ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိ

၁။ ကုသလတိက — (၁) (အပြစ်မရှိခြင်း၊ ကောင်းသောအကျိုးကို ပေးခြင်းလက္ခဏာရှိသော) ကုသိုလ် တရားများ။ (၂) (အပြစ်နှင့်တကွဖြစ်ခြင်း၊ မကောင်းသောအကျိုးကို ပေးခြင်းလက္ခဏာရှိသော) အကုသိုလ် တရားများ။ (၃) ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ် အဖြစ်ဖြင့် မဟောအပ်သော (ဝိပါက်၊ ကြိယာ၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန် ဟူသော) အဗျာကတ တရားများ။

၂။ ဝေဒနာတိက — (၁) ချမ်းသာခံစားမှု 'သုခဝေဒနာ' နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ (၂) ဆင်းရဲခံစားမှု 'ဒုက္ခဝေဒနာ' နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ (၃) ဆင်းရဲချမ်းသာမဟုတ် အလယ်အလတ်ခံစားမှု 'အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ' နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။

၃။ ဝိပါကတိက — (၁) အကျိုး 'ဝိပါက်' တရားများ။ (၂) အကျိုး 'ဝိပါက်'ကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားများ။ (၃) အကျိုး 'ဝိပါက်'လည်း မဟုတ် အကျိုး 'ဝိပါက်'ကို ဖြစ်စေခြင်း သဘောရှိသည်လည်း မဟုတ်သော တရားများ။

၄။ ဥပါဒိဏ္ဏတိက — (၁) တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သောကံ၏အကျိုးလည်းဖြစ်၍ လွန်စွာစွဲလမ်းတတ်သော ဥပါဒါန် တရားတို့၏ အာရုံလည်း ဖြစ်ကုန်သော တရားများ (လောကီဝိပါက်နှင့် ကမ္မဇရုပ်တရားများ)။ (၂) ကံ၏ အကျိုးကားမဟုတ် ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးသာဖြစ်သော လောကီကုသိုလ် အကုသိုလ်ကြိယာနှင့် စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရကြောင့်ဖြစ်သော ရုပ်တရားများ။ (၃) ကံ၏ အကျိုးလည်းမဟုတ် ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါးလည်း မဟုတ်သော လောကုတ္တရာတရားများ။

၅။ သံကိလိဋ္ဌတိက — (၁) ကိလေသာတို့၏ လှမ်းမှီဖိစီးမှုကိုခံရ၍ ကိလေသာတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော အကုသိုလ်တရားများ။ (၂) ကိလေသာတို့၏ ဖိစီးမှုကိုမခံရ၊ ကိလေသာတို့၏ အာရုံသာဖြစ်သော လောကီကုသိုလ် ဝိပါက် ကြိယာနှင့် ရုပ်တရားများ။ (၃) ကိလေသာတို့၏ ဖိစီးမှုကိုမခံရ၊ အာရုံလည်းမဖြစ်သော လောကုတ္တရာတရားများ။

၆။ ဝိတက္ကတိက — (၁) ကြံစည်မှု 'ဝိတက်' နှင့်လည်းတကွ သုံးသပ်မှု 'ဝိစာရ' နှင့်လည်း တကွဖြစ်သော တရားများ။ (၂) ကြံစည်မှု 'ဝိတက်'ကား မရှိ၊ သုံးသပ်မှု 'ဝိစာရ' မျှသာရှိသော တရားများ။ (၃) ကြံစည်မှု 'ဝိတက်'လည်း မရှိ၊ သုံးသပ်မှု 'ဝိစာရ' လည်း မရှိသော တရားများ။

၇။ ပီတိတိက — (၁) နှစ်သက်မှု 'ပီတိ' နှင့်တကွဖြစ်သော တရားများ။ (၂) ချမ်းသာမှု 'သုခ' နှင့်တကွဖြစ်သော တရားများ။ (၃) လျစ်လျူရှုမှု 'ဥပေက္ခာ' နှင့်တကွဖြစ်သော တရားများ။

၈။ ဒဿနတိက — (၁) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။ (၂) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။ (၃) မည်သည့်မဂ်ဖြင့်မျှ ပယ်အပ်သည်မဟုတ်သော တရားများ။

၉။ ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗဟေတုတိက — (၁) သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ (၂) အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ (၃) ထိုသို့သော အကြောင်းရင်းမရှိသော တရားများ။

