ဝိနယာလင်္ကာရ-ဋီကာ (ဒု)

‘‘ဣတရီတရေနာတိ ဣတရေန ဣတရေန။ ဣတရ-သဒ္ဒေါ ပန အနိယမဝစနော ဒွိက္ခတ္တုံ ဝုစ္စမာနော ယံကိဉ္စိ-သဒ္ဒေဟိ သမာနတ္ထော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ အပ္ပဂ္ဃေနပိ မဟဂ္ဃေနပိ ယေန ကေနစီ’’တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၃၃၇), ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါဝါရံ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောသေယျပါဝါရံ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဇဝ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၃၇) ဝစနတော ပါဝါရာဒီနိပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ပါဝါရောတိ သလောမကော ကပ္ပါသာဒိဘေဒေါ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဇဝန္တိ ဧတ္ထ ပကတိကောဇဝမေဝ ဝဋ္ဋတိ, မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝံ န ဝဋ္ဋတိ။ ကောဇဝန္တိ ဥဏ္ဏာမယော ပါဝါရသဒိသော။ ‘‘မဟာပိဋ္ဌိ ကောဇဝန္တိ ဟတ္ထိပိဋ္ဌီသု အတ္ထရိတဗ္ဗတာယ ‘မဟာပိဋ္ဌိယ’န္တိ လဒ္ဓသမညံ စတုရင်္ဂုလပုပ္ဖံ ကောဇဝ’’န္တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၃၃၇) ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၃၃၇) ‘‘မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝန္တိ ဟတ္ထိပိဋ္ဌိယံ အတ္ထရိတဗ္ဗတာယ ‘မဟာပိဋ္ဌိယ’န္တိ လဒ္ဓသမညံ ဥဏ္ဏာမယတ္ထရဏ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃၃၇) ပန ‘‘မဟာပိဋ္ဌိယကောဇဝံ နာမ အတိရေကစတုရင်္ဂုလပုပ္ဖံ ကိရာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္ဗလ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၃၈) ဝစနတော အဍ္ဎကာသိယာဒီနိ မဟဂ္ဃါနိပိ ကမ္ဗလာနိ ဝဋ္ဋန္တိ။ အဍ္ဎကာသိယန္တိ ဧတ္ထ ကာသီတိ သဟဿံ ဝုစ္စတိ, တံအဂ္ဃနကော ကာသိယော။ အယံ ပန ပဉ္စ သတာနိ အဂ္ဃတိ, တသ္မာ အဍ္ဎကာသိယောတိ ဝုတ္တော။

ဆစီဝရကထာ

ဆစီဝရကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဆ စီဝရာနိ ခေါမံ ကပ္ပါသိကံ ကောသေယျံ ကမ္ဗလံ သာဏံ ဘင်္ဂ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၃၉) ဝစနတော ခေါမာဒီနိ ဆ စီဝရာနိ ဒုကူလာဒီနိ ဆ အနုလောမစီဝရာနိ စ ဝဋ္ဋန္တိ။ တတ္ထ ‘‘ခေါမန္တိ ခေါမသုတ္တေဟိ ဝါယိတံ ခေါမပဋ္ဋစီဝရံ။ ကပ္ပါသိကန္တိ ကပ္ပါသတော နိဗ္ဗတ္တသုတ္တေဟိ ဝါယိတံ။ ကောသေယျန္တိ ကောသကာရကပါဏကေဟိ နိဗ္ဗတ္တသုတ္တေဟိ ဝါယိတံ။ ကမ္ဗလန္တိ ဥဏ္ဏာမယစီဝရံ။ သာဏန္တိ သာဏသုတ္တေဟိ ကတစီဝရံ။ ဘင်္ဂန္တိ ခေါမသုတ္တာဒီနိ သဗ္ဗာနိ, ဧကစ္စာနိ ဝါ မိဿေတွာ ကတစီဝရံ။ ဘင်္ဂမ္ပိ ဝါကမယမေဝါတိ ကေစိ။ ဒုကူလံ ပဋ္ဋုဏ္ဏံ သောမာရပဋံ စီနပဋံ ဣဒ္ဓိဇံ ဒေဝဒိန္နန္တိ ဣမာနိ ပန ဆ စီဝရာနိ ဧတေသံယေဝ အနုလောမာနီတိ ဝိသုံ န ဝုတ္တာနိ။ ဒုကူလဉှိ သာဏဿ အနုလောမံ ဝါကမယတ္တာ။ ပဋ္ဋုဏ္ဏဒေသေ သဉ္ဇာတဝတ္ထံ ပဋ္ဋုဏ္ဏံ။ ‘ပဋ္ဋုဏ္ဏကောသေယျဝိသေသော’တိ ဟိ အဘိဓာနကောသေ ဝုတ္တံ။ သောမာရဒေသေ စီနဒေသေ စ ဇာတဝတ္ထာနိ သောမာရစီနပဋာနိ။ ပဋ္ဋုဏ္ဏာဒီနိ တီဏိ ကောသေယျဿ အနုလောမာနိ ပါဏကေဟိ ကတသုတ္တမယတ္တာ။ ဣဒ္ဓိဇံ ဧဟိဘိက္ခူနံ ပုညိဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗတ္တစီဝရံ, တံ ခေါမာဒီနံ အညတရံ ဟောတီတိ တေသံ ဧဝ အနုလောမံ။ ဒေဝတာဟိ ဒိန္နံ စီဝရံ ဒေဝဒိန္နံ။ ကပ္ပရုက္ခေ နိဗ္ဗတ္တံ ဇာလိနိယာ ဒေဝကညာယ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဒိန္နဝတ္ထသဒိသံ, တမ္ပိ ခေါမာဒီနံယေဝ အနုလောမံ ဟောတိ တေသု အညတရဘာဝတော’’တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ ၂။၄၆၂-၄၆၃) ဝုတ္တံ။

ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ ၁။၄၆၃) ပန ‘‘ခေါမန္တိ ခေါမသုတ္တေဟိ ဝါယိတံ ခေါမပဋစီဝရံ, တံ ဝါကမယန္တိ ဝဒန္တိ။ ကပ္ပါသသုတ္တေဟိ ဝါယိတံ ကပ္ပါသိကံ။ ဧဝံ သေသာနိပိ။ ကမ္ဗလန္တိ ဧဠကာဒီနံ လောမမယသုတ္တေန ဝါယိတံ ပဋံ။ ဘင်္ဂန္တိ ခေါမသုတ္တာဒီနိ သဗ္ဗာနိ, ဧကစ္စာနိ ဝါ မိဿေတွာ ဝါယိတံ စီဝရံ, ဘင်္ဂမ္ပိ ဝါကမယမေဝါတိ ကေစိ။ ဒုကူလံ ပဋ္ဋုဏ္ဏံ သောမာရပဋံ စီနပဋံ ဣဒ္ဓိဇံ ဒေဝဒိန္နန္တိ ဣမာနိ ဆ စီဝရာနိ ဧတေသညေဝ အနုလောမာနီတိ ဝိသုံ န ဝုတ္တာနိ။ ဒုကူလဉှိ သာဏဿ အနုလောမံ ဝါကမယတ္တာ။ ‘ပဋ္ဋုဏ္ဏံ ကောသေယျဝိသေသော’တိ အဘိဓာနကောသေ ဝုတ္တံ။ သောမာရဒေသေ စီနဒေသေ စ ဇာတဝတ္ထာနိ သောမာရစီနပဋာနိ။ ပဋ္ဋုဏ္ဏာဒီနိ တီဏိ ကောသေယျဿ အနုလောမာနိ ပါဏကေဟိ ကတသုတ္တမယတ္တာ။ ဣဒ္ဓိဇန္တိ ဧဟိဘိက္ခူနံ ပုညိဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗတ္တစီဝရံ, ကပ္ပရုက္ခေဟိ နိဗ္ဗတ္တံ, ဒေဝဒိန္နဉ္စ ခေါမာဒီနံ အညတရံ ဟောတီတိ တေသံ သဗ္ဗေသံ အနုလောမာနီ’’တိ ဝုတ္တံ။

ရဇနာဒိကထာ

ရဇနာဒိကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဆ ရဇနာနိ မူလရဇနံ ခန္ဓရဇနံ တစရဇနံ ပတ္တရဇနံ ပုပ္ဖရဇနံ ဖလရဇန’’န္တိ ဝစနတော ဣမေသု ဆသု ရဇနေသု ဧကကေန စီဝရံ ရဇိတဗ္ဗံ, န ဆကဏေန ဝါ ပဏ္ဍုမတ္တိကာယ ဝါ ရဇိတဗ္ဗံ။ တာယ ရဇိတစီဝရံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဟောတိ။ ဆရဇနာနံ သရူပံ ဟေဋ္ဌာ ပရိက္ခာရကထာယံ ဝုတ္တမေဝ။ တတ္ထ ဆကဏေနာတိ ဂေါမယေန။ ပဏ္ဍုမတ္တိကာယာတိ တမ္ဗမတ္တိကာယ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ရဇနံ ပစိတုံ စုလ္လံ ရဇနကုမ္ဘိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော သီတုဒကာယ စီဝရံ န ရဇိတဗ္ဗံ။ တာယ ဟိ ရဇိတစီဝရံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဟောတိ။ တတ္ထ သီတုဒကာတိ အပက္ကရဇနံ ဝုစ္စတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥတ္တရာဠုမ္ပံ ဗန္ဓိတု’’န္တိ ဝစနတော ဥတ္တရာဠုမ္ပံ ဗန္ဓိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဥတ္တရာဠုမ္ပန္တိ ဝဋ္ဋာဓာရကံ, ရဇနကုမ္ဘိယာ မဇ္ဈေ ဌပေတွာ တံ အာဓာရကံ ပရိက္ခိပိတွာ ရဇနံ ပက္ခိပိတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။ ဧဝဉှိ ကတေ ရဇနံ န ဥတ္တရတိ။ တတ္ထ ‘‘ရဇနကုမ္ဘိယာ မဇ္ဈေ ဌပေတွာတိ အန္တောရဇနကုမ္ဘိယာ မဇ္ဈေ ဌပေတွာ။ ဧဝံ ဝဋ္ဋာဓာရကေ အန္တောရဇနကုမ္ဘိယာ ပက္ခိတ္တေ မဇ္ဈေ ဥဒကံ တိဋ္ဌတိ, ဝဋ္ဋာဓာရကတော ဗဟိ သမန္တာ အန္တောကုမ္ဘိယံ ရဇနစ္ဆလ္လိ။ ပက္ခိပိတုန္တိ ရဇနစ္ဆလ္လိံ ပက္ခိပိတု’’န္တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၃၄၄) ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၃၄၄) ပန ‘‘ဧဝဉှိ ကတေတိ ဝဋ္ဋာဓာရဿ အန္တော ရဇနောဒကံ, ဗဟိ ဆလ္လိကဉ္စ ကတွာ ဝိယောဇနေ ကတေ။ န ဥတ္တရတီတိ ကေဝလံ ဥဒကတော ဖေဏုဋ္ဌာနာဘာဝါ န ဥတ္တရတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃၄၄) ပန ‘‘ဂေါမယေ အာပတ္တိ နတ္ထိ, ဝိရူပတ္တာ ဝါရိတံ။ ကုင်္ကုမပုပ္ဖံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။

‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကေ ဝါ နခပိဋ္ဌိကာယ ဝါ ထေဝကံ ဒါတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော တထာ ကတွာ ရဇနဿ ပက္ကာပက္ကဘာဝေါ ဇာနိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ဥဒကေ ဝါ နခပိဋ္ဌိကာယ ဝါတိ သစေ ပရိပက္ကံ ဟောတိ, ဥဒကပါတိယာ ဒိန္နော ထေဝေါ သဟသာ န ဝိသရတိ, နခပိဋ္ဌိယမ္ပိ အဝိသရန္တော တိဋ္ဌတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ရဇနုဠုင်္ကံ ဒဏ္ဍကထာလက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ရဇနဿ ဩလောကနကာလေ ကုမ္ဘိယာ ရက္ခဏတ္ထံ ဥဠုင်္ကဒဏ္ဍကထာလိကာနိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာနိ။ တတ္ထ ရဇနုဠုင်္ကန္တိ ရဇနဥဠုင်္ကံ။ ဒဏ္ဍကထာလကန္တိ ဒဏ္ဍမေဝ ဒဏ္ဍကံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ရဇနကောလမ္ဗံ ရဇနဃဋ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော တာနိပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာနိ။ တတ္ထ ရဇနကောလမ္ဗန္တိ ရဇနကုဏ္ဍံ။ တတ္ထ ရဇနကုဏ္ဍန္တိ ပက္ကရဇနဋ္ဌပနကံ မဟာဃဋံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ရဇနဒေါဏိက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ပါတိယမ္ပိ ပတ္တေ စီဝရေ မဒ္ဒန္တေ စီဝရဿ ပရိဘိဇ္ဇနတော စီဝရရက္ခဏတ္ထံ ရဇနဒေါဏိကာ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဏသန္ထရက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ဆမာယ စီဝရေ ပတ္ထရိယမာနေ စီဝရဿ ပံသုကိတတ္တာ တတော ရက္ခဏတ္ထံ တိဏသန္ထရံ ကာတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော တိဏသန္ထာရကေ ဥပစိကာဒီဟိ ခဇ္ဇမာနေ စီဝရဝံသေ ဝါ စီဝရရဇ္ဇုယာ ဝါ စီဝရံ ပတ္ထရိတဗ္ဗံ မဇ္ဈေန စီဝရေ လဂ္ဂိတေ ရဇနဿ ဥဘတော ဂဠိတတ္တာ။

‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဏ္ဏေ ဗန္ဓိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ကဏ္ဏေ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ စီဝရဿ ကဏ္ဏေ ဗန္ဓိယမာနေ ကဏ္ဏဿ ဇိဏ္ဏတ္တာ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဏ္ဏသုတ္တက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ကဏ္ဏသုတ္တကေန ဗန္ဓိတဗ္ဗံ ဧဝံ ဗန္ဓန္တေ ရဇနဿ ဧကတော ဂဠိတတ္တာ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ပရိဝတ္တကံ သမ္ပရိဝတ္တကံ ရဇေတုံ, န စ အစ္ဆိန္နေ ထေဝေ ပက္ကမိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော တထာ ရဇိတဗ္ဗံ။ ယာဝ ရဇနဗိန္ဒု ဂဠိတံ န ဆိဇ္ဇတိ, တာဝ န အညတြ ဂန္တဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကေ ဩသာရေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ပတ္ထိန္နံ စီဝရံ ဥဒကေ ဩသာရေတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ပတ္ထိန္နန္တိ အတိရဇိတတ္တာ ထဒ္ဓံ။ ဥဒကေ ဩသာရေတုန္တိ ဥဒကေ ပက္ခိပိတွာ ဌပေတုံ။ ရဇနေ ပန နိက္ခန္တေ တံ ဥဒကံ ဆဍ္ဍေတွာ စီဝရံ မဒ္ဒိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါဏိနာ အာကောဋေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော ဖရုသံ စီဝရံ ပါဏိနာ အာကောဋေတဗ္ဗံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆိန္နကာနိ စီဝရာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ, ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၃၄၄) ဝစနတော အစ္ဆိန္နကာနိ စီဝရာနိ ဒန္တကာသာဝါနိ န ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ တတ္ထ ဒန္တကာသာဝါနီတိ ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ ဝါရေ ရဇိတွာ ဒန္တဝဏ္ဏာနိ ဓာရေန္တိ။

အတိရေကစီဝရကထာ

အတိရေကစီဝရကထာယံ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗံ, ယော ဓာရေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ။ ၃၄၇) ဝစနတော နိဋ္ဌိတစီဝရသ္မိံ ဥဗ္ဘတသ္မိံ ကထိနေ ဒသာဟတော ပရံ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေန္တဿ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၇) ဝစနတော ဥဗ္ဘတေပိ ကထိနေ ဒသာဟဗ္ဘန္တရေ ဓာရေန္တဿ အတ္ထတကထိနာနံ အနုဗ္ဘတေပိ ကထိနေ ပဉ္စမာသဗ္ဘန္တရေ တတော ပရမ္ပိ ဒသာဟဗ္ဘန္တရေ အနတ္ထတကထိနာနမ္ပိ ဒသာဟဗ္ဘန္တရေ အတိရေကစီဝရံ အနာပတ္တိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အတိရေကစီဝရံ ဝိကပ္ပေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၄၇) ဝစနတော ဒသာဟတော ပရံ ဝိကပ္ပေတွာ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ကိတ္တကံ ပန စီဝရံ ဝိကပ္ပေတဗ္ဗန္တိ? ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာယာမေန အဋ္ဌင်္ဂုလံ သုဂတင်္ဂုလေန စတုရင်္ဂုလဝိတ္ထတံ ပစ္ဆိမံ စီဝရံ ဝိကပ္ပေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၅၈) ဝစနတော သဗ္ဗန္တိမေန ပရိစ္ဆေဒေန သုဂတင်္ဂုလေန အဋ္ဌင်္ဂုလာယာမံ စတုရင်္ဂုလဝိတ္ထာရံ စီဝရံ ဝိကပ္ပေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ သုဂတင်္ဂုလံ နာမ မဇ္ဈိမပုရိသင်္ဂုလသင်္ခါတေန ဝဍ္ဎကီအင်္ဂုလေန တိဝင်္ဂုလံ ဟောတိ, မနုဿာနံ ပကတိအင်္ဂုလေန အဍ္ဎပဉ္စကင်္ဂုလံ, တသ္မာ ဒီဃတော ဝဍ္ဎကီဟတ္ထေန ဧကဟတ္ထံ ပကတိဟတ္ထေန ဒိယဍ္ဎဟတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဝဍ္ဎကီဟတ္ထေန ဝိဒတ္ထိပ္ပမာဏံ ပကတိဟတ္ထေန ဆဠင်္ဂုလာဓိကဝိဒတ္ထိပ္ပမာဏံ ပစ္ဆိမံ စီဝရံ ဝိကပ္ပေတုံ ဝဋ္ဋတိ, တတော ဦနပ္ပမာဏံ န ဝဋ္ဋတိ, အဓိကပ္ပမာဏံ ပန ဝဋ္ဋတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

