမုခမဂ္ဂေ ကတသာလာ ဝုစ္စတိ။ ဧဝံ ပေါက္ခရဏီရုက္ခမူလာဒီသုပိ။

လဘန္တီတိ တတြဝါသိနော ဘိက္ခူ လဘန္တိ။ ဝိဇဋေတွာတိ ‘‘ဧကေကဿ ပဟောနကပ္ပမာဏေန ဝိယောဇေတွာ။ အာဝါသေသု ပက္ခိပိတွာတိ ‘‘ဣတော ဥပ္ပန္နံ အသုကသ္မိံ အသုကသ္မိဉ္စ အာဝါသေ ဝသန္တာ ပါပေတွာ ဂဏှန္တူ’’တိ ဝါစာယ ဥပသံဟရိတွာ။ ပဝိသိတဗ္ဗန္တိ မဟာလာဘေ ပရိဝေဏေ ဝသိတွာဝ လာဘော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော။

အယမ္ပီတိ ဧတ္ထ ယော ပံသုကူလိကော ပစ္စယံ ဝိဿဇ္ဇေတိ။ တေနေဝ ဝိဿဋ္ဌော အယံ စီဝရပစ္စယောပီတိ ယောဇနာ။ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ သာဋကံ ဒေန္တီတိ ပစ္စယဒါယကာ ဒေန္တိ။ ဧတေန ဂဟဋ္ဌေဟိ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ဒိန္နမ္ပိ ပံသုကူလိကာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။ အထ ဝဿာဝါသိကံ ဒေမာတိ ဝဒန္တီတိ ဧတ္ထ ပံသုကူလိကာနံ န ဝဋ္ဋတီတိ အဇ္ဈာဟရိတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဝဿံဝုတ္ထဘိက္ခူနန္တိ ပံသုကူလိကတော အညေသံ ဘိက္ခူနံ။

ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဂါဟာပေတဗ္ဗန္တိ ဣဓ ရုက္ခာဒီသု ဝသိတွာ စီဝရံ ဂဏှထာတိ ပဋိဗန္ဓံ ကတွာ ဂါဟေတဗ္ဗံ။

ပါဋိပဒအရုဏတောတိအာဒိ ဝဿူပနာယိကဒိဝသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အန္တရာမုတ္တကံ ပန ပါဋိပဒံ အတိက္ကမိတွာပိ ဂါဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ နိဗဒ္ဓဝတ္တံ ဌပေတွာတိ သဇ္ဈာယမနသိကာရာဒီသု နိရန္တရကရဏီယေသု ကတ္တဗ္ဗံ ကတိကဝတ္တံ ကတွာ။ ကသာဝပရိဘဏ္ဍန္တိ ကသာဝရသေဟိ ဘူမိပရိကမ္မံ။

တိဝိဓမ္ပီတိ ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိပဋိဝေဓဝသေန တိဝိဓမ္ပိ။ သောဓေတွာတိ အာစာရာဒီသု ဥပပရိက္ခိတွာ။ ဧကစာရိကဝတ္တန္တိ ဘာဝနာကမ္မံ။ တဉှိ ဂဏသင်္ဂဏိကံ ပဟာယ ဧကစာရိကေနေဝ ဝတ္တိတဗ္ဗတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ဒသဝတ္ထုကကထာ နာမ အပ္ပိစ္ဆကထာ, သန္တုဋ္ဌိ, ပဝိဝေက, အသံသဂ္ဂ, ဝီရိယာရမ္ဘ, သီလ, သမာဓိ, ပညာ, ဝိမုတ္တိ, ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနကထာတိ ဣမာ ဒသ။

ဒန္တကဋ္ဌခါဒနဝတ္တန္တိ ဒန္တကဋ္ဌမာဠကေ နိက္ခိတ္တေသု ဒန္တကဋ္ဌေသု ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧကမေဝ ဒန္တကဋ္ဌံ ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၁။၁၀၉) အဒိန္နာဒါနေ ဒန္တပေါနကထာယံ ဝုတ္တံ ဝတ္တံ။ ပတ္တံ ဝါ…ပေ… န ကထေတဗ္ဗန္တိ ပတ္တဂုတ္တတ္ထာယ ဝုတ္တံ။ ဝိသဘာဂကထာတိ တိရစ္ဆာနကထာ။ ခန္ဓကဝတ္တန္တိ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ (စူဠဝ။ ၃၆၅) အာဂတံ ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တတော အဝသိဋ္ဌဝတ္တံ တဿ ‘‘ဘိက္ခာစာရဝတ္တ’’န္တိ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ။

ဣဒါနိ ယံ ဒါယကာ ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထာနံ ဝဿာဝါသိကံ ဒေန္တိ, တတ္ထ ပဋိပဇ္ဇနဝိဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ပစ္ဆိမဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ပနာ’’တိ အာရဒ္ဓံ။ အာဂန္တုကော သစေ ဘိက္ခူတိ စီဝရေ ဂါဟိတေ ပစ္ဆာ အာဂတော အာဂန္တုကော ဘိက္ခု။ ပတ္တဋ္ဌာနေတိ ဝဿဂ္ဂေန ပတ္တဋ္ဌာနေ။ ပဌမဝဿူပဂတာတိ အာဂန္တုကဿ အာဂမနတော ပုရေတရမေဝ ပစ္ဆိမိကာယ ဝဿူပနာယိကာယ ဝဿူပဂတာ။ လဒ္ဓံ လဒ္ဓန္တိ ပုနပ္ပုနံ ဒါယကာနံ သန္တိကာ အာဂတာဂတသာဋကံ။

နေဝ ဝဿာဝါသိကဿ သာမိနောတိ ဆိန္နဝဿတ္တာ ဝုတ္တံ။ ပဌမမေဝ ကတိကာယ ကတတ္တာ ‘‘နေဝ အဒါတုံ လဘန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဒါတဗ္ဗံ ဝါရေန္တာနံ ဂီဝါ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ တေသမေဝ ဒါတဗ္ဗန္တိ ဝဿူပဂတေသု အလဒ္ဓဝဿာဝါသိကာနံ ဧကစ္စာနမေဝ ဒါတဗ္ဗံ။

ဘတိနိဝိဋ္ဌန္တိ ပါနီယုပဋ္ဌာနာဒိဘတိံ ကတွာ လဒ္ဓံ။ သံဃိကံ ပနာတိအာဒိ ကေသဉ္စိ ဝါဒဒဿနံ။ တတ္ထ အပလောကနကမ္မံ ကတွာ ဂါဟိတန္တိ ‘‘ဆိန္နဝဿာနံ ဝဿာဝါသိကဉ္စ ဣဒါနိ ဥပ္ပဇ္ဇနကဝဿာဝါသိကဉ္စ ဣမေသံ ဒါတုံ ရုစ္စတီ’’တိ အနန္တရေ ဝုတ္တနယေန အပလောကနံ ကတွာ ဂါဟိတံ သံဃေန ဒိန္နတ္တာ ဝိဗ္ဘန္တောပိ လဘတိ။ ပဂေဝ ဆိန္နဝဿော။ ပစ္စယဝသေန ဂါဟိတံ ပန တေမာသံ ဝသိတွာ ဂဟေတုံ အတ္တနာ, ဒါယကေဟိ စ အနုမတတ္တာ ဘတိနိဝိဋ္ဌမ္ပိ ဆိန္နဝဿောပိ ဝိဗ္ဘန္တောပိ န လဘတီတိ ကေစိ အာစရိယာ ဝဒန္တိ။ ဣဒဉ္စ ပစ္ဆာ ဝုတ္တတ္တာ ပမာဏံ။ တေနေဝ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ ဧဝ ဒါယကေဟိ ဒိန္နဝဿာဝါသိကံ ဂဟိတဘိက္ခုနော ဝဿစ္ဆေဒံ အကတွာ ဝါသောဝ ဟေဋ္ဌာ ဝိဟိတော, န ပါနီယုပဋ္ဌာနာဒိဘတိကရဏဝတ္တံ။ ယဒိ ဟိ တံ နိဝိဋ္ဌမေဝ သိယာ, ဘတိကရဏမေဝ ဝိဓာတဗ္ဗံ။ တသ္မာ ဝဿဂ္ဂေန ဂါဟိတံ ဆိန္နဝဿာဒယော န လဘန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

‘‘သံဃိကံ ဟောတီ’’တိ ဧတေန ဝုတ္ထဝဿာနမ္ပိ ဝဿာဝါသိကဘာဂေါ သံဃိကတော အမောစိတော တေသံ ဝိဗ္ဘမေန သံဃိကော ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ လဘတီတိ ‘‘မမ ပတ္တဘာဂံ ဧတဿ ဒေထာ’’တိ ဒါယကေ သမ္ပဋိစ္ဆာပေန္တေနေဝ သံဃိကတော ဝိယောဇိတံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ။

ဝရဘာဂံ သာမဏေရဿာတိ တဿ ပဌမဂါဟတ္တာ, ထေရေန ပုဗ္ဗေ ပဌမဘာဂဿ ဂဟိတတ္တာ, ဣဒါနိ ဂယှမာနဿ ဒုတိယဘာဂတ္တာ စ ဝုတ္တံ။

သေနာသနဂ္ဂါဟကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဥပနန္ဒဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၁၉။ ပါဠိယံ ဥဘယတ္ထ ပရိဗာဟိရောတိ ကမေန ဥဘယဿပိ မုတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ, န သဗ္ဗထာ ဥဘယတော ပရိဗာဟိရတ္တာ။ တေနာဟ ‘‘ပစ္ဆိမေ…ပေ… တိဋ္ဌတီ’’တိ။

၃၂၀။ ယံ တိဏ္ဏံ ပဟောတီတိ မဉ္စပီဌဝိနိမုတ္တံ ယံ အာသနံ တိဏ္ဏံ သုခံ နိသီဒိတုံ ပဟောတိ, ဣဒံ ပစ္ဆိမဒီဃာသနံ။ ဧတ္ထ မဉ္စပီဌရဟိတေသု အသမာနာသနိကာပိ တယော နိသီဒိတုံ လဘန္တိ။ မဉ္စပီဌေသု ပန ဒွေ။ အဒီဃာသနေသု မဉ္စပီဌေသု သမာနာသနိကာ ဧဝ ဒွေ နိသီဒိတုံ လဘန္တိ ဒုဝဂ္ဂဿေဝ အနုညာတတ္တာ။

ဟတ္ထိနခေါ ဟေဋ္ဌာဘာဂေ ဧတဿ အတ္ထီတိ ဟတ္ထိနခေါ, ပါသာဒေါ။ ပါသာဒဿ နခေါ နာမ ဟေဋ္ဌိမဘာဂေါ ပါဒနခသဒိသတ္တာ, သော သဗ္ဗဒိသာသု အနေကေဟိ ဟတ္ထိရူပေဟိ သမလင်္ကတော ဌိတော။ တဿူပရိ ကတော ပါသာဒေါ ဟတ္ထိကုမ္ဘေ ပတိဋ္ဌိတော ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဟတ္ထိကုမ္ဘေ ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ။ သုဝဏ္ဏရဇတာဒိဝိစိတြာနီတိ သံဃိကသေနာသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပုဂ္ဂလိကံ ပန သုဝဏ္ဏာဒိဝိစိတြံ ဘိက္ခုဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတုမေဝ န ဝဋ္ဋတိ ‘‘န ကေနစိ ပရိယာယေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၉၉) ဝုတ္တတ္တာ။ တေနေဝေတ္ထ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သံဃိကဝိဟာရေ ဝါ ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရေ ဝါ’’တိ န ဝုတ္တံ, ဂေါနကာဒိအကပ္ပိယဘဏ္ဍဝိသယေ ဧဝ ဝုတ္တံ ဧကဘိက္ခုဿာပိ တေသံ ဂဟဏေ ဒေါသာဘာဝါ။ ဂိဟိဝိကဋနီဟာရေနာတိ ဂိဟီဟိ ကတနီဟာရေန, ဂိဟီဟိ အတ္တနော သန္တကံ အတ္ထရိတွာ ဒိန္နနိယာမေနာတိ အတ္ထော။ လဗ္ဘန္တီတိ နိသီဒိတုံ လဗ္ဘန္တိ။

ဥပနန္ဒဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၃၂၁။ အရဉ္ဇရောတိ ဗဟုဥဒကဂဏှနိကာ မဟာစာဋိ, ဇလံ ဂဏှိတုမလန္တိ အရဉ္ဇရော။

ထာဝရေန စ ထာဝရန္တိအာဒီသု ပဉ္စသု ကောဋ္ဌာသေသု ပုရိမဒွယံ ထာဝရံ, ပစ္ဆိမတ္တယံ ဂရုဘဏ္ဍန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ သမကမေဝ ဒေတီတိ ဧတ္ထ ဦနကံ ဒေန္တမ္ပိ ဝိဟာရဝတ္ထုသာမန္တံ ဂဟေတွာ ဒူရတရံ ဒုက္ခဂေါပံ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ဘိက္ခူနံ စေ မဟဂ္ဃတရံ…ပေ… သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ (စူဠဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၂၁)။ ဇာနာပေတွာတိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဇာနာပေတွာ, အပလောကေတွာတိ အတ္ထော။ ‘‘နနု တုမှာကံ ဗဟုတရာ ရုက္ခာတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ သာမိကေသု အတ္တနော ဘဏ္ဍဿ မဟဂ္ဃတံ အဇာနိတွာ ဒေန္တေသု တံ ဉတွာ ထေယျစိတ္တေန ဂဏှတော အဝဟာရော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ။

ဝိဟာရေန ဝိဟာရော ပရိဝတ္တေတဗ္ဗောတိ သဝတ္ထုကေန အညေသံ ဘူမိယံ ကတပါသာဒါဒိနာ, အဝတ္ထုကေန ဝါ သဝတ္ထုကံ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ။ အဝတ္ထုကံ ပန အဝတ္ထုကေနေဝ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ။ ကေဝလံ ပါသာဒဿ ဘူမိတော အထာဝရတ္တာ။ ဧဝံ ထာဝရေသုပိ ထာဝရဝိဘာဂံ ဉတွာဝ ပရိဝတ္တေတဗ္ဗံ။

‘‘ကပ္ပိယမဉ္စာ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗာ’’တိ ဣမိနာ သုဝဏ္ဏာဒိဝိစိတ္တံ အကပ္ပိယမဉ္စံ ‘‘သံဃဿာ’’တိ ဝုတ္တေပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဝုတ္တေ သံဃဿ ဝဋ္ဋတိ, န ပုဂ္ဂလဿ ခေတ္တာဒိ ဝိယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧတေသူတိ မဉ္စာဒီသု။ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ အာသန္ဒီတူလိကာဒိဝိနိစ္ဆယေသု ဝုတ္တနယမေဝ။ အကပ္ပိယံ ဝါတိ အာသန္ဒီအာဒိ, ပမာဏာတိက္ကန္တံ ဗိမ္ဗောဟနာဒိ စ။ မဟဂ္ဃံ ကပ္ပိယံ ဝါတိ သုဝဏ္ဏာဒိဝိစိတ္တံ ကပ္ပိယဝေါဟာရေန ဒိန္နံ။

‘‘ကာဠလောဟ…ပေ… ဘာဇေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဝဋ္ဋကံသလောဟမယမ္ပိ ဘာဇနံ ပုဂ္ဂလိကမ္ပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုမ္ပိ ပရိဟရိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ ပုဂ္ဂလပရိဟရိတဗ္ဗဿေဝ ဘာဇေတဗ္ဗတ္တာတိ ဝဒန္တိ။ တံ ဥပရိ ‘‘ကံသလောဟဝဋ္ဋလောဟဘာဇနဝိကတိ သံဃိကပရိဘောဂေန ဝါ ဂိဟိဝိကဋာ ဝါ ဝဋ္ဋတီ’’တိအာဒိကေန မဟာပစ္စရိဝစနေန ဝိရုဇ္ဈတိ။ ဣမဿ ဟိ ‘‘ဝဋ္ဋလောဟကံသလောဟာနံ ယေန ကေနစိ ကတော သီဟဠဒီပေ ပါဒဂ္ဂဏှနကော ဘာဇေတဗ္ဗော’’တိ ဝုတ္တဿ မဟာအဋ္ဌကထာဝစနဿ ပဋိက္ခေပါယ တံ မဟာပစ္စရိဝစနံ ပစ္ဆာ ဒဿိတံ။ တသ္မာ ဝဋ္ဋလောဟကံသလောဟမယံ ယံ ကိဉ္စိ ပါဒဂ္ဂဏှနကဝါရကမ္ပိ ဥပါဒါယ အဘာဇနီယမေဝ။ ဂိဟီဟိ ဒိယျမာနမ္ပိ ပုဂ္ဂလဿ သမ္ပဋိစ္ဆိတုမ္ပိ န ဝဋ္ဋတိ။ ပါရိဟာရိယံ န ဝဋ္ဋတီတိ ပတ္တာဒိပရိက္ခာရံ ဝိယ သယမေဝ ပဋိသာမေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဂိဟိသန္တကံ ဝိယ အာရာမိကာဒယော စေ သယမေဝ ဂေါပေတွာ ဝိနိယောဂကာလေ အာနေတွာ ပဋိနေန္တိ, ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘ပဋိသာမေတွာ ဘိက္ခူနံ ဒေထာ’’တိ ဝတ္တုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။

ပဏ္ဏသူစိ နာမ လေခနီတိ ဝဒန္တိ။ ‘‘အတ္တနာ လဒ္ဓါနိပီ’’တိအာဒိနာ ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒေါသော နတ္ထိ, ပရိဟရိတွာ ပရိဘောဂေါဝ အာပတ္တိကရောတိ ဒဿေတိ။ ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ ဥပရိ အဘာဇနီယဝါသိအာဒီသု အတ္တနော သန္တကေသုပိ။

အနာမာသမ္ပီတိ သုဝဏ္ဏာဒိမယမ္ပိ သဗ္ဗံ တံ အာမသိတွာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဥပက္ခရေတိ ဥပကရဏေ။ အဍ္ဎဗာဟုပ္ပမာဏာ နာမ အဍ္ဎဗာဟုမတ္တာ။ အဍ္ဎဗျာမမတ္တာတိပိ ဝဒန္တိ။ ယောတ္တာနီတိ စမ္မရဇ္ဇုကာ။

အဋ္ဌင်္ဂုလသူစိဒဏ္ဍမတ္တောပီတိ တသရဒဏ္ဍာဒိသူစိအာကာရတနုဒဏ္ဍကမတ္တောပိ။ ရိတ္တပေါတ္ထကောပီတိ အလိခိတပေါတ္ထကော။ ဣဒဉ္စ ပဏ္ဏပ္ပသင်္ဂေန ဝုတ္တံ။

‘‘ဃဋ္ဋနဖလကံ ဃဋ္ဋနမုဂ္ဂရော’’တိ ဣဒံ ရဇိတစီဝရံ ဧကသ္မိံ မဋ္ဌေ ဒဏ္ဍမုဂ္ဂရေ ဝေဌေတွာ ဧကဿ မဋ္ဌဖလကဿ ဥပရိ ဌပေတွာ ဥပရိ အပရေန မဋ္ဌဖလကေန နိကုဇ္ဇိတွာ ဧကော ဥပရိ အက္ကမိတွာ တိဋ္ဌတိ။ ဒွေ ဇနာ ဥပရိ ဖလကံ ဒွီသု ကောဋီသု ဂဟေတွာ အပရာပရံ အာကဍ္ဎနဝိကဍ္ဎနံ ကရောန္တိ, ဧတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဟတ္ထေ ဌပါပေတွာ ဟတ္ထေန ပဟရဏံ ပန နိဋ္ဌိတရဇနဿ စီဝရဿ အလ္လကာလေ ကာတဗ္ဗံ။ ဣဒံ ပန ဖလကမုဂ္ဂရေဟိ ဃဋ္ဋနံ သုက္ခကာလေ ထဒ္ဓဘာဝဝိမောစနတ္ထန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အမ္ဗဏန္တိ ဧကဒေါဏိကနာဝါဖလကေဟိ ပေါက္ခရဏီသဒိသံ ကတံ။ ပါနီယဘာဇနန္တိပိ ဝဒန္တိ။ ရဇနဒေါဏီတိ ဧကဒါရုနာဝ ကတံ ရဇနဘာဇနံ။ ဥဒကဒေါဏီပိ ဧကဒါရုနာဝ ကတံ ဥဒကဘာဇနံ။

ဘူမတ္ထရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အကပ္ပိယစမ္မံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ဘူမတ္ထရဏသင်္ခေပေန သယိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိယေဝ။ ‘‘ပစ္စတ္ထရဏဂတိက’’န္တိ ဣမိနာ မဉ္စာဒီသု အတ္ထရိတဗ္ဗံ မဟာစမ္မံ ဧဠကစမ္မံ နာမာတိ ဒဿေတိ။

ဆတ္တမုဋ္ဌိပဏ္ဏန္တိ တာလပဏ္ဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပတ္တကဋာဟန္တိ ပတ္တပစနကဋာဟံ။

အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နဝကမ္မဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၂၃။ ပါဠိယံ ပိဏ္ဍနိက္ခေပနမတ္တေနာတိအာဒီသု ခဏ္ဍဖုလ္လဋ္ဌာနေ မတ္တိကာပိဏ္ဍဋ္ဌပနံ ပိဏ္ဍနိက္ခေပနံ နာမ။ နဝကမ္မန္တိ နဝကမ္မသမ္မုတိ။ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိ နာမ ကဝါဋဗန္ဓော။ ဆာဒနံ နာမ တိဏာဒီဟိ ဂေဟစ္ဆာဒနံ။ ဗန္ဓနံ နာမ ဒဏ္ဍဝလ္လိအာဒီဟိ ဆဒနဗန္ဓနမေဝ။ စတုဟတ္ထဝိဟာရေတိ ဝိတ္ထာရပ္ပမာဏတော ဝုတ္တံ။ ဥဗ္ဗေဓတော ပန အနေကဘူမကတ္တာ ဝဍ္ဎကီဟတ္ထေန ဝီသတိဟတ္ထောပိ နာနာသဏ္ဌာနဝိစိတ္တောပိ ဟောတိ။ တေနဿ စတုဝဿိကံ နဝကမ္မံ ဝုတ္တံ။ ဧဝံ သေသေသုပိ။

ပါဠိယံ သဗ္ဗေ ဝိဟာရေတိ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဗဟုဝစနံ။ ဧကဿ သဗ္ဗေသု ဝိဟာရေသု နဝကမ္မံ ဒေတီတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗကာလံ ပဋိဗာဟန္တီတိ နဝကမ္မိကာ အတ္တနော ဂါဟိတံ ဝရသေယျံ သမ္ပတ္တာနံ ယထာဝုဍ္ဎံ အကတွာ ဥတုကာလေပိ ပဋိဗာဟန္တိ။

‘‘သစေ သော အာဝါသော ဇီရတီ’’တိအာဒိ ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယော။ မဉ္စဋ္ဌာနံ ဒတွာတိ မဉ္စဋ္ဌာနံ ပုဂ္ဂလိကံ ဒတွာ။ တိဘာဂန္တိ တတိယဘာဂံ။ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇနမ္ပိ ထာဝရေန ထာဝရပရိဝတ္တနဋ္ဌာနေ ဧဝ ပဝိသတိ, န ဣတရထာ သဗ္ဗသေနာသနာနံ ဝိနဿနတော။ သစေ သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနံ ဒါတုကာမော ဟောတီတိ သစေ သော သံဃဿ ဘဏ္ဍကဋ္ဌပနဋ္ဌာနံ ဝါ အညေသံ ဘိက္ခူနံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဝါ ဒါတုံ န ဣစ္ဆတိ, အတ္တနော သဒ္ဓိဝိဟာရိကာနညေဝ ဒါတုကာမော ဟောတိ, တာဒိသဿ တုယှံ ပုဂ္ဂလိကမေဝ ကတွာ ဇဂ္ဂါတိ န သဗ္ဗံ တဿ ဒါတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ တတ္ထ ပန ကတ္တဗ္ဗဝိဓိံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ကမ္မ’’န္တိအာဒိ။ ဧဝဉှီတိအာဒိမှိ ဝယာနုရူပံ တတိယဘာဂေ ဝါ ဥပဍ္ဎဘာဂေ ဝါ ဂဟိတေ တံ ဘာဂံ ဒါတုံ လဘတီတိ အတ္ထော။

ယေနာတိ တေသု ဒွီသု ဘိက္ခူသု ယေန။ သော သာမီတိ တဿာ ဘူမိယာ ဝိဟာရကရဏေ သောဝ သာမီ, တံ ပဋိဗာဟိတွာ ဣတရေန န ကာတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ သော ဟိ ပဌမံ ဂဟိတော။ အကတဋ္ဌာနေတိ စယာဒီနံ အကတပုဗ္ဗဋ္ဌာနေ။ စယံ ဝါ ပမုခံ ဝါတိ သံဃိကသေနာသနံ နိဿာယ တတော ဗဟိ စယံ ဗန္ဓိတွာ, ဧကံ သေနာသနံ ဝါ။ ဗဟိကုဋ္ဋေတိ ကုဋ္ဋတော ဗဟိ, အတ္တနော ကတဋ္ဌာနေတိ အတ္ထော။

နဝကမ္မဒါနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အညတြပရိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၂၄။ ဝဍ္ဎိကမ္မတ္ထာယာတိ ယထာ တမ္မူလဂ္ဃတော န ပရိဟာယတိ, ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗဿ ဧဝံ နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗဿ မဉ္စပီဌာဒိနော အတ္ထာယ။

စက္ကလိကန္တိ ပါဒပုဉ္ဆနတ္ထံ စက္ကာကာရေန ကတံ။ ပရိဘဏ္ဍကတဘူမိ ဝါတိ ကာဠဝဏ္ဏာဒိကတသဏှဘူမိ ဝါ။ သေနာသနံ ဝါတိ မဉ္စပီဌာဒိ ဝါ။

‘‘တထေဝ ဝဠဉ္ဇေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ နေဝါသိကေဟိ ဓောတပါဒါဒီဟိ ဝဠဉ္ဇနဋ္ဌာနေ သဉ္စိစ္စ အဓောတပါဒါဒီဟိ ဝဠဉ္ဇန္တဿေဝ အာပတ္တိ ပညတ္တာတိ ဒဿေတိ။

‘‘ဒွါရမ္ပီ’’တိအာဒိနာ သာမညတော ဝုတ္တတ္တာ ဒွါရဝါတပါနာဒယော အပရိကမ္မကတာပိ န အပဿယိတဗ္ဗာ။ အဇာနိတွာ အပဿယန္တဿပိ ဣဓ လောမဂဏနာယ အာပတ္တိ။

အညတြပရိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၂၅။ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနန္တိ ဣမံ ဝေါဟာရံ ပတ္တာနီတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော, ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနန္တိအာဒိဝေါဟာရံ ပတ္တာနီတိ အတ္ထော။ တမ္ပီတိ သံဃဘတ္တမ္ပိ။

သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

ဘောဇနသာလာယာတိ ဘတ္တုဒ္ဒေသဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဧကဝဠဉ္ဇန္တိ ဧကဒွါရေန ဝဠဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ နာနာနိဝေသနေသူတိ နာနာကုလဿ နာနူပစာရေသု နိဝေသနေသု။

နိသိန္နဿပိ နိဒ္ဒါယန္တဿပီတိ အနာဒရေ သာမိဝစနံ, ဝုဍ္ဎတရေ နိဒ္ဒါယန္တေ နဝကဿ ဂါဟိတံ သုဂ္ဂဟိတန္တိ အတ္ထော။

ဝိဿဋ္ဌဒူတောတိ ယထာရုစိ ဝတ္တုံ လဘနတော နိရာသင်္ကဒူတော။ ပုစ္ဆာသဘာဂေနာတိ ပုစ္ဆာဝစနပဋိဘာဂေန။ ‘‘ဧကာ ကူဋဋ္ဌိတိကာ နာမာ’’တိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ရညော ဝါ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

သဗ္ဗံ ပတ္တဿာမိကဿ ဟောတီတိ စီဝရာဒိကမ္ပိ သဗ္ဗံ ပတ္တဿာမိကဿေဝ ဟောတိ, မယာ ဘတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န စီဝရာဒိန္တိ ဝတွာ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော။

အကတဘာဂေါနာမာတိ အာဂန္တုကဘာဂေါ နာမ, အဒိန္နပုဗ္ဗဘာဂေါတိ အတ္ထော။

ကိံ အာဟရီယတီတိ အဝတွာတိ ‘‘ကတရဘတ္တံ ဝါ တယာ အာဟရီယတီ’’တိ ဒါယကံ အပုစ္ဆိတွာ။ ပကတိဋ္ဌိတိကာယာတိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တဋ္ဌိတိကာယ။

ဥဒ္ဒေသဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိမန္တနဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာတိ ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ပဒံ အဝတွာ။ တေနေဝါဟ ‘‘ဘတ္တန္တိ အဝဒန္တေနာ’’တိ။

အာလောပသင်္ခေပေနာတိ ဧကေကပိဏ္ဍဝသေန, ဧဝဉ္စ ဘာဇနံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တေ န ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဟိ ဧကဿ ပဟောနကပ္ပမာဏေနေဝ ဘာဇေတဗ္ဗံ။

အာရုဠှာယေဝ မာတိကံ, သံဃတော အဋ္ဌ ဘိက္ခူတိ ဧတ္ထ ယေ မာတိကံ အာရုဠှာ, တေ အဋ္ဌ ဘိက္ခူတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဥဒ္ဒေသဘတ္တနိမန္တနဘတ္တာဒိသံဃိကဘတ္တမာတိကာသု နိမန္တနဘတ္တမာတိကာယ ဌိတိဝသေန အာရုဠှေ ဘတ္တုဒ္ဒေသကေန ဝါ သယံ ဝါ သံဃတော ဥဒ္ဒိသာပေတွာ ဂဟေတွာ ဂန္တဗ္ဗံ, န အတ္တနော ရုစိတေ ဂဟေတွာတိ အဓိပ္ပါယော။ မာတိကံ အာရောပေတွာတိ ‘‘သံဃတော ဂဏှာမီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမာတိကာဘေဒံ ဒါယကဿ ဝိညာပေတွာတိ အတ္ထော။

ပဋိဗဒ္ဓကာလတော ပန ပဋ္ဌာယာတိ တတ္ထေဝ ဝါသဿ နိဗဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ။

နိမန္တနဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သလာကဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

ဥပနိဗန္ဓိတွာတိ လိခိတွာ။ ဂါမဝသေနပီတိ ယေဘုယျေန သမလာဘဂါမဝသေနပိ။ ဗဟူနိ သလာကဘတ္တာနီတိ တိံသံ ဝါ စတ္တာရီသံ ဝါ ဘတ္တာနိ။ ‘‘သစေ ဟောန္တီ’’တိ အဇ္ဈာဟရိတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။

သလ္လက္ခေတွာတိ တာနိ ဘတ္တာနိ ပမာဏဝသေန သလ္လက္ခေတွာ။ နိဂ္ဂဟေန ဒတွာတိ ဒူရံ ဂန္တုံ အနိစ္ဆန္တဿ နိဂ္ဂဟေန သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ ဒတွာ။ ပုန ဝိဟာရံ အာဂန္တွာတိ ဧတ္ထ ဝိဟာရံ အနာဂန္တွာ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ ပစ္ဆာ ဝိဟာရေ အတ္တနော ပါပေတွာ ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။