၁၀။ အာစယဂါမိတိက — (၁) ပဋိသန္ဓေ စုတိသို့ ဆောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။ (၂) နိဗ္ဗာန်သို့ ဆောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။ (၃) နှစ်ပါးစုံသို့မျှ ဆောက်ကြောင်းမဟုတ်သော တရားများ။

၁၁။ သေက္ခတိက — (၁) သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်ခုနစ်ယောက်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရားများ။ (၂) အသေက္ခ 'ရဟန္တာ' ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥစ္စာဖြစ်သော တရားများ။ (၃) ထိုနှစ်ပါးစုံ၏ ဥစ္စာမဟုတ်သော တရားများ။

၁၂။ ပရိတ္တတိက — (၁) နည်းပါးသော အာနုဘော်ရှိသော 'ပရိတ္တ' တရားများ (ကာမတရားများ)။ (၂) ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ဆောက်သော 'မဟဂ္ဂတ' တရားများ။ (၃) နှိုင်းယှဉ်မှုမပြုနိုင်သော 'အပ္ပမာဏ' တရားများ (မဂ်၊ ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်)။

၁၃။ ပရိတ္တာရမ္မဏတိက — (၁) ပရိတ္တတရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။ (၂) မဟဂ္ဂတတရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။ (၃) အပ္ပမာဏတရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။

၁၄။ ဟီနတိက — (၁) ယုတ်ညံ့သော 'ဟီန' တရားများ။ (၂) အလယ်အလတ်ဖြစ်သော 'မဇ္ဈိမ' တရားများ။ (၃) မွန်မြတ်သော 'ပဏီတ' တရားများ။

၁၅။ မိစ္ဆတ္တတိက — (၁) ဖောက်ပြန်သောသဘောရှိ၍ အကျိုးပေးရာ၌ မြဲသော (မိစ္ဆတ္တနိယတ) တရားများ။ (၂) မဖောက်ပြန်သောသဘောရှိ၍ အကျိုးပေးရာ၌ မြဲသော (သမ္မတ္တနိယတ) တရားများ။ (၃) အကျိုးပေးရာ၌ မမြဲသော (အနိယတ) တရားများ။

၁၆။ မဂ္ဂါရမ္မဏတိက — (၁) မဂ်တည်းဟူသော အာရုံရှိသောတရားများ။ (၂) မဂ်တည်းဟူသော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ (၃) မဂ်တည်းဟူသော အကြီးအမှူး 'အဓိပတိ' ရှိသောတရားများ။

၁၇။ ဥပ္ပန္နတိက — (၁) ဥပါဒ်၊ ဌီ၊ ဘင်္ဂ ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်ဆဲဖြစ်သော တရားများ။ (၂) ထိုခဏသုံးပါးသို့ မရောက်သေးသော တရားများ။ (၃) မချုတ်ကုန်ဖြစ်လတ္တံ့သော (ဝိပါက်ကမ္မဇရုပ်) တရားများ။

၁၈။ အတီတတိက — (၁) ခဏသုံးပါးသို့ ရောက်၍ လွန်သွားသော 'အတီတ' တရားများ။ (၂) ခဏသုံးပါးသို့ မရောက်သေးသော 'အနာဂတ်' တရားများ။ (၃) ဖြစ်ပေါ်ဆဲ 'ပစ္စုပ္ပန်' တရားများ။

၁၉။ အတီတာရမ္မဏတိက — (၁) အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။ (၂) အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။ (၃) ပစ္စုပ္ပန်တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။

၂၀။ အဇ္ဈတ္တတိက — (၁) မိမိအတွင်း 'အဇ္ဈတ္တ' သန္တာန်ဖြစ်သော တရားများ။ (၂) သူတစ်ပါးအပ 'ဗဟိဒ္ဓ' သန္တာန်ဖြစ်သော တရားများ။ (၃) နှစ်ပါးစုံ 'အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ' သန္တာန်ဖြစ်သော တရားများ။

၂၁။ အဇ္ဈတ္တာရမ္မဏတိက — (၁) အဇ္ဈတ္တတရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။ (၂) ဗဟိဒ္ဓတရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။ (၃) အဇ္ဈတ္တ-ဗဟိဒ္ဓ တရားလျှင် အာရုံရှိသော တရားများ။