အဋ္ဌဝရကထာ

အဋ္ဌဝရကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿိကသာဋိကံ အာဂန္တုကဘတ္တံ ဂမိကဘတ္တံ ဂိလာနဘတ္တံ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တံ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ ဓုဝယာဂုံ ဘိက္ခုနိသံဃဿ ဥဒကသာဋိက’’န္တိ ဝစနတော ဣမာနိ အဋ္ဌ ဒါနာနိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ နိက္ခိတ္တစီဝရာ ဟုတွာ ကာယံ ဩဝဿန္တာနံ ဘိက္ခူနံ နဂ္ဂိယံ အသုစိ ဇေဂုစ္ဆံ ပဋိကူလံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝဿိကသာဋိကာ အနုညာတာ။ အာဂန္တုကော ဘိက္ခု န ဝီထိကုသလော ဟောတိ, န ဂေါစရကုသလော, ကိလန္တော ပိဏ္ဍာယ စရတိ, တသ္မာ အာဂန္တုကဘတ္တံ အနုညာတံ, ဂမိကော ဘိက္ခု အတ္တနော ဘတ္တံ ပရိယေသမာနော သတ္ထာ ဝါ ဝိဟာယိဿတိ, ယတ္ထ ဝါ ဝါသံ ဂန္တုကာမော ဘဝိဿတိ, တတ္ထ ဝိကာလေန ဥပဂစ္ဆိဿတိ, ကိလန္တော အဒ္ဓါနံ ဂမိဿတိ, တသ္မာ ဂမိကဘတ္တံ။ ဂိလာနဿ ဘိက္ခုနော သပ္ပါယာနိ ဘောဇနာနိ အလဘန္တဿ အာဗာဓော ဝါ အဘိဝဍ္ဎိဿတိ, ကာလကိရိယာ ဝါ ဘဝိဿတိ, တသ္မာ ဂိလာနဘတ္တံ။ ဂိလာနုပဋ္ဌာကော ဘိက္ခု အတ္တနော ဘတ္တံ ပရိယေသမာနော ဂိလာနဿ ဥဿူရေ ဘတ္တံ နီဟရိဿတိ, တသ္မာ ဂိလာနုပဋ္ဌာကဘတ္တံ။ ဂိလာနဿ ဘိက္ခုနော သပ္ပါယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အလဘန္တဿ အာဗာဓော ဝါ အဘိဝဍ္ဎိဿတိ, ကာလကိရိယာ ဝါ ဘဝိဿတိ, တသ္မာ ဂိလာနဘေသဇ္ဇံ။ ယသ္မာ ဘဂဝတာ အန္ဓကဝိန္ဒေ ဒသာနိသံသေ သမ္ပဿမာနေန ယာဂု အနုညာတာ, တသ္မာ ဓုဝယာဂု။ ယသ္မာ မာတုဂါမဿ နဂ္ဂိယံ အသုစိ ဇေဂုစ္ဆံ ပဋိကူလံ ဟောတိ, တသ္မာ ဘိက္ခုနိသံဃဿ ဥဒကသာဋိကာ အနုညာတာ။

နိသီဒနာဒိကထာ

နိသီဒနာဒိကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဂုတ္တိယာ စီဝရဂုတ္တိယာ သေနာသနဂုတ္တိယာ နိသီဒန’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၅၃) ဝစနတော ကာယာဒီနံ အသုစိမုစ္စနာဒိတော ဂေါပနတ္ထာယ နိသီဒနံ ဓာရေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တဿ ဝိဓာနံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝမဟန္တံ ပစ္စတ္ထရဏံ အာကင်္ခတိ, တာဝမဟန္တံ ပစ္စတ္ထရဏံ ကာတု’’န္တိ ဝစနတော အတိခုဒ္ဒကေန နိသီဒနေန သေနာသနဿ အဂေါပနတ္တာ မဟန္တမ္ပိ ပစ္စတ္ထရဏံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဏ္ဍု ဝါ ပီဠကာ ဝါ အဿာဝေါ ဝါ ထုလ္လကစ္ဆု ဝါ အာဗာဓော, ကဏ္ဍုပဋိစ္ဆာဒိ’’န္တိ ဝစနတော ဤဒိသေသု အာဗာဓေသု သန္တေသု စီဝရာဒိဂုတ္တတ္ထာယ ကဏ္ဍုပဋိစ္ဆာဒိ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ပမာဏံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မုခပုဉ္ဆနစောဠ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၅၅) ဝစနတော မုခသောဓနတ္ထာယ မုခပုဉ္ဆနစောဠံ ဝဋ္ဋတိ။ တမ္ပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခာရစောဠက’’န္တိ ဝစနတော တိစီဝရေ ပရိပုဏ္ဏေ ပရိဿာဝနထဝိကာဒီဟိ အတ္ထေ သတိ ပရိက္ခာရစောဠံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိစီဝရံ အဓိဋ္ဌာတုံ န ဝိကပ္ပေတုံ, ဝဿိကသာဋိကံ ဝဿာနံ စာတုမာသံ အဓိဋ္ဌာတုံ တတော ပရံ ဝိကပ္ပေတုံ, နိသီဒနံ အဓိဋ္ဌာတုံ န ဝိကပ္ပေတုံ, ပစ္စတ္ထရဏံ အဓိဋ္ဌာတုံ န ဝိကပ္ပေတုံ, ကဏ္ဍုပဋိစ္ဆာဒိံ ယာဝ အာဗာဓာ အဓိဋ္ဌာတုံ တတော ပရံ ဝိကပ္ပေတုံ, မုခပုဉ္ဆနစောဠံ အဓိဋ္ဌာတုံ န ဝိကပ္ပေတုံ, ပရိက္ခာရစောဠံ အဓိဋ္ဌာတုံ န ဝိကပ္ပေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၅၈) ဝစနတော ဝုတ္တနယေန အဓိဋ္ဌာနဉ္စ ဝိကပ္ပနာ စ ကာတဗ္ဗာ။ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တောဝ။

အဓမ္မကမ္မကထာ

၅၈။ အဓမ္မကမ္မကထာယံ န, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဒုက္ကဋဿာတိ ဣဒံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သံဃမဇ္ဈေ အဓမ္မကမ္မံ ကရောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – န, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ, ယော ကရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၁၅၄) ဣမံ ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ အာဂတပါဌံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အနုဇာနာမိ…ပေ… ပဋိက္ကောသိတုန္တိ တထေဝ အာဂတံ ‘‘ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မကမ္မေ ကယိရမာနေ ပဋိက္ကောသိတု’’န္တိ ဣမံ။ တတ္ထ ကရောန္တိယေဝါတိ ပညတ္တမ္ပိ သိက္ခာပဒံ မဒ္ဒိတွာ အဓမ္မကမ္မံ ကရောန္တိယေဝါတိ အတ္ထော။ ‘‘အနုဇာနာမိ…ပေ… ပဋိက္ကောသိတု’’န္တိ ဧဝံ အဓမ္မကမ္မေ ကယိရမာနေ သတိ ‘‘ပေသလေဟိ ဘိက္ခူဟိ တံ အဓမ္မကမ္မံ အကတံ, ကမ္မံ ဒုက္ကဋံ ကမ္မံ ပုန ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ပဋိက္ကောသိတဗ္ဗံ, န တုဏှီဘာဝေန ခမိ- တဗ္ဗန္တိ အတ္ထော။ ဣတိ ဝစနတောတိ ဣဒံ ပန ပုဗ္ဗပါဌံ ဂဟေတွာ ဣတိ ဝစနတော။ အဓမ္မကမ္မံ န ကာတဗ္ဗန္တိ အပရပါဌံ ဂဟေတွာ ဣတိ ဝစနတော ကယိရမာနဉ္စ အဓမ္မကမ္မံ ဘိက္ခူဟိ နိဝါရေတဗ္ဗန္တိ ဒွိဓာ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။

နိဝါရေန္တေဟိ စာတိအာဒိ ပန ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ပေသလာ ဘိက္ခူ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေဟိ ဘိက္ခူဟိ အဓမ္မကမ္မေ ကယိရမာနေ ပဋိက္ကောသန္တိ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ လဘန္တိ အာဃာတံ, လဘန္တိ အပ္ပစ္စယံ, ဝဓေန တဇ္ဇေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒိဋ္ဌိမ္ပိ အာဝိကာတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၁၅၄) ပါဌဉ္စ ‘‘တေသံယေဝ သန္တိကေ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိကရောန္တိ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ လဘန္တိ အာဃာတံ, လဘန္တိ အပ္ပစ္စယံ, ဝဓေန တဇ္ဇေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စတူဟိ ပဉ္စဟိ ပဋိက္ကောသိတုံ, ဒွီဟိ တီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အာဝိကာတုံ, ဧကေန အဓိဋ္ဌာတုံ န မေတံ ခမတီ’’တိ ဣမေ ပါဌေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝစနတောတိ ဣဒံ ပန ပါဠိယံ တီဏိ သမ္ပဒါနာနိ ဂဟေတွာ တီဟိ ကိရိယာပဒေဟိ ဝိသုံ ဝိသုံ ယောဇေတဗ္ဗံ။ သဗ္ဗဉ္စေတံ အနုပဒ္ဒဝတ္ထာယ ဝုတ္တံ, န အာပတ္တိသဗ္ဘာဝတောတိ ယောဇနာ။ ကထံ အနုပဒ္ဒဝသမ္ဘဝေါတိ? နိဂ္ဂဟကမ္မံ ကာတုံ အသက္ကုဏေယျဘာဝတော, အညဿ ဥပဒ္ဒဝဿ စ နိဝါရဏတော။ တေန ဝုတ္တံ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၁၅၄) ‘‘တေသံ အနုပဒ္ဒဝတ္ထာယာတိ သံဃော သံဃဿ ကမ္မံ န ကရောတိ, အညောပိ ဥပဒ္ဒဝေါ ဗဟူနံ ဟောတိ, တသ္မာ ဝုတ္တ’’န္တိ။

ဩကာသကတကထာ

၅၉။ ဩကာသကတကထာယံ န, ဘိက္ခဝေ, အနောကာသကတောတိအာဒိ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အနောကာသကတံ ဘိက္ခုံ အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – န, ဘိက္ခဝေ, အနောကာသကတော ဘိက္ခု အာပတ္တိယာ စောဒေတဗ္ဗော, ယော စောဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩကာသံ ကာရာပေတွာ အာပတ္တိယာ စောဒေတုံ, ကရောတု အာယသ္မာ ဩကာသံ, အဟံ တံ ဝတ္တုကာမော’’တိ (မဟာဝ။ ၁၅၃) ဣဒံ ပါဌံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အဓိပ္ပါယေသု စာဝနာဓိပ္ပါယောတိ, သာသနတော စာဝေတုကာမော။ အက္ကောသာဓိပ္ပါယောတိ ပရံ အက္ကောသိတုကာမော ပရိဘာသိတုကာမော။ ကမ္မာဓိပ္ပါယောတိ တဇ္ဇနီယာဒိကမ္မံ ကတ္တုကာမော။ ဝုဋ္ဌာနာဓိပ္ပါယောတိ အာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာပေတုကာမော။ ဥပေါသထပ္ပဝါရဏဋ္ဌပနာဓိပ္ပါယောတိ ဥပေါသထံ, ပဝါရဏံ ဝါ ဌပေတုကာမော။ အနုဝိဇ္ဇနာဓိပ္ပါယောတိ ဥပပရိက္ခိတုကာမော။ ဓမ္မကထာဓိပ္ပါယောတိ ဓမ္မံ ဒေသေတုကာမော။ ဣတိ ပရံ စောဒေန္တာနံ ဘိက္ခူနံ အဓိပ္ပါယဘေဒေါ အနေကဝိဓော ဟောတီတိ အတ္ထော။ ပုရိမေသု စတူသု အဓိပ္ပါယေသူတိ စာဝနာဓိပ္ပါယအက္ကောသာဓိပ္ပါယကမ္မာဓိပ္ပါယဝုဋ္ဌာနာဓိပ္ပါယေသု ဩကာသံ အကာရာပေန္တဿ ဒုက္ကဋံ။ ကာရာပေတွာပိ သမ္မုခါ စောဒေန္တဿ ယထာနုရူပံ သံဃာဒိသေသပါစိတ္တိယဒုက္ကဋာနိ, အသမ္မုခါ ပန ဒုက္ကဋမေဝါတိ အယမေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထော။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

‘‘ဌပနက္ခေတ္တံ ပန ဇာနိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ တံ ဒဿေန္တော ‘‘သုဏာတု မေ’’တိအာဒိမာဟ။ အနုဝိဇ္ဇကဿ အနုဝိဇ္ဇနာဓိပ္ပါယေန ဝဒန္တဿ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထီတိ ယောဇနာ။ ဓမ္မကထိကဿ အနောဒိဿ ကမ္မံ ကထေန္တဿ ဩကာသကမ္မံ နတ္ထိ။ သစေ ပန ဩဒိဿ ကထေတိ, အာပတ္တိ, တသ္မာ တံ ဒဿေတွာ ဂန္တဗ္ဗန္တိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနကထာ

၆၀။ သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနကထာယံ ‘‘မာတာပိတရောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝဒမာနေ ကိံ ဝဒေယျာမ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ဒါတုံ, န စ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓါဒေယျံ ဝိနိပါတေတဗ္ဗံ, ယော ဝိနိပါတေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၃၆၁) ဝစနတော ဒါယကေဟိ သဒ္ဓါယ ဘိက္ခုဿ ဒိန္နံ ဝိနိပါတေတွာ ဂိဟီနံ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘န စ, ဘိက္ခဝေ, သဒ္ဓါဒေယျန္တိ ဧတ္ထ သေသဉာတီနံ ဒေန္တော ဝိနိပါတေတိယေဝ။ မာတာပိတရော ပန သစေ ရဇ္ဇေ ဌိတာပိ ပတ္ထယန္တိ, ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၃၆၁) ဝုတ္တတ္တာ ဘာတုဘဂိနီအာဒီနံ ဉာတကာနမ္ပိ ဒါတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ဝုတ္တဉှိ အာစရိယဓမ္မသိရိတ္ထေရေန ခုဒ္ဒသိက္ခာယံ –

‘‘န လဗ္ဘံ ဝိနိပါတေတုံ, သဒ္ဓါဒေယျဉ္စ စီဝရံ၊

လဗ္ဘံ ပိတူနံ သေသာနံ, ဉာတီနမ္ပိ န လဗ္ဘတီ’’တိ။

ကယဝိက္ကယသမာပတ္တိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာယမ္ပိ ‘‘မာတရံ ပန ပိတရံ ဝါ ‘ဣမံ ဒေဟီ’တိ ဝဒတော ဝိညတ္တိ န ဟောတိ, ‘ဣမံ ဂဏှာဟီ’တိ ဝဒတော သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနံ န ဟောတိ။ အညာတကံ ‘ဣမံ ဒေဟီ’တိ ဝဒတော ဝိညတ္တိ ဟောတိ, ‘ဣမံ ဂဏှာဟီ’တိ ဝဒတော သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတနံ ဟောတိ။ ‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’တိ ကယဝိက္ကယံ အာပဇ္ဇတော နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၂။၅၉၅) ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ‘‘သေသဉာတကေသု သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတသမ္ဘဝတော တဒဘာဝဋ္ဌာနမ္ပိ ဒဿေတုံ ‘မာတရံ ပန ပိတရံ ဝါ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ ၁။၅၉၃-၅၉၅) ဝုတ္တံ။