ဧကဂေဟဝသေနာတိ ဝီထိယမ္ပိ ဧကပဿေ ဃရပါဠိယာ ဝသေန။ ဥဒ္ဒိသိတွာပီတိ အသုကကုလေ သလာကဘတ္တာနိ တုယှံ ပါပုဏန္တီတိ ဝတွာ။

ဝါရဂါမေတိ အတိဒူရတ္တာ ဝါရေန ဂန္တဗ္ဗဂါမေ။ သဋ္ဌိတော ဝါ ပဏ္ဏာသတော ဝါတိ ဒဏ္ဍကမ္မတ္ထာယ ဥဒကဃဋံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝိဟာရဝါရောတိ သဗ္ဗဘိက္ခူသု ဘိက္ခတ္ထာယ ဂတေသု ဝိဟာရရက္ခဏဝါရော။

တေသန္တိ ဝိဟာရဝါရိကာနံ။ ဖာတိကမ္မမေဝါတိ ဝိဟာရရက္ခဏကိစ္စဿ ပဟောနကပဋိပါဒနမေဝ။ ဧကဿေဝ ပါပုဏန္တီတိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဧကေကဿေဝ ပါပိတာနီတိ အတ္ထော။

ရသသလာကန္တိ ဥစ္ဆုရသသလာကံ။ ‘‘သလာကဝသေန ဂါဟိတတ္တာ ပန န သာဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဣဒံ အသာရုပ္ပဝသေန ဝုတ္တံ, န ဓုတင်္ဂဘေဒဝသေန။ ‘‘သံဃတော နိရာမိသသလာကာ…ပေ… ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ (ဝိသုဒ္ဓိ။ ၁။၂၆) ဟိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တံ။ အဂ္ဂဘိက္ခာမတ္တန္တိ ဧကကဋစ္ဆုဘိက္ခာမတ္တံ။ လဒ္ဓါ ဝါ အလဒ္ဓါ ဝါ သွေပိ ဂဏှေယျာသီတိ လဒ္ဓေပိ အပ္ပမတ္တတာယ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘ယာဝဒတ္ထံ လဘတိ…ပေ… အလဘိတွာ ‘သွေ ဂဏှေယျာသီ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိ။

တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဒိသာဘာဂေ။ တံ ဂဟေတွာတိ တံ ဝါရဂါမေ သလာကံ အတ္တနော ဂဟေတွာ။ တေနာတိ ဒိသံဂမိကတော အညေန တသ္မိံ ဒိသံဂမိကေ။ ဒေဝသိကံ ပါပေတဗ္ဗာတိ ဥပစာရသီမာယ ဌိတဿ ယဿ ကဿစိ ဝဿဂ္ဂေန ပါပေတဗ္ဗာ။ ဧဝံ ဧတေသု အဂတေသု အာသန္နဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ ဣတရထာ သံဃိကတော။

အမှာကံ ဂေါစရဂါမေဝါတိ သလာကဘတ္တဒါယကာနံ ဂါမံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝိဟာရေ ထေရဿ ပတ္တသလာကဘတ္တန္တိ ဝိဟာရေ ဧကေကဿေဝ ဩဟီနတ္ထေရဿ သဗ္ဗသလာကာနံ အတ္တနော ပါပနဝသေန ပတ္တသလာကဘတ္တံ။

သလာကဘတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပက္ခိကဘတ္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

‘‘သွေ ပက္ခော’’တိ အဇ္ဇ ပက္ခိကံ န ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ အဋ္ဌမိယာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ သတ္တမိယာ ဘုဉ္ဇနတ္ထာယ န ဂါဟေတဗ္ဗံ, ဒါယကေဟိ နိယမိတဒိဝသေနေဝ ဂါဟေတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ။ သွေ လူခန္တိ အဇ္ဇ အာဝါဟမင်္ဂလာဒိကရဏတော အတိပဏီတဘောဇနံ ကရီယတိ, သွေ တထာ န ဘဝိဿတိ, အဇ္ဇေဝ ဘိက္ခူ ဘောဇေဿာမီတိ အဓိပ္ပါယော။

ပက္ခိကဘတ္တတော ဥပေါသထိကဿ ဘေဒံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဥပေါသထင်္ဂါနိ သမာဒိယိတွာ’’တိအာဒိ။ နိဗန္ဓာပိတန္တိ ‘‘အသုကဝိဟာရေ အာဂန္တုကာ ဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ နိယမိတံ။

ဂမိကော အာဂန္တုကဘတ္တမ္ပီတိ ဂါမန္တရတော အာဂန္တွာ အဝူပသန္တေန ဂမိကစိတ္တေန ဝသိတွာ ပုန အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အာဝါသိကဿ ပန ဂန္တုကာမဿ ဂမိကဘတ္တမေဝ လဗ္ဘတိ။ ‘‘လေသံ ဩဍ္ဍေတွာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ လေသာဘာဝေ ယာဝ ဂမနပရိဗန္ဓော ဝိဂစ္ဆတိ, တာဝ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဉာပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

တဏ္ဍုလာဒီနိ ပေသေန္တိ…ပေ… ဝဋ္ဋတီတိ အဘိဟဋဘိက္ခတ္တာ ဝဋ္ဋတိ။ တထာ ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာတိ ဘိက္ခာနာမေန ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ။

အဝိဘတ္တံ သံဃိကံ ဘဏ္ဍန္တိ ကုက္ကုစ္စုပ္ပတ္တိအာကာရဒဿနံ။ ဧဝံ ကုက္ကုစ္စံ ကတွာ ပုစ္ဆိတဗ္ဗကိစ္စံ နတ္ထိ, အပုစ္ဆိတွာ ဒါတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။

ပက္ခိကဘတ္တာဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သေနာသနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၇။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကော

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၃၀။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ ပါဠိယံ အနုပိယံ နာမာတိ အနုပိယာ နာမ။ ဟေဋ္ဌာ ပါသာဒါတိ ပါသာဒတော ဟေဋ္ဌာ ဟေဋ္ဌိမတလံ, ‘‘ဟေဋ္ဌာပါသာဒ’’န္တိပိ ပါဌော။ အဘိနေတဗ္ဗန္တိ ဝပိတခေတ္တေသု ပဝေသေတဗ္ဗံ။ နိန္နေတဗ္ဗန္တိ တတော နီဟရိတဗ္ဗံ။ နိဒ္ဓါပေတဗ္ဗန္တိ သဿဒူသကတိဏာဒီနိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ။ ဥဇုံ ကာရာပေတဗ္ဗန္တိ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတဗ္ဗံ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော။

၃၃၂။ ပရဒတ္တောတိ ပရေဟိ ဒိန္နပစ္စယေဟိ ပဝတ္တမာနော။ မိဂဘူတေန စေတသာတိ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂတာယ မိဂဿ ဝိယ ဇာတေန စိတ္တေန။

၃၃၃။ မနောမယံ ကာယန္တိ ဈာနမနေန နိဗ္ဗတ္တံ ဗြဟ္မကာယံ, ‘‘ကိံ နု ခေါ အဟံ ပသာဒေယျံ, ယသ္မိံ မေ ပသန္နေ ဗဟုလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ပဌမံ ဥပ္ပန္နပရိဝိတက္ကဿ မန္ဒပရိယုဋ္ဌာနတာယ ဒေဝဒတ္တဿ တသ္မိံ ခဏေ ဈာနပရိဟာနိ နာဟောသိ, ပစ္ဆာ ဧဝ အဟောသီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘သဟ စိတ္တုပ္ပါဒါ’’တိအာဒိ။ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မာဂဓကာနိ ဂါမခေတ္တာနီတိ ဧတ္ထ မဂဓရဋ္ဌေ ခုဒ္ဒကံ ဂါမခေတ္တံ ဂါဝုတမတ္တံ, မဇ္ဈိမံ ပန ဒိယဍ္ဎဂါဝုတမတ္တံ, မဟန္တံ အနေကယောဇနမ္ပိ ဟောတိ။ တေသု မဇ္ဈိမေန ဂါမခေတ္တေန ဒွေ ဝါ ခုဒ္ဒကေန တီဏိ ဝါ ဂါမခေတ္တာနိ, တဿ သရီရံ တိဂါဝုတပ္ပမာဏော အတ္တဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၃၃၄။ သတ္ထာရောတိ ဂဏသတ္ထာရော။ နာဿဿာတိ န ဧတဿ ဘဝေယျ။ တန္တိ သတ္ထာရံ။ တေနာတိ အမနာပေန။ သမ္မန္နတီတိ စီဝရာဒိနာ အမှာကံ သမ္မာနံ ကရောတိ, ပရေဟိ ဝါ အယံ သတ္ထာ သမ္မာနီယတီတိ အတ္ထော။

၃၃၅။ နာသာယ ပိတ္တံ ဘိန္ဒေယျုန္တိ အစ္ဆပိတ္တံ ဝါ မစ္ဆပိတ္တံ ဝါ နာသာပုဋေ ပက္ခိပေယျုံ။ အဿတရီတိ ဝဠဝါယ ကုစ္ဆိသ္မိံ ဂဒြဘဿ ဇာတာ။ တဿာ ဟိ ဂဟိတဂဗ္ဘာယ ဝိဇာယိတုမသက္ကောန္တိယာ ဥဒရံ ဖာလေတွာ ပေါတကံ နီဟရန္တိ။ တေနာဟ ‘‘အတ္တဝဓာယ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတီ’’တိ။

၃၃၉။ ပေါတ္ထနိကန္တိ ဆုရိကံ, ‘‘ခရ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ။

၃၄၂။ မာ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါတိ ဟေ ကုဉ္ဇရ ဗုဒ္ဓနာဂံ ဝဓကစိတ္တေန မာ ဥပဂစ္ဆ။ ဒုက္ခန္တိ ဒုက္ခကာရဏတ္တာ ဒုက္ခံ။ ဣတောတိ ဣတော ဇာတိတော။ ယတောတိ ယသ္မာ, ယန္တဿ ဝါ, ဂစ္ဆန္တဿာတိ အတ္ထော။ မာ စ မဒေါတိ မဒေါ တယာ န ကာတဗ္ဗောတိ အတ္ထော။

၃၄၃။ တိကဘောဇနန္တိ တီဟိ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ဘောဇနံ, တတော အဓိကေဟိ ဧကတော ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋနကံ ဂဏဘောဇနပဋိပက္ခံ ဘောဇနန္တိ အတ္ထော။ ကောကာလိကောတိအာဒီနိ ဒေဝဒတ္တပရိသာယ ဂဏပါမောက္ခာနံ နာမာနိ။ ကပ္ပန္တိ မဟာနိရယေ အာယုကပ္ပံ, တံ အန္တရကပ္ပန္တိ ကေစိ။ ကေစိ ပန ‘‘အသင်္ချေယျကပ္ပ’’န္တိ။

ဆသကျပဗ္ဗဇ္ဇာကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သံဃဘေဒကကထာဝဏ္ဏနာ

၃၄၅။ ပရဿ စိတ္တံ ဉတွာ ကထနံ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယံ။ ကေဝလံ ဓမ္မဒေသနာ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယံ။ တဒုဘယမ္ပိ ဓမ္မီ ကထာ နာမ။ တာယ ထေရော ဩဝဒိ။ ဣဒ္ဓိဝိဓံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ နာမ။ တေန သဟိတာ အနုသာသနီ ဧဝ ဓမ္မီ ကထာ။ တာယ ထေရော ဩဝဒိ။

‘‘ထုလ္လစ္စယံ ဒေသာပေဟီ’’တိ ဣဒံ ဘေဒပုရေက္ခာရဿ ဥပေါသထာဒိကရဏေ ထုလ္လစ္စယဿ ဥပေါသထက္ခန္ဓကာဒီသု ပဌမမေဝ ပညတ္တတ္တာ ဝုတ္တံ, ဣတရထာ ဧတေသံ အာဒိကမ္မိကတ္တာ အနာပတ္တိယေဝ သိယာ။

၃၄၆။ သရသီတိ သရော။ မဟိံ ဝိကြုဗ္ဗတောတိ မဟိံ ဒန္တေဟိ ဝိလိခန္တဿ။ ဣဒဉ္စ ဟတ္ထီနံ သဘာဝဒဿနံ။ နဒီသူတိ သရေသု။ ဘိသံ ဃသမာနဿာတိ ယောဇနာ။ ဇဂ္ဂတောတိ ယူထံ ပါလေန္တဿ။

၃၄၇။ ဒူတေယျံ ဂန္တုန္တိ ဒူတကမ္မံ ပတ္တုံ, ဒူတကမ္မံ ကာတုန္တိ အတ္ထော။ သဟိတာသဟိတဿာတိ ယုတ္တာယုတ္တဿ, ယံ ဝတ္တုံ, ကာတုဉ္စ ယုတ္တံ, တတ္ထ ကုသလော။ အထ ဝါ အဓိပ္ပေတာနာဓိပ္ပေတဿ ဝစနဿ ကုသလော, ဗျဉ္ဇနမတ္တေ န တိဋ္ဌတိ, အဓိပ္ပေတတ္ထမေဝ အာရောစေတီတိ အတ္ထော။

၃၅၀။ ဂါထာသု ဇာတူတိ ဧကံသေန။ မာ ဥဒပဇ္ဇထ မာ ဟောတူတိ အတ္ထော။ ပါပိစ္ဆာနံ ယထာဂတီတိ ပါပိစ္ဆာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ယာဒိသီ ဂတိ အဘိသမ္ပရာယော။ တံ အတ္ထဇာတံ။ ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဇာနာထာတိ ဒေဝဒတ္တဿ ‘‘ပဏ္ဍိတော’’တိအာဒိနာ ဥပရိ ဝက္ခမာနာကာရံ ဒဿေတိ။

ပမာဒံ အနုစိဏ္ဏောတိ ပမာဒံ အာပန္နော။ အာသီသာယန္တိ အဝဿံဘာဝီအတ္ထသိဒ္ဓိယံ။ သာ ဟိ ဣဓ အာသီသာတိ အဓိပ္ပေတာ, န ပတ္ထနာ။ ဤဒိသေ အနာဂတတ္ထေ အတီတဝစနံ သဒ္ဒဝိဒူ ဣစ္ဆန္တိ။

ဒုဗ္ဘေတိ ဒုဗ္ဘေယျ။ ဝိသကုမ္ဘေနာတိ ဧကေန ဝိသပုဏ္ဏကုမ္ဘေန။ သောတိ သော ပုဂ္ဂလော။ န ပဒူသေယျ ဝိသမိဿံ ကာတုံ န သက္ကောတီတိ အတ္ထော။ ဘယာနကောတိ ဝိပုလဂမ္ဘီရဘာဝေန ဘယာနကော။ တေနာပိ ဒူသေတုံ န သက္ကုဏေယျတံ ဒဿေတိ။ ဝါဒေနာတိ ဒေါသကထနေန။ ဥပဟိံသတီတိ ဗာဓတိ။

သံဃဘေဒကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဥပါလိပဉှာကထာဝဏ္ဏနာ

၃၅၁။ န ပန ဧတ္တာဝတာ သံဃော ဘိန္နော ဟောတီတိ သလာကဂ္ဂါဟာပနမတ္တေန သံဃဘေဒါနိဗ္ဗတ္တိတော ဝုတ္တံ။ ဥပေါသထာဒိသံဃကမ္မေ ကတေ ဧဝ ဟိ သံဃော ဘိန္နော ဟောတိ။ တတ္ထ စ ဥပေါသထပဝါရဏာသု ဉတ္တိနိဋ္ဌာနေန, သေသကမ္မေသု အပလောကနာဒိကမ္မပရိယောသာနေန သံဃဘေဒေါ သမတ္ထောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

‘‘အဘဗ္ဗတာ န ဝုတ္တာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တေန ပဌမံ အာနန္တရိယကမ္မံ ဥပစိတ’’န္တိအာဒိနာ အာနန္တရိယတ္တံ ဝဒတာ ဘဂဝတာ တဿ အဘဗ္ဗတာသင်္ခါတာ ပါရာဇိကတာ န ပညတ္တာ။ ဧတေန အာပတ္တိ ဝိယ အဘဗ္ဗတာပိ ပညတ္တိအနန္တရမေဝ ဟောတိ, န တတော ပုရေတိ ဒဿေတိ။ ဣဓ ပန အာဒိကမ္မိကဿပိ အနာပတ္တိယာ အဝုတ္တတ္တာ ဒေဝဒတ္တာဒယောပိ န မုတ္တာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

တယော သတိပဋ္ဌာနာတိအာဒီသု တယော ဧဝ သတိပဋ္ဌာနာ, န တတော ပရန္တိ ဧကဿ သတိပဋ္ဌာနဿ ပဋိက္ခေပေါဝ ဣဓ အဓမ္မော, န ပန တိဏ္ဏံ သတိပဋ္ဌာနတ္တဝိဓာနံ တဿ ဓမ္မတ္တာ။ ဧဝံ သေသေသုပိ ဟာပနကောဋ္ဌာသေသု။ ဝဍ္ဎနေသု ပန ဆ ဣန္ဒြိယာနီတိ အနိန္ဒြိယဿပိ ဧကဿ ဣန္ဒြိယတ္တဝိဓာနမေဝ အဓမ္မော။ ဧဝံ သေသေသုပိ။ န ကေဝလဉ္စ ဧတေဝ, ‘‘စတ္တာရော ခန္ဓာ, တေရသာယတနာနီ’’တိအာဒိနာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝိပရီတတော ပကာသနံ သဗ္ဗံ အဓမ္မော။ ယာထာဝတော ပကာသနဉ္စ သဗ္ဗံ ဓမ္မောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပကာသနန္တိ စေတ္ထ တထာ တထာ ကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ အရူပက္ခန္ဓာဝ အဓိပ္ပေတာ, ဧဝမေတ္ထ ဒသကုသလကမ္မပထာဒီသု အနဝဇ္ဇဋ္ဌေန သရူပတော ဓမ္မေသု, အကုသလကမ္မပထာဒီသု သာဝဇ္ဇဋ္ဌေန သရူပတော အဓမ္မေသု စ တဒညေသု စ အဗျာကတေသု ယဿ ကဿစိ ကောဋ္ဌာသဿ ဘဂဝတာ ပညတ္တက္ကမေနေဝ ပကာသနံ ‘‘ဓမ္မော’’တိ စ ဝိပရီတတော ပကာသနံ ‘‘အဓမ္မော’’တိ စ ဒဿိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ကာမဉ္စေတ္ထ ဝိနယာဒယောပိ ယထာဘူတတော, အယထာဘူတတော စ ပကာသနဝသေန ဓမ္မာဓမ္မေသု ဧဝ ပဝိသန္တိ, ဝိနယာဒိနာမေန ပန ဝိသေသေတွာ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ တဒဝသေသမေဝ ဓမ္မာဓမ္မကောဋ္ဌာသေ ပဝိသတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဣမံ အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ကရိဿာမာတိအာဒိ ဓမ္မဉ္စ အဓမ္မဉ္စ ယာထာဝတော ဉတွာဝ ပါပိစ္ဆံ နိဿာယ ဝိပရီတတော ပကာသေန္တဿေဝ သံဃဘေဒေါ ဟောတိ, န ပန တထာသညာယ ပကာသေန္တဿာတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဧသ နယော ‘‘အဝိနယံ ဝိနယောတိ ဒီပေန္တီ’’တိအာဒီသုပိ။ တတ္ထ နိယျာနိကန္တိ ဥက္ကဋ္ဌန္တိ အတ္ထော။ ‘‘တထေဝါ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဧဝံ အမှာကံ အာစရိယကုလ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တမတ္ထံ အာကဍ္ဎတိ။

သံဝရော ပဟာနံ ပဋိသင်္ခါတိ သံဝရဝိနယော, ပဟာနဝိနယော, ပဋိသင်္ခါဝိနယော စ ဝုတ္တော။ တေနာဟ ‘‘အယံ ဝိနယော’’တိ။ ‘‘ပညတ္တံ အပညတ္တ’’န္တိ ဒုကံ ‘‘ဘာသိတံ အဘာသိတ’’န္တိ ဒုကေန အတ္ထတော သမာနမေဝ, တထာ ဒုဋ္ဌုလ္လဒုကံ ဂရုကဒုကေန။ တေနေဝ တေသံ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ…ပေ… ဣဒံ အပညတ္တံ နာမာ’’တိအာဒိနာ သဒိသနိဒ္ဒေသော ကတော။ သာဝသေသာပတ္တိန္တိ အဝသေသသီလေဟိ သဟိတာပတ္တိံ။ နတ္ထိ ဧတိဿံ အာပန္နာယံ သီလာဝသေသာတိ အနဝသေသာပတ္တိ။

၃၅၄။ ပါဠိယံ သမဂ္ဂါနဉ္စ အနုဂ္ဂဟောတိ ယထာ သမဂ္ဂါနံ သာမဂ္ဂီ န ဘိဇ္ဇတိ, ဧဝံ အနုဂ္ဂဟဏံ အနုဗလပ္ပဒါနံ။

၃၅၅။ သိယာ နု ခေါတိ သမ္ဘဝေယျ နု ခေါ။ တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌီတိ အတ္တနော ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ဧတသ္မိံ ဒီပနေ အယုတ္တဒိဋ္ဌိ။ ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌီတိ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ဒီပေတွာ အနုဿာဝနသလာကဂ္ဂါဟာပနာဒိနာ အတ္တာနံ မုဉ္စိတွာ စတုဝဂ္ဂါဒိကံ သံဃံ ဧကသီမာယမေဝ ဌိတတော စတုဝဂ္ဂါဒိသံဃတော ဝိယောဇေတွာ ဧကကမ္မာဒိနိပ္ဖါဒနဝသေန သံဃဘေဒကရဏေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိကော ဟုတွာတိ အတ္ထော။ ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိန္တိ ယာ တသ္မိံ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ဒီပနေ အတ္တနော အဓမ္မဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဝိနိဓာယ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ‘‘ဓမ္မော ဧဝါယ’’န္တိ ဝိပရီတတော ပကာသေတွာတိ အတ္ထော။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌီတိ ယထာဝုတ္တနယေန သံဃဘေဒနေ ဒေါသော နတ္ထီတိ လဒ္ဓိကော။ အယံ ပန ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ဒီပနေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိကော ဟုတွာပိ တံ ဒိဋ္ဌိံ ဝိနိဓာယ ကရဏေန သံဃဘေဒကော အတေကိစ္ဆော ဇာတော။ ဧဝံ ဘေဒေ ဝေမတိကောတိ ဣမဿ ပန ဘေဒေ ဝေမတိကဒိဋ္ဌိယာ ဝိနိဓာနမ္ပိ အတ္ထိ။ သေသံ သမမေဝ။ တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌီတိ အယံ ပန ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိံ ဝိနိဓာယ ကတတ္တာ သံဃဘေဒကော အတေကိစ္ဆော ဇာတော။ သုက္ကပက္ခေ ပန သဗ္ဗတ္ထ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိအာဒိဒီပနေ ဝါ ဘေဒေ ဝါ ဓမ္မဒိဋ္ဌိတာယ ဒိဋ္ဌိံ အဝိနိဓာယေဝ ကတတ္တာ သံဃဘေဒကောပိ သတေကိစ္ဆော ဇာတော။ တသ္မာ ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိအာဒိဒီပနေ ဝါ သံဃဘေဒေ ဝါ ဥဘောသုပိ ဝါ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ ဝါ ဝေမတိကော ဝါ ဟုတွာ တံ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိမတိဉ္စ ဝိနိဓာယ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ပကာသေတွာ ဝုတ္တနယေန သံဃဘေဒံ ကရောန္တဿေဝ အာနန္တရိယံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဥပါလိပဉှာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၈။ ဝတ္တက္ခန္ဓကော

အာဂန္တုကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၃၅၇။ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ ပတ္ထရိတဗ္ဗန္တိ အာတပေ ပတ္ထရိတဗ္ဗံ။ ပါဠိယံ အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗောတိ ဝန္ဒနတ္ထာယ ဝဿံ ပုစ္ဆနေန နဝကော သယမေဝ ဝန္ဒတီတိ ဝုတ္တံ။ နိလ္လောကေတဗ္ဗောတိ ဩလောကေတဗ္ဗော။

အာဂန္တုကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အာဝါသိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၃၅၉။ ‘‘ယထာဘာဂ’’န္တိ ဌပိတဋ္ဌာနံ အနတိက္ကမိတွာ မဉ္စပီဌာဒိံ ပပ္ဖေါဋေတွာ ပတ္ထရိတွာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ဒတွာ ဒါနမ္ပိ သေနာသနပညာပနမေဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပပ္ဖေါဋေတွာ ဟိ ပတ္ထရိတုံ ပန ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ။

အာဝါသိကဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အနုမောဒနဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၂။ ပဉ္စမေ နိသိန္နေတိ အနုမောဒနတ္ထာယ နိသိန္နေ။ န မဟာထေရဿ ဘာရော ဟောတီတိ အနုမောဒကံ အာဂမေတုံ န ဘာရော။ အဇ္ဈိဋ္ဌောဝ အာဂမေတဗ္ဗောတိ အတ္တနာ အဇ္ဈိဋ္ဌေဟိ ဘိက္ခူဟိ အနုမောဒန္တေယေဝ နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။

အနုမောဒနဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၃၆၄။ မနုဿာနံ ပရိဝိသနဋ္ဌာနန္တိ ယတ္ထ အန္တောဝိဟာရေပိ မနုဿာ သပုတ္တဒါရာ အာဝသိတွာ ဘိက္ခူ နေတွာ ဘောဇေန္တိ။ အာသနေသု သတီတိ နိသီဒနဋ္ဌာနေသု သန္တေသု။ ဣဒံ, ဘန္တေ, အာသနံ ဥစ္စန္တိ အာသန္နေ သမဘူမိဘာဂေ ပညတ္တံ ထေရာသနေန သမကံ အာသနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, ထေရာသနတော ပန ဥစ္စတရေ အာပုစ္ဆိတွာပိ နိသီဒိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ယဒိ တံ အာသန္နမ္ပိ နီစတရံ ဟောတိ, အနာပုစ္ဆာပိ နိသီဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ မဟာထေရဿေဝ အာပတ္တီတိ အာသနေန ပဋိဗာဟနာပတ္တိယာ အာပတ္တိ။ အဝတ္ထရိတွာတိ ပါရုတသံဃာဋိံ အဝတ္ထရိတွာ, အနုက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော။

ပါဠိယံ ‘‘ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ…ပေ… ဩဒနော ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဣဒံ ဟတ္ထတလေ ဝါ ပစ္ဆိပိဋ္ဌိအာဒိဒုဿဏ္ဌိတာဓာရေ ဝါ ပတ္တံ ဌပေတွာ ဩဒနဿ ဂဟဏကာလေ ပတ္တဿ အပတနတ္ထာယ ဝုတ္တံ, သုသဇ္ဇိတေ ပန အာဓာရေ ပတ္တံ ဌပေတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန တံ ပရာမသိတွာပိ ဩဒနံ ပဋိဂ္ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝ။ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ…ပေ… ဥဒကံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။

ဟတ္ထဓောဝနဥဒကန္တိ ဘောဇနာဝသာနေ ဥဒကံ။ တေနာဟ ‘‘ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဟတ္ထာ ဓောဝိတဗ္ဗာ’’တိ။ တေန ပရိယောသာနေ ဓောဝနမေဝ ပဋိက္ခိတ္တံ, ဘောဇနန္တရေ ပန ပါနီယပိဝနာဒိနာ နယေန ဟတ္ထံ ဓောဝိတွာ ပုန ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။ ပေါတ္ထကေသု ပန ‘‘ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဟတ္ထာ န ဓောဝိတဗ္ဗာ’’တိ လိခန္တိ, တံ ပုရိမဝစနေန န သမေတိ ပရိယောသာနေ ဥဒကဿေဝ ‘‘ဟတ္ထဓောဝနဥဒက’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ။ သစေ မနုဿာ ဓောဝထ, ဘန္တေတိအာဒိ နိဋ္ဌိတဘတ္တံ နိသိန္နံ ထေရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဓုရေ ဒွါရသမီပေ။

ဘတ္တဂ္ဂဝတ္တကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၆၆။ ပါဠိယံ ဌာပေတိ ဝါတိ တိဋ္ဌ ဘန္တေတိ ဝဒန္တိ။

၃၆၇။ အတ္ထိ, ဘန္တေ, နက္ခတ္တပဒါနီတိ နက္ခတ္တပဒဝိသယာနိ ဉာတာနိ အတ္ထိ, အဿယုဇာဒိနက္ခတ္တံ ဇာနာထာတိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘န ဇာနာမ, အာဝုသော’’တိ။ အတ္ထိ, ဘန္တေ, ဒိသာဘာဂန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ကေနဇ္ဇ, ဘန္တေ, ယုတ္တန္တိ ကေန နက္ခတ္တေန စန္ဒော ယုတ္တောတိ အတ္ထော။

၃၆၉။ အင်္ဂဏေတိ အဗ္ဘောကာသေ။ ဧဝမေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဥဒ္ဒေသဒါနာဒိ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ။

၃၇၄။ နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယာတိ အတ္တနောဝ နိရန္တရဂမနတ္ထာယ။ ဦဟဒိတာတိ ဧတ္ထ ဟဒ-ဓာတုဿ ဝစ္စဝိဿဇ္ဇနတ္ထတာယာဟ ‘‘ဗဟိ ဝစ္စမက္ခိတာ’’တိ။

ပိဏ္ဍစာရိကဝတ္တကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝတ္တက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၉။ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကော

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနကထာဝဏ္ဏနာ

၃၈၃။ ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကေ ပါဠိယံ နန္ဒိမုခိယာတိ ဩဒါတဒိသာမုခတာယ တုဋ္ဌမုခိယာ။ ‘‘ဥဒ္ဓသ္တံ အရုဏ’’န္တိ ဝတွာပိ ‘‘ဥဒ္ဒိသတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ’’တိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနံ အနုပေါသထေ ဥပေါသထကရဏပဋိက္ခေပဿ သိက္ခာပဒဿ အပညတ္တတ္တာ ထေရေန ကတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဧဝံ တုဏှီဘူတောဝ တိယာမရတ္တိံ ဝီတိနာမေသီတိ? အပရိသုဒ္ဓါယ ပရိသာယ ဥပေါသထာဒိသံဝါသကရဏဿ သာဝဇ္ဇတံ ဘိက္ခုသံဃေ ပါကဋံ ကာတုံ, တဉ္စ အာယတိံ ဘိက္ခူနံ တထာပဋိပဇ္ဇနတ္ထံ သိက္ခာပဒံ ဉာပေတုံ။ ကေစိ ပနေတ္ထ ‘‘အပရိသုဒ္ဓမ္ပိ ပုဂ္ဂလံ တဿ သမ္မုခါ ‘အပရိသုဒ္ဓေါ’တိ ဝတ္တုံ မဟာကရုဏာယ အဝိသဟန္တော ဘဂဝါ တထာ နိသီဒီ’’တိ ကာရဏံ ဝဒန္တိ။ တံ အကာရဏံ ပစ္ဆာပိ အဝတ္တဗ္ဗတော, မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရေနာပိ တံ ဗာဟာယံ ဂဟေတွာ ဗဟိ နီဟရဏဿ အကတ္တဗ္ဗတာပသင်္ဂတော။ တသ္မာ ယထာဝုတ္တမေဝေတ္ထ ကာရဏန္တိ။ တေနေဝ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ တထာဂတော အပရိသုဒ္ဓါယ ပရိသာယ ဥပေါသထံ ကရေယျ, ပါတိမောက္ခံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ (အ။ နိ။ ၈။၂၀၊ စူဠဝ။ ၃၈၆၊ ဥဒါ။ ၄၅) ဝတွာ ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, သာပတ္တိကေန ပါတိမောက္ခံ သောတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (စူဠဝ။ ၃၈၆) သာပတ္တိကပရိသာယ ကတ္တဗ္ဗဝိဓိ ဒဿိတော။