၂၂။ သနိဒဿနတိက — (၁) မြင်ခြင်းနှင့်၊ ထိပါးခြင်းနှင့်လည်း တကွဖြစ်သော တရားများ။ (၂) မြင်ခြင်းမရှိ၊ ထိပါးခြင်းနှင့်သာ တကွဖြစ်သော တရားများ။ (၃) မြင်ခြင်းလည်းမရှိ၊ ထိပါးခြင်းလည်းမရှိသော တရားများ။

1. ဟေတုဒုက — 1. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မည်သော တရားများ။ 2. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မမည်သောတရားများ။

2. သဟေတုကဒုက — 1. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ 2. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မရှိသောတရားများ။

3. ဟေတုသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' နှင့် ယှဉ်သောတရားများ။ 2. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' နှင့် မယှဉ်သောတရားများ။

4. ဟေတုသဟေတုကဒုက — 1. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' လည်းမည် အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' လည်းရှိသော တရားများ။ 2. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' သာရှိ၍ အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မမည်သော တရားများ။

5. ဟေတုဟေတုသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' လည်းမည် အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' နှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' နှင့်သာ ယှဉ်၍ အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မမည်သော တရားများ။

6. နဟေတုသဟေတုကဒုက — 1. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မမည်သော်လည်း အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ 2. အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' လည်းမမည် အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' လည်း မရှိသော တရားများ။

7. သပ္ပစ္စယဒုက — 1. (ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရတည်းဟူသော) အကြောင်းတရားလေးပါးတို့နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. ထိုအကြောင်းတရားလေးပါးတို့နှင့် တကွမဖြစ်သောတရားများ။

8. သင်္ခတဒုက — 1. (ကံ၊ စိတ်၊ ဥတု၊ အာဟာရတည်းဟူသော) အကြောင်းတရားလေးပါးတို့ဖြင့် ပြုပြင်စီမံအပ်သော တရားများ။ 2. ထိုအကြောင်းတရားလေးပါးတို့ဖြင့် ပြုပြင်စီမံအပ်သည် မဟုတ်သော (နိဗ္ဗာန်) တရားများ။

9. သနိဒဿနဒုက — 1. မြင်ခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. မြင်ခြင်းနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

10. သပ္ပဋိဃဒုက — 1. ထိပါးခြင်းနှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. ထိပါးခြင်းနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

11. ရူပီဒုက — 1. ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိသော 'ရုပ်' တရားများ။ 2. ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောမရှိသော 'နာမ်' တရားများ။

12. လောကိယဒုက — 1. လောကနှင့် အကျုံးဝင်သော တရားများ။ 2. လောကမှ လွန်မြောက်သော တရားများ။

13. ကေနစိဝိညေယျဒုက — 1. တစုံတခုသောစိတ်သည် သိအပ်၊ သိထိုက်သော တရားများ။ 2. တစုံတခုသောစိတ်သည် မသိအပ်၊ မသိထိုက်သော တရားများ။

14. အာသဝဒုက — 1. အာသဝမည်သော တရားများ (ညစ်စွာသော သံသရာဆင်းရဲကို ယိုစီးစေတတ်၊ ဖြစ်စေတတ်သော တရားများ)။ 2. အာသဝမမည်သော တရားများ။

15. သာသဝဒုက — 1. အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. အာသဝတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

16. အာသဝသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. အာသဝနှင့် ယှဉ်သောတရားများ။ 2. အာသဝနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

17. အာသဝသာသဝဒုက — 1. အာသဝလည်းမည်၊ အာသဝတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. အာသဝတို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ အာသဝမမည်သော တရားများ။

18. အာသဝအာသဝသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. အာသဝလည်းမည်၊ အာသဝနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. အာသဝနှင့်သာ ယှဉ်၍ အာသဝမမည်သော တရားများ။

19. အာသဝဝိပ္ပယုတ္တသာသဝဒုက — 1. အာသဝနှင့် မယှဉ်သော်လည်း အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. အာသဝနှင့်လည်း မယှဉ်၊ အာသဝတို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

20. သညောဇနဒုက — 1. သံယောဇဉ်မည်သော တရားများ (ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ ယှဉ်စပ်နှောင်ဖွဲ့တတ်သော တရားများ)။ 2. သံယောဇဉ်မမည်သော တရားများ။

21. သညောဇနိယဒုက — 1. သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

22. သညောဇနသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. သံယောဇဉ်နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. သံယောဇဉ်နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

