ကထာဝတ္ထုပါဠိ

[VII. 9] 9. Of the Ariyan Mind and its Remits . Controverted Point. — That Ariyan states of mind have no [positive] result. 1 From the Commentary. — Some, like the Andhakas, hold that the fruits of religious life, being merely the negative putting away of corrupt qualities, are not properly states of mind. By religious life is meant the career of a recluse, or progress in the Paths, as it is said : ‘ I will show you the religious life and the fruits thereof,’ 2 the former being the Fourfold Path, 3 and the fruits thereof those of Stream-Winner, Onee-Beturner, Never-Beturner, and Arahantship. [1, 2] Th. — But you admit that the career of a recluse or religious student is productive of great rewards — to wit, the fruits of the Four Paths. How then can you deny positive result ? [8] Or, if you deny that these four kinds of fruit are positive result — as you do — then you equally deny that -there is positive result in the fruit of giving or of moral •conduct, or of religious exercises, which you maintain. . . . [4] Now in maintaining these propositions, you must no less maintain that there is positive result in the fruits of the Paths. . . . [5] Again, you will of course admit that good done in relation to life on earth or in the heavens, material or immaterial, entails result. Does this not commit you to admitting that good done in relation to path-graduating 1 also entails result [though you deny this by your proposition] ? Conversely, if you maintain that good done in relation to path-graduating entails no result, must you not also deny result to good done in relation to life on earth or in heaven ? [6] A. — [Well, but is not this a parallel case?] You will of course admit that good done in relation to life on earth or in the heavens, material or immaterial, entailing result, makes for accumulation of rebirth. 2 Does this not ■commit you to admitting that good done in relation to path-graduating, entailing [as you say] result, makes also for accumulation of rebirth [though you of course deny 4his] ?

၇-သတ္တမဝဂ် (၇၁) ၉-အရိယဓမ္မဝိပါကကထာ ၄၉၈။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်ဟူသော အရိယာတရား၏ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမဏ‘ရဟန်း’အဖြစ်ဟူသော မဂ်သည် ကြီးမြတ်သော အကျိုးရှိသည် ဗြာဟ္မဏ အဖြစ်ဟူသော မဂ်သည် ကြီးမြတ်သော အကျိုးရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သမဏအဖြစ်ဟူသော မဂ်သည် ကြီးမြတ်သော အကျိုးရှိခဲ့ပါမူ ဗြာဟ္မဏ အဖြစ်ဟူသော မဂ်သည် ကြီးမြတ်သော အကျိုးရှိခဲ့ပါမူ မဂ်ဟူသော အရိယာတရား၏ အကျိုးသည် မရှိဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်ဟူသော အရိယာတရား၏ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိဖိုလ်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သောတာပတ္တိဖိုလ်သည် ရှိခဲ့ပါလျှင် မဂ်ဟူသော အရိယာတရား၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’သည် မရှိဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သကဒါဂါမိဖိုလ်သည် ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။ပ။ အနာဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အရဟတ္တ ဖိုလ်သည် ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရဟတ္တဖိုလ်သည် ရှိခဲ့ပါလျှင် မဂ်ဟူသော အရိယာတရား၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’သည် မရှိဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိဖိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒါန၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိဖိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျင့်‘သီလ’၏ အကျိုးသည်။ပ။ ဘာဝနာ၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သကဒါဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အနာဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အရဟတ္တဖိုလ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒါန၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရဟတ္တဖိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျင့်‘သီလ’၏ အကျိုးသည်။ပ။ ဘာဝနာ၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒါန၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိဖိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒါန၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သကဒါဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အနာဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အရဟတ္တဖိုလ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျင့် ‘သီလ’၏ အကျိုးသည်။ပ။ ဘာဝနာ၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိဖိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဘာဝနာ၏ အကျိုးသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သကဒါဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အနာဂါမိဖိုလ်သည်။ပ။ အရဟတ္တဖိုလ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၄၉၉။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရကုသိုလ်သည်။ပ။ အရူပါဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၀၀။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူးအပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေသို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူး အပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေသို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရ။ပ။ အရူပါဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုးရှိ ‘ဝိပါက်’ ရှိသည် ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူးအပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေသို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူး အပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေသို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူးအပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေသို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူး အပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေမှ ကင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူး အပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေမှ ကင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူး အပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေမှ ကင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ရူဝါဝစရ။ပ။ အရူပါဝစရကုသိုလ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည်ဖြစ်၍ (ကံကိလေသာတို့ ဆည်းပူးအပ်သော) စုတိပဋိသန္ဓေမှ ကင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ အရိယဓမ္မဝိပါကကထာ ပြီး၏။ ၁။ ကိလေသာတို့ကို ပယ်ခြင်းမျှသည်သာ မဂ်ဟူသော အရိယဓမ္မ၏ အကျိုးဖြစ်၏၊ စိတ် စေတသိက်တရားတို့သည် မဂ်ဟူသော အရိယဓမ္မ၏ အကျိုးမဟုတ်ဟု အယူရှိသူတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအရိယဓမ္မဝိပါကကထာကို ဟောသည်။ ၂။ သောတာပတ္တိမဂ် စသည်တို့၏ အပစယဂါမီအဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ အရိယာဖိုလ်တို့၏ ဝိပါက်မဟုတ်သည်၏ အဖြစ်ကို ဝန်ခံသည်။

[VII. 10] 10. Of Results as again causing Results. Controverted Point . — That f result ’ is itself a state en- -tailing resultant states. 3 [1] Th . — If your proposition is true it is tantamount to saying that the result of that [result] entails [other] results — which you deny. ... Or, if you assent, then you are asserting that in a given series there is no making an end of ill, no cutting off the round of birth and death,, no Nibbana without residual stuff of life — which is contrary to doctrine. 1 [2] Again, are you asserting that ‘ result ’ and £ state' entailing resultant states ’ are identical, equivalent terms — of one import, the same, of the same content and origin ? [3] That they are concomitant, co-existent, conjoined, connected, one in genesis, in cessation, in basis, and in mental object? All this you deny. . . . 2 * * [4] Again, do you mean that a given bad mental state is its own result, a given good state its own result? That the consciousness with which we take life is the very consciousness with which we burn in purgatory ? That theconsciousness with which we give a gift of merit is the very consciousness with -which we rejoice in heaven? . . . [5] A . — You deny my proposition ; but are not ‘ results, [of karma] ' the four immaterial aggregates in reciprocal relation ? If so, surely it is right to say that a result is a mental state resulting from other mental states ?

၇-သတ္တမဝဂ် (၇၂) ၁၀-ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာ ၅၀၁။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုထိုအကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော သဘောရှိသောတရား၏ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုထိုအကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်သော သဘောရှိသောတရား၏ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုထိုဆင်းရဲ၏သာလျှင် အဆုံးကို ပြုခြင်း မရှိပါသလော၊ ဝဋ်ပြတ်ခြင်း မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းမူ၍ ငြိမ်းအေးမှု ‘အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်’သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’ဟူ၍လည်းကောင်း, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူ၍လည်းကောင်း, အကျိုး ‘ဝိပါက်’ဟူ၍လည်းကောင်း ဤအကျိုး‘ဝိပါက်’သည် ဤအကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော၊ ဤ (ဤအကျိုး‘ဝိပါက်’နှင့် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော) တရားသည် တူသော အနက်ရှိသလော၊ တူသလော၊ တူသော အဖို့ရှိသလော၊ ထိုအကျိုး‘ဝိပါက်’ကြောင့် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဖြစ်သလော၊ ထိုအကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားကြောင့် ထိုအကျိုး‘ဝိပါက်’ ဖြစ်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုးသည်လည်းကောင်း, အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားသည်လည်းကောင်း၊ အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားသည်လည်းကောင်း, အကျိုးသည်လည်းကောင်း အတူဖြစ်ကုန်သလော၊ တကွဖြစ်ကုန်သလော၊ ရောနှောကုန်သလော၊ ယှဥ်ကုန်သလော၊ တူသော ဖြစ်ခြင်း ရှိကုန်သလော၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိကုန်သလော၊ တူသောတည်ရာ ရှိကုန်သလော၊ တူသောအာရုံ ရှိကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး ‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအကုသိုလ်သည်ပင် ထိုအကုသိုလ်၏ အကျိုးလော၊ ထိုကုသိုလ်သည်ပင် ထို ကုသိုလ်၏ အကျိုးလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်စိတ်ဖြင့်သာ သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်၏၊ ထိုစိတ်ဖြင့်သာလျှင် ငရဲ၌ ကျက်ရာသလော။ အကြင်စိတ်ဖြင့်သာလျှင် အလှူကို ပေးလှူ၏၊ ထိုစိတ်ဖြင့်သာလျှင် နတ်ပြည်၌ ဝမ်းမြောက်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၀၂။ ပရဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူ၍ မဆို သင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘ဝိပါက်’နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အကျိုး‘ဝိပါက်’နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့သည် အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုခဲ့ကုန်မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးကို ဖြစ်စေခြင်းသဘောရှိသော တရားဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာ ပြီး၏။ သတ္တမဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ အကျိုးဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာသည် အကျိုးဝိပါက် နာမက္ခန္ဓာအား အညမည စသော ပစ္စယသတ္တိဖြင့့် ကျေးဇူးပြု၏၊ ထို့ကြောင့် ဝိပါက်သည်လည်း အကျိုးဝိပါက်ကို ဖြစ်စေတတ်သော တရားတည်းဟု အယူရှိသူတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[VIII. 1] 1. Of Divers Destinies. 1 Controverted Point. — That there are six spheres of destiny. From the Commentary. — There is an opinion among some schools — the Andhakas and Uttarapathakas— that the Asuras form a sixth plane of rebirth. The Theravadin contradicts this in virtue of the hair-raising illustration of the five divisions of destiny in the Sutta : ‘ There are these five destinies, Sariputta 2 . . . It is true that a troop of Asuras — that of Vepacitti 3 — was freed from the fourfold plane of misery, but not to form a separate plane. They were taken up among the devas. The Kalakanjakas were taken up among the Petas. [1] Th. — Did not the Exalted One name five destinies — purgatory, the animal kingdom, the Peta-realm, mankind, the devas ? [2] And did not the Kalakanjaka Asuras, who resembled the Petas in [ugly or frightful] shape, sex-life, diet, and length of life, intermarry with them? [3] And did not Vepacitti’s troop, who in the same respects resembled the devas, intermarry with devas ? [4] And had not Vepacitti’s troop been formerly devas ? [5] A. U . — But since there is an Asura-group, it is surely right to speak of it as a [possible] destiny? 4

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၃) ၁-ဆဂတိကထာ ၅၀၃။ သကဝါဒီ။ ။ လားရာ‘ဂတိ’ တို့သည် ခြောက်ပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ငရဲ, တိရစ္ဆာန်မျိုး, ပြိတ္တာဘုံ, လူ, နတ်ဟူ၍ ငါးပါးသော လားရာ‘ဂတိ’တို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ငရဲ, တိရစ္ဆာန်မျိုး, ပြိတ္တာဘုံ, လူ, နတ်ဟူ၍ လားရာ‘ဂတိ’ ငါးပါးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ခဲ့ကုန်မူ လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလကဉ္စိကာအသုရာတို့သည်။ ပိတ္တာတို့နှင့် တူသော အဆင်းရှိကုန်သည် တူသော စည်းစိမ်ရှိကုန်သည် တူသော အစာရှိကုန်သည် တူသော အသက်ရှိကုန်သည်။ ပိတ္တာတို့နှင့်တကွ သမီး ယူခြင်း၊ သမီးပေးခြင်း (လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း) သို့ ရောက်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကာလကဉ္စိကာအသုရာတို့သည်။ ပိတ္တာတို့နှင့် တူသော အဆင်းရှိခဲ့ကုန်မူ တူသော စည်းစိမ်ရှိခဲ့ကုန်မူ တူသော အစာရှိခဲ့ကုန်မူ တူသော အသက်ရှိခဲ့ကုန်မူ ပြိတ္တာတို့နှင့်တကွ သမီးယူခြင်း၊ သမီးပေးခြင်း (လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း) သို့ ရောက်ခဲ့ကုန်မူ လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေပစိတ္တိအသုရာပရိသတ်တို့သည် နတ်တို့နှင့် တူသော အဆင်းရှိကုန်သည် တူသော စည်းစိမ်ရှိကုန်သည် တူသော အစာရှိကုန်သည် တူသော အသက်ရှိကုန်သည် နတ်တို့နှင့် အတူတကွ သမီးယူခြင်း၊ သမီးပေးခြင်း (လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း) သို့ ရောက်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝေပစိတ္တိအသုရာပရိသတ်တို့သည် နတ်တို့နှင့် တူသော အဆင်းရှိခဲ့ ကုန်မူ တူသော စည်းစိမ်ရှိကုန်သည် တူသော အစာရှိခဲ့ကုန်မူ တူသော အသက်ရှိခဲ့ကုန်မူ နတ်တို့နှင့်တကွ သမီးယူခြင်း၊ သမီးပေးခြင်း (လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း) သို့ ရောက်ခဲ့ကုန်မူ လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ လားရာ ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေပစိတ္တိအသုရာပရိသတ်တို့သည် (ရှေးဦးစွာ ဖြစ်သော) နတ်တို့ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝေပစိတ္တိအသုရာပရိသတ်တို့သည် ရှေးဦးနတ်တို့ ဖြစ်ခဲ့ကုန်မူ လားရာ ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၀၄။ ပရဝါဒီ။ ။ လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အသူရကာယ်သည် ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အသူရကာယ်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် လားရာ‘ဂတိ’တို့သည် ခြောက်ပါးတို့တည်းဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ဆဂတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဂတိငါးပါးတို့တွင် အသူရကာယ်ကို ထည့်၍ ဂတိခြောက်ပါးဟု အယူရှိသူ အန္ဓကဥတ္တရာပထကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဆဂတိကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[VIII. 2] 2. Of an Intermediate State. Controverted '■ Point. — That there is an intermediate state of existence. From the Commentary. — Some (as, for instance, the Pubbaseliyas and Sammitiyas), by a careless acceptation of the Sutta-phrase — ‘ completed existence within the interval ’ 1 — held that there is an interim stage where a being awaits reconception for a week or longer. The counter-argument is based on the Exalted One’s dictum that there are three states of becoming only — the Kama-, the Kupa-, and the Arupa-worlds. 2 And it is because of that dictum that the opponent [in so far as he is orthodox] has to deny so many of the questions. [1] Th.—li there be such a state, you must identify it with either the Kama-life, or Rupa-life, or Arupa-life, which you refuse to do. . . . [2] You deny that there is an intermediate state between the first and second, or the second and third, of these . . . [3] you affirm, indeed, that is no such thing ; how then can you maintain your proposition ? [4] Is it a fifth matrix, a sixth destiny, an eighth station for reborn consciousness, 3 a tenth realm of beings ? Is it a mode of living, a destiny, a realm of beings, a renewal of life, a matrix, a station of consciousness, an acquiring of individuality? Is there karma leading to it? Are there beings who approach thither? Do beings get born in it, grow old, die in it, decease from it, and get reborn from it ? Do the five aggregates exist in it? Is it a five-mode existence ? All this you deny. How then can you maintain your proposition ? [5-7] You admit that every one of these [categories or notions] applies to each of the three planes of life named above, the only difference being that the first two — Kamalife and Rupa-life — are five-mode existences; the last — Arupa-life — is a four-mode existence (that is, -without material qualities). If then there is an intermediate stage of life, you must be able to predicate some or all of these [notions or categories] of it. But you say you cannot. . . . [8] But you deny also that there is an intermediate life for all beings. Hence your proposition is not universally valid. [9-11] For whom then do you deny the intermediate state? For the person whose retribution is immediate? 1 If you assent, to that extent your proposition is for you not true. Or is it for the person whose retribution is not immediate that you affirm this state ? Yes, you say. Then you must deny it for his opposite. You deny it also for one who is to be reborn in purgatory,, in the sphere of unconscious beings, in the immaterial heavens. Therefore to that extent your proposition is not universally valid. Nevertheless, you maintain that there is an intermediate stage of life for one whose retribution is not immediate, for one who is not to be reborn in purgatory, nor among the ‘ unconscious beings,’ nor in the immaterial heavens. [Concerning these you have yet to state in what respect, as a plane of life, it resembles, or differs from, the three named by the Exalted One.] [12] P.S . 2 — But are there not beings who ‘complete existence within the first half of the term ?’ If so, are we not right ? [18] Th . — Granted that there are such beings, is there a separate interval-state [between any two recognized existences] ? Yes, you say. But granted that there are beings who ‘complete existence within the second half of the term,’ is there a separate state of life corresponding thereto ? If you deny, you must also deny ypur proposition [since you rest it on this basis]. The same argument applies to such cognate terms as ‘ beings who complete existence without,’ and again, ‘ with difficulty and striving ’ (see above, I., 4, § 9, n. 1).

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၄) ၂-အန္တရာဘဝကထာ ၅၀၅။ သကဝါဒီ။ ။ အကြား ‘အန္တရာ’ ဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အန္တရာဘဝသည်) ကာမဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အန္တရာဘဝသည်) ရူပဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အန္တရာဘဝသည်) အရူပဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝ၏လည်းကောင်း၊ ရူပဘဝ၏လည်းကောင်း အကြား၌ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝ၏လည်းကောင်း၊ အရူပဘဝ၏လည်းကောင်း အကြား၌ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝ၏လည်းကောင်း၊ ရူဘဝ၏လည်းကောင်း အကြား၌ အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကာမဘဝ၏လည်းကောင်း၊ ရူပဘဝ၏လည်းကောင်း အကြား၌အန္တရာဘဝသည် မရှိခဲ့ပါမူ အန္တရာဘဝသည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝ၏လည်းကောင်း၊ အရူပဘဝ၏လည်းကောင်း အကြား၌ အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရူပဘဝ၏လည်းကောင်း၊ အရူပဘဝ၏လည်းကောင်း အကြား၌ အန္တရာ ဘဝ မရှိခဲ့ပါမူ အန္တရာဘဝသည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၀၆။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအန္တရာဘဝ ပဋိသန္ဓေ (ယောနိ) သည် ငါးခုမြောက် ပဋိသန္ဓေ (ယောနိ)လော၊ ထို (အကြားဘဝ) လားရာ‘ဂတိ’သည် ခြောက်ခုမြောက် လားရာ‘ဂတိ’လော၊ ထို (အန္တရာဘဝ) ဝိညာဏ်၏ တည်ရာသည် ရှစ်ခုမြောက် ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ ထို (အန္တရာဘဝ) သတ္တဝါ၏ နေရာသည် တစ်ဆယ့် တစ်ခုမြောက် သတ္တဝါ၏ နေရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ဘုံဘဝလော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့၏ နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၀၇။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ကာမဘဝသည် ဖြစ်ရာ (ဘုံဘဝ)လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ အန္တရာဘဝသည် ဖြစ်ရာ (ဘုံဘဝ)လော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝ၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝသည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ရူပဘဝသည် ဖြစ်ရာ (ဘုံဘဝ)လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ အန္တရာဘဝသည် ဖြစ်ရာ (ဘုံဘဝ)လော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝသို့ ကပ်ရောက်သောကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝ၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါ ကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိကုန်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘဝသည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘဝသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ အရူပဘဝသည် ဖြစ်ရာ ‘ဘုံဘဝ’လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ အန္တရာဘဝသည် ဖြစ်ရာ‘ဘုံဘဝ’လော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘဝ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘဝ၌ ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘဝသည် စတုဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် စတုဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၀၈။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တဝါအားလုံးတို့အားပင် အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တဝါအားလုံးတို့အားပင် အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သတ္တဝါအားလုံးတို့အားပင် အန္တရာဘဝသည် မရှိခဲ့ပါမူ အန္တရာဘဝသည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့ဘဝ၌ အကျိုးပေးမြဲသော (အနန္တရိယကံထိုက်သော) ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာ ဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့ဘဝ၌ အကျိုးပေးမြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အခြားမဲ့ဘဝ၌ အကျိုးပေးမြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိခဲ့ပါမူ အန္တရာဘဝသည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝ၌ အကျိုးပေး မမြဲသော (အနန္တရိယကံ မထိုက်သော) ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့ဘဝ၌ အကျိုးပေးမြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့ဘဝ၌ အကျိုးပေးမြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့ဘဝ၌ အကျိုးပေး မမြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ငရဲသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား။ပ။ အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား။ပ။ အရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိခဲ့ပါမူ အန္တရာဘဝသည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံသို့ မကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံသို့ ကပ်ရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံသို့ မကပ်ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား အန္တရာဘဝသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၀၉။ ပရဝါဒီ။ ။ အန္တရာဘဝသည် ရှိ၏ဟု မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အကြား၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသော ‘အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ’ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် အန္တရာ ဘဝသည် ရှိ၏ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိ၏ဟု (နှလုံး) ပြု၍ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ်ရောက်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသူ ‘ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ’ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိ၏ဟု (နှလုံး) ပြု၍ ဥပဟစ္စဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိ၏ဟု (နှလုံး) ပြု၍ အန္တရာဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပြုပြင်မှု မရှိဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသော ‘အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ’ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ပ။ ပြုပြင်မှုနှင့် တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသော ‘သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ’ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိ၏ဟု (နှလုံး) ပြု၍ သသင်္ခါရဘဝသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ အန္တရာဘဝကထာ ပြီး၏။ ၁။ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီဟူသော သုတ်ပုဒ်ကို မသင့်သောအားဖြင့် ယူ၍ အန္တရာဘဝ ရှိ၏၊ ယင်းအန္တရာဘဝ၌ သတ္တဝါသည် ဒိဗ္ဗစက္ခု မရဘဲလျက် ဒိဗ္ဗစက္ခု ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တန်ခိုး မရှိဘဲလျက် တန်ခိုးရှိဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း မိဘနှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမိခြင်း၊ အမိ၏ ဥတုလာခြင်းဟူသော အခါအခွင့်ကို ငံ့လင့်လျက် ခုနှစ်ရက်၊ သို့မဟုတ် ခုနှစ်ရက်ထက်အလွန် တည်နေ၏ဟု အယူရှိသူ ပုဗ္ဗသေလိယသမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့၏ ဝါဒကို ပယ်ဖျက်ရန် ဤအန္တရာဘဝကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ငရဲ, အသညသတ်, အရူပဘဝတို့သို့ ကပ်ရောက်သူတို့အား အန္တရာဘဝအဖြစ်ကို အလိုမရှိသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။

[VIII. 3] 3. Of the Pleasures of Sense. Controverted Point. — That the kama-sphere means only the fivefold pleasures of sense. From the Commentary. — This discourse is intended to teach those who, like the Pubbaseliyas, contract the meaning of kama -dhatu (element or datum of desire) to that of k a m a - g u n a (pleasurable sensations), ignoring the difference in the meaning of the two terms. It is true that in the Sutta — ‘ There are these five hinds of pleasurable sensations , bhihhhus ’ 1 — the whole world of k a m a d h a t u is implied. But generally kamadhatu may stand for vatthukama, objects of sense - desire ; kilesakama, corrupt, worldly desires; and kamabhava, or the eleven lowest planes of existence (from purgatory to the six lowest heavens). In the first term kama means ‘to be desired 5 ; in the second, it means both ‘ to be desired’ and ‘ to desire.’ But in the last term kama means ‘ to be desired ’ or ‘desiring,’ or * place where objects of sense happen.’ Dhatu, as always, means self-existing ultimate, without entity, non-substantial. 2 [1] Th. — You admit, do you not, that desire, intention, zest, and joy, and the passion or lust 3 that is involved in •each, are all bound up with the fivefold pleasures of sense? 4 How then can you maintain that the kama-life is only those pleasures ? [2] Do you mean that human organs of sense are not coextensive with kama-life, the five organs of external sense and the co-ordinating sense, or mind? No, 5 you say (meaning only the pleasures of sense in your proposition) ; but think again as to mind. . . . Yes, you now say, mind is not kama-life. 6 But was it not said by the Exalted One: ‘ Fivefold the world's sense-pleasures be, And mind as sixth, our lore doth rede. Whoso therein doth purge desire, 1 Is thus from ill and' sorrow freed’ l Hence it cannot be said that the kama-life does not include the mind. [3] Again, can you say that the pleasures of sense amount to a sphere of life, 2 a destiny, a realm of beings, to renewed life, to a matrix, a station for consciousness, an acquiring of individuality ? Is there karma leading to them ? Are there beings to be reborn in them ? Do beings get born, grow old, die, decease, get reborn ‘in’ sensepleasures ? Are there the five aggregates in them ? Are they a five-mode existence? Are Buddhas Supreme, Silent Buddhas, Chief Pairs of disciples 3 reborn in them? [4] All these things you can predicate of the ‘ kama-element,’ but not one of them of the pleasures of sense. [5] P. — But was it not said by the Exalted One : Bhikkhus , there are these fivefold kdma-pleasures — which are they ? Objects desirable, sweet, agreeable, dear, connected with ‘kamaf and seductive, are cognizable by sight, hearing, smell, taste, and touch — these are the five kinds of kdmapleasures ’ ? 4 Hence surely the kama-element is only those five.

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၅) ၃-ကာမဂုဏကထာ ၅၁၀။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်တို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော လိုချင်မှု ‘ဆန္ဒ’သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော ဆန္ဒသည် ရှိခဲ့ပါလျှင် ကာမဂုဏ် ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်တို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော တပ်မက်မှု ‘ရာဂ’သည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် ယှဥ်သော ‘ဆန္ဒ’သည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော ‘ဆန္ဒရာဂ’သည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော သင်္ကပ္ပသည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော ရာဂသည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ် သော သင်္ကပ္ပရာဂသည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော ပီတိသည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ် သော သောမနဿသည် ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော ပီတိသောမနဿသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် စပ်ယှဥ်သော ပီတိသောမနဿ ရှိခဲ့ပါမူ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်တို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်တို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ လူတို့၏ စက္ခုသည် ကာမဓာတ် မမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ လူတို့၏ သောတသည်။ပ။ လူတို့၏ ဃာနသည်။ပ။ လူတို့၏ ဇိဝှါသည်။ပ။ လူတို့၏ ကာယသည်။ပ။ လူတို့၏ မနောသည် ကာမဓာတ် မမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ လူတို့၏ မနောသည် ကာမဓာတ် မမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မမည်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “လောက၌ စိတ်လျှင် ခြောက်ခုမြောက်ရှိကုန်သော ကာမဂုဏ် ငါးပါးတို့ကို ဟောပြအပ်ကုန်ပြီ၊ ဤစိတ်နှင့်တကွ ကာမဂုဏ်ငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရား၌ တဏှာဆန္ဒကို ဖျက်ဆီးခဲ့သော် ဤသို့သော အကြောင်းဖြင့် ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက် ရလေ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် လူတို့၏ မနောကို ကာမဓာတ် မဟုတ်ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၁၁။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်တို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်တို့သည် ဖြစ်ရာဘဝလော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၆ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်တို့သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်၌ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဖြစ်ပါကုန်သလော၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် ဖြစ်ပါ ကုန်သလော၊ တပည့် ‘သာဝက’အစုံသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်သည် ဖြစ်ရာ ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်တို့သည် ဖြစ်ရာ ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ စုတေ ကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်တို့သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်၌ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဖြစ်ပါကုန်သလော၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် ဖြစ်ပါ ကုန်သလော၊ တပည့် ‘သာဝက’အစုံသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်၌ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဖြစ်ပါကုန်သလော၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့သည် ဖြစ်ပါ ကုန်သလော၊ တပည့်‘သာဝက’အစုံသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၁၂။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤငါးပါးတို့သည် ကာမဂုဏ်တို့ပေတည်း။ အဘယ်ငါးပါးတို့နည်း၊ မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန် အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် မြတ်နိုးအပ်ကုန် ချစ်အပ်သော သဘောရှိကုန် လိုချင်မှုနှင့် စပ်ယှဥ်ကုန်သော တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော အဆင်း‘ရူပါရုံ’တို့သည် နားဖြင့် သိအပ်ကုန် သော။ပ။ အသံ ‘သဒ္ဒါရုံ’တို့သည် နှာခေါင်းဖြင့် သိအပ်ကုန်သော။ပ။ အနံ့‘ဂန္ဓာရုံ’တို့သည် လျှာဖြင့် သိအပ် ကုန်သော အရသာ‘ရသာရုံ’တို့သည် အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် မြတ်နိုးအပ်ကုန် ချစ်အပ်သော သဘောရှိကုန် လိုချင်မှုနှင့် စပ်ယှဥ်ကုန်သော တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော ကိုယ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော အတွေ့အထိ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’တို့သည် (ရှိကုန်၏)။ ရဟန်းတို့ ဤငါးပါးတို့ကား (ကာမဂုဏ်)တို့ပေတည်း”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့သည်ပင် ကာမဓာတ်တို့တည်း။ ကာမဂုဏကထာ ပြီး၏။ ၁။ သကသမယ၌ ဝတ္ထုကာမ၊ ကိလေသာကာမ၊ ကာမဘဝ ဤသုံးပါးတို့ကို ကာမဓာတ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ပရသမယ၌ ပဉ္စိမေ ဘိက္ခဝေ ကာမဂုဏာ ဟူသော စကားတော်မျှကို အမှီပြု၍ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို ကာမဓာတ်ဟု ဆိုအပ်ကုန်၏။ ထိုပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကာမဂုဏကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ကိလေသာကာမကို ပြလို၍ မေးသည်။ ၃။ ဝတ္ထုကာမကို ပြလို၍ မေးသည်။ ၄။ အာယတနခြောက်ပါးတို့၏ ဝတ္ထုကာမ၏အဖြစ်ကြောင့် န ကာမဓာတ် မဟုတ်သည်၌ အပြစ်ကို ပယ်ခဲ့ပြီး၍ မနကို တစ်ဖန် နောက်ထပ် မေးမြန်းလတ်သော် မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာမနကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်၊ တေဘုမ္မကမန အားလုံးပင် ကာမဓာတ် မည်လေသောကြောင့် သကဝါဒီက ပရဝါဒီကို သုတ်ဖြင့် နှိပ်သည်။ ၅။ အာယတနခြောက်ပါးတို့၏ ဝတ္ထုကာမ၏အဖြစ်ကြောင့် န ကာမဓာတ် မဟုတ်သည်၌ အပြစ်ကို ပယ်ခဲ့ပြီး၍ မနကို တစ်ဖန် နောက်ထပ် မေးမြန်းလတ်သော် မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာမနကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်၊ တေဘုမ္မကမန အားလုံးပင် ကာမဓာတ် မည်လေသောကြောင့် သကဝါဒီက ပရဝါဒီကို သုတ်ဖြင့် နှိပ်သည်။ ၆။ ကာမဂုဏ်မျှ၌ ဘဝဟူသော ဝေါဟာရစကား မရှိသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။

[VIII. 4] 4. Of Sense-Desires. Controverted Point, — Whether the subjective sense-desires or the objective five fields of sense constitute kama’s. From the Commentary . — Going merely by the Sutta last quoted above, some, like the Pubbaseliyas, hold the latter view. The Theravadin shows that ‘ corruptions 3 alone truly constitute sensuality. 1 [1] is verbatim = § 1 in YIII. 3, and [2] is verbatim— § 6, save for the substitution of ‘ Hence sensuality consists in only the five fields of sense-object.’ [3] Th . — But was it not also said by the Exalted One : ‘ There are these fivefold pleasures of sense, bhikkJius: which are the five? Objects desirable, . . . adapted to sense-desires (kama), and seductive are cognisable by sight, hearing, etc. . . . five kinds of [ objects associated tvith ] sense-pleasure. Nevertheless, bhikkhus, these are not sense-desires ; they are called in the Ariyan discipline [ objects of] sense-pleasures [kamaguna]. For kama is a mail’s lustful intention ’ ; 2 ‘ The manifold of objects 5 in the world — This in itself is not ‘desires of sense.' Lustful intention 4 is man’s sense-desires. That manifold of objects doth endure ; The will thereto the wise exterminate ’ ? 5 Hence it is wrong to say that just the five kinds of senseobjects constitute sense-desires.

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၆) ၄-ကာမကထာ ၅၁၃။ သကဝါဒီ။ ။ အာယတနငါးပါးတို့သည်သာ ကာမအာရုံတို့ ဖြစ်ကုန်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမအာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ဆန္ဒသည် ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ဆန္ဒရှိခဲ့ပါမူ အာယတနငါးပါးတို့သည်သာ (ကာမ) အာရုံတို့ ဖြစ်ကုန်၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ရာဂသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ဆန္ဒသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ဆန္ဒရာဂသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော သင်္ကပ္ပသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ရာဂသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော သင်္ကပ္ပရာဂသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ပီတိသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော သောမနဿသည် ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ပီတိသောမနဿသည် ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထို (ကာမ) အာရုံနှင့် စပ်ယှဥ်သော ပီတိသောမနဿသည် ရှိခဲ့ပါမူ အာယတနငါးပါးတို့သည်သာ (ကာမ) အာရုံတို့ ဖြစ်ကုန်၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၁၄။ ပရဝါဒီ။ ။ အာယတနငါးပါးတို့သည်သာ (ကာမ) အာရုံတို့တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤငါးပါးတို့သည် (ကာမဂုဏ်)တို့ပေတည်း။ အဘယ်ငါးပါးတို့နည်း၊ မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန်သော အဆင်း ‘ရူပါရုံ’။ပ။ အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် မြတ်နိုးအပ်ကုန် ချစ်အပ်သော သဘောရှိကုန် လိုချင်မှုနှင့် စပ်ယှဥ်ကုန် တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန် ကိုယ်ဖြင့် သိအပ်ကုန်သော အတွေ့အထိ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’တိုု့သည် ရှိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤငါးပါးတို့သည်ကား (ကာမဂုဏ်)တို့တည်း”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အာယတနငါးပါးတို့သည်သာ ကာမအာရုံတို့တည်း။ သကဝါဒီ။ ။ အာယတနငါးပါးတိုု့သည်သာ ကာမအာရုံတို့ ဖြစ်ကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤငါးပါးတို့သည် ကာမဂုဏ်တို့ပေတည်း။ အဘယ်ငါးပါးတို့နည်း၊ မျက်စိဖြင့် သိအပ်ကုန်သော အဆင်း‘ရူပါရုံ’တို့သည်။ပ။ အလိုရှိအပ်ကုန် နှစ်သက်အပ်ကုန် မြတ်နိုး အပ်ကုန် ချစ်အပ်သော သဘောရှိကုန် လိုချင်မှုနှင့် စပ်ယှဥ်ကုန် တပ်မက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန် ကိုယ်ဖြင့် သိအပ် ကုန်သော အတွေ့အထိ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’တို့သည် ရှိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤငါးပါးတို့ကား ကာမဂုဏ်တို့ ပေတည်း။ ရဟန်းတို့ စင်စစ်သော်ကား ဤအာရုံတို့ကို ကာမတို့မည်ကုန်၏ဟူ၍ မဆိုအပ်ကုန်၊ ဤအာရုံတို့ကို အရိယာဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမသာသနာတော်၌ ကာမဂုဏ်တို့မည်၏”ဟူ၍ ဆိုအပ်ကုန်၏။ “ကြံစည်မှု အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်သော သင်္ကပ္ပရာဂသည် သတ္တဝါ၏ ကာမမည်၏။လောက၌ ဆန်းကြယ်ကုန်သော အကြင်အာရုံတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထိုအာရုံတို့သည် ကာမ မမည်ကုန်။ ကြံစည်မှု အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်သော သင်္ကပ္ပရာဂသည် သတ္တဝါ၏ ကာမ မည်၏။ ထို့အတူသာလျှင်လောက၌ (အကြင်အာရုံတို့သည်) တည်ကုန်၏၊ ဆန်းကြယ်ကုန်သည်သာ ဖြစ်၍ စင်စစ် ဤလိုချင်ဖွယ်အာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ ဆန္ဒကို ပညာရှိတို့သည် ဖယ်ရှားကုန်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အာယတနငါးပါးတိုု့သည်သာ ကာမအာရုံတို့ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ကာမကထာ ပြီး၏။ ၁။ ပဉ္စိမေ ဘိက္ခဝေ ကာမဂုဏာ ဟူသော စကားမျှကို ယူ၍ ရူပါယတနစသော အာယတန ငါးပါးတို့သည်သာ ကာမ မည်ကုန်၏ဟု အယူရှိသူ ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်လျက် ဤကာမကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ထိုပရဝါဒီဆရာတို့အား ကိလေသာကာမ၏သာလျှင် မုချအားဖြင့် ကာမ၏အဖြစ်ကို ပြခြင်းငှါ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။

[VIII. 5] 5. Of the Rupa-element. Controverted Point. — That the ultimate ‘ datum or element of rap a ’ is things [cognized as] material. From the Commentary.— The Theravadin criticizes this view — held, for instance, by the Andhakas — on the ground that the ‘ Rupaelement ’ includes all the spheres of life known as Eripa - bhava, and is therefore more extensive than just material qualities of things. 1 [1] Th. — Is then rupa a sphere of life, a destiny, a realm of beings, renewed life, a matrix, a station for rebirth-consciousness, an acquiring of individuality ? Is there karma leading to it, beings to be reborn in it ? Do they get born, grow old, die, decease, get rebirth there? Are the five aggregates ‘in’ rupa? Is it a five-mode existence? [2] Now all these you can predicate of the Bupa-datum, but not of rupa, or material quality. Hence the latter has not all that is implicated in the former. Again, if the EiTpa-datum consists only of material qualities — and, as you will admit, there is material quality in the ATimu-datum — is this latter datum the same as iftTpa-datum? You say ‘ no.’ But think. You must admit it is. 2 Then we get a man in two life-spheres at the same time. . . .

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၇) ၅-ရူပဓာတုကထာ ၅၁၅။ သကဝါဒီ။ ။ ဖောက်ပြန်ခြင်းရှိကုန်သော ရုပ်တရားတို့သည် ရူပဓာတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ဖြစ်ရာ ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်သည် ဖြစ်ရာ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ဖြစ်ရာ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၁၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဖောက်ပြန်ခြင်းရှိကုန်သော ရုပ်တရားတို့သည် ရူပဓာတ်မည်သည်ဖြစ်၍ ကာမ ဓာတ်၌ ရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဓာတ်သည်ပင် ထိုရူပဓာတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဓာတ်သည်ပင် ရူပဓာတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏၄။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမဘဝနှင့်လည်းကောင်း၊ ရူပဘဝနှင့် လည်းကောင်း (ဤသို့) ဘဝနှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ရူပဓာတုကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဖောက်ပြန်မှုရှိသော တရားတို့သည်သာ ရူပဓာတ်မည်၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤရူပဓာတုကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ရူပဘဝသည်သာ ရူပဓာတ် မည်၏၊ ရုပ်မျှသည် ရူပဓာတ် မဟုတ်ဟူသော အနက်သဘောဖြင့် စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ဘူမိပရိစ္ဆေဒအားဖြင့် ဆန့်ကျင်သည်ကို မြင်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၄။ တစ်ဖန် နောက်ထပ် မေးပြန်လတ်သော် မိမိအယူအားဖြင့် ဝန်ခံပြန်၏။

[VIII. 6] 6. Of the Arupa-Element. Controverted Point. — That the ultimate ‘ datum, or element ‘ of ariupa is things [cognized as] immaterial. From the Commentary. — Here the same method is followed. Instruction is given by taking a certain immaterial notion — 1 feeling ’ — and asking if that is a sphere of life, etc. ; thus it is showed that in no ease are the two identical. [1] Th. — Is then feeling a sphere of life, a destiny, a realm of beings, renewed life, a matrix, a station for rebirthconsciousness, an acquiring of individuality ? Is there karma leading to it? Are beings to be reborn in it? Do they get old, die, decease from, get reborn in it ? Are the five aggregates * in 5 feeling ? Is it a five-mode existence ? [2] Now all these you can predicate of the Arupa-datum or element, but not of feeling only. Again, if the Arupa-element mean only immaterial things — and you will admit there is feeling and other mental aggregates in the Kama-element — are these two elements or data identical ? Either you must deny (which were unorthodox) or assent. In the latter case we get a person in two spheres of life at the same time. The same argument holds good for Arupa and Rupa data. And if all three be mutually identical, we get a person in three spheres of life at the same time. . . .

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၈) ၆-အရူပဓာတုကထာ ၅၁၇။ သကဝါဒီ။ ။ နာမ်တရားတို့သည် အရူပဓာတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည် ဖြစ်ရာ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည်နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာ၌ ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည် စတုဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်သည် ဖြစ်ရာ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည် ဖြစ်ရာ‘ဘဝ’လော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်သို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသို့ ကပ်ရောက်သော ကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်သို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသို့ ကပ်ရောက်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာ၌ သတ္တဝါတို့သည် မွေးဖွားကုန်သလော၊ အိုမင်းကုန်သလော၊ သေကုန်သလော၊ စုတေကုန်သလော၊ ပဋိသန္ဓေနေကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်၌ ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာ၌ ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်သည် စတုဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည် စတုဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၁၈။ သကဝါဒီ။ ။ နာမ်တရားတို့သည် အရူပဓာတ်မည်ကုန်သည် ဖြစ်၍ ကာမဓာတ်၌ ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဓာတ်သည်ပင် ထိုအရူပဓာတ်မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဓာတ်သည်ပင် ထိုအရူပဓာတ်မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမဘဝနှင့်လည်းကောင်း၊ အရူပဘဝ နှင့်လည်းကောင်း (ဤသို့) ဘဝနှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖောက်ပြန်ခြင်းရှိကုန်သော ရုပ်တရားတို့သည် ရူပဓာတ်မည်သည်ဖြစ်၍ နာမ်တရားတို့သည် အရူပဓာတ်မည်သည်ဖြစ်၍ ကာမဓာတ်၌ ရုပ်သည် ဝေဒနာသည် သညာသည် သင်္ခါရတို့သည် ဝိညာဏ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဓာတ်သည်ပင် ထိုရူပဓာတ် ထိုအရူပဓာတ် မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမဓာတ်သည်ပင် ထိုရူပဓာတ် ထိုအရူပဓာတ် မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘဝနှင့် ပြည်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမဘဝနှင့်လည်းကောင်း၊ ရူပဘဝနှင့့်လည်းကောင်း၊ အရူပဘဝနှင့်လည်းကောင်း (ဤသို့) ဘဝသုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ အရူပဓာတုကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဤအရူပဓာတုကထာ၌ နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့တွင် ဝေဒနာက္ခန္ဓာကိုသာ ယူ၍ ဟောတော်မူသည်။

[VIII. 7] 7. Of the Senses in the Rwpa-Sphere. Controverted Point.— That in the Rupa-sphere 1 the individual has all the six senses. From the Commentary. — Some (as, for instance, the Andhakas and Sammitiyas), judging by the Sutta-passage — ‘ having form , made of mind, with all its main and lesser parts complete , not deficient in any organ ’ 2 — imagine that the Brahma-group and the rest had sensations of smell, taste, and touch. [1] Th. — If that be so, and one in that sphere have, say, the sense of smell, you must admit odorous objects for him to smell ; and so too for the senses of taste and touch. [2] But you deny the existence, in that sphere, of such objects. [8-6] Yet it seems only rational that, admitting, as you do, the existence in that sphere of both organ and object in the case of sight, hearing, and [sense-co-ordination or] mind, you should admit no less as to the other fields of sense, once von affirm the existence, in that sphere, of any of the other sense-organs. [7-8] ‘ No,' you say. You are prepared to admit organs of sight, hearing, and co-ordination, and corresponding objects seen, heard, and cognized by those organs; yet while you admit the other sense-organs, you deny the existence of their objects. [9-10] In fact, even if you were to concede the existence, in that sphere, of objects odorous, sapid, and tangible, you would, you say, deny they were apprehended by the corresponding organs, though you admit the corresponding apprehension in the case of sight, etc. [11-13] But there are among you some 1 who would admit this apprehension of odours, tastes, and touches by the respective organs, the existence of which you affirm. I would ask them whether there exists in that sphere the odour of roots, pith, bark, leaves, flowers, fruit, raw flesh, poisonous, pleasant, or evil odours; whether there exists there also the taste of roots, pith, bark, leaves, flowers, fruit, or sour, sweet, bitter, pungent, saline, alkaline, acrid, astringent, nice, or nauseous tastes ; whether there exist there also hard and soft, smooth and rough, pleasant and painful contacts, heavy and light tangibles? 2 You deny that any of these does exist in that sphere. . . . [14] A. S.~ -But is there not in that sphere the wdierewithal 3 for smelling, tasting, touching? Th.— Yes. A. S. — Surely then it is right to say that in the Bupaelement the individual has all six senses ?

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၇၉) ၇-ရူပဓာတုယာ အာယတနကထာ ၅၁၉။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်၌ အာယတနခြောက်ပါးရှိသော အတ္တဘောသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိ်ပါ၏၃။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ရသာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဂန္ဓာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ရသာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၀။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် ရှိပါသလော။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ သောတာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဒါယတနသည် ရှိပါသလော။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် ရှိပါသလော။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ သောတာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဒါယတနသည် မရှိပါသလော။ပ။ ထို ရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် မရှိပါသလော။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ သောတာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဒါယတနသည် မရှိပါသလော။ပ။ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၁။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုစက္ခုဖြင့် အဆင်းကို မြင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ဃာနဖြင့့်အနံ့ကို နမ်းရှူပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုစက္ခုဖြင့် အဆင်းကို မြင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုဇိဝှါဖြင့် ထိုအရသာကို သာယာပါသလော။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုကာယဖြင့် ထိုအထိအတွေ့ကို တွေ့ထိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ သောတာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဒါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍။ပ။ ထို ရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုမနောဖြင့် ထိုသဘောဓမ္မာရုံကို သိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဃာနဖြင့် ထိုအနံ့ကို နမ်းရှူပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုမနောဖြင့် ထိုသဘောဓမ္မာရုံကို သိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုကာယဖြင့် ထိုအထိအတွေ့ကို တွေ့ထိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဃာနဖြင့် ထိုအနံ့ကို မနမ်းရှူပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှူပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ စက္ခာယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ရူပါယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုစက္ခုဖြင့် ထိုအဆင်းကို မမြင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဃာနဖြင့် ထိုအနံ့ကို မနမ်းရှူပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှူပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ သောတာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဒါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍။ပ။ ထို ရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုမနောဖြင့် ထိုသဘောဓမ္မာရုံကို မသိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် ရှိသည်ဖြင့်၍။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုကာယဖြင့့်ထိုအထိအတွေ့ကို မတွေ့ထိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မတွေ့ထိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ သောတာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဒါယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍။ပ။ ထိုရူပဓာတ်၌ မနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဓမ္မာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုမနောဖြင့် ထိုသဘောဓမ္မာရုံကို မသိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၂။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဃာနာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဂန္ဓာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဃာနဖြင့် ထိုအနံ့ကို နမ်းရှူပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နမ်းရှူပါ၏၅။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ အမြစ်အနံ့သည် အနှစ်အနံ့သည် အခေါက်အနံ့သည် အရွက်အနံ့သည် အပွင့်အနံ့သည် အသီးအနံ့သည် စိမ်းရွှေသော အနံ့သည် ပုတ်အဲ့သော အနံ့သည် ကောင်းသော အနံ့သည် မကောင်းသော အနံ့သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၆ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ဇိဝှါယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ရသာယတနသည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုဇိဝှါဖြင့် ထိုအရသာကို သာယာပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သာယာပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ အမြစ်အရသာသည် ပင်စည်အရသာသည် အခေါက် (အခွံ) အရသာသည် အရွက်အရသာသည် အပွင့်အရသာသည် အသီးအရသာသည် အချဥ်သည် အချို (အဆိမ့်) သည် အခါးသည် အစပ်သည် အငန်သည် အခါးအစပ်သည် ချဥ်စူးသော အရသာသည် အဖန်သည် ကောင်းသော အရသာသည် မကောင်းသော အရသာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ကာယာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုကာယဖြင့် ထိုအထိအတွေ့ကို တွေ့ထိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တွေ့ထိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ခက်မာမှုသည် နူးညံ့မှုသည် သိမ်မွေ့မှုသည် ကြမ်းတမ်းမှုသည် ချမ်းသာသော အတွေ့သည် ဆင်းရဲသော အတွေ့သည် လေးလံမှုသည် ပေါ့ပါးမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၃။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို ရူပဓာတ်၌ အာယတနခြောက်ပါးရှိသော အတ္တဘောသည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့် ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ နှာခေါင်းပုံသဏ္ဌာန်သည် လျှာပုံသဏ္ဌာန်သည် ကိုယ်ပုံသဏ္ဌာန်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထို ‘ရူပဓာတ်’၌ နှာခေါင်းပုံသဏ္ဌာန်သည် လျှာပုံသဏ္ဌာန်သည် ကိုယ်ပုံ သဏ္ဌာန်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် ရူပဓာတ်၌ အာယတနခြောက်ပါးရှိသော အတ္တဘောသည် ရှိ၏ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပဓာတုယာ အာယတနကထာ ပြီး၏။ ၁။ ရူပီ မနောမယော သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော ဟူသော သုတ္တန်ကို အမှီပြု၍ ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့အား ဃာနာယတန စသည်တို့၏ တည်ရာ အဖြစ်ဖြင့် မှတ်အပ်သော နှာခေါင်းစသော အခြင်းအရာ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော ရုပ်ကလာပ်အပေါင်းတို့သည်လည်း အာယတနမည်ကုန်သည်သာတည်းဟု ကြံဆ၍ ထိုဗြဟ္မာတို့၏ အတ္တဘောသည် အာယတနခြောက်ပါးရှိ၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကသမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ မရှိသော အာယတန၏ အစွမ်းဖြင့် စောဒနာလို၍ မေးသည်။ ၃။ အဇ္စျတ္တိကာယတန သုံးပါးတို့၏ နှာခေါင်းအစရှိသော သဏ္ဌာန်နိမိတ်သည်ပင် အာယတန မည်၏ဟူသော အယူဖြင့် ပရဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၄။ ဗာဟိရဂန္ဓာယတန စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့် ဟောအပ်သည်ရှိသော် ထိုဘုံ၌ ဃာနပသာဒ စသည်တို့ကို အလိုမရှိသောကြောင့် ထိုဃာနပသာဒ စသည်တို့၏ အာရုံဂေါစရကို တားမြစ်လိုရကား ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၅။ အချို့သော ဆရာတို့ကား ထိုရူပဘုံ၌ အဇ္စျတ္တိကာယတနခြောက်ပါးတို့၏ မပြည့်စုံသည်ကို အလိုရှိကြကုန်၏၊ အာယတနမည်သည်လည်း မိမိကိစ္စရှိသည်သာ ဖြစ်ရာ၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုဃာနာယတန စသည်တိုဖြင့် ဂန္ဓာရုံ စသည်တို့ကို နမ်းရှူကုန်၏၊ လျက်ကုန်၏၊ တွေ့ထိကုန်၏ဟု အလိုရှိကြကုန်၏၊ ထိုဆရာတို့၏ အလိုကို ပရဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၆။ ထိုရူပဘုံ၌ အမြစ် နံ့သာ စသည်၏ အဖြစ်ကို ပြီးစေခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၇။ သဏ္ဌာန်နိမိတ်မျှကိုသာ ပြီးစေ၍ အာယတန ရှိသည်၏အဖြစ်ကို မပြီးစေနိုင်ရကား ပရဝါဒီဆရာ ထုတ်ဆောင်သော်လည်း မထုတ်ဆောင်သည်နှင့် တူသည်သာတည်း။

[VIII. 8] 8. Of Matter in ArTqm-Sphere. Controverted '■ Point,. — That there is matter among the Immaterials. From the Commentary. — Some (as, for instance, the Andhakas), judging by the Word — ‘ Because of consciotosness there comes mind and body’ 1 — imagined that, even in the Arupa-sphere of existence, there was a subtle, refined matter segregated from grosser matter. [1] Th. — Is then ‘matter’ (rwpa) a sphere of life, a destiny, a realm of beings, renewed life, a matrix, an acquiring of individuality ? This you deny ; but ail this you can predicate truly of Arupa. Hence you cannot maintain your proposition. [2] You cannot predicate them truly of a five-mode existence, one mode of which is material qualities. But you can do so respecting a four-mode existence, that is, with the material qualities omitted, as is the case with Arupa. . . . [8] You can predicate them truly of the Bupa-sphere, where there yet is matter. But this sphere is not identical with the Arupa-sphere. [4] And if you predicate matter of the Arupa-sphere, you must show that matter agrees with the description you can truly give of the Arupasphere as a state of existence, a destiny, etc. [5] Again, did not the Exalted One say that the Arupa was a way of escape from visible or material things ? If that is true, do you still maintain your proposition ? Yes ? Well, then, the Exalted One said that renunciation was a way of escape from sense-desires. 2 Now, according to your reasoning (if there is matter in the Immaterial), there are sense-desires in renunciation, and there are intoxicants in those who are freed from them, there are things ‘ included ’ (in intoxicant-infested states of the three spheres) among the £ unincluded ’ 1 which is absurd.