သင်္ကဿရသမာစာရန္တိ ကိဉ္စိဒေဝ အသာရုပ္ပံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒံ ဣမိနာ ကတံ ဘဝိဿတီ’’တိ ပရေဟိ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရံ, အတ္တနာ ဝါ ‘‘မမ အနာစာရံ ဧတေ ဇာနန္တီ’’တိ သင်္ကာယ သရိတဗ္ဗသမာစာရံ။ သမဏဝေသဓာရဏေန, သံဃိကပစ္စယဘာဂဂဟဏာဒိနာ စ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တော ‘‘အဟံ သမဏော’’တိ ပဋိညံ အဒေန္တောပိ အတ္ထတော ဒေန္တော ဝိယ ဟောတီတိ ‘‘သမဏပဋိညံ ဗြဟ္မစာရိပဋိည’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အဝဿုတန္တိ ကိလေသာဝဿနေန တိန္တံ။ သဉ္ဇာတဒုဿိလျကစဝရတ္တာ ကသမ္ဗုဇာတံ, အသာရတာယ ဝါ ကသမ္ဗု ဝိယ ဇာတံ။ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကာ နိက္ခာမေတွာတိ ဒွါရသာလတော ဗဟိ နိက္ခမာပေတွာ။

၃၈၄။ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရမန္တီတိ ဗဟုသော ဒဿနပဝိသနာဒိနာ မဟာသမုဒ္ဒေ အဘိရတိံ ဝိန္ဒန္တိ။ န အာယတကေနေဝ ပပါတောတိ ဆိန္နတဋမဟာသောဗ္ဘော ဝိယ န အာဒိတောဝ နိန္နောတိ အတ္ထော။ ဌိတဓမ္မောတိ အဝဋ္ဌိတသဘာဝေါ။ ပူရတ္တန္တိ ပုဏ္ဏတ္တံ။ နာဂါတိ သပ္ပဇာတိကာ။

ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသယာစနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါတိမောက္ခသဝနာရဟကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၈၆။ ဥဒါဟရိတဗ္ဗန္တိ ပါဠိယာ အဝတွာ တမတ္ထံ ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ ဥဒါဟဋမ္ပိ ဥဒါဟဋမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ပုရေ ဝါ ပစ္ဆာ ဝါတိ ဉတ္တိအာရမ္ဘတော ပုဗ္ဗေ ဝါ ဉတ္တိနိဋ္ဌာနတော ပစ္ဆာ ဝါ။

၃၈၇။ ကတဉ္စ အကတဉ္စ ဥဘယံ ဂဟေတွာတိ ယဿ ကတာပိ အတ္ထိ အကတာပိ။ တဿ တဒုဘယံ ဂဟေတွာ။ ဓမ္မိကံ သာမဂ္ဂိန္တိ ဓမ္မိကံ သမဂ္ဂကမ္မံ။ ပစ္စာဒိယတီတိ ဥက္ကောဋနာဓိပ္ပါယေန ပုန ကာတုံ အာဒိယတိ။

၃၈၈။ အာကာရာဒိသညာ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အာကာရလိင်္ဂနိမိတ္တနာမာနိ ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။

ပါတိမောက္ခသဝနာရဟကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အတ္တာဒါနအင်္ဂကထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၉၈။ ပုန စောဒေတုံ အတ္တနာ အာဒါတဗ္ဗံ ဂဟေတဗ္ဗံ အဓိကရဏံ အတ္တာဒါနန္တိ အာဟ ‘‘သာသနံ သောဓေတုကာမော’’တိအာဒိ။ ဝဿာရတ္တောတိ ဝဿကာလော။ သောပိ ဟိ ဒုဗ္ဘိက္ခာဒိကာလော ဝိယ အဓိကရဏဝူပသမတ္ထံ လဇ္ဇိပရိသာယ ဒူရတော အာနယနဿ, အာဂတာနဉ္စ ပိဏ္ဍာယ စရဏာဒိသမာစာရဿ ဒုက္ကရတ္တာ အကာလော ဧဝ။

သမနုဿရဏကရဏန္တိ အနုဿရိတာနုဿရိတက္ခဏေ ပီတိပါမောဇ္ဇဇနနတော အနုဿရဏုပ္ပါဒကံ။ ဝိဂတူပက္ကိလေသ…ပေ… သံဝတ္တတီတိ ဧတ္ထ ယထာ အဗ္ဘဟိမာဒိဥပက္ကိလေသဝိရဟိတာနံ စန္ဒိမသူရိယာနံ သဿိရီကတာ ဟောတိ, ဧဝမဿာပိ စောဒကဿ ပါပပုဂ္ဂလူပက္ကိလေသဝိဂမေန သဿိရီကတာ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၉၉။ အဓိဂတံ မေတ္တစိတ္တန္တိ အပ္ပနာပ္ပတ္တံ မေတ္တဈာနံ။

၄၀၀-၁။ ‘‘ဒေါသန္တရော’’တိ ဧတ္ထ အန္တရ-သဒ္ဒေါ စိတ္တပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘န ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဟုတွာ’’တိ။

ကာရုညံ နာမ ကရုဏာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘ကာရုညတာတိ ကရုဏာဘာဝေါ’’တိ။ ကရုဏန္တိ အပ္ပနာပ္ပတ္တံ ဝဒတိ။ တထာ မေတ္တန္တိ။

အတ္တာဒါနအင်္ဂကထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါတိမောက္ခဋ္ဌပနက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၁၀။ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကော

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၄၀၃။ ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကေ ‘‘မာတုဂါမဿ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ’’တိ ဣဒံ ပဉ္စဝဿသတတော ဥဒ္ဓံ သဒ္ဓမ္မဿ အပ္ပဝတ္တနကာရဏဒဿနံ။ သုက္ခဝိပဿကခီဏာသဝဝသေန ဝဿသဟဿန္တိအာဒိ ခန္ဓကဘာဏကာနံ မတံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ။ ဒီဃနိကာယဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တေဟိ ဝဿသဟဿံ အဋ္ဌာသိ, ဆဠဘိညေဟိ ဝဿသဟဿံ, တေဝိဇ္ဇေဟိ ဝဿသဟဿံ, သုက္ခဝိပဿကေဟိ ဝဿသဟဿံ, ပါတိမောက္ခေဟိ ဝဿသဟဿံ အဋ္ဌာသီ’’တိ (ဒီ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၃။၁၆၁) ဝုတ္တံ။ အင်္ဂုတ္တရ (အ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၃။၈။၅၁) -သံယုတ္တဋ္ဌကထာသုပိ (သံ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၂။၁၅၆) အညထာဝ ဝုတ္တံ, တံ သဗ္ဗံ အညမညဝိရုဒ္ဓမ္ပိ တံတံဘာဏကာနံ မတေန လိခိတသီဟဠဋ္ဌကထာသု အာဂတနယမေဝ ဂဟေတွာ အာစရိယေန လိခိတံ ဤဒိသေ ကထာဝိရောဓေ သာသနပရိဟာနိယာ အဘာဝတော, သောဓနုပါယာဘာဝါ စ။ ပရမတ္ထဝိရောဓော ဧဝ ဟိ သုတ္တာဒိနယေန သောဓနီယော, န ကထာမဂ္ဂဝိရောဓောတိ။

မဟာပဇာပတိဂေါတမီဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပဒါနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ

၄၀၄-၈။ ပါဠိယံ ယဒဂ္ဂေနာတိ ယသ္မိံ ဒိဝသေ။ တဒါတိ တသ္မိံယေဝ ဒိဝသေ။ ဝိမာနေတွာတိ အဝမာနံ ကတွာ။

၄၁၀-၁။ အာပတ္တိဂါမိနိယောတိ အာပတ္တိံ အာပန္နာယော။ ကမ္မဝိဘင်္ဂေတိ ပရိဝါရေ ကမ္မဝိဘင်္ဂေ (ပရိ။ ၄၈၂ အာဒယော)။

၄၁၃-၅။ ပါဠိယံ ဒွေ တိဿော ဘိက္ခုနိယောတိ ဒွီဟိ တီဟိ ဘိက္ခုနီဟိ။ န အာရောစေန္တီတိ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသကဿ န အာရောစေန္တိ။

၄၁၆။ ဒုဿဝေဏိယာတိ အနေကဒုဿပဋ္ဋေ ဧကတော ကတွာ ကတဝေဏိယာ။

၄၁၇။ ဝိသေသကန္တိ ပတ္တလေခါဒိဝဏ္ဏဝိသေသံ။ ပကိဏန္တီတိ ဝိက္ကိဏန္တိ။ နမနကန္တိ ပါသုကဋ္ဌိနမနကဗန္ဓနံ။

၄၂၂-၅။ သံဝေလ္လိယန္တိ ကစ္ဆံ ဗန္ဓိတွာ နိဝါသနံ။ တယော နိဿယေတိ ရုက္ခမူလသေနာသနဿ တာသံ အလဗ္ဘနတော ဝုတ္တံ။

၄၂၆-၈။ အဋ္ဌေဝ ဘိက္ခုနိယော ယထာဝုဍ္ဎံ ပဋိဗာဟန္တီတိ အဋ္ဌ ဘိက္ခုနိယော ဝုဍ္ဎပဋိပါဋိယာဝ ဂဏှန္တိယော အာဂတပဋိပါဋိံ ပဋိဗာဟန္တိ, နာညာတိ အတ္ထော။ အနုဝါဒံ ပဋ္ဌပေန္တီတိ ဣဿရိယံ ပဝတ္တေန္တီတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ။

၄၃၀။ ဘိက္ခုဒူတေနာတိ ဘိက္ခုနာ ဒူတဘူတေန။ သိက္ခမာနဒူတေနာတိ သိက္ခမာနာယ ဒူတာယ။

၄၃၁။ န သမ္မတီတိ နပ္ပဟောတိ။ နဝကမ္မန္တိ ‘‘နဝကမ္မံ ကတွာ ဝသတူ’’တိ အပလောကေတွာ သံဃိကဘူမိယာ ဩကာသဒါနံ။

၄၃၂-၆။ သန္နိသိန္နဂဗ္ဘာတိ ဒုဝိညေယျဂဗ္ဘာ။ မဟိလာတိတ္ထေတိ ဣတ္ထီနံ သာဓာရဏတိတ္ထေ။

ဘိက္ခုနီဥပသမ္ပဒါနုဇာနနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘိက္ခုနိက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၁၁။ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကော

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာဝဏ္ဏနာ

၄၃၇။ ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ ပါဠိယံ ‘‘အပါဝုသော, အမှာကံ သတ္ထာရံ ဇာနာသီ’’တိ ဣဒံ ထေရော သယံ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝံ ဇာနန္တောပိ အတ္တနာ သဟဂတဘိက္ခုပရိသာယ ဉာပနတ္ထမေဝ, သုဘဒ္ဒဿ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတဿ သာသနဿ ပဋိပက္ခဝစနံ ဘိက္ခူနံ ဝိညာပနတ္ထဉ္စ ဧဝံ ပုစ္ဆိ။ သုဘဒ္ဒေါ ဟိ ကုသိနာရာယံ ဘဂဝတိ အဘိပ္ပသန္နာယ ခတ္တိယာဒိဂဟဋ္ဌပရိသာယ မဇ္ဈေ ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗာနံ သုတွာ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌောပိ ဘယေန ပဟဋ္ဌာကာရံ ဝါစာယ ပကာသေတုံ န သက္ခိဿတိ, ဣဓေဝ ပန ဝိဇနပဒေသေ သုတွာ ယထာဇ္ဈာသယံ အတ္တနော ပါပလဒ္ဓိံ ပကာသေဿတိ, တတော တမေဝ ပစ္စယံ ဒဿေတွာ ဘိက္ခူ သမုဿာဟေတွာ ဓမ္မဝိနယသင်္ဂဟံ ကာရေတွာ ဧတဿ ပါပဘိက္ခုဿ, အညေသဉ္စ ဤဒိသာနံ မနောရထဝိဃာတံ, သာသနဋ္ဌိတိဉ္စ ကရိဿာမီတိ ဇာနန္တောဝ တံ ပုစ္ဆီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေနေဝ ထေရော ‘‘ဧကမိဒါဟံ, အာဝုသော, သမယ’’န္တိအာဒိနာ သုဘဒ္ဒဝစနမေဝ ဒဿေတွာ ဓမ္မဝိနယံ သင်္ဂါယာပေသိ။ နာနာဘာဝေါတိ သရီရေန နာနာဒေသဘာဝေါ, ဝိပ္ပဝါသောတိ အတ္ထော။ ဝိနာဘာဝေါတိ မရဏေန ဝိယုဇ္ဇနံ။ အညထာဘာဝေါတိ ဘဝန္တရူပဂမနေန အညာကာရပ္ပတ္တိ။

၄၄၁။ ‘‘အာကင်္ခမာနော…ပေ… သမူဟနေယျာ’’တိ ဣဒံ ဘဂဝါ မယာ ‘‘အာကင်္ခမာနော’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ သမူဟနိတဗ္ဗံ အပဿန္တာ, သမူဟနေ စ ဒေါသံ ဒိသွာ ဓမ္မသင်္ဂဟကာ ဘိက္ခူ ‘‘အပညတ္တံ န ပညာပေဿာမ, ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒိဿာမာ’’တိအာဒိနာ ပုန ‘‘ပညတ္တိသဒိသာယ အကုပ္ပါယ ကမ္မဝါစာယ သာဝေတွာ သမာဒါယ ဝတ္တိဿန္တိ, တတော ယာဝ သာသနန္တရဓာနာ အပ္ပဋိဗာဟိယာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန အဝေါစာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနေဝ မဟာထေရာပိ တထေဝ ပဋိပဇ္ဇိံသု။

ဂိဟိဂတာနီတိ ဂိဟီသု ဂတာနိ။ ခတ္တိယမဟာသာရာဒိဂိဟီဟိ ဉာတာနီတိ အတ္ထော။ စိတကဓူမကာလော အတ္တနော ပဝတ္တိပရိယောသာနဘူတော ဧတဿာတိ ဓူမကာလိကံ။

၄၄၃။ ဩဠာရိကေ နိမိတ္တေ ကရိယမာနေပီတိ ‘‘အာကင်္ခမာနော, အာနန္ဒ, တထာဂတော ကပ္ပံ ဝါ တိဋ္ဌေယျ ကပ္ပါဝသေသံ ဝါ’’တိ ဧဝံ ထူလတရေ ‘‘တိဋ္ဌတု, ဘဂဝါ, ကပ္ပ’’န္တိ ယာစနဟေတုဘူတေ ဩကာသနိမိတ္တေ ကမ္မေ ကရိယမာနေ။ မာရေန ပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တောတိ မာရေန အာဝိဋ္ဌစိတ္တော။

၄၄၅။ ဥဇ္ဇဝနိကာယာတိ ပဋိသောတဂါမိနိယာ။ ကုစ္ဆိတော လဝေါ ဆေဒေါ ဝိနာသော ကုလဝေါ, နိရတ္ထကဝိနိယောဂေါ။ တံ န ဂစ္ဆန္တီတိ န ကုလဝံ ဂမေန္တိ။

ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

၁၂။ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကော

ဒသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၆။ သတ္တသတိကက္ခန္ဓကေ ဘိက္ခဂ္ဂေနာတိ ဘိက္ခုဂဏနာယ။ မဟီတိ ဟိမံ။

၄၄၇။ အဝိဇ္ဇာနိဝုတာတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏေန နိဝုတာ ပဋိစ္ဆန္နာ။ အဝိဒ္ဒသူတိ အညာဏိနော။ ဥပက္ကိလေသာ ဝုတ္တာတိ တေသံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဧတေ သုရာပါနာဒယော ဥပက္ကိလေသာတိ ဝုတ္တာ။ နေတ္တိယာ တဏှာယ သဟိတာ သနေတ္တိကာ။

၄၅၀-၁။ အဟောဂင်္ဂေါတိ တဿ ပဗ္ဗတဿ နာမံ။ ပဋိကစ္စေဝ ဂစ္ဆေယျန္တိ ယတ္ထ နံ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတုံ ဘိက္ခူ သန္နိပတိဿန္တိ, တတ္ထာဟံ ပဌမမေဝ ဂစ္ဆေယျံ။ သမ္ဘာဝေသုန္တိ သမ္ပာပုဏိံသု။

၄၅၂။ အလောဏိကန္တိ လောဏရဟိတံ ဘတ္တံ, ဗျဉ္ဇနံ ဝါ။ အာသုတာတိ သဗ္ဗသမ္ဘာရသဇ္ဇိတာ, ‘‘အသုတ္တာ’’တိ ဝါ ပါဌော။

၄၅၃။ ဥဇ္ဇဝိံသူတိ နာဝါယ ပဋိသောတံ ဂစ္ဆိံသု။ ပါစီနကာတိ ပုရတ္ထိမဒိသာယ ဇာတတ္တာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပါဝေယျကာတိ ပါဝေယျဒေသဝါသိနော။

၄၅၄။ နနု တွံ, အာဝုသော, ဝုဍ္ဎောတိ နနု တွံ ထေရော နိဿယမုတ္တော, ကသ္မာ တံ ထေရော ပဏာမေသီတိ ဘေဒဝစနံ ဝဒန္တိ။ ဂရုနိဿယံ ဂဏှာမာတိ နိဿယမုတ္တာပိ မယံ ဧကံ သမ္ဘာဝနီယဂရုံ နိဿယဘူတံ ဂဟေတွာဝ ဝသိဿာမာတိ အဓိပ္ပါယော။

၄၅၅။ မူလာဒါယကာတိ ပဌမံ ဒသဝတ္ထူနံ ဒါယကာ, အာဝါသိကာတိ အတ္ထော။ ပထဗျာ သံဃတ္ထေရောတိ လောကေ သဗ္ဗဘိက္ခူနံ တဒါ ဥပသမ္ပဒါယ ဝုဍ္ဎော။ သုညတာဝိဟာရေနာတိ သုညတာမုခေန အဓိဂတဖလသမာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။

၄၅၇။ သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိ ပဒဘာဇနီယေ။ ဣဒဉ္စ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု သန္နိဓိကာရကံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၂၅၃) သုတ္တေ ယာဝကာလိကဿေဝ ပရာမဋ္ဌတ္တာ သိင်္ဂီလောဏဿ ယာဝဇီဝိကဿ သန္နိဓိကတဿ အာမိသေန သဒ္ဓိံ ပရိဘောဂေ ပါစိတ္တိယံ ဝိဘင်္ဂနယေနေဝ သိဇ္ဈတီတိ ဝုတ္တံ, တံ ပန ပါစိတ္တိယံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတဘာဝံ သာဓေတုံ ‘‘ကထံ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ဟိ လောဏမေတ္ထ သန္နိဓိကတံ, န ခါဒနီယံ ဘောဇနီယန္တိ လောဏမိဿဘောဇနေ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ အနဝဇ္ဇသညိနော အဟေသုံ။ တထာသညီနမ္ပိ နေသံ အာပတ္တိဒဿနတ္ထံ ‘‘သန္နိဓိကာရေ အသန္နိဓိကာရသညီ’’တိ ဣဒံ သုတ္တဝိဘင်္ဂံ ဥဒ္ဓဋန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

တေန သဒ္ဓိန္တိ ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတလောဏေန သဒ္ဓိံ။ ဒုက္ကဋေနေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ယာဝကာလိကေန, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဇီဝိကံ ပဋိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ ဝစနသာမတ္ထိယတော ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတံ ယာဝဇီဝိကံ ယာဝကာလိကေန သဒ္ဓိံ သမ္ဘိန္နရသံ ကာလေပိ န ကပ္ပတီတိ သိဇ္ဈတိ, တတ္ထ ဒုက္ကဋေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ဒုက္ကဋေနပိ န ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယဒိ ဟိ သန္နိဓိကာရပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ မညထ, ယာဝဇီဝိကဿ လောဏဿ သန္နိဓိဒေါသာဘာဝါ ဒုက္ကဋေန န ဘဝိတဗ္ဗံ, အထ အာမိသေန သမ္ဘိန္နရသဿ တဿ အာမိသဂတိကတ္တာ ဒုက္ကဋံ မာ မညထ။ တဒါ စ ဟိ ပါစိတ္တိယေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ အာမိသတ္တုပဂမနတောတိ အဓိပ္ပါယော။ န ဟိ ဧတ္ထ ယာဝဇီဝိကန္တိအာဒိနာပိ ဒုက္ကဋာဘာဝံ သမတ္ထေတိ။

ပါဠိယံ ရာဇဂဟေ သုတ္တဝိဘင်္ဂေတိအာဒီသု သဗ္ဗတ္ထ သုတ္တေ စ ဝိဘင်္ဂေ စာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ တဿ တဿ ဝိကာလဘောဇနာဒိနော သုတ္တေပိ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ ဝိနယဿ အတိသရဏံ အတိက္ကမော ဝိနယာတိသာရော။ ‘‘နိသီဒနံ နာမ သဒသံ ဝုစ္စတီတိ အာဂတ’’န္တိ ဣဒံ ဝိဘင်္ဂေ စ အာဂတဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တံ ပမာဏံ ကရောန္တဿာတိ သုဂတဝိဒတ္ထိယာ ဝိဒတ္ထိတ္တယပ္ပမာဏံ ကရောန္တဿ, ဒသာယ ပန ဝိဒတ္ထိဒွယပ္ပမာဏံ ကတံ။ အဒသကမ္ပိ နိသီဒနံ ဝဋ္ဋတိ ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယော။ သေသမိဓ ဟေဋ္ဌာ သဗ္ဗတ္ထ သုဝိညေယျမေဝ။

ဒသဝတ္ထုကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သတ္တသတိကက္ခန္ဓကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ

စူဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

ပရိဝါရဝဏ္ဏနာ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

မဟာဝဂ္ဂေါ

ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁။ ဝိသုဒ္ဓပရိဝါရဿ သီလက္ခန္ဓာဒိဓမ္မက္ခန္ဓသရီရဿ ဘဂဝတော ဝိနယပရိယတ္တိသာသနေ ခန္ဓကာနံ အနန္တရံ ပရိဝါရောတိ ယော ဝိနယော သင်္ဂဟံ သမာရုဠှော, တဿ ဒါနိ အနုတ္တာနတ္ထဝဏ္ဏနံ ကရိဿာမီတိ ယောဇနာ။

သမန္တစက္ခုနာတိ သဗ္ဗညုတညာဏေန။ အတိဝိသုဒ္ဓေန မံသစက္ခုနာတိ ရတ္တိန္ဒိဝံ သမန္တာ ယောဇနပ္ပမာဏေ အတိသုခုမာနိပိ ရူပါနိ ပဿနတော အတိဝိယ ပရိသုဒ္ဓေန ပသာဒစက္ခုနာ။ ‘‘အတ္ထိ တတ္ထ ပညတ္တီ’’တိအာဒီသု အတ္ထိ နု ခေါ တတ္ထ ပညတ္တီတိအာဒိနာ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘တတ္ထ ပညတ္တိ…ပေ… ကေနာဘတန္တိ ပုစ္ဆာ’’တိ။

၂။ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေတိ ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ။ ဝိနီတကထာတိ ဝိနီတဝတ္ထုကထာ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော။

ဒွင်္ဂိကေန ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာတိ အင်္ဂဒွယသမုဒါယဘူတေန ဧကေန။ အင်္ဂဒွယဝိမုတ္တဿ သမုဋ္ဌာနဿ အဘာဝေပိ တေသု ဧကေနင်္ဂေန ဝိနာ အယံ အာပတ္တိ န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထမေဝ ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဣဒါနိ တေသု ဒွီသု အင်္ဂေသု ပဓာနင်္ဂံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဧတ္ထ ဟိ စိတ္တံ အင်္ဂံ ဟောတီ’’တိအာဒိ။ ယသ္မာ ပန မဂ္ဂေနမဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိသင်္ခါတာယ ကာယဝိညတ္တိယာ သေဝနစိတ္တေနေဝ သမ္ဘဝေ သတိ အယံ တံ အင်္ဂဒွယံ ဥပါဒါယ ဘဂဝတာ ပညတ္တာ အာပတ္တိသမ္မုတိ ဟောတိ, နာသတိ။ တသ္မာ တံ စိတ္တံ ကာယဝိညတ္တိသင်္ခါတဿ ကာယဿ အင်္ဂံ ကာရဏံ ဟောတိ, န အာပတ္တိယာ။ တဿ ပန တံသမုဋ္ဌိတကာယော ဧဝ အင်္ဂံ အဗျဝဟိတကာရဏံ, စိတ္တံ ပန ကာရဏကာရဏန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ဧဝံ ဥပရိပိ သဗ္ဗတ္ထ စိတ္တင်္ဂယုတ္တသမုဋ္ဌာနေသု အဓိပ္ပါယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌာတီ’’တိအာဒိပရိဝါရဝစနေနေဝ အာပတ္တိယာ အကုသလာဒိပရမတ္ထသဘာဝတာ ပါဠိအဋ္ဌကထာသု ပရိယာယတောဝ ဝုတ္တာ, သမ္မုတိသဘာဝါ ဧဝ အာပတ္တီတိ သိဇ္ဈတိ သမုဋ္ဌာနသမုဋ္ဌိတာနံ ဘေဒသိဒ္ဓိတောတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယာတိ အာပန္နာယ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ကေဟိစိပိ သမထေဟိ အနာပတ္တိဘာဝါပါဒနဿ အသက္ကုဏေယျတ္တသင်္ခါတမတ္ထံ သန္ဓာယ။

၃။ ပေါရာဏကေဟိ မဟာထေရေဟီတိ သင်္ဂီတိတ္တယတော ပစ္ဆာ ပေါတ္ထကသင်္ဂီတိကာရကေဟိ ဆဠဘိညာပအသမ္ဘိဒါဒိဂုဏသမုဇ္ဇလေဟိ မဟာထေရေဟိ။ စတုတ္ထသင်္ဂီတိသဒိသာ ဟိ ပေါတ္ထကာရောဟသင်္ဂီတိ။

၁၈၈။ မဟာဝိဘင်္ဂေတိ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေ။ သောဠသ ဝါရာ ဒဿိတာတိ ယေဟိ ဝါရေဟိ အာဒိဘူတေဟိ ဥပလက္ခိတတ္တာ အယံ သကလောပိ ပရိဝါရော သောဠသပရိဝါရောတိ ဝေါဟရီယတိ, တေ သန္ဓာယ ဝဒတိ။

ပညတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ

၂၅၇။ ပါဠိယံ နိဗ္ဗာနဉ္စေဝ ပညတ္တီတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ သင်္ခတဓမ္မေ ဥပါဒါယ ပညတ္တာ သမ္မုတိသစ္စဘူတာ ပုဂ္ဂလာဒိပညတ္တိ ပရမတ္ထတော အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဥပ္ပတ္တိဝိနာသယုတ္တဝတ္ထုဓမ္မနိယတေန အနိစ္စဒုက္ခလက္ခဏဒွယေန ယုတ္တာတိ ဝတ္တုံ အယုတ္တာ, ကာရကဝေဒကာဒိရူပေန ပန ပရိကပ္ပိတေန အတ္တသဘာဝေန ဝိရဟိတတ္တာ ‘‘အနတ္တာ’’တိ ဝတ္တုံ ယုတ္တာ။ တသ္မာ အယံ ပညတ္တိပိ အသင်္ခတတ္တသာမညတော ဝတ္ထုဘူတေန နိဗ္ဗာနေန သဟ ‘‘အနတ္တာ ဣတိ နိစ္ဆယာ’’တိ ဝုတ္တာ။ အဝိဇ္ဇမာနာပိ ဟိ သမ္မုတိ ကေနစိ ပစ္စယေန အကတတ္တာ အသင်္ခတာ ဧဝါတိ။

ကရုဏာသီတလတ္တံ, ပညာပဘာသိတတ္တဉ္စ ဘဂဝတော ဒဿေတုံ ‘‘ဗုဒ္ဓစန္ဒေ, ဗုဒ္ဓါဒိစ္စေ’’တိ ဧတံ ဥဘယံ ဝုတ္တံ။ ဟာယတိ ဧတေနာတိ ဟာနိ, ဒုက္ခဿ ဟာနိ ဒုက္ခဟာနိ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနကာရဏန္တိ အတ္ထော။ ပိဋကေ တီဏိ ဒေသယီတိ ယသ္မာ အညေပိ မဟာဝီရာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ သဒ္ဓမ္မံ ဒေသယန္တိ, တသ္မာ အင်္ဂီရသော ပိဋကာနိ တီဏိ ဒေသယီတိ ယောဇနာ။ မဟာဂုဏန္တိ မဟာနိသံသံ။ ဧဝံ နီယတိ သဒ္ဓမ္မောတိ ယဒိ ဝိနယပရိယတ္တိ အပရိဟီနာ တိဋ္ဌတိ, ဧဝံ သတိ ပဋိပတ္တိပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မောပိ နီယတိ ပဝတ္တီယတိ, န ပရိဟာယတီတိ အတ္ထော။

ဝိနယပရိယတ္တိ ပန ကထံ တိဋ္ဌတီတိ အာဟ ‘‘ဥဘတော စာ’’တိအာဒိ။ ပရိဝါရေန ဂန္ထိတာ တိဋ္ဌတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ တဿေဝ ပရိဝါရဿာတိ တသ္မိံ ဧဝ ပရိဝါရေ။ သမုဋ္ဌာနံ နိယတော ကတန္တိ ဧကစ္စံ သမုဋ္ဌာနေန နိယတံ ကတံ။ တသ္မိံ ပရိဝါရေ ကိဉ္စိ သိက္ခာပဒံ နိယတသမုဋ္ဌာနံ အညေဟိ အသာဓာရဏံ, တံ ပကာသိတန္တိ အတ္ထော။

သမ္ဘေဒံ နိဒါနဉ္စညန္တိ သမ္ဘေဒေါ သိက္ခာပဒါနံ အညမညသမုဋ္ဌာနေန သံကိဏ္ဏတာ, နိဒါနဉ္စ ပညတ္တိဋ္ဌာနံ, အညံ ပုဂ္ဂလာဒိဝတ္ထာဒိ စ။ သုတ္တေ ဒိဿန္တိ ဥပရီတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေ, ဥပရိ ဝက္ခမာနေ စ ပရိဝါရသုတ္တေ ဧဝ ဒိဿန္တိ။ ယသ္မာ စ ဧဝံ, တသ္မာ သကလသာသနာဓာရဿ ဝိနယဿ ဌိတိဟေတုဘူတံ ပရိဝါရံ သိက္ခေတိ, ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။

သမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနာနီတိ အညေဟိ သာဓာရဏသမုဋ္ဌာနာနိ။ အာဒိမှိ တာဝ ပုရိမနယေတိ သဗ္ဗပဌမေ ပညတ္တိဝါရေ အာဂတနယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ, တတ္ထ ပန ပညတ္တိဝါရေ ‘‘ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တန္တိ, ဝေသာလိယံ ပညတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ပရိ။ ၁) နိဒါနမ္ပိ ဒိဿတိ ဧဝ။ ပရတောတိ အာဂတဘာဝံ ပန သန္ဓာယ ပရတော အာဂတေ သုတ္တေ ဒိဿတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တံ။ တဿာတိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂပရိယာပန္နဿ သိက္ခာပဒဿ။