23. သညောဇနသညောဇနိယဒုက — 1. သံယောဇဉ်လည်းမည်၊ သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ သံယောဇဉ်မမည်သော တရားများ။

24. သညောဇနသညောဇနသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. သံယောဇဉ်လည်းမည်၊ သံယောဇဉ်နှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. သံယောဇဉ်နှင့်သာ ယှဉ်၍ သံယောဇဉ်မမည်သော တရားများ။

25. သညောဇနဝိပ္ပယုတ္တသညောဇနိယဒုက — 1. သံယောဇဉ်နှင့် မယှဉ်သော်လည်း သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. သံယောဇဉ်နှင့်လည်း မယှဉ်၊ သံယောဇဉ်တို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

26. ဂန္ထဒုက — 1. ဂန္ထမည်သော တရားများ (ကုန်းဒိုသဘောရှိ ဒေါသကြောင်းဖြင့် ဝဋ်ဆင်းရဲ့ ဆက်စပ်ထုံးဖွဲ့တတ်သော တရားများ)။ 2. ဂန္ထမမည်သော တရားများ။

27. ဂန္ထနိယဒုက — 1. ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

28. ဂန္ထသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ဂန္ထနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ဂန္ထနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

29. ဂန္ထဂန္ထနိယဒုက — 1. ဂန္ထလည်းမည်၊ ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ ဂန္ထမမည်သော တရားများ။

30. ဂန္ထဂန္ထသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ဂန္ထလည်းမည်၊ ဂန္ထနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ဂန္ထနှင့်သာ ယှဉ်၍ ဂန္ထမမည်သော တရားများ။

31. ဂန္ထဝိပ္ပယုတ္တဂန္ထနိယဒုက — 1. ဂန္ထနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဂန္ထနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ဂန္ထတရားတို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

32. ဩဃဒုက — 1. ဩဃမည်သော တရားများ (ဝဋ်ဆင်းရဲ့ ယှဉ်စေတတ်သော တရားများ)။ 2. ဩဃမမည်သော တရားများ။

33. ဩဃနိယဒုက — 1. ဩဃတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဩဃတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

34. ဩဃသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ဩဃနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ဩဃနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

35. ဩဃဩဃနိယဒုက — 1. ဩဃလည်းမည်၊ ဩဃတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဩဃတို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ ဩဃမမည်သော တရားများ။

36. ဩဃဩဃသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ဩဃလည်းမည်၊ ဩဃနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ဩဃနှင့်သာ ယှဉ်၍ ဩဃမမည်သော တရားများ။

37. ဩဃဝိပ္ပယုတ္တဩဃနိယဒုက — 1. ဩဃနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ဩဃတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဩဃနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ဩဃတို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

38. ယောဂဒုက — 1. ယောဂမည်သော တရားများ (ဝဋ်ဆင်းရဲ့ ယှဉ်စေတတ်သော တရားများ)။ 2. ယောဂမမည်သော တရားများ။

39. ယောဂနိယဒုက — 1. ယောဂတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ယောဂတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

40. ယောဂသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ယောဂနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ယောဂနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

41. ယောဂယောဂနိယဒုက — 1. ယောဂလည်းမည်၊ ယောဂတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ယောဂတို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ ယောဂမမည်သော တရားများ။

42. ယောဂယောဂသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ယောဂလည်းမည်၊ ယောဂနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ယောဂနှင့်သာ ယှဉ်၍ ယောဂမမည်သော တရားများ။

43. ယောဂဝိပ္ပယုတ္တယောဂနိယဒုက — 1. ယောဂနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ယောဂတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ယောဂနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ယောဂတို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

44. နီဝရဏဒုက — 1. နီဝရဏမည်သော တရားများ (ဈာန်၊ မဂ်၊ ဖိုလ်တို့ကို ပိတ်ပင်တတ်သော တရားများ)။ 2. နီဝရဏမမည်သော တရားများ။

45. နီဝရဏနိယဒုက — 1. နီဝရဏတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. နီဝရဏတို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

46. နီဝရဏသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. နီဝရဏနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. နီဝရဏနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

47. နီဝရဏနီဝရဏိယဒုက — 1. နီဝရဏလည်းမည်၊ နီဝရဏတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. နီဝရဏတို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ နီဝရဏမမည်သော တရားများ။

48. နီဝရဏနီဝရဏသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. နီဝရဏလည်းမည်၊ နီဝရဏနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. နီဝရဏနှင့်သာ ယှဉ်၍ နီဝရဏမမည်သော တရားများ။