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၈၀) ၈-အရူပေ ရူပကထာ ၅၂၄။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုအရူပဘုံသည်) ရူပဘဝလော၊ ရူပဂတိလော၊ ရုပ်ရှိသူတို့ တည်နေရာလော၊ ရုပ်ရှိသူတို့၏ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ရုပ်ရှိသူတို့၏ ပဋိသန္ဓေလော၊ ရုပ်ရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုအရူပဘုံသည်) အရူပဘဝ မဟုတ်လော၊ အရူပဂတိ မဟုတ်လော၊ ရုပ်မရှိသူတို့ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’ မဟုတ်လော၊ ရုပ်မရှိသူတို့၏ ပဋိသန္ဓေ မဟုတ်လော၊ ရုပ်မရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်း မဟုတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (ထိုအရူပဘုံသည်) အရူဘဝဖြစ်ခဲ့ပါမူ။ပ။ ရုပ်မရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်း ဖြစ်ခဲ့ပါမူ့ အရူဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိ၏ဟု မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုအရူပဘုံသည်) ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော၊ သတ္တဝါတို့ တည် နေရာလော၊ ကျင်လည်ရာ‘သံသရာ’လော၊ ပဋိသန္ဓေ‘ယောနိ’လော၊ ဝိညာဏ်၏ တည်ရာလော၊ အတ္တဘော ကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုအရူပဘုံသည်) စတုဝေါကာရဘဝ မဟုတ်လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်း မဟုတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုအရူပဘုံသည် စတုဝေါကာရဘဝ၊ လားရာ‘ဂတိ’။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်း ဖြစ်ခဲ့ပါမူ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိ၏ဟု မဆိုသင့်။

၅၂၅။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရူပဓာတ်သည်လည်း ရုပ်ရှိသူတို့ ဖြစ်ရာ ‘ရူပဘဝ’လော၊ ရုပ်ရှိသူတို့၏ လားရာ‘ရူပဂတိ’လော၊ ရုပ်ရှိသူတို့၏ တည်နေရာလော၊ ရုပ်ရှိသူတို့၏ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ရုပ်ရှိသူတို့၏ ပဋိသန္ဓေလော၊ ရုပ်ရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိ၏၊ ထိုအ ရူပဘုံသည် ရုပ်ရှိသူတို့ ဖြစ်ရာ‘ရူပဘဝ’လော၊ ရုပ်ရှိ သူတို့၏ လားရာ‘ရူပဂတိ’လော။ပ။ ရုပ်ရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရူပဓာတ်၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအရူပဓာတ်သည်လည်း ပဉ္စဝေါကာရ ဘဝလော၊ လားရာ ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအရူပဘုံသည်လည်း ပဉ္စဝေါကာရ ဘဝလော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအရူပဘုံသည်လည်း ရုပ်မရှိသူတို့ ဖြစ်ရာ ‘အရူပဘဝ’လော၊ ရုပ်မရှိသူတို့ လားရာ ‘အရူပဂတိ’လော၊ ရုပ်မရှိသူတို့၏ တည်နေရာလော၊ ရုပ်မရှိ သူတို့၏ ကျင်လည်ရာ ‘သံသရာ’လော၊ ရုပ်မရှိသူတို့၏ ပဋိသန္ဓေ ‘ယောနိ’လော၊ ရုပ်မရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထို (ရူပဓာတ်) သည်လည်း ရုပ်မရှိသူတို့ ဖြစ်ရာ ‘အရူပဘဝ’လော၊ ရုပ်မရှိသူတို့ လားရာ‘အရူပဂတိ’လော။ပ။ ရုပ်မရှိသော အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဓာတ်၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအရူပဘုံသည်လည်း စတုဝေါကာရဘဝလော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်၌ ရုပ်သည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရူပဓာတ်သည်လည်း စတုဝေါကာရဘဝလော၊ လားရာ‘ဂတိ’လော။ပ။ အတ္တဘောကို ရခြင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၆။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံကို ရုပ် (ရှိသူ)တို့၏ ထွက်မြောက်ရာ အရပ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ့်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟောအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရူပဘုံကို ရုပ် (ရှိသူ)တို့၏ ထွက်မြောက်ရာ အရပ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ခဲ့ပါမူ အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိ၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံကို ရုပ် (ရှိသူ)တို့၏ ထွက်မြောက်ရာ အရပ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ခဲ့ပါလျှင် အရူပဘုံတို့၌ ရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂါမိဖိုလ် နေက္ခမ္မကို ကာမတို့၏ ထွက်မြောက်ရာဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟော အပ်ခဲ့ပါလျှင် အနာဂါမိဖိုလ် နေက္ခမ္မတို့၌ ကာမတို့သည် ရှိပါကုန်သလော၊ အာသဝေါမရှိသော တရားတို့၌ အာသဝေါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော၊ (ဝဋ်၌) အကျုံးမဝင်သော တရားတို့၌ (ဝဋ်၌) အကျုံး ဝင်သော တရားတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ အရူပေ ရူပကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဝိညာဏ ပစ္စယာ နာမရူပံဟု ဟောတော်မူသောကြောင့် အရူပဘဝ၌လည်း ဩဠာရိကရုပ်မှ လွတ်သော သုခုမရုပ် ရှိ၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤ အရူပေ ရူပကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[VIII. 9] 9. Of Matter as ethically Good or Bad. Controverted Point.— That physical actions [involved in bodily and vocal intimations] proceeding from good or bad thoughts amount to a moral act of karma. aiming, 1 -which you deny. But otherwise it is not good. [2] All these things you can predicate about the good contact proceeding from good consciousness, as well as about the good feeling, perception, volition, faith, energy, mindfulness, concentration, understanding, that proceed from good consciousness, and have an object of thought, but you cannot do so about rupa involved in bodily action. [3] Or again, you would admit that, if rupa of the kind you name has no mental object, it will have no mental adverting, ideating, and so on ; but you would deny that contact, feeling, perception, and the rest, similarly proceeding from good thought — good, but without mental object — lacked mental adverting, ideating, and so on. [4] Now take the matter involved in the bodily action, resulting from good thought: Is all of it morally good? You deny. But then you cannot maintain your proposition as generally true. For instance, would you call visible object which was the consequence of good thought, ‘ good ’ matter ? Are audible, odorous, sapid, or tangible object, or the four elements : extended, cohesive, hot, and mobile, [if they ‘ happened 1 as] the result of good thought, £ good ’ matter ? You deny. [5] Then would you call any of them, under the circumstances, indeterminate matter (neither good nor bad) ? ‘ Yes 5 you say ; yet you deny that the matter or material quality appearing, under the circumstances, as bodily action is indeterminate. That, you say, would be ‘ good.’ . . . [6] Let us then take your £ good ’ bodily action which, as matter, has no mental object : must you not equally allow that visible or other sense-object, or those four elements which, as matter, have no mental object, are also, under the circumstances, £ good ’ ? But you deny. . . . [7] Similarly you refuse to see that, if you allow an 3 r sense-object, or any element brought about by good thought, and having no mental object, to be indeterminate, you must equally allow the ‘ matter ’ of bodily intimation resulting from good thought and with no mental objeet, to be indeterminate. . . . [8] You call this bodily intimation, which is consequent on good thought, ‘ good ’ matter [even though it is so unmental as] not to be conjoined with any [mental reaction or] £ contact.’ Yet you would deny the possibility of this if, for ‘ bodily intimation,’ you substitute any sense- object, or one of the elements. [9] Taken conversely, you allow that any object of sense or an element consequent on good thought, but not conjoined with any mental reaction, is indeterminate (neither good nor bad). Yet you would deny the indeterminateness if, for sense-object or element, you substitute matter of bodily action born of good thought. [10, 11] And if to ‘ not conjoined with mental reaction or contact’ I add ‘not having a mental object,’ your attitude is the same, in both alternatives [8, 9]. [12-15] The whole argument to he repeated for 1 vocal ’ instead of ‘ bodily intimation.’ [16] Next with respect to bodily intimation proceeding from bad thought. You affirm similarly that this is ‘ morally bad ’ matter. Then it too must have a mental object, and those mental attributes named above, 1 which you deny. But otherwise it is not morally bad. [17] All these things you can predicate about the bad reaction, or ‘ contact,’ proceeding from bad consciousness, as well as about the bad feeling, perception, volition, lust, hate and dulness, pride, erroneous opinion, doubt, sloth, distraction, immodesty, and indiscretion, that proceed from bad consciousness, having a mental object, but you cannot do so about that bodily intimation, which is r u p a , or of material quality [18] 2 Or again, you will admit that, if bad rupa of the kind you name has no mental object, it will have no mental adverting and other mental attributes named above ; bht you will deny that contact, feeling, perception, volition, lust, hate, and so on, proceeding from bad thought, bad and having no mental object, lack mental adverting and those other attributes. . . . [19] Now this that you call ‘ morally bad ’ matter proceeding from bad consciousness : — is all of it bad ? Yes ? Whether it be ‘ bodily intimation/ or other material quality ? This you deny, so your proposition amounts to this : that some material qualities resulting from bad consciousness are bad, some not. [20-28] And all that we have argued as to ‘ bodily intimation ’ as £ bad ’ matter applies to 'vocal intimation.’ [24] 1 For instance, would you call visible object which was the consequence of bad consciousness ‘ bad ’ matter ? Or audible, odorous, sapid, or tangible matter ? Or any of the four elements ? Or impure matter, tears, blood, sweat (if any of them happened as the result of bad consciousness) — would you call them £ bad ’ matter ? You deny. [25] Then would you call any of them, under the circumstances, indeterminate matter ? * Yes,’ you say. Yet you deny that the matter or material quality appearing, under the circumstances, as bodily or vocal action, is indeterminate. That, you say, would be ‘ bad.’ . . . [26] 2 Let us then take your ‘ bad' vocal action, which, as material, has no mental object : must you not equally allow that any sense-object, or any of the four elements, or impure matter, tears, blood, sweat, which have no mental object, are also, under the circumstances, ‘ bad ’? But you deny. . . . [27] Similarly you refuse to see that, if you allow any of these things, when brought about by thought, and having no mental object, to be indeterminate, you must equally allow the ‘ matter/ bodily or vocal, of action resulting from bad thought, and with no mental object, to be indeterminate. [28-31] are simply repetitions of [8-11], substituting ‘ bad ’ for * good,' * vocal ’for ‘ bodily,’ and adding ‘ impure matter, tears, blood, sweat’ to the sense-objects and four dements. [32] M. S. — But il we may not say that matter is good or bad, is not deed or word as an act good or bad ? [This being quite orthodox,] our proposition must be right. [33] Th. — But if you maintain that matter is good or bad, you must not hesitate to say that all five organs and objects of sense, the four elements and impure matter, etc., are (intrinsically) good or bad — which you deny. [34] If body and bodily action be material, would you affirm that mind and mental action are so ? If these, on the contrary, are both immaterial, would you affirm that both body and bodily action are immaterial ? Or if body is material and bodily action immaterial, would you speak similarly of mind and mental action? 1 [35] To say that bodily action as well as body is material, involves such statements as 1 sense-consciousness is material because the sense-organs are material.’ [36] You must not say that rupa, or matter, is action (or karma). For was it not said by the Exalted One : ( X say, bhikkhus, that volition is karma; when we have willed, then toe make action (or karma ) by deed, word, and thought?' 2 [37] And again : * When, Ananda, there is action, subjective pleasure or pain arises because it is well determined by the deed. So also when there is speech or thought, subjective pleasure or pain arises because it is well determined by the action of speech or of thought .’ 3 [38] And again : ‘ There are, bhikkhus, three modes of volitional acts of body, four modes of volitional acts of speech, mid three modes of volitional acts of mind, all of which amount to immoral deeds, bringing forth 4 ill and entailing it as result. And there are a like number of modes of volitional acts of body, speech, and mind amounting to moral [karma], bringing forth and entailing happiness as result.' 1 [39] Once more: ‘If, Ananda, this foolish man, Samiddhi, when asked by the Wanderer Pdtaliputta, were to answer : “ Brother Pdtaliputta, it is when anyone has acted intentionally in deed, word, and thought that he comes to feel pleasant, or painful, or neutral feeling, felt as pleasure, as pain, or as neither:” so answering he 'would make right answer ’ ? 2 Is the Suttanta thus ? Then it is not right to say Matter, or material quality, is karma (action).

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၈၁) ၉-ရူပံ ကမ္မန္တိကထာ ၅၂၇။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်သည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု စိတ်၌ ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု စိတ်၌ ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှုသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံဖြစ်သော ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုပညာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံဖြစ်သော ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိမူ၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံဖြစ်သော ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံ မရှိမူ၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိမူ၍ ထိုပညာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၈။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရုပ်ဟူသမျှ အားလုံးသည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ဝါယောဓာတ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၂၉။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် အာရုံမရှိသော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၀။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ဖဿနှင့်မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၁။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ် သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ် သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့့်မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၂။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုရုပ်သည်) အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (ထိုရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် (ထိုဖဿသည်) အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်၊ ပညာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုပညာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုပညာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရုပ်ဟူသမျှ အားလုံးသည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ [ ကာယကံကိုကဲ့သို့ ထို့အတူ ဝစီကံကို ချဲ့အပ် မှတ်အပ်၏။ ]

၅၃၃။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုရုပ်သည်) အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု စိတ်၌ ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု စိတ်၌ ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှုသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိခဲ့ပါလျှင် ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု စိတ်ကို ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ ရာဂသည်၊ ဒေါသသည်၊ မောဟသည်၊ မာနသည်၊ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသည်၊ ထိနသည်၊ ဥဒ္ဓစ္စသည်၊ အဟိရိကသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ ရာဂသည်၊ ဒေါသသည်၊ မောဟသည်၊ မာနသည်၊ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသည်၊ ထိနသည်၊ ဥဒ္ဓစ္စသည်၊ အဟိရိကသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကာယကံရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရုပ်ဟူသမျှ အားလုံးသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၄။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်သည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိခဲ့လျှင် ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ ရာဂသည်၊ ဒေါသသည်၊ မောဟသည်၊ မာနသည်၊ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသည်၊ ထိနသည်၊ ဥဒ္ဓစ္စသည်၊ အဟိရိကသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဖဿသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ ရာဂသည်၊ ဒေါသသည်၊ မောဟသည်၊ မာနသည်၊ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသည်၊ ထိနသည်၊ ဥဒ္ဓစ္စသည်၊ အဟိရိကသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကုသိုလ်ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရုပ်ဟူသမျှ အားလုံးသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၅။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည် သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည် ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၆။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည် အာပေါဓာတ်သည် တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အာရုံမရှိသော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည် ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၇။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ဖဿနှင့်မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာ ယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည် ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ် သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ် သော အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ရူပါယတနသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော သဒ္ဒါယတနသည်။ပ။ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်။ပ။ ပထဝီဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ် သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်သည် ဖြစ်စေအပ်သော ဝစီကံရုပ်သည် အာရုံမရှိသော ဖဿနှင့် မယှဥ်သော အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၈။ ပရဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်၏ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည်၊ ဝစီကံသည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ကာယကံသည်၊ ဝစီကံသည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာယတနသည်။ပ။ ဃာနယတနသည်၊ ဇိဝှါယတနသည်၊ ကာယာယတနသည်၊ ရူပါယတနသည်၊ သဒ္ဒါယတနသည်၊ ဂန္ဓာယတနသည်၊ ရသာယတနသည်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနသည်၊ ပထဝီ ဓာတ်သည်၊ အာပေါဓာတ်သည်၊ တေဇောဓာတ်သည်။ပ။ ဝါယောဓာတ်သည်၊ သုက်သည်၊ မျက်ရည်သည်၊ သွေးသည်၊ ချွေးသည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်ဖြစ်၍ ကာယကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ်သည် ရုပ်ဖြစ်၍ မနောကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ်သည် ရုပ်မဟုတ် နာမ်သာ ဖြစ်၍ မနောကံသည် ရုပ်မဟုတ် နာမ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်မဟုတ် နာမ်သာ ဖြစ်၍ ကာယကံသည် ရုပ်မဟုတ် နာမ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ကာယကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ကာယကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာယတနသည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ သောတဝိညာဏ်သည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ကာယကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဃာနာယတနသည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ဃာနဝိညာဏ်သည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ကာယကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါယတနသည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကိုယ်သည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ကာယကံသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယာယတနသည် ရုပ်ဟု နှလုံးပြု၍ ကာယဝိညာဏ်သည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၃၉။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ စေတနာကို ကံဟူ၍ ငါဘုရား ဟောတော်မူ၏။ စေ့ဆော်၍ ကိုုယ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ကံကို ပြုလုပ်၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ရုပ်သည် ကံတည်း”ဟု မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “အာနန္ဒာ ကိုယ်သည် ရှိလတ်သော်သာ ကိုယ်ဖြင့် စေ့ဆော်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် အတွင်းသန္တာန်၌ ချမ်းသာဆင်းရဲသည် ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ နှုတ်သည် ရှိလတ်သော်သာ နှုတ်ဖြင့် စေ့ဆော်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် အတွင်းသန္တာန်၌ ချမ်းသာဆင်းရဲသည် ဖြစ်၏၊ အာနန္ဒာ စိတ်သည် ရှိလတ်သော်သာ စိတ်ဖြင့် စေ့ဆော်ခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် အတွင်းသန္တာန်၌ ချမ်းသာ ဆင်းရဲသည် ဖြစ်၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ရုပ်သည် ကံတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ကိုယ်ဖြင့် စေ့ဆော်မှုသည် သုံးပါးအပြားရှိ၏၊ အကုသိုလ်ကာယကံသည် ဆင်းရဲကို ပွါးတိုးစေတတ်၏၊ ဆင်းရဲသော အကျိုးရှိ၏။ ရဟန်းတို့ နှုတ်ဖြင့် စေ့ဆော်မှုသည် လေးပါးအပြားရှိ၏၊ အကုသိုလ်ဝစီကံသည် ဆင်းရဲကို ပွါးတိုးစေတတ်၏၊ ဆင်းရဲသော အကျိုးရှိ၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်ဖြင့် စေ့ဆော်မှုသည် သုံးပါးအပြားရှိ၏၊ အကုသိုလ်မနောကံသည် ဆင်းရဲကို ပွါးတိုး စေတတ်၏၊ ဆင်းရဲသော အကျိုးရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ကိုယ်ဖြင့် စေ့ဆော်မှုသည် သုံးပါးအပြားရှိ၏၊ ကုသိုလ်ကာယကံသည် ချမ်းသာကို ပွါးတိုးစေတတ်၏၊ ချမ်းသာသော အကျိုးရှိ၏။ ရဟန်းတို့ နှုတ်ဖြင့် စေ့ဆော်မှုသည် လေးပါး အပြားရှိ၏၊ ကုသိုလ်ဝစီကံသည် ချမ်းသာကို ပွါးတိုးစေတတ်၏၊ ချမ်းသာသော အကျိုးရှိ၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်ဖြင့် စေ့ဆော်မှုသည် သုံးပါးအပြားရှိ၏၊ ကုသိုလ်မနောကံသည် ချမ်းသာကို ပွါးတိုးစေတတ်၏၊ ချမ်းသာသော အကျိုးရှိ၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ရုပ်သည် ကံတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “အာနန္ဒာ ပါဋလိပုတ္တပရိဗိုဇ်အား သမိဒ္ဓိမည်သော ဤအချည်းနှီးယောကျာ်းသည် ဤသို့ မေးအပ်သည် ဖြစ်၍ ဤသို့ အကယ်၍ ဖြေကြားအံ့ ‘ငါ့ရှင်ပါဋလိပုတ္တ ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း စေ့ဆော်အပ်သော ချမ်းသာ ခံစားထိုက်သောကံကို ပြုပြီး၍ ထိုုသူသည် ချမ်းသာကို ခံစားရ၏။ ငါ့ရှင်ပါဋလိပုတ္တ ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း စေ့ဆော်အပ်သော ဆင်းရဲ ခံစားထိုက်သောကံကို ပြုပြီး၍ ထိုသူသည် ဆင်းရဲကို ခံစားရ၏။ ငါ့ရှင်ပါဋလိပုတ္တ ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း စေ့ဆော်အပ်သော ဥပေက္ခာဝေဒနာကို ခံစားထိုက်သော ကံကို ပြုပြီး၍ ထိုသူသည် ဥပေက္ခာဝေဒနာကို ခံစားရ၏’ အာနန္ဒာ ဤသို့ ဖြေကြားလတ်သော် သမိဒ္ဓိ မည်သော အချည်းနှီးယောကျာ်းသည် ပါဋလိပုတ္တ ပရိဗိုဇ်အား ကောင်းစွာ ဖြေကြားသည် မည်ရာ၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာလျှင် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ရုပ်သည် ကံတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့် ပါ။ ရူပံ ကမ္မန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ကာယဝိညတ်ရုပ် ဝစီဝိညတ်ရုပ်သည် ကာယကံ ဝစီကံမည်၏၊ ထိုဝိညတ်ရုပ် ကာယကံ ဝစီကံသည်လည်း ကုသိုလ်စိတ်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သော် ကုသိုလ်မည်၏၊ အကုသိုလ်စိတ်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့သော် အကုသိုလ်မည်၏ဟု အယူရှိသူ မဟိသာသက သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤရူပံ ကမ္မန္တိကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သဒ္ဓါ စသည်တို့အားသာ ပတ္ထနာ စသည်ကို ရနိုင်သည်၊ စေတနာအား ပတ္ထနာစသည် မရကောင်း။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် စေတနာနှစ်ပါးတို့ တစ်ပြိုင်နက် မရှိကောင်းသောကြောင့်တည်း၊ သို့သော် ဒေသနာအယဥ်သို့ ကျသောအားဖြင့် စေတနာကို ဟောအပ်သည်။ ဂ-အဋ္ဌမဝဂ် (၈၂) ၁၀-ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာ

[VIII. 10] 10. Of Vital Power. Controverted Point. — That there is no such thing as a material vital power. From the Commentary. — Some, as, for instance, the Pubbaseliyas and Sammitiyas, hold that, because vital power is an immaterial fact, distinct from consciousness, therefore there is nothing material in it. [1] Th. — If there is not, you imply also that, in material (organic) phenomena, there is no such thing as 1 a term of life, or a subsisting, no going on, being kept going on, no progress, procedure or preservation of them’ 3 — but you deny that; in fact, you maintain the opposite. Hence your proposition falls through. [2] With regard to the immaterial, you affirm both the existence of immaterial vital power and also its continuity, going on, etc. Why do you affirm the latter only, and deny the former ? [3] You admit that the life-term of immaterial organic phenomena is immaterial vital power : why not admit the corresponding counterpart in the case of material organic power? Why is it wrong to deny the latter when you admit the former ? [4] You say that, for you, the life-term of material organic phenomena is an immaterial vital power ? Would you then maintain the contrary? No? Why not? [5] Both vital powers, you say, are immaterial. It seems to me you could with equal plausibility say that both were material. [6, 7] You will admit that vital power is still present in one who has fallen into a cataleptic trance. 1 Yet you could not call his vital power (he being unconscious) immaterial. In which aggregates is the vital power included ? In that of mental coefficients, 2 you say? But is that aggregate existent in one who has attained trance? c No,’ you say? I repeat my question. ‘Yes,’ you now say. But if anyone in trance has mental coefficients, he will also have the other mental aggregates — feeling, perception, cognitive consciousness. ‘No,’ you say? I repeat my question. ‘ Yes,’ you now say. 3 Then that person cannot be in a cataleptic trance. [8, 9] If there be no material vital power, no vital power can exist for the inmates of the unconscious sphere, 1 for how can they have an immaterial (or mental) vital power? The argument above as to mental coefficients, which you say they have, applies to them also. They cannot be as they are and yet possess all five aggregates, as in a fivemode existence. [10] [If vital power be wholly psychical, it must be affected by mental conditions ; for instance,] you will admit that vital power, springing from a consciousness that seeks rebirth, must, when that consciousness breaks off, be itself broken off in part. Now, would you say the same of a purely mental phase such as * contact ’ (or mental reaction to stimulus) ? Why not ? You mean that contact would be broken off, not in part, but entirely ? Now, would you say the same of vital power [it being, as you say, not material] ? You deny. . . . [11] P. S. — Are there then two vital powers (material and immaterial) ? Th . — Yes. P. S. — Then you are committed to this — that we live with two lives, die with two deaths ? 2 Th . — Nay, that cannot truly be said. . . .

၅၄၀။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု ရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိ”ဟု မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု ရှိသည် ဖြစ်၍ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု့ရှိသည် ဖြစ်၍ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု ရှိသည် ဖြစ်ပါလျက် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အသက်တည်တံ့မှု မျှတမှု မျှတစေမှု ဖြစ်မှု ဖြစ်ခြင်း စောင့်ရှောက်မှု ရှိသည် ဖြစ်ပါလျက် ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အသက်သည် နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်သည် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်ကို ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အသက်ကို နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၄၁။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်သည် နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏၃။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အသက်သည် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏ အသက်ကို ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏ အသက်ကို နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏လည်းကောင်း၊ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏လည်းကောင်း အသက်သည် နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏လည်းကောင်း၊ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏လည်းကောင်း အသက်သည် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏လည်းကောင်း၊ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏လည်းကောင်း အသက်ကို ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်တရားတို့၏လည်းကောင်း၊ ရုပ်မဟုတ်သော နာမ်တရားတို့၏လည်းကောင်း အသက်ကို နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄

၅၄၂။ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏၅။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ နိရောဓသမာပတ်ဝင် စားသူအား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၇ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏၈။ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ သညာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၁၀ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူအား ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ သညာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏၁၁။ သကဝါဒီ။ ။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၄၃။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၁၂ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏၁၃။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိ”ဟု မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဇီဝိတိန္ဒြေသည် အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ သညာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၁၄ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ သညာက္ခန္ဓာသည်။ပ။ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏၁၅။ သကဝါဒီ။ ။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ပဉ္စဝေါကာရဘဝလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၁၇

၅၄၄။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသော စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ် ပျက်စီးလတ်သော် အချို့ပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပျက်စီးပါ၏၁၈။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသော စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော ဖဿသည် ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ် ပျက်စီးလတ်သော် အချို့ပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသော စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သော ဖဿသည် ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ် ပျက်စီးလတ်သော် အကြွင်းမဲ့ ပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပျက်စီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသော စိတ်ကြောင့်ဖြစ်သော ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသော စိတ် ပျက်စီးလတ်သော် အကြွင်းမဲ့ ပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၄၅။ ပရဝါဒီ။ ။ ဇီဝိတိန္ဒြေတို့သည် နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ကုန်သလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အသက်နှစ်မျိုးတို့ဖြင့် အသက်ရှင်ရပါသလော၊ သေခြင်းနှစ်မျိုးတို့ဖြင့် သေရပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဇီဝိတိန္ဒြေမည်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်သော နာမ်တရားတည်း၊ ထို့ကြောင့် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် မရှိဟု အယူရှိသော ပုဗ္ဗသေလိယ သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဇီဝိတိန္ဒြိယကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဥပါဒိန္နရုပ်တို့၏လည်းကောင်း၊ မြက် ထင်း စသည်တို့၏လည်းကောင်း အစဥ်သန္တာန်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည်သာလျှင် အာယုစသည် မည်၏ဟု အလိုရှိရကား ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်၊ နောက်အမေး၌လည်း ဤအကြောင်းဖြင့်ပင် ဝန်ခံ၏။ ၃။ သတ္တဝါတို့၏ သန္တာန်၌ ရုပ်တရားတို့မူလည်းဖြစ်စေ၊ နာမ်တရားတို့မူလည်းဖြစ်စေ ခပ်သိမ်းကုန်သော တရားတို့အား စိတ်နှင့် မယှဥ်သော အရူပဇီဝိတိန္ဒြေကိုသာလျှင် အလိုရှိသော ပရဝါဒီဆရာသည် ဝန်ခံ၏။ ၄။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေကို ရည်ရွယ်၍ ပဋိက္ခေပလည်းပြု ဝန်ခံလည်း ဝန်ခံသည်။ ၅။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေကို ရည်ရွယ်၍ ပဋိက္ခေပလည်းပြု ဝန်ခံလည်း ဝန်ခံသည်။ ၆။ သကဝါဒီဆရာကား ထိုစကားကို ဝန်မခံလိုသောကြောင့် အကြင်တရားသည် နာမ်ဖြစ်ခြင်း မရှိသော်လည်း ထင်ရှားရှိ၏။ ထိုတရားသည် ရုပ်သာ ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။ ၇။ ဖဿအစရှိသော သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို ရည်ရွယ်၍ ပဋိက္ခေပပြုသည်။ ၈။ ကာယကံစသော သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၉။ ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ် သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ ဇီဝိတိန္ဒြေ အစရှိသော တရားတို့သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ကုန်၏ဟု ပရဝါဒီဆရာက အလိုရှိ၏၊ ထိုအယူကို ဝန်မခံနိုင်သော သကဝါဒီဆရာသည် နာမ်တရားတို့ ဖြစ်စဥ်သည် ချုပ်ပင်ချုပ်ပါသော်လည်း သင်္ခါရက္ခန္ဓာ ရှိခဲ့ပါမူ နာမ်ခန္ဓာလေးပါးတို့လည်း ရှိသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။ ၁၀။ သမာပတ်အဖွင့်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၁၁။ နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားသူ၏လည်းကောင်း၊ သမာပတ်မှ ထသူ၏လည်းကောင်း ရှေ့အဖို့ နောက်အဖို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၁၂။ အသညသတ်ဗြဟ္မာတို့အား ပဋိသန္ဓေအခါ၌ စိတ်သည် ဖြစ်၍ ချုပ်၏၊ ထိုစိတ်နှင့် အတူတကွ စိတ်နှင့် မယှဥ်သော နာမ်ဇီဝိတိန္ဒြေသည် ဖြစ်၍ အသက်ရှည်သမျှ ကာလပတ်လုံး မပြတ်ဖြစ်နေ၏ဟု အယူရှိရကား ပရဝါဒီဆရာသည် ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ မရှိသလောဟု မေးသော် ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၁၃။ ရုပ်ဇီဝိတိန္ဒြေ ရှိသလောဟု မေးသော်ကား ဝန်ခံ၏။ ၁၄။ ထိုအသညသတ်ဗြဟ္မာတို့၏ ပဝတ္တိအစွမ်းအားဖြင့် ပယ်သည်။ ၁၅။ စုတိ ပဋိသန္ဓေ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဝန်ခံသည်။ ၁၆။ ထိုအသညသတ်ဘဝ၌ ဝေဒနာ စသည်တို့ ရှိခဲ့မူ “ပဉ္စဝေါကာရဘဝအဖြစ်သို့ ရောက်ရာ၏”ဟု စောဒနာလို၍ မေးသည်။ ၁၇။ ပရဝါဒီဆရာကား သုတ္တဝိရောဓိကို ကြောက်၍ ပဋိက္ခေပပြုသည်။ ၁၈။ သမ္ပယုတ္တဇီဝိတိန္ဒြေသည် ပျက်စီး၏၊ ဝိပ္ပယုတ္တဇီဝိတိန္ဒြေသည် မပျက်စီးဟု အယူရှိသောကြောင့် ဝန်ခံပြန်သည်။

[VIII. 11] 11. Of a Result of Karma, Controverted Point . — That because of karma an Arahant may fall away from Arahantship. From the Commentary . — Such is an opinion held, for instance, by the Pubbaseliyas and Sammitiyas, the Arahant so falling being one who, in a former birth, calumniated one who was then Arahant. For any other comment, see the argument on the falling away from Arahantship (I. 2, p. 64 f.). [1, 2] Th . — How can you affirm this without also affirming — which you will not — that those in the three lower stages of fruition may fall away from their fruit ? [3] And your claim is that he may fall away, not because of such karma., or prior action, as murder, theft, fornication, evil speech, matricide, parricide, Arahantieide, wounding a Buddha, or schism-making, but because of having calumniated Arahants. You affirm he may fall away because of having calumniated Arahants, but you deny that everyone who calumniates Arahants realizes Arahantship. 1 Therefore your proposition that falling is due to calumniation is absurd.

၈-အဋ္ဌမဝဂ် (၈၃) ၁၁-ကမ္မဟေတုကထာ ၅၄၆။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာသည် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆုတ်ယုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် သောတာပန်သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာသည် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆုတ်ယုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် သကဒါဂါမ်သည်။ပ။ အနာဂါမ်သည် အနာဂါမိဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် သောတာပန်သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်မှ မဆုတ်ယုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆုတ်ယုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာသည် အရဟတ္တဖိုလ်မှ မဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် သကဒါဂါမ်သည်။ပ။ အနာဂါမ်သည် အနာဂါမိဖိုလ်မှ မဆုတ်ယုတ့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆုတ်ယုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာသည် ရဟန္တာအဖြစ်မှ မဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကြာင်းကြောင့် ရဟန္တာသည် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆုတ်ယုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပါဏာတိပါတကံ၏ အကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာအဖြစ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒိန္နာဒါနကံ၏ အကြောင်းကြောင့်။ပ။ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံ၏ အကြောင်းကြောင့်။ပ။ မုသာဝါဒကံ၏ အကြောင်းကြောင့်။ပ။ ပိသုဏဝါစာကံ၏ အကြောင်းကြောင့်။ပ။ ဖရုသဝါစာကံ၏ အကြောင်းကြောင့်၊ သမ္ဖ ပ္ပလာပကံ၏ အကြောင်းကြောင့်၊ မာတုဃာတကကံ၏ အကြောင်းကြောင့်၊ ပိတုဃာတကကံ၏ အကြောင်းကြောင့်၊ အရဟန္တဃာတကကံ၏ အကြောင်းကြောင့်၊လောဟိတုပ္ပါဒကကံ၏ အကြောင်းကြောင့်။ပ။ သံဃဘေဒကကံ၏ အကြောင်းကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဘယ်ကံ၏ အကြောင်းကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ အကြင်အကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာတို့ကို စွပ်စွဲပြောဆိုု၏၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာတို့ကို စွပ်စွဲပြောဆိုမှုကံ၏ အကြောင်းကြောင့် ရဟန္တာသည် အရဟတ္တဖိုလ်မှ ဆုတ်ယုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆုတ်ယုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော သူတို့သည် ရဟန္တာတို့ကို စွပ်စွဲပြောဆိုကုန်၏၊ ထိုသူအားလုံးတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ကမ္မဟေတုကထာ ပြီး၏။ အဋ္ဌမဝဂ် ပြီး၏။

[IX. 1] I. Of Release through seeing the Good. 1 Controverted Point . — That the Fetters are put off for one who discerns a blessing (in store). From- the Commentary. — In our doctrine we are convinced that when anyone discerns (a) the ‘ world ’ (literally, ‘ the conditioned ’) as full of peril, and (&) Nibbana as a blessing, the ‘ Fetters ’ are put off. But some — for instance, the Andhakas — take one of these two alternative statements, and say it is only 2 by the latter discernment that the Fetters are put off. It is to rebuke this partial view that the Theravadin speaks. [1] Th— But are not the Fetters also put off when the world 3 is considered as impermanent? You admit this, of course. But [then you should not confine yourself to the optimistic side]. [2] You admit, too, they are put off when the world is considered as full of 111, as disease, as a canker, a piercing dart, as woe, as unbearable, 4 as an enemy, 5 as crumbling away, as a calamity, as oppression, as peril, as trouble, as fluctuating, as dissolving, as transient, as shelterless, as no retreat, as no refuge, as without protection, as empty, bare and void, as without soul, as full of danger, and mutable. [But your statement hereby becomes one-sided.] [3] You admit then that (at the same moment) a man can both consider the impermanence and so on of the world, and see the blessings in Nibbana? No? But you have admitted that he loses the Fetters when he does both. You admit then that he can? But does this not involve us in two simultaneous mental reactions, two consciousnesses, and so on ? [4] A. — You reject my proposition. But did not the Exalted One say : ‘ Take, bhikhhus, the ease of a bhikkhu who lives contemplating the happiness in Nibbana, perceiving and feeling that happiness continually, constantly, and undiluted, convinced of it in his mind and permeated with it by insight . . . Surely then it is for one who discerns the happy prospect that the Fetters are put off.

၅၄၇။ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုး‘အာနိသင်’ကို မြင်လေ့ရှိသူအား သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားမှုရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရတို့ကို မမြဲသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသော သူသည် သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားအပ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သင်္ခါရတို့ကို မမြဲသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသော သူသည် သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားအပ်ခဲ့ကုန်လျှင် “အကျိုး‘အာနိသင်’ကို မြင်လေ့ရှိသူအား သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားမှု ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရတို့ကို ဆင်းရဲသောအားဖြင့်။ပ။ ရောဂါအားဖြင့် အိုင်းအမာအားဖြင့် ငြောင့် အားဖြင့် နှိပ်စက်သောအားဖြင့် အနာအားဖြင့် သူစိမ်းပြင်ပအားဖြင့် ပျက်စီးသောအားဖြင့် ဘေးရန်အားဖြင့် ကပ်၍ ညှဥ်းဆဲသောအားဖြင့် ဘေးအားဖြင့် ကပ်၍ နှိပ်စက်သောအားဖြင့် တုန်လှုပ်သောအားဖြင့့်ဖျက်ဆီးသောအားဖြင့် မခိုင်မြဲသောအားဖြင့် မှီခိုရာ မဟုတ်သောအားဖြင့် ပုန်းအောင်းရာ မဟုတ်သော အားဖြင့် ကိုးကွယ်ရာ မဟုတ်သောအားဖြင့် ဆည်းကပ်ရာ မဟုတ်သောအားဖြင့် အချည်းနှီးအားဖြင့် ကင်းဆိတ်သောအားဖြင့် အနတ္တအားဖြင့် အပြစ်အားဖြင့်။ပ။ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော သဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသော သူသည် သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားအပ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သင်္ခါရတို့ကို ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော သဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်း သော သူသည် သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားအပ်ခဲ့ကုန်မူ “အကျိုး‘အာနိသင်’ကို မြင်လေ့ရှိသူအား သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားမှု ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရတို့ကိုလည်း မမြဲသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းပါသလော၊ နိဗ္ဗာန်၌လည်း အကျိုးကို မြင်လေ့ရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရတို့ကိုလည်း မမြဲသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသူ ဖြစ်ပါသလော၊ နိဗ္ဗာန်၌လည်း အကျိုးကို မြင်လေ့ရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏၃။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်မျိုးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်မျိုးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရတို့ကိုလည်း ဆင်းရဲအားဖြင့်။ပ။ ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော သဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းပါသလော၊ နိဗ္ဗာန်၌လည်း အကျိုးကို မြင်လေ့ရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရတို့ကိုလည်း ဖောက်ပြန်ပျက်စီးတတ်သော သဘောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းပါသလော၊ နိဗ္ဗာန်၌လည်း အကျိုးကို မြင်လေ့ရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်မျိုးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်မျိုးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၄၈။ ပရဝါဒီ။ ။ “အကျိုး‘အာနိသင်’ကို မြင်လေ့ရှိသူအား သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားမှုသည် (ရှိ၏)”ဟု မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် နိဗ္ဗာန်၌ ချမ်းသာဟု အဖန်ဖန်ရှုလျက် နေ၏၊ ချမ်းသာဟု အမှတ်ရှိသည် ချမ်းသာကို ခံစားလေ့ရှိသည် (ဖြစ်၍) အမြဲမပြတ် ငြိမ်သက်စွာ မရောပြွမ်းဘဲ စိတ်ဖြင့် နှလုံးသွင်းလျက် ပညာဖြင့် သက်ဝင်လျက် (နေ၏)”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အကျိုး‘အာနိသင်’ကို မြင်လေ့ရှိသူအား သံယောဇဥ်တို့ကို ပယ်ရှားခြင်းသည် ဖြစ်၏။ အာနိသံသဒဿာဝီကထာ ပြီး၏။ ၁။ သကဝါဒီဆရာ၏ အယူ၌ သင်္ခါရတရားတို့ကို အပြစ်အားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို အာနိသံသအားဖြင့့် မြင်သူအား သံယောဇဥ်ကို ပယ်ခြင်း ဖြစ်၏ဟု ဆုံးဖြတ်၏၊ အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာကား ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် တစ်ဖက်သတ်ဝါဒကို ယူ၍ အာနိသံသကို မြင်သောသူအား သံယောဇဥ်ကို ပယ်ခြင်း ဖြစ်၏ဟု အယူရှိ၏၊ ထိုဝါဒကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ စိတ္တက္ခဏတစ်ချက်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၃။ အထူးထူးသော စိတ်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဝန်ခံပြန်သည်။ ၄။ အနိစ္စမနသိကာရနှင့် အာနိသံသဒဿာဝီ နှစ်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။

[IX. 2] 2. Of the Ambrosial 1 2 3 as an Object by which we are hound. * Controverted Point. — That the Ambrosial as an object of thought is a ‘ fetter.’ [1] Th. — If you say that, are you prepared to admit that the Ambrosial is the object of consciousness accompanied by ‘ Fetters,’ ‘ Ties,’ * Floods,’ ‘ Bonds,’ ‘ Hindrances,’ ‘Infections,’ ‘ Graspings,’ ‘Corruptions’? 1 Is it not rather an object accompanied by the very opposite ? [2-4] You affirm that, on account of the Ambrosial occupying the mind, lust, hate, ignorance may spring up. But are you prepared to admit that the Ambrosial itself conduces to occasions for lusting, to lusting after, wishing for, being inebriated, and captivated by, languishing for ? That it conduces to occasions for hatred, anger, and resentment? That it conduces to occasions for delusion, for depriving of knowledge, for blinding vision, for suspending insight, for siding with trouble, 2 for failing to win Nibbana ? Is it not rather the opposite ctf all these ? How then can you say that, on account of the Ambrosial occupying the mind, lust, hate, and ignorance spring up? [5] All these things you may truly predicate as springing up because of the occupation of the mind with material qualities (rupa). But material qualities are not the Ambrosial. [6] You would not say that, whereas -the Fetters spring up because of material qualities, the latter do not conduce to Fetters, Ties, Floods, and all such spiritual defects and dangers. How then can you affirm just the same of the Ambrosial : that, whereas the Fetters spring up because of it, it does not conduce to Fetters, and so forth ? Or that, whereas lust, hate, and ignorance spring up because of the Ambrosial, nevertheless the Ambrosial is not an occasion for lusting and all the rest ? [7] P. — But was it not said by the Exalted One: ‘He perceives Nibbdna as such, and having perceived it he imagines things about Nibbdna, with respect to Nibbdna, things as Nibbana, that “ Nibbana is mine,” dallying with the idea 1 ? 1 Therefore the Ambrosial is an object of thought not yet freed from bondage.

၉-နဝမဝဂ် (၈၅) ၂-အမတာရမ္မဏကထာ ၅၄၉။ သကဝါဒီ။ ။ သံယောဇဥ်သည် နိဗ္ဗာန်ဟူသော အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ (အာရုံ) အစီးအပွါးလော၊ ဂန္ထတို့ ထုံးဖွဲ့အပ်သော အာရုံလော၊ ဩဃတို့ ရောက်အပ်သော အာရုံလော၊ ယောဂတို့ ရောက်အပ်သော အာရုံလော၊ နီဝရဏတို့၏ အစီးအပွါးအာရုံလော၊ ပရာမာသတို့ သုံးသပ်အပ်သော အာရုံလော၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွွါး အာရုံလော၊ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ ထိုက်တန်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ အစီးအပွါးအာရုံ မဟုတ်သည် ဂန္ထတို့ မထုံးဖွဲ့ အပ်သည်။ပ။ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ မထိုက်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ နိဗ္ဗာန်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ အစီးအပွွါးအာရုံ မဟုတ်သည်။ပ။ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ မထိုက်သည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “သံယောဇဥ်သည် နိဗ္ဗာန်ဟူသော အာရုံရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ရာဂသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် ရာဂ၏ တည်ရာလော၊ တပ်မက်ရာလော၊ နှစ်သက်ရာလော၊ မာန်ယစ်ရာလော၊ နှောင်ဖွဲ့ရာလော၊ တွေဝေရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် ရာဂ၏ တည်ရာ မဖြစ်သည်၊ တပ်မက်ရာ မဖြစ်သည်၊ နှစ်သက်ရာ မဖြစ်သည်၊ မာန်ယစ်ရာ မဖြစ်သည်၊ နှောင်ဖွဲ့ရာ မဖြစ်သည်၊ တွေဝေရာ မဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ နိဗ္ဗာန်သည် ရာဂ၏ တည်ရာ တပ်မက်ရာ နှစ်သက်ရာ မာန်ယစ်ရာ နှောင်ဖွဲ့ရာ တွေဝေရာ မဖြစ်ခဲ့ပါမူ “နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ရာဂသည် ဖြစ်ပေါ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဒေါသသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာလော၊ ကောပ၏ တည်ရာလော၊ ပဋိဃ၏ တည်ရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာ မဖြစ်သည်၊ ကောပ၏ တည်ရာ မဖြစ်သည်၊ ပဋိဃ၏ တည်ရာ မဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ နိဗ္ဗာန်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာ ကောပ၏ တည်ရာ ပဋိဃ၏ တည်ရာ မဖြစ်ခဲ့ပါမူ “နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဒေါသသည် ဖြစ်ပေါ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ မောဟသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် မောဟ၏ တည်ရာလော၊ အသိဉာဏ်ကို မပြုတတ်ပါသလော၊ မျက်စိ (အမြင်) ကို မပြုတတ်ပါသလော၊ ပညာကို တားမြစ်တတ်ပါသလော၊ ပင်ပန်းခြင်းအဖို့ရှိပါသလော၊ နိဗ္ဗာန်ကို မဖြစ်စေတတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်သည် မောဟ၏ တည်ရာ မဖြစ်သည်၊ အသိဉာဏ်ကို ပြုတတ်သည်၊ မျက်စိ (အမြင်) ကို ပြုတတ်သည်၊ ပညာတိုးပွါးခြင်း၏ တည်ရာသည်၊ မပင်ပန်းခြင်းအဖို့ရှိသည်၊ နိဗ္ဗာန်ကို ဖြစ်စေတတ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ နိဗ္ဗာန်သည် မောဟ၏ တည်ရာ မဖြစ်ခဲ့ပါမူ အသိဉာဏ်ကို ပြုတတ်ပါမူ။ပ။ နိဗ္ဗာန်ကို ဖြစ်စေတတ်ပါမူ “နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ မောဟသည် ဖြစ်ပေါ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၅၀။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ်တို့ ဖြစ်ကြကုန်သော် ရုပ်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ အစီးအပွါး (အာရုံ)လော၊ ဂန္ထတို့ ထုံးဖွဲ့အပ်သလော။ပ။ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ ထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ်တို့သည် ဖြစ်ကြကုန်သော် နိဗ္ဗာန်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ အစီးအပွွါး အာရုံလော။ပ။ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ ထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ ရာဂဖြစ်သော် ရုပ်သည် ရာဂ၏ တည်ရာလော၊ တပ်မက်ရာလော၊ နှစ်သက်ရာလော၊ မာန်ယစ်ရာလော၊ နှောင်ဖွဲ့ရာလော၊ တွေဝေရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ရာဂဖြစ်သော် နိဗ္ဗာန်သည် ရာဂ၏ တည်ရာလော။ပ။ တွေဝေရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ ဒေါသဖြစ်သော် ရုပ်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာလော၊ ကောပ၏ တည်ရာလော၊ ပဋိဃ၏ တည်ရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဒေါသဖြစ်သော် နိဗ္ဗာန်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာလော၊ ကောပ၏ တည်ရာလော၊ ပဋိဃ၏ တည်ရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ မောဟဖြစ်သော် ရုပ်သည် မောဟ၏ တည်ရာလော၊ အသိဉာဏ်ကို မပြုတတ်ပါသလော။ပ။ နိဗ္ဗာန်ကို မဖြစ်စေတတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ မောဟဖြစ်သော် နိဗ္ဗာန်သည် မောဟ၏ တည်ရာလော၊ အသိဉာဏ်ကို မပြုတတ်ပါသလော။ပ။ နိဗ္ဗာန်ကို မဖြစ်စေတတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ်တို့ ဖြစ်ကြကုန်သော် နိဗ္ဗာန်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ အစီးအပွါးအာရုံ မဖြစ်ပါသလော၊ ဂန္ထတို့ မထုံးဖွဲ့အပ်သောအာရုံ မဖြစ်ပါသလော၊ ဩဃတို့ မရောက် အပ်ပါသလော၊ ယောဂတို့ မရောက်အပ်ပါသလော၊ နီဝရဏတို့၏ အစီးအပွါး မဖြစ်ပါသလော၊ ပရာမာသတို့ မသုံးသပ်အပ်ပါသလော၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အစီးအပွါး မဖြစ်ပါသလော၊ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ မထိုက်တန်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ သံယောဇဥ်တို့ ဖြစ်ကြကုန်သော် ရုပ်သည် သံယောဇဥ်တို့၏ အစီးအပွါးအာရုံ မဖြစ်ပါသလော၊ ဂန္ထတို့သည် မထုံးဖွဲ့အပ်ပါသလော။ပ။ ကိလေသာတို့ကို ရခြင်းငှါ မထိုက်တန်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ရာဂဖြစ်သော် နိဗ္ဗာန်သည် ရာဂ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ တပ်မက်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ နှစ်သက်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ မာန်ယစ်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ နှောင်ဖွဲ့ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ တွေဝေရာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ ရာဂဖြစ်သော် ရုပ်သည် တပ်စွမ်းမှု ‘ရာဂ’၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော။ပ။ တွေဝေရာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ ဒေါသဖြစ်သော် နိဗ္ဗာန်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ ကောပ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ ပဋိဃ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ ဒေါသဖြစ်သော် ရုပ်သည် ဒေါသ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ ကောပ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ ပဋိဃ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ မောဟဖြစ်သော် နိဗ္ဗာန်သည် မောဟ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ အသိဉာဏ်ကို ပြုတတ်ပါသလော။ပ။ နိဗ္ဗာန်ကို ဖြစ်စေတတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်ကို အာရုံပြု၍ မောဟဖြစ်သော် ရုပ်သည် မောဟ၏ တည်ရာ မဖြစ်ပါသလော၊ အသိဉာဏ်ကို ပြုတတ်ပါသလော။ပ။ နိဗ္ဗာန်ကို ဖြစ်စေတတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၅၁။ ပရဝါဒီ။ ။ “သံယောဇဥ်သည် နိဗ္ဗာန်ဟူသော အာရုံရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “နိဗ္ဗာန်ကို နိဗ္ဗာန်အားဖြင့် သိ၏၊ နိဗ္ဗာန်ကို နိဗ္ဗာန်အားဖြင့် သိပြီး၍ နိဗ္ဗာန်ကို မြတ်နိုး၏၊ နိဗ္ဗာန်၌ မြတ်နိုး၏၊ နိဗ္ဗာန်အားဖြင့် မြတ်နိုး၏၊ ငါ၏ နိဗ္ဗာန်ဟူ၍ မြတ်နိုး၏၊ နိဗ္ဗာန်ကို လွန်စွာ နှစ်သက်၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် သံယောဇဥ်သည် (နိဗ္ဗာန်) အာရုံရှိ၏။ အမတာရမ္မဏကထာ ပြီး၏။ ၁။ “နိဗ္ဗာနံ မညတိ”အစရှိသော ပုဒ်တို့၏ အနက်ကို မသင့်သောအားဖြင့် ယူ၍ သံယောဇဥ်သည် အမတလျှင် အာရုံရှိ၏ဟု အယူရှိကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအမတာရမ္မဏကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သံယောဇဥ်သည် နိဗ္ဗာန်အာရုံရှိသည် ဖြစ်ခဲ့မူ နိဗ္ဗာန်၏လည်း သံယောဇနိယစသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။ ၃။ သုတ်နှင့် ဆန့်ကျင်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ပရဝါဒီဆရာ ဆောင်အပ်သော သုတ်သည် ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာန်ကို ရည်ရွယ် ဟောအပ်သော သုတ်ဖြစ်သောကြောင့် ပြီးစေကြောင်း သာဓကသုတ် မဖြစ်နိုင်။

[IX. 3] 3. Of Matter as Subjective. Controverted Point . — Whether matter should be termed subjective or objective. From the Commentary. — It is an opinion of some — for instance, the Uttarapathakas — that matter should be termed sarammana (i.e., eo-objeet), not because it is so in the sense of making a mental object [for itself], but inasmuch as it causes mental presentation. The argument seeks to point out the distinction beween the two meanings of arammana. 2 [1] Th. — If that is so, you must also affirm of matter or body, that it has the mental features of ‘ adverting,’ ideating, reflecting, co-ordinated application, attending, -willing, anticipating, aiming 3 — things which you would, on the contrary, deny of matter. [2] All, or any of them you can rightly affirm of mental properties, such as contact (mental reaction), feeling, perception, volition, cognition, faith, energy, mindfulness, concentration, understanding, lust, hate, illusion, conceit, erroneous opinion, doubt, mental inertia, distraction, immodesty, indiscretion — all of which you admit as subjective. But matter is not one of these, and therefore such things may not be affirmed of it. [3] You deny in the case of matter all those mental features — adverting, etc. — but claim for it the term * subjective,’ which is really applicable to £ contact,’ sensation, etc. These, as you admit, do not lack those mental features named. [4] U . — But is not matter correlated (as an object)? 1 Of course you assent. Then as correlated it is surely right to apply the term f subjective ’ to matter, etc. [since ‘ object ’ is one of the twenty-four (causal) relations].

၉-နဝမဝဂ် (၈၆) ၃-ရူပံ သာရမ္မဏန္တိကထာ ၅၅၂။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု စိတ်၌ ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါလျှင် “ရုပ်သည် အာရုံရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ စိတ်သည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီိရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်၊ ပညာသည်၊ ရာဂသည်၊ ဒေါသသည်၊ မောဟသည်၊ မာနသည်၊ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဝိစိ ကိစ္ဆာသည်၊ ထိနသည်၊ ဥဒ္ဓစ္စသည်၊ အဟိရိကသည်၊ အနောတ္တပ္ပသည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအနောတ္တပ္ပ အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု့မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။

၅၅၃။ ပရဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အာရုံရှိ၏ဟု မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်းနှင့်တကွ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏၃။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ရုပ်သည် အကြောင်းနှင့်တကွ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ရုပ်သည် အာရုံ ရှိ၏”ဟု ဆိုသင့်၏။ ရူပံ သာရမ္မဏန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ရုပ်သည် အကြောင်းပစ္စည်းနှင့်တကွ ဖြစ်သောကြောင့် အာရမ္မဏမည်၏၊ တစ်ပါးသော တရားကို အာရုံပြုတတ်သောကြောင့် အာရမ္မဏပစ္စည်း၏ အစွမ်းအားဖြင့် အာရမ္မဏမည်သည် မဟုတ်ပါလော၊ သာမညအားဖြင့် ရုပ်သည် အာရမ္မဏမည်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ထောက်တည်ရာ စွဲလမ်းရာဖြစ်သော အဆုံးကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၃။ ပစ္စယအာရမ္မဏကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံသည်။

[IX. 4] 4. Of Bias as without Mental Object. Controverted Point. — That latent (immoral) bias 2 is without mental object. From the Commentary. — Some — for instance, the Andhakas and certain of the U ttarapathakas — hold that what are called the (seven) latent biases, being something distinct from mind, unconditioned, indeterminate, are thereby without concomitant mental object. The Tberavadin’s questions are to show what sort of phenomenon it is that ‘ has no mental object.’ [1] Th. — Then the forms of latent bias must be either material quality, or Nibbana, or one of the five organs or five objects of sense, 3 * which you deny. But let us take the first form, the bias of sense-desire. If this is without mental object, must you not also affirm the same of all manifestations and notions of sense-desire — to wit, sense-desire as lust, as an outburst of lustful desire, as a Better, as a Flood, as a Bond, as an Obstacle ? "Would you not rather affirm just the opposite of these, that they are concomitant with mental object ? [2] Or again, in what aggregate is latent bias included ? The aggregate of mental coefficients, 1 you say. But these are concomitant with object not less than the other mental aggregates : this you of course admit. How then can you maintain your proposition ? [3] If you affirm that (a) the bias of sense-lust has the aggregate of mental coefficients involved with it, and yet is without mental object, you must say no less of (&) sense-lust in general. But you refuse (making of sense- lust as bias a thing apart). [4] Thus you get : ( a ) aggregate of mental coefficients without mental object; (6) aggregate of mental coefficients with mental object. Then is that aggregate partly with, partly without, mental object ? Then must you affirm the same of all the mental aggregates 2 . . . which you may not. . . . [5] Or, passing over the next five latent biases — resentment, conceit, mere opinion, doubt, lust of rebirth — as disposed of by this same argument, take similarly the seventh — nescience — if this as latent bias is without object, it must be no less without mental object when figured as Flood, Bond, Outburst, Fetter, Obstacle — which you deny [keeping the latent bias a thing apart]. [6, 8] The argument about the aggregates applies no less to this form of bias. [9] A. U . — But is it not right to say that, when an average man of the world is thinking of something that is morally good or indeterminate, he may be described as [10] Th . — But you could equally well say of him at such a moment that he had lust in his heart, 1 and you deny that lust is without mental object. 2 . . .