၂၅၈။ အနိယတာ ပဌမိကာတိ အာပတ္တိံ အပေက္ခိတွာဝ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ ကတံ, ပဌမာနိယတံ သိက္ခာပဒန္တိ အတ္ထော။ ပါဠိယံ နာနုဗန္ဓေ ပဝတ္တိနိန္တိ ဝုဋ္ဌာပိတံ ပဝတ္တိနိံ အနနုဗန္ဓနသိက္ခာပဒံ။

၂၆၀။ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘ဘိက္ခုနိယော ဧဠကလောမာနိ ဓောဝန္တိယော ရဇန္တိယော ဝိဇဋေန္တိယော ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသံ ပရိပုစ္ဆ’’န္တိ (ပါရာ။ ၅၇၆) အာဂတတ္တာ ဣမံ ရိဉ္စန္တိ-ပဒံ ဂဟေတွာ သိက္ခာပဒံ ဥပလက္ခိတန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဝိဘင်္ဂေ ‘ရိဉ္စန္တိ ဥဒ္ဒေသ’န္တိ အာဂတံ ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒ’’န္တိ အာဟ။

ဝဿိကသာဋိကသိက္ခာပဒန္တိ အသမယေ ဝဿိကသာဋိကပရိယေသနသိက္ခာပဒံ (ပါရာ။ ၆၂၆ အာဒယော)။ ရတနသိက္ခာပဒန္တိ ရတနံ ဝါ ရတနသမ္မတံ ဝါ ပဋိသာမနသိက္ခာပဒံ (ပါစိ။ ၅၀၂ အာဒယော)။

၂၆၅။ ပါဠိယံ ဗုဒ္ဓဉာဏေနာတိ ပဋိဝိဒ္ဓသဗ္ဗညုတညာဏေန။

၂၆၇။ ‘‘န ဒေသေန္တိ တထာဂတာ’’တိ ဧတေန ဆတ္တပါဏိဿ ဓမ္မဒေသနာပဋိက္ခေပံ ဒဿေတိ။

၂၆၉။ အကတန္တိ အညေဟိ အမိဿီကတံ, နိယတသမုဋ္ဌာနန္တိ အတ္ထော။ အကတန္တိ ဝါ ပုဗ္ဗေ အနာဂတံ, အဘိနဝန္တိ အတ္ထော။

၂၇၀။ သမုဋ္ဌာနဉှိ သင်္ခေပန္တိ ဧတ္ထ သင်္ခိပန္တိ သင်္ဂယှန္တိ သဒိသသမုဋ္ဌာနာနိ ဧတ္ထာတိ သင်္ခေပေါ, သမုဋ္ဌာနသီသံ။ နေတိ ဝိနေတိ ကာယဝစီဒုစ္စရိတန္တိ နေတ္တိ, ဝိနယပါဠိ, သာ ဧဝ ဓမ္မောတိ နေတ္တိဓမ္မောတိ အာဟ ‘‘ဝိနယပါဠိဓမ္မဿာ’’တိ။

သမုဋ္ဌာနသီသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အန္တရပေယျာလံ

ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၁။ ကတိ အာပတ္တိယောတိ ပါရာဇိကာဒီသု ပဉ္စသု အာပတ္တီသု မေထုနာဒိန္နာဒါနာဒိအန္တောဂဓဘေဒံ အပေက္ခိတွာ ဇာတိဝသေန ဧကတ္တံ အာရောပေတွာ ပုစ္ဆာ ကတာ။ ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာတိ အန္တောဂဓဘေဒံ အပေက္ခိတွာ ပစ္စေကံ ရာသဋ္ဌေနာတိ ဧတ္တကမေဝေတ္ထ ဘေဒေါ။ ဝိနီတာနိယေဝ ဝိနီတဝတ္ထူနီတိ အာပတ္တိတော ဝိရမဏာနိ ဧဝ အဝိပ္ပဋိသာရပါမောဇ္ဇာဒိဓမ္မာနံ ကာရဏတ္တာ ဝတ္ထူနီတိ ဝိနီတဝတ္ထူနိ, တာနိ ဧတ္ထ အတ္ထတော ဝိရတိအာဒိအနဝဇ္ဇဓမ္မာ ဧဝ။ ဝေရံ မဏတီတိ ဝေရဟေတုတ္တာ ‘‘ဝေရ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ရာဂါဒိအကုသလပက္ခံ ဝိနာသေတိ။

ဓမ္မဿဝနဂ္ဂံ ဘိန္ဒိတွာ ဂစ္ဆတီတိ ဗဟူသု ဧကတော နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တေသု တံ ဓမ္မဿဝနသမာဂမံ ကောပေတွာ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆတိ။ အနာဒရောဝါတိ တုဿိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ တုဋ္ဌိံ, သံဝိဇိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ သံဝေဂဉ္စ အပဝေဒေန္တော ဧဝ။ ကာယပါဂဗ္ဘိယန္တိ ဥန္နတိဝသေန ပဝတ္တနကာယာနာစာရံ။

၂၇၄။ မေတ္တာယ သမ္ဘူတံ မေတ္တံ, ကာယကမ္မံ။ ဥဘယေဟိပီတိ နဝကေဟိ, ထေရေဟိ စ။ ပိယံ ကရောတီတိ တံ ပုဂ္ဂလံ ပေမဋ္ဌာနံ ကရောတိ, ကေသန္တိ အာဟ ‘‘သဗြဟ္မစာရီန’’န္တိ။

ပုဂ္ဂလံ ပဋိဝိဘဇိတွာ ဘုဉ္ဇတီတိ ပကတေန သမ္ဗန္ဓော။ တမေဝ ပုဂ္ဂလပဋိဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ‘‘အသုကဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

ဘုဇိဿဘာဝကရဏတောတိ တဏှာဒါသဗျတော မောစေတွာ သမထဝိပဿနာသု သေရိဝိဟာရိတာကရဏတောတိ အတ္ထော။ နိယျာတီတိ ပဝတ္တတိ။ သမ္မာဒုက္ခက္ခယာယ သံဝတ္တတီတိ အတ္ထော။

ကတိပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဆအာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၆။ ပဌမေန အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနေနာတိ ကေဝလံ ကာယေန။ ပါရာဇိကာပတ္တိယာ ဧကန္တသစိတ္တကသမုဋ္ဌာနတ္တာ ‘‘န ဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ သံဃာဒိသေသာဒီနံ ဒုက္ကဋပရိယောသာနာနံ ပဉ္စန္နံ အစိတ္တကာနမ္ပိ သမ္ဘဝတော ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ, အာပဇ္ဇနံ သိယာ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။ ဟီနုက္ကဋ္ဌေဟိ ဇာတိအာဒီဟိ ဩမသနေ ဧဝ ဒုဗ္ဘာသိတဿ ပညတ္တတ္တာ သာ ဧကန္တဝါစာစိတ္တသမုဋ္ဌာနာ ဧဝါတိ။

ဒုတိယသမုဋ္ဌာနနယေ ဝါစာယ ဧဝ သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗပါဋိဒေသနီယဿ အဘာဝါ ‘‘န ဟီ’’တိ ဝုတ္တံ။

တတိယေ ပန ဝေါသာသမာနရူပံ ဘိက္ခုနိံ ကာယဝါစာဟိ အနပသာဒနပစ္စယာ ပါဋိဒေသနီယသမ္ဘဝတော ‘‘သိယာ’’တိ ဝုတ္တံ။

ဩမသနေ ပါစိတ္တိယဿ အဒိန္နာဒါနသမုဋ္ဌာနတ္တေပိ တပ္ပစ္စယာ ပညတ္တဿ ဒုဗ္ဘာသိတဿ ပဉ္စမေနေဝ သမုပ္ပတ္တီတိ ဒဿေတုံ စတုတ္ထဝါရေ ‘‘ဒုဗ္ဘာသိတံ အာပဇ္ဇေယျာတိ န ဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ပဉ္စမဝါရေ ‘‘သိယာတိ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ကာယဝိကာရေနေဝ ဩမသန္တဿ ပနေတ္ထ ဒုဗ္ဘာသိတဘာဝေပိ ကာယကီဠာဘာဝါဘာဝတော ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဆဋ္ဌဝါရေ ပန ဝိဇ္ဇမာနောပိ ကာယော ဒုဗ္ဘာသိတဿ အင်္ဂံ န ဟောတိ, ပဉ္စမသမုဋ္ဌာနေ ဧဝ ဆဋ္ဌမ္ပိ ပဝိသတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟီ’’တိ ပဋိက္ခိတ္တံ, န ပန တတ္ထ သဗ္ဗထာ ဒုဗ္ဘာသိတေန အနာပတ္တီတိ ဒဿေတုံ။ န ဟိ ဒဝကမျတာယ ကာယဝါစာဟိ ဩမသန္တဿ ဒုဗ္ဘာသိတာပတ္တိ န သမ္ဘဝတိ။ ယဉှိ ပဉ္စမေနေဝ သမာပဇ္ဇတိ, တံ ဆဋ္ဌေနပိ သမာပဇ္ဇတိ ဧဝ ဓမ္မဒေသနာပတ္တိ ဝိယာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ သေသံ သမုဋ္ဌာနဝါရေ သုဝိညေယျမေဝ။

ဆအာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကတာပတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇၇။ ဒုတိယေ ပန ကတိဝါရေ ပဌမသမုဋ္ဌာနေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာနံ အာပတ္တီနံ လဟုဒဿနသုခတ္ထံ ကုဋိကာရာဒီနိ ဧဝ သမုဒ္ဓဋာနိ, န အညေသံ အဘာဝါ, သဉ္စရိတ္တာဒီနမ္ပိ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ။ ဧဝံ ဒုတိယသမုဋ္ဌာနာဒီသုပိ။ ‘‘ကပ္ပိယသညီ’’တိ ဣမိနာ အစိတ္တကတ္တံ ဒဿေတိ။ ‘‘ကုဋိံ ကရောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝစီပယောဂါဘာဝံ။ ဥဘယေနာပိ ကေဝလံ ကာယေနေဝ ဒုက္ကဋာဒီနံ သမ္ဘဝံ ဒဿေတိ။ ဧဝံ ဥပရိပိ ယထာနုရူပံ ကာတဗ္ဗံ။

‘‘ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌဟန္တီ’’တိ ဣဒံ ဣဓ ဝိသေသေတွာ ဒဿိတာနံ ကာယတောဝ သမုဋ္ဌိတာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ, အဝိသေသတော ပန တာ အာပတ္တိယော ဣတရသမုဋ္ဌာနေဟိပိ ယထာရဟံ သမုဋ္ဌဟန္တိ ဧဝ။ ဧဝံ ဥပရိပိ။

‘‘တိဏဝတ္ထာရကေန စာ’’တိ ဣဒံ သံဃာဒိသေသဝဇ္ဇိတာနံ စတုန္နံ အာပတ္တီနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။

၂၇၉။ သံဝိဒဟိတွာ ကုဋိံ ကရောတီတိ ဝါစာယ သံဝိဒဟတိ, သယဉ္စ ကာယေန ကရောတီတိ အတ္ထော။

ကတာပတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဂါထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၃။ တတိယော ပန ဂါထာဝါရော ဒုတိယဝါရေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သင်္ဂဟေတွာ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော။ တတ္ထ ကာယောဝ ကာယိကောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝစနဝိပလ္လာသေန ‘‘ကာယိကာ’’တိ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘တေန သမုဋ္ဌိတာ’’တိ, ကာယော သမုဋ္ဌာနံ အက္ခာတောတိ အတ္ထော။

ဝိဝေကဒဿိနာတိ သဗ္ဗသင်္ခတဝိဝိတ္တတ္တာ, တတော ဝိဝိတ္တဟေတုတ္တာ စ နီဝရဏဝိဝေကဉ္စ နိဗ္ဗာနဉ္စ ဒဿနသီလေန။ ဝိဘင်္ဂကောဝိဒါတိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂကုသလာတိ အာလပနံ။ ဣဓ ပနေဝံ အညော ပုစ္ဆန္တော နာမ နတ္ထိ, ဥပါလိတ္ထေရော သယမေဝ အတ္ထံ ပါကဋံ ကာတုံ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနဉ္စ အကာသီတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝိပတ္တိပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၈၄။ စတုတ္ထေ ပန ဝိပတ္တိပစ္စယဝါရေ သီလဝိပတ္တိပစ္စယာတိ သီလဝိပတ္တိပအစ္ဆာဒနပစ္စယာ။

၂၈၆။ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိပစ္စယာတိ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ အပ္ပဋိနိဿဇ္ဇနပစ္စယာ။

၂၈၇။ အာဇီဝဝိပတ္တိပစ္စယာတိ ဧတ္ထ အာဂမ္မ ဇီဝန္တိ ဧတေနာတိ အာဇီဝေါ, စတုပစ္စယော, သောဝ မိစ္ဆာပတ္တိယာ ဝိပန္နတ္တာ ဝိပတ္တီတိ အာဇီဝဝိပတ္တိ, တဿာ အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဟေတု, တဒုပ္ပါဒနတပရိဘောဂနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော။

ဝိပတ္တိပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓိကရဏပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၉၁။ ပဉ္စမေ အဓိကရဏပစ္စယဝါရေ ကိစ္စာဓိကရဏပစ္စယာတိ အပလောကနဝစနဉတ္တိကမ္မဝါစာသင်္ခတကမ္မဝါစာပစ္စယာ။ ပဉ္စာတိ ဧတ္ထ အဓမ္မိကကတိကာဒိံ အပလောကေတွာ ကရောန္တာနံ အနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော။ ပဉ္စမေ အဓိကရဏပစ္စယဝါရေ ကိစ္စာဓိကရဏပစ္စယာ အပလောကနာဝသာနေ ဒုက္ကဋံ, အဓိပ္ပါယာဒိနာ ဉတ္တိကမ္မာဒိံ ကရောန္တာနံ ထုလ္လစ္စယာဒိ စ သင်္ဂယှတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အဝသေသာ အာပတ္တိယောတိ သောတာပတ္တိဖလသမာပတ္တိအာဒယော။ ‘‘နတ္ထညာ အာပတ္တိယော’’တိ ဣဒံ ဝိပတ္တိအာဒိဘာဂိနိယော သာဝဇ္ဇာပတ္တိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

အဓိကရဏပစ္စယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမထဘေဒံ

အဓိကရဏပရိယာယဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၉၃။ ဆဋ္ဌေ ပရိယာယဝါရေ အလောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမောတိအာဒိ သာသနဋ္ဌိတိယာ အဝိပရီတတော ဓမ္မဝါဒိဿ ဝိဝါဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနိ ဌာနာနီတိ ဓမ္မာဒီသု အဓမ္မောတိအာဒိနာ ဂဟေတွာ ဒီပနာနိ ဣဓေဝ ဘေဒကရဝတ္ထူနိ, တာနိ ဧဝ ကာယကလဟာဒိဝိဝါဒဿ ကာရဏတ္တာ ဌာနာနိ, ဩကာသတ္တာ ဝတ္ထူနိ, အာဓာရတ္တာ ဘူမိယောတိ စ ဝုတ္တာနိ။ အဗျာကတဟေတူတိ အသေက္ခာနံ ဝိဝါဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဒွါဒသ မူလာနီတိ ကောဓော ဥပနာဟော, မက္ခော ပလာသော, ဣဿာ မစ္ဆရိယံ, မာယာ သာဌေယျံ, ပါပိစ္ဆတာ မဟိစ္ဆတာ, သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသိတာ အာဓာနဂ္ဂါဟီဒုပ္ပဋိနိဿဇ္ဇိတာနီတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ယုဂဠာနံ ဝသေန ဆ ဓမ္မာ စေဝ လောဘာဒယော ဆ ဟေတူ စာတိ ဒွါဒသ ဓမ္မာ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလာနိ။

၂၉၄။ စုဒ္ဒသ မူလာနီတိ တာနေဝ ဒွါဒသ ကာယဝါစာဟိ သဒ္ဓိံ စုဒ္ဒသ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလာနိ။

၂၉၅။ ပထဝီခဏနာဒီသု ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇေသု ကုသလာဗျာကတစိတ္တမူလိကာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘အလောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ သတ္တ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဌာနာနီတိအာဒိ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ပဋိစ္ဆာဒနပစ္စယာ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော ဝုတ္တံ။ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏပစ္စယာ စတဿော အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတီ’’တိ (ပရိ။ ၂၉၀) ဟိ ဝုတ္တံ။ ‘‘ဆ ဟေတူ’’တိ ဣဒံ ကုသလာနံ အာပတ္တိဟေတုဝေါဟာရဿ အယုတ္တတာယ ဝုတ္တံ, န ပန ကုသလဟေတူနံ အဘာဝတော။ ‘‘အလောဘော ပုဗ္ဗင်္ဂမော’’တိ ဟိ အာဒိ ဝုတ္တံ။ အာပတ္တိဟေတဝေါ ဧဝ ဟိ ပုဗ္ဗင်္ဂမနာမေန ဝုတ္တာ။

၂၉၆။ စတ္တာရိ ကမ္မာနိ ဌာနာနီတိအာဒီသု အပလောကနဝါစာ, ဉတ္တိအာဒိဝါစာယော စ ကမ္မာနီတိ ဝုတ္တံ။ တာ ဧဝ ဟိ ဧကသီမာယံ သာမဂ္ဂိမုပဂတာနံ ကမ္မပ္ပတ္တာနံ အနုမတိယာ သာဝနကိရိယာနိပ္ဖတ္တိသင်္ခါတဿ သံဃဂဏကိစ္စသဘာဝဿ ကိစ္စာဓိကရဏဿ အဓိဋ္ဌာနာဘာဝေန ‘‘ဌာနဝတ္ထုဘူမိယော’’တိ ဝုစ္စန္တိ။ ဧကံ မူလံ သံဃောတိ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ။ ဂဏဉတ္တိအပလောကနာနဉှိ ဂဏောပိ မူလန္တိ။ ဉတ္တိတော ဝါတိ ဉတ္တိဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မဝါစာနံ ဉတ္တိရူပတ္တာ, ဉတ္တိပုဗ္ဗကတ္တာ စ ဝုတ္တံ။ ကမ္မဉတ္တိကမ္မဝါစာဉတ္တိဝသေန ဟိ ဒုဝိဓာသု ဉတ္တီသု အနုဿာဝနာပိ ကမ္မမူလကန္တေွဝ သင်္ဂယှန္တိ။ ဉတ္တိဝိဘာဂေါ စာယံ ဥပရိ အာဝိ ဘဝိဿတိ။

‘‘ဣမေ သတ္တ သမထာ…ပေ… ပရိယာယေနာ’’တိ ဣဒံ ပုစ္ဆာဝစနံ။ ‘‘သိယာ’’တိ ဣဒံ ဝိသဇ္ဇနံ။ ‘‘ကထဉ္စ သိယာ’’တိ ဣဒံ ပုန ပုစ္ဆာ။ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဒွေ သမထာတိအာဒိ ပုန ဝိသဇ္ဇနံ။ တတ္ထ ‘‘ဝတ္ထုဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ‘‘သတ္တ သမထာ ဒသ သမထာ ဟောန္တီ’’တိ ဣမဿ ကာရဏဝစနံ။ ‘‘ပရိယာယေနာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဒသ သမထာ သတ္တ သမထာ ဟောန္တီ’’တိ ဣမဿ ကာရဏဝစနံ။ စတုဗ္ဗိဓာဓိကရဏသင်္ခါတဝတ္ထုဝသေန စ ဒေသနာက္ကမသင်္ခါတပရိယာယဝသေန စာတိ အတ္ထော။

အဓိကရဏပရိယာယဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သာဓာရဏဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၂၉၇။ သတ္တမေ သာဓာရဏဝါရေ သာဓာရဏာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဝူပသမနကိစ္စသာဓာရဏာ။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ။

၂၉၈။ အဋ္ဌမေ တဗ္ဘာဂိယဝါရေ တဗ္ဘာဂိယာတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ဝူပသမနတော တပ္ပက္ခိကာ။

သာဓာရဏဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမထာသမထဿသာဓာရဏဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၉၉။ နဝမေ သမထာသမထသာဓာရဏဝါရေ ‘‘သဗ္ဗေ သမထာ ဧကတောဝ အဓိကရဏံ သမေန္တိ ဥဒါဟု နာနာ’’တိ ပုစ္ဆန္တေန ‘‘သမထာ သမထဿ သာဓာရဏာ, သမထာ သမထဿ အသာဓာရဏာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝိဝါဒါဒိအဓိကရဏက္ကမေန တဗ္ဗူပသမဟေတုဘူတေ သမထေ ဥဒ္ဓရန္တော ‘‘ယေဘုယျသိကာ’’တိအာဒိမာဟ။ သမ္မုခါဝိနယံ ဝိနာ ကဿစိ သမထဿ အသမ္ဘဝါ သေသာ ဆပိ သမထာ သမ္မုခါဝိနယဿ သာဓာရဏာ ဝုတ္တာ, တေသံ ပန ဆန္နံ အညမညာပေက္ခာဘာဝတော တေ အညမညံ အသာဓာရဏာ ဝုတ္တာ။ တဗ္ဘာဂိယဝါရေပိ ဧသေဝ နယော။

သမထာသမထဿသာဓာရဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမထသမ္မုခါဝိနယဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၀၁-၃။ ဧကာဒသမဝါရေပိ သမ္မုခါဝိနယောတိအာဒိ ပုစ္ဆာ။ ယေဘုယျသိကာ သတိဝိနယောတိအာဒိ ဝိသဇ္ဇနံ။ ဧဝံ ဝိနယဝါရေ ကုသလ-ဝါရေ တတော ပရေသုပိ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနပရိစ္ဆေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။

တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော သိယာ ကုသလောတိအာဒီသု တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိနယကမ္မေ, ဝိဝါဒါဒိမှိ စ နိယုတ္တပုဂ္ဂလာနံ သမုပ္ပဇ္ဇနကကုသလာဒီနံ ဝသေန သမ္မုခါဝိနယာဒီနံ, ဝိဝါဒါဒီနဉ္စ ကုသလာဒိဘာဝေါ တေန တေန ဥပစာရေန ဝုတ္တော။ ယသ္မာ ပနေတဿ သမ္မုခါဝိနယော နာမ သံဃသမ္မုခတာဒယော ဟောန္တိ, တေသဉ္စ အနဝဇ္ဇသဘာဝတ္တာ အကုသလေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ အကုသလတ္တူပစာရော န ယုတ္တော အာပတ္တာဓိကရဏဿ အကုသလတ္တူပစာရော ဝိယ, တသ္မာ နတ္ထိ သမ္မုခါဝိနယော အကုသလောတိ အတ္ထော။

၃၀၄။ တတော ပရေသု ယတ္ထ ယေဘုယျသိကာ လဗ္ဘတိ, တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယော လဗ္ဘတီတိအာဒိ သမ္မုခါဝိနယဿ ဣတရေဟိ သမထေဟိ နိယမေန သံသဋ္ဌတံ, ဣတရေသံ ပန ဆန္နံ အညမညံ သံသဂ္ဂါဘာဝဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။

သမထသမ္မုခါဝိနယဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သံသဋ္ဌဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၀၆။ အဓိကရဏန္တိ ဝါ သမထာတိ ဝါ ဣမေ ဓမ္မာ သံသဋ္ဌာတိအာဒိ သမထာနံ အဓိကရဏေသု ဧဝ ယထာရဟံ ပဝတ္တိံ, အဓိကရဏာနိ ဝိနာ တေသံ ဝိသုံ အဋ္ဌာနဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ နာနာကရဏံ ပညာပေတုန္တိ အဓိကရဏတော သမထေဟိ ဝိယောဇေတွာ အသံသဋ္ဌေ ကတွာ နာနာကရဏံ အညမညံ အသံသဋ္ဌတာယ ဌိတဘာဝသင်္ခါတံ နာနတ္တံ ပညာပေတုံ အဓိကရဏဝူပသမက္ခဏေ ဧဝ တေသံ အသံသဂ္ဂံ ပညာပေတုံ ကိံ သက္ကာတိ ပုစ္ဆတိ။

အဓိကရဏန္တိအာဒိ ဂါရယှဝါဒဒဿနံ။ သော မာ ဟေဝန္တိ ယော ဧဝံ ဝဒတိ, သော ‘‘မာ ဧဝံ ဝဒါ’’တိ ဝစနီယော အဿ, န စ လဗ္ဘတိ သမထာနံ အညတြ အဓိကရဏာ ဝူပသမလက္ခဏန္တိ ပဟာနာဝတ္ထာနသင်္ခါတံ နာနာကရဏံ ပဋိက္ခိပတိ။ လက္ခဏတော ပန အဓိကရဏေဟိ သမထာနံ နာနာကရဏံ အတ္ထေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ သမထာ အဓိကရဏေဟိ သမ္မန္တီတိ အပလောကနာဒီဟိ စတူဟိ ကိစ္စာဓိကရဏေဟိ သဗ္ဗေပိ သမထာ နိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆန္တိ, နာညေဟီတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘သမ္မုခါဝိနယော ဝိဝါဒါဓိကရဏေန န သမ္မတိ။ အနုဝါဒ…ပေ… အာပတ္တာဓိကရဏေန န သမ္မတိ, ကိစ္စာဓိကရဏေန သမ္မတီ’’တိအာဒိ (ပရိ။ ၃၁၁)။

၃၀၇-၃၁၃။ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတီတိအာဒိကော သမ္မတိဝါရော။ တဒနန္တရော သမ္မတိနသမ္မတိဝါရော စ အဓိကရဏေဟိ သမထာနံ သံသဋ္ဌတံ, ဝိသံသဋ္ဌတဉ္စ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော။ သမထာ သမထေဟိ သမ္မန္တီတိအာဒိကော သမထာဓိကရဏဝါရော သမထာနံ အညမညံ, အဓိကရဏေဟိ စ အဓိကရဏာနဉ္စ အညမညံ, သမထေဟိ စ ဝူပသမာဝူပသမံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တော။

၃၁၄။ သမုဋ္ဌာပေတိဝါရော ပန အဓိကရဏေဟိ အဓိကရဏာနံ ဥပ္ပတ္တိပ္ပကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော။ န ကတမံ အဓိကရဏန္တိ အတ္တနော သမ္ဘဝမတ္တေန ဧကမ္ပိ အဓိကရဏံ န သမုဋ္ဌာပေတီတိ အတ္ထော။ ကထဉ္စရဟိ သမုဋ္ဌာပေတီတိ အာဟ ‘‘အပိ စာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဇာယန္တီတိ အနန္တရမေဝ အနုပ္ပဇ္ဇိတွာ ပရမ္ပရပစ္စယာ ဇာယန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ ‘‘ဓမ္မော အဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဥဘိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိဝါဒပစ္စယာ အညမညခေမဘင်္ဂါ ဟောန္တိ, တပ္ပစ္စယာ တေသံ ပက္ခံ ပရိယေသနေန ကလဟံ ဝဍ္ဎန္တာနံ ဝိဝါဒေါ ကဉ္စိ မဟာပရိသံ သံဃပရိဏာယကံ လဇ္ဇိံ အာဂမ္မ ဝူပသမံ ဂစ္ဆတိ။ တထာ အဝူပသမန္တေ ပန ဝိဝါဒေါ ကမေန ဝဍ္ဎိတွာ သကလေပိ သံဃေ ဝိဝါဒံ သမုဋ္ဌာပေတိ, တတော အနုဝါဒါဒီနီတိ ဧဝံ ပရမ္ပရက္ကမေန ဝူပသမကာရဏာဘာဝေ စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ ဇာယန္တိ။ တံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သံဃော ဝိဝဒတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏ’’န္တိ။ သံဃဿ ဝိဝဒတော ယော ဝိဝါဒေါ, တံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဟောတီတိ အတ္ထော။ ဧသ နယော သေသေသုပိ။

သံသဋ္ဌဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘဇတိဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၁၈။ တဒနန္တရဝါရေ ပန ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတုန္နံ အဓိကရဏာနန္တိအာဒိ အဓိကရဏာနံ ဝုတ္တနယေန အညမညပစ္စယတ္တေပိ သံသဂ္ဂဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဘဇတီတိအာဒီသု ဝိဝါဒါဓိကရဏံ စတူသု အဓိကရဏေသု ဝိဝါဒါဓိကရဏဘာဝမေဝ ဘဇတိ, နာညာဓိကရဏဘာဝံ, စတူသု အဓိကရဏေသု ဝိဝါဒါဓိကရဏတ္တမေဝ နိဿိတံ ဝိဝါဒါဓိကရဏမေဝ ပရိယာပန္နံ ဝိဝါဒါဓိကရဏဘာဝေနေဝ သင်္ဂဟိတန္တိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။

၃၁၉။ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိ သမထေ ဘဇတီတိအာဒိ ပန စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ဝူပသမနေ သတိ နိယတသမထေ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ကတိ သမထေ ဘဇတီတိ အတ္တနော ဥပသမတ္ထာယ ကိတ္တကေ သမထေ ဥပဂစ္ဆတိ, ကိတ္တကေ သမထေ အာဂမ္မ ဝူပသမံ ဂစ္ဆတီတိ အတ္ထော။ ကတိ သမထပရိယာပန္နန္တိ အတ္တာနံ ဝူပသမေတုံ ကတိသု သမထေသု တေဟိ သမာနဝသေန ပဝိဋ္ဌံ။ ကတိဟိ သမထေဟိ သင်္ဂဟိတန္တိ ဝူပသမံ ကရောန္တေဟိ ကတိဟိ သမထေဟိ ဝူပသမကရဏတ္ထံ သင်္ဂဟိတံ။

ဘဇတိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ခန္ဓကပုစ္ဆာဝါရော

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၂၀။ ဥပသမ္ပဒက္ခန္ဓကန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာခန္ဓကံ (မဟာဝ။ ၈၄)။ သဟ နိဒ္ဒေသေနာတိ သနိဒ္ဒေသံ။ ‘‘သန္နိဒ္ဒေသ’’န္တိ ဝါ ပါဌော, သော ဧဝတ္ထော။ နိဒါနေန စ နိဒ္ဒေသေန စ သဒ္ဓိန္တိ ဧတ္ထ ပညတ္တိဋ္ဌာနပုဂ္ဂလာဒိပ္ပကာသကံ နိဒါနဝစနံ နိဒါနံ နာမ, တန္နိဒါနံ ပဋိစ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌသိက္ခာပဒါနိ နိဒ္ဒေသော နာမ, တေဟိ အဝယဝဘူတေဟိ သဟိတံ တံသမုဒါယဘူတံ ခန္ဓကံ ပုစ္ဆာမီတိ အတ္ထော။ ဥတ္တမာနိ ပဒါနီတိ အာပတ္တိပညာပကာနိ ဝစနာနိ အဓိပ္ပေတာနိ။ တေသံ…ပေ… ကတိ အာပတ္တိယော ဟောန္တီတိ တေဟိ ဝစနေဟိ ပညတ္တာ ကတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။ နနု အာပတ္တိယော နာမ ပုဂ္ဂလာနညေဝ ဟောန္တိ, န ပဒါနံ, ကသ္မာ ပန ‘‘သမုက္ကဋ္ဌပဒါနံ ကတိ အာပတ္တိယော’’တိ သာမိဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတောတိ အာဟ ‘‘ယေန ယေန ဟိ ပဒေနာ’’တိအာဒိ။ ပါဠိယံ ဥပေါသထန္တိအာဒိ ဥပေါသထက္ခန္ဓကာဒီနညေဝ (မဟာဝ။ ၁၃၂ အာဒယော) ဂဟဏံ။