49. နီဝရဏဝိပ္ပယုတ္တနီဝရဏိယဒုက — 1. နီဝရဏနှင့် မယှဉ်သော်လည်း နီဝရဏတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. နီဝရဏနှင့်လည်း မယှဉ်၊ နီဝရဏတို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

50. ပရာမာသဒုက — 1. ပရာမာသမည်သော တရားများ (မမြင်သင့်သည်ကို မြင်ဟု မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော တရားများ)။ 2. ပရာမာသမမည်သော တရားများ။

51. ပရာမဋ္ဌဒုက — 1. ပရာမာသ၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ပရာမာသ၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ။

52. ပရာမာသသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ပရာမာသနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ပရာမာသနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

53. ပရာမာသပရာမဋ္ဌဒုက — 1. ပရာမာသလည်းမည်၊ ပရာမာသ၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ပရာမာသ၏ အာရုံသာဖြစ်၍ ပရာမာသမမည်သော တရားများ။

54. ပရာမာသဝိပ္ပယုတ္တပရာမဋ္ဌဒုက — 1. ပရာမာသနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ပရာမာသ၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ပရာမာသနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ပရာမာသ၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

55. သာရမ္မဏဒုက — 1. အာရုံပြုခြင်းရှိသော တရားများ။ 2. အာရုံပြုခြင်းမရှိသော တရားများ။

56. စိတ္တဒုက — 1. စိတ်မည်သော တရားများ (အာရုံကို သိတတ်သော တရားများ)။ 2. စိတ်မမည်သော တရားများ။

57. စေတသိကဒုက — 1. စေတသိက်မည်သော တရားများ။ 2. စေတသိက်မမည်သော တရားများ။

58. စိတ္တသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. စိတ်နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. စိတ်နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

59. စိတ္တသံသဋ္ဌဒုက — 1. စိတ်နှင့် ရောနှောသော တရားများ။ 2. စိတ်နှင့် မရောနှောသော တရားများ။

60. စိတ္တသမုဋ္ဌာနဒုက — 1. စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းရှိသော (စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော) တရားများ။ 2. စိတ်လျှင် ဖြစ်ကြောင်းမရှိသော တရားများ။

61. စိတ္တသဟဘုဒုက — 1. စိတ်နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. စိတ်နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

62. စိတ္တာနုပရိဝတ္တိဒုက — 1. စိတ်နှင့်အတူ အစဉ်လိုက်သော တရားများ (စေတသိက်များ၊ ဝိညတ်များ)။ 2. စိတ်နှင့်အတူ အစဉ်မလိုက်သော တရားများ။

63. စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနဒုက — 1. စိတ်နှင့်လည်း ရောနှော၊ စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ရှိသော တရားများ (စေတသိက်တရားများ)။ 2. စိတ်နှင့်လည်း မရောနှော၊ စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းလည်း မရှိသော တရားများ။

64. စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနသဟဘုဒုက — 1. စိတ်နှင့်လည်း ရောနှော၊ စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းလည်းရှိ၊ စိတ်နှင့်လည်း တကွဖြစ်သော တရားများ (စေတသိက်တရားများ)။ 2. စိတ်နှင့်လည်း မရောနှော၊ စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းလည်းမရှိ၊ စိတ်နှင့်လည်း တကွမဖြစ်သော တရားများ။

65. စိတ္တသံသဋ္ဌသမုဋ္ဌာနာနုပရိဝတ္တိဒုက — 1. စိတ်နှင့်လည်း ရောနှော၊ စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းလည်းရှိ၊ စိတ်နှင့်အတူ အစဉ်လိုက်သော တရားများ (စေတသိက်တရားများ)။ 2. စိတ်နှင့်လည်း မရောနှော၊ စိတ်လျှင်ဖြစ်ကြောင်းလည်းမရှိ၊ စိတ်နှင့်အတူ အစဉ်မလိုက်သော တရားများ။

66. အဇ္ဈတ္တိကဒုက — 1. အတွင်း 'အဇ္ဈတ္တ' သန္ဓာန်ဖြစ်သော တရားများ။ 2. အပ 'ဗဟိဒ္ဓ' သန္ဓာန်ဖြစ်သော တရားများ။