၉-နဝမဝဂ် (၈၇) ၄-အနုသယာအနာရမ္မဏကထာ ၅၅၄။ သကဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် အာရုံမရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါကုန်။ သကဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ကာမရာဂသံယောဇဥ်သည်၊ ကာမောဃသည်၊ ကာမယောဂသည်၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ကာမရာဂသံယောဇဥ်သည်၊ ကာမောဃသည်၊ ကာမယောဂသည်၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံမရှိပါသလော၊ ကာမရာဂသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၅၅။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃအနုသယသည်၊ မာနအနုသယသည်၊ ဒိဋ္ဌိအနုသယသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာ အနုသယသည်၊ ဘဝရာဂအနုသယသည်၊ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်၊ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည်၊ အဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုသည်၊ အဝိဇ္ဇာသံယောဇဥ်သည်၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်။ပ။ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည်ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော၊ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ ရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၅၆။ ။ ပရဝါဒီ။ ။ “အနုသယတို့သည် အာရုံမရှိကုန်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “အနုသယရှိ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏၅။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုအနုသယတို့အား အာရုံရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၆ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အနုသယတို့သည် အာရုံမရှိကုန်။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ် အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ရာဂရှိ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုရာဂအား အာရုံရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ရာဂသည် အာရုံမရှိပါ။ အနုသယာ အနာရမ္မဏကထာ ပြီး၏။ ၁။ အနုသယတို့သည် စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ၊ အဟေတုက၊ အဗျာကတတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထို့ကြောင့် အနာရမ္မဏတို့တည်းဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကနှင့် အချို့သော ဥတ္တရာပထကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ အနာရမ္မဏတရားမည်သည် ဤသို့ ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။ ၃။ စိတ္တသမ္ပယုတ္တ သင်္ခါရက္ခန္ဓာကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၄။ အနုသယသည် ဇိဝိတိန္ဒြိယ ကာယကံစသော ရုပ်သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည်၏ အဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ အနုသယကို မပယ်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝန်ခံသည်။ ၆။ မဂ်ဖြင့် ပယ်အပ်သော ကိလေသာတို့သည် မပယ်အပ်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ရှိ၏ဟု ဆိုအပ်၏၊ ဤသို့သော သဘောရှိသော ကိလေသာ၏ ဤမည်သော တရားသည် အာရုံမည်၏ဟု မဆိုအပ်သောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။

[IX. 5] 5. Of Insight as ivithout Mental Object. Controverted Point . — That insight 3 is without mental object. From the Commentary. — Inasmuch as an Arahant cannot be said to lack insight, that insight must, at least at times, be practically without object, namely, when his visual consciousness is active, for then he is occupied with the visible object engaging his sense of sight. So think some, for instance, the Andhakas. [1] Th. — Then insight must be either material quality, or Nibbana, or one of the five organs of sense, or their five external objects (since these are the things that are without mental object). But this you deny. . . . You deny also that understanding, as controlling power or force, as right views, as the search for truth by intuition, 4 is without mental object, affirming the contrary. Then why exclude insight ? [2-4] Here, too, you judge that the aggregate of mental coefficients is involved. But as in the preceding discourse, so here : you cannot say, a mental aggregate is without object, or partly so. And you cannot affirm that understanding, which is involved in that aggregate, is with mental object, while insight, also involved in it, is without. [5] A . — You deny that insight is objectless. Is it right to say that the Arahant is ‘full of insight,’ 1 while he is visually cognitive? Th. — Yes. A . — Has his insight at that moment an object? Th. — Nay, that cannot truly be said. ... [6] But if you substitute ‘ full of understanding’ for ‘full of insight,’ you yourself admit that he is full of understanding while visually cognitive, and at the same time you deny that his understanding, during that process, has an object. 2

၉-နဝမဝဂ် (၈၈) ၅-ဉာဏံ အနာရမ္မဏန္တိကထာ ၅၅၇။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည်၊ ပညိန္ဒြေသည်၊ ပညာဗိုလ်သည်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္စျင်သည် အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည်၊ ပညိန္ဒြေသည်၊ ပညာဗိုလ်သည်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္စျင်သည် အာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်လျက် အာရုံမရှိပါသလော၊ ပညာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်လျက် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၅၈။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဉာဏ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံဆဲ ရဟန္တာသည် “အသိဉာဏ်ရှိ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုဉာဏ်အား အာရုံသည် ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဉာဏ်သည် အာရုံမရှိ။ ပရဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံဆဲ ရဟန္တာသည် “ပညာရှိ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုပညာအား အာရုံသည် ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ပညာသည် အာရုံမရှိ။ ဉာဏံ အနာရမ္မဏန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံခိုက်ဖြစ်သော်လည်း ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ထိုဉာဏ်၏ ထိုခဏ၌ အာရုံမရှိ၊ ထို့ကြောင့် ဉာဏ်သည် အာရုံမရှိဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[IX. 6] 6. Of Past Ideas. Controverted Point .. — That consciousness of a past object is without object. From the Commentary. — Some— for instance, the Uttarapathakas — hold that, since past and future mental objects are not actually existing, therefore mind recalling a past object is mind without object. [1] Th . — But you admit that there is such a thing as a mental object that is past ? Then how can you make such a self-contradictory statement? [2] Again, is there not adverting of mind, ideation, co-ordinated application, attention, volition, anticipation, aim, concerning that which is past? ... [IX. 7] 7. Of Future Ideas. ControveHed Point . — That a consciousness, having an idea that is future, is without object. The Commentary makes no separate comment. [1, 2] are verbatim as in 6, ‘ future ’ substituted for ‘ past. [3] Th. continues. — You admit of course concerning what is present, that there can be adverting of mind, ideation, and so on (6, § 2), so that consciousness of a present idea has its mental object. And you admit that there can be adverting of mind and the rest about the past and also about the future. Yet in both these cases mind, you say, is without mental object. [4] Why not also say then that, while there can be adverting of mind, etc., about the present, mind occupied about a present object is mind without object ? [5] A . — But you admit that a ‘past object’ does not exist [at the present moment] ? Surely then a mind occupied with past object is occupied with no (that is, with a non-existent) object. . . .

၉-နဝမဝဂ် (၈၉) ၆-အတီတာနာဂတာရမ္မဏကထာ ၅၅၉။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (စိတ်သည်) အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ်သည် အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိခဲ့ပါမူ “အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်၊ အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံ မရှိဟူသော စကားသည် မှားသည်သာတည်း။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ်သည် အာရုံမရှိခဲ့ပါမူ “စိတ်သည် အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်၊ စိတ်သည် အာရုံမရှိ၊ အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိ၏ဟူသော စကားသည် မှားသည်သာတည်း။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အတိတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိခဲ့ပါမူ “အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၆၀။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (စိတ်သည်) အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ်သည် အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိခဲ့ပါမူ “အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်၊ အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံ မရှိဟူသော စကားသည် မှားသည်သာတည်း။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ်သည် အာရုံမရှိခဲ့့ပါမူ “စိတ်သည် အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံံရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်၊ စိတ်သည် အာရုံမရှိ၊ အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိ၏ဟူသော စကားသည် မှားသည်သာတည်း။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိခဲ့ပါမူ “အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ပစ္စုပ္ပန်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ပစ္စုပ္ပန်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည်ဖြစ်လျက် အတိတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်လျက် ပစ္စုပ္ပန်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်လျက် အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို အာရုံပြု၍ ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်လျက် ပစ္စုပ္ပန်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၆၁။ ပရဝါဒီ။ ။ “အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အတိတ်အနာဂတ်တရားသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အတိတ်အနာဂတ်တရားသည် မရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အတိတ် အနာဂတ်တရားလျှင် အာရုံရှိသော စိတ်သည် အာရုံမရှိ”ဟူ၍ ဆိုသင့်သည်သာတည်း။ အတီတာနာဂတာရမ္မဏကထာ ပြီး၏။ ၁။ အတိတ်အာရုံ အနာဂတ်အာရုံမည်သည် ထင်ရှားမရှိ၊ ထို့ကြောင့် ထိုအတိတ် အနာဂတ်အာရုံ ရှိသောစိတ်သည် မိမိအာရုံ ထင်ရှားမရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အနာရမ္မဏသာ ဖြစ်ရာ၏၊ ထို့ကြောင့် အတိတ်တရားသည် အာရုံမရှိဟု အယူရှိကြသော ဥတ္တရာပထကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[IX. 8] 8. Of Initial Application of Mind and its Field of Operation. 1 2 Controverted Point. — That initial mental application ‘ falls ’ on all consciousness. cannot become an object of initial application, we might say that the thesis is true. But since some consciousness is brought to pass independently of any initial application, this does not fall on (i.e., operate in) all consciousness. [Hence the contradictory of the thesis is true.] Those who maintain the thesis— for instance, the U fctarapathakas — fail to draw this distinction. [1] Th . — If that is true, you must also be prepared to admit in detail that [other mental properties 1 ] sustained application, zest, pleasure, pain, gladness, melancholy, indifference, faith, energy, mindfulness, concentration, understanding, lust, hate . . . indiscretion fall on (or operate in) all consciousness. ■ But you are not so prepared. . . . [2-4] Contrariwise, is there not concentration with sustained application only, not initial application ; also concentration wherein there is neither kind of application? Were not, in fact, three kinds of concentrative exercise distinguished by the Exalted One: (1) With both modes of .application ; (2) with the sustained mode only ; (3) with neither ? 2 Hence your proposition is wrong.

၉-နဝမဝဂ် (၉၀) ၇-ဝိတက္ကာနုပတိတကထာ ၅၆၂။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိစာရကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ပီတိကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ သုခကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ဒုက္ခကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ သောမနဿကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ဒေါမနဿကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ဥပေက္ခာကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ သဒ္ဓါကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ဝီရိယကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ သတိကြောင့် ကျရောက် ပါသလော၊ သမာဓိကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ပညာကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ရာဂကြောင့် ကျရောက်ပါသလော၊ ဒေါသကြောင့် ကျရောက်ပါသလော။ပ။ အနောတ္တပ္ပကြောင့် ကျရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိတက်မရှိ ဝိစာရမျှသာရှိသော သမာဓိသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိတက်မရှိ ဝိစာရမျှသာရှိသော သမာဓိသည် ရှိခဲ့ပါမူ “အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိတက်လည်းမရှိ ဝိစာရလည်းမရှိသော သမာဓိသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိတက်လည်းမရှိ ဝိစာရလည်းမရှိသော သမာဓိသည် ရှိခဲ့ပါမူ “အလုံးစုံ သော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဝိတက်နှင့်လည်းတကွ ဝိစာရနှင့်လည်းတကွဖြစ်သော သမာဓိ၊ ဝိတက်ကားမရှိ ဝိစာရမျှသာ ရှိသော သမာဓိ၊ ဝိတက်လည်း မရှိ ဝိစာရလည်း မရှိသော သမာဓိ”ဤသို့ သမာဓိသုံးပါးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟောအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိတက်နှင့်လည်းတကွ ဝိစာရနှင့်လည်းတကွဖြစ်သော သမာဓိ၊ ဝိတက့်ကား မရှိ ဝိစာရမျှသာရှိသော သမာဓိ၊ ဝိတက်လည်း မရှိ ဝိစာရလည်း မရှိသော သမာဓိ ဤသို့ သမာဓိသုံးပါးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ခဲ့ကုန်မူ “အလုံးစုံသော စိတ်သည် ဝိတက်ကြောင့် ကျရောက်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ဝိတက္ကာနုပတိတကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဝိတက်၏ ကျရာတရားမည်သည် အာရုံသမ္ပယောဂအားဖြင့် နှစ်ပါးရှိ၏၊ ဤမည်သော စိတ်သည် ဝိတက်၏အာရုံ မဖြစ်နိုင်ဟု သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသောကြောင့် စိတ်အားလုံးသည် ဝိတက်၏ ကျရာ ဖြစ်ရာ၏၊ ဝိတက်နှင့်မယှဥ်သော စိတ်၏ ဖြစ်သင့်သောကြောင့် စိတ်အားလုံးသည် ဝိတက်၏ ကျရာတရား မဟုတ်ခဲ့၊ ဤသို့ မခွဲဝေမူ၍ သာမညအားဖြင့် စိတ်အားလုံးသည် ဝိတက်၏ကျရာ ဖြစ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်လျက် ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[IX. 9] 9. Of Sound as purely Mental. Controverted Point . — That sound is nothing more than a diffusion of initial and sustained mental application. 3 4 tion of mind. 1 The Theravadin submits that if sound can be so specialized, each mental property would send forth its own peculiar sounds. If not, then we cannot speak of auditory cognition of a sound that is merely a matter of intellect, and not an object of sense. But the Word : ‘ Hearing a sound, an irradiation of initial application of mind , he reveals ' 2 . . . shows there is auditory consciousness also. [1] Th. — -If this be true, you must affirm no less that sounds from mental contact are solely an irradiation of mental contact; that such as are from feeling are solely an irradiation of feeling. So also for such as are from perception, volition, thought in general, mindfulness, understanding. This you will not do. [2] Must you not also affirm of a sound that is an irradiation of mental application, that it is [none the less] to be cognized by hearing, impinges on the ear, comes into the auditory avenue? This you deny; you affirm that such a sound is not cognizable by hearing, etc. How then can you speak of it as sound ?

၉-နဝမဝဂ် (၉၁) ၈-ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒကထာ ၅၆၃။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံအားဖြင့် ကြံစည်သူ သုံးသပ်သူအား ဝိတက်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံအားဖြင့် တွေ့ထိသူအား တွေ့ထိမှု ‘ဖဿ’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် ခံစားသူအား ခံစားမှု ‘ဝေဒနာ’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် မှတ်သားသူအား မှတ်သားမှု ‘သညာ’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် စေ့ဆော်သူအား စေ့ဆော်မှု ‘စေတနာ’ကြောင့့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် သိသူအား စိတ်ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် အောက်မေ့သူအား အောက်မေ့မှု ‘သတိ’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံ အပြားအားဖြင့် သိသူအား အပြားအားဖြင့် သိမှု ‘ပညာ’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံအားဖြင့် ကြံစည်သူ သုံးသပ်သူအား ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကြံစည်မှု ‘ဝိတက်’ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် သောတဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်ပါသလော၊ သောတ၌ ထိခိုက်ပါသလော၊ သောတအား ရှေးရှုထင်ခြင်းသို့ ရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိတက်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် သောတဝိညာဏ်ဖြင့် မသိအပ်သည်ဖြစ်၍ သောတ၌ မထိခိုက်ပါသလော၊ သောတအား ရှေးရှုထင်ခြင်းသို့ မရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိတက်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် သောတဖြင့် မသိအပ်သည် ဖြစ်၍ သောတ၌ မထိခိုက် သောတအား ရှေးရှုထင်ခြင်းသို့ မရောက်ခဲ့ပါမူ “အလုံးစုံအားဖြင့် ကြံစည်သူ စိတ်ကူးသူအား ဝိတက်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒကထာ ပြီး၏။ ၁။ “ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရာ”ဟူ၍ ဟောတော်မူအပ်သောကြောင့် ခပ်သိမ်းသောအဖို့အားဖြင့် ကြံစည်သူ ဆင်ခြင်သူအား အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် မနောဓာတ်ဖြစ်ရာအခါ၌လည်း ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရမည်သော အသံသည် ဖြစ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဝိတက္ကဝိပ္ဖါရ ကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရမျှ ဖြစ်သော သဒ္ဒ ရှိခဲ့ပါမူ ဖဿာဒိဝိပ္ဖါရသဒ္ဒသည်လည်း ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို ထုတ်သည်။ ၃။ ထိုသို့သဘောရှိသော သုတ်အမြွက်မျှကို မတွေ့မမြင်သောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြုသည်။ ၄။ ဝိတက်၏ ပျံ့နှံ့ခြင်းမျှဖြစ်သော အသံကိုသာ ရည်ရွယ်၍ မေးသည်၊ ဝိတက်၏ ပျံ့နှံ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော အိပ်ပျော်နေသူတို့၏အသံကို ရည်ရွယ်၍ မေးသည်မဟုတ်။ ၅။ ပရဝါဒီ၏ အလိုအားဖြင့် ပြသောအမေးတည်း၊ ပရဝါဒီဆရာသည် ဝိတက်၏ ပျံ့နှံ့ခြင်းမျှ ဖြစ်သော အသံသည် သောတဝိညာဏ်၏ အာရုံမဟုတ်ဟု ဆို၏၊ သကဝါဒီဆရာကား ‘ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိဿတိ’ဟု ဟောတော်မူသောကြောင့် ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒသည် သောတဝိညာဏ်ဟု ဆိိုု၏။

[IX. 10] 10. Of Speech conforming to Thought. Controverted Point. — That speech does not accord with thought. From the Commentary. — Inasmuch as anyone can decide [to think about one thing and] talk about another, therefore there is no accord, no sequence, no conformity between thought and speech. Speech can proceed even without thought. Such is the view of some — for instance, the Pubbaseliyas. [1] Th. — If this be so, then a fortiori neither does speech accord with mental contact, feeling, perception, volition, nor with any property of consciousness. But surely, as you agree, the opposite is the case. 3 [2] You must, again, deny that speech accords with .adverting, ideating, eo-ordinated application, willing, intending, aiming — which you will not, the opposite being true. [8] You admit that speech which is provoked by thought is co-existent, and one in its origin, with the thought. Yet this is in contradiction to your proposition. [4] Again, you commit yourself to this, that one speaks •of what one does not wish to speak, discourses, addresses [others], converses about what one does not wish. Surely the opposite is the case. [5] P . — You say I am wrong, but you must admit that people can speak, discourse, address [others], converse about something different [from that which is occupying their minds]. 1 Hence my proposition is tenable.

၉-နဝမဝဂ် (၉၂) ၉-န ယထာစိတ္တဿ ဝါစာတိကထာ ၅၆၄။ သကဝါဒီ။ ။ ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿမရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိပါသလော၊ ဝေဒနာမရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ သညာမရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ စေတနာမရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ စိတ်မရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံအားဖြင့် တွေ့ထိသူအား ဖဿကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် ခံစားသူအား ဝေဒနာကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် မှတ်သားသူအား သညာကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံ အားဖြင့် စေ့ဆော်သူအား စေတနာကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် သိသူအား စိတ်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် အောက်မေ့သူအား သတိကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော၊ အလုံးစုံအားဖြင့် သိသူအား ပညာကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းဟူသော အသံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံအားဖြင့် ကြံစည်သူ သုံးသပ်သူအား ဝိတက်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းရှိသော အသံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိတက်ကြောင့် ပျံ့နှံ့ခြင်းရှိသော အသံသည် သောတဝိညာဏ်ဖြင့် သိအပ်သည် ဖြစ်၍ သောတ၌ ထိခိုက်ပါသလော၊ သောတအား ရှေးရှုထင်ခြင်းသို့ ရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ ဝေဒနာရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ သညာရှိသူအားပြောဆိုမှုသည်၊ စေတနာရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ စိတ်ရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဖဿရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည်။ပ။ စိတ်ရှိသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိခဲ့ပါမူ “ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ မဆင်ခြင်သူအား ပြောဆိုမှုသည်။ပ။ နှလုံးမသွင်းသူအား ပြောဆိုမှုသည်။ပ။ ဆုမတောင်းသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်ခြင်သူအား ပြောဆိုမှုသည်။ပ။ နှလုံးသွင်းသူအား ပြောဆိုမှုသည်။ပ။ ဆုတောင်းသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဆင်ခြင်သူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ နှလုံးသွင်းသူအား ပြောဆိုမှုသည်၊ ဆုတောင်းသူအား ပြောဆိုမှုသည် ရှိခဲ့ပါမူ “ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပြောဆိုမှုသည် စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည် စိတ်နှင့်အတူ ဖြစ်သည် စိတ်နှင့်တကွ တူသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ပြောဆိုမှုသည် စိတ်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ စိတ်နှင့်အတူ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ စိတ်နှင့် တကွ တူသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ မပြောလိုသူသည် ပြောပါသလော၊ မဆိုလိုသူသည် ဆိုပါသလော၊ မခေါ်လိုသူသည် ခေါ်ပါသလော၊ မမြွက်ဆိုလိုသူသည် မြွက်ဆိုပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၅ သကဝါဒီ။ ။ ပြောလိုသူသည် ပြောသလော၊ ဆိုလိုသူသည် ဆိုသလော၊ ခေါ်လိုသူသည် ခေါ်သလော၊ မြွက်ဆိုလိုသူသည် မြွက်ဆိုပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ပြောလိုသူသည် ပြောခဲ့ပါမူ ဆိုလိုသူသည် ဆိုခဲ့ပါမူ ခေါ်လိုသူသည် ခေါ်ခဲ့ပါမူ မြွက်ဆိုလိုသူသည် မြွက်ဆိုခဲ့ပါမူ “ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၆၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ (အကြင်သူသည်) “အခြားစကားကို ပြောအံ့”ဟူ၍ အခြားစကားကို ပြော၏၊ “အခြား စကားကို ဆိုအံ့”ဟူ၍ အခြားစကားကို ဆို၏၊ “အခြားသူကို ခေါ်အံ့”ဟူ၍ အခြားသူကို ခေါ်၏၊ “အခြား စကားကို မြွက်ဆိုအံ့”ဟူ၍ အခြားစကားကို မြွက်ဆို၏၊ ထိုသူတစ်စုံတစ်ယောက် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ (အကြင်သူသည်) “အခြားစကားကို ပြောအံ့”ဟူ၍ အခြားစကားကို ပြော၏။ပ။ “အခြားစကားကို မြွက်ဆိုအံ့”ဟူ၍ အခြားစကားကို မြွက်ဆို၏၊ ထိုသူတစ်စုံတစ်ယောက်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ပြောဆိုမှုသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ န ယထာစိတ္တဿ ဝါစာတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် အခြားတစ်ပါးသော စကားကို ပြောဆိုအံ့ဟု နှလုံးပြု၍ အခြားတစ်ပါးသော စကားကို ပြောဆိုမိ၏၊ ထို့ကြောင့် စကားသည် စိတ်အားလျော်စွာ ဖြစ်သည်မဟုတ်၊ စိတ်နှင့်ကင်း၍လည်း ဖြစ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ထိုစကားကို ဖြစ်စေတတ်သောစိတ် မဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုစကားပြောဆဲခဏ၌ ဖဿအစရှိသည်တို့ သည်လည်း မဖြစ်ကုန်ရာဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ‘ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရမျှဖြစ်သော သဒ္ဒါစု ရှိခဲ့ပါမူ ဖဿာဒိဝိပ္ဖါရသဒ္ဒသည်လည်း ဖြစ်ရာ၏’ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၄။ ထိုသို့ သဘောရှိသောသုတ်ကို အမြွက်မျှ မတွေ့မြင်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက်ဖြေသည်။ ၅။ တစ်ပါးသောစကားကို ပြောဆိုအံ့ဟု နှလုံးသွင်း၍ အခြားတစ်ပါးသောစကားကို ပြောဆိုသူသည်လည်း ပြောဆိုလိုသည်သာ မည်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။

[IX. 11] 11. Of Action conforming to Thought. Controverted Point. — That action does not accord with thought. From the Commentary. — Inasmuch as anyone, when proposing to go in one direction, can go elsewhere, some — for instance, the Pubbaseliyas — hold that action is not in accord or conformity with, or consequent upon, thought. [1-3] Th. — (The argument is exactly similar to that in IX. 10, §§ 1-3.) [4] Again, you commit yourself to this, that one moves forward and backward, or looks ahead and back, or bends or extends, when not wishing to perform these respective acts. Surely the opposite is the case. [5] P. — You srfy, I am wrong, hut does it not happen that some one, thinking ‘ I shall go in one direction,’ goes in another, or . . . thinking ‘I shall hold forth something,’ holds forth another ? Hence my proposition is tenable.

၉-နဝမဝဂ် (၉၃) ၁၀-န ယထာစိတ္တဿ ကာယကမ္မန္တိကထာ ၅၆၆။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿမရှိသူအား ကာယကံသည်။ပ။ စိတ်မရှိသူအား ကာယကံသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှင့်တကွ ဖြစ်သူအား ကာယကံသည်။ပ။ စိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်သူအား ကာယ ကံသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဖဿနှင့်တကွ ဖြစ်သူအား ကာယကံသည်။ပ။ စိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်သူအား ကာယကံသည် ရှိခဲ့ပါမူ “ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ မဆင်ခြင်သူအား ကာယကံသည်။ပ။ ဆုမတောင်းသူအား ကာယကံသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်ခြင်သူအား ကာယကံသည်။ပ။ ဆုတောင်းသူအား ကာယကံသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဆင်ခြင်သူအား ကာယကံသည်။ပ။ ဆုတောင်းသူအား ကာယကံသည် ရှိခဲ့ပါမူ “ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည် စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည် စိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်သည် စိတ်နှင့်တကွ တူသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကာယကံသည် စိတ်ကြောင့် ဖြစ်သည် စိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်သည် စိတ်နှင့် တကွ တူသော ဖြစ်ခြင်းရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေ့သို့ မတက်လိုသူသည် ရှေ့သို့ တက်သလော၊ နောက်သို့ မဆုတ်လိုသူသည် နောက်သို့ ဆုတ်သလော၊ တည့်တည့် မကြည့်လိုသူသည် တည့်တည့် ကြည့်ပါသလော၊ တစောင်း မကြည့် လိုသူသည် တစောင်းကြည့်ပါသလော၊ မကွေးလိုသူသည် ကွေးပါသလော၊ မဆန့်လိုသူသည် ဆန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေ့သို့ တက်လိုသူသည် ရှေ့သို့ တက်သည် မဟုတ်ပါလော၊ နောက်သို့ ဆုတ်လို သူသည် နောက်သို့ ဆုတ်သည် မဟုတ်ပါလော၊ တည့်တည့် ကြည့်လိုသူသည် တည့်တည့်ကြည့်သည် မဟုတ်ပါလော၊ တစောင်းကြည့်လိုသူသည် တစောင်းကြည့်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ကွေးလိုသူသည် ကွေးသည် မဟုတ်ပါလော၊ ဆန့်လိုသူသည် ဆန့်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရှေ့သို့ တက်လိုသူသည် ရှေ့သို့ တက်ခဲ့ပါမူ။ပ။ ဆန့်လိုသူသည် ဆန့်ခဲ့ပါမူ “ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၆၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ (အကြင်သူသည်) “အခြားအရပ်သို့ သွားအံ့”ဟူ၍ အခြားအရပ်သို့ သွား၏။ပ။ “အခြားလက်ကို ဆန့်အံ့”ဟူ၍ အခြားလက်ကို ဆန့်၏၊ ထိုသူတစ်စုံတစ်ယောက်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ (အကြင်သူသည်) “အခြားအရပ်သို့ သွားအံ့”ဟူ၍ အခြားအရပ်သို့ သွား၏။ပ။ “အခြားလက်ကို ဆန့်အံ့”ဟူ၍ အခြားလက်ကို ဆန့်၏၊ ထိုသူတစ်စုံတစ်ယောက်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ မဖြစ်”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ န ယထာစိတ္တဿ ကာယကမ္မန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ပါးသော အရပ်ကို သွားအံ့ဟု နှလုံးပြု၍ အခြားတစ်ပါးသောအရပ်သို့ သွား၏၊ ထို့ကြောင့် ကာယကံသည် စိတ်အားလျော်စွာ ဖြစ်သည်မဟုတ်၊ စိတ်နှင့်ကင်း၍လည်း ဖြစ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်လျက် ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[IX. 12] 12. Of Past, Future, and Present. Controverted Point. — That a past or future experience is actually possessed. From the Commentary. — In this connection we must distinguish between actual and potential possession. 1 The former is of the present moment. But for a man who has acquired the Eight Attainments in Jhana, the possession of them is potentially persistent, though not of all at once. But some, not discerning this distinction — for instance,, the Andhakas — speak of past and future Jhanas as something actually and presently possessed. [3] Is one who possesses a present material or bodily aggregate also in possession of a past and a future bodily aggregate ? Then must you admit three bodily aggregates. Similarly, if he is actually in possession of five past and five future, as well as five present [bodily and mental] aggregates, you must admit fifteen aggregates. . . . [4-6] A similar argument applies to the organs and objects of sense, to the eighteen elements, to the twentytwo controlling powers. [7] A . — But are there not those who, meditating on theeight stages of emancipation, can induce the four Jhanas at their pleasure, can acquire the four serial grades? 21 Surely then it is right to say that one can have actual present possession of past and future things?

၉-နဝမဝဂ် (၉၄) ၁၁-အတီတာနာဂတသမန္နာဂတကထာ ၅၆၈။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားသည် ချုပ်ပြီးသည်၊ ကင်းပြီးသည်၊ ပျက်စီးပြီးသည်၊ ပျောက်ပြီးသည်၊ ကင်းပျောက်ပြီးသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အတိတ်တရားသည် ချုပ်ပြီးသည်၊ ကင်းပြီးသည်၊ ပျက်စီးပြီးသည်၊ ပျောက်ပြီးသည်၊ ကင်းပျောက်ပြီးသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “အတိတ်တရားနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားသည် မဖြစ်သေးသည်၊ မပေါ်သေးသည်၊ ကောင်းစွာ မဖြစ်သေးသည်၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသည်၊ အသစ်မဖြစ်သေးသည်၊ ထင်ရှား မဖြစ်သေးသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အနာဂတ်တရားသည် မဖြစ်သေးသည်၊ မပေါ်သေးသည်၊ ကောင်းစွာ မဖြစ်သေးသည်၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသည်၊ အသစ် မဖြစ်သေးသည်၊ ထင်ရှား မဖြစ်သေးသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “အနာဂတ်တရားနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၆၉။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ရူပက္ခန္ဓာနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော၊ အနာဂတ်ရူပက္ခန္ဓာနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော၊ ပစ္စုပ္ပန်ရူပက္ခန္ဓာနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပက္ခန္ဓာသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ခန္ဓာငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်ခန္ဓာငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာတစ်ဆယ့်ငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်စက္ခာယတနနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်စက္ခာယတနနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန် စက္ခာယတနနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန်အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အာယတနသုံးဆယ့်ခြောက်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်စက္ခုဓာတ်နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်စက္ခုဓာတ်နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန် စက္ခုဓာတ်နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဓာတ် သုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဓာတ် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်ဓာတ် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဓာတ် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓာတ်ငါးဆယ့်လေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်စက္ခုန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်စက္ခုန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန်စက္ခုန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေ သုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဣန္ဒြေ နှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ အနာဂတ်ဣန္ဒြေ နှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ၊ ပစ္စုပ္ပန်ဣန္ဒြေ နှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေခြောက်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၇၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “အတိတ် အနာဂတ်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ရှစ်ပါးသော ဝိမောက္ခဈာန်နှင့် ပြည့်စုံသူသည် လေးပါးသောဈာန်တို့ကို အလိုရှိတိုင်း ရခြင်းရှိသူသည် အစဥ်အတိုင်း ချမ်းသာစွာ နေကြောင်း သမာပတ်ကိုးပါးတို့ကို ရခြင်းရှိသူသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ရှစ်ပါးသော ဝိမောက္ခဈာန်နှင့် ပြည့်စုံသူသည် ဈာန်လေးပါးတို့ကို အလိုရှိတိုင်း ရခြင်းရှိသူသည် အစဥ်အတိုင်း ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ကြောင်း သမာပတ်ကိုးပါးတို့ကို ရခြင်း ရှိသူသည် ရှိခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ရှိ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ အတီတာနာဂတသမန္နာဂတကထာ ပြီး၏။ နဝမဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ ပညတ်တို့သည် သမန္နာဂတပညတ်၊ ပဋိလာဘပညတ်ဟူ၍ နှစ်ပါးရှိကုန်၏။ ထိုနှစ်ပါးတို့တွင် ပစ္စုပ္ပန်တရားနှင့် ပြည့်စုံသူကို သမ္မန္နာဂတဟု ဆိုအပ်၏၊ သမာပတ်ရှစ်ပါးကိုရသူ ဈာနလာဘီ ပုဂ္ဂိုလ်၏ သမာပတ်တို့သည် တစ်ပြိုင်နက်သောခဏ၌ မဖြစ်ကြပါကုန်သော်လည်း ထိုးထွင်းသိပြီး၍ မဆုတ်ယုတ် မလျောကျခြင်းကြောင့် သမာပတ်ရှစ်ပါးကို ရသူဟူ၍ပင် ဆိုရ၏၊ ဤသို့ ဝေဖန်ခြင်းကို မပြုဘဲ ဈာနလာဘီတို့အား အတိတ်အနာဂတ်ဖြစ်သော ဈာန်တို့သည်လည်း ရှိကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုဈာနလာဘီတို့သည် အတိတ် အနာဂတ်ဈာန် နှင့်လည်း ပြည့်စုံကုန်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[X. 1] 1. Of Cessation. Controverted Point . — That before five aggregates seeking rebirth have ceased, five operative 1 aggregates arise. From the Commentary. — Some — for instance, the Andkakas — hold that if, before a unit of sub-consciousness lapses, another unit of consciousness, with its [operative] fourfold aggregate and the material aggregate sprung from it, has not arisen, the living continuum must be cut off. 2 [1] Th. — Is there then a congeries of ten aggregates? Do ten aggregates arrive at actuality ? If you deny, where is your proposition ? If you assent, you must answer for two copies of each aggregate [which is unorthodox]. [2] The same argument holds if you maintain that only four operative aggregates 3 may arise, substituting ‘nine" for ‘ ten ’ [i.e., five plus four]. [8] And the same argument holds if you maintain that only operative insight 4 arises, substituting ‘ six ’ for 4 nine ’ [i.e., five plus one] . [4] A . — When the five aggregates seeking rebirth cease, does the Path then arise ? Th. — Yes. A. — What! do the dead, does one who has ended his days, develop the Path? 1

၁၀-ဒသမဝဂ် (၉၅) ၁-နိရောဓကထာ ၅၇၁။ သကဝါဒီ။ ။ ဥပပတ္တိဘဝကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးသည် မချုပ်ငြိမ်းဘဲ ကိရိယာ ခန္ဓာငါးပါးတို့ ဖြစ်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာဆယ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ခန္ဓာဆယ်ပါးတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာဆယ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ခန္ဓာဆယ်ပါးတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏၃။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ ဥပပတ္တိဘဝကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးသည် မချုပ်မငြိမ်းဘဲ ကိရိယာ ခန္ဓာလေးပါးတို့ ဖြစ်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာကိုးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ခန္ဓာကိုးပါးတို့သည် မျက်မှောက် အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာကိုးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ခန္ဓာကိုးပါးတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် မချုပ်ငြိမ်းဘဲ ကိရိယာ ဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာခြောက်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ခန္ဓာခြောက်ပါးတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ခန္ဓာခြောက်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ခန္ဓာခြောက်ပါးတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၇၂။ ပရဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ချုပ်ငြိမ်းလတ်သော် မဂ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ သေသူသည် မဂ်ကို ပွါးစေပါသလော၊ ကွယ်လွန်သူသည် မဂ်ကို ပွါးစေပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ နိရောဓကထာ ပြီး၏။ ၁။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေကြောင်းဟု ရေတွက်ခြင်းသို့ရောက်သော ဘဝင်စိတ်၏ ဘင်ခဏနှင့် တစ်ပြိုင်နက် ကိရိယာဟု ရေတွက်ခြင်းသို့ ရောက်သော ကုသိုလ် အကုသိုလ် နာမက္ခန္ဓာလေးပါး တိဇရုပ်ဟူသော ရူပက္ခန္ဓာတစ်ပါး ပေါင်း ကိရိယာ ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ဖြစ်ကြကုန်၏၊ ထိုကိရိယာ ခန္ဓာငါးပါးတို့ မဖြစ်ကုန်သော် ဘဝင်စိတ်ချုပ်သောအခါ အစဥ်ပြတ်ရာ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤနိရောဓကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း ခန္ဓာတို့၏လည်းကောင်း၊ ကိရိယာခန္ဓာတို့၏လည်းကောင်း အစွမ်းအားဖြင့် ခန္ဓာတို့သည် ငါးပါးသာ ရှိကုန်၏ဟု နှလုံးပြု၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၃။ ရှေ့နောက်၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဥပက္ကိလေသိကခန္ဓာ ကိရိယာခန္ဓာတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း ထူးသည်၏အဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၄။ သုတ္တလေသ မရမရှိသောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြုသည်။

[X. 2] 2. Of the Path and Bodily Form. Controverted Point. — That the physical frame of one who is practising the Eightfold Path is included in that Path. From the Commentary . — Those who, like the Mahiijsasakas, Sammitiyas and Mahasanghikas, hold that the three factors of the Path : — supremely right speech, action, and livelihood — are material, are confronted with the contradiction that, since the factors of the Path are subjective, they imply mental attributes lacking in matter. [1] Th. — You must then be prepared to affirm also that bodily form is [like the Path-factors] subjective, having the mental attributes of adverting, ideating, co-ordinated application, attending, volition, anticipating, aiming. You deny this and rightly, for surely the opposite is true. [2, B] The three factors of the Path [in which you deem things corporeal to be included]— supremely right speech, action, livelihood — these, you affirm, are not subjective, not having the mental attributes above-named. [4-5] But the other five factors of the Path — supremely right views, aspiration, endeavour, mindfulness, concentration — these, you admit, are subjective, and have the mental attributes above-named. [6, 7] If you affirm the absence of these mental characteristics from those three factors of the Path, you must also affirm their absence from all these five factors of the Path. [8] M. S. M. — But you admit that supremely right 14 By sophistry’ (chalavada, Corny.), he has shifted from psychological to religious ground, then skips back again, drawing a false analogy between the final death of any one life and momentary death. The aggregates typify the life of worldly desires, which for the convert is superseded by the higher life of the Path. Psychologically and physically, the cessation of their continuity means death. Cf. below, X. 3. ' . , speech, action, and livelihood are factors of the Path, [and these are manifestations of corporeality]. Surely then the practiser’s physical frame is included in the Path. 1

၁၀-ဒသမဝဂ် (၉၆) ၂-ရူပံ မဂ္ဂေါတိကထာ ၅၇၃။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရုပ်သည် မဂ်ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်သည် အာရုံနှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော၊ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းမှု ပြုမှု စိတ်၌ စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် မဟုတ်ပါလော၊ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုရုပ်သည် အာရုံမရှိခဲ့ပါလျှင် ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါလျှင် “မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ရုပ်သည် မဂ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် မဂ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် အာရုံရှိပါသလော၊ သမ္မာဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် အာရုံမရှိသည် မဟုတ်ပါလော၊ သမ္မာဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သမ္မာဝါစာသည် အာရုံမရှိခဲ့ပါမူ သမ္မာဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “သမ္မာဝါစာသည် မဂ်”ဟု မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာအာဇီဝသည် အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာအာဇီဝအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာအာဇီဝသည် အာရုံမရှိသည် မဟုတ်ပါလော၊ ထိုသမ္မာအာဇီဝအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သမ္မာအာဇီဝသည် အာရုံမရှိခဲ့ပါမူ ထိုသမ္မာအာဇီဝအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်”ဟု မဆိုသင့်။

၅၇၄။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာဝါစာသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာ ဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာအာဇီဝသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာအာဇီဝအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်။ပ။ သမ္မာသတိသည်။ပ။ သမ္မာသမာဓိသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာသမာဓိသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာသမာဓိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာဝါစာသည်းလည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာ ဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသမာဓိသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာသမာဓိသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာသမာဓိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသမာဓိသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်ဖြစ်၍ ထိုသမ္မာအာဇီဝသည်လည်း အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာအာဇီဝအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် မဂ်ဖြစ်လျက် ထိုသမ္မာဝါစာသည်လည်း အာရုံမရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် မဂ်ဖြစ်လျက် ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိသည်လည်း အာရုံမရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာ ဒိဋ္ဌိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် မဂ်ဖြစ်လျက် ထိုသမ္မာဝါစာသည် အာရုံမရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာ ဝါစာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်၊ သမ္မာသတိသည်၊ သမ္မာသမာဓိသည် မဂ် ဖြစ်လျက် ထိုသမ္မာသမာဓိသည်လည်း အာရုံမရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာသမာဓိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်ဖြစ်လျက် ထိုသမ္မာအာဇီဝသည်လည်း အာရုံမရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာအာဇီဝအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်၊ သမ္မာဝါယာမသည်၊ သမ္မာသတိသည်။ပ။ သမ္မာ သမာဓိသည် မဂ်ဖြစ်လျက် ထိုသမ္မာသမာဓိသည် အာရုံမရှိပါသလော၊ ထိုသမ္မာသမာဓိအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၇၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသူ၏ ရုပ်သည် မဂ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည်၊ သမ္မာကမ္မန္တသည်၊ သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ သမ္မာဝါစာသည်၊ သမ္မာကမ္မန္တသည်၊ သမ္မာအာဇီဝသည် မဂ်ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသူ၏ ရုပ်သည် မဂ်”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပံ မဂ္ဂေါတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ သမ္မာဝါစာ၊ သမ္မာကမ္မန္တ၊ သမ္မာအာဇီဝတို့သည် ရုပ်သာတည်းဟု အယူရှိသူ မဟိသာသက သမ္မိတိယနှင့် မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောသည်။ ၂။ သမ္မာဝါစာ အစရှိသည်တို့သည် ဝိရတီမဟုတ်၊ ရုပ်သာ ဖြစ်ကုန်မူ သမ္မာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော မဂ်သည် သာရမ္မဏစသော သဘောရှိသကဲ့သို့ ရုပ်သည်လည်း သာရမ္မဏစသော သဘောရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။

[X. 3] 8. Of Path-Culture and the Senses. Controverted Point. — That one may develop the Path while enjoying the fivefold cognitions of sense. From the Commentary. — Some, like the Mahasanghikas, with reference to the Sutta : ‘ When he sees an object with the eye, he does not grasp at it in idea ,’ 3 hold to the view stated above. The Theravadin’s argument is that, if this be so, either the Path developed is of a worldly nature, or the developer’s sense-experience must be of the nature of the Path. But neither is possible, because sease-cognition is worldly, and has not Nibbana as its object. 2 [1] Th. — But you will admit — (i.) that the five kinds of sense-consciousness have a seat and an object that have already sprung up; (ii.) that their seat and object are antecedent; (iii.) that their seat is of the subject whi|e their object is external, that seat and object are not yet*' broken up while operative; (iv.) that seat and object are of different varieties ; (v.) that they do not enjoy mutually their respective ranges and fields ; (vi.) that they come to pass not without co-ordinated application or attention 3 ; (vii.) that they are not unmixed; (viii.) are not without order in time ; (ix.) are without order of contiguity ; and (x.) without any ideation? 4 Now if all this be true, your proposition cannot be true. [2] Consider visual consciousness and one of the Pathsubjects — Emptiness 1 — does the former come to pass ■concerning the latter? If you deny, 2 you are opposing your thesis. If you assent, I ask whether it is right doctrine to say not only : but also : Because of the eye and Emptiness visual consciousness arises ? Is the Suttanta thus ? [Of course not.] [8] Again, if your proposition be true, you must also affirm that visual consciousness arises concerning the past and the future. Also that it arises [not solely because of visible object, but also] concerning mental contact, feeling, perception, volition, thought, the organs of sight, hearing, smell, taste, touch, and the objects of hearing, smell, taste, touch — impossible affirmations. Now you can admit that representative (ideational) consciousness does arise concerning Emptiness, concerning the past and the future, concerning phases of mind, factors of experience, as stated just now. And one may develop a Path while enjoying representative cognition concerning any one of those matters, but not during the enjoyment of sense-consciousness, which as such is not concerned with them. [4] M. — Well, but was it not said by the Exalted One .• ‘ Here, bhikkhus, when a bhikkhu sees an object with the eye, he does not grasp at the general characters nor at the details of it, . . . or hears a sound, . . . or smells, . . . tastes, . . . touches a tangible . . . ’ P Surely here there is Path-practice by one who is enjoying the five sorts of sense-consciousness ? . . .

၁၀-ဒသမဝဂ် (၉၇) ၃-ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ မဂ္ဂကထာ ၅၇၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်မှီရာဝတ္ထုရှိကုန်သည် ပစ္စုပ္ပန်အာရုံရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်မှီရာဝတ္ထုရှိကုန်မူ ပစ္စုပ္ပန်အာရုံရှိကုန်မူ “ဝိညာဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ရှေး၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် မှီရာဝတ္ထု ရှိကုန်သည်၊ ရှေး၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သည်၊ အတွင်းသန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် မှီရာရှိကုန်သည်၊ အပြင်သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် မှီရာအာရုံရှိကုန်သည်၊ မကွဲပြားသော တရားလျှင် မှီရာရှိကုန်သည်၊ မကွဲပြားသော တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သည်၊ အထူးထူးသော မှီရာရှိကုန်သည်၊ အထူးထူး သော အာရုံရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ အချင်းချင်း၏ ကျက်စားရာ အာရုံကို မခံစားကြကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ဆင်ခြင်မှု မရှိဘဲ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ နှလုံးသွင်းမှု မရှိဘဲ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ရောပြွမ်းကုန်သည် ဖြစ်၍ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ မရှေးမနှောင်း မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အချင်းချင်း၏ အခြားမဲ့၌ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု မရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု မရှိကုန်မူ “ဝိညာဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည် ရှိ၏”ဟု မဆိုသင့်။

၅၇၇။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ရုပ်ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိခဲ့ပါမူ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၇၈။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရားနှင့် အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍ ဝေဒနာကို အာရုံပြု၍ သညာကို အာရုံပြု၍ စေတနာကို အာရုံပြု၍ စိတ်ကို အာရုံပြု၍ စက္ခုကို အာရုံပြု၍။ပ။ ကာယကို အာရုံပြု၍။ပ။ သဒ္ဒကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ စက္ခု ဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ မနော ဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရားနှင့် အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ စက္ခု ဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရားနှင့် အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ မနော ဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍ ဝေဒနာကို အာရုံပြု၍။ပ။ အတွေ့အထိကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ စက္ခု ဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍ ဝေဒနာကို အာရုံပြု၍။ပ။ အတွေ့အထိကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၇၉။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဝိညာဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မျက်စိဖြင့် အဆင်း‘ရူပါရုံ’ကို မြင်သည် ရှိသော် (မိန်းမယောကျာ်းဟူသော) အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့မရှိသူ (လက်ခြေစသော) သဏ္ဌာန်အမူအရာကို ယူလေ့မရှိသူ ဖြစ်၏။ပ။ နားဖြင့် အသံကို ကြား၍။ပ။ နှာခေါင်းဖြင့် အနံ့ကို နမ်းရှူ၍။ပ။ လျှာဖြင့် အရသာကို လျက်၍။ပ။ ကိုယ်ဖြင့် အတွေ့အထိကို တွေ့ထိ၍ (မိန်းမယောကျာ်းဟူသော) အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့မရှိသူ လက်ခြေစသော သဏ္ဌာန်အမူအရာကို ယူလေ့မရှိသူ ဖြစ်၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဝိညာဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မဂ်ကို ပွါးစေမှု ရှိ၏။ ပဉ္စဝိညာဏသင်္မိဿ မဂ္ဂကထာ ပြီး၏။ ၁။ “စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ”ဟူသော သုတ်ကို အမှီပြု၍ ပဉ္စဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူအား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည် ရှိ၏ဟု အယူရှိကြသော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူ၏။

[X. 4] 4. Of Sensations as Moral and Immoral. Controverted Point. — That the five kinds of sense-consciousness are good and bad (have positive moral quality). The Commentary contributes no discussion. [1-3] 1 2 Th. — ( Verbatim similar to X, 3, §§ 1-3.) The argument being here , too , that the senses are limited to senseobjects, ethical and intellectual matters being the concerns of intellect, will, etc. [4] M. — Well, but was it not said by the Exalted One : * Here , bhikkhus, when a bhikkhu sees an object with the eye, he grasps, ... or again, does not grasp, at the general characters, or the details of it, . . . or hears a sound, etc. . . .’ ? Surely then the five sorts of sense-consciousness are good and bad.

၁၀-ဒသမဝဂ် (၉၈) ၄-ပဥ္စဝိညာဏာကုသလာပိ အကုသလာပီတိကထာ ၅၈၀။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်မှီရာဝတ္ထုရှိကုန်သည် ပစ္စုပ္ပန်အာရုံရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်မှီရာ ရှိကုန်မူ ပစ္စုပ္ပန်အာရုံ ရှိကုန်မူ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ရှေး၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် မှီရာရှိကုန်သည်၊ ရှေး၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သည်၊ အတွင်းသဏ္ဌာန်၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် မှီရာရှိကုန်သည်၊ အပြင်သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သည်၊ မကွဲပြားသော မှီရာရှိကုန်သည်၊ မကွဲပြားသော အာရုံရှိကုန်သည်၊ အထူးထူးသော မှီရာရှိကုန်သည်၊ အထူးထူးသော အာရုံရှိကုန်သည် ဖြစ်၍ အချင်း ချင်း၏ ကျက်စားရာအာရုံကို မခံစားကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ကောင်းစွာ ဆင်ခြင်မှု မရှိဘဲ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ နှလုံးသွင်းမှု မရှိဘဲ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ရောနှောလျက် မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ မရှေးမနှောင်း မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ အချင်းချင်း၏ အခြားမဲ့၌ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းခြင်း မရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု မရှိကုန်ခဲ့မူ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၈၁။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ရူပါရုံတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိခဲ့မူ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၈၂။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍။ပ။ စိတ်ကို အာရုံပြု၍ စက္ခုကို အာရုံပြု၍ ကိုယ်ကို အာရုံပြု၍ သဒ္ဒါရုံကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အတိတ် အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍။ပ။ စိတ်ကို အာရုံပြု၍။ပ။ ကိုယ်ကို အာရုံပြု၍ သဒ္ဒါရုံကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်းဖြစ်၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၈၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် စက္ခုဖြင့် အဆင်း ‘ရူပါရုံ’ ကို မြင်သည့်ရှိသော် (မိန်းမယောကျာ်းစသော) အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ ဖြစ်၏။ပ။ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ မဖြစ်။ပ။ သောတဖြင့် သဒ္ဒါရုံကို ကြားသည်ရှိသော်။ပ။ ကာယဖြင့် အတွေ့ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’ ကို တွေ့ထိသည် ရှိသော် (မိန်းမယောကျာ်း စသော) အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ ဖြစ်၏။ပ။ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ မဖြစ်” ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ကုန်၏။ ပဉ္စဝိညာဏာကုသလာပိ အကုသလာပီတိကထာ ပြီး၏။

[X. 5] 5. Of Sensations and Ideation. Controverted Point . — That the five kinds of sense-consciousness as such are co-ideational. ? From the Commentary. — Here again the Mahftsanghikas, for instance, carelessly interpret the Teacher’s words, quoted in the foregoing. They hold them to mean that the five kinds of sensations as such are accompanied by ideation, because sexual ideas are generated by immoral thoughts. ( The argument is verbatim similar to the preceding, the authority appealed to being that in X. 2.)

၁၀-ဒသမဝဂ် (၉၉) ၅-သာဘောဂါတိကထာ ၅၈၄။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်မှီရာ ရှိကုန်သည် ပစ္စုပ္ပန်အာရုံ ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်မှီရာ ရှိကုန်မူ ပစ္စုပ္ပန်အာရုံ ရှိကုန်မူ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် ရှေး၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် မှီရာရှိကုန်သည် ရှေး၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သည် အတွင်းသန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် တည်ရာရှိကုန်သည် အပြင်သန္တာန်၌ ဖြစ်သော တရားလျှင် အာရုံရှိကုန်သည် မကွဲပြားသော တည်ရာရှိကုန်သည် မကွဲပြားသော အာရုံရှိကုန်သည် အထူးထူးသော တည်ရာရှိကုန်သည် အထူးထူးသော အာရုံရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ အချင်းချင်း ၏ ကျက်စားရာအာရုံကို မခံစားကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ကောင်းစွာ ဆင်ခြင်မှု မရှိဘဲ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ နှလုံးသွင်းမှု မရှိဘဲ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ရောနှောလျက် မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ မရှေးမနှောင်း မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် အချင်းချင်း၏ အခြားမဲ့၌ မဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် အချင်းချင်း၏ အခြားမဲ့၌ မဖြစ်ကုန်မူ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၅၈၅။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်း‘ရူပါရုံ’တို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်း ‘ရူပါရုံ’တို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိခဲ့ပါမူ “စက္ခုကိုလည်းကောင်း၊ ကင်းဆိတ်မှုကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ကင်းဆိတ်မှုကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် အတိတ် အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံံးသွင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အတိတ်တရား အနာဂတ်တရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနောဝိညာဏ်သည် နှလုံံးသွင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ မနောဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိသည်ဖြစ်၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖဿကို အာရုံပြု၍။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၈၆။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် စက္ခုဖြင့် အဆင်း ‘ရူပါရုံ’ ကို မြင်သည် ရှိသော် (မိန်းမယောကျာ်းစသော) အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ ဖြစ်၏။ပ။ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ မဖြစ်။ပ။ ကာယဖြင့် အတွေ့အထိကို တွေ့ထိသည်ရှိသော် (မိန်းမယောကျာ်းစသော) အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ ဖြစ်၏။ပ။ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသူ မဖြစ်”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိကုန်၏။ သာဘောဂါတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ အာဘောဂမည်သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်၏၊ မြတ်စွာဘုရားကလည်း “စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ၊ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ” အစရှိသည်ကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုစကားကို မသင့်သောအားဖြင့် ယူ၍ ပဉ္စဝိညာဏ်တို့သည် နှလုံးသွင်းမှု ရှိကုန်၏ဟု အယူရှိကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤသာဘောဂါတိကထာကို ဟောတော်မူ၏။

[X. 6] 6. Of Two Codes of Morals. Controverted Point. — That one who is engaged in the Path is practising a double morality. From, the Commentary. — From such passages in the Word as ‘ When a man is established in virtue he is gifted with wisdom ’ 1 some, like the Mahasanghikas, hold that, inasmuch as the virtuous person is developing the Path which is not of the world, with a morality that is of the world, he must, at the moment of realization, be possessed simultaneously of both a worldly and an unworldly morality. The argument begins by showing that each morality would involve two separate sets of mental processes. [1] Th. — You must then be prepared to affirm that he is possessed qf his dual morality with a dual mental contact, dual feeling, dual perception, dual volition, dual thought, dual faith, dual energy, dual mindfulness, dual concentration, dual understanding. . . . [2] If his moral code be worldly, those processes will be worldly. [8] If his moral code be both, they will be double. The mental contact, the feeling, etc., that he experiences, will be both worldly as well as unworldly [or supramundane] — which you of course deny. ... And if you say that one actually engaged on the Path is possessed of a worldly code of morals, you are calling such an one in effect an average person or worldling — which you of course refuse to do. . . . [4-6] Your position, you say, is this: (1) one actually engaged on the Path practises a worldly morality in the three factors relating to conduct — right speech, right action, right livelihood — but not in the five factors relating to mental life. 2 (2) In those three factors his morals are both worldly and supramundane, but they are only the latter in the other five factors. My position is that you must affirm one and the same higher morality for all the eight. 8 \ [7] M.—I Well, but does the Path come to be 1 when worldly morality has ceased ? Th. — Yes. M. — What ! can anyone without morals — his virtue defective, imperfect, cut off — develop the Path ? Th. — Nay, that cannot truly be said. . . .

၁၀-ဒသမဝဂ် (၁၀၀) ၆-ဒွီဟိ သီလေဟိကထာ ၅၈၇။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အကျင့်သီလနှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖဿနှစ်ပါးတို့နှင့် ဝေဒနာနှစ်ပါးတို့နှင့် သညာ နှစ်ပါးတို့နှင့် စေတနာနှစ်ပါးတို့နှင့် စိတ်နှစ်ပါးတို့နှင့် သဒ္ဓါနှစ်ပါးတို့နှင့် ဝီရိယနှစ်ပါးတို့နှင့် သတိနှစ်ပါးတို့နှင့် သမာဓိနှစ်ပါးတို့နှင့် ပညာနှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသီလနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီဖဿနှင့် လောကီဝေဒနာနှင့် လောကီ သညာနှင့် လောကီစေတနာနှင့် လောကီစိတ်နှင့် လောကီသဒ္ဓါနှင့် လောကီဝီရိယနှင့် လောကီသတိနှင့် လောကီသမာဓိနှင့် လောကီပညာနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသီလနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ သီလနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏၄။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီဖဿနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ ဖဿနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ပ။ လောကီပညာနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာပညာနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသီလနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပုထုဇဥ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၈၈။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဝါစာနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဝါစာနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့်။ပ။ လောကီသမ္မာ ဝါယာမနှင့်။ပ။ လောကီသမ္မာသတိနှင့်။ပ။ လောကီသမ္မာသမာဓိနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာကမ္မန္တနှင့်။ပ။ လောကီသမ္မာ အာဇီဝနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်။ပ။ လောကီသမ္မာသမာဓိနှင့် ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဝါစာနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာဝါစာနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဝါစာနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာဝါစာနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့်လည်းကောင်း။ပ။ လောကီသမ္မာဝါယာမနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ သမ္မာဝါယာမနှင့်လည်းကောင်း။ပ။ လောကီသမ္မာသတိနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာ သတိနှင့် လည်းကောင်း။ပ။ လောကီသမ္မာသမာဓိနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာသမာဓိနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာကမ္မန္တနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာကမ္မန္တနှင့်လည်းကောင်း။ပ။ လောကီသမ္မာအာဇီဝနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ သမ္မာအာဇီဝနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာအာဇီဝနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာအာဇီဝနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြည့်စုံပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် လောကီသမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာသင်္ကပ္ပနှင့်လည်းကောင်း။ပ။ လောကီသမ္မာသမာဓိနှင့်လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာသမ္မာ သမာဓိနှင့်လည်းကောင်း ပြည့်စုံပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၈၉။ ပရဝါဒီ။ ။ “မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလနှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့် ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကီသီလ ချုပ်လတ်သော် မဂ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏၅။ ပရဝါဒီ။ ။ သီလမရှိသူ၊ သီလကျိုးသူ၊ သီလပြတ်သူသည် မဂ်ကို ပွါးစေပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် မဂ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သီလနှစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်၏။ ဒွီဟိ သီလေဟိကထာ ပြီး၏။ ၁။ “သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော”အစရှိသည်ကို ဟောတော်မူသောကြောင့် လောကီယသီလဖြင့် သီလရှိသူသည် လောကုတ္တရာမဂ်ကို ပွါးစေရကား ရှေး လောကီယသီလနှင့်လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂက္ခဏ၌ လောကုတ္တရာသီလနှင့်လည်းကောင်း ဤသီလနှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ မည်၏ဟု အယူရှိကြသော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ တစ်ပြိုင်နက်သော ခဏ၌ သီလနှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံခဲ့ပါမူ ဖဿနှစ်ပါးတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။ ၃။ ထိုနည်းမျိုးကို မမြင်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ရှေးဆောက်တည်မှုနှင့် မဂ္ဂက္ခဏ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော သမ္မာဝါစာ စသည်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံသည်။ ၅။ ခဏဘင်္ဂနိရောဓကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၆။ ပရဝါဒီဆရာသည် လောကီသီလချုပ်မှုကို လွန်ကျူးမှုကဲ့သို့ မှတ်ထင်၍ မေးပြန်သည်။

[X. 7] 7. Of Virtue or Morality as Automatic . 2 Controverted Point. — That virtuous conduct is automatic (and not a property of consciousness). F rom the Commentary . — It is held by some, like the Mabasanghikas, that when there has been moral conduct, even though it has ceased, there is an accretion of virtue, and hence the doer becomes virtuous. The argument is analogous to that on giving as not mental (VII. 4). ' [1] Th . — But is virtue either material qualities, or Nibbana, or an organ or object of sense [since these are the opposites of properties of mind] ? . . . [2] You would not call mental contact, feeling, perception, volition, faith, energy, mindfulness, concentration, understanding, unmental. But if virtue cannot be identified with anything that is not mental, it must be a property of mind. ... [8-5] If virtue be no property of consciousness, you must affirm that it has not a result consciously., sought after. Is not the opposite true? But if it has a\result to be desired, it is also something mental. . . . The mental properties just enumerated — they have both bonseiously desired results and are mental. In admitting this, you must also admit that virtue is of the same dual character. But you contend that virtue, on the contrary, is so anomalous as to have a consciously desired result, yet to be not mental. . . . [6-8] Again, if virtue be not a thing of the mind, you must admit that it has not a result, not an effect [in future consciousness] 1 ; yet is it not precisely something having such a result and effect? You would surely not say that it is non-mental and not productive of effect, as you would admit in the case of an organ or object of sense ? Again, you would not consider that these nonmentals have such a result; yet this is what you say of virtue : — that it is both non-mental and yet fruitful of results in consciousness. [9-10] With reference to the Path-factors, you would call the three factors relating to virtuous conduct nonmental, while calling the other five mental [which you are not justified in doing] . [11] M . — But if I am wrong, you must then admit that when virtuous acts have ceased, the doer becomes immoral. You deny this? Then I am right to say that virtue is [i.e., goes on] without mind, mechanically.