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဧကုတ္တရိကနယံ

ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၁။ ဧကုတ္တရိကနယေ ပန အဇာနန္တေန ဝီတိက္ကန္တာတိ ပဏ္ဏတ္တိံ ဝါ ဝတ္ထုံ ဝါ အဇာနန္တေန ဝီတိက္ကန္တာ ပထဝီခဏနသဟသေယျာဒိကာ, သာပိ ပစ္ဆာ အာပန္နဘာဝံ ဉတွာ ပဋိကမ္မံ အကရောန္တဿ အန္တရာယိကာဝ ဟောတိ။

ပါရိဝါသိကာဒီဟိ ပစ္ဆာ အာပန္နာတိ ဝတ္တဘေဒေသု ဒုက္ကဋာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တသ္မိံ ခဏေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗအန္တရာပတ္တိယော သန္ဓာယာတိ ကေစိ ဝဒန္တိ, တဿ ပုဗ္ဗာပတ္တီနံအန္တရာပတ္တိ-ပဒေနေဝ ဝက္ခမာနတ္တာ ပုရိမမေဝ ယုတ္တတရံ။ မူလဝိသုဒ္ဓိယာ အန္တရာပတ္တီတိ မူလာယပဋိကဿနာဒီနိ အကတွာ သဗ္ဗပဌမံ ဒိန္နပရိဝါသမာနတ္တဝိသုဒ္ဓိယာ စရဏကာလေ အာပန္နအန္တရာပတ္တိသင်္ခါတသံဃာဒိသေသော။ အဂ္ဃဝိသုဒ္ဓိယာတိ အန္တရာပတ္တိံ အာပန္နဿ မူလာယ ပဋိကဿိတွာ ဩဓာနသမောဓာနဝသေန ဩဓုနိတွာ ပုရိမာပတ္တိယာ သမောဓာယ တဒဂ္ဃဝသေန ပုန ဒိန္နပရိဝါသာဒိသုဒ္ဓိယာ စရဏကာလေ ပုန အာပန္နာ အန္တရာပတ္တိ။

သဥဿာဟေနေဝါတိ ပုနပိ တံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတုကာမတာစိတ္တေန, ဧဝံ ဒေသိတာပိ အာပတ္တိ န ဝုဋ္ဌာတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ အာပဇ္ဇနေ သိခါပ္ပတ္တဒေါသံ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကမေဝါ’’တိ။ န ကေဝလဉ္စ ဘိက္ခုနိယာ ဧဝ, ဘိက္ခူနမ္ပိ ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ ထောကံ ထောကံ သပ္ပိအာဒိကံ ထေယျာယ ဂဏှန္တာနံ ပါဒဂ္ဃနကေ ပုဏ္ဏေ ပါရာဇိကမေဝ။ ကေစိ ပန ‘‘အဋ္ဌမေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကမေဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တတ္တာ အဋ္ဌဝတ္ထုကမေဝေတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ။

ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿာတိ ‘‘ဣဓ ဝဿံ ဝသိဿာမီ’’တိအာဒိနာ ဂိဟီနံ သမ္မုခါ ကတဿ ဓမ္မိကဿ ပဋိဿဝဿ, အဓမ္မိကဿ ပန ‘‘အသုကံ ပဟရိဿာမီ’’တိအာဒိကဿ ပဋိဿဝဿ အသစ္စာပနေန အာပတ္တိ နတ္ထိ။

တထာ စောဒိတောတိ အဓမ္မေန စောဒိတော, သယံ သစ္စေ, အကုပ္ပေ စ အဋ္ဌတွာ ပဋိစ္ဆာဒေန္တောပိ အဓမ္မစုဒိတကော ဧဝ။ ပဉ္စာနန္တရိယနိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယေဝ မိစ္ဆတ္တနိယတာ နာမ။ စတ္တာရော မဂ္ဂါ သမ္မတ္တနိယတာ နာမ။

ဧကကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၂။ ဒုကေသု သယမေဝ သပုဂ္ဂလောတိ အာဟ ‘‘မုဒုပိဋ္ဌိကဿာ’’တိအာဒိ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန အင်္ဂဇာတစ္ဆေဒအတ္တဃာတာဒိအာပတ္တိယော သင်္ဂဟိတာ။

ဘဏ္ဍာဂါရိကစိတ္တကမ္မာနိ ဝါတိ ဂဟဋ္ဌာနံ ဘဏ္ဍပဋိသာမနံ, ဣတ္ထိပုရိသာဒိပဋိဘာနစိတ္တကမ္မာနိ ဝါ။ ‘‘စီဝရာဒီနိ အဒေန္တော အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣဒံ ‘‘ဥပဇ္ဈာယေန, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓိဝိဟာရိကော သင်္ဂဟေတဗ္ဗော အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗော…ပေ… ပတ္တော ဒါတဗ္ဗော’’တိအာဒိ (မဟာဝ။ ၆၇) ဝစနတော အနာဒရိယေန အာမိသသင်္ဂဟံ အကရောန္တဿ ဒုက္ကဋံ, ဘိက္ခုနိယာ ပါစိတ္တိယဉ္စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ နိဿဋ္ဌစီဝရာဒီနံ အဒါနအာပတ္တိပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟိတာ။

ပါဠိယံ ဒေသေန္တောတိ သဘာဂါပတ္တိံ, အဒေသနာဂါမိနိအာဒိဉ္စ ဒေသေန္တော။ နိဒါနုဒ္ဒေသေ အာပတ္တိံ အနာဝိကရောန္တော, န ဒေသေန္တော စ အာပဇ္ဇတိ နာမ။ ဩဝါဒံ အဂဏှန္တောတိ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနိဩဝါဒတ္ထာယ ဝုတ္တံ ဝစနံ အဂဏှန္တော ဗာလဂိလာနဂမိယဝိဝဇ္ဇိတော။ အတ္တနော ပရိဘောဂတ္ထံ ဒိန္နံ အညဿ ဒါနေ, သံဃာဋိံ အပါရုပိတွာ သန္တရုတ္တရေန ဂါမပ္ပဝေသနာဒီသု စ အာပတ္တိယောပိ အပရိဘောဂေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိယောဝ။ ပမာဏန္တိ သံဃဘေဒါနန္တရိယနိပ္ဖတ္တိယာ လက္ခဏံ။ ဗာလဿာတိ နိဿယဂ္ဂဟဏဝိဓိံ အဇာနန္တဿ လဇ္ဇိဗာလဿေဝ။ လဇ္ဇိဿာတိ ဗျတ္တဿ နိဿယဒါယကသဘာဂတံ ပရိဝီမံသန္တဿ။ ဝိနယေ အာဂတာ အတ္ထာ ဝေနယိကာတိ အာဟ ‘‘ဒွေ အတ္ထာ ဝိနယသိဒ္ဓါ’’တိ။

ပါဠိယံ အပ္ပတ္တော နိဿာရဏန္တိ ဧတ္ထ ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ဝိဟာရတော နိဿာရဏတ္တာ နိဿာရဏန္တိ အဓိပ္ပေတံ, တဉ္စ ယသ္မာ ကုလဒူသကံ အကရောန္တော ပုဂ္ဂလော အာပတ္တိဗဟုလောပိ အာဝေဏိကလက္ခဏေန အပ္ပတ္တော နာမ ဟောတိ, တသ္မာ အပ္ပတ္တော နိဿာရဏံ။ ယသ္မာ ပန အာပတ္တာဒိဗဟုလဿာပိ ‘‘အာကင်္ခမာနော သံဃော ပဗ္ဗာဇနီယကမ္မံ ကရေယျာ’’တိ (စူဠဝ။ ၂၇) ဝုတ္တံ, တသ္မာ သုနိဿာရိတော, သဗ္ဗထာ ပန သုဒ္ဓေါ နိရာပတ္တိကော ဒုန္နိဿာရိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

အပ္ပတ္တော ဩသာရဏန္တိအာဒီသု ဥပသမ္ပဒါကမ္မံ ဧတ္ထ ဩသာရဏံ အဓိပ္ပေတံ, တဉ္စ ဟတ္ထစ္ဆိန္နာဒိကော ဧကစ္စော ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ အပ္ပတ္တောပိ သောသာရိတော, ပဏ္ဍကာဒိကော ဒေါသာရိတောတိ အတ္ထော။

ဒုကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

တိကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၃။ တိကေသု လောဟိတုပ္ပါဒါပတ္တိန္တိ ပါရာဇိကာပတ္တိံ။ အာဝုသောဝါဒေနာတိ ‘‘အာဝုသော’’တိ အာလပနေန။ အာပတ္တိန္တိ ဒုက္ကဋာပတ္တိံ။ သေသာ ရတ္တိဉ္စေဝ ဒိဝါ စာတိ ဧတ္ထ အရုဏုဂ္ဂမနေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ပဌမကထိနာဒီ (ပါရာ။ ၄၅၉) သဗ္ဗာ အာပတ္တိယောပိ ရတ္တိန္ဒိဝါနံ ဝေမဇ္ဈေယေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ တတိယကောဋ္ဌာသညေဝ ပဝိဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ အထ ဝါ ဥဒ္ဓသ္တေ အရုဏေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ဒိဝါ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗေသု ဧဝ ပဝိဋ္ဌာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဘိက္ခုနိယော ဩဝါဒနာပတ္တိယော, ပန ရတ္တန္ဓကာရေ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ သန္တိဋ္ဌနာပတ္တိ စ ရတ္တိယညေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ။

ပုရေဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမနအနတိရိတ္တဘောဇနာဒီနိ ဒိဝါ ဧဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာနိ။ ကေစိ ပန ‘‘ဘောဇနပဋိသံယုတ္တာနိ သေခိယာနိ, ဂဏဘောဇနာဒီနိ စ ဒိဝါ ဧဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာနီ’’တိ ဝဒန္တိ။ တသ္မာ ဤဒိသာ အာပတ္တိယော မုဉ္စိတွာ သေသာဝ တတိယကောဋ္ဌာသံ ဘဇန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

န ဦနဒသဝဿောတိ ဒသဝဿဿ ဗာလဿေဝ ပညတ္တသိက္ခာပဒတ္တာ ဝုတ္တံ။ သဒ္ဓိဝိဟာရိကအန္တေဝါသိကေသု အသမ္မာဝတ္တနာပတ္တိံ, အလဇ္ဇီနံ နိဿယဒါနာဒိမ္ပိ ဒသဝဿောဝ အာပဇ္ဇတိ, ဝုဋ္ဌာပိနိံ ဒွေ ဝဿာနိ အနနုဗန္ဓာဒိမ္ပိ ဦနဒသဝဿာ အာပဇ္ဇန္တိ။ အဗျာကတစိတ္တောတိ သုပန္တဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

အပ္ပဝါရေန္တောတိ အနာဒရိယေန အပ္ပဝါရေန္တော ကေနစိ ပစ္စယေန အပ္ပဝါရေတွာ ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသေ သံဃေ ပဝါရေန္တေ တတ္ထ အနာဒရိယေန အပ္ပဝါရေန္တော တမေဝ အာပတ္တိံ ကာဠေပိ အာပဇ္ဇတီတိ ဇုဏှေ ဧဝါတိ နိယမော န ဒိဿတိ, ပစ္ဆိမဝဿံဝုတ္ထော ပန ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမိယမေဝ ပဝါရေတုံ လဗ္ဘတီတိ တတ္ထ အပ္ပဝါရဏာပစ္စယာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇမာနော ဧဝ ဇုဏှေ အာပဇ္ဇတီတိ နိယမေတဗ္ဗောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဇုဏှေ ကပ္ပတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။

‘‘အပစ္စုဒ္ဓရိတွာ ဟေမန္တေ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဝဿာနံ စာတုမာသံ အဓိဋ္ဌာတု’’န္တိ နိယမဝစနေနေဝ အပစ္စုဒ္ဓရန္တဿ ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿေတိ။ ဝဿာနုပဂမနအကရဏီယေန ပက္ကမာဒယောပိ ဝဿေ ဧဝ အာပဇ္ဇတိ။ ဝတ္ထိကမ္မာဒိမ္ပိ ဂိလာနော ဧဝ။ အဓောတပါဒေဟိ အက္ကမနာဒီနိပိ အန္တော ဧဝ အာပဇ္ဇတိ။ ဘိက္ခုနိယာ အနာပုစ္ဆာ အာရာမပ္ပဝေသနာဒိ စ အန္တောသီမာယမေဝ။ နိဿယပဋိပန္နဿ အနာပုစ္ဆာဒိသာပက္ကမနာဒိ စ ဗဟိသီမာယမေဝ။ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသေ သန္တိယာ အာပတ္တိယာ အနာဝိကရဏာပတ္တိသမနုဘာသနဦနဝီသတိဝဿူပသမ္ပာဒနာဒိသဗ္ဗအဓမ္မကမ္မာပတ္တိယောပိ သံဃေ ဧဝ။ အဓမ္မေန ဂဏုပေါသထာဒီသုပိ ဂဏာဒိမဇ္ဈေ ဧဝ။ အလဇ္ဇိဿ သန္တိကေ နိဿယဂ္ဂဟဏာဒိပိ ပုဂ္ဂလဿ သန္တိကေ ဧဝ အာပဇ္ဇတိ။

တီဏိ အဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနီတိ ယော ဥမ္မတ္တကောပိ ဝီတိက္ကမကာလေ, အနုမ္မတ္တော သဉ္စိစ္စေဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ ဘိက္ခူဟိ ပစ္ဆာ စောဒိတော သရမာနော ဧဝ ‘‘န သရာမီ’’တိ ဝဒတိ, ယော စ ‘‘သုပိနံ ဝိယ သရာမီ’’တိ ဝါ မုသာ ဝဒတိ, ယော စ ဥမ္မတ္တကကာလေ ကတံ သဗ္ဗမ္ပိ သဗ္ဗေသံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒတိ, ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ဒိန္နာနိ တီဏိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနိ အဓမ္မိကာနိ။

အပကတတ္တောတိ ဝိနယေ အပကတညူ။ တေနာဟ ‘‘အာပတ္တာနာပတ္တိံ န ဇာနာတီ’’တိ (ပရိ။ ၃၂၅)။ ‘‘ဒိဋ္ဌိဉ္စ အနိဿဇ္ဇန္တာနံယေဝ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ဘိက္ခူဟိ ဩဝဒိယမာနဿ ဒိဋ္ဌိယာ အနိဿဇ္ဇနပစ္စယာ ဒုက္ကဋံ, ပါစိတ္တိယမ္ပိ ဝါ အဝဿမေဝ သမ္ဘဝတီတိ ဝုတ္တံ။

မုခါလမ္ဗရကရဏာဒိဘေဒေါတိ မုခဘေရီဝါဒနာဒိပ္ပဘေဒေါ။ ဥပဃာတေတီတိ ဝိနာသေတိ။ ဗီဇနိဂ္ဂါဟာဒိကေတိ စိတ္တံ ဗီဇနိံ ဂါဟေတွာ အနုမောဒနာဒိကရဏေတိ အတ္ထော။

တိကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၄။ စတုက္ကေသု သောတိ ဂိဟိပရိက္ခာရော။ အဝါပုရဏံ ဒါတုန္တိ ဂဗ္ဘံ ဝိဝရိတွာ အန္တော ပရိက္ခာရဋ္ဌပနတ္ထာယ ဝိဝရဏကုဉ္စိကံ ဒါတုံ။ သံဃတ္ထာယ ဥပနီတံ သယမေဝ အန္တော ပဋိသာမိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ တေနာဟ ‘‘အန္တော ဌပါပေတုဉ္စ ဝဋ္ဋတီ’’တိ။

အာဒိကမ္မိကေသု ပဌမံ ပုရိသလိင်္ဂံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘ပဌမံ ဥပ္ပန္နဝသေနာ’’တိ။ ပါဠိယံ အနာပတ္တိ ဝဿစ္ဆေဒဿာတိ ဝဿစ္ဆေဒသမ္ဗန္ဓိနိယာ အနာပတ္တိယာ ဧဝမတ္ထော။ မန္တဘာသာတိ မန္တာယ ပညာယ ကထနံ။ ‘‘နဝမဘိက္ခုနိတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ ဣဒံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ယထာဝုဍ္ဎံ အဝသေသာနံ ယထာကတိက’’န္တိ (စူဠဝ။ ၄၂၆) ဝစနတော အာဒိတော အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနံ ပစ္စုဋ္ဌာတဗ္ဗတ္တာ ဝုတ္တံ။

‘‘ဣဓ န ကပ္ပန္တီတိ ဝဒန္တောပိ ပစ္စန္တိမေသု အာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ သဉ္စိစ္စ ကပ္ပိယံ အကပ္ပိယန္တိ ဝါ အကပ္ပိယံ ကပ္ပိယန္တိ ဝါ ကထေန္တဿ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿေတိ။

ပုဗ္ဗကရဏန္တိ ဝုစ္စတီတိ အဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တံ, တာနိ ဣဓ ပရိဝါရေ ဥဒ္ဓဋာနီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဣဓာဓိပ္ပေတာနိ ပန ဒဿေန္တော ‘‘ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓီ’’တိအာဒိမာဟ။

စတုက္ကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၂၅။ ပဉ္စကေသု အာပုစ္ဆိတွာ စာရဿ အဘာဝေါတိ ပိဏ္ဍပါတိကဿ ‘‘နိမန္တိတော သဘတ္တော’’တိ ဣမဿ အင်္ဂဿ အဘာဝါ တေန သိက္ခာပဒေန တဿ သဗ္ဗထာ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ သုသာနံ နေတွာ ပုန အာနီတကန္တိ သုသာနေ ပေတကိစ္စံ ကတွာ နိက္ခန္တေဟိ နှတွာ ဆဍ္ဍိတာနိ နိဝတ္ထပါရုတဝတ္ထာနိ ဧဝံ ဝုစ္စန္တိ။

ပါဠိယံ ပဉ္စဟာကာရေဟီတိ ပဉ္စဟိ အဝဟာရင်္ဂေဟိ။ ဝတ္ထုတော ပန ဂရုကလဟုကဘေဒေန ပါရာဇိကထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋာနိ ဝုတ္တာနိ။ ဣတ္ထိပုရိသသံယောဂါဒိကံ ကိလေသသမုဒါစာရဟေတုကံ ပဋိဘာနစိတ္တကမ္မံ နာမ။ ပဉှာသဟဿံ ပုစ္ဆီတိ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနေသု ပဉှာသဟဿံ သမ္မဇ္ဇိတွာ ဌိတံ ဒဟရံ ပုစ္ဆိ။ ဣတရောပိ ဒဟရော အတ္တနော ဂတမဂ္ဂတ္တာ သဗ္ဗံ ဝိဿဇ္ဇေသိ, တေန ထေရော ပသီဒိ။ ဝတ္တံ ပရိစ္ဆိန္ဒီတိ ဝတ္တံ နိဋ္ဌာပေသိ။ ကိံ တွံ အာဝုသောတိအာဒိကံ ထေရော ခီဏာသဝေါ သမ္မဇ္ဇနာနိသံသံ သဗ္ဗေသံ ပါကဋံ ကာတုံ အဝေါစာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

‘‘ဇဏ္ဏုကေဟိ ပတိဋ္ဌာယ ပဒစေတိယ’’န္တိ ပါဌသေသော။ စောဒနံ ကာရေဿာမီတိ ဘဂဝတာ အတ္တာနံ စောဒါပေဿာမိ, အတ္တာနံ နိဂ္ဂဏှာပေဿာမီတိ အတ္ထော။

ဧတ္တကံ ဂယှူပဂန္တိ ဧတ္တကံ အဓိကရဏဝူပသမတ္ထာယ ဂဟေတဗ္ဗဝစနန္တိ ယထာ သုတွာ ဝိညာတုံ သက္ကောတိ, ဧဝံ အနုဂ္ဂဏှန္တောတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ စ ‘‘အတ္တနော ဘာသပရိယန္တံ အနုဂ္ဂဟေတွာ ပရဿ ဘာသပရိယန္တံ အနုဂ္ဂဟေတွာ’’တိ ဧကံ, ‘‘အဓမ္မေန ကရောတီ’’တိ ဧကံ, ‘‘အပ္ပဋိညာယာ’’တိ ဧကဉ္စ ကတွာ ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ ပဉ္စင်္ဂါနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ ဝတ္ထုန္တိ မေထုနာဒိဝီတိက္ကမံ။ ကထာနုသန္ဓိဝိနိစ္ဆယာနုလောမသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထုံ န ဇာနာတီတိ စောဒကေန ဝါ စုဒိတကေန ဝါ ဝုတ္တကထာနုသန္ဓိနာ တေသံ ဝစနပဋိဝစနာနုရူပေန ဝဒန္တော ကထာနုသန္ဓိနာ ဝတ္ထုံ န ဇာနာတိ နာမ, တဉ္စ သုတ္တဝိဘင်္ဂေ ဝိနီတဝတ္ထုသင်္ခါတေန ဝိနိစ္ဆယာနုလောမေနေဝ ဝဒန္တော ဝိနိစ္ဆယာနုလောမသန္ဓိဝသေန ဝတ္ထုံ န ဇာနာတိ နာမ။ ဉတ္တိကမ္မံ နာမ ဟောတီတိ ဉတ္တိကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ နာမ ဟောတီတိ န ဇာနာတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဉတ္တိယာ ကမ္မပ္ပတ္တောတိ ဉတ္တိယာ နိဋ္ဌိတာယပိ ကမ္မပ္ပတ္တော ဧဝ ဟောတိ။ အနုဿာဝနဋ္ဌာနေ ဧဝ ကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ ဟောတီတိ ဉတ္တိကမ္မံ နိဋ္ဌိတံ နာမ ဟောတိ, တံ ဉတ္တိယာ ကာရဏံ န ဇာနာတီတိ အတ္ထော။

ပါဠိယံ ပဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိယောတိ အာပတ္တိတော ဝိသုဒ္ဓိဟေတုတ္တာ, ဝိသုဒ္ဓေဟိ ကတ္တဗ္ဗတော စ ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသာ ဝုတ္တာ။

ပဉ္စကဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဆက္ကဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၂၆။ ဆက္ကာဒီသု ပါဠိယံ ဆ အဂါရဝါတိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃသိက္ခာသု, အပ္ပမာဒေ, ပဋိသန္ထာရေ စ ဆ အဂါရဝါ, တေသု ဧဝ စ ဆ ဂါရဝါ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ‘‘ဆဗ္ဗဿပရမတာ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဣဒံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတဿ ပရမဿ ဒဿနံ။

၃၂၈။ ပါဠိယံ အာဂတေဟိ သတ္တဟီတိ ‘‘ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိအာဒိနာ မုသာဝါဒသိက္ခာပဒေ (ပါစိ။ ၄) အာဂတေဟိ သတ္တဟိ။

၃၂၉။ တံ ကုတေတ္ထ လဗ္ဘာတိ တံ အနတ္ထဿ အစရဏံ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ, လောကသန္နိဝါသေ ဝါ ကုတော ကေန ကာရဏေန သက္ကာ လဒ္ဓုန္တိ အာဃာတံ ပဋိဝိနေတိ။

၃၃၀။ သဿတော လောကောတိအာဒိနာ ဝသေနာတိ ‘‘သဿတော လောကော, အသဿတော လောကော။ အန္တဝါ လောကော, အနန္တဝါ လောကော။ တံ ဇီဝံ တံ သရီရန္တိ ဝါ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရန္တိ ဝါ။ ဟောတိ တထာဂတော ပရမ္မရဏာ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရမ္မရဏာ။ ဟောတိ စ န ဟောတိ စ တထာဂတော ပရမ္မရဏာ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရမ္မရဏာ’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၂၆၉) ဧဝံ အာဂတာ ဒသ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒယောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမိစ္ဆာသင်္ကပ္ပါဒယော အဋ္ဌမိစ္ဆာဉာဏမိစ္ဆာဝိမုတ္တီဟိ သဒ္ဓိံ ဒသ မိစ္ဆတ္တာ။ တတ္ထ မိစ္ဆာဉာဏန္တိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တော မောဟော။ အဝိမုတ္တဿေဝ ဝိမုတ္တသညိတာ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ နာမ။

ဝိပရီတာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော သမ္မာဉာဏသမ္မာဝိမုတ္တိပရိယောသာနာ ဒသ။ တတ္ထ သမ္မာဝိမုတ္တိ အရဟတ္တဖလံ, တံသမ္ပယုတ္တံ ပန ဉာဏံ ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ဝါ သမ္မာဉာဏန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဧကုတ္တရိကနယော နိဋ္ဌိတော။

ဥပေါသထာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၃၂။ ဥပေါသထာဒိပုစ္ဆာသု ပဝါရဏဂါထာတိ ဒိဋ္ဌာဒီဟိ တီဟိ ဌာနေဟိ ပဝါရဏာဝါစာ ဧဝ။ ဧဝံ ဝုတ္တာနံ ပန ဆန္ဒောဝိစိတိလက္ခဏေန ဝုတ္တဇာတိဘေဒါ ဂါထာ။

ဆက္ကဝါရာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

ပညတ္တိဝဂ္ဂေါ

ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကံ

သတ္တနဂရေသု ပညတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

၃၃၅။ အဍ္ဎုဍ္ဎသတာနီတိ ပညာသာဓိကာနိ တီဏိ သတာနိ။ ဝိဂ္ဂဟပဒေန မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ဝုတ္တံ။

အတိရေကန္တိ ပဌမကထိနံ။ ကာဠကန္တိ သုဒ္ဓကာဠကံ။ ဘူတန္တိ ဘူတာရောစနံ။ ဘိက္ခုနီသု စ အက္ကောသောတိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုံ အက္ကောသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၂၉) ဝုတ္တံ သိက္ခာပဒံ။

ဒွေပိ စ ဘေဒါတိ ဒွေ သံဃဘေဒသိက္ခာပဒါနိ။ အန္တရဝါသကနာမေန အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဟတ္ထတော စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏံ ဝုတ္တံ။ သုတ္တန္တိ သုတ္တံ ဝိညာပေတွာ ဝါယာပနံ။ ဝိကာလေတိ ဝိကာလဘောဇနံ။ စာရိတ္တန္တိ ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ စာရိတ္တံ။ နဟာနန္တိ ဩရေနဒ္ဓမာသနဟာနံ။

စီဝရံ ဒတွာတိ သမဂ္ဂေန သံဃေန စီဝရံ ဒတွာ ခိယျနံ။ ဂိရဂ္ဂန္တိ နစ္စဂီတံ။ စရိယာတိ အန္တောဝဿံ စာရိကစရဏံ။ တတ္ထေဝါတိ ဝဿံဝုတ္ထာယ စာရိကံ အပက္ကမိတွာ တတ္ထေဝ နိဝါသနံ ပဋိစ္စ ပညတ္တသိက္ခာပဒံ။ ဆန္ဒဒါနေနာတိ ပါရိဝါသိကေန ဆန္ဒဒါနေန။

ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိ ဘိက္ခုနီနံ အသာဓာရဏာနိ။ သောဠသာတိ အာဒိတော ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ, ကုလဒူသနဉ္စာတိ ဆ, ဘိက္ခုနီနံ အသာဓာရဏာနိ ဒသ နိဿဂ္ဂိယာနိ။

စတုတ္တိံသာတိ ပဌမကထိနသုဒ္ဓကာဠကစီဝရပဋိဂ္ဂဟဏရူပိယစီဝရဝါယာပနကောသေယျမိဿကဧဠကလောမဓောဝါပနဒုတိယပတ္တဝဇ္ဇိတာနိ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂေ ဒွါဝီသတိ, ဘိက္ခုနီနံ အသာဓာရဏာနိ ဒွါဒသ စာတိ စတုတ္တိံသ။ ဆပညာသသတန္တိ ဝေသာလိယာဒီသု ပညတ္တာနိ ဒွတ္တိံသသိက္ခာပဒါနိ ဌပေတွာ သေသာ ဆပညာသသတံ။

ဒသ ဂါရယှာတိ ဝေါသာသအပ္ပဋိသံ ဝိဒိတသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ ဌပေတွာ သေသာနိ ဒသ ပါဋိဒေသနီယာနိ။ ဒွေ သတ္တတိ သေခိယာနိ သုရုသုရုကာရကသာမိသေနဟတ္ထေနပါနီယထာလကပဋိဂ္ဂဟဏသသိတ္ထကပတ္တဓောဝနာနိ တီဏိ ဌပေတွာ သေသာနိ သေခိယာနိ။

သေယျာတိ အနုပသမ္ပန္နေန သဟသေယျသိက္ခာပဒံ။ ခဏနေတိ ပထဝီခဏနံ။ ဂစ္ဆ ဒေဝတေတိ ဘူတဂါမသိက္ခာပဒံ ဝုတ္တံ။ သပ္ပါဏကံ သိဉ္စန္တိ သပ္ပါဏောဒကသိဉ္စနံ။ မဟာဝိဟာရောတိ မဟလ္လကဝိဟာရော။

အညန္တိ အညဝါဒကံ။ ဒွါရန္တိ ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနံ။ သဟဓမ္မောတိ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနော။ ပယောပါနန္တိ သုရုသုရုကာရကသိက္ခာပဒံ။

ဧဠကလောမောတိ ဧဠကလောမဓောဝါပနံ။ ပတ္တော စာတိ ဒုတိယပတ္တော။ ဩဝါဒေါတိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဩဝါဒေါ။ ဘေသဇ္ဇန္တိ စတုမာသပစ္စယပဝါရဏာသိက္ခာပဒံ။ အာရညိကောတိ စတုတ္ထပါဋိဒေသနီယံ။ ဩဝါဒေါတိ ဩဝါဒါယ ဝါ သံဝါသာယ ဝါ အဂမနံ။

၃၃၇။ ‘‘ယေ စ ယာဝတတိယကာ’’တိ ပဉှဿ ‘‘ဣမေ ခေါ ယာဝတတိယကာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝတွာ တဒနန္တရံ ‘‘သာဓာရဏံ အသာဓာရဏ’’န္တိအာဒိပဉှာနံ ဝိဿဇ္ဇနေ ဝတ္တဗ္ဗေ ယသ္မာ တံ အဝတွာ ‘‘ကတိ ဆေဒနကာနီ’’တိအာဒိကေ အဋ္ဌ ပဉှေ အန္တရာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တေသံ အနန္တရာ ‘‘ဝီသံ ဒွေ သတာနိ ဘိက္ခူနံ…ပေ… ဆစတ္တာရီသာ ဘိက္ခူနံ, ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာ’’တိအာဒိနာ ဥက္ကမေနေဝ သာဓာရဏာဒိပဉှာ ဝိဿဇ္ဇိတာ, တသ္မာ တံ ဥက္ကမဝိဿဇ္ဇနကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ယသ္မာ ပန ယေ စ ယာဝတတိယကာတိ အယံ ပဉှော’’တိအာဒိမာဟ။

၃၃၈။ ဓောဝနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟောတိအာဒိဂါထာ အဋ္ဌကထာစရိယာနံ ဂါထာဝ။ ဆဗ္ဗဿာနိ နိသီဒနန္တိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ။ ဒွေ လောမာတိ တိယောဇနာတိက္ကမဓောဝါပနဝသေန ဒွေ ဧဠကလောမသိက္ခာပဒါနိ။ ဝဿိကာ အာရညကေန စာတိ ဝဿိကသာဋိကာ ပရိယေသနအရညကေသု သေနာသနေသု ဝိဟရဏသိက္ခာပဒေန သဟ။