67. ဥပါဒါဒုက — 1. မှီ၍ ဖြစ်တတ်သော တရားများ။ 2. မမှီဘဲ ဖြစ်တတ်သော တရားများ။

68. ဥပါဒိဏ္ဏဒုက — 1. တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သောကံ၏ အကျိုးဖြစ်သဖြင့် စွဲယူအပ်သော တရားများ (လောကီဝိပါက် စိတ်၊ စေတသိက်နှင့် ကမ္မဇရုပ်တရားများ)။ 2. တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ ကပ်အပ်သောကံ၏ အကျိုးမဟုတ်သဖြင့် စွဲယူအပ်သည်မဟုတ်သော တရားများ (ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ ဖိုလ်၊ ကြိယာတို့နှင့် တိဇရုပ်၊ နိဗ္ဗာန် တရားများ)။

69. ဥပါဒါနဒုက — 1. ဥပါဒါန်မည်သော တရားများ (ပြင်းစွာ စွဲလမ်းတတ်သော တရားများ)။ 2. ဥပါဒါန်မမည်သော တရားများ (ပြင်းစွာ မစွဲလမ်းတတ်သော တရားများ)။

70. ဥပါဒါနိယဒုက — 1. ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ (ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွားဖြစ်သော လောကီတရားများ)။ 2. ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံမဖြစ်သော တရားများ (လောကုတ္တရာတရားများ)။

71. ဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ဥပါဒါန်တို့နှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ဥပါဒါန်တို့နှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

72. ဥပါဒါနဥပါဒါနိယဒုက — 1. ဥပါဒါန်လည်းမည်၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ ဥပါဒါန်မမည်သော တရားများ။

73. ဥပါဒါနဥပါဒါနသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ဥပါဒါန်လည်းမည်၊ ဥပါဒါန်နှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ဥပါဒါန်နှင့်သာ ယှဉ်၍ ဥပါဒါန်မမည်သော တရားများ။

74. ဥပါဒါနဝိပ္ပယုတ္တဥပါဒါနိယဒုက — 1. ဥပါဒါန်နှင့် မယှဉ်သော်လည်း ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဥပါဒါန်နှင့်လည်း မယှဉ်၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံလည်းမဖြစ်သော တရားများ။

75. ကိလေသဒုက — 1. ကိလေသမည်သော တရားများ (ပူပန်စေတတ်၊ နှိပ်စက်တတ်သော တရားများ)။ 2. ကိလေသမမည်သော တရားများ။

76. သံကိလေသိကဒုက — 1. ပူပန်စေတတ်၊ နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့ကို ရခြင်းငှါ ထိုက်တန်သော တရားများ (ကိလေသတို့၏ အာရုံဖြစ်သော တရားများ)။ 2. ထိုသို့ ရခြင်းငှါ မထိုက်သော တရားများ။

77. သံကိလိဋ္ဌဒုက — 1. ပူပန်စေတတ်၊ နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့သည် ပူပန်စေအပ်၊ နှိပ်စက်အပ်ကုန်သော တရားများ (ကိလေသတို့၏ လှမ်းမှီးဖိစီးမှုကို ခံရသော အကုသိုလ်တရားများ)။ 2. ကိလေသတို့သည် မပူပန်စေအပ်၊ မနှိပ်စက်အပ်ကုန်သော တရားများ (ဖိစီးမှုကို မခံရသော တရားများ)။

78. ကိလေသသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ကိလေသနှင့် ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ကိလေသနှင့် မယှဉ်သော တရားများ။

79. ကိလေသသံကိလေသိကဒုက — 1. ကိလေသလည်းမည်၊ ကိလေသတို့၏ အာရုံလည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ကိလေသတို့၏ အာရုံသာဖြစ်၍ ကိလေသမမည်သော တရားများ။

80. ကိလေသသံကိလိဋ္ဌဒုက — 1. ကိလေသလည်းမည်၊ ပူပန်စေတတ်နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသတို့သည် ပူပန်စေအပ်၊ နှိပ်စက်အပ်လည်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ကိလေသတို့သည် ပူပန်စေအပ်နှိပ်စက်အပ်သော်လည်း ကိလေသမမည်သော တရားများ။

81. ကိလေသကိလေသသမ္ပယုတ္တဒုက — 1. ကိလေသလည်းမည်၊ ကိလေသနှင့်လည်း ယှဉ်သော တရားများ။ 2. ကိလေသနှင့်သာ ယှဉ်၍ ကိလေသမမည်သော တရားများ။