၁၀-ဒသမဝဂ် (၁၀၁) ၇-သီလံ အစေတသိကန္တိကထာ ၅၉၀။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (သီလသည်) ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ကာယာယတနလော၊ ရူပါယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်။ပ။ စေတနာသည်။ပ။ သဒ္ဓါသည်။ပ။ ဝီရိယသည်။ပ။ သတိသည်။ပ။ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည်။ပ။ စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်။ပ။ စေတနာသည်။ပ။ သဒ္ဓါသည်။ပ။ ဝီရိယသည်။ပ။ သတိသည်။ပ။ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၁။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (သီလသည်) အလိုမရှိအပ်သော အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (သီလသည်) အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သီလသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိခဲ့ပါမူ “သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဓါသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည်ဖြစ်၍ သဒ္ဓါသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည်ဖြစ်၍ သီလသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီရိယသည်။ပ။ သတိသည်။ပ။ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည် ဖြစ်၍ ပညာသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည်ဖြစ်၍ သီလသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည် ဖြစ်၍ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဓါသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည် ဖြစ်၍ သဒ္ဓါသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည် ဖြစ်၍ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီရိယသည်။ပ။ သတိသည်။ပ။ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် အလိုရှိအပ်သော အကျိုးရှိသည် ဖြစ်၍ ပညာသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၂။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (သီလသည်) အကျိုးမရှိပါသလော၊ အကျိုးနှင့်တကွ မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (သီလသည်) အကျိုးရှိသည် အကျိုးနှင့်တကွ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (သီလသည်) အကျိုးရှိခဲ့ပါမူ အကျိုးနှင့်တကွဖြစ်ခဲ့ပါမူ “သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာယတနသည်။ပ။ ကာယာယတနသည်။ပ။ ရူပါယတနသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ယတနသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်ပါလျက် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်ပါလျက် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်ပါလျက် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာယတနသည်။ပ။ ကာယာယတနသည်။ပ။ ရူပါယတနသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ယတနသည် စေတသိက် မဟုတ်သည် ဖြစ်ပါလျက် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၃။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်။ပ။ သမ္မာသဘိသည်။ပ။ သမ္မာသမာဓိသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဟုတ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်။ပ။ သမ္မာသတိသည်။ပ။ သမ္မာသမာဓိသည် စေတသိက် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်၊ သမ္မာဝါယာမသည်၊ သမ္မာသတိသည်၊ သမ္မာသမာဓိသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသမာဓိသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စေတသိက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၄။ ပရဝါဒီ။ ။ “သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ သီလသည် ဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်လတ်သော် သီလမရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် သီလသည် စေတသိက် မဟုတ်။ သီလံ အစေတသိကန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ သီလသည် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး၍ ချုပ်ပျောက်သွားပါသော်လည်း ဆောက်တည်ခြင်းလျှင် အကြောင်းရှိသော သီလပွါးစီးမှုသည် ရှိ၏၊ ယင်းသီလဖြင့် သီလရှိသူမည်ရကား သီလသည် စေတသိက်မည်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[X. 8] 8. Of Virtue as conforming to Thought. Controverted Point .— That virtue does not proceed in adaptation to 2 thought. From the Commentary. — This is merely a pendant to the previous discourse. [1-5] The argument is exactly similar ,o X. 7, ‘does not proceed in adaptation to thought ’ being substituted for ‘ is automatic (or a property of consciousness), ’tmd the middle sections [3-8] on ‘ result ’ and ‘ effect ’ being omitted.

၁၀-ဒသမဝဂ် (၁၀၂) ၈-သီလံ န စိတ္တာနုပရိဝတ္တီတိကထာ ၅၉၅။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (သီလသည်) ရုပ်လော။ နိဗ္ဗာန်လော။ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ လိုက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်၊ ပညာသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ လိုက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၆။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်။ သမ္မာသတိသည်။ပ။ သမ္မာသမာဓိသည့်စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မလိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်။ပ။ သမ္မာသတိသည်။ပ။ သမ္မာသမာဓိသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ လိုက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ လိုက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည်။ပ။ သမ္မာဝါယာမသည်။ပ။ သမ္မာသတိသည်။ပ။ သမ္မာ သမာဓိသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ လိုက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာဝါစာသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာသမာဓိသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ လိုက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သမ္မာကမ္မန္တသည်။ပ။ သမ္မာအာဇီဝသည် စိတ်သို့ အစဥ်လိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ သီလသည် ဖြစ်ပြီး၍ ချုပ်လတ်သော် သီလမရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် သီလသည် စိတ်သို့ အစဥ်မလိုက်ပါ။ သီလံ န စိတ္တာနုပရိဝတ္တီတိကထာ ပြီး၏။

[X. 9] 9. Of Growth through Observance. Controverted Point. — That virtue grows through [the mere fact of] being undertaken. From the Commentary.— Here, from a careless interpretation of the verse in the Word, beginning — ‘ By planting pleasant parks and woods,' wherein it is said — ‘ Merit doth grow continually / some, like the Mahasanghikas, hold that virtue grows naturally when once the virtuous life has been undertaken, accumulating independently of the mind’s action. The argument is similar to a previous discourse. [1-4] The argument is exactly similar to VII. 5 (p. 200), ‘ virtue grows through being undertaken ’ replacing ‘ merit derived from a £pft . . . enjoyed keeps growing,’ § 2 being omidtecl, and in § 3, ' the giver of a gift ’ being replaced by ‘ one who has undertaken a life of virtue.’

၁၀-ဒသမဝဂ် (၁၀၃) ၉-သမာဒါနဟေတုကထာ ၅၉၈။ သကဝါဒီ။ ။ ဆောက်တည်မှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော သီလသည် တိုးပွါးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တိုးပွါးပါ၏၂။ သကဝါဒီ။ ။ ဆောက်တည်မှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော ဖဿသည် တိုးပွါးပါသလော၊ ဝေဒနာသည် တိုးပွါးပါသလော၊ သညာသည် တိုးပွါးပါသလော၊ စေတနာသည် တိုးပွါးပါသလော၊ စိတ်သည် တိုးပွါးပါသလော၊ သဒ္ဓါသည် တိုးပွါးပါသလော၊ ဝီရိယသည် တိုးပွါးပါသလော၊ သတိသည် တိုးပွါးပါသလော၊ သမာဓိသည် တိုးပွါးပါသလော၊ ပညာသည် တိုးပွါးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဆောက်တည်မှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော သီလသည် တိုးပွါးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တိုးပွါးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နွယ်ကဲ့သို့ တိုးပွါးပါသလော၊ မာလောနွယ်ကဲ့သို့ တိုးပွါးပါသလော၊ သစ်ပင်ကဲ့သို့ တိုးပွါးပါသလော၊ မြက်ကဲ့သို့ တိုးပွါးပါသလော၊ ဖြူဆံမြက်ဖုတ်ကဲ့သို့ တိုးပွါးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၅၉၉။ သကဝါဒီ။ ။ ဆောက်တည်မှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော သီလသည် တိုးပွါးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တိုးပွါးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သီလကို ဆောက်တည်ပြီး၍ ကာမဝိတက်ကို ကြံစည်သူအားလည်းကောင်း၊ ဗျာပါဒ ဝိတက်ကို ကြံစည်သူအားလည်းကောင်း၊ ဝိဟိံသာဝိတက်ကို ကြံစည်သူအားလည်းကောင်း သီလသည် တိုးပွါးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တိုးပွါးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်မျိုးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်မျိုးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်မျိုးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်မျိုးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အပြစ်ရှိအပြစ်မဲ့ဖြစ်ကုန်သော အယုတ်အမြတ် ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အပြစ်ရှိအပြစ်မဲ့ဖြစ်ကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ် ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါ ကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရောက်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ အလွန့်အလွန်ဝေးသောအရာတို့ကား ဤလေးမျိုးတို့ပေတည်း။ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ကောင်းကင်သည်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသည်လည်းကောင်း ရှိ၏။ ဤကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးသည် ရှေးဦးစွာ အလွန့်အလွန်ဝေးသော အရာပေတည်း။ပ။ ထို့ကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့ တရားသည် သူယုတ်မာတို့မှ ဝေးကွာ၏” ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ကုသိုလ် အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အပြစ်ရှိအပြစ်မဲ့ဖြစ်ကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော တရားတို့သည် မျက်မှောက် အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏”ဟု မဆိုသင့်။

၆၀၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဆောက်တည်မှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော သီလသည် တိုးပွါး၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ခြံ (အရံ) စိုက်ပျိုးသူတို့သည်၊ ဥယျာဥ် စိုက်ပျိုးသူတို့သည်။ပ။ တရား၌ တည်သူတို့သည် သီလနှင့် ပြည့်စုံသူတို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကုန်၏”ဟူ၍ ထိုမြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် ဆောက်တည်မှုလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော သီလသည် တိုးပွါး၏။ သမာဒါနဟေတုကထာ ပြီး၏။ ၁။ အာရာမရောပါစသော ဂါထာ၏ အနက်ကို မသင့်သောအားဖြင့် ယူ၍ အခါခပ်သိမ်း ကုသိုလ်ပွါး၏ဟု ဟောတော်မူသောကြောင့် ဆောက်တည်ခြင်းလျှင် အကြောင်းရှိသော သီလသည် တိုးပွါး၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ သီလပွါးစီးမှုကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံသည်။

[X. 10] 10. Are Acts of Intimation Virtue ? Controverted Point. — That acts of intimation are moral acts. From the Commentary. — Some, like the Mahasanghikas and Sammitiyas, thinking that ‘ bodily intimation is karma of deed, vocal intimation is karma of speech/ believe that such acts have a moral quality. But intimation (as gesture or speech) is a material matter, while morality or virtuous conduct is not so, but is a deliberate (i.e., mental) act of abstinence. [1] Th. — But the conduct called moral — abstaining from taking life, from stealing, from fornication, lying, and strong drink — do you affirm that these are so many modes of intimation ? You do not. . . . [Acts intimating minor courtesies such as] salutation, rising to welcome, presenting clasped hands, acts of propriety, offering a seat, a couch, water for the feet, a towel 1 for the feet, rubbing the back in the bath 2 — are these morality ? Yes, you say. But you would not affirm they are the five abstinences just named. Those are moral — are these ? [2] M. S . — But if acts of intimation are not moral, are they immoral ? If not, then they are moral.

၁၀-ဒသမဝဂ် (၁၀၄) ၁၀-ဝိညတ္တိ သီလန္တိကထာ ၆၀၁။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည် သီလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည်) ပါဏာတိပါတကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည်) အဒိန္နာဒါနကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည်) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည်) မုသာဝါဒကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည်) သုရာမေရယကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရှိခိုးမှုသည် သီလလော၊ ခရီးဦးကြိုဆိုမှုသည် သီလလော၊ လက်အုပ်ချီမှုသည် သီလလော၊ အရိုအသေပြုမှုသည် သီလလော၊ နေရာကို ဆောင်ယူမှုသည် သီလလော၊ အိပ်ရာကို ဆောင်ယူမှုသည် သီလလော၊ ခြေဆေးရေကို ဆောင်ယူမှုသည် သီလလော၊ ခြေပွတ်အိုးခြမ်းကွဲကို ဆောင်ယူမှုသည် သီလလော၊ ရေချိုးရာ၌ ကျောကို ကြေးတွန်းမှုသည် သီလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရှိခိုးခြင်းစသည်သည်) ပါဏာတိပါတကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရှိခိုးခြင်းစသည်သည်) သုရာမေရယကံမှ ရှောင်ကြဥ်မှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၀၂။ ပရဝါဒီ။ ။ “ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်ကို သီလ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည် သီလမရှိခြင်းလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်သည် သီလတည်း။ ဝိညတ္တိ သီလန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ကာယဝိညတ်သည် ကာယကံမည်၏၊ ဝစီဝိညတ်သည် ဝစီကံမည်၏ဟု ယူအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝိညတ်သည် သီလမည်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကသမ္မီတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဝိညတ္တိသီလကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သီလမည်သည် ဝိရတီသာ ဖြစ်၏၊ ရုပ်တရားမဟုတ်ဟူသော အနက်သဘောဖြင့် စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ အကြင်သို့ သဘောရှိသော ဝိညတ်ကို ပရဝါဒီဆရာသည် သီလဟု အလိုရှိ၏၊ ထိုဝိညတ်ကို ထုတ်ဆောင်ပြလိုသောကြောင့် ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၄။ ထိုဝိညတ်သည် ဝိရတီမဟုတ်ရကား ဤပုစ္ဆာကို တက်ပြန်သည်။

[X. 11] 11. Of Non -Intimation as Immoral. Controverted Point . — That acts not intimating [a moral purpose] are immoral. From the Commentary. — Some, like the Makasanghikas, hold this view, based on the idea of a possible accumulation of demerit [in the past], and on the fact that moral precepts may be broken at the dictates of another. [1] Th . — But the conduct that is immoral — taking life, theft, fornication, lying, intemperance — do you affirm that these are so many modes of won- intimation ? You deny. (Then they are intimative, and some immoral acts are therefore intimative [of moral purpose].) [2] Jf anyone giving in charity has resolved on some evil deed, do his merit and his demerit both grow thereby ? If you assent, you are involved in two sets of mental procedure. 1 And if you assent to this anomaly, you have good and bad, low and excellent, sinister and radiant states of mind simultaneously present, when, in fact, as the Exalted One said, they are as far apart as earth and sky, etc. 2 [3] Similarly for all courtesies shown by one who has resolved on some evil deed. [4] M . — But an evil deed, you admit, had been resolved upon, hence it is right to say that acts non-intimative of a moral thought behind them are immoral. i As in X. 1.

၁၀-ဒသမဝဂ် (၁၀၅) ၁၁-အဝိညတ္တိ ဒုဿိလျန္တိကထာ ၆၀၃။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည် အကျင့်သီလ မရှိမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည်) ပါဏာတိပါတကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည်) အဒိန္နာဒါနကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည်) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည်) မုသာဝါဒကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည်) သုရာမေရယမဇ္ဇပမာဒဌာနကံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မကောင်းမှုကံကို ဆောက်တည်၍ ဒါနကို ပေးလှူသူအား ကောင်းမှုသည်လည်းကောင်း၊ မကောင်းမှုသည်လည်းကောင်း နှစ်ပါးစုံတို့သည် တိုးပွါးပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကောင်းမှုသည်လည်းကောင်း၊ မကောင်းမှုသည်လည်းကောင်း နှစ်ပါးစုံတို့သည် တိုးပွါးပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တိုးပွါးပါကုန်၏၄။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အပြစ်ရှိအပြစ်မရှိဖြစ်ကုန်သော အယုတ်အမြတ် ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အပြစ်ရှိအပြစ်မရှိဖြစ်ကုန်သော အယုတ်အမြတ် ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရောက်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ အလွန့်အလွန်ဝေးသော အရာတို့ကား ဤလေးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ် လေးမျိုးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ကောင်းကင်သည်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသည်လည်းကောင်း (ရှိ၏)။ ဤကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးသည် ရှေးဦးစွာ အလွန့်အလွန်ဝေးသော အရာပေတည်း။ပ။ ထို့ကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့တရားသည် သူယုတ်မာတို့မှ ဝေးကွာ၏” ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ကုသိုလ်အကုသိုလ်ဖြစ်ကုန်သော အပြစ်ရှိအပြစ်မဲ့ဖြစ်ကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော တရားတို့သည် မျက်မှောက် အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၀၄။ ပရဝါဒီ။ ။ “ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ် မဟုတ်သောအရာသည် သီလမရှိမှု”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ မကောင်းမှုကံကို ဆောက်တည်ပြီးသူ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ မကောင်းမှုကံကို ဆောက်တည်ပြီးသူ ဖြစ်ခဲ့ဖူးပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ် မဟုတ်သော အရာကို အကျင့်သီလ မရှိမှု”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏၅။ အဝိညတ္တိ ဒုဿိလျန္တိကထာ ပြီး၏။ ဒသမဝဂ် ပြီး၏။ ဒုတိယပဏ္ဏာသက ပြီး၏။ ၁။ စိတ်နှင့် မယှဥ်သော အကုသိုလ် ပွါးစီးမှုကိုလည်းကောင်း၊ စေခိုင်းခြင်းဖြင့်လည်း ပါဏာတိပါတ စသည်တို့၌ အင်္ဂါပြည့်စုံခြင်းကိုလည်းကောင်း ရည်ရွယ်၍ ဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည် ဒုဿီလျတည်းဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့၏ ဝါဒကို ဖျက်ရန် ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ထိုဝိညတ်မဟုတ်သော အရာသည် ဒုဿီလျ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ပါဏာတိပါတ စသည်တို့တွင် တစ်ပါးပါးသာ ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ပေးလှူဆဲခဏ၌ မကောင်းမှုကံဖြစ်သည်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ တစ်ဖန်နောက်ထပ် မေးပြန်လတ်သော် စိတ္တဝိပ္ပယုတ်ဖြစ်သော အကုသိုလ်ပွါးစီးမှုကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ ပရဝါဒီ၏ မိမိအယူကို တည်တံ့စေခြင်းသည် မကောင်းမှု ဆောက်တည်သည်မှ ရှေ့အဖို့ကိုသာ ပြီးစေ၏၊ အဝိညတ္တိ၏ ဒုဿီလျကို မပြီးစေ။

[XI. 1] 1. Of Three Facts about Latent Bias. Controverted Points. — (i.) That latent bias 1 is unmoral (indeterminate). From the Commentary . — That latent bias in its seven forms is (i.) unmoral, (ii.) without moral or immoral motive, (iii.) independent of mind, is an opinion held, for instance, by the Mahasanghikas and the Sammitiyas. They allege that it is not right to say that the average man, while moral, or unmoral consciousness is going on, has latent bias, since the motive or condition of such consciousness cannot cause latent bias [to manifest itself], nor is such consciousness conjoined with any form of bias. [1] Th. — But are you prepared to identify latent bias with any of the morally indeterminate ultimates— -with resultant or with inoperative indeterminates, with matter or body, with Nibbana, or with the organs and objects of sense ? Of course you deny this. . . . [2-8] Again, take each form of bias — unless you can prove that each form is something different in kind or degree from the corresponding kind of ‘ fetter,’ or ‘ outburst, 5 or ‘flood,’ or ‘yoke,’ or ‘hindrance,’ which are indisputably immoral states, you cannot call the corresponding form of bias unmoral, whether it be sensual desires, or enmity, or conceit, or mere opinion, or doubt, or lust of life, or nescience. 2 [9] M. S. — Well, but would you say that an average man, while thinking moral or immoral thoughts, had latent bias ? Th. — Yes. M. S. — Do you tell me then that good and bad ideas can come together side by side in consciousness ? Th. — Nay, that cannot truly be said. . . . M. S.~ — Then latent bias must be unmoral. Th. — Then you must go further and admit that lust is unmoral, because you will agree that the average man, when thinking good or unmoral thoughts, has not got rid the while of the root-condition of lust or greed. . . . (ii.) That latent bias is without moral motive (or rootcondition). 1 [10] Th. — Since you cannot identify latent bias with any ultimate [cf. § 1], these being admittedly independent of the root-conditions or hetu’s, it only remains for you to show that each form of latent bias is something different in kind or degree from the corresponding kind of ‘fetter,’ or ‘ outburst,’ or ‘ flood,’ or ‘ yoke,’ or ‘ hindrance,’ which are indisputably motived by the root-conditions of lust, or enmity, or dulness. . . . [11] M. S. — You urge that latent biases are not unconditioned by these root-conditions, and you still maintain that an average person, while thinking moral or unmoral thoughts, is possessed the while by forms of latent bias. But you deny that these forms are conditioned by any of the root-conditions accompanying those thoughts. Surely then latent bias is unconditioned. 2 Th. — You admit that such an average person is still possessed of lust, even while thinking moral or unmoral thoughts. But you deny that that lust is conditioned by the ‘ hetu ’ accompanying those thoughts. According to you, therefore, lust is unconditioned — which is absurd. (iii.) That latent bias is independent of consciousness. [12-19] Argued verbatim as in IX. 4, §§ 1-8, substituting ‘independent of’ or ‘ conjoined with ’ ‘ consciousness ’ for ‘ without ’ or ‘ with ’ ‘ mental object ’ respectively. [20] M. S . — You affirm that an average person is still possessed of latent bias, even while thinking moral or unmoral thoughts. But you deny that the latent bias is conjoined with such thoughts. Surely then latent bias is independent of mind. Th. — If, as you admit, such a person is still possessed of lust while thinking moral or immoral thoughts, your denial that lust is conjoined with those thoughts does not necessarily lead to the false conclusion that lust is independent of mind.

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၀၆-၁၀၈) ၁-၃-တိဿောပိ အနုသယကထာ ၆၀၅။ သကဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် အဗျာကတတရားတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အနုသယတို့သည်) ဝိပါက်အဗျာကတတရားတို့လော၊ ကိရိယာအဗျာကတတရားတို့လော၊ ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ကာမရာဂသံယောဇဥ်သည်၊ ကာမောဃသည်၊ ကာမယောဂသည်၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်။ပ။ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃအနုသယသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃသည်၊ ပဋိဃသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ပဋိဃသံယောဇဥ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃသည်၊ ပဋိဃသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ပဋိဃသံယောဇဥ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မာနအနုသယသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မာနသည်၊ မာနသောင်းကျန်းမှုသည်၊ မာနသံယောဇဥ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မာနသည် မာနသောင်းကျန်းမှုသည် မာနသံယောဇဥ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မာနအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိအနုသယသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဒိဋ္ဌောဃသည်၊ ဒိဋ္ဌိယောဂသည်၊ ဒိဋ္ဌိသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ဒိဋ္ဌိသံယောဇဥ်သည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည်၊ ဒိဋ္ဌောဃသည်၊ ဒိဋ္ဌိယောဂသည်၊ ဒိဋ္ဌိသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ဒိဋ္ဌိသံယောဇဥ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိစိကိစ္ဆာသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိစိကိစ္ဆာသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇဥ်သည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာ နီဝရဏသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိစိကိစ္ဆာသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာသံယောဇဥ်သည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာ နီဝရဏသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိစိကိစ္ဆာအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဘဝရာဂအနုသယသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဘဝရာဂသည်၊ ဘဝရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ဘဝရာဂသံယောဇဥ်သည် အဗျာကတ တရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဘဝရာဂသည်၊ ဘဝရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ဘဝရာဂသံယောဇဥ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဘဝရာဂအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်၊ အဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုသည်၊ အဝိဇ္ဇာသံယောဇဥ်သည်၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်၊ အဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုသည်၊ အဝိဇ္ဇာ သံယောဇဥ်သည်၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၀၆။ ပရဝါဒီ။ ။ “အနုသယတို့သည် အဗျာကတတရားတို့တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “အနုသယရှိသူဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် အနုသယသည် အဗျာကတတရားတည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ရာဂရှိသူဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ရာဂသည် အဗျာကတတရားတည်း။

၆၀၇။ သကဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် အကြောင်း‘ဟိတ်’မရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါကုန်။ သကဝါဒီ။ ။ (အနုသယသည်) ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမူသည်၊ ကာမရာဂသံယောဇဥ်သည်၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမူသည်။ပ။ ကာမရာဂနီဝရဏသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃအနုသယသည်။ပ။ မာနအနုသယသည်၊ ဒိဋ္ဌိအနုသယသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာ အနုသယသည်၊ ဘဝရာဂအနုသယသည်၊ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်၊ အဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုသည်၊ အဝိဇ္ဇာသံယောဇဥ်သည်၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်။ပ။ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၀၈။ ပရဝါဒီ။ ။ “အနုသယတို့သည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ မရှိကုန်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “အနုသယရှိသူ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် ထိုအကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြင့် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိပါကုန်သလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အနုသယတို့သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ မရှိကုန်။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ရာဂရှိသူ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့် ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ရာဂသည် ထိုအကြောင်း‘ဟိတ်’ ဖြင့် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ရာဂသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ မရှိ။

၆၀၉။ သကဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါကုန်။ သကဝါဒီ။ ။ (အနုသယတို့သည်) ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်၊ ကာမရာဂသံယောဇဥ်သည်၊ ကာမောဃသည်၊ ကာမယောဂသည်၊ ကာမစ္ဆ န္ဒနီဝရဏသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည်၊ ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည်။ပ။ ကာမစ္ဆ န္ဒနီဝရဏသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၀။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (ကာမရာဂအနုသယသည်) အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည်၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် မယှဥ်မူ၍ ကာမရာဂသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်၍ တစ်စိတ် တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၁။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃအနုသယသည်၊ မာနအနုသယသည်၊ ဒိဋ္ဌိအနုသယသည်၊ ဝိစိကိစ္ဆာ အနုသယသည်၊ ဘဝရာဂအနုသယသည်၊ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည်၊ အဝိဇ္ဇောဃသည်၊ အဝိဇ္ဇာယောဂသည်၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၂။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (အဝိဇ္ဇာအနုသယသည်) အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည်ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်မူ၍ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “အနုသယတို့သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ကုန်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “အနုသယရှိသူ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အနုသယတို့သည် ထိုစိတ်နှင့် ယှဥ်ပါကုန်သလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် အနုသယတို့သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ကုန်။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ရာဂရှိသူ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့် ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ရာဂသည် ထိုစိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ရာဂသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်။ တိဿောပိ အနုသယကထာ ပြီး၏။ ၁။ ပုထုဇဥ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော်လည်း အနုသယနှင့်တကွ ဖြစ်၏ဟု ဆိုထိုက်၏၊ ထိုပုထုဇဥ်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်ဆဲခဏ၌ ရှိသော ကုသိုလ်အဗျာကတဟိတ်ဖြင့် အနုသယတို့သည် ဟိတ်ရှိသည် မဟုတ်ကုန်၊ ထိုကုသိုလ်အဗျာကတစိတ်နှင့် မယှဥ်ကြကုန်၊ ထို့ကြောင့် ထိုအနုသယတို့သည် အဗျာကတ အဟေတုက စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တတို့ ဖြစ်ကုန်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကနှင့် သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XI. 2] 2. Of Insight. Controverted Point . — That it is wrong to say ‘he has insight ’ of one who, though he has banished nescience, has thoughts not conjoined with insight. From the Commentary. — Some, like the Mahasanghikas, hold that one who, having banished spiritual ignorance by Path-insight, is experiencing ordinary cognitions by way of sense, cannot at the time be said to ‘ have insight , 5 since Path-conscionsness is then not active. The criticism reveals their ineptitude in the notion of what an [Ariyan] person is, and also the propriety of ascribing insight to one who, having acquired insight [has it always potentially, if not actually ]. 1 [1] Th . — Then you must also admit it is not right to say that, when lust has departed, a man has ‘ done with lust.’ Similarly for hate, and for dulness, and for worldly corruptions generally. [2] If, on the contrary, you maintain that it is right to affirm these latter propositions, then it is no less right to say, of one for whom nescience is departed, but for whom cognition not conjoined with insight is active, that he has insight. [3] M . — But if it be right to say thus of that person, is it in virtue of past insight? Can he be said ‘to have insight ’ by an insight that has ceased, that is past, that has subsided ? You deny this . . .

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၀၉) ၄-ဉာဏကထာ ၆၁၄။ သကဝါဒီ။ ။ (မဂ်ဖြင့်) အဝိဇ္ဇာကင်းပြီး ဖြစ်၍ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ဖြစ်လတ်သော် ‘ဉာဏ်ရှိသူ’ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂကင်းလတ်သော် “ရာဂကင်းသူ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာကင်းပြီး ဖြစ်၍ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ဉာဏ်ရှိသူ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒေါသကင်းလတ်သော်၊ မောဟကင်းလတ်သော်၊ ကိလေသာကင်းလတ်သော် “ကိလေသာ မရှိသူ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂကင်းလတ်သော် “ရာဂကင်းသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာကင်းပြီး ဖြစ်၍ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ဉာဏ်ရှိသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါင်္ဒီ။ ။ ဒေါသကင်းလတ်သော်၊ မောဟကင်းလတ်သော်၊ ကိလေသာကင်းလတ်သော် “ကိလေသာ မရှိသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာကင်းပြီး ဖြစ်၍ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ဉာဏ်ရှိသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၅။ ပရဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာကင်းပြီး ဖြစ်၍ ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ဖြစ်လတ်သော် “ဉာဏ်ရှိသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဉာဏ်ကြောင့် ဉာဏ်ရှိသူ၊ ချုပ်ပြီး, ကင်းပြီး, ငြိမ်းပြီးသော ဉာဏ်ကြောင့် ဉာဏ်ရှိသူ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ ဉာဏကထာ ပြီး၏။ ၁။ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် (အဉာဏ) မောဟ ကင်းသော်လည်း တစ်ဖန် စက္ခုဝိညာဏ်စသည်တို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဉာဏဝိပ္ပယုတ်စိတ် ဖြစ်လတ်သော် ထိုမဂ်စိတ် မဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် ဉာဏ်ရှိသူဟူ၍ မဆိုထိုက်ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဉာဏ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက် မောဟကင်းလတ်သော် ဉာဏ်ရှိသူဟူ၍ ပညတ်မဖြစ်ခဲ့ပါမူ ရာဂစသည်တို့ ကင်းလတ်ကုန်သော် ရာဂကင်းသူစသော ပညတ်သည်လည်း မဖြစ်ရာဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ရာဂစသည်တို့ ကင်းလတ်ကုန်သော် ရာဂရှိသူစသည်၏ အဖြစ်၌ ယုတ္တိကို မမြင်ရကား ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ဉာဏ်ကို ရခြင်းကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဉာဏ်ရှိသူဟု ဆိုခြင်းငှါ ထိုက်၏၊ ထို့ကြောင့် သကဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။

[XI. 3] 3. Of Insight and Ordinary Consciousness. Controverted Point. — That insight (ii a n a) is not conjoined with consciousness. From the Commentary . — Some, like the Pubbaseliyas, hold that, inasmuch as an Arahant, who is said to have insight on account of that which he has won by the Path, may experience sense- cognitions which are not conjoined with that insight, therefore insight is independent of ordinary consciousness. The criticism shows that, if insight be detached from consciousness, it must be identifiable with one of the categories of things that are other than consciousness. [1] Th. — But are you prepared to identify insight with all that is admittedly detached from consciousness : — with matter, Nibbana, or the organs and objects of sense ? Scarcely ! . . . Or are you prepared to declare ‘insight’ as having nothing in common with understanding? 1 For you will admit that understanding, as controlling power or force, as supremely right view, as intuitive search for truth, 2 is not detached from, but is bound up with, consciousness ? [2] Insight, again, as we agree, includes, involves the activity of the aggregate of the coefficients of consciousness, [3] as also does understanding. Both of these are conjoined with consciousness. How then can insight be detached from it ? [4] Hence, if you maintain that insight and understanding, both involving conscious coefficients, are respectively detached from and conjoined with conseiousness, you are committed to this : that the aggregate of coefficients is in part conjoined with, in part detached from, consciousness — which you of course deny. . . . [5] P. — You contend then that an Arahant who is enjoying cognitions by way of sight, etc., may be said to * have insight ’? Th. — Yes. P- — But is his insight conjoined with that consciousness (sight, etc.)? Th. — Nay, that cannot truly be said. . . . P. — Then my proposition holds. Th . — But such an argument holds equally for ‘understanding,’ if you substitute that for ‘insight.’ And you have admitted the connection between understanding and consciousness.

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၁၀) ၅-ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာ ၆၁၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (ဉာဏ်သည်) ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည်၊ ပညိန္ဒြေသည်၊ ပညာဗိုလ်သည်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်၊ ဓမ္မဝိစယ သမ္ဗောဇ္ဈင်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည်၊ ပညိန္ဒြေသည်၊ ပညာဗိုလ်သည်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည်၊ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်သည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (ဉာဏ်သည်) အဘယ်ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်ပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပညာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ပါလျက် စိတ်နှင့် မယှဥ်မူ၍ ပညာသည် သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်၍ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည်ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည်ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာသည်၊ သညာက္ခန္ဓာသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည်ဖြစ်၍ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဉာဏ်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်”ဟု မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည်စုံသော ရဟန္တာသည် “ဉာဏ်ရှိသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ဉာဏ်သည် ထိုစက္ခုဝိညာဏ်စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဉာဏ်သည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန္တာသည် “ပညာရှိသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏၃။ ပရဝါဒီ။ ။ ပညာသည် ထိုစက္ခုဝိညာဏ်စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် ပညာသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်။ ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ စက္ခုဝိညာဏ်စသည်နှင့် ပြည့်စုံသူ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို မိမိရသော မဂ်ဉာဏ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဉာဏ်ရှိသူဟု ဆိုအပ်၏၊ ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ထိုဉာဏ်သည် ထိုစက္ခုဝိညာဏ်စသော စိတ်နှင့် သမ္ပယုတ် မဖြစ်၊ ထို့ကြောင့် ဉာဏ်သည် စိတ္တဝိပ္ပယုတ် မည်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဉာဏ်သည် စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ ဖြစ်ခဲ့ပါလျှင် စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တဖြစ်သော ရုပ်စသည်တို့တွင် တစ်ပါးပါးဖြစ်ခဲ့ရာ၏ဟု စောဒနာလိုသောကြောင့် ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ရသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ထိုပညာရှိ ဖြစ်ခြင်းကို အလိုရှိရကား သကဝါဒီဆရာက ဝန်ခံသည်။

[XI. 4] 4. Of the Utterance, ‘ This is Pain and Sorrow /’ Controverted Point. — That from utterance of the word, ‘ This is 111 !’ insight into the nature of 111 is set working. From, the Commentary.— -Some, like, the Andhakas, hold that this befalls the devotee at the moment when he enters on the Path. 1 The opponent’s reply admits both utterance and insight. In the last ■question, to which the opponent replies in the negative, he is asked whether, by the procedure he upholds, he is not committed to allow an insight issuing from each syllable : I-dag du-kkhap? [1] Th . — But you deny that a similar result ensues on the utterance of the other three Truths : This is the Cause, this the Cessation, this the Path leading to the Cessation of 111. Why is this? [2] Why deny for these what you affirm for the first Truth ? [3] Or why deny, as you do, that insight into the impermanence of each of the five aggregates (body- mind) follows from statement of the fact ? [4] Or, once more, t.s. v. that insight into the soullessness of each aggregate follows from a statement of the fact ? [5-6] On what grounds can you defend the sequence in one case only out of the three sets of five propositions ? [7] Now do you mean to tell me that insight issues from every syllable of this formula : — This — is — pain — and — sor — row? 1 A. — Nay, that cannot truly be said. 2 . . .

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၁၁) ၆-ဣဒံ ဒုက္ခန္တိကထာ ၆၁၈။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏၂။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲချုပ်ရာတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ ချုပ်ရာတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် မဂ်တည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် မဂ်တည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲချုပ်ရာတည်း”ဟု၊ “ဤတရားသည် မဂ်တည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် မဂ်တည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၁၉။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် မမြဲ”ဟု ပြောဆိုသူအား “ရုပ်သည် မမြဲ”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၅ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် မမြဲ”ဟု ပြောဆို သူအား “ဝိညာဏ်သည် မမြဲ”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ရုပ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဝိညာဏ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် မမြဲ”ဟု ပြောဆိုသူအား “ရုပ်သည် မမြဲ”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် မမြဲ”ဟု ပြောဆို သူအား “ဝိညာဏ်သည် မမြဲ”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ရုပ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဝိညာဏ်သည် အနတ္တတည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဖြစ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု အသိဉာဏ် မဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၂၀။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤတရားသည် ဆင်းရဲတည်း”ဟု ပြောဆိုသူအား “ဤတရားသည် ဆင်းရဲ တည်း”ဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဤ”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ကား”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ဆင်း”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “ရဲ”ဟူ၍လည်းကောင်း အသိဉာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၇ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ လောကုတ္တရာမဂ်ခဏ၌ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤကား ဒုက္ခသစ္စာတည်းဟု နှုတ်မြွက်၏၊ ဤသို့ နှုတ်မြွက်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား ဤကား ဒုက္ခဟု အသိဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ မဂ်ခဏ၌ ထိုသို့သောစကားကို ဆိုခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လည်းကောင်း ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၃။ ပရဝါဒီဆရာသည် ကြွင်းသော သစ္စာတို့နှင့်စပ်သော စကားကို ပုထုဇဥ်သည်သာ ပြောဆို၏၊ ထိုပုထုဇဥ်အားလည်း ထိုသို့ သဘောရှိသော ဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း မရှိဟု အလိုရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ဒုက္ခ၏ ပရိယာယ် ပြသည်၏ အစွမ်းဖြင့် သကဝါဒီက မေးသည်။ ၅။ ပရဝါဒီဆရာကား မိမိ၏ အယူဝါဒ၌ ထိုသို့သော ဝေါဟာရမျိုးကို မမြင်သောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၆။ ဒုက္ခ၌ အသိဉာဏ် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ (အက္ခရာအလိုက်) လေးပါးသော ဉာဏ်တို့ ဖြစ်သင့်၏ဟု ပြခြင်းငှါ မေးသည်။ ၇။ ပရဝါဒီဆရာကား ဤသို့ ဉာဏ်လေးမျိုး ဖြစ်ခြင်းကို အလိုမရှိသောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။

[XI. 5] 5. Of the Force of the Magic Gift (I cl cl hi). Controverted Point . — That one who has the gift of magie potency might live on for a kappa [on earth] . From the Commentary. — The interval, kappa, here means a ‘ great ” cycle (m a h a k a p p a 3 ), not its fourth part, the ‘ incalculable cycle ’ (asankheyyakappa 4 ), nor the mere ‘life-term’ (a yu kappa). Now some, like the Mahasanghikas, hold this view, because they have not thoroughly grasped the real advantage lying in the development of the steps to magic potency. The opponent, knowing that his vital principle or functioning is but the result of karma, has to deny that, his vital functions are determined by i d d h i. All that magic potency can effect is to avert things that would bring about an untimely death. [1] Th. — But is his life-span, is his destiny, is his. acquisition of individuality a thing of magic potency [that he should be able to prolong one interval of it] ? For this is what you are herein affirming. An d do you reckon the kappa as past or as future ? [ An d why restrict yourself to one kappa ?] Why not say ‘ might live on for two, three, four kappas ’ ? [2] Again, do you mean that, given life, he could live on for the remainder of his life, or that he could live on for the remainder of his life if there were no [organic] life left? M . — He could live on for the remainder of his life, given life. Th. — Then he could certainly not live on for a kappa. 1 M. — [Well then] if there were no [organic] life left. Th. — What ! he could live on though dead, though deceased ? . . . [3] [Again, what could he effect by the magic gift in the duration of consciousness?] Could he by it succeed in preventing any phase of consciousness that had arisen from ceasing, contact, for instance, or feeling, or perception, or volition, and so on ? [4] Or could he by it make any one of the five aggregates (body-mind) permanent ? [5] Or could he by it prevent (a) beings liable to re-birth 2 from being born ? Or ( b ) beings liable to grow old, from old age? 3 Or ( c ) beings liable to disease, from disease, 4 or (d) liable to die, from death ? . . . [6] M. — But was it not said by the Exalted One: ‘ Ananda, ivhosoever has cultivated, developed, established, built up, and persistently practised the four Steps to Iddhi, so as to be able to use them as a vehicle and as a basis, he, should he desire it, coidd remain in the same birth for a kappa, or for that portion of the kappa which had yet to run ’ ? 5 Does not this support my proposition ? [7] Th . — But was it not also said by the Exalted One : ‘ 0 bhikkhus' l against four things there is none that can be surety, be he recluse or brahmin, be he deva, or Mara, or Brahma, or anyone whatever in the world. Against which four ? Against the old age of those subject to decay. Against the infirmities of those liable to infirmities. Against the dying of those whose nature it is to die. Against the coming to pass of the consequences of the evil deeds done in the past — deeds that were corrupt, tending to re-becoming, vain, of evil effect, making for birth, decay, and death ’ ? 1 Is the Suttanta thus ? Hence it is not right to say that one who has the gift of magic potency might live on for an aeon.

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၁၂) ၇-ဣဒ္ဓိဗလကထာ ၆၂၁။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအသက်သည် တန်ခိုးကြောင့် ဖြစ်ပါသလော၊ ထိုဂတိသည် တန်ခိုးကြောင့် ဖြစ်ပါသလော၊ ထိုအတ္တဘောကို ရခြင်းသည် တန်ခိုးကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော၊ အနာဂတ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နှစ်ကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော၊ သုံးကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော၊ လေးကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အသက်ထင်ရှားရှိလတ်သော် ကြွင်းသော အသက်တို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ရာသလော၊ အသက်ထင်ရှား မရှိလတ်သော် ကြွင်းသော အသက်တို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ အသက်ထင်ရှားရှိလတ်သော် ကြွင်းသော အသက်တို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အသက်ထင်ရှားရှိလတ်သော် ကြွင်းသော အသက်တို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ခဲ့ပါမူ “တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အသက်ထင်ရှား မရှိလတ်သော် ကြွင်းသော အသက်တို့ပတ်လုံး တည်နိုင်ရာ၏ဟု (နှလုံးပြု၍) သေသူသည် တည်နိုင်ရာသလော၊ ကွယ်လွန်သူသည် တည်နိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၂၂။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖဿသည် မချုပ်ပါစေလင့်”ဟူ၍ တန်ခိုးဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ရအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော သညာသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ် လာသော စေတနာသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်သည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော သဒ္ဓါသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝီရိယသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော သတိသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော သမာဓိသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပညာသည် မချုပ်ပါစေလင့်”ဟူ၍ တန်ခိုးဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ရအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် အမြဲ ဖြစ်ပါစေ”ဟူ၍ တန်ခိုးဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ရအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်။ပ။ သင်္ခါရတို့သည်။ပ။ ဝိညာဏ်သည် အမြဲ ဖြစ်ပါစေ”ဟူ၍ တန်ခိုးဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ရအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ဖြစ်ခြင်းသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် မဖြစ်ပါစေကုန်လင့်”ဟူ၍ တန်ခိုးဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ရအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “အိုခြင်းသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် မအိုပါစေကုန်လင့်”ဟူ၍။ပ။ “နာခြင်း သဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် မနာပါစေကုန်လင့်”ဟူ၍။ပ။ “သေခြင်းသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် မသေပါစေကုန်လင့်”ဟူ၍ တန်ခိုးဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းငှါ ရအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၂၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ရာ၏”ဟူ၍ မဆို သင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “အာနန္ဒာ တစ်စုံတစ်ယာက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွါးစေအပ် ကုန်၏၊ အကြိမ်များစွာ လေ့လာအပ်ကုန်၏၊ ယာဥ်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်အပ်ကုန်၏၊ တည်ရာကဲ့သို့ ပြုလုပ် အပ်ကုန်၏၊ အစဥ်မပြတ် ဖြစ်ပေါ်စေအပ်ကုန်၏၊ အထပ်ထပ် ဆည်းပူးအပ်ကုန်၏၊ ကောင်းစွာ အားထုတ်အပ်ကုန်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အလိုရှိလတ်သော် တစ်ကမ္ဘာလုံးသော်လည်းကောင်း၊ ကြွင်းသော ကမ္ဘာပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း တည်တံံ့့နိုင်ရာ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် တန်ခိုးအစွမ်းနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ရာ၏။

၆၂၄။ သကဝါဒီ။ ။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ တရားလေးပါးတို့ကို ဝန်ခံနိုင်သော အချို့သော သမဏသည်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏသည်လည်းကောင်း၊ နတ်သည်လည်းကောင်း၊ မာရ်နတ်သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာသည်လည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သော သတ္တဝါသည်လည်းကောင်းလောက၌ မရှိ။ အဘယ်တရား လေးပါးတို့ကို ဝန်ခံနိုင်သော အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏစသည်သည် မရှိပါသနည်း၊ ‘အိုခြင်းတရားသည် မအိုပါစေသတည်း’ဟူ၍ ဝန်ခံနိုင်သော အချို့သော သမဏသည်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏသည်လည်းကောင်း၊ နတ်သည်လည်းကောင်း၊ မာရ်နတ်သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာသည်လည်းကောင်း၊ တစ်စုံ တစ်ယောက်သော သတ္တဝါသည်လည်းကောင်းလောက၌ မရှိ။ ‘နာခြင်းတရားသည် မနာပါစေ သတည်း’ဟူ၍။ပ။ ‘သေခြင်းတရားသည် မသေပါစေသတည်း’ဟူ၍။ပ။ ရှေး၌ ပြုအပ်ခဲ့သော ယုတ်မာ သော အကြင် (အကုသိုလ်) ကံတို့သည် ညစ်နွမ်းမှုကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်၏၊ တစ်ဖန်ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေ တတ်ကုန်၏၊ ပူပန်ခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်တတ်ကုန်၏၊ ဆင်းရဲခြင်းအကျိုးကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်၏၊ နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း အိုခြင်း သေခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေတတ်ကုန်၏၊ ‘ထိုယုတ်မာသော ကံတို့၏ အကျိုးသည် မဖြစ်ပါစေသတည်း’ဟူ၍ ဝန်ခံနိုင်သော အချို့သော သမဏသည်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏသည်လည်းကောင်း၊ နတ်သည်လည်းကောင်း၊ မာရ်နတ်သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာသည်လည်းကောင်း၊ တစ်စုံ တစ်ယောက်သော သတ္တဝါသည်လည်းကောင်းလောက၌ မရှိ။ ရဟန်းတို့ ဤတရားလေးပါးတို့ကို ဝန်ခံ နိုင်သော အချို့သော သမဏသည်လည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏသည်လည်းကောင်း၊ နတ်သည်လည်းကောင်း၊ မာရ်နတ်သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာသည်လည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ယောက်သော သတ္တဝါသည်လည်းကောင်းလောက၌ မရှိ” ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာ ပတ်လုံး တည်နိုင်ရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ဣဒ္ဓိဗလကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဣဒ္ဓိပါဒ် ပွါးများမှု၏ အကျိုးအာနိသံသ၏ အနက်ကို မသင့်သောအားဖြင့် ယူ၍ တန်ခိုးအစွမ်းနှင့် ပြည့်စုံသူသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်ရာ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဣဒ္ဓိဗလကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ တန်ခိုးနှင့် ပြည့်စုံသူသည် အာယုကပ်မှ အထက် မဟာကပ်ပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း၊ မဟာကပ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသပတ်လုံးသော်လည်းကောင်း အသက်ရှည်နေခဲ့ပါမူ တန်ခိုးဖြင့် ပြီးသော အသက်သာဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ တန်ခိုးဖြင့် ပြီးသော ဇီဝိတိန္ဒြေမည်သည် မရှိနိုင်၊ ကမ္မသမုဋ္ဌာန်သာဖြစ်၏ဟု ဆိုသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ သာမညအားဖြင့် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်နိုင်၏ဟု ဝန်ခံသောကြောင့် ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၅။ တန်ခိုးအားနှင့် ပြည့်စုံသူသည် အသက်အပိုင်းအခြားကို လွန်ခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ပါမူ တစ်ကမ္ဘာသာ မဟုတ်သေး နှစ်ကမ္ဘာ စသည်တို့ပတ်လုံးလည်း တည်နိုင်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၆။ အရာခပ်သိမ်းဟူသမျှကို တန်ခိုးဖြင့် ရအပ်သည် မဟုတ်ပါ၊ တန်ခိုး၏ အရာမဟုတ်သည်လည်း ရှိသေး၏ဟု ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။

[XI. 6] 6. Of Concentration. Controverted Point. — That the continuity of consciousness 2 is concentration of mind (samadhi). 3 From the Commentary. — Some, like the Sabbatthivadins and TJttarapathakas, hold that, because of the Word — ‘ to spend seven days and nights motionless, speechless , in the experience of absolute bUss’ — the flow of consciousness itself may constitute concentration. They do not take the latter term as meaning collectedness of thought, even when the coefficient of individualizing intentness (ekaggata) has arisen in a momentary unit of consciousness. [1] Th. — Your statement must include of course past and future states of consciousness in the series. You forgot that, and you must agree that the past having ceased and the future being unborn, it is not right to say that they form a [present] concentrated state of mind. 4 '■ Anguttara-Nik., ii. 172. [2] S. U. — Then is concentration confined to a momentary conscious unit ? Th. — Yes. S. U.~ But if you could affirm that concentration is involved in each momentary unit of consciousness, you should say no less that one had won the ecstasy 1 of Jhana on the actual occasion of any sense-cognition, or at the very moment of thinking immoral thoughts, accompanied by lust, hate, dulness, or any of the ten corruptions. 2 3 . . .. [8] Th. — If your proposition is true, it must also be true [a fortiori ] that a series of bad conscious units is concentration, whether it is accompanied by lust, hate, or any of the ten corruptions. This you deny. . . . [4] S. TJ . — But if we are wrong, did not the Exalted One say: ‘ I , friend Jainas, s am able, ivithout moving the body or using the voice, to spend seven nights and days in the experience of absolute bliss ’ t 4 Surely then the flow of consciousness constitutes concentration of mind.

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၁၃) ၈-သမာဓိကထာ ၆၂၅။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်စိတ်အစဥ်သည် ချုပ်ငြိမ်းပြီး မဟုတ်ပါလော၊ အနာဂတ်စိတ်အစဥ်သည် မဖြစ်သေးသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အတိတ်စိတ်အစဥ်သည် ချုပ်ငြိမ်းပြီး ဖြစ်ခဲ့မူ အနာဂတ်စိတ်အစဥ်သည် မဖြစ်သေးသည် ဖြစ်ခဲ့မူ “စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိ”တည်းဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၂၆။ ပရဝါဒီ။ ။ သမာဓိသည် စိတ္တက္ခဏတစ်ချက်မျှ ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏၅။ ပရဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သမာပတ်ဝင်စားသူ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၇ ပရဝါဒီ။ ။ သောတဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည်။ပ။ ဃာနဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည်။ပ။ ဇိဝှါ ဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည်။ပ။ ကာယဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည်။ပ။ အကုသိုလ်စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည်။ပ။ ရာဂနှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသူူသည်။ပ။ ဒေါသနှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသူူသည်။ပ။ မောဟနှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသူူသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပနှင့်တကွဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသူသည် သမာပတ်ဝင်စားသူ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂနှင့်တကွသော။ပ။ ဒေါသနှင့်တကွသော။ပ။ မောဟနှင့်တကွသော။ပ။ အနောတ္တပ္ပနှင့် တကွသော စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ “စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ငါ့ရှင်နိဂဏ္ဌတို့ ငါသည် ကိုယ်ဖြင့် မလှုပ်ရှားဘဲ စကားကို မပြောဆိုဘဲ ခုနစ်ညဥ့် ခုနစ်နေ့တို့ပတ်လုံး ဧကန် ချမ်းသာကို ခံစားလျက် နေခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိပေတည်း။ သမာဓိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဧကဂ္ဂတာသည် စိတ္တက္ခဏတစ်ချက်ခန့်၌ ဖြစ်ပါသော်လည်း တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ စိတ်ကို ကောင်းစွာထားခြင်းဟူသော အနက်ကြောင့် သမာဓိမည်၏ဟု မယူမူ၍ ခုနစ်ညဥ့် ခုနစ်နေ့တို့ပတ်လုံး စင်စစ် ချမ်းသာကို ခံစားလျက် နေခြင်းငှါ စသောစကားကို အမှီပြု၍ စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိမည်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော သဗ္ဗတ္ထိနှင့် ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤသမာဓိကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ စိတ်အစဥ်သည် သမာဓိဖြစ်ခဲ့ပါမူ စိတ်အစဥ်မည်သည် အတိတ်လည်း ရှိ၏၊ အနာဂတ်လည်း ရှိ၏၊ ပစ္စုပ္ပန် တစ်ခုတည်းသာ မဟုတ်ပါ။ ထိုအားလုံးသည် သမာဓိမည်သလောဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ဤသို့ အလိုမရှိသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ စိတ်အစဥ်ဝယ် ပစ္စုပ္ပန်စိတ်သာလျှင် ပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုတတ်၏၊ အတိတ်အနာဂတ်စိတ်သည် ချုပ်ငြိမ်းသည်၏ အဖြစ် မဖြစ်သေးသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မရှိခဲ့၊ ထိုအတိတ် အနာဂတ်စိတ်သည် အဘယ်သို့လျှင် သမာဓိ မည်နိုင်အံ့နည်းဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၅။ “သမာဓိံ ဘိက္ခဝေ ဘာဝေထ” အစရှိသည်တို့၌ ပစ္စုပ္ပန် ကုသိုလ်စိတ်နှင့်ယှဥ်သော ဧကဂ္ဂတာဟူသော သမာဓိကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၆။ စိတ္တက္ခဏ တစ်ချက်မျှ ရှိ၏ဟူသော စကားကို ယူ၍ ကောက်ကျစ်သောအားဖြင့် ပရဝါဒီက မေးသည်။ ၇။ ထို့ကြောင့်ပင် သကဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုသည်။ ၈။ ဘုရားဟောသုတ်သည် ရှေ့နောက်၏ အစွမ်းအားဖြင့်ဖြစ်သော သမာဓိဟု မရောပြွမ်းသည်၏ အဖြစ်ကိုသာ ပြီးစေ၏၊ အစဥ်သန္တတိ၏ သမာဓိ၏ အဖြစ်ကို မပြီးစေနိုင်ပါ၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်လေ။

[XI. 7] 7. Of the Causality of Things. 5 Controverted Point. — That a cause of things is predetermined. 6 each term in the chain of Causal Origination is, as a cause, elemental, and is therefore predetermined. The Thera vadin shows that, if it were predetermined by another cause, this cause would in turn be predetermined by yet another, and so on ad infinitum-. [1] Th . — Is then the cause of causes predetermined [by something else] ? You deny. For if you assent, 1 you commit yourself to this : that, because of the continued eventuating due to endless causation, there can never be an end made to 111, nor any cutting off the round of rebirth, nor any Nibbana free from the residual stuff of rebirth. [2] Again, is the cause of any one of the five aggregates (body, mind) predetermined? If you assent, you commit .yourself to the admission that the cause itself is predetermined by something else. And if you deny — and I insist, and take no denial — you, assenting, commit yourself to this — that there is, for this endless causation, 2 no making an end of 111, no cutting off of the round of rebirth, no (Nibbana without stuff of rebirth. . . .