ပဏီတန္တိ ပဏီတဘောဇနဝိညာပနံ။ ဦနန္တိ ဦနဝီသတိဝဿူပသမ္ပာဒနံ။ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိန္တိ သံဝိဓာယ ဂမနံ ဝုတ္တံ။ ယာ သိက္ခာတိ ယံ သိက္ခာပဒံ။ နိသီဒနေ စ ယာ သိက္ခာတိ ပမာဏာတိက္ကန္တနိသီဒနကာရာပနေ ယံ သိက္ခာပဒံ။ တထာ ဝဿိကာ ယာ စ သာဋိကာတိ ဧတ္ထာပိ။

ပါဠိယံ သတံ သတ္တတိ ဆစ္စေဝိမေ ဟောန္တိ ဥဘိန္နံ အသာဓာရဏာတိ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာ ဆစတ္တာရီသ, ဘိက္ခုနီနံ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာ တိံသာဓိကံ သတဉ္စာတိ ဧဝံ ဥဘိန္နံ အသာဓာရဏာ စ ဆသတ္တတိအဓိကံ သတံ သိက္ခာပဒါနီတိ အတ္ထော။ သတံ သတ္တတိ စတ္တာရီတိ ဥဘိန္နံ သာဓာရဏသိက္ခာနံ ဂဏနာ စတုသတ္တတိအဓိကံ သတံ သိက္ခာပဒါနီတိ အတ္ထော။

ဝိဘတ္တိယောတိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ စေဝ ဥပေါသထပဝါရဏာဒယော စ အဓိပ္ပေတာ။ တေ ဟိ ပါရာဇိကာဒိဘေဒေန, ဘိက္ခုဥပေါသထာဒိဘေဒေန စ ဝိဘဇီယန္တိ။ တေနာဟ ‘‘ဝိဘတ္တိယော’’တိအာဒိ။ တေသန္တိ အဋ္ဌန္နံ ပါရာဇိကာဒီနံ။ ဒွီဟီတိအာဒိ ဝိဝါဒါဓိကရဏာဒီနံ သမထေဟိ ဝူပသမဒဿနံ။

သတ္တနဂရေသု ပညတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါရာဇိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၃၉။ ဣဒန္တိ ‘‘ပါရာဇိကန္တိ ယံ ဝုတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ ဝစနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ဣဒဉှိ ဟေဋ္ဌာ ‘‘ဂရုက လဟုက’’န္တိအာဒိနာ ဥဒ္ဓဋပဉှေသု အနာဂတမ္ပိ ‘‘သဗ္ဗာနိပေတာနိ ဝိယာကရောဟိ, ဟန္ဒ ဝါကျံ သုဏောမ တေ’’တိ ဧတ္ထ ယထာဝုတ္တာနိ အညာနိပိ ‘‘သဗ္ဗာနိပေတာနိ ဝိယာကရောဟိ, ဟန္ဒ ဝါကျံ သုဏောမာ’’တိ ဧဝံ ဂဟိတမေဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဣမိနာ ပန အာယာစနဝစနေန သင်္ဂဟိတဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

အတိဝဿတီတိ ဩဝဿတိ, ဝဿောဒကံ ပဝိသတီတိ အတ္ထော။ ဓမ္မာနန္တိ ယထာ စတုပစ္စယေ ဓာရယတီတိ ဓမ္မော, တေသံ။ တေနာဟ ‘‘သင်္ခတဓမ္မာန’’န္တိ။ ဂါထာသင်္ဂဏိကန္တိ ဂါထာသင်္ဂဟော, တေ တေ အတ္ထာ ဂါထာဟိ သင်္ဂဟေတွာ ဂဏီယန္တိ ကထီယန္တိ ဧတ္ထာတိ ဟိ ဂါထာသင်္ဂဏိကံ။

ပါရာဇိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဌမဂါထာသင်္ဂဏိကဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

အဓိကရဏဘေဒံ

ဥက္ကောဋနဘေဒါဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၃၄၁။ ‘‘အလံ အာဝုသော’’တိ အတ္တပစ္စတ္ထိကေ သညာပေတွာတိ ပတ္တစီဝရာဒိအတ္ထာယ အလံ ဘဏ္ဍနာဒိကရဏန္တိ ဝိဝါဒါဒီသု ဒေါသဒဿနမတ္တေန သညာပေတွာ အညမညံ ခမာပေတွာ ဝူပသမေန္တိ, န ပန အညမညံ အာပတ္တာနာပတ္တိဒဿနဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘ပါဠိမုတ္တကဝိနိစ္ဆယေနေဝါ’’တိ။

ဝိသမာနိ ကာယကမ္မာဒီနိ နိဿိတော ဘိက္ခု ဝိသမနိဿိတော နာမ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနိဿိတော ဂဟနနိဿိတော, ဗလဝန္တေ ပုရိသေ နိဿိတော ဗလဝနိဿိတော နာမာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧကော ဝိသမာနီ’’တိအာဒိမာဟ။

ဥက္ကောဋနဘေဒါဒိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓိကရဏနိဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၄၂။ အာပတ္တိံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကအာပတ္တိဝသေနာတိ ပရေသံ, အတ္တနော စ အာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တာနံ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒီနံ ပါရာဇိကာဒိအာပတ္တိမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န သဗ္ဗာပတ္တိယော။ ကိစ္စံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကကိစ္စာနန္တိ ဥက္ခေပနီယာဒိကမ္မံ နိဿာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကာနံ တဒနုဝတ္တိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ယာဝတတိယာနုဿာဝနာနံ ကိစ္စာနံ ဝသေန, န သဗ္ဗေသံ ကိစ္စာနံ ဝသေနာတိ။

၃၄၄။ ပါဠိယံ ‘‘ကတိဟိ အဓိကရဏေဟီ’’တိ ပုစ္ဆာယ ‘‘ဧကေန အဓိကရဏေန ကိစ္စာဓိကရဏေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ‘‘ကတိသု ဌာနေသူ’’တိ ပုစ္ဆာယ ‘‘တီသု ဌာနေသု သံဃမဇ္ဈေ, ဂဏမဇ္ဈေ, ပုဂ္ဂလဿ သန္တိကေ’’တိ ဝုတ္တံ။ ‘‘ကတိဟိ သမထေဟီ’’တိ ပုစ္ဆာယ ‘‘တီဟိ သမထေဟီ’’တိ ဝုတ္တံ။ တီဟိပိ ဧတေဟိ ဧကော ဝူပသမနပ္ပကာရောဝ ပုစ္ဆိတော, ဝိဿဇ္ဇိတော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

၃၄၈။ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဟောတိ အနုဝါဒါဓိကရဏန္တိအာဒီသု ဝိဝါဒါဓိကရဏမေဝ အနုဝါဒါဓိကရဏာဒိပိ ဟောတီတိ ပုစ္ဆာယ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏမေဝ ဟောတိ, အနုဝါဒါဒယော န ဟောတီတိ ဝိဿဇ္ဇနံ။

အဓိကရဏနိဒါနာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သတ္တသမထနာနာတ္ထာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၅၄။ အဓိကရဏပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေ ပါဠိယံ ဝိပစ္စယတာယ ဝေါဟာရောတိ ဝိရူပဝိပါကာယ အညမညံ ဒုက္ခုပ္ပါဒနာယ ကာယဝစီဝေါဟာရော။ မေဓဂန္တိ ဝုဒ္ဓိပ္ပတ္တော ကလဟော။

အနုသမ္ပဝင်္ကတာတိ ဝိပတ္တိစောဒနာယ အနု အနု သံယုဇ္ဇနဝသေန နိန္နတာ။

အဗ္ဘုဿဟနတာတိ အတိဝိယ သဉ္ဇာတုဿာဟတာ။ အနုဗလပ္ပဒါနန္တိ စောဒကာနမ္ပိ ဥပတ္ထမ္ဘကရဏံ။ ကမ္မသင်္ဂဟာဘာဝေနာတိ သံဃသမ္မုခတာဒိမတ္တဿ သမ္မုခါဝိနယဿ သံဃာဒီဟိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စေသု သင်္ဂဟာဘာဝါ။

သတ္တသမထနာနာတ္ထာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓိကရဏဘေဒဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကံ

စောဒနာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ

၃၅၉။ ဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကာယ ‘‘စောဒနာ ကိမတ္ထာယာ’’တိအာဒိကာ ပုစ္ဆာ ဥပါလိတ္ထေရေန ကတာ။ ‘‘စောဒနာ သာရဏတ္ထာယာ’’တိအာဒိဝိဿဇ္ဇနံ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ။ ဥပါလိတ္ထေရော သယမေဝ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ အကာသီတိပိ ဝဒန္တိ။

မန္တဂ္ဂဟဏန္တိ တေသံ ဝိစာရဏာဂဟဏံ, သုတ္တန္တိကတ္ထေရာနံ, ဝိနယဓရတ္ထေရာနဉ္စ အဓိပ္ပါယဂဟဏန္တိ အတ္ထော။ ပါဋေက္ကံ ဝိနိစ္ဆယသန္နိဋ္ဌာပနတ္ထန္တိ တေသံ ပစ္စေကံ အဓိပ္ပါယံ ဉတွာ တေဟိ သမုဋ္ဌာပိတနယမ္ပိ ဂဟေတွာ ဝိနိစ္ဆယပရိယောသာပနတ္ထန္တိ အဓိပ္ပါယော။

‘‘မာ ခေါ တုရိတော အဘဏီ’’တိအာဒိနာ အဘိမုခေ ဌိတံ ကဉ္စိ အနုဝိဇ္ဇကံ ဩဝဒန္တေန ဝိယ ထေရေန အနုဝိဇ္ဇကဝတ္တံ ကထိတံ။

အနုယုဉ္ဇနဝတ္တန္တိ အနုယုဇ္ဇနက္ကမံ, တံ ပန ယသ္မာ သဗ္ဗသိက္ခာပဒဝီတိက္ကမဝိသယေပိ တံတံသိက္ခာပဒါနုလောမေန ကတ္တဗ္ဗံ, တသ္မာ ‘‘သိက္ခာပဒါနုလောမိက’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အတ္တနော ဂတိံ နာသေတီတိ အတ္တနော သုဂတိဂမနံ ဝိနာသေတိ။

အနုသန္ဓိတ-သဒ္ဒေါ ဘာဝသာဓနောတိ အာဟ ‘‘အနုသန္ဓိတန္တိ ကထာနုသန္ဓီ’’တိ။ ဝတ္တာနုသန္ဓိတေနာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ဝတ္တာနုသန္ဓိတေနာတိ အာစာရာနုသန္ဓိနာ, အာစာရေန သဒ္ဓိံ သမေန္တိယာ ပဋိညာယာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ယာ အဿ ဝတ္တေနာ’’တိအာဒိ။

ပါဠိယံ သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိန္တိအာဒိ အလဇ္ဇိလဇ္ဇိလက္ခဏံ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ ဝသေန ဝုတ္တံ တေသညေဝ သဗ္ဗပ္ပကာရတော သိက္ခာပဒါဓိကာရတ္တာ။ သာမဏေရာဒီနမ္ပိ သာဓာရဏဝသေန ပန သဉ္စိစ္စ ယထာသကံ သိက္ခာပဒဝီတိက္ကမနာဒိကံ အလဇ္ဇိလဇ္ဇိလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ကထာနုသန္ဓိဝစနန္တိ စုဒိတကအနုဝိဇ္ဇကာနံ ကထာယ အနုသန္ဓိယုတ္တံ ဝစနံ န ဇာနာတိ, တေဟိ ဧကသ္မိံ ကာရဏေ ဝုတ္တေ သယံ တံ အသလ္လက္ခေတွာ အတ္တနော အဘိရုစိတမေဝ အသမ္ဗန္ဓိတတ္ထန္တိ အတ္ထော။ ဝိနိစ္ဆယာနုသန္ဓိဝစနဉ္စာတိ အနုဝိဇ္ဇကေန ကတဿ အာပတ္တာနာပတ္တိဝိနိစ္ဆယဿ အနုဂုဏံ, သမ္ဗန္ဓဝစနဉ္စ။

စောဒနာဒိပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စောဒနာကဏ္ဍံ

အနုဝိဇ္ဇကကိစ္စဝဏ္ဏနာ

၃၆၀။ ပါဠိယံ ယံ ခေါ တွန္တိအာဒီသု တွံ, အာဝုသော, ယံ ဣမံ ဘိက္ခုံ စောဒေသိ, တံ ကိမှိ ဒေါသေ စောဒေသိ, ကတရာယ ဝိပတ္တိယာ စောဒေသီတိ အတ္ထော။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ။

၃၆၁။ အသုဒ္ဓပရိသင်္ကိတောတိ အသုဒ္ဓါယ အဋ္ဌာနေ ဥပ္ပန္နာယ ပရိသင်္ကာယ ပရိသင်္ကိတော။ တေနာဟ ‘‘အမူလကပရိသင်္ကိတော’’တိ။

၃၆၄။ ပါဠိယံ ဥပေါသထော သာမဂ္ဂတ္ထာယာတိ ဝိသုဒ္ဓါနံ ဘိက္ခူနံ အညောညနိရပေက္ခော အဟုတွာ ဥပေါသထော ဥပေါသထဋ္ဌာနံ သန္နိပတိတွာ ‘‘ပါရိသုဒ္ဓိံ အာယသ္မန္တော အာရောစေထ, ပရိသုဒ္ဓေတ္ထာယသ္မန္တော, ပရိသုဒ္ဓေါ အဟံ အာဝုသော’’တိအာဒိနာ အညမညံ ပရိသုဒ္ဓိဝီမံသနာရောစနဝသေန အယုတ္တေ ဝိဝဇ္ဇေတွာ ယုတ္တေဟေဝ ကာယစိတ္တသာမဂ္ဂီကရဏတ္ထာယ။

ဝိသုဒ္ဓါယ ပဝါရဏာတိ ဒိဋ္ဌသုတာဒီဟိ အညမညံ ကထာပေတွာ ဝိသုဒ္ဓိသမ္ပာဒနတ္ထာယာတိ အတ္ထော။ ဥဘော ဧတေတိ အာမိသပုဂ္ဂလနိဿယနေ ဧတေ ဥဘော။

အနုဝိဇ္ဇကကိစ္စဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စူဠသင်္ဂါမံ

အနုဝိဇ္ဇကဿ ပဋိပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၃၆၅။ တတြ ဟီတိ တသ္မိံ သန္နိပါတေ။ အတ္တပစ္စတ္ထိကာတိ လဇ္ဇိပေသလဿ စောဒကပါပဂရဟီပုဂ္ဂလဿ အနတ္ထကာမာ ဝေရီပုဂ္ဂလာ။ သာသနပစ္စတ္ထိကာတိ အတ္တနော အနာစာရာနုဂုဏံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ပကာသေန္တော တဏှာဂတိကာ, ဒိဋ္ဌိဂတိကာ စ။ အဇ္ဈောဂါဟေတွာတိ အလဇ္ဇိအဘိဘဝနဝသေန သံဃမဇ္ဈံ ပဝိသိတွာ။ သော သင်္ဂါမာဝစရောတိ သော စောဒကော သင်္ဂါမာဝစရော နာမ။ ဒိဋ္ဌသုတမုတမ္ပိ ရာဇကထာဒိကန္တိ ဒိဋ္ဌသုတဝသေနေဝ ရာဇစောရာဒိကထံ, မုတဝသေနပိ အန္နာဒိကထဉ္စ အကထေန္တေနာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ကပ္ပိယာကပ္ပိယနိဿိတာ ဝါတိအာဒီသု ရူပါရူပပဋိစ္ဆေဒပဒေန သကလအဘိဓမ္မတ္ထပိဋကတ္တံ ဒဿေတိ။ သမထာစာရာဒီဟိ ပဋိသံယုတ္တန္တိ သကလသုတ္တန္တပိဋကတ္တံ။ တတ္ထ သမထာစာရော နာမ သမထဘာဝနာက္ကမော။ တထာ ဝိပဿနာစာရော။ ဌာနနိသဇ္ဇဝတ္တာဒိနိဿိတာတိ သံဃမဇ္ဈာဒီသု ဂရုစိတ္တီကာရံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ဌာနာဒိက္ကမနိဿိတာ စေဝ စုဒ္ဒသမဟာဝတ္တာဒိဝတ္တနိဿိတာ စ, အာဒိ-သဒ္ဒေန အပ္ပိစ္ဆတာဒိနိဿိတာ စာတိ အတ္ထော။ ပဉှေ ဥပ္ပန္နေတိ ကေနစိ ဥပ္ပန္နေ ပဉှေ ပုစ္ဆိတေ။ ဣဒဉ္စ ဥပလက္ခဏမတ္တံ, ယံ ကိဉ္စိ ဥပဋ္ဌိတံ ဓမ္မံ ဘာသဿူတိ အဓိပ္ပါယော။

ကုလပဒေသော နာမ ခတ္တိယာဒိဇာတိယမ္ပိ ကာသိကရာဇကုလာဒိကုလဝိသေသော။ ဧတမေဝါဟ ‘‘ကုလပဒေသော ခတ္တိယကုလာဒိဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ။ သန္နိပါတမဏ္ဍလေတိ အတ္တနော အနုဝိဇ္ဇမာနပ္ပကာရံ သံဃဿ ဉာပနတ္ထံ ဥဋ္ဌာယ သံဃသန္နိပါတမဇ္ဈေ ဣတော စိတော စ ပရေသံ မုခံ ဩလောကေန္တေန န စရိတဗ္ဗံ။ ယထာနိသိန္နေနေဝ ဓမ္မဝိနယာနုဂုဏံ ဝိနိစ္ဆယံ ယထာ သဗ္ဗေ သုဏန္တိ, တထာ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။

ပါဠိယံ အစဏ္ဍိကတေနာတိ အကတစဏ္ဍဘာဝေန, အဖရုသေနာတိ အတ္ထော။ ‘‘ဟိတာနုကမ္ပိနာ’’တိ ဧတေန မေတ္တာပုဗ္ဗဘာဂေါ ဝုတ္တော။ ‘‘ကာရုဏိကေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိနာ အပ္ပနာပ္ပတ္တကရုဏာ ဝုတ္တာ။ ‘‘ဟိတပရိသက္ကိနာ’’တိ ဣမိနာ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ။ တေနာဟ ‘‘ကရုဏာ စ ကရုဏာပုဗ္ဗဘာဂေါ စ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ အယံ ပဒဒွယေပိ အဓိပ္ပါယော’’တိ။ လဇ္ဇိယာတိ လဇ္ဇိနီ။

အနုယောဂဝတ္တံ ကထာပေတွာတိ ‘‘ကာလေန ဝက္ခာမီ’’တိအာဒိနာ (ပရိ။ ၃၆၂) ဝုတ္တဝတ္တံ။ အနုယုဉ္ဇနာစာရက္ကမေနေဝ အနုယုဉ္ဇနံ အနုယောဂဝတ္တံ နာမ, တံ ကထာပေတွာ တေနေဝ ကမေန အနုယုဉ္ဇာပေတွာတိ အတ္ထော။ ဥဇုမဒ္ဒဝေနာတိ ဧတ္ထ အဇ္ဈာဟရိတဗ္ဗပဒံ ဒဿေတိ ‘‘ဥပစရိတဗ္ဗော’’တိ။ ‘‘ဓမ္မေသု စ ပုဂ္ဂလေသု စာ’’တိ ဣဒံ ‘‘မဇ္ဈတ္တေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ပကတေန သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘ဓမ္မေသု စ ပုဂ္ဂလေသု စ…ပေ… မဇ္ဈတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ။ ယဉှိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ကတ္တဗ္ဗံ, တံ တတ္ထ အတိက္ကမန္တော မဇ္ဈတ္တော နာမ န ဟောတိ, ဓမ္မေသု စ ဂါရဝေါ ကတ္တဗ္ဗော။ ပုဂ္ဂလေသု ပန မေတ္တာဘာဝေန ပက္ခပါတဂါရဝေါ။ တသ္မာ ဣမံ ဝိဓိံ အနတိက္ကန္တောဝ တေသု မဇ္ဈတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

၃၆၆။ သံသန္ဒနတ္ထန္တိ အာပတ္တိ ဝါ အနာပတ္တိ ဝါတိ သံသယေ ဇာတေ သံသန္ဒိတွာ နိစ္ဆယကရဏတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယော။ အတ္ထဒဿနာယာတိ သာဓေတဗ္ဗဿ အာပတ္တာဒိဥပမေယျတ္ထဿ စောဒကစုဒိတကေ အတ္တနော ပဋိညာယ ဧဝ သရူပဝိဘာဝနတ္ထံ။ အတ္ထော ဇာနာပနတ္ထာယာတိ ဧဝံ ဝိဘာဝိတော အတ္ထော စောဒကစုဒိတကသံဃာနံ ဉာပနတ္ထာယ နိဇ္ဈာပနတ္ထာယ, သမ္ပဋိစ္ဆာပနတ္ထာယာတိ အတ္ထော။ ပုဂ္ဂလဿ ဌပနတ္ထာယာတိ စောဒကစုဒိတကေ အတ္တနော ပဋိညာယ ဧဝ အာပတ္တိယံ, အနာပတ္တိယံ ဝါ ပတိဋ္ဌာပနတ္ထာယ။ သာရဏတ္ထာယာတိ ပမုဋ္ဌသရာပနတ္ထာယ။ သဝစနီယကရဏတ္ထာယာတိ ဒေါသေ သာရိတေပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပဋိကမ္မံ အကရောန္တဿ သဝစနီယကရဏတ္ထာယ။ ‘‘န တေ အပသာဒေတဗ္ဗာ’’တိ ဣဒံ အဓိပ္ပေတတ္ထဒဿနံ။ တတ္ထ အဝိသံဝါဒကဋ္ဌာနေ ဌိတာ ဧဝ န အပသာဒေတဗ္ဗာ, န ဣတရေတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိယာ အကာရဏဘူတပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ။ ပရိနိဗ္ဗာနဉှိ နာမ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမာ စုတိစိတ္တကမ္မဇရူပသင်္ခါတာ ခန္ဓာ, တေ စ သဗ္ဗာကာရတော သမုစ္ဆိန္နာနုသယတာယ ပုနဗ္ဘဝါယ အနန္တရာဒိပစ္စယာ န ဟောန္တိ အညေဟိ စ တဏှာဒိပစ္စယေဟိ ဝိရဟိတတ္တာ။ တသ္မာ ‘‘အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန’’န္တိ ဝုစ္စတိ။ တန္တိ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနံ။ တေနေဝါဟ ‘‘တသ္မိ’’န္တိ။ ဝိနယမန္တနာတိ ဝိနယဝိနိစ္ဆယော။ သောတာဝဓာနန္တိ သောတဿ ဩဒဟနံ, သဝနန္တိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဉာဏ’’န္တိ။ ယထာဝုတ္တာယ ဝိနယသံဝရာဒိကာရဏပရမ္ပရာယ ဝိမုတ္တိယာ ဧဝ ပဓာနတ္တာ သာ ပုန စိတ္တဿ ဝိမောက္ခောတိ ဥဒ္ဓဋောတိ အာဟ ‘‘အရဟတ္တဖလသင်္ခါတော ဝိမောက္ခော’’တိ။ အထ ဝါ ယော ယံ ကိဉ္စိ ဓမ္မံ အနုပါဒိယိတွာ ပရိနိဗ္ဗာနဝသေန စိတ္တဿ စိတ္တသန္တတိယာ, တပ္ပဋိဗဒ္ဓကမ္မဇရူပသန္တတိယာ စ ဝိမောက္ခော ဝိမုစ္စနံ အပုနပ္ပဝတ္တိဝသေန ဝိဂမော, ဧတဒတ္ထာယ ဧတဿ ဝိဂမဿတ္ထာယ ဧဝါတိ ဧဝံ နိဂမနဝသေနပေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

၃၆၇။ အနုယောဂဝတ္တဂါထာသု ကုသလေန ဗုဒ္ဓိမတာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန။ ကတန္တိ နိဗ္ဗတ္တိတံ, ပကာသိတန္တိ အတ္ထော။ တေနေဝါတိအာဒီသု တေနေဝ ကတာကတဿ အဇာနနေဝ ပုဗ္ဗာပရံ အဇာနနဿ, အညဿပိ ဘိက္ခုနော ယံ ကတာကတံ ဟောတိ, တမ္ပိ န ဇာနာတီတိ အတ္ထော။ အတ္တနော သဒိသာယာတိ ယထာဝုတ္တေဟိ ဒေါသေဟိ ယုတ္တတာယ အတ္တနာ သဒိသာယ။

အနုဝိဇ္ဇကဿ ပဋိပတ္တိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

မဟာသင်္ဂါမံ

ဝေါဟရန္တေန ဇာနိတဗ္ဗာဒိဝဏ္ဏနာ

၃၆၈-၃၇၄။ မဟာသင်္ဂါမေ ပါဠိယံ သင်္ဂါမာဝစရေနာတိ အနုဝိဇ္ဇကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝတ္ထူတိ မေထုနာဒိဝီတိက္ကမော။ နိဒါနန္တိ ဝေသာလိအာဒိပညတ္တိဋ္ဌာနံ။ ပုဂ္ဂလော အကာရကော ဇာနိတဗ္ဗောတိ ဧတ္ထ သံဃေ ဝါ ဂဏေ ဝါ ပရိဏာယကဘူတော ပုဂ္ဂလောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၃၇၅။ ဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒန္တိ နီလာဒိဒသန္နံ သုက္ကာနံ မောစနဝသေန ဝုတ္တံ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒံ။ တဉှိ တေလာဒိမန္ဒဝဏ္ဏာနံ နီလာဒိပစုရဝဏ္ဏာနံ ဝသေန ‘‘ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ပစုရတ္ထေ ဟိ ဣဓ အဝဏ္ဏောတိ အ-ကာရော။

၃၇၉။ ယာဝ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာနော ဒွိဓာ ဟောန္တီတိ ဧတ္ထ အဝိဟာဒိသုဒ္ဓါဝါသိကာ အညဘူမီသု အရိယာ ဓမ္မဝါဒီပက္ခံ ဧဝ ဘဇန္တိ, ဣတရေ ဒုဝိဓမ္ပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဝေါဟရန္တေန ဇာနိတဗ္ဗာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကထိနဘေဒံ

ကထိနအတ္ထတာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၀၄။ ကထိနေ အနာဂတဝသေနာတိ ဥဒကာဟရဏာဒိပယောဂေ ဥပ္ပန္နေ ပစ္ဆာ ဓောဝနာဒိပုဗ္ဗကရဏဿ ဥပ္ပတ္တိတော တပ္ပယောဂဿ အနာဂတဝသေနေဝ အနန္တရပစ္စယော။ ပစ္စယတ္တဉ္စဿ ကာရိယဘူတဿ ယသ္မာ နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗတံ နိဿာယ ပစ္စယာ ပဝတ္တာ, န ဝိနာ တေန, တသ္မာ တေန ပရိယာယေန ဝုတ္တံ, န သဘာဝတော သဗ္ဗတ္ထ။ တေနာဟ ‘‘ပယောဂဿ ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပယောဂဿ သတ္တဝိဓမ္ပိ ပုဗ္ဗကရဏံ ပစ္စယော ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကာရဏမာဟ ‘‘ယသ္မာ’’တိအာဒိ။ ပုဗ္ဗကရဏဿတ္ထာယာတိ ပုဗ္ဗကရဏဿ နိပ္ဖါဒနတ္ထာယ။ ပုရေဇာတပစ္စယေတိ ပုရေဇာတပစ္စယဿ ဝိသယေ။ ဧသာတိ ပယောဂေါ။ ဓောဝနာဒိဓမ္မေသု ဧကမ္ပိ အတ္တနော ပုရေဇာတပစ္စယဘူတံ ဓမ္မံ န လဘတိ, အတ္တနော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေဇာတဿ ပုဗ္ဗကရဏဿ အဘာဝါတိ အတ္ထော။ လဘတီတိ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယံ ပုဗ္ဗကရဏံ လဘတိ, ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော ဟောတီတိ အတ္ထော။

ပါဠိယံ ပန္နရသ ဓမ္မာ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗကရဏဿာတိ ဝါ ပယောဂဿာတိ ဝါ အညဿ ကဿစိ ပစ္စယုပ္ပန္နဿ အပရာမဋ္ဌတ္တာ ပန္နရသ ဓမ္မာ သယံ အညမညသဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဧဝမတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော, တေဟိ သဟ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ အညဿ အဘာဝါ။ ဧဝံ ဥပရိ သဗ္ဗတ္ထ။ တေနာဟ ‘‘သဟဇာတပစ္စယံ ပနာ’’တိအာဒိ။ မာတိကာ စ ပလိဗောဓာ စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေန ပဉ္စာနိသံသာနိ ဂဟိတာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧဝံ မာတိကာနဉ္စ ပလိဗောဓာနဉ္စာတိ ဧတ္ထာပိ။ တေဟိပိ အတ္ထော အနန္တရမေဝ မာတိကာဒီဟိ သဟ ဇာယန္တိ။ တေနေဝ ‘‘ပန္နရသ ဓမ္မာ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဝုတ္တာ။ အာသာတိ စီဝရာသာ။ ဝတ္ထူတိ အာသာယ နိမိတ္တဘူတံ အနုပ္ပန္နစီဝရံ။ ‘‘ဒဿာမ ကရိဿာမာ’’တိ ဟိ ဒါယကေဟိ ပဋိညာတစီဝရံ နိဿာယ အနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ စီဝရာသာ အနန္တရပစ္စယာဒိဘာဝေန ဝုတ္တာ။ အာသာနဉ္စ အနာသာနဉ္စာတိ လဗ္ဘမာနကစီဝရေ ဥပ္ပဇ္ဇနကစီဝရာသာနဉ္စေဝ အလဗ္ဘမာနေ စီဝရေ ဥပ္ပဇ္ဇနကအနာသာနဉ္စ, အာသာနံ, တဗ္ဗိဂမာနဉ္စာတိ အတ္ထော။ ခဏေ ခဏေ ဥပ္ပတ္တိဘေဒံ သန္ဓာယ ‘‘အာသာန’’န္တိ ဗဟုဝစနံ ကတံ, အာသာယ, အနာသာယ စာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘အာသာ စ အနာသာ စာ’’တိ။

ကထိနအတ္ထတာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပုဗ္ဗကရဏနိဒါနာဒိဝိဘာဂဝဏ္ဏနာ

၄၀၆-၇။ ဆ စီဝရာနီတိ ခေါမာဒီသု ဆသု အညတရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝသေန ပန ‘‘စီဝရာနီ’’တိ ဗဟုဝစနံ ကတံ။ ပါဠိယံ ပနေတ္ထ ဝတ္ထု, အာသာ စ အနာသာ စာတိအာဒီသု အတ္ထတေ ကထိနေ အာနိသံသဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကပစ္စာသာစီဝရံ ‘‘ဝတ္ထူ’’တိ ဝုတ္တံ။ ကထိနစီဝရံ ဟေတုပစ္စယ-သဒ္ဒေဟိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၄၀၈။ ပစ္စုဒ္ဓါရော တီဟိ ဓမ္မေဟီတိအာဒိ ကထိနတ္ထာရတ္ထာယ တိစီဝရတော အညံ ဝဿိကသာဋိကာဒိံ ပစ္စုဒ္ဓရိတုံ, အဓိဋ္ဌဟိတွာ အတ္ထရိတုဉ္စ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ‘‘ဝစီဘေဒေနာ’’တိ ဧတေန ကေဝလံ ကာယေန ကထိနတ္ထာရော န ရုဟတီတိ ဒဿေတိ။