82. ကိလေသဝိပ္ပယုတ္တသံကိလေသိကဒုက — 1. ကိလေသနှင့် မယှဉ်သော်လည်း ပူပန်စေတတ်နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသကို ရခြင်းငှါ ထိုက်သော တရားများ။ 2. ကိလေသနှင့်လည်း မယှဉ်၊ ထိုသို့ ရခြင်းငှါလည်း မထိုက်သော တရားများ။

83. ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဒုက — 1. သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။ 2. သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် မပယ်အပ်သော တရားများ။

84. ဘာဝနာယပဟာတဗ္ဗဒုက — 1. အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော တရားများ။ 2. အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် မပယ်အပ်သော တရားများ။

85. ဒဿနေနပဟာတဗ္ဗဟေတုကဒုက — 1. သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ 2. ထိုသို့သော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မရှိသော တရားများ။

86. ဘာဝနာယပဟာတဗ္ဗဟေတုကဒုက — 1. အထက်မဂ်သုံးပါးဖြင့် ပယ်အပ်သော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' ရှိသော တရားများ။ 2. ထိုသို့သော အကြောင်းရင်း 'ဟိတ်' မရှိသော တရားများ။

87. သဝိတက္ကဒုက — 1. ကြံစည်မှု 'ဝိတက်' နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. ကြံစည်မှု 'ဝိတက်' နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

88. သဝိစာရဒုက — 1. သုံးသပ်မှု 'ဝိစာရ' နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. သုံးသပ်မှု 'ဝိစာရ' နှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

89. သပ္ပီတိကဒုက — 1. နှစ်သက်မှု 'ပီတိ' နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ (ပီတိရှိသော တရားများ)။ 2. ပီတိနှင့် တကွမဖြစ်သော (ပီတိမရှိသော) တရားများ။

90. ပီတိသဟဂတဒုက — 1. ပီတိနှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. ပီတိနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

91. သုခသဟဂတဒုက — 1. ချမ်းသာမှု 'သုခ' နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. သုခနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

92. ဥပေက္ခာသဟဂတဒုက — 1. အလယ်အလတ်ခံစားမှု 'ဥပေက္ခာ' နှင့် တကွဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဥပေက္ခာနှင့် တကွမဖြစ်သော တရားများ။

93. ကာမာဝစရဒုက — 1. ကာမဘုံ၌ သက်ဝင်ဖြစ်တတ်သော 'ကာမာဝစရ' တရားများ။ 2. ကာမဘုံ၌ သက်ဝင်မဖြစ်သော 'နကာမာဝစရ' တရားများ။

94. ရူပါဝစရဒုက — 1. ရူပဘုံ၌ သက်ဝင်ဖြစ်တတ်သော 'ရူပါဝစရ' တရားများ။ 2. ရူပဘုံ၌ သက်ဝင်မဖြစ်သော 'နရူပါဝစရ' တရားများ။

95. အရူပါဝစရဒုက — 1. အရူပဘုံ၌ သက်ဝင်ဖြစ်တတ်သော 'အရူပါဝစရ' တရားများ။ 2. အရူပဘုံ၌ သက်ဝင်မဖြစ်သော 'နအရူပါဝစရ' တရားများ။

96. ပရိယာပန္နဒုက — 1. ဝဋ်ဆင်းရဲ့၌ အကျုံးဝင်သော တရားများ။ 2. ဝဋ်ဆင်းရဲ့၌ အကျုံးမဝင်သော တရားများ။

97. နိယျာနိကဒုက — 1. ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရားများ။ 2. ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း မဟုတ်သော တရားများ။

98. နိယတဒုက — 1. စုတိ၏ အခြားမဲ့၌ မိမိဖြစ်ခြင်း၏ အကျိုးပေးရာ၌ မြဲသော တရားများ။ 2. အကျိုးပေးရာ၌ မမြဲသော တရားများ။

99. သဥတ္တရဒုက — 1. မိမိထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သော တရားရှိသော 'လောကီ' တရားများ။ 2. မိမိထက် သာလွန်မြင့်မြတ်သော တရားမရှိသော 'လောကုတ္တရာ' တရားများ။

100. သရဏဒုက — 1. ရဏ (ပူပန်စေတတ်သော အကြောင်း) နှင့် တကွရှိသော တရားများ။ 2. ရဏနှင့် တကွမရှိသော တရားများ။