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၁၄) ၉-ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ကထာ ၆၂၇။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုထိုပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၏ ထိုတည်နေမှု၌ပင်လျှင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ ဝဋ်၏ ပြတ်စဲခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းအေးမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်တည်နေမှု၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်တည်နေမှု၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုရုပ်တည်နေမှု၏ ထိုတည်နေမှု၌ပင်လျှင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ ဝဋ်၏ ပြတ်စဲခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းအေးမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာ၏ တည်နေမှုသည်။ပ။ သညာ၏ တည်နေမှုသည်။ပ။ သင်္ခါရတို့၏ တည်နေမှုသည်။ပ။ ဝိညာဏ်၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဝိညာဏ်တည်နေမှု၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဝိညာဏ်တည်နေမှု၏ တည်နေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဝိညာဏ်တည်နေမှု၏ ထိုဝိညာဏ်တည်နေမှု၌ပင်လျှင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ ဝဋ်၏ ပြတ်ခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းအေးမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ဓမ္မဋ္ဌိတတာကထာ ပြီး၏။ ၁။ “ဋ္ဌိတာစ သာ ဓာတု”ဟူသော စကားကို အမှီပြု၍ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်ဟုဆိုအပ်သော တစ်ခုသော ဓမ္မဋ္ဌိတအဖြစ်မည်သည် ရှိ၏၊ ထိုဓမ္မဋ္ဌိတအဖြစ်သည် အကြောင်းတို့ဖြင့် ပြီး၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဓမ္မဋ္ဌိတတာ ကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XI. 8] 8. Of Impermanence. Controverted Point . — That impermanence is predetermined. From the Commentary.— Some, like the Andhakas, hold that impermanence itself is no less predetermined than impermanent things, such as the body, etc. By this they are involved either in a plural order of impermanence, or in an interminable series of temporal features, each predetermined in its own way, with no prospect of coming to the end of predetermination . 3 [1-3] Th . — Then is impermanence predetermined by impermanence already predetermined. And if you admit this, you imply that there is no making an end of ill, no cutting off the round of rebirth, no Nibbana without residual stuff of rebirth. This holds good for both decay and death, the two manifestations of impermanence. [4-5] [Take now these manifestations of impermanence in the five aggregates, body-mind :] body is undoubtedly predetermined and characterized by impermanence in the form of decay, dissolution, disappearance. But you cannot equally affirm all this of impermanence, decay, or death itself. So for the mental aggregates. . . .

၁၁-ဧကာဒသမဝဂ် (၁၁၅) ၁၀-အနိစ္စတာကထာ ၆၂၈။ သကဝါဒီ။ ။ မမြဲမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုမမြဲမှု၏ မမြဲမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ ထိုမမြဲမှု၏ မမြဲမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏ ၃။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုမမြဲမှု၏ ထိုမမြဲမှု၌ပင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ ဝဋ်၏ ပြတ်စဲခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းအေးမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အိုမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအိုမှု၏ အိုမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအိုမှု၏ အိုမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအိုမှု၏ ထိုအိုမှု၌ပင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ ဝဋ်၏ ပြတ်စဲခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းအေးမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုသေမှု၏ သေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုသေမှု၏ သေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပြီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုသေမှု၏ ထိုသေမှု၌ပင် ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ ဝဋ်၏ ပြတ်စဲခြင်းသည် မရှိပါသလော၊ မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းအေးမှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၂၉။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည်ဖြစ်၍ ရုပ်၏ မမြဲမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မမြဲမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည်ဖြစ်၍ မမြဲမှု၏ မမြဲမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ ရုပ်၏ အိုမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အိုမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ အိုမှု၏ အိုမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ ရုပ်၏ ပျက်စီးမှုသည် ရှိပါသလော၊ ကွယ်ပျောက်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ သေမှု၏ ပျက်စီးမှုသည် ရှိပါသလော၊ ကွယ်ပျောက်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်။ပ။ သင်္ခါရတို့သည်။ပ။ ဝိညာဏ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့့််) ပြီးသည် ဖြစ်၍ ဝိညာဏ်၏ မမြဲမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မမြဲမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ မမြဲမှု၏ မမြဲမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ ဝိညာဏ်၏ အိုမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အိုမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ အိုမှု၏ အိုမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိညာဏ်သည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ ဝိညာဏ်၏ ပျက်စီးမှုသည် ရှိပါသလော၊ ကွယ်ပျောက်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သေမှုသည် (အကြောင်းတို့ဖြင့်) ပြီးသည် ဖြစ်၍ သေမှု၏ ပျက်စီးမှုသည် ရှိပါသလော၊ ကွယ်ပျောက်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ အနိစ္စတာကထာ ပြီး၏။ ဧကာဒသမဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ မမြဲသော ရုပ် အစရှိသည်တို့၏ မမြဲသည်၏ အဖြစ်သည်လည်း ရုပ် အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့ မမြဲမှုပြီးကုန်၏ဟု ဝန်ခံသည်။

[XII. 1] 1. Of Self-Restraint. 1 Controverted Point. — That self-restraint is [positive] action (karma). From the Commentary. — This is a view held, for instance, by the Mahasanghikas, and based on the Sutta : * When he sees an object, hears a sound , etc., he grasps, etc., at the general characters thereof,’ 2 etc. They hold that both self-restraint and want of self-restraint amount to overt action, or karma. In our doctrine it is volition that constitutes karma. And it is argued that just as volition, proceeding by way of deed, word, and thought, gets the name of action of body, speech, and mind, so, if self-restraint be action, that self-restraint, proceeding by way of sense-control, would get the name of visual karmas, auditory karmas, etc. This, as not warranted by the Suttanta, the opponent rejects till the fifth sense is mentioned. Here he stumbles at the ambiguity of k a y a : ‘sentient skin-surface ’ and ‘ intimating body.’ The Sutta quoted is concerned with the presence and absence of self-restraint, not of karma, hence it is inconclusive. [lj Th. — If this be so, you imply that ocular selfrestraint is moral action of the eye ; so for the other senses — you cannot admit this. . . . But as to selfrestraint, involved in sense- control of body and in control of mind, you at first deny it 3 to be moral action, and then assent to the proposition that it is moral action. Why then do you not concede this for the remaining four senses ? That which you admit as true for mind, the co-ordinator of sense, you must admit as true no less for the five senses. [2] Want of self-restraint you admit of course is [immoral] action (karma) : is it eye-karma when selfrestraint is not practised by the controlling power of sight ? . . . ( proceed as in § 1). [3] M. — But if I am wrong, was it not said by the Exalted One : ‘ Here, bhikkhus, a bhikkhu , when he sees an object with the eye, grasps at the general characters thereof,’ . . . [again] { does not grasp at the external appearance, . . . when he hears a sound, . . . cognizes a thing with the mind, , . . does not grasp, etc’? 1 Surely both self-restraint and want of it are herein shown to be morally effective action ?

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၁၆) ၁-သံဝရော ကမ္မန္တိကထာ ၆၃၀။ သကဝါဒီ။ ။ စောင့်စည်းမှုသည် ကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် စက္ခုကံမည်သလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ သောတိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဃာနိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဇိဝှိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ကာယိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ ကာယိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၅ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် စက္ခုကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဃာနိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဇိဝှိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် ဇိဝှါကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် မနောကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၆ သကဝါဒီ။ ။ မနိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် မနောကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၇ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် စက္ခုကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် မနောကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဃာနိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဇိဝှိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ကာယိန္ဒြေကို စောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၃၁။ သကဝါဒီ။ ။ မစောင့်စည်းမှုသည် ကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် စက္ခုကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဃာနိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဇိဝှိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ကာယိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် စက္ခုကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဃာနိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဇိဝှိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် ဇိဝှါကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် မနောကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် မနောကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် စက္ခုကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မနိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် မနောကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဃာနိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ဇိဝှိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည်။ပ။ ကာယိန္ဒြေကို မစောင့်စည်းမှုသည် ကာယကံမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၃၂။ ပရဝါဒီ။ ။ “စောင့်စည်းမှုကိုလည်းကောင်း၊ မစောင့်စည်းမှုကိုလည်းကောင်း ကံ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မျက်စိဖြင့် အဆင်းကို မြင်လတ်သော် (မိန်းမ ယောကျာ်း) စသော အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသည် ဖြစ်၏။ပ။ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသည် မဖြစ်၊ နားဖြင့် အသံကို ကြားလတ်သော်။ပ။ စိတ်ဖြင့် သဘောတရား ဓမ္မာရုံကို သိ၍ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသည် ဖြစ်၏။ပ။ အမှတ်နိမိတ်ကို ယူလေ့ရှိသည် မဖြစ်” ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်လော။၈ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် စောင့်စည်းမှုသည်လည်းကောင်း၊ မစောင့်စည်းမှုသည်လည်းကောင်း ကံမည်သတည်း။ သံဝရော ကမ္မန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ “စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂ္ဂါဟီ ဟောတိ၊ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ”ဟူသော သုတ်ကို အမှီပြု၍ စောင့်စည်းမှု သံဝရသည်လည်းကောင်း၊ မစောင့်စည်းမှု အသံဝရသည် လည်းကောင်း ကံမည်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းးဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူ၏။ ၂။ သကသမယ၌ စေတနာကို ကံဟူ၍ ဟောတော်မူ၏၊ ထိုစေတနာသည် ဒွါရသုံးပါးတို့၌ ဖြစ်သည်ရှိသော် ကာယကံ စသော အမည်ကို ရသကဲ့သို့ သံဝရကံသည်လည်း စက္ခုန္ဒြေ စသည်တို့၌ ဖြစ်သည်ရှိသော် စက္ခုန္ဒြိယကံစသည် မည်သလောဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ထိုသို့သဘောရှိသော သုတ် ပုဒ်ကို မတွေ့မမြင်သောကြောင့် သုံးဒွါရတို့၌ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၄။ ကာယဒွါရ၌ ပသာဒကာယကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၅။ ဝိညတ္တိကာယကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံသည်။ ၆။ ဝိပါကဒွါရကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၇။ ကမ္မဒွါရကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၈။ ဤသုတ်သည် ထိုဒွါရတို့၌ သံဝရ အသံဝရကိုသာ ပြသည်၊ ထိုသံဝရ အသံဝရတို့၏ ကံအဖြစ်ကို ပြသည် မဟုတ်ပါ၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်ပါ။

[XII. 2] 2. Of Action. Controverted Point . — That all action (karma) entails moral result (vipaka). From the Commentary. — Some, like the Mahasanghikas again, hold this view, basing their opinion on the Sutta quoted below. Now whereas the Master, without any qualification, spoke of volition as moral action (karma), the argument here shows that only good or bad volition as entailing moral result was meant, and that volition which is morally indeterminate is without moral result. The Sutta quoted is inconclusive, since it refers to the experience of results in actual life or lives, given the necessary conditions. [1] Th . — Do you imply that all volition entails result [volition being moral action] ? If you deny, then your proposition is not universally valid. If you do imply that volition entails result, then you are committed to this — that volition which is indeterminate as to moral result entails moral result ; that volition which is inoperative and therefore indeterminate as to moral result entails such result, whether such volition be exercised in any one of the three spheres of life, or in that which is not included in them. 1 ... All of this you must deny. ... [2] For do you not hold that resultant or inoperative volition, which is indeterminate as to moral result, cannot be said to entail result ? Where then is your universal proposition ? [3] M . — But if I am wrong, was it not said by the Exalted One : £ I declare, bhikkhus, that there can he no annulment of voluntary deeds done and accumulated, without experience of the results thereof, he it in this life or in the after-life ’ ? Wherefore all action surely entails result.

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၁၇) ၂-ကမ္မကထာ ၆၃၃။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော ကံသည် အကျိုးရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။၄ သကဝါဒီ။ ။ ဝိပါက်အဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၅ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကိရိယာအဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရဝိပါက် အဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ အပရိယာပန္န ဝိပါက်အဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရ ကိရိယာအဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးရှိပါသသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ ကိရိယာဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၃၄။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိပါက်အဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝိပါက်အဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိခဲ့ပါမူ “အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကိရိယာဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကိရိယာဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိခဲဲ့ပါမူ “အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ အပရိယာပန္န ဝိပါက်အဗျာကတ စေတနာသည် အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အပရိယာပန္န ဝိပါက်အဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိခဲ့ပါမူ “အလုံးစုံသော စေတနာသည် အကျိုးရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ ကိရိယာဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိ ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရူပါဝစရ ကိရိယာဗျာကတစေတနာသည် အကျိုးမရှိခဲ့ပါမူ “အလုံးစုံ သော စေတနာသည် အကျိုးရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၃၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “အလုံးစုံသော ကံသည် အကျိုးရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ စေ့ဆော်အပ်ကုန်သော ပြုလုပ်အပ်ကုန်သော ဆည်းပူးအပ်ကုန်သော ကံတို့၏ အကျိုးကို မခံစားရဘဲ မထင်ရှားဘဲ ပျောက်ပျက်ကုန်သည်၏အဖြစ်ကို ငါမဆို။ အမှန်စင်စစ် ထိုကံသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌လည်းကောင်း၊ နောက်ဘဝ၌လည်းကောင်း၊ တတိယဘဝမှ စ၍ အဆက် ဆက်သော ဘဝ၌လည်းကောင်း (အကျိုးပေး၏)”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာလျှင် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အလုံးစုံသော ကံသည် အကျိုးရှိ၏။ ကမ္မကထာ ပြီး၏။ ၁။ “နာဟံ ဘိက္ခဝေ သဉ္စေတနိကာနံ ကမ္မာနံ” အစရှိသော သုတ်ကို အမှီပြု၍ ကံဟူသမျှ အားလုံးသည် အကျိုးရှိ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကမ္မကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ “စေတနာဟံ ဘိက္ခဝေ ကမ္မံ ဝဒါမိ”ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် သာမညအားဖြင့် စေတနာကို ကံဟူ၍ ဟောတော်မူ၏၊ ထိုစေတနာသည်လည်း ကုသိုလ် အကုသိုလ်သည်သာ သဝိပါက၊ အဗျာကတ စေတနာကား အဝိပါကမည်၏ဟု ဝေဖန်ခြင်းကို ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ အဗျာကတကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ သဝိပါက အဝိပါက စေတနာကို သရုပ်အားဖြင့် ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၆။ လောကုတ္တရာတရားကို အပရိယာပန္နဟု ခေါ်သည်။

[XII. 3] 8. Of Sound as Result [■ of Karma], Controverted Point . — That sound is a result of karma. From the Commentary. — Here again some, like the Mahasanghikas, from carelessly interpreting such passages as, ‘ He by the doing, the accumulating, the augmenting, the abundance of that karma, is gifted with the voice of a Brahma god,' have adopted this view. The argument shows that ‘ result of karnaa ’ is a term applying to mental states only, which have been transmitted by karma, hut does not apply to material things. The retinue, for instance, attending a Superman is not a v i p a k a, or specific result of karma. 3 [1] Th. — [Now what can rightly be predicated of a * result of karma ’ ?] Such a result is a matter of feeling, pleasant, painful, or neutral ; it is conjoined with feeling of these three kinds ; it is conjoined with mental contact, feeling, perception, volition, thought ; it goes with a mental object ; with it go adverting, ideating, co-ordinated application, attention, volition, anticipation, aiming. Is sound anything of this kind ? x Is it not rather the opposite '? [2] Now mental contact is result of karma, and of mental contact it is right to predicate any of the foregoing characteristics, and wrong not to. But the opposite holds with regard to sound. [3] M . — But if I am wrong, was it not said by the Exalted One : ‘ He through haring u-rought, having accumulated, having piled up, having increased, such karma, becomes reborn with the voice of a Brahma god, like that of the karavlka bird’? 1 2 Hence surely sound 3 is a specific result of karma.

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၁၈) ၃-သဒ္ဒေါ ဝိပါကောတိကထာ ၆၃၆။ သကဝါဒီ။ ။ အသံသည် ဝိပါက်လော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အသံသည်) သုခဝေဒနာ ရှိသလော၊ ဒုက္ခဝေဒနာ ရှိသလော၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာ ရှိသလော၊ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ ဖဿနှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ သညာနှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ စေတနာနှင့် ယှဥ်ပါလော၊ စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော၊ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုအသံအား ဆင်ခြင်မှု နှလုံးသွင်းမှု ကောင်းစွာ စေ့ဆော်မှု စိတ်၌ ပြုမှု စေ့ဆော်မှု တောင့်တမှု ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (အသံသည်) သုခဝေဒနာ မရှိသည် မဟုတ်ပါသလော၊ ဒုက္ခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ အာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော၊ ထိုအသံအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ “သုခဝေဒနာ မရှိခဲ့ပါမူ။ပ။ အာရုံ မရှိခဲ့ပါမူ ထိုအသံအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “အသံသည် ဝိပါက်တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် ဝိပါက်ဖြစ်၍ ဖဿသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အသံသည် ဝိပါက်ဖြစ်၍ အသံသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုအသံအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အသံသည် ဝိပါက်ဖြစ်ပါလျက် အသံသည် သုခဝေဒနာ မရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ မရှိပါသလော၊ ထိုအသံအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် ဝိပါက်ဖြစ်ပါလျက် ဖဿသည် သုခဝေဒနာ မရှိပါသလော၊ ဒုက္ခဝေဒနာ မရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ မရှိပါသလော၊ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၃၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “အသံသည် ဝိပါက်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ထိုသူသည် ထိုကံကို ပြုအပ်သည်၏အဖြစ် ဆည်းပူးအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ ထိုကံ၏ များပြားသည်၏အဖြစ် ပြန့်ပြောသည်၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံနှင့် တူသော အသံရှိသည် ကရဝိက်ငှက်သံနှင့် တူသော အသံရှိသည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။၄ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် အသံသည် ဝိပါက်တည်း။ သဒ္ဒေါ ဝိပါကောတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ “သော တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဝိပုလတ္တာ ဗြဟ္မဿရော ဟောတိ” အစရှိသည်တို့ကို မသင့်မတင့်အားဖြင့် ယူ၍ အသံသည် ဝိပါက်ဖြစ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ကမ္မသမုဋ္ဌာနတရားတို့သည်သာ ဝိပါက်အမည်ကို ရကုန်၏၊ ရုပ်တရားတို့၌ ဤဝိပါက အခေါ်အဝေါ်မျိုး မရှိဟု ပြလို၍ သကဝါဒီက မေးသည်။ ၃။ ဝိပါက်မည်သည် ဤသို့သဘောရှိ၏ဟု ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို မေးသည်။ ၄။ ထိုသုတ်ကို ဗြဟ္မာမင်း၏ အသံနှင့် တူသောအသံရှိသည်၏ အဖြစ်တည်းဟူသော လက္ခဏာကိုပြခြင်းငှါ ဟောတော်မူ၏၊ ထိုကြောင့် ပြီးစေကြောင်း သာဓက မထိုက်ပါ။

[XII. 4] 4. Of the Sense-Organs. Controverted Point . — That the sense-organs are results of karma. From the Commentary. —'Koto again it is a Mahasanghika belief that, because the sense-organs have arisen through the doing of past actions, therefore they are results (understood as subjective or mental). Of them the sixth, or co-ordinating, sense may at times be such a result, but not the others. [1-4] The argument folloivs that of the previous dialogue verbatim, the * sixth sense’ (mari’dyatana) being omitted.

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၁၉) ၄-သဠာယတနကထာ ၆၃၈။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် ဝိပါက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော၊ ဒုက္ခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ ရှိသလော၊ ထိုစက္ခာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် သုခဝေဒနာ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ပ။ အာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော၊ ထိုစက္ခာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စက္ခာယတနသည် သုခဝေဒနာ မရှိခဲ့ပါမူ။ပ။ အာရုံ မရှိခဲ့ပါမူ စက္ခာ ယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “စက္ခာယတနသည် ဝိပါက်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် ဝိပါက်ဖြစ်၍ ဖဿသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် ဝိပါက်ဖြစ်၍ စက္ခာယတနသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုစက္ခာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခာယတနသည် ဝိပါက်ဖြစ်ပါလျက် စက္ခာယတနသည် သုခဝေဒနာ မရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ မရှိပါသလော။ ထိုစက္ခာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် ဝိပါက်ဖြစ်ပါလျက် ဖဿသည် သုခဝေဒနာ မရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ မရှိပါသလော၊ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၃၉။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာယတနသည်။ပ။ ဃာနာယတနသည်။ပ။ ဇိဝှါယတနသည်။ပ။ ကာယာယတနသည် ဝိပါက်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယာယတနသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုကာယာ ယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယာယတနသည် သုခဝေဒနာ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ပ။ အာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော၊ ထိုကာယာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကာယာယတနသည် သုခဝေဒနာ မရှိခဲ့ပါမူ။ပ။ အာရုံ မရှိခဲ့ပါမူ ထိုကာယာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိခဲ့ပါမူ “ကာယာယတနသည် ဝိပါက်တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် ဝိပါက်ဖြစ်၍ ဖဿသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံရှိပါသလော၊ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယာယတနသည် ဝိပါက်ဖြစ်၍ ကာယာယတနသည် သုခဝေဒနာရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ ရှိပါလော၊ ထိုကာယာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယာယတနသည် ဝိပါက်ဖြစ်ပါလျက် ကာယာယတနသည် သုခဝေဒနာ မရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ မရှိပါသလော၊ ထိုကာယာယတနအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် ဝိပါက်ဖြစ်ပါလျက် ဖဿသည် သုခဝေဒနာ မရှိပါသလော။ပ။ အာရုံ မရှိပါသလော၊ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ ဆုတောင်းမှု မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၄၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “အာယတနခြောက်ပါးသည် ဝိပါက်တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အာယတနခြောက်ပါးသည် ကံကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။၂ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အာယတနခြောက်ပါးသည် ကံကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အာယတနခြောက်ပါးသည် ဝိပါက်တည်း”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သဠာယတနကထာ ပြီး၏။ ၁။ သဠာယတနသည် ကံကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည် ဖြစ်ရကား အကျိုးဝိပါက်တရားတည်းဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤသဠာယတနကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ မနာယတနသည် အချို့ကား ဝိပါက်တည်း၊ ဝိပါက်မှ ကြွင်းသော တရားတို့ကား သက်သက် ကမ္မသမုဋ္ဌာန်တို့သာတည်း၊ ဝိပါက် မဟုတ်ကုန်၊ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီ၏ စကားသည် သာဓက မထိုက်ပေ။

[XII. 5] 5. Of the Seven-Rebirths' -Limit. 1 Controverted Point. — That he who is said to be liable to seven more rebirths at most is assured of final salvation 2 only at the end of the seven-rebirths’ interval. 2 From the Commentary . — This is a belief held, for instance, by the Uttarapathakas. The Theravadin’s object is to show that there is no such immutably fixed order. There is only (1) the ‘ true order ’ of the Ariyan Path, and (2) the * false order,’ 4 to which belong the five heinous crimes entailing inevitable retribution in the very next existence. [1] Th. — Is such an one capable of murdering mother, father, or Arahant, of shedding with malign heart a Tathagata’s blood, of creating schism ? You deny. . . . [2] And is he incapable of penetrating Truth during the interval? You deny. Then he cannot possibly become guilty of those heinous crimes, which admit of no intervening rebirth without retribution. You now assent, admitting that he is incapable of that penetration. Then you imply that he may commit those crimes, which of such a man you deny. [8] Is there a fixed order of things 5 (among the Paths) by which the seven-rebirths’-limit man is bound to go through all the seven ? You deny. Then your proposition cannot hold. Do you in other words hold that there are applications of mindfulness, supreme efforts, steps to potency, controlling powers, forces, factors of enlightenment, by [culture in] which the seven-births’-limit person is destined to go through all seven ? B On niyrnia and niyama, see Appendix : Assurance. [4] Is not the opposite the ease ? And how then can you maintain your proposition ? [5] You maintain that such a person is not so destined except by the fixed order of the First, or Stream-winner’s Path. But are all who enter on that Path destined to go through all the seven rebirths ? [6] U . — You say I am wrong ; nevertheless you must admit that the person in question is a seven-birth s’ -limit person ? Surely then my proposition stands ? . . .

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၂၀) ၅-သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာ ၆၄၁။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြဲပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမိကို သတ်အပ်ပါသလော၊ အဖကို သတ်အပ်ပါသလော၊ ရဟန္တာကို သတ်အပ်ပါသလော၊ ပြစ်မှားသော စိတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၌ သွေးကို ဖြစ်စေအပ်ပါသလော၊ သံဃာကို သင်းခွဲအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်း အရှည်ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြဲပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ခုနစ်ဘဝအကြား၌ သစ္စာတရားကို ထိုးထွင်းသိခြင်းငှါ မထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ခုနစ်ဘဝအကြား၌ သစ္စာတရားကို ထိုးထွင်းသိခြင်းငှါ မထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မထိုက်ပါ။၄ သကဝါဒီ။ ။ အမိကို သတ်အပ်ပါသလော၊ အဖကို သတ်အပ်ပါသလော၊ ရဟန္တာကို သတ်အပ် ပါသလော၊ ပြစ်မှားသော စိတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၌ သွေးကို ဖြစ်စေအပ်ပါသလော၊ သံဃာကို သင်းခွဲ အပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၄၂။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြဲပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်မဂ်ဖြင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏၊ ထိုမဂ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၅ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်သတိပဌာန်။ပ။ အကြင်သမ္မပ္ပဓာန် ဣဒ္ဓိပါဒ် ဣန္ဒြေ ဗိုလ် ဗောဇ္စျင်တို့ဖြင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏၊ ထိုသတိပဌာန်။ပ။ သမ္မပ္ပဓာန် ဣဒ္ဓိပါဒ် ဣန္စြေ ဗိုလ် ဗောဇ္စျင်တို့သည် ရှိပါကုန်သလော။၆ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၄၃။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်မဂ်ဖြင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေ နေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏၊ ထိုမဂ်သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အကြင်မဂ်ဖြင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ ခိုင်မြဲ၏၊ ထိုမဂ်သည် မရှိခဲ့ပါမူ “သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်သတိပဌာန်။ပ။ ဗောဇ္စျင်တို့ ဖြင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏၊ ထိုသတိပဌာန်။ပ။ ဗောဇ္စျင်တို့သည် မရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါကုန်။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အကြင်ဗောဇ္စျင်တို့ဖြင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏၊ ထိုဗောဇ္စျင်တို့သည် မရှိကုန်မူ “သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၄၄။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြဲပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည်) သကဒါဂါမိမဂ်ဖြင့် မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂါမိမဂ်ဖြင့် မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (သတ္တက္ခတ္တုပရမ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည်) အဘယ်မဂ်ဖြင့် မြဲပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိမဂ်ဖြင့် မြဲပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်း အရှည်ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မြဲပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သောတာပတ္တိမဂ်သို့ သက်ရောက်ကုန်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးတို့သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်၌ မြဲပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၄၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။၇ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုသတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေ နေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “သတ္တက္ခတ္တုပရမ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အတိုင်းအရှည် ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာ ပြီး၏။ ၁။ သတ္တက္ခတ္တုပရမဟူ၍ ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း အတိုင်းအရှည်ရှိသည်၏အဖြစ်၌ မြဲ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ အကြင်အကြောင်းဖြင့် ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခုနစ်ကြိမ် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း အတိုင်းအရှည်ရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မြဲသည် ဖြစ်ရာ၏၊ အရိယာမဂ်မှ တစ်ပါးသော ထိုသတ္တက္ခတ္တုပရမအဖြစ်၌ မြဲကြောင်းဖြစ်သော ထိုတရားသည် မရှိဟု ဤသို့သော ဝိဘာဂကို ပြလို၍ သကဝါဒီက မေးသည်။ ၃။ အနန္တရိယကံ မရှိသည်၏ အဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ သတ္တက္ခတ္တုပရမပုဂ္ဂိုလ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ သတ္တက္ခတ္တုပရမအဖြစ်၌ မြဲမှုကို မမြင်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၆။ နိယာမဟု ဆိုအပ်သော မဂ်တရားတို့ကို ပြလို၍ ဤစကားရပ်ကို ဆိုသည်။ ၇။ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤမျှသော ဘဝတို့ပတ်လုံး ကျင်လည်ပြေးသွား၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလတ္တံ့ဟု မိမိဉာဏ်တော်စွမ်းဖြင့်သာ မိန့်ကြားတော်မူသည်၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ဘဝနိယာမမျိုး မည်သည်ကို မိန့်ကြားတော်မမူခဲ့ပေ၊ ထို့ကြောင့် သတ္တက္ခတ္တုပရမ၊ ကောလံကောလ၊ ဧကဗီဇီဟူ၍ မိန့်ဆိုအပ်ပါ၏။ ထို့ကြောင့် ဤပရဝါဒီ၏ စကားသည် သာဓက မထိုက်လေ။

[XII. 6] 6. Sequel to the Foregoing. [1] U. — Again, if you maintain it is wrong to say that the k o 1 a n k o 1 a, 1 or one ranking in the First Path next above him of the seven rebirths’ limit, is assured of salvation by his rank, 2 1 ask, Does not his rank itself [guarantee that he shall attain] ? [2] And does not the next higher rank in the First Path, that of eka - blj in, or ‘ one-seeder,’ also guarantee final salvation ?

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၂၁) ၆-ကောလံကောလကထာ ၆၄၆။ ပရဝါဒီ။ ။ “ကောလံကောလ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည်ကောလံကောလသောတာပန် အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ကောလံကောလသောတာပန်ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကောလံကောလပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ကောလံကောလ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကောလံကောလသောတာပန်အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ကောလံကောလကထာ ပြီး၏။

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၂၂) ၇-ဧကဗီဇီကထာ ၆၄၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဧကဗီဇီ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဧကဗီဇီသောတာပန်အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဧကဗီဇီ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဧကဗီဇီ (သောတာပန်) ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ဧကဗီဇီသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဧကဗီဇီသောတာပန်အဖြစ်၌ မြဲ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ဧကဗီဇီကထာ ပြီး၏။

[XII. 7] „ 7. Of Murder. Controverted Point. — That a person who has attained to sound views 3 may yet designedly commit murder. From the Commentary. — Some, like the Pubbaseliyas, hold that, since a person who has attained to sound views has not entirely put away enmity, and since he who takes life has enmity in his heart, therefore one who thinks rightly may yet commit wilful murder. [1] Th . — Then you imply that he may designedly commit [any murder, even the worst, to witj matricide, parricide, Arahanticide, or with enmity at heart may wound a Tathagata, or create schism in the Order. . . . [2] You imply, moreover, that [since he may commit such a deed] he can have no reverence for Master, Doctrine, Order, or Training, [8] while you know, on the other hand, that such a person feels just the opposite. [4] You imply, moreover, that such a person may defile 1 Buddha shrines, desecrate them, spit on them, behave as an infidel in presence of them ? 2 3 [5] But was it not said by the Exalted One : ‘ Just as the ocean, bhiJckhus, remains of the same nature, and passes not beyond the shore, just so is the body of precepts which I have established for those ivlw are hearers of my word, and ■which they their lives long do not pass beyond ’ ? 8 Hence it is not right to say that a person who has attained to sound views may designedly deprive a living creature of life.

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၂၃) ၈-ဇီဝိတာ ဝေါရောပနကထာ ၆၄၈။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာနှင့်တကွ သတ္တဝါကို (သတ်ရာသလော။) ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သတ်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာနှင့်တကွ အမိကို သတ်ရာသလော။ပ။ အဖကို သတ်ရာသလော။ပ။ ရဟန္တာကို သတ်ရာသလော။ပ။ ပြစ်မှားသော စိတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၌ သွေးကို ဖြစ်စေရာသလော။ပ။ သံဃာကို သင်းခွဲရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့်ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာနှင့်တကွ သတ္တဝါကို သတ်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သတ်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေခြင်း မရှိပါသလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ တရားတော်၌။ပ။ သံဃာတော်၌။ပ။ အကျင့် ‘သိက္ခာ’၌ ရိုသေခြင်း မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေခြင်းရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၅ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေခြင်းရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “(သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာနှင့်တကွ သတ္တဝါကို သတ်ရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် တရား၌။ပ။ သံဃာ၌။ပ။ အကျင့် ‘သိက္ခာ’၌ ရိုသေခြင်းရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အကျင့့် ‘သိက္ခာ’၌ ရိုသေခြင်းရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “(သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာနှင့် တကွ သတ္တဝါကို သတ်ရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၄၉။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မြတ်စွာဘုရား၌ ရိုသေခြင်း မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။၆ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ရင်ပြင်) ၌ ကျင်ကြီး စွန့်ရာသလော၊ ကျင်ငယ် စွန့်ရာသလော၊ တံတွေး ထွေးရာသလော၊ ဘုရားစေတီ၌ မယုံကြည်သောအားဖြင့် ပြုလုပ်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၇ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာနှင့်တကွ သတ္တဝါကို သတ်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သတ်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ မဟာသမုဒ္ဒရာသည် တည်ခြင်းသဘောရှိသည် ဖြစ်၍ ကမ်းကို မလွန် သကဲ့သို့ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် ငါဘုရားသည် တပည့်သာဝကတို့အား အကြင်သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ် အပ်၏၊ ထိုသိက္ခာပုဒ်ကို ငါဘုရား၏ တပည့်တို့သည် အသက်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း မလွန်ကျူး ကုန်”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် “(သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတနာ နှင့်တကွ သတ္တဝါကို သတ်ရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ဇီဝိတာ ဝေါရောပနကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဒေါသနှင့် ယှဥ်သောစိတ်ဖြင့်သာ သူ့အသက်ကို သတ်မှု ဖြစ်၏၊ ဒေါသကိုလည်း သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် မပယ်အပ်သေး၊ ထို့ကြောင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် သေစေလိုသော စေတနာဖြင့် လုံ့လပြု၍ သူ့အသက်ကို ချသတ်ရာ၏ဟု အယူရှိသူ ပုဗ္ဗသေလိယ, အပရသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဇီဝိတာ ဝေါရောပနကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ “အဌာနမေတံ အနဝကာသော”အစရှိသော သုတ်နှင့် ဆန့်ကျင်အံ့သည်မှ ကြောက်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၃။ ဘုရားအစရှိသည်တို့၌ ရိုသေမှုရှိသူအား သိက္ခာပုဒ်ကို လွန်ကျူးမှု မရှိခြင်းကို ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၄။ ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်အား အကုသိုလ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် အဂါရဝမည်သည် မရှိသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလည်း ပြုသည်၊ ဝန်ခံလည်း ဝန်ခံသည်။ ၅။ ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်အား အကုသိုလ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် အဂါရဝမည်သည် မရှိသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလည်း ပြုသည်၊ ဝန်ခံလည်း ဝန်ခံသည်။ ၆။ ထိုထိုကိစ္စတို့၌ လေ့လာအားထုတ်နေသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ပျံ့လွင့်ကုန်သော သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သတိကင်းသဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှလုံးမသွင်းမိသဖြင့်လည်းကောင်း၊ စေတီတော်၌ ရှိခိုးခြင်း အရိုအသေပြုခြင်း၏ မရှိခြင်းကိုလည်းကောင်း ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၇။ ထိုသို့သော အမူအရာမျိုးကို စေတနာဖြင့် အားထုတ်၍ မပြုခြင်းကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။

[XII. 8] 8. Of Evil Tendency . 4 * * * Controverted Point . — That for a person holding sound views evil tendencies are eliminated. From the Commentary . — This view is due to the lack of making proper distinction, by such as the Uttarapathakas, between an evil destiny and the natural desires concerning objects of sense felt by those who are involved in such a destiny. [1-4] Tli . — But you concede that such a person [though safe as to his destiny] may still get infatuated with any purgatorial objects of sense, 1 may commit fornication with females that are not human, whether demons, animals, or fairies ; may keep worldly possessions, such as goats and sheep, poultry and swine, elephants, cattle, horses and mules, partridges, quails, peacocks and pheasants. 2 If you assent to all this, your proposition cannot stand. Moreover, you cannot possibly admit all this in the ease of an Arahant. Contrariwise, you repudiate it for him, while you admit (as you must) that it may prove true for one who has [merely] sound views. [5] TJ . — Then if I am wrong, you imply that the person holding sound views may yet be reborn in purgatory, in the animal kingdom, in the realm of the Petas ? If you deny, you must also retract your contradiction. 3

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၂၄) ၉-ဒုဂ္ဂတိကထာ ၆၅၀။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပယ်ရှားအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်သော အဆင်း ‘ရူပါရုံ’တို့ကို တပ်မက်ရာသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တပ်မက်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်သော အဆင်း ‘ရူပါရုံ’တို့ကို တပ်မက်ခဲ့ပါမူ “(သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ပယ်ရှားအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အသံ့‘သဒ္ဒါရုံ’တို့ကို။ပ။ အနံ့ ‘ဂန္ဓာရုံ’တို့ကို၊ အရသာ‘ရသာရုံ’တို့ကို၊ အတွေ့အထိ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’တို့ကို။ပ။ နတ်မ၌ တိရစ္ဆာန်မ၌ နဂါးပျိုမ၌ မေထုန်အကျင့်ကို မှီဝဲရာသလော၊ ဆိတ်နှင့် သိုးကို ခံယူရာသလော၊ ကြက်နှင့် ဝက်ကို ခံယူရာသလော၊ ဆင် နွား မြင်းနှင့် မြည်းကို ခံယူရာသလော၊ ခါ ငုံး ဥဒေါင်း ဥချိုးကို ခံယူရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခါ ငုံး ဥဒေါင်း ဥချိုးကို ခံယူခဲ့ပါမူ “(သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၅၁။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်သည် ဖြစ်ပါလျက် (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အဆင်း ‘ရူပါရုံ’တို့ကို တပ်မက်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တပ်မက်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်သည် ဖြစ်ပါလျက် ရဟန္တာသည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အဆင်း ‘ရူပါရုံ’တို့ကို တပ်မက်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှား အပ်သည် ဖြစ်ပါလျက် (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အသံ ‘သဒ္ဒါရုံ’တို့ကို၊ အနံ့ ‘ဂန္ဓာရုံ’တို့ကို၊ အရသာ‘ရသာရုံ’တို့ကို၊ အတွေ့အထိ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’တို့ကို။ပ။ ခါ ငုံး ဥဒေါင်း ဥချိုးကို ခံယူရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရဟန္တာသည်) ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်သည် ဖြစ်ပါလျက် ရဟန္တာသည် ခါ ငုံး ဥဒေါင်း ဥချိုးကို ခံယူရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်သည် ဖြစ်၍ ရဟန္တာသည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အဆင်း‘ရူပါရုံ’တို့ကို မတပ်မက်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မတပ်မက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှား အပ်သည် ဖြစ်၍ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အဆင်း ‘ရူပါရုံ’တို့ကို မတပ်မက်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်သည် ဖြစ်၍ ရဟန္တာသည် အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်သော အသံ ‘သဒ္ဒါရုံ’တို့ကို။ပ။ အနံ့‘ဂန္ဓာရုံ’တို့ကို။ပ။ အရသာ‘ရသာရုံ’တို့ကို။ပ။ အတွေ့အထိ ‘ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ’တို့ကို။ပ။ နတ်မ၌။ပ။ တိရစ္ဆာန်မ၌။ပ။ နဂါးပျိုမ၌ မေထုန်အကျင့်ကို မမှီဝဲရာသလော၊ ဆိတ်နှင့် သိုးကို မခံယူရာသလော၊ ကြက်နှင့် ဝက်ကို မခံယူရာသလော၊ ဆင် နွား မြင်းနှင့် မြည်းကို မခံယူရာသလော။ပ။ ခါ ငုံး ဥဒေါင်း ဥချိုးကို မခံယူရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှား အပ်သည် ဖြစ်၍ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခါ ငုံး ဥဒေါင်း ဥချိုးကို မခံယူရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၅၂။ ပရဝါဒီ။ ။ “(သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ငရဲ၌ ဖြစ်ရာသလော။ပ။ တိရစ္ဆာန်အမျိုး၌ ဖြစ်ရာသလော၊ ပြိတ္တာဘုံ၌ ဖြစ်ရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် (သောတာပတ္တိမဂ်) ဉာဏ်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်၏။ ဒုဂ္ဂတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဒုဂ္ဂတိဘဝနှင့် ဒုဂ္ဂတိသတ္တဝါတို့၏ ရူပါရုံ စသည်လျှင် အာရုံရှိသော တဏှာ ဤနှစ်ပါးစုံကို ဒုဂ္ဂတိဟုယူ၍ ထိုအတိုင်း မဝေဖန်ဘဲ သာမန်အားဖြင့်သာလျှင် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်အပ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဒုဂ္ဂတိကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ပရဝါဒီဆရာ၏ အယူအားဖြင့် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အကြင်ဒုဂ္ဂတိမည်သော တဏှာကို မပယ်အပ်သေး၊ ထိုဒုဂ္ဂတိမည်သော တဏှာ၏ အစွမ်းအားဖြင့် စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို သကဝါဒီက မေးသည်။ ၃။ ပရဝါဒီဆရာ၏ ပုစ္ဆာစကားသည် ဒုဂ္ဂတိဘဝကို ပယ်ခြင်းကိုသာလျှင်လည်းကောင်း၊ ဒုဂ္ဂတိဘဝသို့ရောက်ကြောင်း တဏှာကို ပယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ပြတတ်၏။ ဒုဂ္ဂတိသတ္တဝါတို့၏ ရူပါရုံ စသည်လျှင် အာရုံရှိသော တဏှာကို ပယ်ခြင်းကို မပြတတ်ပါ၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်ပါ။

[XII. 9] 9. Of Him ivho has reached the Seventh Rebirth} Controverted Point . — That for a person in the seventh rebirth evil tendencies are eliminated. The text gives only the opponents rejoinder, similar to § 5 in the foregoing.

၁၂-ဒွါဒသမဝဂ် (၁၂၅) ၁၀-သတ္တမဘဝိကကထာ ၆၅၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “ခုနစ်ကြိမ်မြောက်ဘဝရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ခုနစ်ကြိမ်မြောက်ဘဝရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်ငရဲ၌ ဖြစ်ရာသလော၊ တိရစ္ဆာန်အမျိုး၌ ဖြစ်ရာသလော၊ ပြိတ္တာဘုံ၌ ဖြစ်ရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ခုနစ်ကြိမ်မြောက်ဘဝရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဒုဂ္ဂတိကို ပယ်ရှားအပ်၏။ သတ္တမဘဝိကကထာ ပြီး၏။ ဗာရသမဝဂ် ပြီး၏။

[XIII. 1] 1. Of Age-Long Penalty. Controverted Point . — That one doomed to age-long retribution must endure it for a whole kappa. From the Commentary . — This concerns those who, like the Rajagirikas, hold the notion that the phrase, ‘ one who breaks up the concord of the Order is tormented in purgatory for a kappa/ 1 means that a schismatic is so ‘tormented for an entire kappa. 52 [1] Th . — But this implies that the cycle may start when a Buddha is born into the world, or when the Order is dissolved, or when the condemned person is committing the act incurring the penalty, or when he is dying. . . . [2] It also implies that if he live for a past kappa, he may live for a future one — nay, for two, three, or four. . . . And if during his kappa there be a cosmic conflagration, 3 whither will he go ? JR . — To another plane of the universe. 4 Th. — Do the dead go thither ? Do they go to the sky ? R . — The dead go. Th. — Can the act involving the penalty take effect in a subsequent life ? You must deny. 5 . . . . Hence he must go to the sky. This implies that he has the gift of iddhi 3 — else he could not. Now can one doomed to age-long retribution practise the four steps to Iddhi — will, effort, thought, investigation ? . . . [3] R . — But if I am wrong, was it not said by the Exalted One : ‘ Doomed to the Waste, to purgatorial woe For age-long penalties, provoking schism, Of discord fain, fixed in unrighteousness. From the sure haven doth he fall away. Breaking the concord of the Brotherhood, Age-long in purgafry he waxeth ripe ’ F Hence my proposition is true.

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၂၆) ၁-ကပ္ပဋ္ဌကထာ ၆၅၄။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်သူ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာလုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကမ္ဘာသည်လည်း တည်သည် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်းလောက၌ ပွင့်ထွန်း ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကမ္ဘာသည်လည်း တည်သည်ဖြစ်၍ သံဃာသည်လည်း ကွဲပြားပါသလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကမ္ဘာသည်လည်း တည်သည် ဖြစ်၍ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း ကမ္ဘာတည်မည့်ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကမ္ဘာသည်လည်း တည်သည် ဖြစ်၍ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း ကွယ်လွန်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။

၆၅၅။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော၊ အနာဂတ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နှစ်ကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး တည်ရာသလော၊ သုံးကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး တည်ရာသလော၊ လေးကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၅၆။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကမ္ဘာမီးလောင်လတ်သော် အဘယ်အရပ်သို့ သွားပါသနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ အခြားလောကဓာတ်သို့ သွားပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားလောကဓာတ်သို့ သွားခဲ့ပါမူ သေပြီးမှ သွားပါသလော၊ ကောင်းကင်သို့ (ပျံတက်၍) သွားပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ သေပြီးမှ သွားပါသည်။ သကဝါဒီ။ ။ ကမ္ဘာတည်မည့် ကံသည် အဆက်ဆက်သော အကျိုးကို ပေးခြင်းရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကောင်းကင်သို့ (ပျံတက်၍) သွားပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သွားပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တန်ခိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တန်ခိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။၅ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆန္ဓိဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေအပ်ပါသလော၊ ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေအပ်ပါသလော၊ စိတ္တိဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေအပ်ပါသလော၊ ဝီမံသိဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးစေအပ်ပါသလော။၆ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၅၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “(ဒေဝဒတ်သည်) အပါယ်ဘုံ၌ ဖြစ်၏၊ ငရဲ၌ ဖြစ်၏၊ တစ်ကမ္ဘာ ပတ်လုံး တည်နေ၏၊ သံဃာကို သင်းခွဲ၏၊ ကွဲပြားမှု၌ မွေ့လျော်၏၊ မတရား၌ တည်သူ ဖြစ်၏၊ ယောဂကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်ကို ဖျက်ဆီး၏၊ ညီညွှတ်သော သံဃာကို သင်းခွဲ၍ တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး ငရဲ၌ ကျက်ရ၏” ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ၌တည်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ရာ၏။ ကပ္ပဋ္ဌကထာ ပြီး၏။ ၁။ ညီညွတ်သော သံဃာကို ကွဲပြားအောင် ပြုသောကြောင့် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး ငရဲ၌ ကျရ၏ဟူသော စကားဖြင့် သံဃာသင်းခွဲသူသည် အလုံးစုံသော ကမ္ဘာပတ်လုံး ငရဲ၌ တည်နေရ၏ဟု အယူရှိသူ ရာဇဂိရိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒနှင့် ကင်း၍ သံဃာကို သင်းခွဲခြင်း မရှိသည်ကို ပြလိို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ထိုသံဃာကို သင်းခွဲသူသည် အလုံးစုံသော ကမ္ဘာပတ်လုံး တည်ခဲ့ပါမူ ကမ္ဘာတည်သည်မှစ၍ ထိုသံဃဘေဒကကံကို ပြု၍ ထိုငရဲ၌ ဖြစ်၍ တည်ရာ၏ဟု ပြလိုသောကြောင့် ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၄။ ဘာဝနာမယဣဒ္ဓိကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၅။ ပရသမယ၌ ဇာတိမယဣဒ္ဓိကို အလိုရှိကုန်ရကား ထိုဇာတိမယဣဒ္ဓိကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၆။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား တန်ခိုးရှိခဲ့မူ ဤနည်းဖြင့် ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးများအပ်သည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ တက်သည်။ ၇။ ဤသုတ်ကို ထိုသံဃာကို သင်းခွဲသူသည် အကြင်တစ်ခုသော မဟာကပ်ကို အဖို့ရှစ်ဆယ်ပြု၍ ထိုအဖို့ရှစ်ဆယ်မှ တစ်ဖို့တစ်စုသော ကာလပတ်လုံး တည်ရာ၏၊ ထိုအာယုကပ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဟောတော်မူ၏၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်လေ။

[XIII. 2] 2. Of a Doomed Maids Morality . Controverted Point. — That a person doomed for a kappa may not acquire moral consciousness. From the Commentary. — So, for instance, the Uttarapathakas, making no distinction between that lower goodness of the world of sense-desire, which such a person may alone acquire, and the sublimer,'or the highest goodness, by which he would be able to avert his ; doom. [1] Th. — Yet you admit that he may make gifts [to the Order] — how then can your proposition hold ? And not only gifts — namely, of raiment, alms, food, lodging, medicaments against illness, various kinds of food, drink — but also that he may render homage at a shrine of older faiths, 2 decorate it with a wreath, with incense, with ointment, salute it by marching round. 3 . . . [2] U . — You contradict my proposition. Now you admit that he may acquire good consciousness arising out of that [purgatorial discipline]. Yet this implies that he may also acquire good consciousness belonging to the Kupa- and Arupa-spheres, 1 and belonging even to the supramundaue mind. . . .

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၂၇) ၂-ကုသလပဋိလာဘကထာ ၆၅၈။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံးတည်သူ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မရနိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရနိုင်ရာ။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် အလှူကို ပေးလှူရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပေးလှူရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အလှူကို ပေးလှူခဲ့ပါမူ “ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မရရာ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မရနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရနိုင်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် သင်္ကန်းကို ပေးလှူရာသလော။ပ။ ဆွမ်းကို ပေးလှူရာသလော။ပ။ ကျောင်းကို ပေးလှူရာသလော၊ သူနာ၏ အထောက်အပံ့ အသက်၏ အရံအတားဖြစ်သော ဆေးကို ပေးလှူရာသလော၊ ခဲဖွယ်ကို ပေးလှူရာသလော၊ ဘောဇဥ်ကို ပေးလှူရာသလော၊ သောက်ရေကို ပေးလှူရာသလော၊ စေတီကို ရှိခိုးရာသလော၊ စေတီ၌ ပန်းကို တင်ရာသလော၊ နံ့သာကို တင်ရာသလော၊ နံ့သာပျောင်းကို တင်ရာသလော၊ စေတီကို အလွန်ရိုသေစွာ ပြုလုပ်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် စေတီကို အလွန်ရိုသေစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပါမူ “ကပ္ပဋ္ဌ ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မရရာ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၅၉။ ပရဝါဒီ။ ။ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ရနိုင်ရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရနိုင်ရာ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုကမ္ဘာမှ ထမြောက်သော ကုသိုလ်စိတ်ကို ရနိုင်ရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရနိုင်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရ။ပ။ အရူပါဝစရ။ပ။ လောကုတ္တရာကုသိုလ်စိတ်ကို ရနိုင်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိိုသင့်ပါ။ပ။ ကုသလပဋိလာဘကထာ ပြီး၏။ ၁။ သကသမယ၌ ကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမာဝစရကုသိုလ်ကိုသာ ရနိုင်၏၊ အပါယ်ပဋိသန္ဓေကို တားမြစ်တတ်သော မဟဂ္ဂုတ် လောကုတ္တရာ ကုသိုလ်ကို မရနိုင်၊ ဤသို့သော ဝေဖန်မှုကို မပြုဘဲ သာမညအားဖြင့်သာ ထိုကပ္ပဋ္ဌပုဂ္ဂိုလ်သည် ကုသိုလ်စိတ်ကို မရနိုင်ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့၏ အယူဝါဒကို ပယ်ဖျက်၍ ဤကုသလ ပဋိလာဘကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XIII. 3] B. Of Abettors of Cardinal Crimes. Controverted Point. — That a person who, as abettor, is involved in 4 immediate retribution ’ may enter on the True Path of Assurance. From the Commentary. — Such a person, who at death inherits the immediate effect of karma, may have abetted any of the cardinal crimes (matricide, etc.) in one of two ways — by a permanent or standing injunction to commit the crime, or by an occasional injunction. An abettor of the former class is already assured of his doom along the Wrong Path, because of the will to accomplish such a course having arisen. He is incapable of entering the True Path. But the other class of abettor is not incapable. So do we conclude in our doctrine. But some, like the Uttarapathakas, judge of the latter class, as we do of the former only. [1] U . — Do you mean that such a culpable abettor can enter on both the False and the True Path of Assurance ? If you deny, neither can you affirm your proposition. Again, if he become worried and uneasy after his connection with the deed, how can he ever enter on the True Path of Assurance ? 2 [2] Th . — You say he is incapable of entering on that. Path. But are you assuming that one or other of the five cardinal crimes has actually been committed [through his abetment] ? Your proposition implies this. 2 Again, you affirm that an abettor of such crimes, when he has withdrawn his instigation, and has dispelled his worry and remorse, is still incapable of entering upon the True Path of Assurance. Hereby you imply that some one of the grave misdeeds just named has been actually committed [at his instigation]. But can you maintain your position in the face of his reforming before the commission of the act ? [3] U . — But has he not previously instigated someone to commit it? How then can you judge him capable of entering on the True Path of Assurance ?