သန္တရုတ္တရကထာ

၆၁။ သန္တရုတ္တရကထာယံ အန္တရ-သဒ္ဒေါ မဇ္ဈဝါစကော။ ဝသတိ သီလေနာတိ ဝါသကော, ‘‘အန္တရေ ဝါသကော အန္တရဝါသကော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ရူပဘဝေါ ရူပ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ဥတ္တရပဒလောပီသမာသဝသေန ‘‘အန္တရော’’တိ ဝုတ္တော။ ဥတ္တရသဒ္ဒေါ ဥပရိဝါစကော, အာဘုသော သဇ္ဇတီတိ အာသင်္ဂေါ, ‘‘ဥတ္တရေ အာသင်္ဂေါ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန ‘‘ဥတ္တရော’’တိ ဝုတ္တော, အန္တရော စ ဥတ္တရော စ အန္တရုတ္တရာ, သဟ အန္တရုတ္တရေဟိ ယော ဝတ္တတီတိ သန္တရုတ္တရော, သဟပုဗ္ဗပဒဘိန္နာဓိကရဏဒွိပဒဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသော။ အထ ဝါ သဟ အန္တရေန စ ဥတ္တရေန စ ယော ဝတ္တတီတိ သန္တရုတ္တရော, တိပဒဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသော။ သံဃာဋိံ ဌပေတွာ အန္တရဝါသကဥတ္တရာသင်္ဂမတ္တဓရော ဟုတွာ ဂါမော န ပဝိသိတဗ္ဗောတိ အတ္ထော။ ‘‘ပရိဗ္ဗာဇကမဒက္ခိ တိဒဏ္ဍကေနာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ စေတံ ကရဏဝစနံ, တသ္မာ အန္တရဝါသကံ တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တေန ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ သံဃာဋိဉ္စ ဥတ္တရာသင်္ဂဉ္စ ဒိဂုဏံ ကတွာ ပါရုပိတွာ ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော။

စီဝရနိက္ခေပကထာ

၆၂။ စီဝရနိက္ခေပကထာယံ သံဟရီယတေတိ သံဃာဋိ, တဿာ သံဃာဋိယာ, ဘာဝယောဂေ ကမ္မတ္ထေ ဆဋ္ဌီ။ နိက္ခေပါယာတိ ဌပနာယ, သံဃာဋိံ အဂ္ဂဟေတွာ ဝိဟာရေ ဌပေတွာ ဂမနာယ ပဉ္စ ကာရဏာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။ ဂိလာနော ဝါ ဟောတီတိ ဂဟေတွာ ဂန္တုံ အသမတ္ထော ဂိလာနော ဝါ ဟောတိ။ ဝဿိကသင်္ကေတံ ဝါ ဟောတီတိ ‘‘ဝဿိကကာလော အယ’’န္တိ သင်္ကေတံ ဝါ ကတံ ဟောတိ။ နဒီပါရဂတံ ဝါ ဟောတီတိ နဒိယာ ပါရံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ ဟောတိ။ အဂ္ဂဠဂုတ္တိဝိဟာရော ဝါ ဟောတီတိ အဂ္ဂဠံ ဒတွာပိ ဒါတဗ္ဗော သုဂုတ္တဝိဟာရော ဝါ ဟောတိ။ အတ္ထတကထိနံ ဝါ ဟောတီတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ကထိနံ အတ္ထတံ ဝါ ဟောတိ အတ္ထတကထိနာနံ အသမာဒါနစာရသမ္ဘဝတော။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။ အာရညိကဿ ပန ဝိဟာရော န သုဂုတ္တော ဟောတီတိ အပ္ပဘိက္ခုကတ္တာ စောရာဒီနံ ဂမနဋ္ဌာနတော စ။ ဘဏ္ဍုက္ခလိကာယာတိ စီဝရာဒိဋ္ဌပနဘဏ္ဍုက္ခလိကာယ။ သေသံ သုဝိညေယျံ။

သတ္ထကမ္မဝတ္ထိကမ္မကထာ

၆၃။ သတ္ထကမ္မဝတ္ထိကမ္မကထာယံ သတ္ထကမ္မံ ဝါ ဝတ္ထိကမ္မံ ဝါတိ ဧတ္ထ ယေန ကေနစိ သတ္ထာဒိနာ ဆိန္ဒနာဒိ သတ္ထကမ္မံ နာမ ဟောတိ။ ယေန ကေနစိ စမ္မာဒိနာ ဝတ္ထိပီဠနံ ဝတ္ထိကမ္မံ နာမ။ ‘‘သမ္ဗာဓေ ဒဟနကမ္မံ ပဋိက္ခေပါဘာဝါ ဝဋ္ဋတီ’’တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၇၉)။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၇၉) ပန ‘‘ဝတ္ထိပီဠနန္တိ ယထာ ဝတ္ထိဂတတေလာဒိ အန္တောသရီရေ အာရောဟန္တိ, ဧဝံ ဟတ္ထေန ဝတ္ထိမဒ္ဒန’’န္တိ ဝုတ္တံ။

ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂၇၉) ပန ‘‘သမ္ဗာဓေတိ ဝစ္စမဂ္ဂေ, ဘိက္ခုဿ ဘိက္ခုနိယာ စ ပဿာဝမဂ္ဂေပိ အနုလောမတော ဒဟနံ ပဋိက္ခေပါဘာဝါ ဝဋ္ဋတိ။ သတ္ထဝတ္ထိကမ္မာနုလောမတော န ဝဋ္ဋတီတိ စေ? န, ပဋိက္ခိတ္တပဋိက္ခေပါ, ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဿ တပ္ပရမတာဒီပနတော။ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ပုဗ္ဗေ ပဋိက္ခိတ္တမ္ပိ သတ္ထကမ္မံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ပစ္ဆာ ‘န, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ထုလ္လစ္စယဿာ’တိ ဒွိက္ခတ္တုံ သတ္ထကမ္မဿ ပရိက္ခေပေါ ကတော။ တေန သမ္ဗာဓဿ သာမန္တာ ဒွင်္ဂုလံ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ နာမ သတ္ထဝတ္ထိကမ္မတော ဥဒ္ဓံ နတ္ထီတိ ဒဿေတိ။ ကိဉ္စ ဘိယျော – ပုဗ္ဗေ သမ္ဗာဓေယေဝ သတ္ထကမ္မံ ပဋိက္ခိတ္တံ, ပစ္ဆာ သမ္ဗာဓဿ သာမန္တာ ဒွင်္ဂုလမ္ပိ ပဋိက္ခိတ္တံ, တသ္မာ တဿေဝ ပဋိက္ခေပေါ, နေတရဿာတိ သိဒ္ဓံ။ ဧတ္ထ ‘သတ္ထံ နာမ သတ္ထဟာရကံ ဝါဿ ပရိယေသေယျာ’တိအာဒီသု (ပါရာ။ ၁၆၇) ဝိယ ယေန ဆိန္ဒတိ, တံ သဗ္ဗံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘ကဏ္ဋကေန ဝါ’တိအာဒိ။ ခါရုဒါနံ ပနေတ္ထ ဘိက္ခုနီဝိဘင်္ဂေ ပသာခေ ပမုခေ အနုညာတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ, ဧကေ ပန ‘သတ္ထကမ္မံ ဝါ’တိ ပါဌံ ဝိကပ္ပေတွာ ဝတ္ထိကမ္မံ ကရောန္တိ။ ဝတ္ထီတိ ကိံ? အဂ္ဃိကာ ဝုစ္စတိ, တာယ ဆိန္ဒနံ ဝတ္ထိကမ္မံ နာမာတိ စ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယန္တိ, တေ ‘သတ္ထဟာရကံ ဝါဿ ပရိယေသေယျာ’တိ ဣမဿ ပဒဘာဇနီယံ ဒဿေတွာ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗာ။ အဏ္ဍဝုဒ္ဓီတိ ဝါတဏ္ဍကာ, အာဒါနဝတ္တီတိ အနာဟဝတ္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။ သေသံ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

နဟာပိတပုဗ္ဗကထာ

၆၄။ နဟာပိတပုဗ္ဗကထာယံ နဟာပိတော ပုဗ္ဗေတိ နဟာပိတပုဗ္ဗော, ပုဗ္ဗေ နဟာပိတော ဟုတွာ ဣဒါနိ ဘိက္ခုဘူတောတိ အတ္ထော။ တေန နဟာပိတပုဗ္ဗေန ဘိက္ခုနာ။ ခုရဘဏ္ဍန္တိ ခုရာဒိနဟာပိတဘဏ္ဍံ, ‘‘လဒ္ဓါတပတ္တော ရာဇကုမာရော’’တိအာဒီသု ဝိယ ဥပလက္ခဏနယောယံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗဇိတေန အကပ္ပိယံ သမာဒပေတဗ္ဗံ, ယော သမာဒပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, နဟာပိတပုဗ္ဗေန ခုရဘဏ္ဍံ ပရိဟရိတဗ္ဗံ, ယော ပရိဟရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၃၀၃) စ ဒွိဓာ ပညတ္တိ, တသ္မာ နဟာပိတပုဗ္ဗေန ဝါ အနဟာပိတပုဗ္ဗေန ဝါ ပဗ္ဗဇိတေန နာမ အကပ္ပိယသမာဒပနံ န ကာတဗ္ဗံ။ နဟာပိတပုဗ္ဗေန ပန ဘိက္ခုနာ ခုရေန အဘိလက္ခိတံ ခုရဘဏ္ဍံ, ခုရဘဏ္ဍခုရကောသနိသိတပါသာဏခုရထဝိကာဒယော န ပရိဟရိတဗ္ဗာ ဧဝ။ သေသံ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃၀၀) ပန ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပဗ္ဗဇိတေန အကပ္ပိယေ သမာဒပေတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တတ္တာ အနုပသမ္ပန္နဿပိ န ကေဝလံ ဒသသု ဧဝ သိက္ခာပဒေသု, အထ ခေါ ယံ ဘိက္ခုဿ န ကပ္ပတိ, တသ္မိမ္ပီတိ အဓိပ္ပါယော’’တိ ဝုတ္တံ။

ဒသဘာဂကထာ

၆၅။ ဒသဘာဂကထာယံ သံဃိကာနီတိ သံဃသန္တကာနိ ဗီဇာနိ။ ပုဂ္ဂလိကာယာတိ ပုဂ္ဂလဿ သန္တကာယ ဘူမိယာ။ ဘာဂံ ဒတွာတိ မူလဘာဂသင်္ခါတံ ဒသမဘာဂံ ဘူမိသာမိကာနံ ဒတွာ။ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနီတိ တေသံ ဗီဇာနံ ဖလာနိ ရောပကေဟိ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနီတိ အတ္ထော။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။ ဣဒံ ကိရ ဇမ္ဗုဒီပေ ပေါရာဏကစာရိတ္တန္တိ အာဒိကပ္ပကာလေ ပဌမကပ္ပိကာ မနုဿာ ဗောဓိသတ္တံ မဟာသမ္မတံ နာမ ရာဇာနံ ကတွာ သဗ္ဗေပိ အတ္တနော အတ္တနော တဏ္ဍုလဖလသာလိခေတ္တတော ပဝတ္တတဏ္ဍုလဖလာနိ ဒသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကံ ကောဋ္ဌာသံ ဘူမိသာမိကဘူတဿ မဟာသမ္မတရာဇိနော ဒတွာ ပရိဘုဉ္ဇိံသု။ တတော ပဋ္ဌာယ ဇမ္ဗုဒီပိကာနံ မနုဿာနံ စာရိတတ္တာ ဝုတ္တံ။ တေနေဝ သာရတ္ထဒီပနီနာမိကာယမ္ပိ ဝိနယဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃၀၄) ‘‘ဒသဘာဂံ ဒတွာတိ ဒသမဘာဂံ ဒတွာ။ တေနေဝါဟ ‘ဒသ ကောဋ္ဌာသေ ကတွာ ဧကော ကောဋ္ဌာသော ဘူမိသာမိကာနံ ဒါတဗ္ဗော’တိ’’ ဝုတ္တံ။

ပါထေယျကထာ

၆၆။ ပါထေယျကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိ ဘဒ္ဒိယနဂရေ အမိတပရိဘောဂဘူတေန မေဏ္ဍကသေဋ္ဌိနာ အဘိယာစိတော ဟုတွာ အနုညာတံ, ဣဓ ပန ပဌမံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဂေါရသေ ခီရံ ဒဓိံ တက္ကံ နဝနီတံ သပ္ပိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၉၉) ပဉ္စ ဂေါရသာ အနုညာတာ။ တတော ပရံ သေဋ္ဌိနော အဘိယာစနာနုရူပံ ဝတွာ အနုဇာနိတုံ ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, မဂ္ဂါ ကန္တာရာ’’တိအာဒိမာဟ။ သေသံ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တထာ အလဘန္တေန အညာတကအပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနတော ယာစိတွာပိ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဧတေန ဧဝရူပေသု ကာလေသု ဝိညတ္တိပစ္စယာ ဒေါသော နတ္ထီတိ ဒဿေတိ။ ‘‘ဧကဒိဝသေန ဂမနီယေ မဂ္ဂေ ဧကဘတ္တတ္ထာယ ပရိယေသိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ပန တတော ဥပရိ ယာစနံ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒဿိတံ။ ‘‘ဒီဃေ အဒ္ဓါနေ’’တိအာဒိနာ သစေ မာသဂမနီယေ မဂ္ဂေ သတ္တာဟဂမနီယော ဧဝ ကန္တာရော ဟောတိ, တတ္ထ သတ္တာဟယာပနီယမတ္တမေဝ ပါထေယျံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ, တတော ပရံ ပိဏ္ဍစာရိကာဒိဝသေန သုဘိက္ခသုလဘပိဏ္ဍမဂ္ဂတ္တာ န ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ။

မဟာပဒေသကထာ

၆၇။ မဟာပဒေသကထာယံ မဟာပဒေသာ နာမ အပ္ပဋိက္ခိတ္တာ ဒွေ, အနနုညာတာ ဒွေတိ စတ္တာရောတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယံ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိမာဟ။ တေသု အပ္ပဋိက္ခိတ္တေပိ အကပ္ပိယာနုလောမကပ္ပိယာနုလောမဝသေန ဒွေ, တထာ အနနုညာတေပီတိ။

တတ္ထ ‘‘ပရိမဒ္ဒန္တာတိ ဥပပရိက္ခန္တာ။ ပဋ္ဋဏ္ဏုဒေသေ သဉ္ဇာတဝတ္ထံ ပဋ္ဋုဏ္ဏံ။ ‘ပဋ္ဋုဏ္ဏံ ကောသေယျဝိသေသော’တိ ဟိ အဘိဓာနကောသေ ဝုတ္တံ။ စီနဒေသေ သောမာရဒေသေ စ သဉ္ဇာတဝတ္ထာနိ စီနသောမာရပဋာနိ။ ပဋ္ဋုဏ္ဏာဒီနိ တီဏိ ကောသေယျဿ အနုလောမာနိ ပါဏကေဟိ ကတသုတ္တမယတ္တာ။ ဣဒ္ဓိမယံ ဧဟိဘိက္ခူနံ ပုညိဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗတ္တစီဝရံ, တံ ခေါမာဒီနံ အညတရံ ဟောတီတိ တေသံယေဝ အနုလောမံ။ ဒေဝတာဟိ ဒိန္နစီဝရံ ဒေဝဒတ္တိယံ, တံ ကပ္ပရုက္ခေ နိဗ္ဗတ္တံ ဇာလိနိယာ ဒေဝကညာယ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဒိန္နဝတ္ထသဒိသံ, တမ္ပိ ခေါမာဒီနံယေဝ အနုလောမံ ဟောတိ တေသု အညတရဘာဝတော။ ဒွေ ပဋာနိ ဒေသနာမေန ဝုတ္တာနီတိ တေသံ သရူပဒဿနမတ္တမေတံ, နာညနိဝတ္တနပဒံ ပဋ္ဋုဏ္ဏပဋ္ဋဿပိ ဒေသနာမေနေဝ ဝုတ္တတ္တာ။ တုမ္ဗာတိ တီဏိ ဘာဇနာနိ။ ဖလကတုမ္ဗော လာဗုအာဒိ။ ဥဒကတုမ္ဗော ဥဒကုက္ခိပနကုဋကော။ ကိလဉ္ဇစ္ဆတ္တန္တိ ဝေဠုဝိလီဝေဟိ ဝါယိတွာ ကတဆတ္တ’’န္တိ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၃၀၅) ဝုတ္တံ။

‘‘ယာဝကာလိကပက္ကာနန္တိ ပက္ကေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အာမာနိ ပန အနုပသမ္ပန္နေဟိ သီတုဒကေ မဒ္ဒိတွာ ပရိဿာဝေတွာ ဒိန္နပါနံ ပစ္ဆာဘတ္တမ္ပိ ကပ္ပတိ ဧဝ။ အယဉ္စ အတ္ထော မဟာအဋ္ဌကထာယံ သရူပတော အဝုတ္တောတိ အာဟ ‘ကုရုန္ဒိယံ ပနာ’တိအာဒိ။ ဥစ္ဆုရသော နိကသဋောတိ ဣဒံ ပါတဗ္ဗတာသာမညေန ယာမကာလိကကထာယံ ဝုတ္တံ, တံ ပန သတ္တာဟကာလိကမေဝါတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဣမေ စတ္တာရော ရသာတိ ဖလပတ္တပုပ္ဖဥစ္ဆုရသာ စတ္တာရော’’တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၃၀၀) ဝုတ္တံ။ ‘‘ဒွေ ပဋာ ဒေသနာမေနေဝါတိ စီနပဋသောမာရပဋာနိ။ တီဏီတိ ပဋ္ဋုဏ္ဏေန သဟ တီဏိ။ ဣဒ္ဓိမယံ ဧဟိဘိက္ခူနံ နိဗ္ဗတ္တံ။ ဒေဝဒတ္တိယံ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရေန လဒ္ဓ’’န္တိ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃၀၅)။