ပုဗ္ဗကရဏနိဒါနာဒိဝိဘာဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ကထိနာဒိဇာနိတဗ္ဗဝိဘာဂဝဏ္ဏနာ

၄၁၂။ ယေသု ရူပါဒိဓမ္မေသူတိ ‘‘ပုရိမဝဿံဝုတ္ထာ ဘိက္ခူ, ပဉ္စဟိ အနူနော သံဃော, စီဝရမာသော, ဓမ္မေန သမေန သမုပ္ပန္နံ စီဝရ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု ယေသု ရူပါရူပဓမ္မေသု။ သတီတိ သန္တေသု။ မိဿီဘာဝေါတိ သံသဂ္ဂတာ သမူဟပညတ္တိမတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘န ပရမတ္ထတော ဧကော ဓမ္မော အတ္ထီ’’တိ။

၄၁၆။ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ကထိနုဒ္ဓါရေန သဟ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာရဟာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။ ကထိနတ္ထာရတော ဟိ ပဘုတိ သဗ္ဗေ ကထိနုဒ္ဓါရာ တံ တံ ကာရဏန္တရမာဂမ္မ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တသ္မာ သဗ္ဗေ ဧကုပ္ပါဒါ နာမ ဇာတာ။ တေသု အန္တရုဗ္ဘာရသဟုဗ္ဘာရာ ဒွေ ဧဝ တံ ဝိဟာရံ အနတ္ထတကထိနဝိဟာရသဒိသံ ကရောန္တာ သယံ သကလေန ကထိနတ္ထာရေန သဟ နိရုဇ္ဈန္တိ ဥဒ္ဓါရဘာဝံ ပါပုဏန္တိ။ အဝသေသာ ပန တံ တံ ပါဋိပုဂ္ဂလိကမေဝ ကထိနတ္ထာရံ ဒွိန္နံ ပလိဗောဓာနံ ဥပစ္ဆိန္ဒနဝသေန နိရောဓေန္တာ သယံ ဥဒ္ဓါရဘာဝံ ပါပုဏန္တိ, န သကလံ ကထိနတ္ထာရံ။ ကထိနုဒ္ဓါရာနဉ္စ နိရောဓော နာမ တံ တံ ကာရဏမာဂမ္မ ဥဒ္ဓါရဘာဝပ္ပတ္တိ, ဧဝဉ္စ ဥပ္ပတ္တိ နာမ ကထိနုဒ္ဓါရော ဧဝ။ တေနာဟ ‘‘သဗ္ဗေပိ အတ္ထာရေန သဒ္ဓိံ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ပုရိမာ ဒွေတိ ‘‘ဧကုပ္ပါဒါ ဧကနိရောဓာ’’တိ ပါဠိယံ ပဌမံ ဝုတ္တာ အန္တရုဗ္ဘာရသဟုဗ္ဘာရာ ဒွေ။ တေသူတိ ပက္ကမနန္တိကာဒီသု။ ဥဒ္ဓါရဘာဝံ ပတ္တေသူတိ ဥဒ္ဓါရဘာဝပ္ပတ္တိသင်္ခါတနိရောဓံ ပတ္တေသူတိ အတ္ထော။ အတ္ထာရော တိဋ္ဌတီတိ ကတစီဝရံ အာဒါယ ပက္ကန္တာဒိပုဂ္ဂလံ ဌပေတွာ တဒဝသေသာနံ ပလိဗောဓသဗ္ဘာဝတော ကထိနတ္ထာရော တိဋ္ဌတိ။

ကထိနာဒိဇာနိတဗ္ဗဝိဘာဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပညတ္တိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

သင်္ဂဟဝဂ္ဂေါ

ဥပါလိပဉ္စကံ

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၂၁။ သမဂ္ဂေဟိ ကရဏီယာနီတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏေဟိ ပုဗ္ဗေ အသမဂ္ဂါ ဟုတွာ ပစ္ဆာ သာမဂ္ဂိံ ဥပဂတေဟိ ကတ္တဗ္ဗာနိ။ ကိံ ပန အသညတမိဿပရိသာယ သဒ္ဓိံ လဇ္ဇိနော သာမဂ္ဂိံ ကရောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဥပေါသထပဝါရဏာဒီသု ဟီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဌိတာသူတိ ဥပေါသထပဝါရဏာသု အပ္ပဝတ္တီသု။ ဥပတ္ထမ္ဘော န ဒါတဗ္ဗောတိ ဥပရူပရိ အပ္ပဝတ္တနတ္ထာယ မယမ္ပိ ဥပေါသထံ န ကရိဿာမာတိအာဒိနာ ကလဟဿ ဥပတ္ထမ္ဘော န ဒါတဗ္ဗော, ဓမ္မေန ဝိနယေန သာမဂ္ဂိံ ကတွာ သမဂ္ဂေဟေဝ အသညတာ ဘိက္ခူ ဝိနေတဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘သစေ သံဃော အစ္စယံ ဒေသာပေတွာ’’တိအာဒိ။ ဘိက္ခုနော နက္ခမတီတိ ကေသုစိ ပုဂ္ဂလေသု အပ္ပမတ္တကဒေါသဒဿနေန န ရုစ္စတိ။ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မမ္ပိ ကတွာတိ ‘‘န မေတံ ခမတီ’’တိ သဘာဂဿ ဘိက္ခုနော အတ္တနော ဒိဋ္ဌိံ အာဝိကတွာ။ ဥပေတဗ္ဗာတိ သာသနဟာနိယာ အဘာဝါ သာမဂ္ဂိံ အကောပေတွာ ကာယသာမဂ္ဂီ ဒါတဗ္ဗာ, ဤဒိသေ ဌာနေ အလဇ္ဇိပရိဘောဂေါ အာပတ္တိကရော န ဟောတိ, ဝဋ္ဋတိယေဝ။ ယေ ပန သာသနဝိနာသာယ ပဋိပန္နာ, တေဟိ သဟ န ဝတ္တတိ, အာပတ္တိ ဧဝ ဟောတိ သာသနဝိနာသော စ။ တေနာဟ ‘‘ယတြ ပန ဥဒ္ဓမ္မ’’န္တိအာဒိ။ ‘‘ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣမိနာ ဒိဋ္ဌိယာ အာဝိကတာယပိ အာပတ္တိံ ဒဿေတိ။

၄၂၂။ ကဏှဝါစောတိ ရာဂဒေါသာဒီဟိ ကိလိဋ္ဌဝစနော။ အနတ္ထကဝစနဿ ဒီပနံ ပကာသနံ အဿာတိ အနတ္ထကဒီပနော။ မာနံ နိဿာယာတိ ဝိနိစ္ဆယကရဏံ တဝ ဘာရောတိ သံဃေန ဘာရေ အကတေပိ ‘‘အဟမေဝေတ္ထ ဝေါဟရိတုံ အရဟရူပေါ’’တိ မာနံ နိဿာယ။ ယထာဒိဋ္ဌိယာတိ အနုရူပလဒ္ဓိယာ။ ယဿ ဟိ အတ္ထဿ ယာဒိသီ ဒိဋ္ဌိ အနုရူပါ, တံ ဂဟေတွာ န ဗျာကတာတိ အတ္ထော။အဿ အတ္တနောတိ အဓမ္မာဒိအတ္ထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ, န ပုဂ္ဂလံ, အဿ အဓမ္မာဒိအတ္ထသင်္ခါတဿ အတ္တနော သရူပဿ ယာ အနုရူပါ ဒိဋ္ဌီတိ အတ္ထော။ လဒ္ဓိံ နိက္ခိပိတွာတိ အနုရူပလဒ္ဓိံ ဆဍ္ဍေတွာ, အဂ္ဂဟေတွာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘အဓမ္မာဒီသု ဓမ္မာဒိလဒ္ဓိကော ဟုတွာ’’တိ။ အထ ဝါ အတ္တနော လဒ္ဓိံ နိဂူဟိတွာ ပုဂ္ဂလာနုဂုဏံ တထာ ဗျာကရောန္တော န ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဗျာကတာ နာမ။ ဣမသ္မိံ ပက္ခေ အဓမ္မာဒီသု ဓမ္မာဒိလဒ္ဓိကော ဟုတွာတိ ဧတ္ထ အဓမ္မာဒီသု ဓမ္မာဒိလဒ္ဓိကော ဝိယ ဟုတွာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။

နပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝေါဟာရဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ

၄၂၄။ ကမ္မဉတ္တီတိ ကမ္မဘူတာ ဉတ္တိ။ အနုဿာဝနနိရပေက္ခာ ဉတ္တိကမ္မဘူတာ ဉတ္တီတိ အတ္ထော။ ကမ္မပါဒဉတ္တိ နာမ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မာဒီသု အနုဿာဝနကမ္မဿ ပါဒဘူတာ အဓိဋ္ဌာနဘူတာ ဉတ္တိ။ နဝသု ဌာနေသူတိ ဩသာရဏာဒီသု နဝသု ဌာနေသု။ ဒွီသု ဌာနေသူတိ ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မေသု။

သုတ္တာနုလောမန္တိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ သုတ္တာနုလောမဘူတေ မဟာပဒေသေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝိနယာနုလောမန္တိ ခန္ဓကပရိဝါရာနုလောမဘူတေ မဟာပဒေသေ။ သုတ္တန္တိကေ စတ္တာရော မဟာပဒေသေတိ သုတ္တာဘိဓမ္မပိဋကေသု အနုညာတပဋိက္ခိတ္တသုတ္တာနုလောမဝသေန နယတော ဂဟေတဗ္ဗေ စတ္တာရော အတ္ထေ။

၄၂၅။ ဒိဋ္ဌီနံ အာဝိကမ္မာနီတိ အာပတ္တိလဒ္ဓီနံ ပကာသနာနိ, အာပတ္တိဒေသနာကမ္မာနီတိ အတ္ထော။

ယထာ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဒိဋ္ဌိ အာဝိကတာ ဟောတီတိ ယထာ အာဝိကတေ စတူဟိ ပဉ္စဟိ ဧကီဘူတေဟိ ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ သန္တိကေ အာပတ္တိ ဒေသိတာ နာမ ဟောတိ, ဧဝံ ဒေသေတီတိ အတ္ထော။ ဧဝံ ဒေသေန္တော စ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ တယော ဝါ စတ္တာရော ဝါ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ ဧကဿ သန္တိကေ ဒေသေတိ။ ဧဝံ ဒေသေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဒေသိတာ စ အာပတ္တိ န ဝုဋ္ဌာတိ, ဒေသနာပစ္စယာ ဒုက္ကဋဉ္စ ဟောတိ။ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ပန ဧကတော ဒေသေတုံ ဝဋ္ဋတိ။

၄၄၄။ အဒဿနေနာတိ ဣမဿ အကပ္ပိယံ ပရိဝဇ္ဇေန္တာနံ ဝိနယဓရာနံ ပဋိပတ္တိယာ အဒဿနေန, တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အနာပဇ္ဇနေနာတိပိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသအဉတာယာတိ ရဇတာဒိအကပ္ပိယေ တိပုအာဒိသညိတာယ။ ပုစ္ဆိတွာ ဝါ အညေသံ ဝါ ဝုစ္စမာနံ အသုဏန္တော အာပဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ ပုစ္ဆိတွာ အသုဏန္တော ဝါ ပုစ္ဆိယမာနံ အသုဏန္တော ဝါတိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဧကရတ္တာတိက္ကမာဒိဝသေနာတိ အဓိဋ္ဌိတစီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတွာ ဧကရတ္တာတိက္ကမေန ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဆရတ္တာတိက္ကမာဒီနံ သင်္ဂဟော။

၄၅၀။ အနတ္ထံ ကလိသာသနန္တိ အနတ္ထာဝဟံ ကောဓဝစနံ အာရောပေန္တော ဒေါသံ အာရောပေန္တော ဥပဒ္ဒဝါယ ပရိသက္ကတီတိ အတ္ထော။

၄၅၄။ ဝေါဟာရနိရုတ္တိယန္တိ တဿ တဿ အတ္ထဿ ဝါစကသဒ္ဒေ ပဘေဒဂတဉာဏပ္ပတ္တော န ဟောတီတိ အတ္ထော။

၄၅၅။ ပရိမဏ္ဍလဗျဉ္ဇနာရောပနေ ကုသလော န ဟောတီတိ ပရိမဏ္ဍလေန ပဒဗျဉ္ဇနေန ဝတ္ထုံ, ပရေဟိ ဝုတ္တံ ဇာနိတုဉ္စ အသမတ္ထောတိ အတ္ထော။

၄၅၈။ အနုဿာဝနေနာတိ အနု အနု ကထနေန။ တေနာဟ ‘‘နနု တုမှေ’’တိအာဒိ, ယံ အဝေါစုမှ, သွာယံ ပကာသိတောတိ သမ္ဗန္ဓော။ တတ္ထ ယန္တိ ဣဒံ ယသ္မာ ဝစနာပေက္ခံ န ဟောတိ, ဝစနတ္ထာပေက္ခမေဝ, တသ္မာ တေန ဝစနေန နာနာကရဏာဘာဝံ ပကာသယိဿာမာတိ ယမတ္ထံ အဝေါစုမှာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ တေနေဝ ‘‘သွာယ’’န္တိ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ပဋိနိဒ္ဒေသော ကတော, တဿ သော အယံ နာနာကရဏာဘာဝေါတိ အတ္ထော။

၄၆၇။ မဉ္စပဒါဒီသုပိ နဠာဋံ ပဋိဟညေယျာတိ အန္ဓကာရေ စမ္မခဏ္ဍံ ပညပေတွာ ဝန္ဒိတုံ ဩနမန္တဿ နဠာဋံ ဝါ အက္ခိ ဝါ မဉ္စာဒီသု ပဋိဟညတိ။ ဧတေန ဝန္ဒတောပိ အာပတ္တိအဘာဝံ ဝတွာ ဝန္ဒနာယ သဗ္ဗထာ ပဋိက္ခေပါဘာဝဉ္စ ဒီပေတိ။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ သုတ္တန္တရေဟိ အပ္ပဋိက္ခိတ္တေသု။ နဂ္ဂါဒီသု ပန ဝန္ဒိတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ။ ဧကတော အာဝဋ္ဋောတိ ဧကသ္မိံ ဒေါသာဂတိပက္ခေ ပရိဝတ္တော ပဝိဋ္ဌောတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘သပတ္တပက္ခေ ဌိတော’’တိ။ ဝန္ဒိယမာနောတိ ဩနမိတွာ ဝန္ဒိယမာနော။ ဝန္ဒိတဗ္ဗေသု ဥဒ္ဒေသာစရိယော, နိဿယာစရိယော စ ယသ္မာ နဝကာပိ ဟောန္တိ, တသ္မာ တေ ဝုဍ္ဎာ ဧဝ ဝန္ဒိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၄၇၀။ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမေဝါတိ သဟသေယျာဒိပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ။ ဣတရန္တိ သစိတ္တကံ။

ဝေါဟာရဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အပရဒုတိယဂါထာသင်္ဂဏိကံ

ကာယိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ

၄၇၄။ ‘‘ကတိ အာပတ္တိယော’’တိအာဒိနာ ဥပါလိတ္ထေရေန ဝိနယဿ ပါဋဝတ္ထံ သယမေဝ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ။ ဘိက္ခုနီနံယေဝ…ပေ… အဋ္ဌဝတ္ထုကာ နာမာတိ ဘိက္ခုနီနံ ပညတ္တာ ဧကာ ဧဝ အာပတ္တိ အဋ္ဌဝတ္ထုကာ နာမာတိ အတ္ထော။

၄၇၅။ ကမ္မဉ္စ ကမ္မပါဒကာ စာတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ဉတ္တိကမ္မေသု ဉတ္တိ သယမေဝ ကမ္မံ ဟောတိ, ဉတ္တိဒုတိယဉတ္တိစတုတ္ထေသု ကမ္မေသု အနုဿာဝနသင်္ခါတဿ ကမ္မဿ ဉတ္တိပါဒကဘာဝေန တိဋ္ဌတိ, တသ္မာ ဣမာနိ ဒွေ ‘‘ဉတ္တိကိစ္စာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ။

ပါစိတ္တိယေန သဒ္ဓိံ ဒုက္ကဋာ ကတာတိ ဒသသုပိ သိက္ခာပဒေသု ဧကတောဥပသမ္ပန္နာယ ဝသေန ဝုတ္တဒုက္ကဋံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပဌမသိက္ခာပဒမှီတိ ဘိက္ခုနောဝါဒဝဂ္ဂဿ ပဌမသိက္ခာပဒဝိဘင်္ဂေ (ပါစိ။ ၁၄၄ အာဒယော)။ အဓမ္မကမ္မေတိ ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိကမ္မေ အဓမ္မကမ္မေ ဇာတေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ဒွေ အာပတ္တိနဝကာ, ဓမ္မကမ္မေ ဒွေ အာပတ္တိနဝကာတိ စတ္တာရော နဝကာ ဝုတ္တာ။ အာမကဓညံ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇန္တိယာ ဝိညာပနာဒိပုဗ္ဗပယောဂေ ဒုက္ကဋံ, အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိယံ။ ပါစိတ္တိယေန သဒ္ဓိံ ဒုက္ကဋာ ကတာယေဝါတိ ဝုတ္တံ။

ဝိဇဟန္တီ တိဋ္ဌတီတိအာဒီသု ယဒါ ဘိက္ခုနိယာ ဧကေန ပါဒေန ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌတွာ ကိဉ္စိ ကမ္မံ ကတွာ တတော အပရေန ပါဒေန ဝိဇဟိတွာ ဌာတုကာမတာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဒါ သာ ယထာက္ကမံ ‘‘ဝိဇဟန္တီ တိဋ္ဌတိ, ဝိဇဟိတွာ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဣမံ ဝေါဟာရံ လဘတိ။ အညထာ ဟိဿာ ဂါမူပစာရမောက္ကန္တိယာ ဝိသေသော န သိယာ ဟတ္ထပါသဝိဇဟနဿာပိ ဂမနတ္တာ။ နိသီဒတိ ဝါ နိပဇ္ဇတိ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ ယထာဝုတ္တာဓိပ္ပါယေန အဒ္ဓါသနေန ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟန္တီ နိသီဒတိ, သကလေန ဝါ အာသနေန ဝိဇဟိတွာ နိသီဒတိ, အဒ္ဓသရီရေန ဝိဇဟန္တီ နိပဇ္ဇတိ, သကလေန သရီရေန ဝိဇဟိတွာ နိပဇ္ဇတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။

ကာယိကာဒိအာပတ္တိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ

၄၇၆။ သဗ္ဗာနိ နာနာဝတ္ထုကာနီတိ သပ္ပိနဝနီတာဒီနံ ပဉ္စန္နံ ဝတ္ထူနံ ဘေဒေန ပါစိတ္တိယာနိ ပဉ္စ နာနာဝတ္ထုကာနိ။ ဧသ နယော ပဏီတဘောဇနဝိသယေ နဝ ပါစိတ္တိယာနီတိအာဒီသုပိ။ ဧတေန ဘေသဇ္ဇပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒါနိ ဧကေကသိက္ခာပဒဝသေန ပညတ္တာနိပိ ဝတ္ထုဘေဒေန ပစ္စေကံ ပဉ္စသိက္ခာပဒနဝသိက္ခာပဒသဒိသာနိ ဘိက္ခုနီနံ ပါဋိဒေသနီယာပတ္တိယော ဝိယာတိ ဒဿေတိ။ တေနေဝ ‘‘နာနာဝတ္ထုကာနီ’’တိ ဝုတ္တံ။ သပ္ပိံ ဧဝ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အနေကဘာဇနေသု ဌပေတွာ သတ္တာဟံ အတိက္ကာမေန္တဿ ဘာဇနဂဏနာယ သမ္ဘဝန္တိယော ဗဟုကာပိ အာပတ္တိယော ဧကဝတ္ထုကာ ဧဝ ဟောန္တိ, ဧဝံ သပ္ပိဘောဇနမေဝ ဗဟူသု ဌာနေသု ဝိညာပေတွာ ဧကတော ဝါ ဝိသုံ ဝိသုမေဝ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိယော ဧကဝတ္ထုကာ ဧဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။

ပါဠိယံ ဧကဝါစာယ ဒေသေယျ, ဝုတ္တာ အာဒိစ္စဗန္ဓုနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒေသေယျာတိ ဝုတ္တာ’’တိ ဣတိ-သဒ္ဒံ အဇ္ဈာဟရိတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ သေသေသုပိ။

ဘေဒါနုဝတ္တကာနန္တိ ဧတ္ထ အာဒိ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော။ ယာဝတတိယကာ စ သဗ္ဗေ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ အာဂတာ, သံဃာဒိသေသသာမညေန ဧကံ, ပါစိတ္တိယသာမညေန စ ဧကံ ကတွာ ‘‘ယာဝတတိယကေ တိဿော’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ ဉတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ, ဒွီဟိ ကမ္မဝါစာဟိ ထုလ္လစ္စယာပိ သန္တိ ဧဝ။ တာနိ မာတိကာယ န အာဂတာနိ။ မာတိကာဂတဝသေန ဟေတ္ထ ‘‘တိဿော’’တိ ဝုတ္တံ။

သံဃာဒီဟီတိ သံဃဂဏပုဂ္ဂလေဟိ ကာရဏဘူတေဟိ။ အဗ္ဘုဏှသီလောတိ ပရိသုဒ္ဓဘာဝူပဂမနေန အဘိနဝုပ္ပန္နသီလော။ အဘိနဝုပ္ပန္နဉှိ ‘‘အဗ္ဘုဏှ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ပရိသုဒ္ဓသီလောတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ပါကတိကော’’တိ။

‘‘ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တာနိသံသေ’’တိ ဣဒံ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ ‘‘သစေ မံ ဣမေ ဘိက္ခူ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိပိဿန္တိ, န မယာ သဒ္ဓိံ ဥပေါသထံ ကရိဿန္တီ’’တိအာဒိနာ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ အာဒီနဝံ ဒဿေတွာ ပရေသမ္ပိ သဒ္ဓါယ အာပတ္တိဒေသနာဝိဓာနမုခေန သာမတ္ထိယတော ပကာသိတော။ ဧကတော ဥပေါသထကရဏ, ပဝါရဏာကရဏ, သံဃကမ္မကရဏ, အာသနေနိသီဒန, ယာဂုပါနေနိသီဒန, ဘတ္တဂ္ဂေနိသီဒန, ဧကစ္ဆန္နေသယန, ယထာဝုဍ္ဎအဘိဝါဒနာဒိကရဏသင်္ခါတေ အဋ္ဌာနိသံသေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

စတုန္နန္တိ ဝိနယပိဋကေ အာဂတာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။ ကတမာ ပန သာတိ သာ စတုဗ္ဗိဓာ အစ္စယဒေသနာ ကတမာတိ အတ္ထော။ အဘိမာရာနန္တိ မာရဏတ္ထာယ ပယောဇိတဓနုဂ္ဂဟာနံ။ ဥပဋ္ဌာယိကာယာတိ သဟသေယျသိက္ခာပဒဝတ္ထုသ္မိံ အာဂတာယ။

အဋ္ဌန္နံ ဘိက္ခုနီနန္တိ ထေရာသနတော ပဋ္ဌာယ အဋ္ဌဟိ ဘိက္ခုနီဟိ ဣတရာယ အာဂတာယ ဝုဍ္ဎာယ ဘိက္ခုနိယာ အာသနံ ဒါတဗ္ဗံ။ အဋ္ဌန္နံ ပန ဘိက္ခုနီနံ နဝကာယ အာဂတာယ အဒါတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ တာယ ပန သံဃနဝကာသနေ လဒ္ဓေါကာသေ နိသီဒိတဗ္ဗံ။ အထ ဝါ အဋ္ဌန္နံ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခုနီနံ ဣတရာယ နဝကတရာယ အာသနံ ဒါတဗ္ဗံ။ ကမ္မာနိ နဝါတိ ဩသာရဏာဒီနိ နဝ ဧဝ။

ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဝန္ဒနီယပုဂ္ဂလာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၇၇။ ဒသ ဇနာတိ ‘‘ဒသ ဣမေ, ဘိက္ခဝေ, အဝန္ဒိယာ’’တိအာဒိနာ (ပရိ။ ၃၃၀) ဝုတ္တာ နဝကအနုပသမ္ပန္နနာနာသံဝါသကမာတုဂါမပဏ္ဍကာ ပဉ္စ, ပါရိဝါသိကာဒယော စ ပဉ္စာတိ ဒသ ဇနာ။

ဒွါဒသ ကမ္မဒေါသာတိ ဒေါသယုတ္တကမ္မာနိ ဒွါဒသာတိ အတ္ထော။ ကမ္မသမ္ပတ္တိယောတိ သမ္ပန္နကမ္မာနိ, ဝိသုဒ္ဓကမ္မာနီတိ အတ္ထော။ ဧတဒေဝါတိ ဓမ္မေန သမဂ္ဂမေဝ။

အနန္တံ နိဗ္ဗာနံ အဇိနိ ဇိနိတွာ ပဋိလဘတီတိ အနန္တဇိနောတိ အာဟ ‘‘ပရိယန္တ’’ဣစ္စာဒိ။ သွေဝါတိ သော ဧဝ ဘဂဝါ။

‘‘ဝိနယံ ပဋိဇာနန္တဿ, ဝိနယာနိ သုဏောမ တေ’’တိအာဒိနာ ဥပါလိတ္ထေရေနေဝ ဧကံ ဝိနယဓရံ သမ္မုခေ ဌိတံ ပုစ္ဆန္တေန ဝိယ ပုစ္ဆိတွာ တေန ဝိဿဇ္ဇိတံ ဝိယ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ။ တတ္ထ ဝိနယံ ပဋိဇာနန္တဿာတိ ဝိနယံ ဇာနာမီတိ ပဋိဇာနန္တဿ။ ဝိနယာနီတိ ဝိနယေ တယာ ဝုစ္စမာနေ သုဏောမ။

၄၇၈။ ပါဠိယံ ပါရာဇိကာတိအာဒိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေသု အာဂတေသု အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏဝသေန ဝုတ္တံ။

အဝန္ဒနီယပုဂ္ဂလာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သေဒမောစနဂါထာ

အဝိပ္ပဝါသပဉှာဝဏ္ဏနာ

၄၇၉။ သေဒမောစနဂါထာသု အကပ္ပိယသမ္ဘောဂေါတိ အနုပသမ္ပန္နေဟိ သဒ္ဓိံ ကာတုံ ပဋိက္ခိတ္တော ဥပေါသထာဒိသံဝါသော ဧဝ ဝုတ္တော။ ပဉှာ မေသာတိ ဧတ္ထ မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော။ ဧသာတိ စ လိင်္ဂဝိပလ္လာသဝသေန ဝုတ္တံ, ပဉှော ဧသောတိ အတ္ထော။ ပဉှ-သဒ္ဒေါ ဝါ ဒွိလိင်္ဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တေနာဟ ‘‘ဧသာ ပဉှာ’’တိအာဒိ။

ဂရုဘဏ္ဍံ သန္ဓာယာတိ ဂရုဘဏ္ဍေန ဂရုဘဏ္ဍပရိဝတ္တနံ သန္ဓာယ။ ဒသာတိ ဒသ အဝန္ဒိယပုဂ္ဂလေ။ ဧကာဒသေတိ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေ။ သိက္ခာယ အသာဓာရဏောတိ ခုရဘဏ္ဍံ ဓာရေတုံ အနုညာတသိက္ခာပဒေန ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏသိက္ခာပဒေါတိ အတ္ထော။

ဥဗ္ဘက္ခကေ န ဝဒါမီတိ အက္ခတော ဥဒ္ဓံ သီသေ ဌိတမုခမဂ္ဂေပိ ပါရာဇိကံ သန္ဓာယ န ဝဒါမိ။ အဓောနာဘိန္တိ နာဘိတော ဟေဋ္ဌာ ဌိတဝစ္စပဿာဝမဂ္ဂေပိ ဝိဝဇ္ဇိယ အညသ္မိံ သရီရပ္ပဒေသေ မေထုနဓမ္မပစ္စယာ ကထံ ပါရာဇိကော သိယာတိ အတ္ထော။

ဆေဇ္ဇဝတ္ထုန္တိ ပါရာဇိကံ။

အဝိပ္ပဝါသပဉှာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါရာဇိကာဒိပဉှာဝဏ္ဏနာ

၄၈၀။ ဒုဿကုဋိအာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အစ္ဆတရတိပုပဋ္ဋာဒီဟိ, တိဏပဏ္ဏာဒီဟိ စ ပဋိစ္ဆန္နကုဋိယော သင်္ဂဏှာတိ။ တာဒိသာယ ဟိ ကုဋိယာ ဗဟိ ဌတွာ အန္တော ဌိတာယ ဣတ္ထိယာ မဂ္ဂေ ဒုဿာဒိနာ သန္ထတံ ကတွာ ပဝေသေန္တောပိ ပါရာဇိကော သိယာ။ လိင်္ဂပရိဝတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တာတိ လိင်္ဂေ ပရိဝတ္တေ ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ဝိဇဟနတော ပုန အပ္ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇနာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

ပါဠိယံ ဘိက္ခူ သိယာ ဝီသတိယာ သမာဂတာတိ ဝီသတိယာ သင်္ခါတာယ ဘိက္ခူ သမာဂတာ, ဧတေန သဗ္ဗကမ္မာရဟတံ သံဃဿ ဒဿေတိ။

နိဝတ္ထောတိ ဂါထာယ အန္တရဝါသကေန နိဝတ္ထော ဥတ္တရာသင်္ဂေန ဒိဂုဏံ ကတွာ ပါရုတသံဃာဋိယော။ ဣတိ တာနိ တီဏိပိ စီဝရာနိ ကာယေ ဂတာနေဝ ဘိက္ခုနိယာ ဗိန္ဒုမတ္တံ ကာဠကံ ဥဒကေန ဓောဝိတမတ္တေ နိဿဂ္ဂိယာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။

ဣတ္ထိံ ဟနေတိ ဂါထာယ န မာတုဘူတံ ဣတ္ထိံ ဟနေယျ, န ပိတုဘူတံ ပုရိသံ ဟနေယျ။ အနရိယန္တိ တဉ္စ အနရဟန္တမေဝ ဟနေယျ, ဧတေန အရဟန္တဃာတကောပိ န ဟောတီတိ ဒဿေတိ။ အနန္တရံ ဖုသေတိ အာနန္တရိယံ ဖုသတီတိ အတ္ထော။

၄၈၁။ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ-နိဂြောဓသဒိသန္တိ ယောဇနဝိတ္ထတံ ရုက္ခံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

သတ္တရသကေသူတိ ဘိက္ခုနီနံ ပညတ္တသတ္တရသသံဃာဒိသေသေသု။

ပါရာဇိကာဒိပဉှာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ပဉ္စဝဂ္ဂေါ

ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၈၃။ ကမ္မဝဂ္ဂေ ဌပိတဥပေါသထပဝါရဏာနံ ကတ္တိကမာသေ သာမဂ္ဂိယာ ကတာယ သာမဂ္ဂီပဝါရဏံ မုဉ္စိတွာ ဥပေါသထံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အာဟ ‘‘ဌပေတွာ ကတ္တိကမာသ’’န္တိ။ သစေ ပန တေသံ နာနာသီမာသု မဟာပဝါရဏာယ ဝိသုံ ပဝါရိတာနံ ကတ္တိကမာသဗ္ဘန္တရေ သာမဂ္ဂီ ဟောတိ, သာမဂ္ဂီဥပေါသထော ဧဝ တေဟိ ကတ္တဗ္ဗော, န ပဝါရဏာ။ ဧကသ္မိံ ဝဿေ ကတပဝါရဏာနံ ပုန ပဝါရဏာယ အဝိဟိတတ္တာ။ သာမဂ္ဂီဒိဝသောတိ အနုပေါသထဒိဝသေ သာမဂ္ဂီကရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သစေ ပန စာတုဒ္ဒသိယံ, ပန္နရသိယံ ဝါ သံဃော သာမဂ္ဂိံ ကရောတိ, တဒါ သာမဂ္ဂီဥပေါသထဒိဝသော န ဟောတိ, စာတုဒ္ဒသီပန္နရသီဥပေါသထောဝ ဟောတိ။ ဥပရိ ပဝါရဏာယပိ ဧသေဝ နယော။

ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတွာ ဌပိတဒိဝသောတိ ဘဏ္ဍနကာရကေဟိ ဥပဒ္ဒုတာ ဝါ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန ပဝါရဏာသင်္ဂဟံ ဝါ ကတွာ ဌပိတော ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသီဒိဝသောဝ။ ဒွေ စ ပုဏ္ဏမာသိယောတိ ပုဗ္ဗ-ကတ္တိကပုဏ္ဏမာ, ပစ္ဆိမကတ္တိကပုဏ္ဏမာ စာတိ ဒွေ ပုဏ္ဏမာသိယော။ ဧဝံ စတုဗ္ဗိဓမ္ပီတိ ပုဏ္ဏမာသီဒွယေန သဒ္ဓိံ သာမဂ္ဂီပဝါရဏံ, စာတုဒ္ဒသီပဝါရဏဉ္စ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဝုတ္တံ။ ဣဒဉ္စ ပကတိစာရိတ္တဝသေန ဝုတ္တံ။ တထာရူပပစ္စယေ ပန သတိ ဥဘိန္နံ ပုဏ္ဏမာသီနံ ပုရိမာ ဒွေ စာတုဒ္ဒသိယောပိ ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသိယာ အနန္တရာ ပန္နရသီပီတိ ဣမေပိ တယော ဒိဝသာ ပဝါရဏာဒိဝသာ ဧဝါတိ ဣမံ သတ္တဝိဓမ္ပိ ပဝါရဏာဒိဝသံ ဌပေတွာ အညသ္မိံ ဒိဝသေ ပဝါရေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။

၄၈၄။ အနုဿာဝနကမ္မံ ကတွာတိ ပဌမံ အနုဿာဝနံ သာဝေတွာ ‘‘ဧသာ ဉတ္တီ’’တိ အနုဿာဝနာနန္တရမေဝ သကလံ ဉတ္တိံ ဝတွာ, ပရိယောသာနေ ‘‘ဧသာ ဉတ္တီ’’တိ ဝတွာတိ အဓိပ္ပါယော။

၄၈၅။ ယွာယန္တိ ဗျဉ္ဇနပ္ပဘေဒေါ အဓိပ္ပေတော။ ဒသဓာ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ ပဘေဒေါတိ ဧတ္ထ ဒသဓာ ဒသဝိဓေန ဗျဉ္ဇနာနံ ပဘေဒေါတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ကေနာယံ ပဘေဒေါတိ အာဟ ‘‘ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ’’တိ။ ယထာဓိပ္ပေတတ္ထဗျဉ္ဇနတော ဗျဉ္ဇနသင်္ခါတာနံ အက္ခရာနံ ဇနိကာ ဗုဒ္ဓိ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိ, တာယ ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိယာ, အက္ခရသမုဋ္ဌာပကစိတ္တဘေဒေနေဝါတိ အတ္ထော။ ယံ ဝါ သံယောဂပရံ ကတွာ ဝုစ္စတိ, ဣဒမ္ပိ ဂရုကန္တိ ယောဇနာ။

တတ္ထ အာယသ္မတောတိအာဒီသု ယာနိ အနန္တရိတာနိ သ-ကာရမ-ကာရာဒိဗျဉ္ဇနာနိ ‘‘သံယောဂေါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ, သော သံယောဂေါ ပရော ယဿ အ-ကာရာဒိနော, သော သံယောဂပရော နာမ။ ရဿန္တိ အကာရာဒိဗျဉ္ဇနရဟိတံ သရံ။ အသံယောဂပရန္တိ ‘‘ယဿ နက္ခမတီ’’တိအာဒီသု ယ-ကာရ န-ကာရာဒိဗျဉ္ဇနသဟိတသရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တ-ကာရဿ ထ-ကာရံ အကတွာ ဝဂ္ဂန္တရေ သိထိလမေဝ ကတွာ ‘‘သုဏာဋု မေ’’တိအာဒိံ ဝဒန္တောပိ ဒုရုတ္တံ ကရောတိယေဝ ဌပေတွာ အနုရူပံ အာဒေသံ။ ယဉှိ ‘‘သစ္စိကတ္ထပရမတ္ထေနာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သစ္စိကဋ္ဌပရမဋ္ဌေနာ’’တိ စ ‘‘အတ္ထကထာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘အဋ္ဌကထာ’’တိ စ တတ္ထ တတ္ထ ဝုစ္စတိ, တာဒိသံ ပါဠိအဋ္ဌကထာသု ဒိဋ္ဌပယောဂံ, တဒနုရူပဉ္စ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ, တတော အညံ န ဝဋ္ဋတိ။ တေနာဟ ‘‘အနုက္ကမာဂတံ ပဝေဏိံ အဝိနာသေန္တေနာ’’တိအာဒိ။

ဒီဃေ ဝတ္တဗ္ဗေ ရဿန္တိအာဒီသု ‘‘ဘိက္ခူန’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဘိက္ခုန’’န္တိ ဝါ ‘‘ဗဟူသူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဗဟုသူ’’တိ ဝါ ‘‘နက္ခမတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘န ခမတီ’’တိ ဝါ ‘‘ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဥပသမ္ပဒါပေခေါ’’တိ ဝါ ဧဝံ အနုရူပဋ္ဌာနေသု ဧဝ ဒီဃရဿာဒိ ရဿဒီဃာဒိဝသေန ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတိ, န ပန ‘‘နာဂေါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘နဂေါ’’တိ ဝါ ‘‘သံဃော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘သဃော’’တိ ဝါ ‘‘တိဿော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘တိသော’’တိ ဝါ ‘‘ယာစတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ယာစန္တီ’’တိ ဝါ ဧဝံ အနနုရူပဋ္ဌာနေသု ဝတ္တုံ။ သမ္ဗန္ဓံ, ပန ဝဝတ္ထာနဉ္စ သဗ္ဗထာပိ ဝဋ္ဋတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

၄၈၆။ သေသသီမာသုပီတိ အတိမဟတီအာဒီသု ဒသသုပိ။

၄၈၈။ စတုဝဂ္ဂကရဏေတိ စတုဝဂ္ဂေန သံဃေန ကတ္တဗ္ဗေ။ အနိဿာရိတာတိ ဥပေါသထဋ္ဌပနာဒိနာ ဝါ လဒ္ဓိနာနာသံဝါသကဘာဝေန ဝါ န ဗဟိကတာ။ အဋ္ဌကထာယဉှိ ‘‘အပကတတ္တဿာတိ ဥက္ခိတ္တကဿ ဝါ, ယဿ ဝါ ဥပေါသထပဝါရဏာ ဌပိတာ ဟောန္တီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၂၅) ဝုတ္တတ္တာ ဌပိတဥပေါသထပဝါရဏော ဘိက္ခု အပကတတ္တော ဧဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ပရိသုဒ္ဓသီလာတိ ပါရာဇိကံ အနာပန္နာ အဓိပ္ပေတာ။ ပရိဝါသာဒိကမ္မေသု ပန ဂရုကဋ္ဌာပိ အပကတတ္တာ ဧဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ အဝသေသာ…ပေ… ဆန္ဒာရဟာဝ ဟောန္တီတိ သံဃတော ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အဝိဇဟိတွာ ဌိတာ ပန ဆန္ဒာရဟာ န ဟောန္တိ, တေပိ စတုဝဂ္ဂါဒိတော အဓိကာ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာဝ ဆန္ဒာရဟာ ဟောန္တိ။ တသ္မာ သံဃတော ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတေနေဝ ဆန္ဒော ဝါ ပါရိသုဒ္ဓိ ဝါ ဒါတဗ္ဗာ။

ကမ္မဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အပလောကနကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၄၉၆။ ဧတရဟိ သစေပိ သာမဏေရောတိအာဒီသု ဗုဒ္ဓါဒီနံ အဝဏ္ဏဘာသနမ္ပိ အကပ္ပိယာဒိံ ကပ္ပိယာဒိဘာဝေန ဒီပနမ္ပိ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယညေဝ ပဝိသတိ။ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘တံ လဒ္ဓိံ နိဿဇ္ဇာပေတဗ္ဗော’’တိ။ ဘိက္ခူနမ္ပိ ဧသေဝ နယော။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကောတိ ဗုဒ္ဓဝစနာဓိပ္ပါယံ ဝိပရီတတော ဂဏှန္တော, သော ဧဝ အန္တဂ္ဂါဟိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတောတိ စ ဝုတ္တော။ ကေစိ ပန ‘‘သဿတုစ္ဆေဒါနံ အညတရဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ယုတ္တံ, သဿတုစ္ဆေဒဂ္ဂါဟဿ သာမဏေရာနံ လိင်္ဂနာသနာယ ကာရဏတ္တေန ဟေဋ္ဌာ အဋ္ဌကထာယမေဝ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၁၀၈) ဝုတ္တတ္တာ, ဣဓ စ ဒဏ္ဍကမ္မနာသနာယ ဧဝ အဓိပ္ပေတတ္တာ။

တဿာပိ ဒါတဗ္ဗောတိ ဝိဇ္ဇမာနံ မုခရာဒိဘာဝံ နိဿာယ အပ္ပဋိပုစ္ဆိတွာပိ ပဋိညံ အဂ္ဂဟေတွာပိ အာပတ္တိံ အနာရောပေတွာပိ ဒေသိတာယပိ အာပတ္တိယာ ခုံသနာဒိတော အနောရမန္တဿ ဒါတဗ္ဗောဝ။ ဩရမန္တဿ ပန ခမာပေန္တဿ န ဒါတဗ္ဗော။

ဗြဟ္မဒဏ္ဍဿ ဒါနန္တိ ခရဒဏ္ဍဿ ဥက္ကဋ္ဌဒဏ္ဍဿ ဒါနံ။ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မေ ဟိ ကတေ ဩဝါဒါနုသာသနိပ္ပဒါနပဋိက္ခေပေါ နတ္ထိ။ ဒိန္နဗြဟ္မဒဏ္ဍေ ပန တသ္မိံ သဒ္ဓိံ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတေဟိ ပဋိက္ခိတ္တမ္ပိ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတိ, ‘‘နေဝ ဝတ္တဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ အာလာပသလ္လာပါဒိမတ္တဿာပိ နကာရေန ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ။ တဉှိ ဒိသွာ ဘိက္ခူ ဂီဝံ ပရိဝတ္တေတွာ ဩလောကနမတ္တမ္ပိ န ကရောန္တိ, ဧဝံ ဝိဝဇ္ဇေတဗ္ဗံ နိမ္မဒနကရဏတ္ထမေဝ တဿ ဒဏ္ဍဿ အနုညာတတ္တာ။ တေနေဝ ဆန္နတ္ထေရောပိ ဥက္ခေပနီယာဒိကမ္မကတောပိ အဘာယိတွာ ဗြဟ္မဒဏ္ဍေ ဒိန္နေ ‘‘သံဃေနာဟံ သဗ္ဗထာ ဝိဝဇ္ဇိတော’’တိ မုစ္ဆိတော ပပတိ။ ယော ပန ဗြဟ္မဒဏ္ဍကတေန သဒ္ဓိံ ဉတွာ သံသဋ္ဌော အဝိဝဇ္ဇေတွာ ဝိဟရတိ, တဿ ဒုက္ကဋမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ အညထာ ဗြဟ္မဒဏ္ဍဝိဓာနဿ နိရတ္ထကတာပသင်္ဂတော။ တေနာတိ ဗြဟ္မဒဏ္ဍကတေန။ ယထာ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မကတေဟိ, ဧဝမေဝ တတော အဓိကမ္ပိ သံဃံအာရာဓေန္တေန သမ္မာဝတ္တိတဗ္ဗံ။ တဉ္စ ‘‘သောရတော နိဝါတဝုတ္တီ’’တိအာဒိနာ သရူပတော ဒဿိတမေဝ။ တေနာဟ ‘‘သမ္မာဝတ္တိတွာ ခမာပေန္တဿ ဗြဟ္မဒဏ္ဍော ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတဗ္ဗော’’တိ။

ယံ တံ ဘဂဝတာ အဝန္ဒိယကမ္မံ အနုညာတန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ‘‘တဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍကမ္မံ ကာတု’’န္တိ သာမညတော အနုညာတပ္ပကာရံ ဒဿေတွာ ပုန ဝိသေသတော အနုညာတပ္ပကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘အထ ခေါ’’တိအာဒိပါဠိ ဥဒ္ဓဋာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဣမဿ အပလောကနကမ္မဿ ဌာနံ ဟောတီတိ အပလောကနကမ္မဿ သာမညဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ ဟောတီတိ။ ဝိသေသဗျတိရေကေန အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ တဒညတ္ထ အပ္ပဝတ္တိံ ဒဿေတုံ ဝိသေသနိဿိတံ ဝိယ ဝေါဟရီယတိ။ ‘‘ကမ္မညေဝ လက္ခဏ’’န္တိ ဣမိနာ ဩသာရဏာဒိဝသေန ဂဟိတာဝသေသာနံ သဗ္ဗေသံ အပလောကနကမ္မဿ သာမညလက္ခဏဝသေန ဂဟိတတ္တာ ကမ္မညေဝ လက္ခဏမဿာတိ ကမ္မလက္ခဏန္တိ နိဗ္ဗစနံ ဒဿေတိ။ ဣဒဉ္စ ဝုတ္တာဝသေသာနံ ကမ္မာနံ နိဋ္ဌာနဋ္ဌာနံ, သင်္ခါရက္ခန္ဓဓမ္မာယတနာနိ ဝိယ ဝုတ္တာဝသေသခန္ဓာယတနာနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တေနေဝ ဝက္ခတိ ‘‘အယံ ပနေတ္ထ ပါဠိမုတ္တကောပိ ကမ္မလက္ခဏဝိနိစ္ဆယော’’တိအာဒိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၉၅-၄၉၆)။ ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ ဥပရိ ဉတ္တိကမ္မာဒီသုပိ ကမ္မလက္ခဏံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တဿ ကရဏန္တိ အဝန္ဒိယကမ္မဿ ကရဏဝိဓာနံ။

‘‘န ဝန္ဒိတဗ္ဗော’’တိ ဣမိနာ ဝန္ဒန္တိယာ ဒုက္ကဋန္တိ ဒဿေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ သံဃေန ကတံ ကတိကံ ဉတွာ မဒ္ဒနံ ဝိယ ဟိ သံဃသမ္မုတိံ အနာဒရေန အတိက္ကမန္တဿ အာပတ္တိ ဧဝ ဟောတိ။

ဘိက္ခုသံဃဿာပိ ပနေတံ လဗ္ဘတိယေဝါတိ အဝန္ဒိယကမ္မဿ ဥပလက္ခဏမတ္တေန ဂဟိတတ္တာ ဘိက္ခုသံဃဿာပိ ကမ္မလက္ခဏံ လဗ္ဘတိ ဧဝ။

သလာကဒါနဋ္ဌာနံ သလာကဂ္ဂံ နာမ။ ယာဂုဘတ္တာနံ ဘာဇနဋ္ဌာနာနိ ယာဂဂ္ဂဘတ္တဂ္ဂါနိ နာမ။ ဧတေသုပိ ဟိ ဌာနေသု သဗ္ဗော သံဃော ဥပေါသထေ ဝိယ သန္နိပတိတော, ကမ္မဉ္စ ဝဂ္ဂကမ္မံ န ဟောတိ, ‘‘မယမေတံ န ဇာနိမှာ’’တိ ပစ္ဆာ ခိယျန္တာပိ န ဟောန္တိ။ ခဏ္ဍသီမာယ ပန ကတေ ခိယျန္တိ။ သံဃိကပစ္စယဉှိ အစ္ဆိန္နစီဝရာဒီနံ ဒါတုံ အပလောကေန္တေဟိ ဥပစာရသီမဋ္ဌာနံ သဗ္ဗေသံ အနုမတိံ ဂဟေတွာဝ ကာတဗ္ဗံ။ ယော ပန ဝိသဘာဂပုဂ္ဂလော ဓမ္မိကံ အပလောကနံ ပဋိဗာဟတိ, တံ ဥပါယေန ဗဟိဥပစာရသီမာဂတံ ဝါ ကတွာ ခဏ္ဍသီမံ ဝါ ပဝိသိတွာ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။

ယံ သန္ဓာယ ‘‘အပလောကနကမ္မံ ကရောတီ’’တိ သာမညတော ဒဿေတိ, တံ အပလောကနကမ္မံ သရူပတော ဒဿေတုမာဟ ‘‘အစ္ဆိန္နစီဝရံ’’ဣစ္စာဒိ။ ယဒိ အပလောကေတွာဝ စီဝရံ ဒါတဗ္ဗံ, ကိံ ပန အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကသမ္မုတိယာတိ အာဟ ‘‘အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇနကေန ပနာ’’တိအာဒိ။ နာဠိ ဝါ ဥပဍ္ဎနာဠိ ဝါတိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗဿ ပမာဏဒဿနံ။ တေန ယာပနမတ္တမေဝ အပလောကေတဗ္ဗံ, န အဓိကန္တိ ဒဿေတိ။ ဧကဒိဝသံယေဝ ဝါတိအာဒိ ဒသဝီသတိဒိဝသာနံ ဧကသ္မိံ ဒိဝသေယေဝ ဒါတဗ္ဗပရိစ္ဆေဒဒဿနံ, တေန ယာဝ ဇီဝန္တိ ဝါ ယာဝ ရောဂါ ဝုဋ္ဌဟတီတိ ဝါ ဧဝံ အပလောကေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿေတိ။ ဣဏပလိဗောဓန္တိ ဣဏဝတ္ထုံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ တဉ္စ ဣဏာယိကေဟိ ပလိဗုဒ္ဓဿ လဇ္ဇိပေသလဿ သာသနုပကာရကဿ ပမာဏယုတ္တမေဝ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ နိယမေတွာ အပလောကေတွာ ဒါတဗ္ဗံ, န ပန သဟဿံ ဝါ သတသဟဿံ ဝါ မဟာဣဏံ။ တာဒိသဉှိ ဘိက္ခာစရိယဝတ္တေန သဗ္ဗေဟိ ဘိက္ခူဟိ တာဒိသဿ ဘိက္ခုနော ပရိယေသိတွာ ဒါတဗ္ဗံ။

ဥပနိက္ခေပတောတိ စေတိယပဋိဇဂ္ဂနတ္ထာယ ဝဍ္ဎိယာ ပယောဇေတွာ ကပ္ပိယကာရကေဟိ ဌပိတဝတ္ထုတော။ သံဃိကေနပီတိ န ကေဝလဉ္စ တတြုပ္ပါဒတော ပစ္စယဒါယကေဟိ စတုပစ္စယတ္ထာယ သံဃဿ ဒိန္နဝတ္ထုနာပီတိ အတ္ထော။

သံဃဘတ္တံ ကာတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ မဟာဒါနံ ဒေန္တေဟိပိ ကရိယမာနံ သံဃဘတ္တံ ဝိယ ကာရေတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ အဓိပ္ပါယော။

‘‘ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ရုစ္စတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ အတ္တနော ပရိဘောဂပ္ပဟောနကံ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ ဂဟေတဗ္ဗံ, အဓိကံ ပန ဂဟေတုံ န လဘတိ။ ဥပေါသထဒိဝသေတိ နိဒဿနမတ္တံ, ယသ္မိံ ကိသ္မိဉ္စိ ဒိဝသေပိ ကတံ သုကတမေဝ ဟောတိ။ ကရောန္တေန ‘‘ယံ ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ အန္တောသီမာယ သံဃသန္တကံ…ပေ… ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ မယှံ ရုစ္စတီ’’တိ ဧဝံ ကတိကာ ကာတဗ္ဗာ, တထာ ဒွီဟိ တီဟိပိ ‘‘အာယသ္မန္တာနံ ရုစ္စတီ’’တိ ဝစနမေဝ ဟေတ္ထ ဝိသေသော။ တေသမ္ပီတိ ရုက္ခာနံ။ သာ ဧဝ ကတိကာတိ ဝိသုံ ကတိကာ န ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။

တေသန္တိ ရုက္ခာနံ။ သံဃော သာမီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ပုရိမဝိဟာရေတိ ပုရိမေ ယထာသုခံ ပရိဘောဂတ္ထာယ ကတကတိကေ ဝိဟာရေ။ ပရိဝေဏာနိ ကတွာ ဇဂ္ဂန္တီတိ ယတ္ထ အရက္ခိယမာနေ ဖလာဖလာနိ, ရုက္ခာ စ ဝိနဿန္တိ, တာဒိသံ ဌာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, တတ္ထ သံဃဿ ကတိကာ န ပဝတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ ယေ ပန ရုက္ခာ ဗီဇာနိ ရောပေတွာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပဋိဇဂ္ဂိတာ, တေပိ ဒသမဘာဂံ ဒတွာ ရောပကေဟေဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ။ တေဟီတိ ဇဂ္ဂကေဟိ။

တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ။ မူလေတိ အာဒိကာလေ, ပုဗ္ဗေတိ အတ္ထော။ ဒီဃာ ကတိကာတိ အပရိစ္ဆိန္နကာလာ ယထာသုခံ ပရိဘောဂတ္ထာယ ကတိကာ။ နိက္ကုက္ကုစ္စေနာတိ ‘‘အဘာဇိတမိဒ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ အကတွာတိ အတ္ထော။ ခိယျနမတ္တမေဝေတန္တိ တေန ခိယျနေန ဗဟုံ ခါဒန္တာနံ ဒေါသော နတ္ထိ အတ္တနော ပရိဘောဂပ္ပမာဏဿေဝ ဂဟိတတ္တာ, ခိယျန္တေပိ အတ္တနော ပဟောနကံ ဂဟေတွာ ခါဒိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော။

ဂဏှထာတိ န ဝတ္တဗ္ဗာတိ တထာဝုတ္တေ တေနေဝ ဘိက္ခုနာ ဒိန္နံ ဝိယ မညေယျုံ, တံ နိဿာယ မိစ္ဆာဇီဝသမ္ဘဝေါ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ။ တေနာဟ ‘‘အနုဝိစရိတွာ’’တိအာဒိ။ ဥပဍ္ဎဘာဂေါတိ ဧကဘိက္ခုနော ပဋိဝီသတော ဥပဍ္ဎဘာဂေါ။ ဒေန္တေန စ ‘‘ဧတ္တကံ ဒါတုံ သံဃော အနုညာသီ’’တိ ဧဝံ အတ္တာနံ ပရိမောစေတွာ ယထာ တေ သံဃေ ဧဝ ပသီဒန္တိ, ဧဝံ ဝတွာ ဒါတဗ္ဗံ။

အပစ္စာသီသန္တေနာတိ ဂိလာနဂမိကိဿရာဒီနံ အနုညာတပုဂ္ဂလာနမ္ပိ အတ္တနော သန္တကံ ဒေန္တေန အပစ္စာသီသန္တေနေဝ ဒါတဗ္ဗံ, အနနုညာတပုဂ္ဂလာနံ ပန အပစ္စာသီသန္တေနာပိ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ။ သံဃိကမေဝ ယထာကတိတာယ ဒါပေတဗ္ဗံ။ အတ္တနော သန္တကမ္ပိ ပစ္စယဒါယကာဒီ သယမေဝ ဝိဿာသေန ဂဏှန္တိ, န ဝါရေတဗ္ဗာ, လဒ္ဓကပ္ပိယန္တိ တုဏှီ ဘဝိတဗ္ဗံ။ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမေဝါတိ ‘‘ကုဒ္ဓေါ ဟိ သော ရုက္ခေပိ ဆိန္ဒေယျာ’’တိအာဒိနာ တုဏှီဘာဝေ ကာရဏံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တမေဝ။ တေဟိ ကတအနတ္ထာဘာဝေပိ ကာရုညေန တုဏှီ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ‘‘ဂဏှထာ’’တိအာဒိ ပန ဝတ္တုံ န ဝဋ္ဋတိ။

ဂရုဘဏ္ဍတ္တာ…ပေ… န ဒါတဗ္ဗန္တိ ဇီဝရုက္ခာနံ အာရာမဋ္ဌာနီယတ္တာ, ဒါရူနဉ္စ ဂေဟသမ္ဘာရာနုပဂတတ္တာ ‘‘သဗ္ဗံ တွမေဝ ဂဏှာ’’တိ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ။ အကတာဝါသံ ဝါ ကတွာတိ ပုဗ္ဗေ အဝိဇ္ဇမာနံ သေနာသနံ ကတွာ ဇဂ္ဂိတကာလေ ဖလဝါရေ သမ္ပတ္တေ။

အပလောကနကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အတ္ထဝသဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ

၄၉၈။ ဝိပါကဒုက္ခသင်္ခါတာနံ သမ္ပရာယိကဝေရာနန္တိ ဧတ္ထ ပါဏာတိပါတာဒိဝေရေန နိဗ္ဗတ္တတ္တာ, ဝေရပ္ပတ္တိယာ ဟေတုတ္တာ စ ‘‘ဝိပါကဒုက္ခဝေဒနာ’’တိ ဝုတ္တာ။ ပါဏာတိပါတာဒိပဉ္စဝေရဝိနိမုတ္တာနမ္ပိ အကုသလာနံ ဝေရေဟိ သဟ ဧကတော သင်္ဂဏှနတ္ထံ ‘‘ဒသအကုသလကမ္မပထပ္ပဘေဒါန’’န္တိ ပုန ဝုတ္တံ။

၄၉၉-၅၀၀။ တံ ကမ္မန္တိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မမေဝ, သတ္တာ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ ပညတ္တံ နာမာတိ သမ္ဗန္ဓော။ အန္တရာ ကေနစိ အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေတိ ဣမသ္မိံ ကပ္ပေ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အမှာကံ ဘဂဝတော အဘိသမ္ဗောဓိ, တာဝ အန္တရာကာလေ ကကုသန္ဓာဒိံ ဌပေတွာ ကေနစိ အပညတ္တေ သိက္ခာပဒေတိ အတ္ထော။ ဝိနီတကထာ သိက္ခာပဒန္တိ ဝိနီတဝတ္ထူနိ ဧဝ။ တာနိ ဟိ တံတံသိက္ခာကောဋ္ဌာသာနံ ပကာသနတော ‘‘သိက္ခာပဒ’’န္တိ စ အာပတ္တိအနာပတ္တီနံ အနုပညာပနတော ‘‘အနုပညတ္တ’’န္တိ စ ဝုစ္စန္တိ။

အတ္ထဝသဝဂ္ဂါဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သင်္ဂဟဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

ဣတိ မဟာဝဂ္ဂေါ, ပညတ္တိဝဂ္ဂေါ, သင်္ဂဟဝဂ္ဂေါတိ တီဟိ မဟာဝဂ္ဂေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတော ပရိဝါရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဣတိ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ

ပရိဝါရဝဏ္ဏနာနယော နိဋ္ဌိတော။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

အဝသာနဂါထာသု ဥဘတောဝိဘင်္ဂ-ခန္ဓက-ပရိဝါရေဟိ ဝိဘတ္တတ္တာ ဝိဘာဂပဋိဒေသနာ ယသ္မိံ ဝိနယပိဋကေ။ သော ဥဘတောဝိဘင်္ဂ-ခန္ဓက-ပရိဝါရဝိဘတ္တဒေသနော အာဟာတိ ယောဇနာ။ တဿာတိ ဝိနယပိဋကဿ။

သတ္ထု မဟာဗောဓီတိ ဒက္ခိဏသာခံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ယံ ပဓာနဃရံ နာမ ပရိဝေဏံ, တတ္ထ စာရုပါကာရေန သဉ္စိတံ ပရိက္ခိတ္တံ ယံ ပါသာဒံ ကာရယိ, တတြ တသ္မိံ မဟာနိဂမသာမိနော ပါသာဒေ ဝသတာတိ ယောဇေတဗ္ဗာ။

ဗုဒ္ဓသိရိံ ဥဒ္ဒိသိတွာ နိဿာယ, တဿ ဝါ အဇ္ဈေသနမ္ပိ ပဋိစ္စ ယာ ဣဒ္ဓါ ပရိပုဏ္ဏဝိနိစ္ဆယတာယ သမိဒ္ဓါ ဝိနယသံဝဏ္ဏနာ အာရဒ္ဓါတိ ယောဇနာ။

သိရိနိဝါသဿာတိ သိရိယာ နိဝါသနဋ္ဌာနဘူတဿ သိရိပါလနာမကဿ ရညော။ ဇယသံဝစ္ဆရေတိ ဝိဇယယုတ္တေ သံဝစ္ဆရေ။ အာရဒ္ဓကာလဒဿနတ္ထံ ပုန ‘‘ဇယသံဝစ္ဆရေ အယံ အာရဒ္ဓါ’’တိ ဝုတ္တံ။

ကာလေ ဝဿန္တိ ယုတ္တကာလေ ဝဿနသီလော။ ဒေဝေါတိ မေဃော။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဂမနကထာ

ဧတ္တာဝတာ စ အာရဒ္ဓါ, ဝိနယဋ္ဌကထာယ ယာ၊

ဝဏ္ဏနာ နာတိဝိတ္ထိဏ္ဏာ, ပရိပုဏ္ဏဝိနိစ္ဆယာ။

ပညာသဘာဏဝါရာယ, တန္တိယာ ပရိမာဏတော၊

သမိဇ္ဈနိဋ္ဌိပရမာ, ယာ ဝိမတိဝိနောဒနီ။

အနန္တရာယေန ကတာ, အယံ နိဋ္ဌမုပါဂတာ၊

ယံ တံ နိဋ္ဌံ တထာ သဗ္ဗေ, ပါဏိနော သမနောရထာ။

ထေရေဟိ ဝိနယညူဟိ, သုစိသလ္လေခဝုတ္တိဟိ၊

အဝိဿတ္ထာတိဝိတ္ထိဏ္ဏ-ဂန္ထဘီရူ ဟိပတ္ထိတံ။

ကရောန္တေန မယာ ဧဝံ, ဝိနယအတ္ထဝဏ္ဏနံ၊

ယံ ပတ္တံ ကုသလံ တေန, ပတွာ သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ။

ဝိနယတ္ထံ ပကာသေတွာ, ယော သောပါယေန လက္ခဏံ၊

သောပါယံ ဝိမတိစ္ဆေဒ-ဉာဏစက္ခုပဒါယကံ။

ဝိရဒ္ဓတ္ထဝိပလ္လာသ-ဂန္ထဝိတ္ထာရဟာနိယာ၊

ဝိသုဒ္ဓိံ ပါပယိဿာမိ, သတ္တေ သံသာရဒုက္ခတော။

လောကိယေဟိ စ ဘောဂေဟိ, ဂုဏေဟိ နိခိလာ ပဇာ၊

သဗ္ဗေဟိ သဟိတာ ဟောန္တု, ရတာ သမ္ဗုဒ္ဓသာသနေတိ။

ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာ နိဋ္ဌိတာ။