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၂၈) ၃-အနန္တရာပယုတ္တကထာ ၆၆၀။ ပရဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တ နိယာမ (မှန်ကန်သော သဘောရှိသော) မဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ သက်ရောက်ပါ၏။၂ ပရဝါဒီ။ ။ မိစ္ဆတ္တနိယာမမဂ်သို့လည်းကောင်း၊ သမ္မတ္တနိယာမမဂ်သို့လည်းကောင်း နှစ်ပါးစုံတို့သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ ပရဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တနိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ သက်ရောက်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုကံကို အားထုတ်သည် ရှိသော် နောင်တပူပန်မှုကို ဖြစ်စေအပ်သည် မဟုတ်ပါလော၊ နှလုံး မသာယာမှုကို ဖြစ်စေအပ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၄ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုကံကို အားထုတ်အပ်သည် ရှိသော် နောင်တပူပန်မှုကို ဖြစ်စေအပ်ခဲ့ပါမူ နှလုံးမသာယာမှုကို ဖြစ်စေအပ်ခဲ့ပါမူ “အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တနိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၆၁။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တနိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မထိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အမိကို သတ်ပါသလော၊ အဖကို သတ်ပါသလော၊ ရဟန္တာကို သတ်ပါသလော၊ ပြစ်မှားသော စိတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၌ သွေးကို ဖြစ်စေပါသလော၊ သံဃာကို (ဂိုဏ်း) ခွဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုကံကို တစ်ဖန် ရုပ်သိမ်း၍ နောင်တပူပန်မှုကို တစ်ဖန် ပယ်ဖျောက်၍ နှလုံးမသာယာမှုကို တစ်ဖန် ပယ်ဖျောက်၍ သမ္မတ္တ နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မထိုက်ပါ။၅ သကဝါဒီ။ ။ (ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်) အမိကို သတ်ပါသလော၊ အဖကို သတ်ပါသလော။ပ။ သံဃာကို (ဂိုဏ်း) ခွဲပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုကံကို တစ်ဖန် ရုပ်သိမ်း၍ နောင်တပူပန်မှုကို တစ်ဖန်ပယ်ဖျောက်၍ နှလုံးမသာယာမှုကို တစ်ဖန်ပယ်ဖျောက်၍ သမ္မတ္တ နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မထိုက်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကံကို ရုပ်သိမ်းအပ်သည်၊ နောင်တပူပန်မှုကို ပယ်ဖျောက်အပ်သည်၊ နှလုံး မသာယာမှုကို ပယ်ဖျောက်အပ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ထိုကံကို ရုပ်သိမ်းအပ်သည်၊ နောင်တပူပန်မှုကို တစ်ဖန်ပယ်ဖျောက် အပ်သည်၊ နှလုံးမသာယာမှုကို ပယ်ဖျောက်အပ်သည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထိုကံကို တစ်ဖန်ရုပ်သိမ်း၍ နောင်တပူပန်မှုကို တစ်ဖန်ပယ်ဖျောက်၍ နှလုံး မသာယာမှုကို တစ်ဖန်ပယ်ဖျောက်၍ သမ္မတ္တနိယာမ မဂ်သို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၆၂။ ပရဝါဒီ။ ။ အခြားမဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တ နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ သက်ရောက်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိခဲ့ဖူးသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိခဲ့ဖူးပါ၏။၆ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိခဲ့ပါမူ “အခြားမဲ့၌ အကျိုး ပေးမြဲသော ကံကို အားထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တနိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ အနန္တရာပယုတ္တကထာ ပြီး၏။ ၁။ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ခန္ဓာပျက်စီးသည်၏ အခြားမဲ့၌ အကျိုးကို ပေးတတ်သော မာတုဃာတက စသော အနန္တရိယကံကို စေခိုင်းအပ်၏၊ ထိုသို့စေခိုင်းရာ၌ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏ မြဲသော စေခိုင်းခြင်းဖြင့် စေခိုင်းခံရသူသည် ထိိုကံကို မချွတ်ပြုလတ္တံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အတ္ထသာဓိကစေတနာကို ဖြစ်စေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မိစ္ဆတ္တနိယတပုဂ္ဂိုလ် မည်၏၊ မဂ်တည်းဟူသော သမ္မတ္တနိယာမသို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်တန်တော့ပြီ၊ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏ မမြဲသော စေခိုင်းခြင်းဖြင့် စေခိုင်းခံရသူသည် ထိုကံကို ပြုလတ္တံ့၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် အကျိုးကို ပြီးစေတတ်သော အတ္ထသာဓိကစေတနာကို မဖြစ်စေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မိစ္ဆတ္တနိယတပုဂ္ဂိုလ်မဟုတ် သမ္မတ္တနိယာမသို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ ထိုက်၏၊ ဤကား သကသမယ၌ ဆုံးဖြတ်ကြောင်း စကားတည်း။ ဤသို့ ဝေဖန်ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို မပြုဘဲ မာတုဃာတက စသည်ကို ပြုခြင်း၌ မမြဲသော စေခိုင်းခြင်းဖြင့်လည်း သမ္မတ္တနိယာမသို့ သက်ရောက်ခြင်းငှါ မထိုက်တန်တော့သည်သာတည်းဟု အယူရှိသော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီတို့၏ အယူဝါဒကို ပယ်ဖျက်လိုသော သကဝါဒီဆရာသည် ပုဗ္ဗပက္ခကို ပေး၍ ပရဝါဒီကို မိမိအား မေးစေလျက် ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ အတ္တသာဓိကစေတနာ မရှိခြင်းကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံသည်။ ၃။ နိယာမနှစ်မျိုးလုံးသို့ မသက်ရောက်ခြင်းမျှကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ အနိယတအာဏတ္တိကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၅။ ပရဝါဒီဆရာကား ရှေးအာဏတ္တိဖြင့်ပင် နိယတအဖြစ်ကို မှတ်ထင်သောကြောင့် ဝန်ခံ၏။ ၆။ ရုပ်သိမ်းသည်မှ ရှေးကာလ၌ အားထုတ်သည်ကို ရည်ရွယ်၍ သကဝါဒီက ဝန်ခံသည်။

[XIII. 4] 4. Of One whose Salvation is Morally Certain (n i y a t a). Controverted Point . — That one who is morally certain of salvation has entered the Path of Assurance. 1 [1] Th . — Do you imply that the so-called ‘Assured’ enters upon the True Path of Assurance when assured of immediate retribution, and upon the False Path of Assurance when assured of final salvation ? That having first practised the Path, he afterwards enters upon the Assurance ; that having first practised the Stream -Winner’s Path, he afterwards enters upon the Assurance of the, Stream- Winner, and so on ... That finally, entrant upon Assurance comes after practise of the applications in mindfulness and the rest of the Factors of Enlightenment ? / [2] P.A . — But in contradicting us, you imply that the Bodhisat was not fitted by that last birth to penetrate the ( Truths. , ■ Th. — Nay, I say not so. P.A . — Then he was [already] assured of entering upon the Path of Assurance.

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၂၉) ၄-နိယတဿ နိယာမကထာ ၆၆၃။ သကဝါဒီ။ ။ ခိုင်မြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သက်ရောက်ပါ၏။၂ သကဝါဒီ။ ။ မိစ္ဆတ္တနိယာမ၌ ခိုင်မြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သမ္မတ္တနိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော၊ သမ္မတ္တနိယာမ၌ ခိုင်မြဲသောပုဂ္ဂိုလ်သည် မိစ္ဆတ္တနိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ခိုင်မြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သက်ရောက်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးအခါ၌ မဂ်ကို ပွါးများစေ၍ နောက်အခါ၌ မဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။၄ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးအခါ၌ သောတာပတ္တိမဂ်ကို ပွါးများစေ၍ နောက်အခါမှ သောတာပတ္တိနိယာမ မဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးအခါ၌ သကဒါဂါမိမဂ်ကို။ပ။ အနာဂါမိမဂ်ကို။ပ။ အရဟတ္တမဂ်ကို ပွါးများစေ၍ နောက်အခါမှ အရဟတ္တမဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးအခါ၌ သတိပဌာန်ကို။ပ။ သမ္မပ္ပဓာန်ကို။ပ။ ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို။ပ။ ဣန္ဒြေကို။ပ။ ဗိိုလ်ကို။ပ။ ဗောဇ္စျင်ကို ပွါးများစေ၍ နောက်အခါမှ မဂ်သို့ သက်ရောက်ပါသလော။၅ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၆၄။ ပရဝါဒီ။ ။ “ခိုင်မြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဘဝ၌ တရားကို မသိခြင်းငှါ ထိုက်ပါသလော။၆ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ခိုင်မြဲသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် နိယာမမဂ်သို့ သက်ရောက်၏။ နိယတဿ နိယာမကထာ ပြီး၏။ ၁။ အနန္တရိယကံသည် မိစ္ဆတ္တနိယာမ၊ အရိယမဂ်သည် သမ္မတ္တနိယာမ ဤနိယာမနှစ်ပါးမှတစ်ပါး အခြားနိယာမမည်သည် မရှိတော့ပေ၊ ကြွင်းကျန်သမျှ တေဘူမကတရားအားလုံးတို့သည် အနိယတတရားတို့ မည်ကုန်၏၊ ထိုအနိယတ မည်သော တရားနှင့် ပြည့်စုံသူသည်လည်း အနိယတပုဂ္ဂိုလ် မည်၏၊ သို့သော်လည်း ဘုရားရှင်တို့သည် မိမိ၏ ဉာဏ်တော်စွမ်းဖြင့် ဤသတ္တဝါသည် နောင်အခါ ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့ဟု ပြောကြားအပ်ပြီးသူ ဗောဓိသတ္တကိုလည်း ကောင်းမှုကုသိုလ် များပြားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် နိယတပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ဤသို့သော ဝေါဟာရမျှကိုယူ၍ ပစ္ဆိမဘဝိက ဗောဓိသတ္တသည် ထိုနောက်ဆုံးဘဝ၌ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှါ ထိုက်၏ဟူသော အလိုဖြင့် ခိုင်မြဲသူ နိယတပုဂ္ဂိုလ်သည် နိယာမမဂ်သို့ ရောက်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယ အပရသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ တစ်ပါးသော နိယာမဖြင့် ခိုင်မြဲသူအား လေးပါးသော နိယာမ မရှိခြင်းကို ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို သကဝါဒီက တက်သည်။ ၃။ တစ်ပါးသော နိယာမဖြင့် ခိုင်မြဲသူအား တစ်ပါးသော နိယာမ၏ မရှိခြင်းကို ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၄။ နိယာမအပြားကို ပြခြင်းငှါ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၅။ တစ်ခုသော နိယာမ၌ ဓမ္မဘေဒကို ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၆။ ပရဝါဒီ၏ ဤစကားသည် သက်သက် ဗောဓိသတ္တ၏ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိရန် ထိုက်သည်၏အဖြစ်ကိုသာ ပြသည်၊ နိယတပုဂ္ဂိုလ်၏ နိယာမသို့ သက်ရောက်သည်ကို ပြသည် မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် ပရဝါဒီ၏ စကားသည် သာဓက မထိုက်ပါ။

[XIII. 5] 5. Of One in the Toils. Controverted Point . — That a Hindrance is cast off by one who is entangled in it. From the Commentary . — The Uttarapathakas are among those who hold that, just as there is no purifying work left for the purified, so it must be one entangled, obstructed, cloaked by the Hindrances, who abandons them. [1] Th . — Equally then he who is infatuated abandons lust; he who is malign, stupid, corrupt, abandons hate, dulness, corruptions, respectively. Now, does he cast off lust by lust, hate by hate, and so on ? U . — [If this is not so, you are suggesting that the Hindrances are cast out by the Path.] Now you allow that lust, for instance, and the Path are both conscious experiences. But do you not hereby imply a combination of two rival mental procedures ? Lust is immoral, the Path is moral — does not your position imply that good and bad, moral and immoral, radiant and sinister mental states confront each other in the mind ? And was it not said by the Exalted One : ‘ These four things are very far apart ; the sky and the earth, the hither and the yonder shore of the ocean, whence the sun rises and ivhere he sinks. . . . Hence far is norm of good: from that of evil ? Hence it is also wrong to say good and bad states confront each other in the mind at the same moment. [2] Th . — But was it not said by the Exalted One : * With consciousness thus concentrated, made pure, translucent, cleared, void of defilement, made supple, wieldy, firm, imperturbable , he applies and bends over the mind to insight into the destruction of Intoxicants ' P [3] LL — But was it not also said by the Exalted One : ‘ He thus knowing, thus seeing, his heart is set free from the Intoxicants — sense -desires, lust of becoming, error and nescience ’ P Hence surely it is one who is entangled by the Hindrances who casts them off.

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၃၀) ၅-နိဝုတကထာ ၆၆၅။ သကဝါဒီ။ ။ (နီဝရဏတို့ ဖြင့်) ပိတ်ပင်အပ်သော သူသည် နီဝရဏကို ပယ်စွန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပယ်စွန့်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တပ်မက်သူသည် ရာဂကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ ပြစ်မှားသူသည် ဒေါသကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ တွေဝေသူသည် မောဟကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ ညစ်နွမ်းသူသည် ကိလေသာတို့ကို ပယ်စွန့်ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂဖြင့် ရာဂကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ ဒေါသဖြင့် ဒေါသကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ မောဟဖြင့် မောဟကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ ကိလေသာတို့ ဖြင့် ကိလေသာတို့ကို ပယ်စွန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ မဂ်သည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ မဂ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အပြစ်ရှိကုန်အပြစ်မရှိကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသော အဖို့ရှိကုန်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၆၆။ သကဝါဒီ။ ။ အပြစ်ရှိကုန်အပြစ်မရှိကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူ အားဖြင့် တူသော အဖို့ရှိကုန်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရောက်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤလေးမျိုးတို့သည် အလွန့်အလွန်ဝေးသော အရာတို့ပေတည်း။ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ကောင်းကင်သည်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသည်လည်းကောင်း (ရှိ၏)။ ဤကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးသည် အလွန့်အလွန်ဝေးသေော ပထမအရာပေတည်း။ပ။ ထို့ကြောင့် သူတော် ကောင်းတို့၏တရားသည် မသူတော်တို့မှ ဝေးကွာ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့သည်။ပ။ မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ (နီဝရဏတို့ ဖြင့်) ပိတ်ပင်အပ်သော သူသည် နီဝရဏကို ပယ်စွန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပယ်စွန့်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ထိုရဟန်းသည် ဤသို့ စိတ်သည် တည်ကြည်လတ်သော် ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ် လတ်သော် ထက်ဝန်းကျင် ဖြူစင်လတ်သော် အညစ်အကြေး မရှိလတ်သော် ညစ်ညမ်းမှု (ကိလေသာ) ကင်းလတ်သော် နူးညံ့သည်ဖြစ်၍ ဖြစ်လတ်သော် အမှု၌ ခံ့လတ်သော် တည်တံ့လတ်သော် မတုန် မလှုပ်ခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော် အာသဝတို့၏ ကုန်ရာ (အရဟတ္တဖိုလ်) ကို သိခြင်းငှါ စိတ်ကို ရှေးရှု ညွတ်စေ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် “(နီဝရဏတို့ ဖြင့်) ပိတ်ပင်အပ်သော သူသည် နီဝရဏကို ပယ်စွန့်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၆၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “နီဝရဏတို့ဖြင့် ပိတ်ပင်အပ်သော သူသည် နီဝရဏကို ပယ်စွန့်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဤသို့သိသော ဤသို့မြင်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ စိတ်သည် ကာမာသဝမှလည်း လွတ်မြောက်၏။ပ။ အဝိဇ္ဇာသဝမှလည်း လွတ်မြောက်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။၄ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် (နီဝရဏဖြင့်) ပိတ်ပင်အပ်သော သူသည် နီဝရဏကို ပယ်စွန့်၏။ နိဝုတကထာ ပြီး၏။ ၁။ စင်ကြယ်ပြီးပုဂ္ဂိုလ်အား တစ်ဖန် စင်ကြယ်ခြင်းကိစ္စ မရှိခြင်းကြောင့် နီဝရဏတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းမြှေးယှက်အပ်သူသည်သာ နီဝရဏကို စွန့်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤနိဝုတကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ နီဝရဏတို့ဖြင့် မြှေးယှက်အပ်သူ၏ နီဝရဏကို ပယ်စွန့်ခြင်း၌ အပြစ်ကို ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ဝိက္ခမ္ဘနဝိသုဒ္ဓိဖြင့် စင်ကြယ်သူ၏ သမုစ္ဆေဒဝိသုဒ္ဓိကို ပြလို၍ ဤစကားကို ဆိုသည်။ ၄။ ပရဝါဒီ၏ ဤစကားသည် သိသူမြင်သူ၏ အာသဝက္ခယကိုသာ ပြ၏၊ နီဝရဏမြှေးယှက်သူ၏ နီဝရဏကို ပယ်စွန့်ခြင်းကို မပြ၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်ပါ။

[XIII. 6] 6. Of Captivity and Release. Controverted Point . — That a Fetter is cast off by one who is in thrall to it. 4 Fro?n the Commentary . — This follows the preceding argument. To be ‘ in thrall to ’ means |o be up against the Fetters, to have reached the state of being possessed of them. The discourse is similar to XIII. 5.

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၃၁) ၆-သမ္မုခီဘူတကထာ ၆၆၈။ သကဝါဒီ။ ။ (သံယောဇဥ်တို့၏) မျက်မှောက်ဖြစ်သော သူသည် သံယောဇဥ်ကို ပယ်စွန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပယ်စွန့်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တပ်မက်သူသည် ရာဂကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ ပြစ်မှားသူသည် ဒေါသကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ တွေဝေသူသည် မောဟကို ပယ်စွန့်ပါသလော၊ ညစ်နွမ်းသူသည် ကိလေသာကို ပယ်စွန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂဖြင့် ရာဂကို ပယ်စွန့်သလော၊ ဒေါသဖြင့် ဒေါသကို ပယ်စွန့်သလော၊ မောဟဖြင့် မောဟကို ပယ်စွန့်သလော၊ ကိလေသာတို့ဖြင့် ကိလေသာတို့ကို ပယ်စွန့်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ မဂ်သည် စိတ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ မဂ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အပြစ်ရှိကုန်အပြစ်မရှိကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသော အဖို့ရှိကုန်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၆၉။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့သည်။ပ။ မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရောက်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤလေးမျိုးတို့သည် အလွန့်အလွန်ဝေးသော အရာတို့ပေတည်း။ အဘယ်လေးမျိုးတို့ပေနည်း၊ ရဟန်းတို့ ကောင်းကင်သည်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသည်လည်းကောင်း (ရှိ၏)။ ဤကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးသည် အလွန့်အလွန်ဝေးသော ပထမအရာပေတည်း။ပ။ ထို့ကြောင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ တရားသည် မသူတော်တို့မှ ဝေး၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ကုသိုလ်အကုသိုလ်တို့သည်။ပ။ မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ (သံယောဇဥ်တို့၏) မျက်မှောက်ဖြစ်သော သူသည် သံယောဇဥ်ကို ပယ်စွန့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပယ်စွန့်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ထိုရဟန်းသည် ဤသို့ စိတ်တည်ကြည်လတ်သော်။ပ။ အာသဝတို့၏ ကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိခြင်းငှါ စိတ်ကို ရှေးရှုညွတ်စေ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် “(သံယောဇဥ်တို့၏) မျက်မှောက်ဖြစ်သော သူသည် သံယောဇဥ်ကို ပယ်စွန့်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၇၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “(သံယောဇဥ်တို့၏) မျက်မှောက်ဖြစ်သော သူသည် သံယောဇဥ်ကို ပယ်စွန့်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဤသို့သိသော ဤသို့ မြင်သော ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည် ကာမာသဝမှလည်း လွတ်မြောက်၏။ပ။ အဝိဇ္ဇာသဝမှလည်း လွတ်မြောက်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် (သံယောဇဥ်တို့၏) မျက်မှောက်ဖြစ်သော သူသည် သံယောဇဥ်ကို ပယ်စွန့်၏။ သမ္မုခီဘူတကထာ ပြီး၏။

[XIII. 7] 7. Of Jhana as Enjoyment . Controverted Point. — That the expert enjoys Jhana, and the desire for Jhana has Jhana as its object. 5 From the Commentary . — This opinion, held, for instance, by the Andhakas, is based upon the Word : ‘ He attaining to and abiding in First Jlicina finds enjoyment in it .’ [1] Th. — Do you mean that a given Jhana is the mental object to that same Jhana ? If you deny, 1 your proposition falls. If you assent, you must equally admit that he touches a given mental contact with the same contact, feels a given feeling with that feeling, and so on for perception, volition, thought, applied and sustained intellection, zest, mindfulness, understanding. . . . [2] You admit that desire for Jhana and Jhana itself are forms of conscious experience? But are you prepared to admit further that they constitute two conscious processes going on at once ? You deny ; then your former admission is invalid. And if you admit further that desire for Jhana is wrong while Jhana itself is good, you bring the good and the bad up against each other in the same consciousness — things as ‘ far apart as earth and sky/ etc. 2 [8] A. — But, if I am wrong, was it not said by the Exalted One : * Take the case, hhikkhus, of a bhikkhu who, aloof from sensuous ideas, aloof from evil ideas, entering into, abides in First Jhana : he enjoys it, lie yearns over it, and by it he is delighted ’ P Hence surely the expert enjoys Jhana, and the desire for Jhana has Jhana as a mental object. ,

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၃၂) ၇-သမာပန္နော အဿာဒေတိကထာ ၆၇၁။ သကဝါဒီ။ ။ သမာပတ်ဝင်စားသူသည် သာယာသည် ဖြစ်၍ ဈာန်၌ သာယာနှစ်သက်မှုသည် ဈာန်လျှင် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဈာန်သည် ထိုဈာန်၏ အာရုံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဈာန်သည် ထိုဈာန်၏ အာရုံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဖဿဖြင့် ထိုဖဿကို တွေ့ထိပါသလော၊ ထိုဝေဒနာဖြင့် ထိုဝေဒနာကို ခံစားပါသလော၊ ထိုသညာဖြင့် ထိုသညာကို မှတ်သားပါသလော၊ ထိုစေတနာဖြင့် ထိုစေတနာကို စေ့ဆော်ပါသလော၊ ထိုစိတ်ဖြင့် ထိုစိတ်ကို သိပါသလော၊ ထိုဝိတက်ဖြင့် ထိုဝိတက်ကို ကြံစည်ပါသလော၊ ထိုဝိစာရ ဖြင့် ထိုဝိစာရကို သုံးသပ်ပါသလော၊ ထိုပီတိဖြင့် ထိုပီတိကို နှစ်သက်ပါသလော၊ ထိုသတိဖြင့် ထိုသတိကို အောက်မေ့ပါသလော၊ ထိုပညာဖြင့် ထိုပညာကို သိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဈာန်၌ သာယာနှစ်သက်မှုသည် စိတ်နှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ ဈာန်သည် စိ်တ်နှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ယှဥ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဈာန်၌ သာယာနှစ်သက်မှုသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ ဈာန်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အပြစ်ရှိကုန်အပြစ်မရှိကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသော အဖို့ရှိကုန်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၇၂။ သကဝါဒီ။ ။ အပြစ်ရှိကုန်အပြစ်မရှိကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူ အားဖြင့် တူသောအဖို့ရှိကုန်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရောက်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤလေးမျိုးတို့သည် အလွန့်အလွန်ဝေးသော အရာတို့ပေတည်း။ အဘယ်လေးမျိုးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ကောင်းကင်သည်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသည်လည်းကောင်း (ရှိ၏)။ ဤကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးသည် အလွန့်အလွန်ဝေးသော ပထမအရာပေတည်း။ပ။ ထို့ကြောင့် သူတော် ကောင်းတို့၏ တရားသည် မသူတော်တို့မှ ဝေး၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “အပြစ်ရှိကုန်အပြစ်မရှိကုန်သော အယုတ်အမြတ်ဖြစ်ကုန်သော အမည်းအဖြူအားဖြင့် တူသော အဖို့ရှိကုန်သော ကုသိုလ်အကုသိုလ်တရားတို့သည် မျက်မှောက်အဖြစ်သို့ ရောက်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၇၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “သမာပတ်ဝင်စားသော သူသည် သာယာသည် ဖြစ်၍ ဈာန်၌ သာယာ နှစ်သက်မှုသည် ဈာန်လျှင် အာရုံရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ၊ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ပဌမဈာန်ကို ပြည့်စုံစေ၍ နေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုဈာန်ကို သာယာ၏၊ ထိုဈာန်ကို လိုလား၏၊ ထိုဈာန်ဖြင့် နှစ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ဝိတက်ဝိစာရတို့၏ ငြိမ်းခြင်းကြောင့်။ပ။ ဒုတိယဈာန်ကို။ပ။ တတိယဈာန်ကို။ပ။ စတုတ္ထဈာန်ကို ပြည့်စုံစေ၍ နေ၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထိုဈာန်ကို သာယာ၏၊ ထိုဈာန်ကို လိုလား၏၊ ထိုဈာန်ဖြင့် နှစ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်၏” ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် သမာပတ်ဝင်စားသော သူသည် သာယာသည် ဖြစ်၍ ဈာန်၌ နှစ်သက်မှုသည် ဈာန်လျှင် အာရုံရှိ၏။ သမာပန္နော အဿာဒေတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ‘ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ သောတဒဿာဒေတိ’ ဤသို့စသော စကားကို အမှီပြု၍ သမာပတ်ဝင်စားသူသည် သာယာ၏၊ ထိုဈာန်ဝင်စားသူ၏ ဈာန်၌ ထိုသာယာမှုသည် ဈာန်လျှင် အာရုံရှိ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ထိုဈာန်၏ ထိုဈာန်လျှင် အာရုံရှိသည်၏ အဖြစ်ကို မမြင်ရကား ပါဠိတော်၌ ဆန့်ကျင်အံ့သည်မှ ကြောက်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၃။ ပရဝါဒီ၏ ဤစကားသည် မိမိရသော ဈာန်မှ ထ၍ မိမိရသော ဈာန်ကို သာယာခြင်းကိုသာ ပြီးစေ၍ သမာပတ်၏ အတွင်း၌ ဈာန်ကို တပ်မက်သော တဏှာ၏ ဈာန်လျှင် အာရုံရှိသည်၏ အဖြစ်ကို မပြီးစေ၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XIII. 8] 8. Of Lust for the Unpleasant. Controverted Point . — That there is such a thing as lusting for what is disagreeable. From the Commentary. — In the Sutta-passage :• — 1 Whatsoever feeling Tie feels , pleasant, painful, or neutral, he delights in and commends that feeling ’ — the reference is to erroneous enjoyment. 1 But some, like the Uttarapathakas, emphasizing the ‘ delights in,’ hold that one can delight in painful feeling as enjoyment of passionlessness. [1] Th . — Do you go so far as to maintain that of the beings who delight in the painful, some wish for it, long for it, seek, seareh, hunt for it, and persist in cleaving to it? Is not rather the opposite your genuine belief’? You assent. Then how do you maintain your proposition? [2] Can anyone have at once a latent bias of lust for painful feeling and' a latent bias of aversion from pleasant feeling? 1 Will not these two forms of bias be [really] directed inversely, the former craving pleasure, the latter hating pain ? [8] U . — But if I am wrong, was it not said by the Exalted One : £ He, thus, expert in complacency and antipathy, delights in and commends whatsoever feeling lie feels, pleasant, painful, or neutral, and persists in cleaving to it’? 2 Hence surely there is such a thing as lusting for the unpleasant ?

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၃၃) ၈-အသာတရာဂကထာ ၆၇၄။ သကဝါဒီ။ ။ သာယာဖွယ် မဟုတ်သည်၌ တပ်မက်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တဝါတို့သည် ဆင်းရဲ၌ လွန်စွာနှစ်သက်ပါကုန်သလော၊ ဆင်းရဲကို တောင့်တ ကုန်သော, နှစ်သက်ကုန်သော, ရှာကုန်သော, ရှာဖွေကုန်သော, ရှာမှီးကုန်သော, ဆင်းရဲကို သိမ်းပိုက်၍ တည်ကုန်သော အချို့သတ္တဝါတို့သည် ရှိပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာကို လွန်စွာနှစ်သက်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ချမ်းသာကို တောင့်တကုန်သော, နှစ်သက်ကုန်သော, ရှာကုန်သော, ရှာဖွေကုန်သော, ရှာမှီးကုန်သော, ချမ်းသာကို သိမ်းပိုက်၍ တည်ကုန်သော အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သတ္တဝါတို့သည် ချမ်းသာကို လွန်စွာနှစ်သက်ကုန်မူ ချမ်းသာကို တောင့်တကုန်သော, နှစ်သက်ကုန်သော, ရှာကုန်သော, ရှာဖွေကုန်သော, ရှာမှီးကုန်သော, ချမ်းသာကို သိမ်းပိုက်၍ တည်ကုန်သော အချို့သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်မူ “သာယာဖွယ် မဟုတ်သည်၌ တပ်မက်မှုသည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သာယာဖွယ် မဟုတ်သည်၌ တပ်မက်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယသည် ကိန်းအောင်းပါသလော၊ သုခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာ နုသယသည် ကိန်းအောင်းပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သုခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယသည် ကိန်းအောင်းသည် မဟုတ်ပါလော၊ ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာနုသယသည် ကိန်းအောင်းသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သုခဝေဒနာ၌ ရာဂါနုသယသည် ကိန်းအောင်းခဲ့ပါမူ ဒုက္ခဝေဒနာ၌ ပဋိဃာနုသယသည် ကိန်းအောင်းခဲ့ပါမူ “သာယာဖွယ် မဟုတ်သည်၌ တပ်မက်မှုသည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၇၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “သာယာဖွယ် မဟုတ်သည်၌ တပ်မက်မှုသည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ထိုသူသည် ဤသို့ ချစ်ခြင်း မုန်းခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော် သုခကိုလည်းကောင်း၊ ဒုက္ခကိုလည်းကောင်း၊ အဒုက္ခမသုခကိုလည်းကောင်း အလုံးစုံသော ဝေဒနာကို ခံစား၏။ ထိုသူသည် ထိုဝေဒနာကို အလွန်နှစ်သက်၏၊ အလွန်ပြောဆို၏၊ သိမ်းပိုက်၍ တည်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။၂ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် သာယာဖွယ် မဟုတ်သည်၌ တပ်မက်မှုသည် ရှိ၏။ အသာတရာဂကထာ ပြီး၏။ ၁။ ‘ယံကိဉ္စိ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ သော တံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ’ ဟူသောသုတ်၌ ဒိဋ္ဌိဟူသော သာယာကြောင်း၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဟောအပ်သော အဘိနန္ဒတိဟူသော စကားကို မှီ၍ ဒုက္ခဝေဒနာ၌လည်း ရာဂဿာဒ၏ အစွမ်းအားဖြင့် အလွန်နှစ်သက်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မသာယာဖွယ်၌ တပ်မက်မှု (အသာတရာဂ) သည် ရှိ၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအသာတရာဂကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ပရဝါဒီ၏ သုတ်သည် ဝေဒနာအပေါင်းမှ အသီးအခြားထုတ်၍ ဒုက္ခဝေဒနာကိုသာ အာရုံပြု၍ ရာဂဖြစ်ခြင်း မရှိနိုင်ပါ၊ ဒုက္ခဝေဒနာ အနှိပ်အစက်ခံရသူသည် ထိုဒုက္ခဝေဒနာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ကာမသုခကို တောင့်တသော်လည်း ဒုက္ခဝေဒနာကို နှစ်သက်သည် မည်၏၊ ဤသို့လျှင် ဒုက္ခဝေဒနာ၌ နှစ်သက်ခြင်း ဖြစ်၏ဟု ဆိုလိုသော သုတ်ဖြစ်၍ သာဓက မထိုက်ပါ။

[XIII. 9] 9. Of the Unmorality of a Natural Desire for Objects of the Mind. Controverted Point . — That to crave for objects of the mind is unmoral. From the Commentary. — Some, like the Pubbaseliyas, hold that the sixth kind of objects of sense-experience, 1 coming after any of the five forma of sensations, is neither moral nor immoral. [1] Th . — If that be so, this craving must belong to one of the moral indeterminates — to wit, resultant or inoperative indeterminates — matter, Nibbana, or the organs and objects of the five senses. But you must deny this [as not doctrinal]. Or what reason have you for dissociating this sixth form of t a n h a [natural desire or craving] from the rest ? If you admit that a craving for objects of sight, sound, and so on is immoral, you must admit as much concerning the co-ordination of these. , [2] Did not the Exalted One call craving immoral ? Does not this condemn your proposition ? Did he not call appetite (or greed) immoral? and is not craving for objects of the mind a kind of greed ? [3] Your contention is that a craving for objects of the mind is an unmoral appetite, but you are not justified in using 1 6 b h a with this qualification, when in the other five modes of sense it is called immoral. [4] Again, was it not said by the Exalted One : ‘ This natural desire is concerned with rebirth, is accompanied by delight and lust, dallying here and there — to wit, desires of sense, desire for rebirth, desire not to live again ’ ? 2 . . . [5] P. — But if I am wrong, is not this [threefold] craving a craving for certain ideas or mental objects? 3 Hence surely such a craving is as such immoral.

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၃၄) ၉-ဓမ္မတဏှာ အဗျာကတာတိကထာ ၆၇၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မာရုံ၌ တပ်မက်မှု ‘ဓမ္မတဏှာ’သည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဝိပါက်အဗျာကတလော၊ ကိရိယာအဗျာကတလော၊ ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဂန္ဓတဏှာသည်။ပ။ ရသတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၇၇။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို အကုသိုလ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟောအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို အကုသိုလ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ခဲ့ပါမူ “ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ လိုချင်မှု ‘လောဘ’ကို အကုသိုလ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည်ဖြစ်၍ ဓမ္မ တဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ကို အကုသိုလ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည် ဖြစ်၍ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတတရား”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၇၈။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် အဗျာကတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် အဗျာကတတရားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၇၉။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “အကြင်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် တစ်ဖန်ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေတတ်၏၊ နှစ်သက် တပ်စွမ်းမှု ဖြစ်၍ ဖြစ်၏၊ ထိုထိုအာရုံ, ဘုံဘဝတို့ ၌ အလွန်နှစ်သက်တတ်၏။ ထိုတက်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် အဘယ်နည်း၊ ကာမဂုဏ်အာရုံ၌ တပ်မက်မှု ‘ကာမတဏှာ’၊ ရူပအရူပဘဝ၌ တပ်မက်မှု ‘ဘဝတဏှာ’၊ ဘဝကင်းခြင်း, ပြတ်ခြင်း၌ တပ်မက်မှု ‘ဝိဘဝတဏှာ’ တည်း”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၈၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုတပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် ဓမ္မတဏှာဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။၂ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုတပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် ဓမ္မတဏှာ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတတည်း”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ဓမ္မတဏှာ အဗျာကတကထာ ပြီး၏။ ၁။ ရူပတဏှာ။ပ။ ဓမ္မတဏှာ ဤခြောက်ပါးတို့တွင် နောက်ဆုံးဖြစ်သော တဏှာကို ဓမ္မတဏှာဟု ဆိုသောကြောင့် ထိုဓမ္မတဏှာသည် အဗျာကတတည်းဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သာ ဓမ္မတဏှာဟူသော ပုဒ်သည် တဏှာ၏ ဓမ္မာရုံကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ခြင်းကိုသာပြ၏၊ အဗျာကတ အဖြစ်ကို ပြသည် မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XIII. 10] 10. Of Desire for Ideas and the Cause of III. Controverted Point . — That the natural desire for objects of mind is not the Cause of 111. From the Commentary. — This, too, is an opinion of the Pubbaseliyas and others. The argument follows the preceding. [1] Th. — What reason have you for dissociating this form of craving from the other five ? If you admit that a craving for objects of sight, sound, and so on, is immoral, you must admit as much concerning the co-ordination of these as ideas (percepts or images). [2-5] Continue to imitate the preceding argument, XIII. 9.

၁၃-တေရသမဝဂ် (၁၃၅) ၁၀-ဓမ္မတဏှာ န ဒုက္ခသမုဒယောတိကထာ ၆၈၁။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဂန္ဓတဏှာသည်။ပ။ ရသတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဂန္ဓတဏှာသည်။ပ။ ရသတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၈၂။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်းဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်းဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ပါမူ “ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာ မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ လိုချင်မှု ‘လောဘ’သည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်းဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည် ဖြစ်၍ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ လိုချင်မှု ‘လောဘ’သည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းတည်းဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည် ဖြစ်၍ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၈၃။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ် သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဂန္ဓတဏှာသည်။ပ။ ရသတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်ပါလျက် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒတဏှာသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ ဆင်းရဲဖြစ် ကြောင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် လိုချင်မှု ‘လောဘ’ ဖြစ်၍ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုုသင့်ပါ။ပ။

၆၈၄။ သကဝါဒီ။ ။ ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း မဟုတ်သော တဏှာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် တစ်ဖန်ဘဝသစ်ကို ဖြစ်စေတတ်၏၊ နှစ်သက် တပ်စွမ်းမှု ဖြစ်၍ ဖြစ်၏၊ ထိုထိုအာရုံ, ဘုံဘဝတို့၌ အလွန်နှစ်သက်တတ်၏။ ထိုတပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ကာမဂုဏ် အာရုံတို့၌ တပ်မက်မှု ‘ကာမတဏှာ’၊ ရူပအရူပဘဝ၌ တပ်မက်မှု ‘ဘဝတဏှာ’၊ ဘဝကင်းခြင်း ပြတ်ခြင်း၌ တပ်မက်မှု ‘ဝိဘဝတဏှာ’တို့တည်း”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာ မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၈၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာ မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုတပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် ဓမ္မတဏှာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုတပ်မက်မှု ‘တဏှာ’သည် ဓမ္မတဏှာ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ဓမ္မတဏှာသည် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာ မဟုတ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ဓမ္မတဏှာ န ဒုက္ခသမုဒယောတိကထာ ပြီး၏။ တေရသမဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ သာဓမ္မတဏှာဟု ဆိုသောကြောင့် ဓမ္မတဏှာသည် ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း သမုဒယ မဟုတ်ဟု အယူရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောသည်။

[XIV. 1] I. Of the Mutual Consecutiveness of Good and Bad. Controverted Point . — That a basis 1 of bad thought is consecutive to a basis that is good, and conversely. From the Commentary.— That which is good cannot directly and immediately follow after what is bad, nor conversely. Such reciprocal consecutiveness is anomalous. Some, however, like the Mahasanghikas, hold that, inasmuch as one can both like and then dislike the same thing, therefore there has been, in such a case, reciprocal consecutiveness. Good and bad thoughts cannot occur consecutively during the stages of javana (apperception) in one and the same process of cognition, inasmuch as each course of good or of bad thought entails a distinct preliminary ‘ adverting ’ of consciousness, [1] Th. — You are implying that the adverting, 2 the adjusting of the mind arising for ethically bad consciousness is precisely the adverting and adjusting of the mind arising for ethically good consciousness. You say ‘No,’ while insisting on your proposition. Then you must mean that the good consciousness can arise without our adverting or adjusting the mind ? You maintain the opposite to this? Then, if the good consciousness in question arise for a mind already adverted and adjusted, it must be wrong to say that a basis of what is bad is consecutive to what is good. [2] Does what is bad arise for wrongly directed attention? You assent. Do you say as much of the good which, according to you, is consecutive thereto ? Is it not truer to say that the good consciousness w’as preceded by rightly directed attention? You agree. Then that bad thought cannot be immediately consecutive to this good thought. [3] Again, are you prepared to admit that the idea of resignation follows immediately on that of sense-desires ? That the idea of benevolence follows immediately on that of malignity? That the idea of .kindness follows immediately on that of cruelty, the idea of love on that of malevolence, pity on unkindness, sympathetic joy on spleen, equanimity on resentment ? . . . [4-6] The same argument is note applied to refute the second half of the proposition, to wit, ‘ that a basis of what is good is consecutive to a basis of what is bad ’? [7] M . — But if I am wrong, you will admit that one can fall in and out of love with one and the same object ? Surely then my proposition is right, that a bad thing is consecutive to a good thing and conversely. 1

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၃၆) ၁-ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာ ၆၈၆။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆက်စပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်မှုသည်။ပ။ တောင့်တမှုသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည်ပင် ကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း (ဖြစ်ပါသလော)။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်သည် ဖြစ်၍ အကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်မှု။ပ။ ထိုတောင့်တမှုသည်ပင် ကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း (ဖြစ်၏)ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်သည် မဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ပါသလော။ပ။ မတောင့်တသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၂ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ပ။ တောင့်တသူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကုသိိုလ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ။ပ။ တောင့်တသူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်၏ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၈၇။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’ နှင့် ဆက်စပ် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆက်စပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်သည် မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်သည် သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကုသိုလ်သည် သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’ နှင့် ဆက်စပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆက်စပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမသညာ၏ အခြားမဲ့၌ နေက္ခမ္မသညာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ဗျာပါဒသညာ၏ အခြားမဲ့၌ အဗျာပါဒသညာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ဝိဟိံ သာသညာ၏ အခြားမဲ့၌ အဝိဟိံသာသညာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ဗျာပါဒ၏ အခြားမဲ့၌ မေတ္တာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ဝိဟိံ သာ၏ အခြားမဲ့၌ ကရုဏာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ အရတိ၏ အခြားမဲ့၌ မုဒိတာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ပဋိဃ၏ အခြားမဲ့ ဥပေက္ခာသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၈၈။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆက်စပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည်ပင် အကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်သည် ဖြစ်ပါလျက် ကုသိုလ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည်ပင် အကုသိုလ်၏ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်၏ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်သည် မဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ပါသလော။ပ။ မတောင့်တသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ပ။ ဆုတောင်းသူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အကုသိုလ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ တောင့်တသူအား ဖြစ်ခဲ့မူ “ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၈၉။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆက်စပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်သည် အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်သည် အသင့်အတင့် နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်သည် မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အကုသိုလ်သည် မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ကုသိုလ် အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’ နှင့် ဆက်စပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဆက်စပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ နေက္ခမ္မသညာ၏ အခြားမဲ့၌ ကာမသညာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ အဗျာပါဒသညာ၏ အခြားမဲ့၌ ဗျာပါဒသညာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ အဝိဟိံ သာသညာ၏ အခြားမဲ့ ဝိဟိံ သာသညာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ မေတ္တာ၏ အခြားမဲ့၌ ဗျာပါဒသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ကရုဏာ၏ အခြားမဲ့၌ ဝိဟိံသာသည် ဖြစ်ပါသလော၊ မုဒိတာ၏ အခြားမဲ့၌ အရတိသည် ဖြစ်ပါသလော၊ ဥပေက္ခာ၏ အခြားမဲ့၌ ပဋိဃသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၉၀။ ပရဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့့်ဆက်စပ်သည် ဖြစ်၍ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်၏ဟူ၏ မဆိုသင့်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ အကြင်အရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်၏၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်ခြင်း ကင်းသည် ဖြစ်၍ အကြင်အရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်ခြင်း ကင်း၏၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အကြင်အရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်၏၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်ခြင်း ကင်းသည် ဖြစ်၍ အကြင်အရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်ခြင်း ကင်း၏၊ ထိုအရာဝတ္ထု၌ပင် တပ်နှစ်သက်သည် ဖြစ်ခဲ့မူ ထို့ကြောင့် “အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်သည် ဖြစ်၍ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’သည် အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း ‘မူလ’နှင့် ဆက်စပ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာ ပြီး၏။ ၁။ သတ္တဝါသည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံဝတ္တု၌ပင် တပ်မက်လည်း တပ်မက်၏၊ တပ်မက်ခြင်းလည်း ကင်း၏၊ ထို့ကြောင့် ကုသိုလ် အကုသိုလ်သည် အချင်းချင်း ဆက်စပ်တတ်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ အာဝဇ္ဇန်းနှင့် ကင်း၍ ကုသိုလ် မဖြစ်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၃။ အကုသိုလ်၏ အခြားမဲ့၌ ကုသိုလ်ဖြစ်ခဲ့မူ အကုသိုလ်အာဝဇ္ဇန်းဖြင့်ပင် မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းသူအားဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။

[XIV. 2] 2. Of the Development of Sense-Organs. Controverted Point. — That the sense-mechanism starts all at once to life in the womb. From the Commentary . — Our doctrine teaches that at a [human] rebirth the development of the embryo’s sense-mechanism or mind is not congenital, as in the case of angelic 2 rebirth. In the human embryo, at the moment of conception, the co-ordinating organ (mama y at ana) and the organ of touch alone among the sense-organs, are congenital. The remaining four organs (eye and ear mechanism, smell and taste mechanism) take seventy-seven days to come to birth, and this is partly through that karma which brought about conception, partly through some other karma. 1 But some, like the Pubbaseliyas and the Aparaseliyas, believe that the sixfold sense-organism takes birth at the moment of conception, by the taking effect of one karma only, as though a complete tree were already potentially contained in the bud. [1] Th. — Do you imply that the sense-mechanism enters the womb with all its main and minor parts complete, not deficient in any organ ? You deny . . . [Then let us speak more in detail :] You admit that the organ of sight starts by consciousness seeking rebirth ? 2 Now, you would not claim, for that questing consciousness that [at its taking effect] hands, feet, head,' ears, nostrils, mouth and teeth take their start? Why claim an exception in the case of the visual, or other sense-organs ? [2] P.A. — Then you claim that four of the senseorgans — eye, ear, smell, taste — come later into being. Are you implying that, to bring this about, one makes karma in the mother’s womb ? Yon deny, but your position implies it. Th. — But you say, do you not, that in the embryo hair, down, nails, teeth, bones, appear at a subsequent stage. Do you imply a special embryonic karma done to bring these to birth? You deny. Then why assail my position ? [3] Or it may be you do not admit the subsequent appearance of hair, etc. ? But was it not said by the Exalted One : ‘ At first the “ k a 1 a 1 a ” takes birth, ami thence The “abbuda.” Therefrom the “pesi” grows, Developing as “ghana” in its turn. Now in the “ghana ” doth appear the hair, The down, the nails. And whatsoever food And drink the mother of him takes, thereby The man in mother’s womb doth live ai d grow ’ ? 1 Hence it is right to assign a later appearance to hair, and so forth.

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၃၇) ၂-သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာ ၆၉၁။ သကဝါဒီ။ ။ အာယတနခြောက်ပါးသည် မရှေးမနှောင်း (တစ်ပြိုင်နက်) အမိဝမ်း၌ တည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အလုံးစုံ အင်္ဂါကြီးငယ်ရှိသည် ဖြစ်၍ မယုတ်လျော့သော ဣန္ဒြေရှိသူသည် အမိဝမ်း၌ သက်ရောက်ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ်နှင့် (အတူ) စက္ခာယတနသည် တည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ တည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ်နှင့် (အတူ) လက်တို့သည် တည်ပါကုန်သလော၊ ခြေတို့သည် တည်ပါကုန်သလော၊ ဦးခေါင်းသည် တည်ပါသလော၊ နားရွက်သည် တည်ပါသလော၊ နှာခေါင်းသည် တည်ပါသလော၊ ခံတွင်း (ပါးစပ်) သည် တည်ပါသလော၊ သွားတို့သည် တည်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ်နှင့် (အတူ) သောတာယတနသည်။ပ။ ဃာနာယတနသည်။ပ။ ဇိဝှါယတနသည် တည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ သြော် တည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေသောစိတ်နှင့် (အတူ) လက်တို့သည် တည်ပါကုန်သလော၊ ခြေတို့သည် တည်ပါကုန်သလော၊ ဦးခေါင်းသည် တည်ပါသလော၊ နားရွက်သည် တည်ပါသလော၊ နှာခေါင်းသည် တည်ပါသလော၊ ခံတွင်း (ပါးစပ်) သည် တည်ပါသလော၊ သွားတို့သည် တည်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၉၂။ ပရဝါဒီ။ ။ အမိဝမ်း၌ ကိန်းသော သတ္တဝါအား စက္ခာယတနသည် နောက်မှ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အမိဝမ်း၌ မျက်စိကို ရဖို့ရန် ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ အမိဝမ်း၌ ကိန်းသော သတ္တဝါအား သောတာယတနသည်။ပ။ ဃာနာယတနသည်။ပ။ ဇိဝှါယတနသည် နောက်မှ ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အမိဝမ်း၌ လျှာကို ရဖို့ရန် ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသိုု့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အမိဝမ်း၌ ကိန်းသော သတ္တဝါအား ဆံပင်တို့သည် အမွေးတို့သည် ခြေသည်း လက်သည်းတို့သည် သွားတို့သည် အရိုးတို့သည် နောက်မှ ဖြစ်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အမိဝမ်း၌ အရိုးကို ရဖို့ရန် ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “အမိဝမ်း၌ ကိန်းသော သတ္တဝါအား ဆံပင်တို့သည် အမွေးတို့သည် ခြေသည်း လက်သည်းတို့သည် သွားတို့သည် အရိုးတို့သည် နောက်မှ ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ကလလရေကြည် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်၏၊ ကလလရေကြည်မှ နောက်၌ အမြှုပ်သည် ဖြစ်၏၊ အမြှုပ်မှ နောက်၌ သားတစ်သည် ဖြစ်၏၊ သားတစ်မှ နောက်၌ အတုံးအခဲသည် ဖြစ်၏။ အတုံးအခဲဖြစ်သည်မှ နောက်၌ ခက်မငါးဖြာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဆံပင် အမွေး ခြေသည်း လက်သည်းတို့သည်လည်းကောင်း ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါ၏ အမိသည် အကြင်ထမင်းကိုလည်းကောင်း၊ အဖျော်ရေကို လည်းကောင်း၊ စားစရာ ဘောဇဥ်ကို လည်းကောင်း စား၏။ ထိုအမိဝမ်း၌ အမိဝမ်း သို့ ရောက်သော ထိုသတ္တဝါသည် ထိုအမိ စားသောက်သော အစာဖြင့် မျှတ၏”ဟူသော မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အမိဝမ်း၌ ကိန်းသောသတ္တဝါအား ဆံပင် အမွေး ခြေသည်း လက်သည်း သွားအရိုးတို့သည် နောက်မှ ဖြစ်ကုန်၏။ သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေနေသူတို့အား ပဋိသန္ဓေစိတ်နှင့် အတူတကွ အာယတနခြောက်ပါး ဖြစ်သည်၊ ဂဗ္ဘသေယျက ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား အဇ္စျတ္တိကာယတနတို့တွင် မနာယတန, ကာယာယတနနှစ်ပါး စသည်တို့သည်သာ ပဋိသန္ဓေစိတ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်ကြသည်၊ စက္ခု, သောတ, ဃာန, ဇိဝှါယတန ဤလေးပါးတို့ကား တစ်ဆယ့်တစ်သတ္တာဟ (ခုနှစ်ဆယ့်ခုနှစ်ရက်မြောက်) ၌ ဖြစ်ပေါ်ကြကုန်၏၊ ထိုစက္ခုစသော အာယတနလေးပါးတို့သည် ပဋိသန္ဓေကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကြောင့်လည်းကောင်း၊ အခြားသော ကံကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်ကြကုန်၏။ ဤကား သကသမယ၌ အယူဝါဒတည်း။ ပရသမယ၌ကား တစ်ခုသော ကံကြောင့် ဖြစ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အခက်အလက်နှင့် ပြည့်စုံသော သစ်ပင် စသည်တို့၏ အညွန့်ကဲ့သို့ မျိုးစေ့မျှဖြစ်သော သဠာယတနသည် အမိဝမ်းတိုက်ဝယ် ပဋိသန္ဓေခဏ၌ပင် ဖြစ်၏ဟု အယူ ရှိကြကုန်သော ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤသဠာယတနကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သဠာယတနရှိခဲ့ပါမူ ဤသို့သဘောရှိသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။

[XIV. 3] 8. Of Immediate Contiguity in Sense. Controverted Point. — That one sensation follows another as, an unbroken fused sequence. From the Commentary. — In view of the swift alternations of seeing and hearing at performances of dancing and singing, some, like the Uttarapathakas, hold that the sense- cognitions arise in a mutually unbroken succession. [1] Th . — Do you imply that the mental adverting, adjusting, etc., 2 conjured up by visual consciousness is the same as that conjured up by auditory consciousness ? Would you not affirm that this was wrong ? And if wrong, do you mean that the auditory consciousness brings about no adverting or adjustment of mind ? 3 Is not the opposite true ? But if it be true, then your proposition falls. [2] Again, you agree that f visual consciousness ’ occurs to the person attending to a visible object. But you cannot urge that auditory consciousness also occurs to such an one attending to a visible object. ... In other words, if visual consciousness have only visible object as its object, and nothing else, the unbrokenly succeeding auditory consciousness must have the same kind of object only and nothing else. . . . Our doctrine says : c Because of eye and visible objects visual consciousness arises.’ 4 Can you substitute the words £ auditory eonscic usness ’ ? You deny this. 1 But I repeat the question, and ask, Is the Suttanta thus? Nay, you say, the former quotation was alone right. But if your proposition be r'ght, you are implying that the given visual consciousness is none other than the given auditory consciousness. [8-4] The same argument holds whichever two of the five kinds of sense we take. [5] U. — But if I am wrong [consider any kind of dramatic performance], when there is dancing, singing, reciting, does not the spectator see objects, hear sounds, smell odours, taste tastes, and touch tangibles? Surely then it is right to say that the five kinds of sense -cognition arise in unbroken unitary sequence. 2

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၃၈) ၃-အနန္တရပစ္စယကထာ ၆၉၃။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်ခြင်းသည်။ပ။ တောင့်တခြင်းသည်ပင် (သောတဝိညာဏ်) ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၍ “စက္ခုဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည်ပင် သောတဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတဝိညာဏ်သည် မဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ပါသလော။ပ။ မတောင့်တသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတဝိညာဏ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါသလော။ပ။ တောင့်တ သူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သောတဝိညာဏ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ။ပ။ တောင့်တသူအား ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “စက္ခုဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ သောတဝိညာဏ် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၉၄။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် အဆင်းနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတဝိညာဏ်သည် အဆင်းနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ရူပါရုံသာ ရှိ၍ အခြားအာရုံကား မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတဝိညာဏ်သည် ရူပါရုံသာ ရှိ၍ အခြားအာရုံကား မရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။၃ သကဝါဒီ။ ။ မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။၄ သကဝါဒီ။ ။ “မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ “မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ စက္ခု ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိခဲ့ပါမူ “မျက်စိကိုလည်းကောင်း၊ အဆင်းတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစက္ခုဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ သောတဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်သည်ပင် ထိုသောတဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၉၅။ သကဝါဒီ။ ။ သောတဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ဃာနဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ပ။ ဃာန ဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ပ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်မှု။ပ။ တောင့်တမှုသည် ရှိ၏၊ ထိုဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည်ပင် ကာယဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၍ ဇိဝှါညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည်ပင် ကာယ ဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၍ “ဇိဝှါဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ အကြင်ဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည် (ရှိ၏)၊ ထိုဆင်ခြင်ခြင်း။ပ။ တောင့်တခြင်းသည် ကာယ ဝိညာဏ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါလည်း ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညာဏ်သည် မဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ပါသလော။ပ။ မတောင့်တသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညာဏ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ပ။ တောင့်တသူအား ဖြစ်သည်မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ကာယဝိညာဏ်သည် ဆင်ခြင်သူအား ဖြစ်ခဲ့မူ။ပ။ တောင့်တသူအား ဖြစ်ခဲ့မူ။ပ။ “ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၆၉၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ရသာရုံနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညာဏ်သည် ရသာရုံနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းသူအား ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ရသာရုံသာ ရှိသည်ဖြစ်၍ အခြားအာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာယဝိညာဏ်သည် ရသာရုံသာ ရှိသည်ဖြစ်၍ အခြားအာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ လျှာကိုုလည်းကောင်း၊ ရသာရုံတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ လျှာကိုလည်းကောင်း၊ အရသာတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ လျှာကိုလည်းကောင်း၊ အရသာတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ သြော် ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “လျှာကိုလည်းကောင်း၊ အရသာတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “လျှာကိုလည်းကောင်း၊ အရသာတို့ကို လည်းကောင်း စွဲ၍ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ “လျှာကိုလည်းကောင်း၊ အရသာတို့ကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ဇိဝှါ ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိခဲ့မူ “လျှာကိုလည်းကောင်း၊ အရသာကိုလည်းကောင်း စွဲ၍ ကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟု မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဇိဝှါဝိညာဏ်၏ အခြားမဲ့၌ ထိုကာယဝိညာဏ်သည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည်ပင် ကာယဝိညာဏ် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။

၆၉၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဝိညာဏ်ငါးပါးတို့သည် အချင်းချင်း၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့် ပါသလော။၅ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အချို့သော (အကြင်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် က၏၊ သီချင်းဆို၏၊ တီးမှုတ်၏၊ အဆင်းကိုလည်း ကြည့်ရှု၏၊ အသံကိုလည်း နားထောင်၏၊ အနံ့ကိုလည်း နမ်းရှူ၏၊ အရသာကိုလည်း လျက်၏၊ အတွေ့ အထိကိုလည်း တွေ့ထိ၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အချို့သော (အကြင်) ပုဂ္ဂိုလ်သည် က၏၊ သီချင်းဆို၏၊ တီးမှုတ်၏၊ အဆင်းကိုလည်း ကြည့်ရှု၏၊ အသံကိုလည်း နားထောင်၏၊ အနံ့ကိုလည်း နမ်းရှူ၏၊ အရသာကိုလည်း လျက်၏၊ အတွေ့ အထိကိုလည်း တွေ့ထိ၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ရှိခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “(ဝိညာဏ်) ငါးပါးတို့သည် အချင်း ချင်း၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ အနန္တရပစ္စယကထာပြီး၏။ ၁။ ကခြင်း သီဆိုခြင်း စသည်တို့၌ အဆင်းကို မြင်ခြင်း အသံကို ကြားခြင်းစသည်၏ လျင်သောအပြန်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကို မြင်၍ ဤဝိညာဏ်တို့သည် အချင်းချင်း တစ်ပါးသည် တစ်ပါး၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်ကုန်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ဤအနန္တရပစ္စယကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သောတဝိညာဏ်သည် ရူပါရုံ၏ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်ပါမူ ဝိပါက်မနောဓာတ်ကဲ့သို့ ရူပါရုံလျှင် အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ သုတ်ပါဠိ၏ မရှိသောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြုပြီးမှ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်ခြင်းကို မှတ်သား၍ မိမိအယူ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဝန်ခံပြန်သည်။ ၄။ သုတ်ပါဠိ၏ မရှိသောကြောင့် ပဋိက္ခေပပြုပြီးမှ အခြားမဲ့၌ ဖြစ်ခြင်းကို မှတ်သား၍ မိမိအယူ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ ပရဝါဒီဆရာ၏ ဤစကားသည် အာရုံတို့၏ ပေါင်းဆုံရာ၌ လျင်သော အပြန်ရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် တစ်စုံတစ်ခုသော ဝီထိ၏ အကြား၌ ရောပြွမ်းသည်၏ အဖြစ်ကို ပြသည်၊ အနန္တရပစ္စည်းအဖြစ်ကို ပြသည် မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XIV. 4] 4. Of tlfe Outward Life of an Any an. Controverted Point . — That the Ariyan ‘ forms ’ [of speech and action] are derived from the four primary qualities of matter. 3 [1] Th . — You admit that the qualities 1 of the Ariyan are moral, and not unmoral. But the primary qualities of matter are not moral ; they are unmoral. . . . [2] Again, there is in these primary qualities nothing akin to the absence of intoxicant, fetter, tie, flood, bond, hindrance, infection, grasping, corruption, characteristic of the Ariyan’s qualities. On the contrary, the former are concomitant with these [ethically undesirable things]. [8] U. — But if I am wrong, was it not said by the Exalted One : { Whatever matter there is, bhikkkns, is the four primary qualities and their derivatives ’ P Hence it is surely right to say that the material qualities of the Ariyan are derived from the primary qualities.