သံသဋ္ဌကထာ

သံသဋ္ဌကထာယံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ ကပ္ပတီတိအာဒိ သဗ္ဗံ သမ္ဘိန္နရသံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သစေ ဟိ ဆလ္လိမ္ပိ အပနေတွာ သကလေနေဝ နာဠိကေရဖလေန သဒ္ဓိံ ပါနကံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဟောတိ, နာဠိကေရံ အပနေတွာ တံ ဝိကာလေပိ ကပ္ပတိ။ ဥပရိ သပ္ပိပိဏ္ဍံ ဌပေတွာ သီတလပါယာသံ ဒေန္တိ, ယံ ပါယာသေန အသံသဋ္ဌံ သပ္ပိ, တံ အပနေတွာ သတ္တာဟံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဗဒ္ဓမဓုဖာဏိတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ တက္ကောလဇာတိဖလာဒီဟိ အလင်္ကရိတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဒေန္တိ, တာနိ ဥဒ္ဓရိတွာ ဓောဝိတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ, ယာဂုယံ ပက္ခိပိတွာ ဒိန္နသိင်္ဂိဝေရာဒီသုပိ, တေလာဒီသု ပက္ခိပိတွာ ဒိန္နလဋ္ဌိမဓုကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဧဝံ ယံ ယံ အသမ္ဘိန္နရသံ ဟောတိ, တံ တံ ဧကတော ပဋိဂ္ဂဟိတမ္ပိ ယထာ သုဒ္ဓံ ဟောတိ, တထာ ဓောဝိတွာ ဝါ တစ္ဆေတွာ ဝါ တဿ တဿ ကာလဿ ဝသေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။

သစေ ပန သမ္ဘိန္နရသံ ဟောတိ သံသဋ္ဌံ, န ဝဋ္ဋတိ။ ယာဝကာလိကဉှိ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ သမ္ဘိန္နရသာနိ တီဏိပိ ယာမကာလိကာဒီနိ အတ္တနော သဘာဝံ ဥပနေတိ။ ယာမကာလိကံ ဒွေပိ သတ္တာဟကာလိကာဒီနိ အတ္တနော သဘာဝံ ဥပနေတိ။ သတ္တာဟကာလိကံ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ သံသဋ္ဌံ ယာဝဇီဝိကံ အတ္တနော သဘာဝညေဝ ဥပနေတိ, တသ္မာ တေန တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတေန သဒ္ဓိံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝါ ပုရေပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝါ ယာဝဇီဝိကံ သတ္တာဟံ ကပ္ပတိ, ဒွီဟပဋိဂ္ဂဟိတေန ဆာဟံ…ပေ… သတ္တာဟပဋိဂ္ဂဟိတေန တဒဟေဝ ကပ္ပတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တသ္မာယေဝ ဟိ ‘‘သတ္တာဟကာလိကေန, ဘိက္ခဝေ, ယာဝဇီဝိကံ တဒဟုပဋိဂ္ဂဟိတ’’န္တိ အဝတွာ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟိတံ သတ္တာဟံ ကပ္ပတီ’’တိ ဝုတ္တံ။

ကာလယာမသတ္တာဟာတိက္ကမေသု စေတ္ထ ဝိကာလဘောဇနသန္နိဓိဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒါနံ ဝသေန အာပတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဣမေသု စ ပန စတူသု ကာလိကေသု ယာဝကာလိကံ ယာမကာလိကန္တိ ဣဒမေဝ ဒွယံ အန္တောဝုတ္ထကဉ္စေဝ သန္နိဓိကာရကဉ္စ ဟောတိ, သတ္တာဟကာလိကဉ္စ ယာဝဇီဝိကဉ္စ အကပ္ပိယကုဋိယံ နိက္ခိပိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ, သန္နိဓိမ္ပိ န ဇနေတီတိ။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

ပဉ္စဘေသဇ္ဇကထာ

ပဉ္စဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၁) ဝစနတော သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ ယာဂုပိ ပီတာ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ, ဘတ္တမ္ပိ ဘုတ္တံ ဥဂ္ဂစ္ဆတိ, တေ တေန ကိသာ ဟောန္တိ လူခါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ။ တေသံ ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿ ဘေသဇ္ဇသမ္မတဉ္စ, လောကဿ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျ, န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယေယျ။ တတြိမာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ။ သေယျထိဒံ – သပ္ပိ နဝနီတံ တေလံ မဓု ဖာဏိတံ, တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ‘‘သာရဒိကေန အာဗာဓေနာတိ သရဒကာလေ ဥပ္ပန္နေန ပိတ္တာဗာဓေန။ တသ္မိဉှိ ကာလေ ဝဿောဒကေနပိ တေမေန္တိ, ကဒ္ဒမမ္ပိ မဒ္ဒန္တိ, အန္တရန္တရာ အာဗာဓောပိ ခရော ဟောတိ, တေန တေသံ ပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတိ။ အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျာတိ အာဟာရတ္ထံ သာဓေယျာ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၀) ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၀) ‘‘ပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတီတိ ဗဟိသရီရေ ဗျာပေတွာ ဌိတံ အဗဒ္ဓပိတ္တံ ကောဋ္ဌဗ္ဘန္တရဂတံ ဟောတိ, တေန ပိတ္တံ ကုပိတံ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော’’တိ ဝုတ္တံ။

ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂၆၀) ‘‘ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿာတိ ပရတော ‘တဒုဘယေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသာ ဟောန္တီ’တိအာဒိနာ ဝိရောဓဒဿနတော နိဒါနာနပေက္ခံ ယထာလာဘဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယထာနိဒါနံ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ စေ? တဒညာပေက္ခာဓိပ္ပါယတော။ သဗ္ဗဗုဒ္ဓကာလေပိ ဟိ သပ္ပိအာဒီနံ သတ္တာဟကာလိကဘာဝါပေက္ခောတိ။ တထာ ဝစနေန ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော။ တေနေဝ ‘အာဟာရတ္ထဉ္စ ဖရေယျ, န စ ဩဠာရိကော အာဟာရော ပညာယေယျာ’တိ ဝုတ္တံ။ တထာ ဟိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ဧတ္ထ စ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ န ကတော, ကုတောယေဝ ပန လဗ္ဘာ တဒညာပေက္ခာဓိပ္ပါယော ဘဂဝတာ မူလဘေသဇ္ဇာဒီနိ တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝန္တိ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ။ ယံ ပန ‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇိတု’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၀) ဝစနံ, တံ ‘သန္နိဓိံ ကတွာ အပရာပရသ္မိံ ဒိဝသေ ကာလေ ဧဝ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အနုဇာနာမီ’တိ အဓိပ္ပါယတော ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အညထာ အတိသယတ္တာ ဘဂဝတော ‘ယံ ဘေသဇ္ဇဉ္စေဝ အဿာ’တိအာဒိဝိတက္ကုပ္ပါဒေါ န သမ္ဘဝတိ။ ပဏီတဘောဇနာနုမတိယာ ပသိဒ္ဓတ္တာ အာဗာဓာနုရူပသပ္ပါယာပေက္ခာယ ဝုတ္တာနီတိ စေ? တဉ္စ န, ‘ဘိယျောသောမတ္တာယာ’တိ ကိသာဒိဘာဝါပတ္တိဒဿနတော။ ယထာ ဥစ္ဆုရသံ ဥပါဒါယ ဖာဏိတန္တိ ဝုတ္တံ, တထာ နဝနီတံ ဥပါဒါယ သပ္ပီတိ ဝတ္တဗ္ဗတော နဝနီတံ ဝိသုံ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ စေ? န ဝိသေသဒဿနာဓိပ္ပါယတော။ ယထာ ဖာဏိတဂ္ဂဟဏေန သိဒ္ဓေပိ ပရတော ဥစ္ဆုရသော ဝိသုံ အနုညာတော ဥစ္ဆုသာမညတော ဂုဠောဒကဋ္ဌာနေ ဌပနာဓိပ္ပါယတော, တထာ နဝနီတေ ဝိသေသဝိဓိဒဿနာဓိပ္ပါယတော နဝနီတံ ဝိသုံ အနုညာတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဝိသေသဝိဓိ ပနဿ ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဋ္ဌကထာဝသေန (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၂။၆၁၉-၆၂၁) ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဝုတ္တဉှိ တတ္ထ ‘ပစိတွာ သပ္ပိံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမေန အဓောတမ္ပိ ပစိတုံ ဝဋ္ဋတီ’တိ။ တတ္ထ သပ္ပိ ပက္ကာဝ ဟောတိ, နာပက္ကာ, တထာ ဖာဏိတမ္ပိ။ နဝနီတံ အပက္ကမေဝါ’’တိအာဒိ။

ဒုတိယဘေသဇ္ဇကထာ

ဒုတိယဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေပိ ဝိကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၁) ဝစနတော ‘‘တာနိ ပဉ္စ ဘေသဇ္ဇာနိ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ကာလေ ပရိဘုဉ္ဇန္တာနံ တေသံ ဘိက္ခူနံ ယာနိပိ တာနိ ပါကတိကာနိ လူခါနိ ဘောဇနာနိ, တာနိ နစ္ဆာဒေန္တိ, ပဂေဝ သေနေသိတာနိ။ တေ တေန စေဝ သာရဒိကေန အာဗာဓေန ဖုဋ္ဌာ ဣမိနာ စ ဘတ္တာစ္ဆာဒကေန တဒုဘယေန ဘိယျောသောမတ္တာယ ကိသာ ဟောန္တီ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ကာလေပိ ဝိကာလေပီတိ အနုညာတတ္တာ ဝိကာလေပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ‘‘နစ္ဆာဒေန္တီတိ န ဇီရန္တိ, န ဝါတရောဂံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတုံ သက္ကောန္တိ။ သေနေသိတာနီတိ သိနိဒ္ဓါနိ။ ဘတ္တာစ္ဆာဒကေနာတိ ဘတ္တံ အရောစိကေနာ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၁) ဝုတ္တံ, ဋီကာသု (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၁၊ ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၁-၂၆၂) ပန ‘‘နစ္ဆာဒေန္တီတိ ရုစိံ န ဥပ္ပါဒေန္တီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တံ, မဟာဝိဘင်္ဂေ (ပါရာ။ ၆၂၂) ပန ‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ ဂိလာနာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိသာယနီယာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ။ သေယျထိဒံ – သပ္ပိ နဝနီတံ တေလံ မဓု ဖာဏိတံ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သတ္တာဟပရမံ သန္နိဓိကာရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ, တံ အတိက္ကာမယတော နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ ဝစနတော ဣမေသံ ပဉ္စဘေသဇ္ဇာနံ သတ္တာဟကာလိကဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော, ဣဓ ပန အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ဝုတ္တောတိ။

ဝသာဘေသဇ္ဇကထာ

ဝသာဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝသာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ အစ္ဆဝသံ မစ္ဆဝသံ သုသုကာဝသံ သူကရဝသံ ဂဒြဘဝသံ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ နိပ္ပက္ကံ ကာလေ သံသဋ္ဌံ တေလပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ။ ဝိကာလေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝိကာလေ နိပ္ပက္ကံ ဝိကာလေ သံသဋ္ဌံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ တိဏ္ဏံ ဒုက္ကဋာနံ။ ကာလေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဝိကာလေ နိပ္ပက္ကံ ဝိကာလေ သံသဋ္ဌံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနံ။ ကာလေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ နိပ္ပက္ကံ ဝိကာလေ သံသဋ္ဌံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ ကာလေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကာလေ နိပ္ပက္ကံ ကာလေ သံသဋ္ဌံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အနာပတ္တီ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၂)။ တတ္ထ ‘‘ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟိတန္တိအာဒီသု မဇ္ဈနှိကေ အဝီတိဝတ္တေ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပစိတွာ ပရိဿာဝေတွာ စာတိ အတ္ထော။ တေလပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ သတ္တာဟကာလိကတေလပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၂) ဝုတ္တံ, ဋီကာသု (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၂၊ ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၁-၂၆၂) ပန ‘‘သုသုကာတိ သမုဒ္ဒေ ဘဝါ ဧကာ မစ္ဆဇာတိ, ကုမ္ဘိလာတိပိ ဝဒန္တိ။ သံသဋ္ဌန္တိ ပရိဿာဝိတံ။ တေလပရိဘောဂေနာတိ သတ္တာဟကာလိကပရိဘောဂံ သန္ဓာယ ဝုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ, ဝိတ္ထာရော ပန ဟေဋ္ဌာ စတုကာလိကကထာယံ ဝုတ္တောယေဝ။

မူလဘေသဇ္ဇကထာ

မူလဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မူလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ, ဟလိဒ္ဒိံ သိင်္ဂိဝေရံ ဝစံ ဝစတ္တံ အတိဝိသံ ကဋုကရောဟိဏိံ ဥသီရံ ဘဒ္ဒမုတ္တကံ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ မူလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ။ အသတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။ တတ္ထ ဝစတ္တန္တိ သေတဝစံ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တမေဝ။

ပိဋ္ဌဘေသဇ္ဇကထာ

ပိဋ္ဌဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နိသဒံ နိသဒပေါတက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၃) ဝစနတော ပိသိတေဟိ စုဏ္ဏကတေဟိ မူလဘေသဇ္ဇေဟိ အတ္ထေ သတိ နိသဒဉ္စ နိသဒပေါတကဉ္စ ပရိဟရိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ နိသဒံ နိသဒပေါတကန္တိ ပိသနသိလာ စ ပိသနပေါတော စ။ နိသဒန္တိ ပိသန္တိ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရောန္တိ မူလဘေသဇ္ဇာဒယော ဧတ္ထာတိ နိသဒံ, ပိသနသိလာ။ နိသဒန္တိ ပိသန္တိ စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရောန္တိ မူလဘေသဇ္ဇာဒယော ဧတေနာတိ နိသဒံ, ပေါသေတဗ္ဗောတိ ပေါတော, ဒါရကော။ ခုဒ္ဒကပ္ပမာဏတာယ ပေါတော ဝိယာတိ ပေါတော, နိသဒဉ္စ တံ ပေါတော စာတိ နိသဒပေါတော, တံ နိသဒပေါတကံ။ နိပုဗ္ဗသဒ စုဏ္ဏကရဏေတိ ဓာတု။

ကသာဝဘေသဇ္ဇကထာ

ကသာဝဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကသာဝါနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နိမ္ဗကသာဝံ ကုဋဇကသာဝံ ပဋောလကသာဝံ ဖဂ္ဂဝကသာဝံ နတ္တမာလကသာဝံ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ကသာဝါနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, အသတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၃) ဝစနတော တာနိပိ ကသာဝဘေသဇ္ဇာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဖဂ္ဂဝန္တိ လတာဇာတိ။ နတ္တမာလန္တိ ကရဉ္ဇံ။ ‘‘ကသာဝေဟီတိ တစာဒီနိ ဥဒကေ တာပေတွာ ဂဟိတဦသရေဟီ’’တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၃) ဝုတ္တံ။

ပဏ္ဏဘေသဇ္ဇကထာ

ပဏ္ဏဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဏ္ဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နိမ္ဗပဏ္ဏံ ကုဋဇပဏ္ဏံ ပဋောလပဏ္ဏံ နတ္တမာလပဏ္ဏံ ဖဂ္ဂဝပဏ္ဏံ သုလသိပဏ္ဏံ ကပ္ပါသပဏ္ဏံ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ပဏ္ဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, အသတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၃) ဝစနတော ခါဒနီယဘောဇနီယတ္ထံ အဖရန္တာနိ တာနိပိ ပဏ္ဏာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အစ္ဆဝသန္တိအာဒီသု နိဿဂ္ဂိယဝဏ္ဏနာယံ (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၂။၆၂၃) ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ မူလဘေသဇ္ဇာဒိဝိနိစ္ဆယောပိ ခုဒ္ဒကဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တောယေဝ, တသ္မာ ဣဓ ယံ ယံ ပုဗ္ဗေ အဝုတ္တံ, တံ တဒေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ။

ဖလဘေသဇ္ဇကထာ

ဖလဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဖလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဗိဠင်္ဂံ ပိပ္ပလိံ မရိစံ ဟရီတကံ ဝိဘီတကံ အာမလကံ ဂေါဋ္ဌဖလံ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ဖလာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, အသတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၃) ဝစနတော ခါဒနီယဘောဇနီယတ္ထံ အဖရန္တာနိ တာနိ ဖလာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။

ဇတုဘေသဇ္ဇကထာ

ဇတုဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဇတူနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ဟိင်္ဂုံ ဟိင်္ဂုဇတုံ ဟိင်္ဂုသိပါဋိကံ တကံ တကပတ္တိံ တကပဏ္ဏိံ သဇ္ဇုလသံ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ ဇတူနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, အသတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၃) ဝစနတော တာနိ ဇတူနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဟိင်္ဂုဟိင်္ဂုဇတုဟိင်္ဂုသိပါဋိကာ ဟိင်္ဂုဇာတိယောယေဝ။ တကတကပတ္တိတကပဏ္ဏယော လာခါဇာတိယော။

ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂၆၃) ပန ‘‘ဟိင်္ဂုဇတု နာမ ဟိင်္ဂုရုက္ခဿ ဒဏ္ဍပလ္လဝပဝါဠပါကနိပ္ဖန္နာ။ ဟိင်္ဂုသိပါဋိကာ နာမ တဿ မူလသာခပါကနိပ္ဖန္နာ။ တကံ နာမ တဿ ရုက္ခဿ တစပါကောဒကံ။ တကပတ္တီတိ တဿ ပတ္တပါကောဒကံ။ တကပဏ္ဏီတိ တဿ ဖလပါကောဒကံ။ အထ ဝါ ‘တကံ နာမ လာခါ။ တကပတ္တီတိ ကိတ္တိမလောဟသာခါ။ တကပဏ္ဏီတိ ပက္ကလာခါ’တိ လိခိတံ။ သတိ ပစ္စယေတိ ဧတ္ထ သတိပစ္စယတာ ဂိလာနာဂိလာနဝသေန ဒွိဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဿ ဟိ အနာပတ္တိဝါရေ ယာမကာလိကာဒီနံ တိဏ္ဏမ္ပိ အဝိသေသေန သတိပစ္စယတာ ဝုတ္တာ။ ဣမသ္မိံ ခန္ဓကေ ‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဂုဠံ အဂိလာနဿ ဂုဠောဒကံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ လောဏသောဝီရကံ, အဂိလာနဿ ဥဒကသမ္ဘိန္န’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၃) ဝုတ္တံ, တသ္မာ သိဒ္ဓံ ‘သတိပစ္စယတာ ဂိလာနာဂိလာနဝသေန ဒုဝိဓာ’တိ, အညထာ အသတိ ပစ္စယေ ဂုဠောဒကာဒိ အာပဇ္ဇတိ, တတော စ ပါဠိဝိရောဓော။ အာဟာရတ္ထန္တိ အာဟာရပယောဇနံ, အာဟာရကိစ္စယာပနန္တိ အတ္ထောတိ စ။ တေလပရိဘောဂေနာတိ သတ္တာဟကာလိကပရိဘောဂေန။ ပိဋ္ဌေဟီတိ ပိသိတတေလေဟိ။ ကောဋ္ဌဖလန္တိ ကောဋ္ဌရုက္ခဿ ဖလံ, မဒနဖလံ ဝါတိ စ လိခိတ’’န္တိ ဝုတ္တံ။

လောဏဘေသဇ္ဇကထာ

လောဏဘေသဇ္ဇကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, လောဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ သာမုဒ္ဒိကံ ကာဠလောဏံ သိန္ဓဝံ ဥဗ္ဘိဒံ ဗိလံ, ယာနိ ဝါ ပနညာနိပိ အတ္ထိ လောဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ နေဝ ခါဒနီယေ ခါဒနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, န ဘောဇနီယေ ဘောဇနီယတ္ထံ ဖရန္တိ, တာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, အသတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၃) ဝစနတော တာနိ လောဏာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ယာဝဇီဝံ ပရိဟရိတုံ, သတိ ပစ္စယေ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ သာမုဒ္ဒန္တိ သမုဒ္ဒတီရေ ဝါလုကံ ဝိယ သန္တိဋ္ဌတိ။ ကာဠလောဏန္တိ ပကတိလောဏံ။ သိန္ဓဝန္တိ သေတဝဏ္ဏံ ပဗ္ဗတေ ဥဋ္ဌဟတိ။ ဥဗ္ဘိဒန္တိ ဘူမိတော အင်္ကုရံ ဝိယ ဥဋ္ဌဟတိ။ ဗိလန္တိ ဒဗ္ဗသမ္ဘာရေဟိ သဒ္ဓိံ ပစိတံ, တံ ရတ္တဝဏ္ဏံ။ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၃) ပန ‘‘ဥဗ္ဘိဒံ နာမ ဦသရပံသုမယ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၃) ပန ‘‘ဥဗ္ဘိဒန္တိ ဦသရပံသုမယံ လောဏံ။ ဗိလန္တိ လောဏဝိသေသော’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယမ္ပိ တထေဝ ဝုတ္တံ။

စုဏ္ဏကထာ

စုဏ္ဏကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယဿ ကဏ္ဍု ဝါ ပီဠကာ ဝါ အဿာဝေါ ဝါ ထုလ္လကစ္ဆု ဝါ အာဗာဓော ကာယော ဝါ ဒုဂ္ဂန္ဓော စုဏ္ဏာနိ ဘေသဇ္ဇာနိ, အဂိလာနဿ ဆကဏံ မတ္တိကံ ရဇနနိပ္ပက္ကံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒုက္ခလံ မုသလ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၄)။ ‘‘ကာယော ဝါ ဒုဂ္ဂန္ဓောတိ ကဿစိ အဿာဒီနံ ဝိယ ကာယဂန္ဓော ဟောတိ, တဿပိ သိရီသကောသုမ္ဗာဒိစုဏ္ဏာနိ ဝါ ဂန္ဓစုဏ္ဏာနိ ဝါ သဗ္ဗာနိ ဝဋ္ဋန္တိ။ ဆကဏန္တိ ဂေါမယံ။ ရဇနနိပ္ပက္ကန္တိ ရဇနကသဋံ, ပါကတိကစုဏ္ဏမ္ပိ ကောဋ္ဋေတွာ ဥဒကေန တေမေတွာ နှာယိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ဧတမ္ပိ ရဇနနိပ္ပက္ကသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၄) ဝုတ္တံ။ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၄) ပန ‘‘ဆကဏန္တိ ဂေါမယံ။ ပါကတိကစုဏ္ဏံ နာမ အပက္ကကသာဝစုဏ္ဏံ။ တေန ဌပေတွာ ဂန္ဓစုဏ္ဏံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၄-၂၆၅) ‘‘ဆကဏန္တိ ဂေါမယံ။ ပါကတိကစုဏ္ဏန္တိ အပက္ကကသာဝစုဏ္ဏံ, ဂန္ဓစုဏ္ဏံ ပန န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယမ္ပိ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂၆၄) ‘‘ဆကဏန္တိ ဂေါမယံ။ ပါကတိကစုဏ္ဏံ နာမ အပက္ကကသာဝစုဏ္ဏံ။ တေန ဌပေတွာ ဂန္ဓစုဏ္ဏံ သဗ္ဗံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စုဏ္ဏစာလိနိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၄) ဝစနတော ဂိလာနာနံ ဘိက္ခူနံ စုဏ္ဏေဟိ ဘေသဇ္ဇေဟိ စာလိတေဟိ အတ္ထေ သတိ စုဏ္ဏစာလိနီ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဿစာလိနိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၄) ဝစနတော သဏှေဟိ စုဏ္ဏေဟိ အတ္ထေ သတိ ဒုဿစာလိနီ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘စုဏ္ဏစာလိနိန္တိ ဥဒုက္ခလေ ကောဋ္ဋိတစုဏ္ဏပရိဿာဝနိ’’န္တိ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၄-၂၆၅) ဝုတ္တံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယမ္ပိ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂၆၄) ‘‘စာလိတေဟီတိ ပရိဿာဝိတေဟီ’’တိ ဝုတ္တံ။

အမနုဿိကာဗာဓကထာ

အမနုဿိကာဗာဓကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အမနုဿိကာဗာဓေ အာမကမံသံ အာမကမံသလောဟိတ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၄) ဝစနတော ယဿ ဘိက္ခုနော အာမကမံသံ ခါဒိတဿ အာမကလောဟိတံ ပိဝိတဿ သော အမနုဿာဗာဓော ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ, တဿ အနာပတ္တိ။ တတ္ထ အာမကမံသဉ္စ ခါဒိ, အာမကလောဟိတဉ္စ ပိဝီတိ န တံ ဘိက္ခု ခါဒိ, န ပိဝိ, အမနုဿော ခါဒိတွာ စ ပိဝိတွာ စ ပက္ကန္တော။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဿ သော အမနုဿိကာဗာဓော ပဋိပ္ပဿမ္ဘီ’’တိ။

အဉ္ဇနကထာ

အဉ္ဇနကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဉ္ဇနံ ကာဠဉ္ဇနံ ရသဉ္ဇနံ သောတဉ္ဇနံ ဂေရုကံ ကပလ္လ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော ဘိက္ခူနံ စက္ခုရောဂေ သတိ အဉ္ဇနာဒီနိ ဝဋ္ဋန္တိ။ တတ္ထ ‘‘အဉ္ဇနန္တိ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကဝစနမေတံ။ ကာဠဉ္ဇနန္တိ ဧကာ အဉ္ဇနဇာတိ။ ရသဉ္ဇနန္တိ နာနာသမ္ဘာရေဟိ ကတံ။ သောတဉ္ဇနန္တိ နဒီသောတာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇနကအဉ္ဇနံ။ ဂေရုကော နာမ သုဝဏ္ဏဂေရုကော။ ကပလ္လန္တိ ဒီပသိခတော ဂဟိတမသီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၄) ဝုတ္တံ။ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၅) ‘‘သုဝဏ္ဏဂေရုကောတိ သုဝဏ္ဏတုတ္ထာဒီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၄-၂၆၅) တထေဝ ဝုတ္တံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စန္ဒနံ တဂရံ ကာဠာနုသာရိယံ တာလီသံ ဘဒ္ဒမုတ္တက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အဉ္ဇနူပပိသနေဟိ အတ္ထေ သတိ ဣမာနိ စန္ဒနာဒီနိ ဝဋ္ဋန္တိ။ တတ္ထ ‘‘စန္ဒနန္တိ လောဟိတစန္ဒနာဒိကံ ယံ ကိဉ္စိ စန္ဒနံ။ တဂရာဒီနိ ပါကဋာနိ။ အညာနိပိ နီလုပ္ပလာဒီနိ ဝဋ္ဋန္တိယေဝ။ အဉ္ဇနူပပိသနေဟီတိ အဉ္ဇနေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော ပိသိတဗ္ဗေဟိ။ န ဟိ ကိဉ္စိ အဉ္ဇနူပပိသနံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၄) ဋီကာယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၅) ပန ‘‘အဉ္ဇနူပပိသနန္တိ အဉ္ဇနတ္ထာယ ဥပပိသိတဗ္ဗံ ယံ ကိဉ္စိ စုဏ္ဏဇာတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၄-၂၆၅) ပန ‘‘ပါဠိယံ အဉ္ဇနူပပိသနန္တိ အဉ္ဇနေ ဥပနေတုံ ပိသိတဗ္ဗဘေသဇ္ဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ။

‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဉ္ဇနိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အဉ္ဇနဌပနဋ္ဌာနံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ အဉ္ဇနီ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ ဒန္တမယံ ဝိသာဏမယံ နဠမယံ ဝေဠုမယံ ကဋ္ဌမယံ ဇတုမယံ လောဟမယံ သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော ဧတာနိ ကပ္ပိယာနိ။ တတ္ထ အဋ္ဌိမယန္တိ မနုဿဋ္ဌိံ ဌပေတွာ အဝသေသအဋ္ဌိမယံ။ ဒန္တမယန္တိ ဟတ္ထိဒန္တာဒိသဗ္ဗဒန္တမယံ။ ဝိသာဏမယေပိ အကပ္ပိယံ နာမ နတ္ထိ။ နဠမယာဒယော ဧကန္တကပ္ပိယာယေဝ။

‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပိဓာန’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အဉ္ဇနီအပိဓာနမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သုတ္တကေန ဗန္ဓိတွာ အဉ္ဇနိယာ ဗန္ဓိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အပိဓာနံ သုတ္တကေန ဗန္ဓိတွာ အဉ္ဇနိယာ ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သုတ္တကေန သိဗ္ဗေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အပတနတ္ထာယ အဉ္ဇနီသုတ္တကေန သိဗ္ဗေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဉ္ဇနိသလာက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အဉ္ဇနိသလာကမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ အဉ္ဇနိသလာကာ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ…ပေ… သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော ဧတာယေဝ အဉ္ဇနိသလာကာ ဝဋ္ဋန္တိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သလာကဋ္ဌာနိယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အဉ္ဇနိသလာကဋ္ဌာနိယမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ သလာကဋ္ဌာနိယန္တိ ယတ္ထ သလာကံ ဩဒဟန္တိ, တံ သုသိရဒဏ္ဍကံ ဝါ ထဝိကံ ဝါ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဉ္ဇနိတ္ထဝိက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော ထဝိကမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အံသဗဒ္ဓကံ ဗန္ဓနသုတ္တက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၅) ဝစနတော အဉ္ဇနိတ္ထဝိကာယ အံသေ လဂ္ဂနတ္ထာယ အံသဗဒ္ဓကမ္ပိ ဗန္ဓနသုတ္တကမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။

နတ္ထုကထာ

နတ္ထုကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မုဒ္ဓနိ တေလက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော သီသာဘိတာပဿ ဘိက္ခုနော မုဒ္ဓနိ တေလံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နတ္ထုကမ္မ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော နက္ခမနီယေ သတိ နတ္ထုကမ္မံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နတ္ထုကရဏိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော နတ္ထုယာ အဂဠနတ္ထံ နတ္ထုကရဏီ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ နတ္ထုကရဏီ ဓာရေတဗ္ဗာ, ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ…ပေ… သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော ဧတာယေဝ နတ္ထုကရဏိယော ဝဋ္ဋန္တိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယမကနတ္ထုကရဏိ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော နတ္ထု ဝိသမံ အာသိဉ္စယန္တိ စေ, ယမကနတ္ထုကရဏိံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ယမကနတ္ထုကရဏိန္တိ သမသော တာဟိ ဒွီဟိ ပနာဠိကာဟိ ဧကံ နတ္ထုကရဏိံ။

ဓူမနေတ္တကထာ

ဓူမနေတ္တကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓူမံ ပါတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော ယမကနတ္ထုကရဏိယာ နက္ခမနီယေ သတိ ဓူမံ ပါတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓူမနေတ္တ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော တမေဝ ဝဋ္ဋိံ အာလိမ္ဗေတွာ ပိဝနပစ္စယာ ကဏ္ဌေ ဒဟန္တေန ဓူမနေတ္တဓူမော ပိဝိတဗ္ဗော။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာနိ ဓူမနေတ္တာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ, ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ…ပေ… သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော ဧတာနိ ဧဝ ဓူမနေတ္တာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပိဓာန’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော ပါဏကာဒိအပ္ပဝိသနတ္ထံ ဓူမနေတ္တတ္ထဝိကမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယမကတ္ထဝိက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော ဧကတော ဃံသိယမာနေ သတိ ယမကတ္ထဝိကံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အံသဗဒ္ဓကံ ဗန္ဓနသုတ္တက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၆) ဝစနတော ဓူမနေတ္တတ္ထဝိကဿ အံသဗဒ္ဓဗန္ဓနသုတ္တံ ဝဋ္ဋတိ။

တေလပါကကထာ

တေလပါကကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တေလပါက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ဝါတာဗာဓေ သတိ တေလပါကော ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တေလပါကန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဘေသဇ္ဇပက္ခိတ္တံ သဗ္ဗံ အနုညာတမေဝ ဟောတိ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အတိပက္ခိတ္တမဇ္ဇံ တေလံ ပါတဗ္ဗံ, ယော ပိဝေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယသ္မိံ တေလပါကေ မဇ္ဇဿ န ဝဏ္ဏော န ဂန္ဓော န ရသော ပညာယတိ, ဧဝရူပံ မဇ္ဇပက္ခိတ္တံ တေလံ ပါတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ယသ္မိံ တေလပါကေ ပက္ခိတ္တဿ မဇ္ဇဿ ဝဏ္ဏော ဝါ ဂန္ဓော ဝါ ရသော ဝါ န ပညာယတိ, တာဒိသံ တေလံ ပိဝိတဗ္ဗံ။ တတ္ထ အတိပက္ခိတ္တမဇ္ဇာနီတိ အတိဝိယ ခိတ္တမဇ္ဇာနိ, ဗဟုံ မဇ္ဇံ ပက္ခိပိတွာ ယောဇိတာနီတိ အတ္ထော။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဗ္ဘဉ္ဇနံ အဓိဋ္ဌာတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော အတိပက္ခိတ္တမဇ္ဇတ္တာ အပိဝိတဗ္ဗေ တေလေ သတိ အဗ္ဘဉ္ဇနံ အဓိဋ္ဌာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ တုမ္ဗာနိ လောဟတုမ္ဗံ ကဋ္ဌတုမ္ဗံ ဖလတုမ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော တေလပက္ကဘာဇနာနိ ဣမာနိ တီဏိ တုမ္ဗာနိ ဝဋ္ဋန္တိ။

သေဒကမ္မကထာ

သေဒကမ္မကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သေဒကမ္မ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော အင်္ဂဝါတေ သတိ သေဒကမ္မံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ အင်္ဂဝါတောတိ ဟတ္ထပါဒေ ဝါတော။ နက္ခမနီယော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဘာရသေဒ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော သေဒကမ္မေန နက္ခမနီယေ သတိ သမ္ဘာရသေဒံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ သမ္ဘာရသေဒန္တိ နာနာဝိဓပဏ္ဏသမ္ဘာရသေဒံ။ နက္ခမနီယော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မဟာသေဒ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော သမ္ဘာရသေဒနက္ခမနီယေ သတိ မဟာသေဒံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ မဟာသေဒန္တိ မဟန္တံ သေဒံ, ပေါရိသပ္ပမာဏံ အာဝါဋံ အင်္ဂါရာနံ ပူရေတွာ ပံသုဝါလိကာဒီဟိ ပိဒဟိတွာ တတ္ထ နာနာဝိဓာနိ ဝါတဟရဏပဏ္ဏာနိ သန္ထရိတွာ တေလမက္ခိတေန ဂတ္တေန တတ္ထ နိပဇ္ဇိတွာ သမ္ပရိဝတ္တန္တေန သရီရံ သေဒေတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။ နက္ခမနီယော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘင်္ဂေါဒက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော မဟာသေဒေန နက္ခမနီယေ သတိ ဘင်္ဂေါဒကံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဘင်္ဂေါဒကန္တိ နာနာပဏ္ဏဘင်္ဂကုထိတံ ဥဒကံ, တေဟိ ပဏ္ဏေဟိ စ ဥဒကေန စ သိဉ္စိတွာ သိဉ္စိတွာ သေဒေတဗ္ဗော။ နက္ခမနီယော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကကောဋ္ဌက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ဘင်္ဂေါဒကေန နက္ခမနီယေ သတိ ဥဒကကောဋ္ဌကံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဥဒကကောဋ္ဌကန္တိ ဥဒကကောဋ္ဌေ စာဋိံ ဝါ ဒေါဏိံ ဝါ ဥဏှောဒကဿ ပူရေတွာ တတ္ထ ပဝိသိတွာ သေဒကမ္မကရဏံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။

လောဟိတမောစနကထာ

လောဟိတမောစနကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, လောဟိတံ မောစေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ပဗ္ဗဝါတေ သတိ လောဟိတံ မောစေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ပဗ္ဗဝါတော ဟောတီတိ ပဗ္ဗေ ပဗ္ဗေ ဝါတော ဝိဇ္ဈတိ။ လောဟိတံ မောစေတုန္တိ သတ္ထကေန လောဟိတံ မောစေတုံ။ နက္ခမနီယော ဟောတိ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, လောဟိတံ မောစေတွာ ဝိသာဏေန ဂါဟေတုန္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇)။

ပါဒဗ္ဘဉ္ဇနကထာ

ပါဒဗ္ဘဉ္ဇနကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါဒဗ္ဘဉ္ဇန’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ပါဒေသု ဖလိတေသု ပါဒဗ္ဘဉ္ဇနံ ပစိတဗ္ဗံ။ နက္ခမနီယော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဇ္ဇံ အဘိသင်္ခရိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ပါဒဗ္ဘဉ္ဇနတေလေန နက္ခမနီယေ သတိ ပဇ္ဇံ အဘိသင်္ခရိတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ပဇ္ဇံ အဘိသင်္ခရိတုန္တိ ယေန ဖလိတပါဒါ ပါကတိကာ ဟောန္တိ, တံ နာဠိကေရာဒီသု နာနာဘေသဇ္ဇာနိ ပက္ခိပိတွာ ပဇ္ဇံ အဘိသင်္ခရိတုံ, ပါဒါနံ သပ္ပါယဘေသဇ္ဇံ ပစိတုန္တိ အတ္ထော။

ဂဏ္ဍာဗာဓကထာ

ဂဏ္ဍာဗာဓကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထကမ္မ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ဂဏ္ဍာဗာဓေ သတိ သတ္ထကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကသာဝေါဒက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ကသာဝေါဒကေန အတ္ထေ သတိ ကသာဝေါဒကံ ဒါတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိလကက္က’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော တိလကက္ကေန အတ္ထေ သတိ တိလကက္ကံ ဒါတဗ္ဗံ။ တိလကက္ကေန အတ္ထောတိ ပိဋ္ဌေဟိ တိလေဟိ အတ္ထော။ ‘‘အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ကဗဠိက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ကဗဠိကာယ အတ္ထေ သတိ ကဗဠိကာ ဒါတဗ္ဗာ။ တတ္ထ ကဗဠိကန္တိ ဝဏမုခေ သတ္တုပိဏ္ဍံ ပက္ခိပိတုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဏဗန္ဓနစောဠ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ဝဏဗန္ဓနစောဠေန အတ္ထေ သတိ ဝဏဗန္ဓနစောဠံ ဒါတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာသပကုဋ္ဋေန ဖောသိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော သစေ ဝဏော ကုဏ္ဍဝတီ, သာသပကုဋ္ဋေန ဖောသိတဗ္ဗံ။ တတ္ထ သာသပကုဋ္ဋေနာတိ သာသပပိဋ္ဌေန။

‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓူမံ ကာတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ယဒိ ဝဏော ကိလိဇ္ဇိတ္ထ, ဓူမံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, လောဏသက္ခရိကာယ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ယဒိ ဝဍ္ဎမံသံ ဝုဋ္ဌာတိ, ဆိန္ဒိတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ဝဍ္ဎမံသန္တိ အဓိကမံသံ အာဏီ ဝိယ ဥဋ္ဌဟတိ။ လောဏသက္ခရိကာယ ဆိန္ဒိတုန္တိ ခါရေန ဆိန္ဒိတုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဏတေလ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ယဒိ ဝဏော န ရုဟတိ, ဝဏရုဟနတေလံ ပစိတဗ္ဗံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိကာသိကံ သဗ္ဗံ ဝဏပဋိကမ္မ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၇) ဝစနတော ယဒိ တေလံ ဂဠတိ, ဝိကာသိကံ ဒါတဗ္ဗံ, သဗ္ဗံ ဝဏပဋိကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ။ တတ္ထ ဝိကာသိကန္တိ တေလရုန္ဓနပိလောတိကံ။ သဗ္ဗံ ဝဏပဋိကမ္မန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဝဏပဋိကမ္မံ နာမ အတ္ထိ, သဗ္ဗံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။ မဟာဝိကဋကထာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာဝ။

သာမံ ဂဟေတွာတိ ဣဒံ န ကေဝလံ သပ္ပဒဋ္ဌဿေဝ, အညသ္မိမ္ပိ ဒဋ္ဌဝိသေ သတိ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, အညေသု ပန ကာရဏေသု ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဝဋ္ဋတိ။

ဝိသပီတကထာ

ဝိသပီတကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂူထံ ပါယေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၈) ဝစနတော ပီတဝိသံ ဘိက္ခုံ ဂူထံ ပါယေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ကရောန္တော ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, သွေဝ ပဋိဂ္ဂဟော ကတော, န ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ။ ၂၆၈) ဝစနတော တဒေဝ ဝဋ္ဋတိ။ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၆၈) ပန န ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗောတိ သစေ ဘူမိပ္ပတ္တော, ပဋိဂ္ဂဟာပေတဗ္ဗော, အပ္ပတ္တံ ပန ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ။

ဃရဒိန္နကာဗာဓကထာ

ဃရဒိန္နကာဗာဓကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သီတာလောဠိံ ပါယေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော ဃရဒိန္နကာဗာဓဿ ဘိက္ခုနော သီတာလောဠိံ ပါယေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဃရဒိန္နကာဗာဓောတိ ဝသီကရဏပါဏကသမုဋ္ဌိတရောဂေါ။ ဋီကာယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၉) ပန ‘‘ဃရဒိန္နကာဗာဓော နာမ ဝသီကရဏတ္ထာယ ဃရဏိယာ ဒိန္နဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော အာဗာဓော။ တေနာဟ ‘ဝသီကရဏပါဏကသမုဋ္ဌိတရောဂေါ’တိ။ ဃရ-သဒ္ဒေါ စေတ္ထ အဘေဒေန ဃရဏိယာ ဝတ္တမာနော အဓိပ္ပေတော’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယမ္ပိ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၇-၂၆၉) ‘‘ဃရဒိန္နကာဗာဓော နာမ ဃရဏိယာ ဒိန္နဝသီကရဏဘေသဇ္ဇသမုဋ္ဌိတော အာဗာဓော’’တိ ဝုတ္တံ။ သီတာလောဠိန္တိ နင်္ဂလေန ကသန္တဿ ဖာလေ လဂ္ဂမတ္တိကံ ဥဒကေန အာလောဠေတွာ ပါယေတုံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော။

ဒုဋ္ဌဂဟဏိကကထာ

ဒုဋ္ဌဂဟဏိကကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာမိသခါရံ ပါယေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော ဒုဋ္ဌဂဟဏိကဿ ဘိက္ခုနော အာမိသခါရံ ပါယေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ဒုဋ္ဌဂဟဏိကောတိ ဝိပန္နဂဟဏိကော, ကိစ္ဆေန ဥစ္စာရော နိက္ခမတီတိ အတ္ထော။ အာမိသခါရန္တိ သုက္ခောဒနံ ဈာပေတွာ တာယ ဆာရိကာယ ပဂ္ဃရိတံ ခါရောဒကံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၇-၂၆၉) ပန ‘‘တာယ ဆာရိကာယ ပဂ္ဃရိတံ ခါရောဒကန္တိ ပရိဿာဝနေ တံ ဆာရိကံ ပက္ခိပိတွာ ဥဒကေ အဘိသိဉ္စိတေ တတော ဆာရိကတော ဟေဋ္ဌာ ပဂ္ဃရိတံ ခါရောဒက’’န္တိ ဝုတ္တံ။

ပဏ္ဍုရောဂါဗာဓကထာ

ပဏ္ဍုရောဂါဗာဓကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မုတ္တဟရီတကံ ပါယေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော ပဏ္ဍုရောဂါဗာဓဿ ဘိက္ခုနော မုတ္တဟရီတကံ ပါယေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ မုတ္တဟရီတကန္တိ ဂေါမုတ္တပရိဘာဝိတံ ဟရီတကံ။

ဆဝိဒေါသာဗာဓကထာ

ဆဝိဒေါသာဗာဓကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓာလေပံ ကာတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော ဆဝိဒေါသာဗာဓဿ ဘိက္ခုနော ဂန္ဓာလေပံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတိ။

အဘိသန္နကာယကထာ

အဘိသန္နကာယကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိရေစနံ ပါတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော အဘိသန္နကာယဿ ဘိက္ခုနော ဝိရေစနံ ပါတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ အဘိသန္နကာယောတိ ဥဿန္နဒေါသကာယော။ အစ္ဆကဉ္ဇိယာ အတ္ထော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အစ္ဆကဉ္ဇိယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော အစ္ဆကဉ္ဇိယံ ပါတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ အစ္ဆကဉ္ဇိယန္တိ တဏ္ဍုလောဒကမဏ္ဍော။ အကဋယူသေန အတ္ထော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အကဋယူသ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော အကဋယူသံ ပါတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ အကဋယူသန္တိ အသိနိဒ္ဓေါ မုဂ္ဂပစိတပါနီယော။ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၉) ပန ဝိမတိဝိနောဒနိယဉ္စ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၇-၂၆၉) ‘‘အကဋယူသေနာတိ အနဘိသင်္ခတေန မုဂ္ဂယူသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ကဋာကဋေန အတ္ထော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဋာကဋ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော ကဋာကဋံ ပါယေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ကဋာကဋန္တိ သောဝ ဓောတသိနိဒ္ဓေါ။ သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၃။၂၆၉) ဝိမတိဝိနောဒနိယဉ္စ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂။၂၆၇-၂၆၉) ‘‘ကဋာကဋေနာတိ မုဂ္ဂေ ပစိတွာ အစာလေတွာဝ ပရိဿာဝိတေန မုဂ္ဂယူသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ပဋိစ္ဆာဒနီယေန အတ္ထော ဟောတိ, ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိစ္ဆာဒနီယ’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၆၉) ဝစနတော ပဋိစ္ဆာဒနီယံ ပါတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ ပဋိစ္ဆာဒနီယေနာတိ မံသရသေန။

လောဏသောဝီရကကထာ

လောဏသောဝီရကကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ လောဏသောဝီရကံ, အဂိလာနဿ ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ပါနပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၃) ဝစနတော ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ လောဏသောဝီရကံ ပါတဗ္ဗံ, အဂိလာနေန ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, တဉ္စ ‘‘ပါနပရိဘောဂေနာ’’တိ ဝစနတော ဝိကာလေပိ ဝဋ္ဋတိ။

တတ္ထ လောဏသောဝီရကံ နာမ သဗ္ဗရသာဘိသင်္ခတံ ဧကံ ဘေသဇ္ဇံ, တံ ကိရ ကရောန္တော ဟရီတကာမလကဝိဘီတကကသာဝေ သဗ္ဗဓညာနိ သဗ္ဗအပရဏ္ဏာနိ သတ္တန္နမ္ပိ ဓညာနံ ဩဒနံ ကဒလိဖလာဒီနိ သဗ္ဗဖလာနိ ဝေတ္တကေတကခဇ္ဇူရိကဠီရာဒယော သဗ္ဗကဠီရေ မစ္ဆမံသခဏ္ဍာနိ အနေကာနိ စ မဓုဖာဏိတသိန္ဓဝလောဏတိကဋုကာဒီနိ ဘေသဇ္ဇာနိ ပက္ခိပိတွာ ကုမ္ဘိမုခံ လိမ္ပိတွာ ဧကံ ဒွေ တီဏိ သံဝစ္ဆရာနိ ဌပေန္တိ, တံ ပရိပစ္စိတွာ ဇမ္ဗုရသဝဏ္ဏံ ဟောတိ, ဝါတကာသကုဋ္ဌပဏ္ဍုဘဂဏ္ဍလာဒီနံ သိနိဒ္ဓဘောဇနဘုတ္တာနဉ္စ ဥတ္တရပါနံ ဘတ္တဇီရဏကဘေသဇ္ဇံ တာဒိသံ နတ္ထိ, တံ ပနေတံ ဘိက္ခူနံ ပစ္ဆာဘတ္တမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ, ဂိလာနာနံ ပါကတိကမေဝ။ အဂိလာနာနံ ပန ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ပါနပရိဘောဂေနာတိ။

သာရတ္ထဒီပနိယံ (သာရတ္ထ။ ဋီ။ ၂။၁၉၁-၁၉၂) ပန ‘‘ပါနပရိဘောဂေနာတိ ဝုတ္တတ္တာ လောဏသောဝီရကံ ယာမကာလိက’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဝိမတိဝိနောဒနိယံ (ဝိ။ ဝိ။ ဋီ။ ၁။၁၉၂) ပန ‘‘ပါနပရိဘောဂေန ဝဋ္ဋတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဧဝံ ပန ဝုတ္တတ္တာ လောဏသောဝီရကံ ယာမကာလိကန္တိ ကေစိ ဝဒန္တိ, ကေစိ ပန ‘ဂိလာနာနံ ပါကတိကမေဝ, အဂိလာနာနံ ပန ဥဒကသမ္ဘိန္န’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဂုဠံ ဝိယ သတ္တာဟကာလိက’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဝဇိရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ (ဝဇိရ။ ဋီ။ မဟာဝဂ္ဂ ၂၆၃) ပန ‘‘အဝိသေသေန သတိပစ္စယတာ ဝုတ္တာ။ ဣမသ္မိံ ခန္ဓကေ ‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဂုဠံ, အဂိလာနဿ ဂုဠောဒကံ, ဂိလာနဿ လောဏသောဝီရကံ, အဂိလာနဿ ဥဒကသမ္ဘိန္န’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၈၄) ဝုတ္တံ, တသ္မာ သိဒ္ဓံ ‘သတိပစ္စယတာ ဂိလာနာဂိလာနဝသေန ဒုဝိဓာ’တိ’’ ဝုတ္တံ။

အန္တောဝုတ္ထာဒိကထာ

အန္တောဝုတ္ထာဒိကထာယံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝတော ဥဒရဝါတာဗာဓော ဟောတိ, အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ‘ပုဗ္ဗေပိ ဘဂဝတော ဥဒရဝါတာဗာဓော တေကဋုလယာဂုယာ ဖာသု ဟောတီ’တိ သာမံ တိလမ္ပိ တဏ္ဍုလမ္ပိ မုဂ္ဂမ္ပိ ဝိညာပေတွာ အန္တော ဝါသေတွာ အန္တော သာမံ ပစိတွာ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ ‘ပိဝတု ဘဂဝါ တေကဋုလယာဂု’န္တိ။ ဇာနန္တာပိ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တိ, ဇာနန္တာပိ န ပုစ္ဆန္တိ, ကာလံ ဝိဒိတွာ ပုစ္ဆန္တိ, ကာလံ ဝိဒိတွာ န ပုစ္ဆန္တိ, အတ္ထသဉှိတံ တထာဂတာ ပုစ္ဆန္တိ, နော အနတ္ထသဉှိတံ, အနတ္ထသဉှိတေ သေတုဃာတော တထာဂတာနံ။ ဒွီဟိ အာကာရေဟိ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆန္တိ ‘ဓမ္မံ ဝါ ဒေသေဿာမ, သာဝကာနံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ပညပေဿာမာ’တိ။

အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ ‘ကုတာယံ, အာနန္ဒ, ယာဂူ’တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ အနနုစ္ဆဝိကံ, အာနန္ဒ, အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ, ကထဉှိ နာမ တွံ, အာနန္ဒ, ဧဝရူပါယ ဗာဟုလ္လာယ စေတေဿသိ, ယဒပိ, အာနန္ဒ, အန္တော ဝုတ္ထံ, တဒပိ အကပ္ပိယံ။ ယဒပိ အန္တော ပက္ကံ, တဒပိ အကပ္ပိယံ။ ယဒပိ သာမံ ပက္ကံ, တဒပိ အကပ္ပိယံ။ နေတံ, အာနန္ဒ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – န, ဘိက္ခဝေ, အန္တော ဝုတ္ထံ အန္တော ပက္ကံ သာမံ ပက္ကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အန္တော စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ အန္တော ပက္ကံ သာမံ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ တိဏ္ဏံ ဒုက္ကဋာနံ။ အန္တော စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ အန္တော ပက္ကံ အညေဟိ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနံ။ အန္တော စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ ဗဟိ ပက္ကံ သာမံ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနံ။ ဗဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ အန္တော ပက္ကံ သာမံ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒွိန္နံ ဒုက္ကဋာနံ။ အန္တော စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ ဗဟိ ပက္ကံ အညေဟိ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ ဗဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ အန္တော ပက္ကံ အညေဟိ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ ဗဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ ဗဟိ ပက္ကံ သာမံ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ ဗဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဝုတ္ထံ ဗဟိ ပက္ကံ အညေဟိ ပက္ကံ, တဉ္စေ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အနာပတ္တီ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၇၄) ဝစနတော သဟသေယျပ္ပဟောနကေ ဌာနေ ဝုတ္ထတာ, တတ္ထ ပက္ကတာ, ဥပသမ္ပန္နေန သာမံ ပက္ကတာတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ အင်္ဂါနံ သမ္ဘဝေ သတိ တိဿော အာပတ္တိယော, ဒွိန္နံ သမ္ဘဝေ ဒွေ အာပတ္တိယော, ဧကဿ အင်္ဂဿ သမ္ဘဝေ ဧကာ အာပတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အန္တော ဝုတ္ထန္တိ အကပ္ပိယကုဋိယံ ဝုတ္ထံ။ သာမံ ပက္ကန္တိ ဧတ္ထ ယံ ကိဉ္စိ အာမိသံ ဘိက္ခုနော ပစိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ သစေပိဿ ဥဏှယာဂုယာ သုလသိပဏ္ဏာနိ ဝါ သိင်္ဂိဝေရံ ဝါ လောဏံ ဝါ ပက္ခိပန္တိ, တမ္ပိ စာလေတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘ယာဂုံ နိဗ္ဗာပေမီ’’တိ ပန စာလေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဥတ္တဏ္ဍုဘတ္တံ လဘိတွာပိ ပိဒဟိတုံ န ဝဋ္ဋတိ။ သစေ ပန မနုဿာ ပိဒဟိတွာဝ ဒေန္တိ, ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘ဘတ္တံ ဝါ မာ နိဗ္ဗာယတူ’’တိ ပိဒဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုန ပါကံ ပစိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၄) ဝစနတော ပုဗ္ဗေ အနုပသမ္ပန္နေဟိ ပက္ကံ ပုန ပစိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဝုတ္တဉှိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၇၄) ‘‘ခီရတက္ကာဒီသု ပန သကိံ ကုထိတေသု အဂ္ဂိံ ဒါတုံ ဝဋ္ဋတိ ပုနပါကဿ အနုညာတတ္တာ’’တိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အန္တော ဝါသေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၄) ဝစနတော ဒုဗ္ဘိက္ခသမယေ တဏ္ဍုလာဒီနိ အန္တော ဝါသေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အန္တော ပစိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၄) ဝစနတော ဒုဗ္ဘိက္ခသမယေ အန္တော ပစိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာမံ ပစိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၄) ဝစနတော ဒုဗ္ဘိက္ခသမယေ သာမမ္ပိ ပစိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အန္တော ဝုတ္ထံ အန္တော ပက္ကံ သာမံ ပက္က’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၄) ဝစနတော ဒုဗ္ဘိက္ခသမယေ တီဏိပိ ဝဋ္ဋန္တိ။

ဥဂ္ဂဟိတပဋိဂ္ဂဟိတကထာ

ဥဂ္ဂဟိတပဋိဂ္ဂဟိတကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယတ္ထ ဖလခါဒနီယံ ပဿတိ, ကပ္ပိယကာရကော စ န ဟောတိ, သာမံ ဂဟေတွာ ဟရိတွာ ကပ္ပိယကာရကေ ပဿိတွာ ဘူမိယံ နိက္ခိပိတွာ ပဋိဂ္ဂဟာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဂ္ဂဟိတံ ပဋိဂ္ဂဟိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၅) ဝစနတော တထာ ကတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, အာပတ္တိ န ဟောတီတိ။

တတောနီဟဋကထာ

တတော နီဟဋကထာယံ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇထ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တတော နီဟဋံ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အနတိရိတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၆) ဝစနတော ယသ္မိံ ဒါနေ နိမန္တိတာ ဟုတွာ ဘိက္ခူ ဘုဉ္ဇန္တိ, တတော ဒါနတော နီဟဋံ ဘောဇနံ ပဝါရိတေန ဘိက္ခုနာ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, န ပဝါရိတသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ ဟောတိ။ ဝုတ္တဉှိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၇၆) ‘‘တတော နီဟဋန္တိ ယတ္ထ နိမန္တိတာ ဘုဉ္ဇန္တိ, တတော နီဟဋ’’န္တိ။

ပုရေဘတ္တပဋိဂ္ဂဟိတကထာ

ပုရေဘတ္တပဋိဂ္ဂဟိတကထာယံ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇထ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုရေဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အနတိရိတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၇) ဝစနတော ပုရေဘတ္တံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ နိက္ခိပိတံ ပဝါရိတေန ဘိက္ခုနာ အတိရိတ္တံ အကတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ပဝါရိတသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ န ဟောတိ။

ဝနဋ္ဌပေါက္ခရဋ္ဌကထာ

ဝနဋ္ဌပေါက္ခရဋ္ဌကထာယံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ကာယဍာဟာဗာဓော ဟောတိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ ‘ပုဗ္ဗေ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ကာယဍာဟာဗာဓော ကေန ဖာသု ဟောတီ’တိ။ ဘိသေဟိ စ မေ, အာဝုသော, မုဠာလိကာဟိ စာတိ…ပေ… အထ ခေါ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘိသေ စ မုဠာလိကာယော စ ပရိဘုတ္တဿ ကာယဍာဟာဗာဓော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ…ပေ… ပဋိဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇထ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝနဋ္ဌံ ပေါက္ခရဋ္ဌံ ဘုတ္တာဝိနာ ပဝါရိတေန အနတိရိတ္တံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၈) ဝစနတော ဝနဋ္ဌံ ပေါက္ခရဋ္ဌံ ပဝါရိတေန ဘိက္ခုနာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ, ပဝါရိတသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ န ဟောတိ။ တတ္ထ ဝနဋ္ဌံ ပေါက္ခရဋ္ဌန္တိ ဝနေ စေဝ ပဒုမိနိဂစ္ဆေ စ ဇာတံ။

အကတကပ္ပကထာ

အကတကပ္ပကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဗီဇံ နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇံ အကတကပ္ပံ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၇၈) ဝစနတော အဗီဇဉ္စ နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇဉ္စ ဖလံ အဂ္ဂိသတ္ထနခေဟိ သမဏကပ္ပံ အကတွာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ တတ္ထ အဗီဇန္တိ တရုဏဖလံ, ယဿ ဗီဇံ အင်္ကုရံ န ဇနေတိ။ နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇန္တိ ဗီဇံ နိဗ္ဗဋ္ဋေတွာ အပနေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗကံ အမ္ဗပနသာဒိ, တာနိ ဖလာနိ ကပ္ပိယကာရကေ အသတိ ကပ္ပံ အကတွာပိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။

ယာဂုကထာ

ယာဂုကထာယံ ‘‘ဒသယိမေ, ဗြာဟ္မဏ, အာနိသံသာ ယာဂုယာ။ ကတမေ ဒသ, ယာဂုံ ဒေန္တော အာယုံ ဒေတိ, ဝဏ္ဏံ ဒေတိ, သုခံ ဒေတိ, ဗလံ ဒေတိ, ပဋိဘာနံ ဒေတိ, ယာဂုပီတာ ခုဒံ ပဋိဟနတိ, ပိပါသံ ဝိနေတိ, ဝါတံ အနုလောမေတိ, ဝတ္ထိံ သောဓေတိ, အာမာဝသေသံ ပါစေတိ။ ဣမေ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, ဒသာနိသံသာ ယာဂုယာတိ။

‘ယော သညတာနံ ပရဒတ္တဘောဇိနံ၊

ကာလေန သက္ကစ္စ ဒဒါတိ ယာဂုံ၊

ဒသဿ ဌာနာနိ အနုပ္ပဝေစ္ဆတိ၊

အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခံ ဗလဉ္စ။

‘ပဋိဘာနမဿ ဥပဇာယတေ တတော၊

ခုဒ္ဒံ ပိပါသဉ္စ ဗျပနေတိ ဝါတံ၊

သောဓေတိ ဝတ္ထိံ ပရိဏာမေတိ ဘတ္တံ၊

ဘေသဇ္ဇမေတံ သုဂတေန ဝဏ္ဏိတံ။

‘တသ္မာ ဟိ ယာဂုံ အလမေဝ ဒါတုံ၊

နိစ္စံ မနုဿေန သုခတ္ထိကေန၊

ဒိဗ္ဗာနိ ဝါ ပတ္ထယတာ သုခါနိ၊

မာနုဿသောဘဂျတမိစ္ဆတာ ဝါ’တိ။

အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယာဂုဉ္စ မဓုဂေါဠကဉ္စာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၈၂) ဝစနတော ယာဂုဉ္စ မဓုဂေါဠကဉ္စ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အနုမောဒနာဂါထာယ ‘‘ပတ္ထယတံ ဣစ္ဆတ’’န္တိ ပဒါနံ ‘‘အလမေဝ ဒါတု’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော။ သစေ ပန ‘‘ပတ္ထယတာ ဣစ္ဆတာ’’တိ ပါဌော အတ္ထိ, သောယေဝ ဂဟေတဗ္ဗော။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အညတြ နိမန္တိတေန အညဿ ဘောဇ္ဇယာဂု ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ, ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ။ ၂၈၃) ဝစနတော တထာ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒေန အာပတ္တိ ဟောတိ။ ဘောဇ္ဇယာဂူတိ ယာ ပဝါရဏံ ဇနေတိ။ ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗောတိ ပရမ္ပရဘောဇနေန ကာရေတဗ္ဗော။

ဂုဠကထာ

ဂုဠကထာယံ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဂုဠံ, အဂိလာနဿ ဂုဠောဒက’’န္တိ (မဟာဝ။ ၂၈၄) ဝစနတော ဂိလာနော ဘိက္ခု ဂုဠပိဏ္ဍံ ဝိကာလေပိ ခါဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ အဂိလာနော ပန ဥဒကသမ္ဘိန္နံ ကတွာ ဂုဠောဒကပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ‘‘ဂိလာနဿ ဂုဠန္တိ တထာရူပေန ဗျာဓိနာ ဂိလာနဿ ပစ္ဆာဘတ္တံ ဂုဠံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော’’တိ အဋ္ဌကထာယံ (မဟာဝ။ အဋ္ဌ။ ၂၈၄) ဝုတ္တံ။ ‘‘တထာရူပေန ဗျာဓိနာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ယထာရူပေန ဗျာဓိနာ ဂိလာနဿ ဂုဠော ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော ဟောတိ, တထာရူပေန ဧဝ ဗျာဓိနာ ဂိလာနဿာတိ ဝုတ္တံ ဝိယ ဒိဿတိ, ဝီမံသိတွာ ဂဟေတဗ္ဗံ။

ဧတ္တကာသု ကထာသု ယာ ယာ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗပ္ပကရဏေ န ဒိဿတိ, သာ သာ အမှေဟိ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ကောသလ္လတ္ထံ ပါဠိတော စ အဋ္ဌကထာတော စ ဂဟေတွာ ဋီကာစရိယာနံ ဝစနေဟိ အလင်္ကရိတွာ ဌပိတာ, တသ္မာ နိက္ကင်္ခါ ဟုတွာ ပဏ္ဍိတာ ဥပဓာရေန္တု။

စတုမဟာပဒေသကထာ

၆၇။ ယံ ဘိက္ခဝေတိအာဒိ မဟာပဒေသကထာ နာမ။ တတ္ထ မဟန္တေ အတ္ထေ ဥပဒိဿတိ ဧတေဟီတိ မဟာပဒေသာ, မဟန္တာ ဝါ အတ္ထာ ပဒိဿန္တိ ပညာယန္တိ ဧတ္ထာတိ မဟာပဒေသာ, မဟန္တာနံ ဝါ အတ္ထာနံ ပဒေသော ပဝတ္တိဒေသောတိ မဟာပဒေသာ။ ကေ တေ? ဣမေယေဝ စတ္တာရော ပါဌာ, အတ္ထာ ဝါ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဣမေ စတ္တာရော မဟာပဒေသေ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဓမ္မသင်္ဂါဟကတ္ထေရာတိ မဟာကဿပါဒယော။ သုတ္တံ ဂဟေတွာတိ ‘‘ဌပေတွာ ဓညဖလရသ’’န္တိအာဒိကံ သုတ္တံ ဂဟေတွာ ဥပဓာရေန္တော။ သတ္တ ဓညာနီတိ –

‘‘သာလိ ဝီဟိ စ ကုဒြူသော, ဂေါဓုမော ဝရကော ယဝေါ၊

ကင်္ဂူတိ သတ္တ ဓညာနိ, နီဝါရာဒီ တု တဗ္ဘိဒါ’’တိ –။

ဝုတ္တာနိ သတ္တ ဓညာနိ။ သဗ္ဗံ အပရဏ္ဏန္တိ မုဂ္ဂမာသာဒယော။ အဋ္ဌ ပါနာနီတိ အမ္ဗပါနံ ဇမ္ဗုပါနံ စောစပါနံ မောစပါနံ သာလုကပါနံ မုဒ္ဒိကပါနံ မဓုကပါနံ ဖာရုသကပါနဉ္စ။

ဣမိနာ နယေနာတိ သုတ္တာနုလောမနယေန။ ဝုတ္တဉှေတံ အဋ္ဌကထာယံ ‘‘သုတ္တာနုလောမံ နာမ စတ္တာရော မဟာပဒေသာ’’တိ။ ပါဠိဉ္စ အဋ္ဌကထဉ္စ အနပေက္ခိတွာတိ ပါဠိယံ နီတတ္ထတော အာဂတမေဝ အဂ္ဂဟေတွာ။ အညာနိပီတိ တတော အညာနိပိ။ ဧတေန မဟာပဒေသာ နာမ န ကေဝလံ ယထာဝုတ္တာ ဧဝ, အထ ခေါ အနေကာနိ နာနပ္ပကာရာနိ ဝိနယဓရဿ ဉာဏာနုဘာဝပ္ပကာသိတာနီတိ ဒဿေတိ။

အာနိသံသကထာ

၆၈။ အာနိသံသကထာယံ ဝိနယံ ဓာရေတီတိ ဝိနယဓရော, သိက္ခနဝါစနမနသိကာရဝိနိစ္ဆယနတဒနုလောမကရဏာဒိနာ ဝိနယပရိယတ္တိကုသလော ဘိက္ခု။ ဝိနယပရိယတ္တိမူလံ ဧတေသန္တိ ဝိနယပရိယတ္တိမူလကာ။ ကေ တေ? ပဉ္စာနိသံသာ။ ဝိနယပရိယတ္တိယေဝ မူလံ ကာရဏံ ကတွာ လဘိတဗ္ဗအာနိသံသာ, န အညပရိယတ္တိံ ဝါ ပဋိပတ္တိအာဒယော ဝါ မူလံ ကတွာတိ အတ္ထော။ အထ ဝါ ပရိယာပုဏနံ ပရိယတ္တိ, ဝိနယဿ ပရိယတ္တိ ဝိနယပရိယတ္တိ, သာ မူလံ ဧတေသန္တိ ဝိနယပရိယတ္တိမူလကာ, ဝိနယပရိယာပုဏနဟေတုဘဝါ အာနိသံသာတိ အတ္ထော။ ‘‘ကတမေ’’တိအာဒိနာ တေသံ ပဉ္စာနိသံသာဒီနံ သရူပံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘အတ္တနော’’တိအာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇေတွာ တံ ဝစနံ ပါဠိယာ သမတ္ထေတုံ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိမာဟ။

ဧဝံ ပဉ္စာနိသံသာနံ သရူပံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တေယေဝ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကထမဿာ’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဣဓေကစ္စော’’တိအာဒိနာ ဝိဿဇ္ဇေတိ။ တတ္ထ အတ္တနော သီလက္ခန္ဓသုဂုတ္တဘာဝေါ နာမ အာပတ္တိအနာပဇ္ဇနဘာဝေနေဝ ဟောတိ, နော အညထာတိ အာပတ္တိအာပဇ္ဇနကာရဏံ ဒဿေတွာ တဒဘာဝေန အနာပဇ္ဇနံ ဒဿေတုံ ‘‘အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တော ဆဟာကာရေဟိ အာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ –

‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊

အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတိ၊

အဂတိဂမနဉ္စ ဂစ္ဆတိ၊

ဧဒိသော ဝုစ္စတိ အလဇ္ဇိပုဂ္ဂလော’’တိ။ (ပရိ။ ၃၅၉) –

ဝုတ္တေန အလဇ္ဇီလက္ခဏေန န လဇ္ဇတိ န ဟိရီယတီတိ အလဇ္ဇီ, တဿ ဘာဝေါ အလဇ္ဇိတာ။ နတ္ထိ ဉာဏံ ဧတဿာတိ အညာဏံ, တဿ ဘာဝေါ အညာဏတာ။ ကုကတဿ ဘာဝေါ ကုက္ကုစ္စံ, တေန ပကတော ကုက္ကုစ္စပကတော, တဿ ဘာဝေါ ကုက္ကုစ္စပကတတာ။ ကပ္ပတီတိ ကပ္ပိယံ, န ကပ္ပိယံ အကပ္ပိယံ, တသ္မိံ

အကပ္ပိယေ, ကပ္ပိယံ ဣတိ သညာ ယဿ သော ကပ္ပိယသညီ, တဿ ဘာဝေါ ကပ္ပိယသညိတာ။ ဣတရံ တပ္ပဋိပက္ခတော ကာတဗ္ဗံ, ဣမေသု ပဉ္စသု ပဒေသု ယကာရလောပေါ, တသ္မာ ‘‘အလဇ္ဇိတာယ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။ ဟေတွတ္ထေ စေတံ နိဿက္ကဝစနံ။ သရတီတိ သတိ, သမုဿနံ သမ္မောသော။ သတိယာ သမ္မောသော သတိသမ္မောသော, တသ္မာ သတိသမ္မောသာ။ ဟေတွတ္ထေ စေတံ ကရဏဝစနံ။ ဣဒါနိ တာနိ ကာရဏာနိ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ကထ’’န္တျာဒိမာဟ။ တံ နယာနုယောဂေန ဝိညေယျမေဝ။

အရိဋ္ဌော ဣတိ ဘိက္ခု အရိဋ္ဌဘိက္ခု, ကဏ္ဋကော ဣတိ သာမဏေရော ကဏ္ဋကသာမဏေရော, ဝေသာလိယာ ဇာတာ ဝေသာလိကာ, ဝဇ္ဇီနံ ပုတ္တာ ဝဇ္ဇိပုတ္တာ, ဝေသာလိကာ စ တေ ဝဇ္ဇိပုတ္တာ စာတိ ဝေသာလိကဝဇ္ဇိပုတ္တာ, အရိဋ္ဌဘိက္ခု စ ကဏ္ဋကသာမဏေရော စ ဝေသာလိကဝဇ္ဇိပုတ္တာ စ အရိဋ္ဌဘိက္ခုကဏ္ဋကသာမဏေရဝေသာလိကဝဇ္ဇိပုတ္တကာ။ ပရူပဟာရော စ အညာဏဉ္စ ကင်္ခါဝိတရဏဉ္စ ပရူပဟာရအညာဏကင်္ခါဝိတရဏာ။ ကေ တေ? ဝါဒါ။ တေ အာဒိ ယေသံ တေတိ ပရူပဟာရအညာဏကင်္ခါဝိတရဏာဒယော။ ဝဒန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါဒါ, ပရူပဟာရအညာဏကင်္ခါဝိတရဏာဒယော ဝါဒါ ဧတေသန္တိ ပရူ…ပေ… ဝါဒါ။ ကေ တေ? မိစ္ဆာဝါဒိနော။ အရိဋ္ဌ…ပေ… ပုတ္တာ စ ပရူပဟာရ…ပေ… ဝါဒါ စ မဟာသံဃိကာဒယော စ သာသနပစ္စတ္ထိကာ နာမာတိ သမုစ္စယဒွန္ဒဝသေန ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

အာနိသံသကထာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ဝိနယသင်္ဂဟသံဝဏ္ဏနာဘူတေ ဝိနယာလင်္ကာရေ

ပကိဏ္ဏကဝိနိစ္ဆယကထာလင်္ကာရော နာမ

စတုတ္တိံသတိမော ပရိစ္ဆေဒေါ။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

နိဂမဂါထာသု ပဌမဂါထာယံ သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကာမေန သာသနုဇ္ဇောတကာရိနာ ပရက္ကမဗာဟုနာ နရိန္ဒေန အဇ္ဈေသိတော သော အဟံ ဝိနယသင်္ဂဟံ အကာသိန္တိ ယောဇနာ။

ဒုတိယတတိယဂါထာယံ တေနေဝ ပရက္ကမဗာဟုနရိန္ဒေနေဝ ကာရိတေ ရမ္မေ ရမဏီယေ ပါသာဒသတမဏ္ဍိတေ ပါသာဒါနံ သတေန ပဋိမဏ္ဍိတေ နာနာဒုမဂဏာကိဏ္ဏေ ဘာဝနာဘိရတာလယေ ဘာဝနာယ အဘိရတာနံ ဘိက္ခူနံ အာလယဘူတေ သီတလူဒကသမ္ပန္နေ ဇေတဝနေ ဇေတဝနနာမကေ ဝိဟာရေ ဝသံ ဝသန္တော ဟုတွာ, အထ ဝါ ဝသံ ဝသန္တော သောဟံ သော အဟံ ယောဂီနံ ဟိတံ ဟိတဘူတံ သာရံ သာရဝန္တံ ဣမံ ဤဒိသံ ဝိနယသင်္ဂဟံ အကာသိန္တိ ယောဇနာ။

သေသဂါထာသု ဣမိနာ ဂန္ထကရဏေန ယံ ပုညံ မယှံ သိဒ္ဓံ, အညံ ဣတော ဂန္ထကရဏတော အညဘူတံ ယံ ပုညံ မယာ ပသုတံ ဟောတိ, ဧတေန ပုညကမ္မေန ဒုတိယေ အတ္တသမ္ဘဝေ တာဝတိံသေ ပမောဒေန္တော သီလာစာရဂုဏေ ရတော ပဉ္စကာမေသု အလဂ္ဂေါ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ ပဌမံ ပဌမဘူတံ ဖလံ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာန အန္တိမေ အတ္တဘာဝမှိ လောကဂ္ဂပုဂ္ဂလံ နာထံ နာထဘူတံ သဗ္ဗသတ္တဟိတေ ရတံ မေတ္တေယျံ မေတ္တေယျနာမကံ မုနိပုင်္ဂဝံ မုနိသေဋ္ဌံ ဒိသွာန တဿ ဓီရဿ သဒ္ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အဂ္ဂံ ဖလံ အရဟတ္တဖလံ အဓိဂန္တွာ လဘိတွာ ဇိနသာသနံ သောဘေယျံ သောဘာပေယျန္တိ အယံ ပါကဋယောဇနာ။

ဧတိဿာယ ပန ယောဇနာယ သတိ အာစရိယဝရဿ ဝစနံ န သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ ပဏ္ဍိတာ။ ကထံ? ဧတ္ထ ဟိ ဣတော ဒုတိယဘဝေ တာဝတိံသဘဝနေ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ အန္တိမဘဝေ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အရဟတ္တဖလံ လဘေယျန္တိ အာစရိယဿ ပတ္ထနာ, သာ အယုတ္တရူပါ ဟောတိ။ သောတာပန္နဿ ဟိ သတ္တဘဝတော ဥဒ္ဓံ ပဋိသန္ဓိ နတ္ထိ, တာဝတိံသာနဉ္စ ဒေဝါနံ ဘဝသတေနပိ ဘဝသဟဿေနပိ ဘဝသတသဟဿေနပိ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော ဥပ္ပဇ္ဇနကာလော အပ္ပတ္တဗ္ဗော ဟောတိ။ အထာပိ ဝဒေယျ ‘‘အန္တရာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော ကာလေ မနုဿော ဘဝေယျာ’’တိ, ဧဝမ္ပိ န ယုဇ္ဇတိ။ န ဟိ ဗြဟ္မလောကဂတာနံ အရိယာနံ ပုန ကာမဘဝူပပတ္တိ အတ္ထိ။ ဝုတ္တဉှိ အဘိဓမ္မေ ယမကပ္ပကရဏေ (ယမ။ ၂။အနုသယယမက။ ၃၁၂) ‘‘ရူပဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿ သတ္တေဝ အနုသယာ အနုသေန္တီ’’တိ။ အထာပိ ဝဒေယျ ‘‘ဗြဟ္မလောကေယေဝ ဌတွာ အဂ္ဂဖလံ လဘေယျာ’’တိ, တထာ စ အာစရိယဿ ဝစနေ န ဒိဿတိ, ‘‘သောဘေယျံ ဇိနသာသန’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ဘိက္ခုဘူတတ္တမေဝ ဒိဿတိ။ န ဟိ ဘိက္ခုဘူတော သာသနံ သောဘာပေတုံ သက္ကောတိ။ အဘိဓမ္မတ္ထဝိဘာဝနိယဉ္စ –

‘‘ဇောတယန္တံ တဒါ တဿ, သာသနံ သုဒ္ဓမာနသံ၊

ပဿေယျံ သက္ကရေယျဉ္စ, ဂရုံ မေ သာရိသမ္ဘဝ’’န္တိ။ –

ဘိက္ခုဘူတမေဝ ဝုတ္တံ။ အထာပိ ဝဒေယျ ‘‘အန္တရာ ဒီဃာယုကော ဘုမ္မဒေဝေါ ဟုတွာ တဒါ မနုဿော ဘဝေယျာ’’တိ, ဧဝမ္ပိ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ သာဝကဘူတော အရိယပုဂ္ဂလော ပုန အညဿ ဗုဒ္ဓဿ သာဝကော န ဘဝေယျာတိ, အာစရိယော ပန သဗ္ဗပရိယတ္တိဓရော အနေကဂန္ထကာရကော အနေကေသံ ဂန္ထကာရကာနံ ထေရာနံ အာစရိယပါစရိယဘူတော, တေန န ကေဝလံ ဣဓေဝ ဣမာ ဂါထာယော ဌပိတာ, အထ ခေါ သာရတ္ထဒီပနီနာမိကာယ ဝိနယဋီကာယ အဝသာနေ စ ဌပိတာ, တသ္မာ ဘဝိတဗ္ဗမေတ္ထ ကာရဏေနာတိ ဝီမံသိတဗ္ဗမေတံ။

အထ ဝါ ဣမိနာ…ပေ… ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ ပဌမံ တာဝ ဖလံ ယထာဝုတ္တံ တာဝတိံသေ ပမောဒနသီလာစာရဂုဏေ ရတံ ပဉ္စကာမေသု အလဂ္ဂဘာဝသင်္ခါတံ အာနိသံသံ ပတွာန အန္တိမေ အတ္တဘာဝမှိ…ပေ… သောဘေယျန္တိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ ဣမိနာ…ပေ… ပဉ္စကာမေသု အလဂ္ဂေါ ဟုတွာ အန္တိမေ အတ္တဘာဝမှိ…ပေ… သဒ္ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဌမံ ဖလံ သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ တတော ပရံ အဂ္ဂဖလံ အရဟတ္တဖလံ အဓိဂန္တွာ ဇိနသာသနံ သောဘေယျန္တိ ယောဇနာ။ ယထာ အမှာကံ ဘဂဝတော ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနသုတ္တန္တဓမ္မဒေသနံ သုတွာ အညာတကောဏ္ဍညတ္ထေရော သောတာပတ္တိဖလံ ပတွာ ပစ္ဆာ အရဟတ္တဖလံ အဓိဂန္တွာ ဇိနသာသနံ သောဘေသိ, ဧဝန္တိ အတ္ထော။ ဣတော အညာနိပိ နယာနိ ယထာ ထေရဿ ဝစနာနုကူလာနိ, တာနိ ပဏ္ဍိတေဟိ စိန္တေတဗ္ဗာနိ။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဂမနကထာ

၁။ ဇမ္ဗုဒီပတလေ ရမ္မေ, မရမ္မဝိသယေ သုတေ၊

တမ္ဗဒီပရဋ္ဌေ ဌိတံ, ပုရံ ရတနနာမကံ။

၂။ ဇိနသာသနပဇ္ဇောတံ, အနေကရတနာကရံ၊

သာဓုဇ္ဇနာနမာဝါသံ, သောဏ္ဏပါသာဒလင်္ကတံ။

၃။ တသ္မိံ ရတနပုရမှိ, ရာဇာနေကရဋ္ဌိဿရော၊

သိရီသုဓမ္မရာဇာတိ, မဟာအဓိပတီတိ စ။

၄။ ဧဝံနာမော မဟာတေဇော, ရဇ္ဇံ ကာရေသိ ဓမ္မတော၊

ကာရာပေသိ ရာဇာ မဏိ-စူဠံ မဟန္တစေတိယံ။

၅။ တဿ ကာလေ ဗြဟာရညေ, တိရိယော နာမ ပဗ္ဗတော၊

ပုဗ္ဗကာရညဝါသီနံ, နိဝါသော ဘာဝနာရဟော။

၆။ အဋ္ဌာရသဟိ ဒေါသေဟိ, မုတ္တော ပဉ္စင်္ဂုပါဂတော၊

အရညလက္ခဏံ ပတ္တော, ဗဒ္ဓသီမာယလင်္ကတော။

၇။ တသ္မိံ ပဗ္ဗတေ ဝသန္တော, မဟာထေရော သုပါကဋော၊

တိပေဋကာလင်္ကာရောတိ, ဒွိက္ခတ္တုံ လဒ္ဓလဉ္ဆနော။

၈။ တေဘာတုကနရိန္ဒာနံ, ဂရုဘူတော သုပေသလော၊

ကုသလော ပရိယတ္တိမှိ, ပဋိပတ္တိမှိ ကာရကော။

၉။ သောဟံ လဇ္ဇီပေသလေဟိ, ဘိက္ခူဟိ အဘိယာစိတော၊

သာသနဿောပကာရာယ, အကာသိံ သီလဝဍ္ဎနံ။

၁၀။ ဝိနယာလင်္ကာရံ နာမ, လဇ္ဇီနံ ဥပကာရကံ၊

သုဋ္ဌု ဝိနယသင်္ဂဟ-ဝဏ္ဏနံ သာဓုသေဝိတံ။

၁၁။ ရူပဆိဒ္ဒနာသကဏ္ဏေ, သမ္ပတ္တေ ဇိနသာသနေ၊

ဆိဒ္ဒသုညသုညရူပေ, ကလိယုဂမှိ အာဂတေ။

၁၂။ နိဋ္ဌာပိတာ အယံ ဋီကာ, မယာ သာသနကာရဏာ၊

ဒွီသု သောဏ္ဏဝိဟာရေသု, ဒွိက္ခတ္တုံ လဒ္ဓကေတုနာ။

၁၃။ ဣမိနာ ပုညကမ္မေန, အညေန ကုသလေန စ၊

ဣတော စုတာဟံ ဒုတိယေ, အတ္တဘာဝမှိ အာဂတေ။

၁၄။ ဟိမဝန္တပဒေသမှိ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ၊

အာသန္နေ မဏိဂုဟာယ, မဉ္ဇူသကဒုမဿ စ။

၁၅။ တသ္မိံ ဟေဿံ ဘုမ္မဒေဝေါ, အတိဒီဃာယုကော ဝရော၊

ပညာဝီရိယသမ္ပန္နော, ဗုဒ္ဓသာသနမာမကော။

၁၆။ ယာဝ တိဋ္ဌတိ သာသနံ, တာဝ စေတိယဝန္ဒနံ၊

ဗောဓိပူဇံ သံဃပူဇံ, ကရေယျံ တုဋ္ဌမာနသော။

၁၇။ ဘိက္ခူနံ ပဋိပန္နာနံ, ဝေယျာဝစ္စံ ကရေယျဟံ၊

ပရိယတ္တာဘိယုတ္တာနံ, ကင်္ခါဝိနောဒယေယျဟံ။

၁၈။ သာသနံ ပဂ္ဂဏှန္တာနံ, ရာဇူနံ သဟာယော အဿံ၊

သာသနံ နိဂ္ဂဏှန္တာနံ, ဝါရေတုံ သမတ္ထော အဿံ။

၁၉။ သာသနန္တရဓာနေ တု, မဉ္ဇူသံ ရုက္ခမုတ္တမံ၊

နန္ဒမူလဉ္စ ပဗ္ဘာရံ, နိစ္စံ ပူဇံ ကရေယျဟံ။

၂၀။ ယဒါ တု ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ မဟာယသာ၊

တဒါ တေသံ နိစ္စကပ္ပံ, ဥပဋ္ဌာနံ ကရေယျဟံ။

၂၁။ တေနေဝ အတ္တဘာဝေန, ယာဝ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒါ အဟံ၊

တိဋ္ဌန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒမှိ, မနုဿေသု ဘဝါမဟံ။

၂၂။ မေတ္တေယျဿ ဘဂဝတော, ပဗ္ဗဇိတွာန သာသနေ၊

တောသယိတွာန ဇိနံ တံ, လဘေ ဗျာကရဏုတ္တမံ။

၂၃။ ဗျာကရဏံ လဘိတွာန, ပူရေတွာ သဗ္ဗပါရမီ၊

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဗုဒ္ဓေါ ဟေဿံ သဒေဝကေတိ။

ဝိနယာလင်္ကာရဋီကာ သမတ္တာ။