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၃၉) ၄-အရိယရူပကထာ ၆၉၈။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် မဟာဘုတ်တို့ကို စွဲ၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဟာဘုတ်တို့သည် ကုသိုလ်တို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ မဟာဘုတ်တို့သည် အဗျာကတတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် မဟာဘုတ်တို့ကို စွဲ၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် အာသဝတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ သံယောဇဥ်တို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ ဂန္ထတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ ဩဃတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ ယောဂတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ နီဝရဏတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ ပရာမာသတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော၊ ဥပါဒါန်တို့၏ အာရုံ မဟုတ်ပါသလော၊ ကိလေသာတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မဟာဘုတ်တို့သည် အာသဝတို့၏ အာရုံမဟုတ်ပါကုန်သလော။ပ။ ကိလေသာတို့၏ အာရုံ မဟုတ်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မဟာဘုတ်တို့သည် အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သလော၊ သံယောဇဥ်တို့၏ အာရုံ ဖြစ်ကုန်သလော။ပ။ ကိလေသာတို့၏ အာရုံဖြစ်ကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် အာသဝတို့၏ အာရုံဖြစ်ပါသလော၊ သံယောဇဥ်တို့၏ အာရုံ ဖြစ်ပါသလော။ပ။ ကိလေသာတို့၏ အာရုံဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၆၉၉။ ပရဝါဒီ။ ။ “အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် မဟာဘုတ်တို့ကို စွဲ၍ ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ အလုံးစုံသော ရုပ်ဟူသည် မဟာဘုတ်လေးပါးတို့သည်လည်းကောင်း၊ မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ကို စွဲ၍ (ဖြစ်သော) ရုပ်သည်လည်းကောင်း (ဖြစ်၏)”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။၂ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အရိယာတို့၏ ရုပ်သည် မဟာဘုတ်တို့ကို စွဲ၍ (ဖြစ်၏)။ အရိယရူပကထာ ပြီး၏။ ၁။ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့သည် ရုပ်ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုရုပ်သည်လည်း “သဗ္ဗံ ရူပံ စတ္တာရိ မဟာဘူတာနိ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ” ဟူ၍ ဆိုခြင်းကြောင့် ဥပါဒါရုပ်တည်းဟု အယူရှိကုန်သော ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအရိယရူပကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဤပရဝါဒီ ဆောင်ပြသော သုတ်သည် မဟာဘုတ်တို့ကို ချန်ထား၍ ကြွင်းသော ရုပ်၏ ဥပါဒါရုပ်အဖြစ်ကိုသာ ပြသည်၊ သမ္မဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့၏ ဥပါဒါရုပ်အဖြစ်ကို မပြ၊ ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့၏ ရုပ်အဖြစ်မျှကိုပင် မပြီးစေ၊ ဥပါဒါရုပ်၏ အဖြစ်၌မူ အဘယ်မှာ ပြီးစေနိုင်အံ့နည်း၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XIV. 5] 5. Of Latent Bias as Something Apart. 3 Controverted Point. — That latent bias, in any of the seven forms, is different in kind from a patent outbreak of the vice. From the Commentary. — Some, like the Andhakas, hold this view, inasmuch as an average worldly person, while his thoughts are ethically good or neutral, may be said to have latent bias for the seven vices, but not to be openly manifesting them. [1] Th. — Do you equally maintain that the lusts of sense are different in kind from the lusts of sense openly manifested? You deny, but you cannot then maintain your proposition. You cannot maintain that the lusts of sense are the same as those lusts manifested, and yet deny the identity in the case of the manifesting of them and the latent bias. [2-7] This argument holds good for the other sis forms — enmity, conceit, erroneous opinion, doubt, lust of life, ignorance. [8] A . — But if I am wrong, may not an average worldly man, while thinking what is good or unmoral, be said to have latent bias, but not to be openly manifesting any of its forms ? Th . — If you conclude from this that your proposition is right, you must equally admit that, whereas such a person may also be said to have lust, though he be not openly manifesting it, lust is different in kind from open manifestation of it.

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၄၀) ၅-အညော အနုသယောတိကထာ ၇၀၀။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂအနုသယသည် တခြား ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် တခြား ကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမရာဂသည်ပင် ထိုကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကာမရာဂအနုသယသည်ပင် ထိုကာမရာဂသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃအနုသယသည် တခြား ပဋိဃသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပဋိဃသည် တခြား ပဋိဃသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုပဋိဃသည်ပင် ထိုပဋိဃသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုပဋိဃအနုသယသည်ပင် ထိုပဋိဃသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ မာနအနုသယသည် တခြား မာနသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ မာနသည် တခြား မာနသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုမာနသည် ထိုမာနသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုမာနအနုသယသည်ပင် ထိုမာနသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိအနုသယသည် တခြား ဒိဋ္ဌိသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် တခြား ဒိဋ္ဌိသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဒိဋ္ဌိသည်ပင် ထိုဒိဋ္ဌိသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဒိဋ္ဌိအနုသယသည်ပင် ထိုဒိဋ္ဌိသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိစိကိစ္ဆာအနုသယသည် တခြား ဝိစိကိစ္ဆာသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝိစိကိစ္ဆာသည် တခြား ဝိစိကိစ္ဆာသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဝိစိကိစ္ဆာသည်ပင် ထိုဝိစိကိစ္ဆာသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဝိစိကိစ္ဆာအနုသယသည်ပင် ထိုဝိစိကိစ္ဆာသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဘဝရာဂအနုသယသည် တခြားလော၊ ဘဝရာဂသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဘဝရာဂသည် တခြား ဘဝရာဂသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဘဝရာဂသည်ပင် ထိုဘဝရာဂသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဘဝရာဂအနုသယသည်ပင် ထိုဘဝရာဂသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာအနုသယသည် တခြား အဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည် တခြား အဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအဝိဇ္ဇာသည်ပင် ထိုအဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုအဝိဇ္ဇာအနုသယသည်ပင် ထိုအဝိဇ္ဇာသောင်းကျန်းမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၀၁။ ပရဝါဒီ။ ။ “အနုသယသည် တခြား သောင်းကျန်းမှုသည် တခြား”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် “အနုသယရှိသူတည်း”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ “ထကြွသောင်းကျန်းသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အနုသယသည် တခြား သောင်းကျန်းမှုသည် တခြားတည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ်ဖြစ်လတ်သော် “ရာဂရှိသူတည်း”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။၂ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ “ထကြွသောင်းကျန်းသူ”ဟူ၍ ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် ရာဂသည် တခြား ရာဂသောင်းကျန်းမှုသည် တခြားတည်း။ အညော အနုသယောတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ပုထုဇဥ်သည် ကုသိုလ်အဗျာကတစိတ် ဖြစ်လတ်သော် အနုသယနှင့်တကွဖြစ်သူဟု ဆိုအပ်၏၊ ကိလေသာ ထိုးကျင့်ခံရသူဟူ၍ မဆိုထိုက်၊ ထို့ကြောင့် အနုသယသည် ပရိယုဋ္ဌာနမှ အခြားတစ်ပါးသာတည်း၊ ပရိယုဋ္ဌာနသည်လည်း အနုသယမှ အခြားတစ်ပါးသာတည်းဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ပရဝါဒီဆရာက ပြသော အမေးစကားသည် ထိုအချိန်အခါ၌ အနုသယကို မပယ်အပ်သေးသည်၏အဖြစ်ကြောင့် အနုသယဟု ဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကိလေသာတို့ မဖြစ်သေးသည်၏အဖြစ်ကြောင့် ကိလေသာတို့ ထိုးကျင့် ခံရသူဟု မဆိုအပ်သည်၏အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ပြသည်။ အနုသယပရိယုဋ္ဌာနမှ တစ်ပါး ထိုတခြားတစ်ပါး၏အဖြစ်ကို ပြသည် မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XIV. 6] 6. Of Unconscious Outbursts of Corruption. Controverted Point. — That outbursts of corruption take place unconsciously. From the Commentary. — The Andhakas, for instance, hold that lust and other wrong states may arise even in one who is attending to Impermanence, etc., and besides, it has been said : ‘ Sometimes, Master JBharadvdja, when he is thinking : “ I will attend to the unbeautiful he attends to it as beautiful.' 1 Hence we are liable to involuntary outbursts of corruption. [1] Th. — Yon imply that such outbursts come under the non-mental categories — matter, Nibbana, organ or object of sense. . . . Are they not rather to be classed as lustridden, hate-ridden, dulness-ridden mind, as immoral, corrupted consciousness, the existence of which you of course admit ?

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၄၁) ၆-ပရိယုဋ္ဌာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာ ၇၀၂။ သကဝါဒီ။ ။ သောင်းကျန်းမှုသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ထကြွသောင်းကျန်းမှုသည် ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောင်းကျန်းမှုသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်ပါသလော။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မယှဥ်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်၊ ဒေါသနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်၊ မောဟနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်။ပ။ အကုသိုလ်စိတ်သည်၊ ညစ်နွမ်းသော ကိလေသာစိတ်သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရာဂနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်၊ ဒေါသနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်၊ မောဟ နှင့်တကွ ဖြစ်သော စိတ်သည်။ပ။ အကုသိုလ်စိတ်သည်၊ ညစ်နွမ်းသော ကိလေသာစိတ်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရာဂနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်၊ ဒေါသနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်၊ မောဟနှင့် တကွဖြစ်သော စိတ်သည်။ပ။ အကုသိုလ်စိတ်သည်၊ ညစ်နွမ်းသော ကိလေသာစိတ်သည် ရှိခဲ့မူ “ထကြွသောင်းကျန်းမှုသည် စိတ်နှင့် မယှဥ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ပရိယုဋ္ဌာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ အနိစ္စအ စရှိသောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းသူအားလည်း ရာဂ စသည်တို့သည် ဖြစ်ကြကုန်၏။ မှန်၏၊ ‘အိုဘာရဒွါဇ တစ်ရံတစ်ခါ အသုဘအားဖြင့် နှလုံးသွင်းအံ့ဟု နှလုံးပြုသော်လည်း သုဘအားဖြင့်သာလျှင် နှလုံးသွင်းမိ၏’ဟု ဟောအပ်သည်သာတည်း၊ ထို့ကြောင့် ပရိယုဋ္ဌာနသည် စိတ္တ ဝိပ္ပယုတ္တသာတည်းဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XIV. 7] 7. Of Desire as inherent in Heavenly Things. Controverted Point. — That lust for the things of the Rupa heavens is inherent to and included therein. From the Commentary . — Just as sensuous lusts are inherent in the world of sense-experience, and are said to be included in it, the lust for life in the Rupa heavens and the Arupa heavens was held, by the Andhakas and the Sammitiyas, to be as stated. [1] Th. — You imply that the desire which seeks attainment in Jhana, the desire which seeks rebirth in the heavens, and the delighting, under present conditions, in celestial bliss, 1 are all three concomitant, coexistent, associated and conjoined with their respective kinds of consciousness, are one in genesis and cessation, one in seat and object with those kinds. If you deny your proposition falls. [2] Is a desire for sound inherent and!'' .included in the sphere of sound, or is a desire for the other Objects of sense inherent and included in their respective spheres? Why not affirm here instead of denying ? If the desires are to be denied here, neither can you affirm them in the case of the heavens. 2 [3-4] The same arguments apply to the desire for the things of the Arupa heavens. [5] A.8. — But if you admit that we may speak of sensuous lusts as inherent and included in the world of sense-experience, it is surely right to affirm analogous desires in the case of the Rupa and Arupa heavens. 3

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၄၂) ၇-ပရိယာပန္နကထာ ၇၀၃။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းလော၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေကြောင်းလော၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းဖြစ်သလော၊ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းစိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူ ဖြစ်ပါသလော၊ တကွဖြစ်ပါသလော၊ ရောနှောပါသလော၊ ယှဥ်ပါသလော၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသော တည်ရာ ရှိပါသလော၊ တူသောအာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းမဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းမဟုတ်သည် ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေ ကြောင်းမဟုတ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းမဟုတ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းမဟုတ်သော စိတ်နှင့် အတူဖြစ်သည်၊ တကွဖြစ်သည်၊ ရောနှောသည်၊ ယှဥ်သည်၊ တူသောဖြစ်ခြင်းရှိသည်၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိသည်၊ တူသောတည်ရာရှိသည်၊ တူသောအာရုံရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရူပရာဂသည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်ခဲ့မူ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်ခဲ့မူ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်း မဟုတ်ခဲ့မူ။ပ။ တူသော အာရုံရှိသည် ဖြစ်ခဲ့မူ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟု မဆိုသင့်။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်သည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ ကိန်း၍ သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ ကိန်း၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဓာတ်သည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၀၄။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် အရူပဓာတ်၌ အကျုံး ဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းလော၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာဖွေကြောင်းလော၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းလော၊ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းစိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းစိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်သောစိတ်နှင့်အတူ ဖြစ်ပါသလော၊ တကွဖြစ်ပါသလော၊ ရောနှောပါသလော၊ ယှဥ်ပါသလော၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောတည်ရာ ရှိပါသလော၊ တူသောအာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (အရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီး ကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သော စိတ်နှင့်။ပ။ တူသောအာရုံရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရူပရာဂသည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မဟုတ်သည်။ပ။ တူသောအာရုံရှိသည် ဖြစ်ခဲ့မူ “အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ ကိန်း၍ သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ ကိန်း၍ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်းသည် ဖြစ်လျက် “အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၀၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့် ပါသလော၊ “အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် ကာမဓာတ်၌ ကိန်း၍ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ကာမရာဂသည် ကာမဓာတ်၌ ကိန်း၍ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ ကိန်း၍ အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ပရိယာပန္နကထာ ပြီး၏။ ၁။ ကာမရာဂသည် ကာမဓာတ်၌ ကိန်း၍ ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏ဟူ၍လည်း ဆိုအပ်၏၊ ထို့ကြောင့် ရူပရာဂ အရူပရာဂတို့သည် ရူပဓာတ် အရူပဓာတ်တို့၌ ကိန်းကုန်၏၊ ရူပဓာတ် အရူပဓာတ်တို့၌ အကျုံးဝင်ကြသည် မည်ကုန်၏ဟု အယူရှိကြကုန်သော အန္ဓကနှင့် သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤပရိယာပန္နကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XIV. 8] S. Of the Unmoral and the Unrevealed. Controverted Point. — That error is unmoral. From the Commentary. — As to the term a-vy-a-kata, literally ‘ undeclared,’ applied to the four categories : result-in-consciousness 1 (vipaka), inoperative consciousness 1 (kiriya), matter and Nibbana, it means ‘ cannot be declared to be either moral or unmoral, because of the absence of moral [or karmic] result-in-consciousness ’ (a v i p a k a 1 1 a ). Applied to speculative opinion on unproveahle matters, it means undeclared (a k a t h i t a 1 1 a). 2 Now some, like the Andhakas and Uttarapathakas, making no such distinction, speak of erroneous views as unmoral in their result [itself a very erroneous view], [1] Th. — Then you must he prepared to class it as one of the unmoral categories — result, inoperative consciousness, matter, Nibbana, organ and object of sense 3 — which you may not do. You must also be prepared to admit that other mental factors, the conscious processes or acts accompanying erroneous opinion, are unmoral. Else you have this anomaly : that all these together constitute a state of immoral consciousness, while the erroneous opinion alone is unmoral. 4 [2] Again, the unmoral has no moral fruit or result, while erroneous opinion is of the opposite nature. Nay, were not evil views ranked as paramount offences by the Exalted One? 5 [8] Did he not say: ‘ Wrong views, Vaccha, are immoral, right views are moral ’ 6 And did he not say also: ‘For the holder of wrong views, Puma, I declare one of tivo destinies, either purgatory or the animal world ’? 7 [4] A.U . — But did not the Exalted One say: ‘This, Vaccha, is unsolved (a v y ah at a) : — that the world is eternal, or that it is not eternal. This , too, is unsolved {av yak at a ) — that the world is finite, or that it is infinite. And so, too, are these : that the sold and the body are the same, or are different things ; that a Tathagata comes to be after death, or not, or both comes to be and does not come to be, or that neither happens '? 1 Surely then erroneous opinions are unmoral. [5] Th . — But was it not said by the Exalted One : ‘ Of a person holding wrong views, bhikhhus, whatever karma of deed, word and thought he completes and carries out in accordance with those views, be it volition, aspiration, adjustment of mind, or other activities, all those things conduce to the undesirable, to the unpleasant, to the disagreeable, to trouble, to ill ’ ? 2 Hence it is surely wrong to say that * erroneous opinions are unmoral.’

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၄၃) ၈-အဗျာကတ ကထာ ၇၀၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် ဝိပါက်အဗျာကတလော၊ ကိရိယာအဗျာကတလော၊ ရုပ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ စက္ခာယတနလော။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်။ပ။ စေတနာသည်။ပ။ စိတ်သည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော ဖဿသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိနှင့် ယှဥ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်။ပ။ စေတနာသည်။ပ။ စိတ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၀၇။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အကျိုး‘ဖလ’မရှိပါသလော၊ အကျိုး‘ဝိပါက်’မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အကျိုး‘ဖလ’ရှိသည်၊ အကျိုး‘ဝိပါက်’ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဒိဋ္ဌိသည် အကျိုး‘ဖလ’ရှိသည်၊ အကျိုး ‘ဝိပါက်’ရှိသည် ဖြစ်ခဲ့မူ “ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အပြစ်တို့သည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလျှင် အကြီးဆုံးဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ် ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အပြစ်တို့သည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိလျှင် အကြီးဆုံးဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်ခဲ့မူ “ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝစ္ဆ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသည် အကုသိုလ်တည်း၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် ကုသိုလ်တည်းဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ပုဏ္ဏ ငါဘုရားသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိရှိသူအား ငရဲကိုဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးကိုဖြစ်စေ လားရာ ဂတိနှစ်မျိုးတို့တွင် ဂတိတစ်မျိုးမျိုးကို ငါ ဆို၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၀၈။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝစ္ဆ “လောကသည် မြဲ၏”ဟူသော ဤစကားကို မဆိုအပ်၊ ဝစ္ဆ “လောကသည် မမြဲ”ဟူသော ဤစကားကို မဆိုအပ်၊ ဝစ္ဆ “လောကသည် အဆုံးရှိ၏”ဟူသော ဤစကားကို မဆိုအပ်၊ ဝစ္ဆ “လောကသည် အဆုံးမရှိ”။ပ။ ဝစ္ဆ “ထိုအသက်သည်ပင် ထိုကိုယ်တည်း”။ပ။ ဝစ္ဆ “အသက်သည် တခြား ကိုယ်သည် တခြား”။ပ။ ဝစ္ဆ “သတ္တဝါသည် သေသည်မှ နောက်၌ ဖြစ်၏”။ပ။ ဝစ္ဆ “သတ္တဝါသည် သေသည်မှ နောက်၌ မဖြစ်”။ပ။ ဝစ္ဆ “သတ္တဝါသည် သေသည်မှ နောက်၌ ဖြစ်လည်း ဖြစ်၏၊ ဖြစ်လည်း မဖြစ်”။ပ။ ဝစ္ဆ “သတ္တဝါသည် သေသည်မှ နောက်၌ ဖြစ်သည်လည်း မဟုတ်၊ မဖြစ်သည်လည်း မဟုတ်”ဟူသော ဤစကားကို မဆိုအပ်ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတတည်း။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိရှိသော ယောကျာ်းပုဂ္ဂိုလ်၏ ဒိဋ္ဌိအားလျော်စွာ ယူအပ်သော ဆောက်တည်အပ်သော အကြင်ကာယကံသည်လည်းကောင်း၊ အကြင်ဝစီကံသည်လည်းကောင်း၊ အကြင် စေတနာသည်လည်းကောင်း၊ အကြင်တောင့်တမှုသည်လည်းကောင်း၊ အကြင်စိတ်ညွတ်မှုသည်လည်းကောင်း၊ အကြင်ပြုပြင်မှု ‘သင်္ခါရ’တို့သည်လည်းကောင်း ရှိကုန်၏။ အလုံးစုံသော ထိုတရားတို့သည် အလိုမရှိခြင်းငှါ မနှစ်သက်ခြင်းငှါ မမြတ်နိုးခြင်းငှါ အကျိုးစီးပွါး မရှိခြင်းငှါ ဆင်းရဲခြင်းငှါ ဖြစ်ကုန်၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာလျှင် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ဒိဋ္ဌိသည် အဗျာကတ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ အဗျာကတကထာပြီး၏။ ၁။ ဝိပါက်, ကိရိယာ နာမက္ခန္ဓာ ရုပ် နိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုအပ်သော အဗျာကတလေးပါးတို့ကို အကျိုးကို မဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် အဗျာကတဟု ဟောတော်မူအပ်၏၊ ဒိဋ္ဌိစေတသိက်ကိုမူ ‘သဿတော လောကောတိ ခေါ ဝစ္ဆ အဗျာကတ မေတံ’ ဟူ၍ သဿတ စသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် မဖြေဆိုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် အဗျာကတဟု ဟောတော်မူ၏၊ ဤသို့ ဝေဖန်မှုကို မယူမူ၍ ရှေးအဗျာကတလေးပါးကဲ့သို့ ဒိဋ္ဌိစေတသိက်သည်လည်း အဗျာကတမည်၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကနှင့် ဥတ္တရာပထဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအဗျာကတကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XIV. 9] 9. Of the Unincluded. Controverted Point . — That erroneous opinions [may enter into] ‘ the Unincluded.’ 3 [1] Th . — Then you must be prepared to class them among the category of the ‘ Unincluded,’ to wit, as Path, Fruit, Nibbana, as one of the Four Paths, or Four Fruits, as one of the Factors of Enlightenment— which you may not do. [2] P . — But if I am wrong, why do you admit that a worldly person [in Jhana] may be called passionless as to sense-desires, but depy: that he has lost all erroneous opinion ? Surely then it is right to say that erroneous opinion may enter into * the Unincluded.’

၁၄-စုဒ္ဒသမဝဂ် (၁၄၄) ၉-အပရိယာပန္နကထာ ၇၀၉။ သကဝါဒီ။ ။ ဒိဋ္ဌိသည် ဝဋ်၌ အကျုံးမဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဝင်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ (ဒိဋ္ဌိသည်) မဂ်လော၊ ဖိုလ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ သောတာပတ္တိမဂ်လော၊ သောတာ ပတ္တိဖိုလ်လော၊ သကဒါဂါမိမဂ်လော၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်လော၊ အနာဂါမိမဂ်လော၊ အနာဂါမိဖိုလ်လော၊ အရဟတ္တမဂ်လော၊ အရဟတ္တဖိုလ်လော၊ သတိပဌာန်လော၊ သမ္မပ္ပဓာန် ဣဒ္ဓိပါဒ် ဣန္ဒြေ ဗိုလ် ဗောဇ္စျင်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၁၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဒိဋ္ဌိသည် ဝဋ်၌ အကျုံးမဝင်”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ပုထုဇဥ်သည် “ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’ ကင်းသူတည်း”ဟု ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဆိုသင့်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဒိဋ္ဌိကင်းသူတည်း”ဟု ဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် ဒိဋ္ဌိသည် ဝဋ်၌ အကျုံးမဝင်ပါ။ အပရိယာပန္နကထာ ပြီး၏။ စုဒ္ဒသမဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ ပုထုဇဥ်ဈာနလာဘီပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမတို့၌ တပ်မက်ခြင်းကင်းသူဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ဒိဋ္ဌိကင်းသူဟူ၍ကား မဆိုအပ်။ ထို့ကြောင့် ဒိဋ္ဌိသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သော တရားဟူ၍ မဆိုအပ်ဟု အယူရှိသူ ပုဗ္ဗသေလိယဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအပရိယာပန္နကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XV. 1] 1. Of Correlation as specifically fixed. Controverted Point. — That one phenomenon can be related to another in one way only. From the Commentary. — Some, like the Mahasanghikas, hold that if anything be correlated to another as its moral condition or motive (h etu), 1 it is not correlated to that other by way of [subject-]object, or of contiguity, or of immediate succession. 3 Or again, if anything be correlated to another as its object, it is not correlated to that other by way of contiguity, or immediate succession. [1] Tk . — Bat take the attitude of investigation, 3 is not that correlated both as moral condition and as dominance ? You assent. Then your proposition falls through. Again, is not predominant desire-to-do the dominant factor in coexistent mental states? If so, we ought to admit a dual correlation by way of [i.] dominance, [ii.] coexistence. [2] The same holds when energy is the dominant factor. Or if dominant energy be considered as ‘controlling power’ or faculty (indriya), we ought to admit a dual correlation by way of dominance and controlling power. Or if we consider dominant energy as a factor of the Path, 4 we ought to admit a dual correlation by way of dominance and path or means (magga). [3] The same holds when apperception 4 is the dominant factor. Or if dominant consciousness be considered as nutriment (or cauBe, ahara), we ought to admit a dual correlation by way of do min ance and nutriment. [4] The argument holds when we consider conscious dominance as controlling power, or investigation as a dominant factor, or, again, as part of the Path, or means. Once more, if, on adequately revering an Ariyan phenomenon, 1 reflection arises having that phenomenon as its dominant object, we ought here to admit the dual relation — dominance and object. [5] Or again, if this or that previous moral consciousness be related to this or that subsequent moral consciousness as consecutive, and is also repeated, have we not to admit here the dual correlation of contiguity and repetition? 2 [6] The same being valid for immoral states? [7] The same correlation being valid if, for moral, or immoral, we substitute ‘ inoperative ’ or ‘ unmoral ’ states ? [8] M. — Nevertheless, you admit the definitely distinct modes of correlation, such as ‘moral condition, or hetu,’ contiguity, immediate succession ? Then surely my proposition is right.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၄၅) ၁-ပစ္စယတာကထာ ၇၁၁။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စယသတ္တိကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်အပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပိုင်းခြားသတ်မှတ်အပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီမံသသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ဖြစ်၍ ထိုအကြောင်း‘ဟိတ်’သည်လည်း အဓိပတိဖြစ်သည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီမံသသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ဖြစ်၍ ထိုအကြောင်း‘ဟိတ်’သည်လည်း အဓိပတိဖြစ်ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ဟေတုပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူး ပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဆန္ဒာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဆန္ဒာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ သဟဇာတပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၂။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီရိယာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီရိယာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်ခဲ့ ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ သဟဇာတပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူး ပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီရိယာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး ‘အဓိပတိ’သည်လည်း ဣန္ဒြေဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီရိယာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’သည်လည်း ဣန္ဒြေဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီရိယာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီး အမှူးသည်လည်း မဂ္ဂင် (ဖြစ်သည်) မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီရိယာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’သည်လည်း မဂ္ဂင်ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ မဂ္ဂပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၃။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ္တာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ္တာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ သဟဇာတပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ္တာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး ‘အဓိပတိ’သည်လည်း အကြောင်းအထောက်အပံ့ ‘အာဟာရ’ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ္တာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’သည်လည်း အကြောင်းအထောက်အပံ့ ‘အာဟာရ’ ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ အာဟာရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ စိတ္တာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီး အမှူး ‘အဓိပတိ’သည်လည်း ဣန္ဒြေဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စိတ္တာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’သည်လည်း ဣန္ဒြေဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၄။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီမံသာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီမံသာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်ခဲ့မှု ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူပြု၍ သဟဇာတပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီမံသာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး“အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး ‘အဓိပတိ’သည်လည်း ဣန္ဒြေဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီမံသာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’သည်လည်း ဣန္ဒြေဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ဣန္ဒြိယပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဝီမံသာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီး အမှူး ‘အဓိပတိ’သည်လည်း မဂ္ဂင်ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဝီမံသာဓိပတိသည် သဟဇာတ်တရားတို့၏ အကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’ ဖြစ်၍ ထိုအကြီးအမှူး‘အဓိပတိ’သည်လည်း မဂ္ဂင်ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ မဂ္ဂပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၅။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်ခြင်မှု ‘ပစ္စဝေက္ခဏာ’သည် အရိယာတရားကို အလေးအမြတ်ပြုသည် ဖြစ်၍ ထိုအရိယာတရားသည်လည်း အာရုံဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဆင်ခြင်မှု ‘ပစ္စဝေက္ခဏာ’သည် အရိယာတရားကို အလေးအမြတ်ပြုသည် ဖြစ်၍ ထိုအရိယာတရားသည်လည်း အာရုံဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အဓိပတိပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ အာရမ္မဏပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၆။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့သည် နောက်နောက်၌ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့အား အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ထိုကျေးဇူးပြုသော ကုသိုလ်သည်လည်း အာသေဝနဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရှေးရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့သည် နောက်နောက်၌ ဖြစ်ကုန်သော ကုသိုလ်တရားတို့အား အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ထိုကျေးဇူးပြုသော ကုသိုလ်သည် လည်း အာသေဝနဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နောက်နောက်၌ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့အား အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ထိုကျေးဇူးပြုသော အကုသိုလ်သည်လည်း အာသေဝန မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရှေးရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့သည် နောက်နောက်၌ ဖြစ်ကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့အား အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ထိုကျေးဇူးပြုသော အကုသိုလ်သည်လည်း အာသေဝနဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ အာသေဝန ပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရှေးရှေး၌ ဖြစ်ကုန်သော ကိရိယာဗျာကတတရားတို့သည် နောက်နောက်၌ ဖြစ်ကုန်သော ကိရိယာဗျာကတတရားတို့အား အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ထိုကျေးဇူးပြုသော ကိရိယာဗျာကတသည်လည်း အာသေဝနဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရှေးရှေး၌ ဖြစ်ကုန်သော ကိရိယာဗျာကတတရားတို့သည် နောက်နောက်၌ ဖြစ်ကုန်သော ကိရိယာဗျာကတတရားတို့အား အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ ထိုကျေးဇူးပြုသော ကိရိယာဗျာကတသည် အာသေဝနဖြစ်ခဲ့မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၍ အာသေဝနပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ပစ္စယသတ္တိကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်အပ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့််ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ဟေတုပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ အာရမ္မဏပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ အနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည် ဖြစ်ပါသလော၊ သမနန္တရပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူး ပြုသည် ဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ပစ္စယသတ္တိကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်အပ်၏”။ ပစ္စယတာကထာ ပြီး၏။ ၁။ အကြင်တရားသည် ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏၊ ထိုပစ္စည်းတရားသည် အကြင်ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အား ဟေတုပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏၊ ထိုပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အားသာလျှင် အာရမ္မဏ အနန္တရ သမနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြုနိုင်။ အကြင်တရားသည်လည်း အာရမ္မဏပစ္စယ သတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြု၏၊ ထိုပစ္စည်းတရားသည် ထိုအာရမ္မဏ ပစ္စယုပ္ပန်တရားတို့အားသာ အနန္တရ သမနန္တရပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးမပြုနိုင်။ ထို့ကြောင့် ပစ္စယသတ္တိကို ပိုင်းခြား သတ်မှတ်အပ်၏ဟု အယူရှိသူ မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာတို့ကို ဟောတော်မူသည်။

[XV. 2] 2. Of Reciprocal 3 Correlation. Controverted Point. — That whereas actions are conditioned by ignorance, we may not Say that ignorance is conditioned by actions. From the Commentary. — This view, held, for instance, by the Mahasanghikas, is met by the opposite doctrine that there is a reciprocal conditioning obtaining between ignorance and actions, and so on. 1 [1] Th. — But is not ignorance coexistent with action? 2 If so, here is a reciprocal correlation [namely, of coexistence]. [2] Again, £ grasping is conditioned by craving.’ Now, is it wrong to say that craving is conditioned by grasping? 3 Yes, you say. But the argument above is valid here also. [3] M . — £ Birth, bhikkhus, is conditioned by decay and death, the tendency to become is conditioned by birth ’ — is the Suttanta thus ? Th. — No. M. — Neither is the reciprocal conditioning correlation between ignorance and activities reciprocal, nor that between craving and grasping. [4] Th. — ‘ Mind and body, bhikkhus, are conditioned by rebirth-consciousness, and this by mind and body ’ — is the Suttanta thus ? 4 5 .M— Yes. Th— Then the conditioning relation may be reciprocal.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၄၆) ၂-အညမညပစ္စယကထာ ၇၁၈။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့်သာ သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ကုန်၍ “သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့််ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အဝိဇ္ဇာသည် သင်္ခါရနှင့် အတူတကွ ဖြစ်ခဲ့မူ ထို့ကြောင့် “အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ကုန်၍ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်သာ ဥပါဒါန်သည် ဖြစ်၍ “ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း တဏှာသည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ တဏှာသည် ဥပါဒါန်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ တဏှာသည် ဥပါဒါန်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဥပါဒါန် ဖြစ်၍ ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်းတဏှာ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။

၇၁၉။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ အိုမှုသေမှုဟူသော အကြောင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေမှုသည် ဖြစ်၍ ပဋိသန္ဓေနေမှုဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဘဝသည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့် သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ကုန်၍ “သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း အဝိဇ္ဇာသည် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်၊ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်သာ ဥပါဒါန် ဖြစ်၍ “ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း တဏှာ ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဝိညာဏ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်သည် ဖြစ်၍ နာမ်ရုပ်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဝိညာဏ်သည် ဖြစ်၏”ဟူသော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ကုန်၍ သင်္ခါရဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း အဝိဇ္ဇာသည် ဖြစ်၏၊ တဏှာဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း ဥပါဒါန် ဖြစ်၍ ဥပါဒါန်ဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း တဏှာသည် ဖြစ်၏။ အညမညပစ္စယကထာ ပြီး၏။ ၁။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာဟူသော ပါဠိအစဥ်သာ ရှိ၏၊ သင်္ခါရ ပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာဟူသော ပါဠိအစဥ်ကား မရှိ၊ ထို့ကြောင့် အဝိဇ္ဇာသည်သာလျှင် သင်္ခါရတို့၏ ပစ္စည်းအကြောင်းတရား ဖြစ်၏၊ သင်္ခါရတို့သည် အဝိဇ္ဇာ၏ အကြောင်းတရား မဟုတ်ကုန်ဟု အယူရှိသူ မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအညမညပစ္စယကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သင်္ခါရ၏ အရ အပုညာဘိသင်္ခါရကိုသာ ယူအပ်၏၊ ထို့ကြောင့် ‘သင်္ခါရပစ္စယာပိ အဝိဇ္ဇာ’ဟူရာ၌လည်း သဟဇာတ, အညမည, အတ္ထိ, အဝိဂတ, သမ္ပယုတ္တတို့၏ အစွမ်းအားဖြင့် ကျေးဇူးပြုသည်၏ အဖြစ်ကို သိလေ။

[XV. 3] 3. Of Duration. 6 Controverted Point. — That duration is predetermined. Suita quoted below. The argument seeks to show that no interval whatever is predetermined, except as mere time-notion. But matter, etc., when meaning the five aggregates (bodily and mental) is predetermined. [1] Th. — Then must duration be one of the five aggregates, which of course it is not. This holds good whether you take past, 1 [2] future, or present duration. [8] Now, you say that any past aggregate, bodily or mental, constitutes past duration ; any future, any present aggregate, future or present duration respectively. Then are there five past durations, five future, five present durations ? . . . [4] fifteen durations in all ? Or, if they are regarded as twelve past, future, present organs-ancl-objects-of-sense, are there thirty-six durations in all ? . . . [6] Or if we consider them as eighteen elements, are there fifty-four durations? or as controlling powers, 2 are there sixty-six durations ? [6] Opp. — But was it not said by the Exalted One : ‘ There are these three subjects of discourse , 3 hhikkhus — which are the three ? One, may talk about past time : “ Thus was it in times past.” Or about future time : “ Thus will it be in future times.” Or about the present: “Thus is it now at present ” ’ ? 4 Hence surely duration is predetermined ?

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၄၇) ၃- အဒ္ဓါကထာ ၇၂၀။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလသည် (ကံစိတ်ဥတုအာဟာရဟူသော အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလသည် ဝေဒနာလော။ပ။ သညာလော။ပ။ သင်္ခါရတို့လော။ပ။ ဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ကာလသည် (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ကာလသည် ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (အတိတ်ကာလသည်) ဝေဒနာလော။ပ။ သညာလော။ပ။ သင်္ခါရတို့လော။ပ။ ဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်ကာလသည် (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အနာဂတ်ကာလသည်) ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (အနာဂတ်ကာလသည်) ဝေဒနာလော။ပ။ သညာလော။ပ။ သင်္ခါရတို့လော။ပ။ ဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပာန်ကာလသည် (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ပစ္စုပ္ပာန်ကာလသည်) ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ပစ္စုပ္ပာန်ကာလသည်) ဝေဒနာလော။ပ။ သညာလော။ပ။ သင်္ခါရတို့လော။ပ။ ဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဖြစ်သော ရုပ်သည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် အတိတ်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တို့သည် ကာလငါးမျိုးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်ဖြစ်သော ရုပ်သည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် အနာဂတ်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တို့သည် ကာလငါးပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ရုပ်သည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ သင်္ခါရတို့သည်၊ ဝိညာဏ်သည် ပစ္စုပ္ပန်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တို့သည် ကာလငါးပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် အတိတ်ကာလလော၊ အနာဂတ်ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် အနာဂတ်ကာလလော၊ ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလတို့သည် တစ်ဆယ့်ငါးပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဖြစ်သော အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည် အတိတ်ကာလလော၊ အနာဂတ် ဖြစ်သော အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည် အနာဂတ်ကာလလော၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော အာယတန တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလတို့သည် သုံးဆယ့်ခြောက်ပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဖြစ်သော ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့သည် အတိတ်ကာလလော၊ အနာဂတ် ဖြစ်သော ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့သည် အနာဂတ်ကာလလော၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလတို့သည် ငါးဆယ့်လေးပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်ဖြစ်သော ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည် အတိတ်ကာလလော၊ အနာဂတ်ဖြစ် သော ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည် အနာဂတ်ကာလလော၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ဣန္ဒြေနှစ်ဆယ့်နှစ်ပါးတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်ကာလလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကာလတို့သည် ခြောက်ဆယ့်ခြောက်ပါးတို့လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၂၁။ ပရဝါဒီ။ ။ “ကာလသည် (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီး၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ စကား၏ တည်ရာ ကထာဝတ္ထုတို့သည် ဤသုံးပါးတို့တည်း။ အဘယ် သုံးပါးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ အတိတ်ကာလကိုမူလည်း အကြောင်းပြု၍ ‘အတိတ်ကာလ၌ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီ’ဟု စကားကို ပြောဆိုရာ၏၊ ရဟန်းတို့ အနာဂတ်ကာလကိုမူလည်း အကြောင်းပြု၍ ‘အနာဂတ်ကာလ၌ ဤသို့ ဖြစ်လတ္တံ့’ဟု စကားကို ပြောဆိုရာ၏၊ ရဟန်းတို့ ပစ္စုပ္ပန်ကာလကိုမူလည်း အကြောင်းပြု၍ ‘ယခု ဤသို့ ဖြစ်ဆဲ ဖြစ်၏’ဟူ၍ စကားကို ပြောဆိုရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသုံးပါးတို့ကား စကား၏ တည်ရာ ကထာဝတ္ထုတို့ပေသည်း”။ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ကာလသည် (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီး၏။ အဒ္ဓါကထာ ပြီး၏။ ၁။ “တိဏိမာနိ ဘိက္ခဝေ ကထာဝတ္ထူနိ” ဟူသော သုတ္တန်ပါဠိကို အမှီပြု၍ အကြောင်းတို့ဖြင့် ပြီးသောကာလဟု ခေါ်ဆိုရသော အဓွန့်မည်သည် ရှိ၏ဟု အယူရှိသူတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအဒ္ဓါကထာကို ဟော်တော်မူသည်။

[XV. 4] 4. Of Instants, Moments , 5 Seconds of Time. Controverted Point . — That any stroke of time is predetermined. From the Commentary . — The same argument is followed as in the foregoing.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၄၈) ၄- ခဏလယမုဟုတ္တကထာ ၇၂၂။ သကဝါဒီ။ ။ ခဏသည် အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့် ပြီးပါသလော၊ လယသည် (ထို့အတူ) (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော၊ မုဟုတ်သည် (အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့်) ပြီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (မုဟုတ်သည်) ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (မုဟုတ်သည်) ဝေဒနာလော။ သညာလော။ သင်္ခါရတို့လော။ ဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၂၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “မုဟုတ်သည် အကြောင်းလေးပါးတို့ဖြင့် ပြီး၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ဤသုံးပါးတို့ကား စကား၏ တည်ရာ ကထာဝတ္ထုတို့ပေတည်း။ အဘယ် သုံးပါးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ အတိတ်ကာလကိုမူလည်း အကြောင်းပြု၍ ‘အတိတ်ကာလ၌ ဤသို့ ဖြစ်ခဲ့သည်’ဟု စကားကို ပြောဆိုရာ၏၊ ရဟန်းတို့ အနာဂတ်ကာလကိုမူလည်း အကြောင်းပြု၍ ‘အနာဂတ်ကာလ၌ ဤသို့ ဖြစ်လတ္တံ့’ဟု စကားကို ပြောဆိုရာ၏၊ ရဟန်းတို့ ယခုဖြစ်ဆဲ ပစ္စုပ္ပန်ကာလကို မူလည်း အကြောင်းပြု၍ ‘ယခုပစ္စုပ္ပန်ကာလ၌ ဤသို့ ဖြစ်ဆဲဖြစ်သည်’ဟု စကားကို ပြောဆိုရာ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် မုဟုတ်သည် အကြောင်းလေးပါးဖြင့် ပြီး၏။ ခဏလယမုဟုတ္တကထာ ပြီး၏။ ၁။ လက်ဖျစ်ဆယ်ချက်အခါသည် တစ်ခဏ၊ ဆယ်ခဏသည် တစ်လယ၊ ဆယ်လယသည် ခဏလယတည်း၊ ထိုခဏ လယဆယ်ခုသည် တစ်မုဟုတ်တည်း။

[XV. 5] 5. Of the Intoxicants ( Asava’s ). Controverted Point. — That the four asava’s are themselves non-asava. 1 From the Commenta/ry. — The Hetuvadins hold that, inasmuch as over and above the four Intoxicants there is no other Intoxicant with which they can be said to be ‘ co-intoxicants,’ therefore they must themselves be non-intoxicant.’ [1] Th. — Then yon must be prepared to classify them with one of the [approved] non-asava’s — the Path, Fruit, Nibbana, one of the four Paths or Fruits, one of the Factors of Enlightenment — which you, of course, may not do. [2] H. — If I am wrong, I ask you to show me any other asava, concomitant with which those four may be pronounced co-asava. , . .

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၄၉) ၅-အာသဝကထာ ၇၂၄။ သကဝါဒီ။ ။ အာသဝလေးပါးတို့သည် အာသဝကင်းပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ကင်းပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အာသဝလေးပါးတို့သည်) မဂ်လော၊ ဖိုလ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ သောတာပတ္တိ မဂ်လော၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်လော။ပ။ ဗောဇ္စျင်လော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၂၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “အာသဝလေးပါးတို့သည် အာသဝကင်းကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အကြင်အာသဝတို့ဖြင့် ထိုအာသဝတို့သည် အာသဝတို့နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုအာသဝတို့မှ တစ်ပါးသော အခြားအာသဝတို့ ရှိပါကုန်သလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အာသဝလေးပါးတို့သည် အာသဝကင်းကုန်၏။ အာသဝကထာ ပြီး၏။ ၁။ အကြင်အာသဝမည်သော တရားဖြင့် အာသဝတရားလေးပါးတို့သည် အာသဝတို့နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်သော တရားတို့ ဖြစ်ကုန်ရာ၏၊ အာသဝတရားလေးပါးတို့ထက် အလွန် အခြားတစ်ပါးသော အာသဝမည်သော ထိုတရား မရှိ၊ ထို့ကြောင့် အာသဝတရားလေးပါးတို့သည် အာသဝကင်းသော တရားသာ ဖြစ်ကုန်၏ဟု အယူရှိသူ ဟေတုဝါဒဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤအာသဝကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ အာသဝတို့သည် အာသဝကင်းသော တရားတို့ ဖြစ်ခဲ့ပါလျှင် မဂ်စသည်တို့၏ လက္ခဏာသို့ရောက်သည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။

[XV. 6] 6. Of Decay and Death . Controverted Point. — That the decay and death of spiritual 2 things is itself spiritual. 3 From the Commentary. — Decay and death are not predetermined, and therefore do not come under the categories ‘mundane,’ ‘supramundane.’ The Mahasanghikas and others do not grasp this salient feature. [1] Th. — Then you must be prepared to classify it with one of the [approved] spiritual things— Path, Fruit, Nibbana, etc. 4 . . . For instance, is the decay and death of the Stream- Winner’s Path the Path itself? If you deny, your proposition falls through. If you assent, you must also apply your proposition to all the other stages, and say, finally, that the decay and death of the fruit of arahantship is itself fruit of arahantship — which you may not. Nor will you he prepared to admit decay and death as identical with any one of the Factors of Enlightenment. [2] M. — Then, is the decay and death of supramundane things a mundane thing ? You deny. 1 Then it must be supramundane.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၅၀) ၆- ဇရာမရဏကထာ ၇၂၆။ သကဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာတရားတို့၏ အိုမှု သေမှုသည် လောကုတ္တရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ( လောကုတ္တရာတရားတို့၏ အိုမှုသေမှုသည်) မဂ်လော၊ ဖိုလ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ သောတာပတ္တိမဂ်လော၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်လော။ပ။ ဗောဇ္ဈင်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိမဂ်၏ အိုမှု သေမှုသည် သောတာပတ္တိမဂ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိမဂ်၏ အိုမှု သေမှုသည် သောတာပတ္တိမဂ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သောတာပတ္တိဖိုလ်၏ အိုမှု သေမှုသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သကဒါဂါမိမဂ်၏။ပ။ သကဒါဂါမိဖိုလ် ၏။ပ။ အနာဂါမိမဂ်၏။ပ။ အနာဂါမိ ဖိုလ်၏။ပ။ အရဟတ္တမဂ်၏ အိုမှု သေမှုသည် အရဟတ္တမဂ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရဟတ္တမဂ်၏ အိုမှု သေမှုသည် အရဟတ္တမဂ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရဟတ္တဖိုလ်၏ အိုမှု သေမှုသည် အရဟတ္တဖိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သတိပဌာန်တို့၏။ပ။ သမ္မပ္ပဓာန်တို့၏၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်တို့၏၊ ဣန္ဒြေတို့၏၊ ဖိုလ်တို့၏၊ ဗောဇ္စျင်တို့၏ အိုမှု သေမှုသည် ဗောဇ္စျင်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၂၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ လောကုတ္တရာတရားတို့၏ အိုမှု သေမှုသည် လောကုတ္တရာတည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာတရားတို့၏ အိုမှု သေမှုသည် လောကီလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် လောကုတ္တရာတည်း။ ဇရာမရဏကထာပြီး၏။ ၁။ ဇရာ မရဏမည်သည် တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းသည် မပြီးစေအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လောကီဟူ၍လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာဟူ၍လည်းကောင်း မဆိုအပ်သော တရားမည်၏။ မှန်၏၊ ‘လောကီယာဓမ္မာ လောကုတ္တရာ ဓမ္မာ’ဟူသော ဒုက်၌ ဇရာမရဏကို လောကီယာဟူသော ပုဒ်၌လည်းကောင်း၊ လောကုတ္တရာ ဓမ္မာဟူသော ပုဒ်၌လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရား ညွှန်ပြတော် မမူခဲ့။ သို့ဖြစ်ပါလျက် ဤသို့သော လက္ခဏာကို မယူမူ၍ လောကုတ္တရာတရားတို့၏ ဇရာ မရဏသည် လောကုတ္တရာဖြစ်၏ဟု အယူရှိသူ မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤဇရာမရဏကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XV. 7] 7. Of Trance. Controverted Point . — That to attain cessation of consciousness is supramundane. From the Commentary . — Inasmuch as what is called [trance or] attaining cessation of feeling and perception is not a positive mental state, but is the suspension of the mental aggregates, it is neither a mundane nor a supramundane state. Some, however, like the Hetuvadins, hold that since it is certainly not mundane, it must be supramundane. The argument is similar to that in XV. 5 [1], ancl 6 [2]. 8. The Same ( continued ). Controverted Point. — That to attain cessation of consciousness is mundane. [1] Th. — You must, then, be prepared to classify it as one of the things admittedly mundane — the five aggregates, or as belonging to one of the three spheres of life, that of sense, or the Rupa or Arupa worlds — which you refuse to do. [2] Similar to 6 [2].

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၅၁) ၇- သညာဝေဒယိတကထာ ၇၂၈။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် လောကုတ္တရာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (သညာဝေဒနာတို့ ချုပ်ခြင်းသို့ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည်) မဂ်လော၊ ဖိုလ်လော၊ နိဗ္ဗာန်လော၊ သောတာပတ္တိမဂ်လော၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်လော။ပ။ ဗောဇ္စျင်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၂၉။ ပရဝါဒီ။ ။ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု (နိရောဓသမာပတ်) သည် လောကုတ္တရာ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ (သညာဝေဒနာတို့ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည်) လောကီလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် လောကုတ္တရာတည်း။ သညာဝေဒယိတကထာ ပြီး၏။ ၁။ နိရောဓသမာပတ္တိမည်သည် တစ်စုံတစ်ခုသော သဘောတရား မရှိ၊ နာမ်ခန္ဒာလေးပါးတို့၏ ချုပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်ခဲ့၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုနိရောဓသမာပတ်သည် လောကီတရားလည်း မဟုတ်၊ လောကုတ္တရာတရားလည်း မဟုတ်၊ သို့ပင်ဖြစ်သော်လည်း ပရဝါဒီဆရာတို့ကား လောကီယတရား မဟုတ်သောကြောင့် လောကုတ္တရာသာ ဖြစ်၏ဟု အယူရှိကြ၏၊ ထို့ကြောင့် ထိုဟေတုဝါဒဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၅၂) ၈- ဒုတိယ သညာဝေဒယိတကထာ ၇၃၀။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် လောကီလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (နိရောဓသမာပတ်သည်) ရုပ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဝေဒနာလော၊ သညာလော၊ သင်္ခါရတို့လော၊ ဝိညာဏ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကာမဘုံ၌ သက်ဝင်၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပဘုံ၌ သက်ဝင်၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပဘုံ၌ သက်ဝင်၍ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၃၁။ ပရဝါဒီ။ ။ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် လောကီ”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ လောကုတ္တရာလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် လောကီတည်း။ ဒုတိယသညာဝေဒယိတကထာ ပြီး၏။ ၁။ နိရောဓသမာပတ္တိမည်သည် လောကုတ္တရာမဟုတ်သောကြောင့် လောကီယသာ ဖြစ်၏ဟု အယူရှိသူ ဟေတုဝါဒဆရာတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောရပြန်သည်။

[XV. 9] 9. Of Trance (iii.). Controverted Point. — That a person may die while in a state of trance. From the Commentary .—The Kajagirikas and others hold that since life is so uncertain, even one who has attained in Jhana to trance may die, no less than anyone else. The argument shows that there is 1 a time for dying and for not dying. [1] Th . — You must, then, admit that, while in that state, he has all the mental symptoms 2 betokening death — to wit, in mental contact, feeling, perception, volition, consciousness. But you agree that all moribund mental symptoms are absent. Hence your proposition falls through. [2] You will further agree with this : not only that for one in a state of trance is all mental life in abeyance, but also that death is accompanied by contactual, emotional, volitional, and cognitive symptoms. 2 [3] Moreover, can poison, weapons, or fire affect the body of one in trance? You deny. 3 You assert, on the contrary, that those causes of death cannot affect him. Then, can you maintain your proposition ? [4] Or do you now maintain that poison, weapons, or fire can affect his body? 4 Then, is his attainment not genuine? . . . US ' — But in opposing my proposition you imply that there must be some principle of certainty (or uniformity) by which one is assured of not dying while in trance. If you say that such an assurance does not exist, your proposition cannot stand. [5] Th . — But one who is enjoying visual consciousness is not dying, even though there be no uniform principle of certainty by which he is assured of being kept from death. Hence I assert as much of one who is in trance.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၅၃) ၉- တတိယ သညာဝေဒယိတကထာ ၇၃၂။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သေရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သေရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား သေခြင်းအဆုံးရှိသော ဖဿသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော ဝေဒနာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော သညာသည်၊ သေခြင်း အဆုံး ရှိသော စေတနာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော စိတ်သည် ရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား သေခြင်းအဆုံးရှိသော ဖဿသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော ဝေဒနာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော သညာသည်၊ သေခြင်းအဆုံး ရှိသော စေတနာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော စိတ်သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား သေခြင်း အဆုံးရှိသော ဖဿသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော ဝေဒနာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော သညာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော စေတနာသည်၊ သေခြင်းအဆုံးရှိသော စိတ်သည် မရှိခဲ့ပါမူ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သေရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သေရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သေရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား ဖဿသည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ စိတ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား ဖဿသည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ စိတ်သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿမရှိသူအား သေခြင်းသည်၊ ဝေဒနာမရှိသူအား သေခြင်းသည်။ပ။ စိတ်မရှိ သူအားသေခြင်းသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿရှိသူအား သေခြင်းသည်။ပ။ စိတ်ရှိသူအား သေခြင်းသည် ရှိသည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဖဿရှိသူအားသာ သေမှု ရှိခဲ့ပါမူ။ပ။ စိတ်ရှိသူအားသာ သေမှု ရှိခဲ့ပါမူ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သူသည် သေရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သူသည် သေရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သေရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်၌ အဆိပ်တက်နိုင်သလော၊ (လက်နက်) ထိနိုင်သလော၊ မီးလောင်နိုင်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်၌ အဆိပ် မတက်နိုင်ပါသလော၊ လက်နက်မထိနိုင်ပါသလော၊ မီးမလောင်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၅ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်၌ အဆိပ် မတက်နိုင်ခဲ့ပါမူ (လက်နက်) မထိနိုင်ခဲ့ပါမူ မီးမလောင်နိုင်ခဲ့ပါမူ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သေရာ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် သေရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သေရာ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်၏ ကိုယ်၌ အဆိပ်တက်နိုင် ရာသလော၊ (လက်နက်) ထိနိုင်ရာသလော၊ မီးလောင်နိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် မရှိပါသလော။၆ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၃၃။ ပရဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် မသေရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မသေရာ။ ပရဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် မသေရာဟူသော အကြင် သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် မြဲ၏၊ ထိုသတ်မှတ်ချက်သည် ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ မရှိပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် မသေရာဟူသော အကြင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် မြဲ၏၊ ထိုသတ်မှတ်ချက် မရှိခဲ့ပါမူ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် မသေရာ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၃၄။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် မသေရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မသေရာ။ သကဝါဒီ။ ။ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည်စုံသူသည် မသေရာဟူသော အကြင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် မြဲ၏၊ ထိုမြဲသော သတ်မှတ်ချက်သည် ရှိပါသလော။၇ ပရဝါဒီ။ ။ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် မကွယ်လွန်ရာဟူသော အကြင်သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် မြဲ၏၊ ထိုမြဲသော သတ်မှတ်ချက် မရှိခဲ့ပါမူ “စက္ခုဝိညာဏ်နှင့် ပြည်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် မသေရာ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ တတိယ သညာဝေဒယိတကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဤမည်သော သတ္တဝါသည် သေခြင်းသဘောရှိ၏၊ ဤမည်သော သတ္တဝါသည် သေခြင်းသဘော မရှိဟု သတ္တဝါတို့၏ သေခြင်းသဘောရှိသည်၏ အဖြစ်၌ မှတ်သားမူ မရှိ၊ ထို့ကြောင့် နိရောဓသမာပတ် ဝင်စားဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်း သေရာ၏ဟု အယူရှိသူ ရာဇဂိရိကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သေဆုံးသောသူအား မည်သည့်သေခြင်းအဆုံးရှိသော ဖဿစသော တရားတို့သည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ နိရောဓသမာပတ်ပုဂ္ဂိုလ်မှ ကြွင်းသော သတ္တဝါတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်က ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ သမာပတ်၏ အာနုဘော်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၅။ သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်သဘာဝကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၆။ အဆိပ်တက်ခြင်းစသည် ဖြစ်ခဲ့သော် သမာပတ်၏ အာနုဘော်မည်သည် မရှိတော့ရကား ဤပုစ္ဆာကို မေးလေသည်။ ၇။ မှတ်သားမှု မရှိပါသော်လည်း သေခြင်းမှာ လျောက်ပတ်သော အခါ၌သာ သေ၏၊ မလျောက်ပတ်သောအခါ၌ မသေဟု ပြလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။

[XV. 10] 10. Of Trance as a Means of reaching the Unconscious Sphere. Controverted Point. — That trance conduces to rebirth in the unconscious sphere From the Commentary. — Some, like the Hetuvadins, make no distinction between the two kinds of trance-attainment : the merely mundane, practised by worldly folks, and the supramundane, or spiritual. The former does conduce to rebirth in the sphere of unconscious life, the latter does not. [1] Th. — Can you say of anyone who has attained to trance that [in his character] are the three moral conditions — absence of greed, of hate, of dulness, also faith, energy, mindfulness, concentration, and understanding? Is not the contrary [usually] the case ? . . . [2] You admit of course that one in trance is without mental reaction, feeling, perception, volition, cognition? But you cannot maintain that a Path 1 can he practised in the absence of these. [8] Finally, your proposition implies that all who attain to trance are tending to rebirth in the Unconscious Sphere — which you must deny. . . . [4] II . But you admit, anyway, that in trance one is unconscious, and in that sphere one is unconscious. Hence I maintain that this tendency is a fact.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၅၄) ၁၀-အသညသတ္တုပိကကထာ ၇၃၅။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် အသည သတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ကပ်ရောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား အလောဘဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်၊ အဒေါသဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်၊ အမောဟဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်၊ ပညာသည် ရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား အလောဘဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်။ အဒေါသဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်။ပ။ ပညာသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား အလောဘဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်၊ အဒေါသဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်၊ အမောဟဟူသော ကုသိုလ်မူလသည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်၊ ပညာသည် မရှိခဲ့ပါမူ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်း သို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် အသညသတ် ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ကပ်ရောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား ဖဿသည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ စိတ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်အား ဖဿသည်၊ ဝေဒနာသည်၊ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ စိတ်သည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿမရှိသော သူအား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည်။ပ။ စိတ်မရှိသော သူအား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿရှိသော သူအား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည်။ပ။ စိတ်ရှိသော သူအား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည် ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဖဿရှိသော သူအား မဂ်ကို ပွါးစေမှုသည်။ပ။ စိတ်ရှိသော သူအား မဂ်ကို ပွါးစေမူသည် ရှိခဲ့ပါမူ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ကောင်းစွာ ရောက်မှု နိရောဓ သမာပတ်သည် အသညသတ် ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် အသညသတ် ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ကပ်ရောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ် အားလုံးတို့သည် အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ပါကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၃၆။ ပရဝါဒီ။ ။ “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် အသည သတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤလူ့ဘုံ၌လည်း သညာမရှိသူသည် ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံ၌လည်း သညာမရှိသူ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ဤလူ့ဘုံ၌လည်း သညာမရှိသူသည် ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံ၌လည်း သညာမရှိသူ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထို့ကြောင့် “သညာဝေဒနာတို့၏ ချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်မှု နိရောဓသမာပတ်သည် အသညသတ် ဘုံသို့ ကပ်ရောက်နိုင်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ အသညသတ္တုပိကကထာ ပြီး၏။ ၁။ သညာ၌ တပ်ခြင်းကင်းသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်သော ဘာဝနာဟူသော အသညသမာပတ်နှင့် နိရောဓသမာပတ်သည် သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ် မည်၏၊ ဤသို့လျှင် သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ်သည် လောကီ လောကုတ္တရာဟူ၍ နှစ်ပါးတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုတွင် လောကီသမာပတ်သည် ပုထုဇဥ်၏ အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကြောင်း ဖြစ်၏၊ လောကုတ္တရာသမာပတ်သည် အရိယာတို့အားဖြစ်၏၊ ထို လောကုတ္တရာသမာပတ်သည် အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကြောင်း မဟုတ်၊ ဤသို့ဝေဖန်ခြင်းကို မပြုဘဲ သာမညအားဖြင့် သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ်သည် အသညသတ်ဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကြောင်းတည်းဟု အဟေတုဝါဒရှိသူ ပရဝါဒီတို့ ယူဆကြကုန်၏၊ ထိုပရဝါဒီတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ အသညသမာပတ်ကို ဝင်စားသူအား အလောဘစသည်တို့ ရှိကုန်၏၊ နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်စားသူအား အလောဘစသည်တို့ မရှိကုန်၊ ထို့ကြောင့် ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ သညာ၌ တပ်ခြင်းကင်းသည်၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဝင်စားသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဤလူ့ဘုံ၌ အသညီအဖြစ်ကို သကဝါဒီက ဝန်ခံခဲ့၏၊ ထိုဗြဟ္မာ့ဘုံ၌လည်း အသညသတ်၏ အဖြစ်ကြောင့်သာလျှင် အသညီအဖြစ်ကို ဝန်ခံအပ်၏၊ ထို့ကြောင့် ဤပဋိညာဥ်ကို ယူ၍ အယူကို တည်စေသူသည် ကောက်ကျစ်သော ဆလဝါဒဖြင့် တည်စေအပ်သည်သာတည်း။

[XV. 11] 11. Of Karma and its Accumulation. Controverted Point. — That karma is one thing, its accumulation 2 is another. [1] TU . — Are you then prepared to admit that each mental phase— mental reaction, feeling, perception, volition, cognition, also faiths energy, mindfulness, concentration, understanding, also the ten corruptions (kilesa’s) — is a different thing from its accumulation? Of course not. Then neither can you affirm your proposition. [2] Again, do you imply that karmic accumulation is coexistent with karma? You deny? But think! You assent. 1 Then [a fortiori ] meritorious (or good) karma is coexistent with good karmic accumulation? No? Nay, you must admit it is. Then [it follows that] karma, [being inseparably] conjoined with feeling, is both coexistent with its accumulation, and also inseparably conjoined with corresponding feeling. [3] Similarly for demeritorious (or bad) karma. [4] Again, you admit of course that karma is coexistent with consciousness and has a mental object, but you do not admit as much of its accumulation. That is to say, you agree that karma, being coexistent with consciousness, is broken off [as mental process] when consciousness is broken off. But, by your view of the different nature of karmic accumulation, you hold that when consciousness stops, karmic accumulation does not [necessarily] stop. So that we may get a cessation of karma as conscious process, and a continuation of karmic accumulation as product ! [5] You admit, further, that karmic accumulation is where karma is. 2 Surely this implies that an act (kamm a) and its (accumulation or) conservation is one and the same thing. . . . And that, the conservation of karmic energy being where karma is, result is produced from that conservation ; and that you must conclude that there is no difference in kind between karma, its conservation and its result. 1 Yet this you deny. Now you have admitted that karma has a mental object, 2 and you also admit [of course] that result, which is produced from the conservation of karma, has a mental object. But you deny that the conservation is of this nature, even while you admit that where karma is, there, too, is its conservation, producing the result ! . . . [6] Finally, was it not said by the Exalted One : Here, Punna, is one who plans activities in deed, word and thought, either malevolent or benevolent. In consequence hereof he is reborn in a world either of malevolence or of benevolence ; and when his mental reaction to good and bad shall set in, his sensations are in accordance herewith, and Ms feelings are a mixture of pleasure and pain, as is the case with human beings, with certain of the devas, and with some of the fallen angels . 3 Now thus, Punna, is the rebirth of creatures conspicuous and obscure: 4 — by that which he does is he reborn, and being reborn mental reactions affect him. And *so I say, Punna, that beings are the heirs of their own actions (karma) P Hence it is not right to say that conservation of karma is a thing apart from karma itself.

၁၅-ပန္နရသမဝဂ် (၁၅၅) ၁၁-ကမ္ဗူပစယကထာ ၇၃၇။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် တခြား ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် တခြား ဖဿ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ဝေဒနာသည် တခြား ဝေဒနာ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ သညာသည် တခြား သညာ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ စေတနာသည် တခြား စေတနာ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ စိတ်သည် တခြား စိတ်၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ သဒ္ဓါသည် တခြား သဒ္ဓါ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ဝီရိယသည် တခြား ဝီရိယ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ သတိသည် တခြား သတိ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ သမာဓိသည် တခြား သမာဓိ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ပညာသည် တခြား ပညာ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ရာဂသည် တခြား ရာဂ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် တခြား အနောတ္တပ္ပ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၃၈။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် တခြား ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။၄ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကုသိုလ်ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၅ သကဝါဒီ။ ။ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သော ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် သုခ ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်။ပ။ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သော ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၃၉။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အကုသိုလ်ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သော ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် သုခ ဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့်။ပ။ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သော ကံနှင့် အတူတကွ ဖြစ်သော ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၄၀။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် စိတ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်၍ ကံသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် စိတ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်၍ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် အာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၆ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် စိတ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်ပါလျက် ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် အာရုံ မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် စိတ်နှင့်် အတူတကွ ဖြစ်ပါလျက် ကံသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် စိတ်နှင့်် အတူတကွ ဖြစ်၍ စိတ်ပျက်စီးလတ်သော် ကံသည် ပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပျက်စီးပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် စိတ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်၍ စိတ်ပျက်စီးလတ်သော် ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် စိတ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်ပါလျက် စိတ်ပျက်စီးလတ်သော် ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် မပျက်စီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မပျက်စီးပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် စိတ်နှင့်် အတူတကွ ဖြစ်ပါလျက် စိတ်ပျက်စီးလတ်သော် ကံသည် မပျက်စီး ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၄၁။ သကဝါဒီ။ ။ ကံရှိလတ်သော် ကံ၏ ပွါးစီးမှု ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။၇ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကံသည်ပင် ထိုကံ၏ ပွါးစီးမှုလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံရှိလတ်သော် ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ရှိသည် ဖြစ်၍ ကံ၏ ပွါးစီးမှုကြောင့် အကျိုး‘ဝိပါက်’ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုကံသည်ပင် ထိုကံ၏ ပွါးစီးမှုလော၊ ထိုပွါးစည်းမှုသည် ထိုကံ၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’လော။၈ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံရှိလတ်သော် ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ရှိသည်ဖြစ်ရကား ကံ၏ ပွါးစီးမှုကြောင့် အကျိုး ဖြစ်ပေါ်၍ ထိုအကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အာရုံရှိပါသလော။၉ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် အာရုံရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၁၀ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။၁၁ သကဝါဒီ။ ။ အကျိုးဝိပါက်သည် အာရုံမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၄၂။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည် တခြား ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြားလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “ပုဏ္ဏ ဤလောက၌ အချို့ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်သော ဆင်းရဲ မရှိသည်လည်းဖြစ်သော ကာယသင်္ခါရကို ပြုလုပ်၏၊ ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်သော ဆင်းရဲမရှိသည်လည်း ဖြစ်သော ဝစီသင်္ခါရကို ပြုလုပ်၏။ပ။ မနောသင်္ခါရကို ပြုလုပ်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆင်းရဲရှိသည်လည်း ဖြစ်သော ဆင်းရဲမရှိသည်လည်းဖြစ်သော ကာယသင်္ခါရကို ပြုလုပ်ပြီး၍ ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်သော ဆင်းရဲမရှိသည်လည်းဖြစ်သော ဝစီသင်္ခါရကို။ပ။ မနောသင်္ခါရကို ပြုလုပ်ပြီး၍ ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်သော ဆင်းရဲမရှိသည်လည်းဖြစ်သောလောကသို့ ကပ်ရောက်၏၊ ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်သော ဆင်းရဲမရှိသည် လည်းဖြစ်သောလောကသို့ ကပ်ရောက်သည်ရှိသော် ထိုသူ့ကို ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော ဆင်းရဲ မရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော ဖဿတို့သည် တွေ့ထိကုန်၏၊ ဆင်းရဲရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော ဆင်းရဲ မရှိသည်လည်းဖြစ်ကုန်သော ဖဿတို့ တွေ့ထိအပ်သည် ဖြစ်လတ်သော် ထိုသူသည် ဆင်းရဲရှိသည်လည်း ဖြစ်သော ဆင်းရဲမရှိသည်လည်းဖြစ်သော သုခဒုက္ခ ရောနှောနေသော ဝေဒနာကို လူတို့ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အချို့နတ်တို့ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အချို့ဝိနိပါတိကပြိတ္တာတို့ကဲ့သို့လည်းကောင်း ခံစားရ၏။ ပုဏ္ဏ ဤသို့လျှင် ဖြစ်ပြီးသော ကံကြောင့် သတ္တဝါ၏ ပဋိသန္ဓေသည် ဖြစ်၏၊ အကြင်ကံကို ပြုလုပ်၏၊ ထိုကံကြောင့် ဖြစ်ရ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ဤသတ္တဝါကို ဖဿတို့သည် တွေ့ထိကုန်၏၊ ပုဏ္ဏ ဤသို့လျှင် သတ္တဝါတို့သည် ကံသာလျှင် အမွေခံရှိကုန်၏ဟု ငါ ဆို၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “ကံသည် တခြား ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် တခြား”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ကမ္မ္ပူပစယကထာ ပြီး၏။ ပန္နရသမဝဂ် ပြီး၏။ တတိယပဏ္ဏာသက ပြီး၏။ ၁။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုမည်သည် ကံမှ အခြားတစ်ပါးသော စိတ်နှင့် မယှဥ်၊ အဗျာကတ အနာရမ္မဏတည်းဟု အယူရှိသူ အန္ဓကနှင့် သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ကံ၏ ပွါးစီးမှုသည် ကံမှ အခြားတစ်ပါး ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ဖဿစသည်မှလည်း အခြားတစ်ပါးသော ဖဿ စသည်၏ ပွါးစီးမှုသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ စိတ္တသမ္ပယုတ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ စိတ္တဝိပ္ပယုတ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံသည်။ ၆။ ဧကန္တအနာရမ္မဏကိုသာ အလိုရှိရကား ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၇။ ကံရှိလတ်သော် ကံပွါးစီးမှု ကမ္မူပစယရှိ၏၊ ကမ္မူပစယကြောင့် ဝိပါက်ဖြစ်၏၊ ကံချုပ်လတ်သော် အညွန့် ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် မျိုးစေ့မည်သကဲ့သို့ ဝိပါက်ဖြစ်သည့် တိုင်အောင် ကမ္မူပစယသည် တည်ရှိ၏ဟု အယူရှိ၍ ပရဝါဒီဆရာက ဝန်ခံ၏။ ၈။ ကံရှိလတ်သော် ကမ္မူပစယရှိ၏၊ ကမ္မူပစယသည် ဝိပါက်ဖြစ်သည့်တိုင်အောင် တည်ရှိ၏ဟု ပရဝါဒီက အယူရှိသောကြောင့် ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၉။ အကျိုးဝိပါက်ကဲ့သို့ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မသည်လည်း အာရုံနှင့် စပ်သလောဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၁၀။ မိမိအယူ၏ အစွမ်းအားဖြင့် တစ်ခုကို ပဋိက္ခေပပြု၍ တစ်ခုကို ဝန်ခံသည်။ ၁၁။ မိမိအယူ၏ အစွမ်းအားဖြင့် တစ်ခုကို ပဋိက္ခေပပြု၍ တစ်ခုကို ဝန်ခံသည်။

[XVI. 1] 1. Of Control. Controverted Point . — That one can control the mind of another. 1 From the Commentary. — Some, like the Mahasangliikas, hold that the attainment of power and authority in the world is only genuine if it include power to control the consciousness of others. [1] Th. — Do you mean that one can bid the consciousness of another not to lust, not to hate, not to be bewildered, not to be corrupted ? Of course you deny. But how then can you maintain your view ? Or do you mean that one can bid any mental phase uprisen in another’s consciousness — reaction, feeling, perception, volition . . . understanding — to cease ? Equally you deny. ... [2] Or do you mean that anyone puts away lust, hate, or any evil mental coefficient 2 on account of another? Or practises the [Ariyan] Path, or applications in mindfulness, or any other set of the factors of enlightenment 3 because of another? Or masters the Eour Truths — understanding 111, putting away its Cause, realizing its Cessation, practising the Path thereto — because of another? Or finally, do you mean that anyone makes another the doer of his actions, that anyone’s happiness and ill are wrought by another, that one acts while another experiences? If you deny, you must deny your own view. [3] And was it not said by the Exalted One : — ‘ ’ Tis thou alone dost work thine evil deeds ; 'Tis thou alone dost make thyself corrupt; 'Tis thou alone dost leave the wrong undone ; ’ Tis thou alone dost purify thyself Self -wrought is cleanness and impurity. None may his brother's heart 1 make undefiled ' P- Hence it is surely wrong to say that one can control the mind of another. [4] M. — But have not some admittedly won power and authority? Surely this includes control over others’ minds.

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၅၆) ၁-နိဂ္ဂဟကထာ ၇၄၃။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို မတပ်မက်လင့် မဖျက်ဆီးလင့် မတွေဝေလင့် မညစ်ညူးလင့်ဟူ၍ တစ်ယောက်သောသူသည် နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှိမ်နင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူအား ဖြစ်သော ဖဿသည် မချုပ်ပါစေလင့်ဟူ၍ တစ်ယောက် သော သူသည် နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူအား ဖြစ်သော ဝေဒနာသည်။ပ။ သညာသည်၊ စေတနာသည်၊ စိတ်သည်၊ သဒ္ဓါသည်၊ ဝီရိယသည်၊ သတိသည်၊ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် မချုပ်ပါစေလင့်ဟူ၍ တစ်ယောက်သောသူသည် နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို တစ်ယောက်သောသူသည် နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှိမ်နင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏အကျိုးငှါ ရာဂကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော၊ ဒေါသကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော။ပ။ အနောတ္တပ္ပကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှိမ်နင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ အကျိုးငှါ မဂ်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော၊ သတိပဌာန်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ပ။ ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှိမ်နင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ အကျိုးငှါ ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ပါသလော၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း တဏှာကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပါသလော၊ မဂ်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှိမ်နင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ပါးသောသူသည် တစ်ပါးသောသူကို ပြုလုပ် (ဖန်ဆင်း) နိုင်ပါသလော၊ ချမ်းသာ နှင့်ဆင်းရဲကို တစ်ပါးသောသူသည် ပြုလုပ်အပ်ပါသလော၊ တစ်ပါးသူက ပြုလုပ်၍ တစ်ပါးသောသူက ခံစားပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှိမ်နင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “မိမိသည်သာလျှင် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်အပ်သည်ရှိသော် မိမိသည်ပင် ညစ်ညူးရ၏၊ မိမိသည် မကောင်းမှုကို မပြုလုပ်အပ်သည်ရှိသော် မိမိသည်ပင် စင်ကြယ်ရ၏၊ စင်ကြယ်မှု မစင်ကြယ်မှုသည် တခြားစီတည်း၊ တစ်ယောက်သော သူသည် တစ်ယောက်သော သူကိ်ု မစင်ကြယ်စေနိုင်”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟော ကြားအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် “တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါ။

၇၄၄။ ပရဝါဒီ။ ။ “တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်း နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အားအစွမ်းသို့ ရောက်သူတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ဝသီဘော်သို့ ရောက်သူတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အားအစွမ်းသို့ ရောက်သူတို့ ရှိခဲ့ကုန်မူ ဝသီဘော်သို့ ရောက်သူတို့ ရှိခဲ့ကုန်မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “တစ်ယောက်သူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ နိဂ္ဂဟကထာ ပြီး၏။ ၁။ လောက၌ ကာယဗလ ဉာဏဗလသို့ ရောက်သူ၊ ဈာန်အဘိဉာဏ်ရှိသူတို့၌ လေ့လာခြင်းရှိသည်၏အဖြစ်သို့ ရောက်သူသည် သူတစ်ပါး၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကြကုန်မူ ထိုသူတို့၏အားအစွမ်းသို့ ရောက်ခြင်းသည် အဘယ်သို့ သဘောရှိပါသနည်း၊ ဈာန်အဘိညာဏ်တို့၏ လေ့လာခြင်းရှိသည်၏ အဖြစ်သည် အဘယ်သို့ သဘောရှိသနည်း၊ အမှန်စင်စစ်သော်ကား ထိုသူတို့သည် သူတစ်ပါးတို့၏ စိတ်ကို နှိမ်နင်းနိုင်၏ဟု အယူရှိသူတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤနိဂ္ဂဟကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ နှိမ်နင်းနိုင်၏ဟူသည် ညစ်ညူးခြင်းသို့ ရောက်ခြင်းမှ တားမြစ်နိုင်၏ဟု ဆိုခြင်း ဖြစ်၏။

[XVI. 2] 2. Of Assisting Another’s Mind. Controverted Point. — That one can help the mind of another. The Commentary merely ranges this -under the preceding discourse. [1] Th. — Do you mean that one can so help another as to bid his consciousness not to lust or to hate, or to be bewildered, or to be corrupted ? . . . Or that one may bring forth in the heart of another any of the moral conditions, to wit, disinterestedness, love, understanding, or any of the five * controlling powers [of enlightenment], to wit, faith, energy, mindfulness, concentration, understanding, etc. . . , {the remainder agrees verbatim with XYI. 1).

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၅၇) ၂-ပဂ္ဂဟကထာ ၇၄၅။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို မတပ်မက်လင့်၊ မဖျက်ဆီးလင့်၊ မတွေဝေလင့်၊ မညစ် ညူးလင့်ဟူ၍ ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား အလောဘဟူသော ကုသိုလ်မူလကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ အဒေါသဟူသော ကုသိုလ်မူလကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ အမောဟဟူသော ကုသိုလ် မူလကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ သဒ္ဓါကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ ဝီရိယကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ သတိကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ သမာဓိကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော၊ ပညာကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ဖြစ်ပေါ်လာသော ဖဿသည် မချုပ်ပါစေလင့်ဟူ၍ တစ်ယောက်သောသူက ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာသည်။ပ။ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပညာသည် မချုပ်ပါစေလင့်ဟူ၍ တစ်ယောက်သောသူက ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ အကျိုးငှါ ရာဂကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော၊ ဒေါသကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော၊ မောဟကို ပယ်စွန့်နိုင်ပါသလော။ပ။ အနောတ္တပ္ပကို ပယ်စွန့် နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ အကျိုးငှါ မဂ်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ပ။ သတိပဌာန်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ပ။ ဗောဇ္စျင်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ အကျိုးငှါ ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ပါသလော။ပ။ မဂ်ကို ပွါးစေနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ပါးသောသူသည် တစ်ပါးသောသူကို ပြုလုပ် (ဖန်ဆင်း) နိုင်ပါသလော၊ ချမ်းသာ ဆင်းရဲကို တစ်ပါးသောသူသည် ပြုလုပ်အပ်ပါသလော။ တစ်ပါးသောသူသည် ပြုလုပ်၍ တစ်ပါးသောသူက ခံစားနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ချီးမြှောက်နိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “မိမိသည်သာလျှင် မကောင်းမှုကို ပြုလုပ်အပ်၏။ပ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူကို မစင်ကြယ်စေနိုင်”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် “တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက် နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၄၆။ ပရဝါဒီ။ ။ “တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက်နိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ အားအစွမ်းသို့ ရောက်သူတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော၊ ဝသီဘော်သို့ ရောက်သူတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အားအစွမ်းသို့ ရောက်သူတို့သည် ရှိခဲ့ကုန်မူ ဝသီဘော်သို့ ရောက်သူတို့သည် ရှိခဲ့ကုန်မူ၊ ထို့ကြောင့် “တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူ၏ စိတ်ကို ချီးမြှောက် နိုင်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ပဂ္ဂဟကထာ ပြီး၏။

[XVI. 3] 8. Of making Another Happy according to his Deserts. Controverted Point. — That one can bestow happiness on others. 3 527. Attention in Generalizing B05 From the Commentary . — This view is derived by its adherents, notably the Hetuvadins, from the Sutta quoted below. But the words of the Exalted One were spoken to show how the arising of happiness in others is conditioned. Producing happiness in others is not like bestowing food upon them ; hence the citation is inconclusive. [1] Th. — Your proposition implies that one can also cause misery in others. But you deny this, while you maintain the opposite with respect to happiness. [2] You imply further that you can hand over your own happiness to another ; or others’ happiness, or his own happiness, to another. You deny. To whom then ? You imply, finally, that anyone causes another to act for him, that one’s own welfare and ill are wrought by another, that one acts while another experiences. [3] H . — But did not the venerable Udayin say : £ Verily of many unhappinesses doth the Exalted One rid us, many happinesses doth he he store upon us, of many had things doth he rid its, many good things doth he bestow upon us ’ . ? Hence one may hand on happiness to another.

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၅၈) ၃-သုခါနုပ္ပဒါနကထာ ၇၄၇။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပေးနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ဆင်းရဲကို ပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ဆင်းရဲကို မပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မပေးနိုင်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာကို မပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပေးနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား မိမိ၏ ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါသလော၊ တစ်ပါးသောသူတို့၏ ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါသလော၊ ထိုသူ၏ ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား မိမိ၏ ချမ်းသာကို မပေးနိုင် ပါသလော၊ တစ်ပါးသောသူတို့၏ ချမ်းသာကို မပေးနိုင်ပါသလော၊ ထိုသူ၏ ချမ်းသာကို မပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မပေးနိုင်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား မိမိ၏ ချမ်းသာကို တစ်ပါးသူတို့၏ ချမ်းသာကို ထိုသူ၏ ချမ်းသာကို မပေးနိုင်ခဲ့ပါမူ “တစ်ပါးသောသူသည် တစ်ပါးသော သူအား ချမ်းသာကို ပေးနိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာကို ပေးနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ပေးနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူကို ဖန်ဆင်းနိုင်ပါသလော၊ ချမ်းသာနှင့် ဆင်းရဲကို သူတစ်ပါးက ပြုလုပ်အပ်ပါသလော၊ သူတစ်ပါး ပြုလုပ်၍ သူတစ်ပါး ခံစားနိုင် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၄၈။ ပရဝါဒီ။ ။ “တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာကို ပေးနိုင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ငါတို့၏ ဆင်းရဲတရားတို့ကို ပယ်ရှားတော်မူပါပေစွ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ငါတို့၏ ချမ်းသာတရားတို့ကို ဆောင်တော်မူပါပေစွ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ငါတို့၏ အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရှားတော်မူပါပေစွ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ငါတို့၏ ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဆောင်တော်မူပါပေစွ”ဟူ၍ အရှင်ဥဒါယီ (မြတ်စွာဘုရားအား) လျှောက်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာကို ပေးနိုင်၏။ သုခါနုပ္ပဒါနကထာ ပြီး၏။ ၁။ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာကုန်သော ငါတို့အား ချမ်းသာသုခတရားတို့ကို ကပ်၍ ဆောင်တော်မူတတ်၏ဟူသော သုတ်ကို အမှီပြု၍ တစ်ယောက်သောသူသည် တစ်ယောက်သောသူအား ချမ်းသာသုခကို အဆင့်ဆင့် ပေးတတ်၏ဟု ဟေတုဝါဒ အယူရှိသူတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XVI. 4] 4. Of Attending to All at Once. Controverted Point. — That one can attend to everything simultaneously. [1] Th . — Do you imply that we know the consciousness by which we so attend ? You deny. 1 But I ask you again — now you assent. 2 Then do we know as consciousness the consciousness by which we so attend ? You deny. But I ask you again — now you assent. Then is the subject of consciousness its own object ? You deny. But I ask you again — now you assent. Then do we experience mental reaction by the same mental reaction ? Do we feel a feeling by that feeling? And so on for perception, volition, cognition, applied thought, sustained thought, zest, mindfulness, understanding ? If you deny, you undo your previous affirmations. ... , [2] When we attend to the past as past, do we then attend , to the future-as future ? You deny. But I ask you again — now you assent. But this commits you to a collocation of two parallel mental processes. . . . And this holds if I substitute * present ’ for ‘ future.’ . . . And if you claim that we can, while attending to the past as past, attend also to the future as such, and to the present as such, we get a collocation of three parallel mental processes. . •. . And — [3-4] [we may ring the changes with] the same argument on other permutations of the time relations. ... [5] P.A . — But was it not said by the Exalted One : ‘ When he by wisdom doth discern ■ and see : “Impermanent is everything in life.!” Then he at all this suffering feels disgust. Lo ! herein lies the way to purity. When he by wisdom doth discern and see , That “ Everything in life is bound to III ! . . That “ Everything in life is Void of Soul !” Then he at all this suffering feds disgust. Lo ! herein lies the way to purity ’ ? 3 Hence we can attend to all at once.

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၅၉) ၄-အဓိဂယှမနသိကာရကထာ ၇၄၉။ သကဝါဒီ။ ။ ပေါင်းရုံးသိမ်းကျုံး၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစိတ်ဖြင့် ထိုစိတ်ကို သိနိုင်ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစိတ်ဖြင့် ထိုစိတ်ကို သိနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သိနိုင်ပါ၏။၄ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစိတ်ဖြင့် ထိုစိတ်ကို “စိတ်”ဟူ၍ သိနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစိတ်ဖြင့် ထိုစိတ်ကို “စိတ်”ဟူ၍ သိနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သိနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစိတ်သည် ထိုစိတ်၏ အာရုံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုစိတ်သည် ထိုစိတ်၏ အာရုံလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထိုဖဿဖြင့် ထိုဖဿကို တွေ့နိုင်ပါသလော၊ ထိုဝေဒနာဖြင့်။ပ။ ထိုသညာဖြင့်။ ထိုစေတနာဖြင့်။ ထိုစိတ်ဖြင့်။ ထိုဝိတက်ဖြင့်။ ထိုဝိစာရဖြင့်။ ထိုပီတိဖြင့်။ ထိုသတိဖြင့်။ ထိုပညာဖြင့် ထိုပညာကို သိနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၅၀။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသောသူသည် အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းပါသလော၊ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော၊ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသုံးပါးတို့၏။ပ။ စိတ်သုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်နိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၅၁။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ် တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော၊ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော၊ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသုံးပါးတို့၏။ပ။ စိတ်သုံပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၅၂။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿနှစ်ပါးတို့၏။ပ။ စိတ်နှစ်ပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော၊ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ပစ္စုပ္ပန်တရားကို “ပစ္စုပ္ပန်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းသူသည် အတိတ်တရားကို “အတိတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါသလော၊ အနာဂတ်တရားကို “အနာဂတ်တရား”ဟူ၍ နှလုံးသွင်းနိုင် ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသုံးပါးတို့၏။ပ။ စိတ်သုံးပါးတို့၏ ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၅၃။ ပရဝါဒီ။ ။ “ပေါင်းရုံးသိမ်းကျုံး၍ နှလုံးသွင်း၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် မမြဲကုန်”ဟု အကြင်အခါ၌ ပညာဖြင့် မြင်၏၊ ထိုအခါ ဆင်းရဲ၌ ငြီးငွေ့၏၊ ဤငြီးငွေ့မှုသည် အထူးစင်ကြယ်မှု (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းစဥ်ပေတည်း။ “အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် ဆင်းရဲကုန်၏”ဟု အကြင်အခါ၌ ပညာဖြင့် မြင်၏၊ ထိုအခါ ဆင်းရဲ၌ ငြီးငွေ့၏၊ ဤငြီးငွေ့မှုသည် အထူးစင်ကြယ်မှု (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းစဥ်ပေတည်း။ “အလုံးစုံသော တရားတို့သည် အတ္တ မဟုတ်ကုန်”ဟု အကြင်အခါ၌ ပညာဖြင့် မြင်၏၊ ထိုအခါ ဆင်းရဲ၌ ငြီးငွေ့၏၊ ဤငြီးငွေ့မှုသည် စင်ကြယ်မှု (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်း လမ်းစဥ် ပေတည်း”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။၅ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ပေါင်းရုံးသိမ်းကျုံး၍ နှလုံးသွင်းနိုင်ပါ၏။ အဓိဂယှမနသိကာရကထာ ပြီး၏။ ၁။ “သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ” အစရှိသော စကားကို အမှီပြု၍ သင်္ခါရတို့ကို နှလုံးသွင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်မည်သည် တစ်ပေါင်းတည်းယူ၍ သင်္ခါရအားလုံးတို့ကို တစ်ပေါင်းတည်း တပြိုင်နက် နှလုံးသွင်းနိုင်၏ဟု အယူရှိသော ပုဗ္ဗေသေလိယနှင့် အပရသေလိယတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သင်္ခါရအားလုံးတို့ကို နှလုံးသွင်းသူသည် အကြင်စိတ်ဖြင့် ထိုသင်္ခါရတို့ကို နှလုံးသွင်း၏၊ ထိုစိတ်ကိုလည်း နှလုံးသွင်းအပ်၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ အာရုံပြု၍ သိခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသည်ကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ စိတ်သည် ဤသို့ လက္ခဏာရှိ၏ဟု သိအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ထိုစိတ်သည်လည်း သိအပ်သည်သာ ဖြစ်၏ဟု ရည်ရွယ်လျက် ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ ပရဝါဒီ၏ သာဓကသုတ်လာ စကားကို နယအားဖြင့် ပြသည်ကို ရည်ရွယ်၍ မိန့်ဆိုအပ်ပါသည်၊ တစ်ပြိုင်နက်ခဏ၌ အာရုံပြုသောအားဖြင့် ပြသည် မဟုတ်သောကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XVI. 5] 5. Of Matter as a Moral Condition (hetit). 1 Controverted Point. — That material qualities are moral conditions. From the Commentary. — ‘Condition’ [hetu] may signify more specially one of the moral conditions or motives and their opposites : appetite — disinterestedness, hate — love, dulness — intelligence; or, more generally, any condition or causal relation whatever. Now, the TJttarapathakas make no such distinction, but relying on the letter of the Word —‘the four primary qualities 2 are conditions {of secondary qualities : ] — claim that bodily or material qualities may be [moral] conditions. [1] Th. — Your view implies that (i.) material qualities must act as one or other of the six motives of moral or immoral conduct ; (ii.) they have a mental object or idea, having the properties of mental adverting, adjustment, etc. 3 From both of these implications you dissent, hence you cannot maintain your position. [2-3] Indeed, you are ready to maintain the contrary of (ii.), that proposition being quite true when applied to the six moral conditions, but untrue of material qualities. [4] U. — But are not the four primary qualities conditions of the secondary material qualities that are derived from them? 3 Of course you assent. Hence, the four being material, material qualities are conditions [however you understand ‘ conditions ’].

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၆၀) ၅-ရူပံ ဟေတူတိကထာ ၇၅၄။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အလောဘဟိတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အဒေါသဟိတ်လော။ပ။ အမောဟဟိတ်လော။ပ။လောဘဟိတ်လော၊ ဒေါသဟိတ်လော၊ မောဟဟိတ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီသည် ရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှု မရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၅၅။ သကဝါဒီ။ ။ အလောဘသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒေါသသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍။ အမောဟသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍။လောဘသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍။ ဒေါသသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍။ မောဟသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုမောဟအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အလောဘသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည်ဖြစ်ရကား ထိုအလောဘ အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒေါသသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက်။ အမောဟသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက်။လောဘသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက်။ ဒေါသသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက်။ မောဟသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုမောဟအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။

၇၅၆။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ မဟာဘုတ်တို့သည် ဥပါဒါရုပ်တို့၏ မှီရာ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။၂ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ မဟာဘုတ်တို့သည် ဥပါဒါရုပ်တို့၏ မှီရာ အကြောင်း ‘ဟိတ်’ ဖြစ်ခဲ့ပါ ကုန်မူ ထိုအကြောင်းကြောင့် “ရုပ်သည် အကြောင်း‘ဟိတ်’ တည်း”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပံ ဟေတူတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဟေတုဟူသောအမည်သည် ကုသလမူလစသော ဟေတု ဟေတု၏လည်းကောင်း၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းတရား၏လည်းကောင်း အမည်တည်းဟု ဝေဖန်ခြင်းကို မပြုဘဲ “စတ္တာရော မဟာဘူတာ ဟေတူ”ဟူသော စကားမျှကိုသာ အမှီပြု၍ သာမညအားဖြင့် ရုပ်သည် ဟိတ်ပင်တည်းဟု အယူရှိသူ ဥတ္တရာပထကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤရူပံ ဟေတုကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ပရဝါဒီ၏စကားသည် ပစ္စယအနက်သဘောကြောင့် ဟေတုအဖြစ်ကိုသာ ဆိုအပ်၏၊ မူလဟူသော အနက်သဘောကြောင့် ဟေတုကို ဆိုအပ်သည် မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XVI. 6] 6. Matter and Concomitant Moral Conditions. Controverted Point . — That material qualities are accompanied by moral conditions. From the Commentary . — The foregoing dissertation applies here also. [1] Th . — That is (i.) they must be accompanied by one or more of the sis motives or moral conditions, either good or bad ; (ii.) they have a mental object or idea, having the properties of mental adverting, adjustment, etc. . . . (see XYI 5 [1-2]). [2] If you admit that disinterestedness, love, and the other four, 1 as moral conditions, have a mental object and involve mental adverting, adjustment, etc., then you must describe material qualities in the same terms. [3] And if that be so, you cannot deny either attribute to material qualities without equally denying it to the moral conditions. [4] U .~~ But is not matter in causal relations? You agree. Then it is surely right to say material qualities are accompanied by [moral conditions or] motives.

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၆၁) ၆-ရူပံ သဟေတုကန္တိကထာ ၇၅၇။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အလောဘဟိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အဒေါသဟိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ပ။ အမောဟဟိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ပ။လောဘဟိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော၊ ဒေါသဟိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ပ။ မောဟ ဟိတ်နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း‘ဟိတ်’နှင့်တကွ ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှု မရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်သည် အကြောင်း‘ဟိတ်’နှင့်တကွ ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၅၈။ သကဝါဒီ။ ။ အလောဘသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’နှင့်တကွ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒေါသသည် အကြောင်း‘ဟိတ်’နှင့်တကွ ဖြစ်၍။ပ။ အမောဟသည်။ သဒ္ဓါသည်။ ဝီရိယသည်။ သတိသည်။ သမာဓိသည်။ ပညာသည်။လောဘသည်။ ဒေါသသည်။ မောဟသည်။ မာနသည်။ ဒိဋ္ဌိသည်။ ဝိစိကိစ္ဆာသည်။ ထိနသည်။ ဥဒ္ဓစ္စသည်။ အဟိရိကသည်။ အနောတ္တပ္ပသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အလောဘသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒေါသသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်ပါလျက်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’နှင့်တကွ ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၅၉။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’ နှင့်တကွ ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကြောင်းပစ္စည်းနှင့်တကွ ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ရုပ်သည် အကြောင်းပစ္စည်းနှင့်တကွ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထို့ကြောင့် “ရုပ်သည် အကြောင်း ‘ဟိတ်’နှင့်တကွ ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပံ သဟေတုကန္တိကထာ ပြီး၏။

[XVI. 7] 7. Of Matter as Morally Good or Bad. Controverted Point. — That material qualities are (i.) good or moral, (ii.) bad or immoral. From the Commentary. — Some, like the Mahigsasakas and Sampni tiyas, relying on the Word — 1 acts of body and speech are good or bad ’—and that among such acts we reckon intimations of our thought by gesture and language, 2 hold that the physical motions engaged therein are [morally] good or bad. [1] Th. — Do you mean to imply that material qualities have a mental object, and the properties of mental adverting, of adjustment, etc. ? Surely you agree that the opposite is true ? [2] And that, whereas you can predicate those things of the three moral motives or conditions, and of the five moral controlling powers, [3] they do not fit the case of material qualities. . . . (ii.) [4-6] The same argument holds good for material qualities as immoral. [7] M.S. — But is not karma (moral action) of body and of speech either good or bad ? Surely then material qualities [engaged therein] are also either good or bad ?

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၆၂) ၇-ရူပံ ကုသလာကုသလန္တိကထာ ၇၆၀။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှု မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှု မရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်သည် ကုသိုလ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၆၁။ သကဝါဒီ။ ။ အလောဘသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒေါသသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍။ပ။ အမောဟသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍။ပ။ သဒ္ဓါသည်။ ဝီရိယသည်။ သတိသည်။ သမာဓိသည်။ပ။ ပညာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုပညာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အလောဘသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည်ဖြစ်ရကား ထိုအလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည်ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အဒေါသသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက်။ပ။ ပညာသည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုပညာအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၆၂။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကုသိုလ်လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရုပ်သည် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှု မရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်သည် အကုသိုလ်”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၆၃။ သကဝါဒီ။ ။လောဘသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည်ဖြစ်ရကား ထိုလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒေါသသည်။ မောဟသည်။ မာနသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံ ရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍ အာရုံရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။လောဘသည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုလောဘအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံမရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဒေါသသည်။ မောဟသည်။ပ။ အနောတ္တပ္ပသည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပါလျက် အာရုံ မရှိသည် ဖြစ်ရကား ထိုအနောတ္တပ္ပအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။

၇၆၄။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာယကံသည်၊ ဝစီကံသည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ကာယကံသည်၊ ဝစီကံသည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထို့ကြောင့် “ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်းဖြစ် အကုသိုလ်လည်း ဖြစ်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပံ ကုသလာကုသလန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ “ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ ကုသလမ္ပိ အကုသလမ္ပိ”ဟူသော စကားကို အမှီပြု၍ ကာယကံ ဝစီကံဟူသော ကာယဝိညတ် ဝစီဝိညတ်ရုပ်သည် ကုသိုလ်လည်း ဖြစ်၏၊ အကုသိုလ်သည်လည်း ဖြစ်၏ဟု အယူရှိသူ မဟိသာသကနှင့် သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီတို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ရုပ်သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ခဲ့မူ ဤရုပ်သည် ဤသို့ သဘောရှိသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကိုု တက်သည်။

[XVI. 8] 8. Of Matter as Result . Controverted Point. — That material qualities are results [of karma] . From the Commentary. — Some, like the Andhakas and Sammitiyas, hold that, just as consciousness and its concomitant attributes arise because of karina that has been wrought, so also do material [i.e., corporeal] qualities arise as results [of karma]. 1 [1] Tii. — Do you mean to imply that matter is of the nature of feeling, pleasurable, painful, or neutral, that it is conjoined with feeling, with mental reaction, and other phases of consciousness, that it has the properties of mental adverting, adjustment, ete. ? Is not the contrary the case? If you assent, you cannot maintain your proposition. [2] All those things are mental characteristics, not material. But you wish to see in matter a ‘result’ of karma, without the mental characters which are the properties of ‘ result.’ . . . [3] A.S. — But is not consciousness and its concomitant attributes, which arise through actions done, ‘result’? Surely then material qualities, which arise through actions done, are equally ‘ result ’ ?

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၆၃) ၈-ရူပံ ဝိပါကောတိကထာ ၇၆၅။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’လော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် သုခဝေဒနာရှိသည်၊ ဒုက္ခဝေဒနာရှိသည်၊ မဆင်းရဲ မချမ်းသာ ဥပေက္ခာ ဝေဒနာရှိသည်၊ သုခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သည်၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သည်၊ ဥပေက္ခာဝေဒနာနှင့် ယှဥ်သည်၊ ဖဿနှင့် ယှဥ်သည်။ပ။ စိတ်နှင့် ယှဥ်သည်၊ အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရုပ်သည်) သုခဝေဒနာ မရှိသည်။ ဒုက္ခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ (ရုပ်သည်) သုခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ ဒုက္ခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ အာရုံမရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှု မရှိခဲ့ပါမူ “ရုပ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၆၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ဖြစ်သည်၊ ဖဿသည် သုခဝေဒနာရှိသည်။ပ။ ဒုက္ခဝေဒနာရှိသည်။ပ။ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ဖြစ်၍ ရုပ်သည် သုခဝေဒနာရှိသည်။ပ။ ဒုက္ခဝေဒနာ ရှိသည်။ပ။ အာရုံရှိသည် ဖြစ်၍။ပ။ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရုပ်သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ဖြစ်၍ ရုပ်သည် သုခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ ဒုက္ခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ အာရုံ မရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုရုပ်အား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဖဿသည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ဖြစ်၍ ဖဿသည် သုခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ ဒုက္ခဝေဒနာ မရှိသည်။ပ။ အာရုံ မရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုဖဿအား ဆင်ခြင်မှု။ပ။ စိတ်ညွတ်မှုသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၆၇။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရုပ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်’ တည်း”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ (ကုသိုလ်အကုသိုလ်) ကံကို ပြုအပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်စေတသိက် တရားတို့သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ (ကုသိုလ်အကုသိုလ်) ကံကို ပြုအပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော စိတ်စေတသိက်တရားတို့သည် အကျိုး‘ဝိပါက်’ ဖြစ်ခဲ့မူ ထို့ကြောင့်ပင် “(ကုသိုလ်အကုသိုလ်) ကံကို ပြုခဲ့သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်သည် အကျိုး ‘ဝိပါက်”’ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပံ ဝိပါကောတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ကံကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော စိတ် စေတသိတ်တရားတို့သည် ဝိပါက်တို့ ဖြစ်ကုန်သကဲ့သို့ ကံကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်သော ကမ္မဇရုပ်သည်လည်း ဝိပါက်ပင် ဖြစ်ရာ၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကနှင့် သမ္မိတိယဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ရုပ်သည် ဝိပါက်ဖြစ်ခဲ့မူ ဤရုပ်သည် ဤသို့ သဘောရှိသည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။

[XVI. 9] 9. Of Matter as belonging to the Material and the Immaterial Heavens. Controverted Point, — That matter belongs to (i.) the material heavens, (ii.) the immaterial heavens. From the Commentary . — Some, like the Andhakas, hold that since matter, which is the product of actions done in the world [and heavens] of sense-desire, belongs therefore to that world, so if it be the product of actions done in the material or immaterial heavens, it belongs equally to those heavens. [1] Th . — Then you must describe matter [in terms descriptive of (i.) that is to say] as seeking attainment in Jhana, as seeking rebirth on those planes, as living happily under present conditions, as accompanied by a mind that seeks that attainment and that rebirth, and that lives in that happiness ; as coexistent with such a mind, associated, conjoined with it, one with it in genesis, in cessation, in physical basis, as having the same objects before it . . . [2] and you must describe matter [in terms descriptive of (ii.) that is to say] in the same terms as we apply to (i.). But is not the contrary true as to both (i.) and (ii.) ? . . . [S] A . — But is not matter which is due to actions done in the world of sense-desires called ‘belonging to ? that world ? If that is so, then matter due to actions done in either of the other worlds of existence should surely be called ‘ belonging to ’ either the Material Heavens or the Immaterial Heavens.

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၆၄) ၉-ရူပံ ရူပါဝစရာ ရူပါဝစရန္တိကထာ ၇၆၈။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပါဝစရရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရူပါဝစရရုပ်သည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူဖြစ်ပါသလော၊ တကွဖြစ်ပါသလော၊ ရောနှောပါသလော၊ ယှဥ်ပါသလော၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောချုပ်ခြင်းရှိပါသလော၊ တူသောတည်ရာ ရှိပါသလော၊ တူသောအာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရူပါဝစရရုပ်သည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီး ကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူမဖြစ်သည်၊ တကွမဖြစ်သည်၊ မရောနှောသည်၊ မယှဥ်သည်၊ တူသောဖြစ်ခြင်း, တူသောချုပ်ခြင်း,တူသော တည်ရာ, တူသောအာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရူပါဝစရရုပ်သည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မဟုတ်သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်း မဟုတ်သည် ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့်။ပ။ တူသောအာရုံ မရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ရူပါဝစရရုပ်သည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၆၉။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပါဝစရရုပ်သည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပါဝစရရုပ်သည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း ဖြစ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူဖြစ်ပါသလော၊ တကွဖြစ်ပါသလော၊ ရောနှောပါသလော၊ ယှဥ်ပါသလော၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောတည်ရာ ရှိပါသလော၊ တူသောအာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (အရူပါဝစရရုပ်သည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီး ကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့်။ပ။ တူသောအာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရူပါဝစရရုပ်သည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍။ပ။ တူသောတည်ရာ တူသောအာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ခဲ့မူ “အရူပါဝစရရုပ်သည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၇၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရူပါဝစရရုပ်သည် ရှိ၏၊ အရူပါဝစရရုပ်သည် ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာမာဝစရကံကို ပြုအပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ကာမာဝစရရုပ်သည် ရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ကာမာဝစရကံကို ပြုအပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ကာမာဝစရရုပ်သည် ရှိခဲ့ပါမူ ထို့ကြောင့် “ရူပါဝစရကံကို ပြုအပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ရူပါဝစရရုပ်သည် (ရှိ၏)၊ အရူပါဝစရ ကံကို ပြုအပ်ခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် အရူပါဝစရရုပ်သည် (ရှိ၏)”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ကာမာဝစရကံကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်သည် ကာမာဝစရမည်သကဲ့သို့ ရူပါဝစရ အရူပါဝစရ ကံတို့ကို ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်သည်လည်း ရူပါဝစရ အရူပါဝစရမည်သည်သာ ဖြစ်ရာ၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XVI. 10] 10. Of Desire for Life in the Higher Heavens. Controverted Point . — That lust for life in Bupa or Arupa spheres is included among the data thereof. From the Commentary . — So think the Andhakas, and by the same analogy as they hold the previously stated opinion (XIV. 7) with regard to celestial lustings in general. That is a view they share with the Sammitiyas, but this is theirs alone. [1] Th.— Similar to [1] in XVI. 9. [2] And you cannot maintain your view without admitting that a corresponding lust for the objects of hearing, smelling, taste and touch is one of the data in the sphere of each of these respectively. 1 [3] If you cannot affirm the latter, you cannot make an exception of the former. [4] Next with regard to (ii.) lust for life on the Arupa [immaterial] plane as a datum thereof — my first argument used above (XVI. 9) holds good. [5, 6], So does my second used above (XVI. 10, 2). If your proposition is to stand, then a desire for each sense-object must be among the elemental data of the sphere of that particular object. You cannot make an exception of the desire for life in the immaterial sphere. [7] A. — But is not desire for life in the plane of sense [kamadhatu] among the elemental data of that plane? 2 Then surely you cannot make an exception as to desire for life in the Rupa and Arupa spheres ?

၁၆-သောဠသမဝဂ် (၁၆၅) ၁၀-ရူပါ ရူပဓာတုပရိယာပန္နကထာ ၇၇၁။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (ရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူဖြစ်ပါသလော၊ တကွဖြစ်ပါသလော၊ ရောနှောပါသလော၊ ယှဥ်ပါသလော၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသော တည်ရာ ရှိပါသလော၊ တူသောအာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (ရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့်။ပ။ တူသောတည်ရာ တူသောအာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရူပရာဂသည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့်။ပ။ တူသောတည်ရာ တူသောအာရုံ မရှိသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၇၂။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံး ဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၇၃။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ (အရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူဖြစ်ပါသလော၊ တကွဖြစ်ပါသလော၊ ရောနှောပါသလော၊ ယှဥ်ပါသလော၊ တူသောဖြစ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသောချုပ်ခြင်း ရှိပါသလော၊ တူသော တည်ရာ ရှိပါသလော၊ တူသောအာရုံ ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ (အရူပရာဂသည်) သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း မဟုတ်သည်၊ ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီး ကြောင်း မဟုတ်သည်၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ဖြစ်သော စိတ်နှင့်။ပ။ တူသောတည်ရာ တူသောအာရုံ မရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အရူပရာဂသည် သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်း မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်း မဟုတ်သည်ဖြစ်၍ သမာပတ်ကို ရှာဖွေကြောင်း ဖြစ်သော စိတ်နှင့် ပဋိသန္ဓေကို ရှာမှီးကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ ချမ်းသာစွာ နေကြောင်းဖြစ်သော စိတ်နှင့် အတူ မဖြစ်သည်၊ တကွမဖြစ်သည်၊ မရောနှောသည်၊ မယှဥ်သည်၊ တူသော ဖြစ်ခြင်း တူသောချုပ်ခြင်း တူသောတည်ရာ တူသောအာရုံ မရှိသည် ဖြစ်ခဲ့မူ “အရူပရာဂသည် အရူပ ဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၇၄။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏၊ သကဝါဒီ။ ။ သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ အကျုံးဝင်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံးဝင်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “သဒ္ဒရာဂသည် သဒ္ဒဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ “ဂန္ဓရာဂသည်။ပ။ ရသရာဂသည်။ပ။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗရာဂသည် ဖောဋ္ဌဗ္ဗဓာတ်၌ အကျုံး ဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၇၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ကာမရာဂသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ကာမရာဂသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သည် ဖြစ်ခဲ့မူ ထို့ကြောင့် “ရူပရာဂသည် ရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏၊ အရူပရာဂသည် အရူပဓာတ်၌ အကျုံးဝင်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ရူပါ ရူပဓာတုပရိယာပန္နကထာ ပြီး၏။ သောဠသမဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ ကာမရာဂသည် ကာမဓာတ်၌ အကျုံးဝင်သောကြောင့် ရူပရာဂ အရူပရာဂတို့သည်လည်း ရူပဓာတ် အရူပဓာတ်တို့၌ အကျုံးဝင်ကြကုန်သည် ဖြစ်ရာ၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကဂိုဏ်းဝင် ပရဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။

[XVII. 1] 1. Of an Arahant having Accumulating Merit. Controverted Point. — That there is accumulation of merit in the case of an Arahant. From the Commentary. — This is an opinion carelessly formed by such as the Andhakas : that because an Arahant may be seen distributing gifts to the Order, saluting shrines, and so on, he is accumulating merit. Tor him who has put away both merit and demerit, if he were to work merit, he would be liable to work evil as well. [1] Th.—Ii the Arahant have accumulation of merit, you must allow he may also have accumulation of demerit. . . . And [2] you must equally allow that he achieves meritorious karma, and karma leading to the imperturbable, 1 that he does actions conducing to this or that destiny, or plane of rebirth, actions conducing to authority, influence, riches, adherents and retainers, celestial or human prosperity. . . . [3] Yon must further admit that, in his karma, he is heaping up or unloading, putting away or grasping, scattering or binding, dispersing or collecting. 2 3 4 * * If he does none of these things, but having unloaded, put away, scattered, dispersed, so abides, your proposition is untenable. [4] A . — But may not an Arahant give gifts — clothing, alms, food, lodging, medicaments for sickness, food, drink ? Maj 7 he not salute shrines, hang garlands on them, and perfumes and unguents? May he not make consummate oblations before them ? You admit this. But these are all merit-accumulating acts. . , .

၁၇-သတ္တရသမဝဂ် (၁၆၆) ၁-အရဟတော ပုညူပစယကထာ ၇၇၆။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား မကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် ရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား မကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၇၇။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ပုညာဘိသင်္ခါရကို ပြုပါသလော၊ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရကို ပြုပါသလော၊ လားရာ ‘ဂတိ’ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ ဘဝကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ အစိုးရခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ အကြီးအမှူးအဖြစ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ များစွာသော စည်းစိမ်ကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ များသော အခြံအရံကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ နတ်၌ ကောင်းမြတ် တင့်တယ်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော၊ လူ၌ ကောင်းမြတ်တင့်တယ်ခြင်းကို ဖြစ်စေ တတ်သော ကံကို ပြုလုပ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၄

၇၇၈။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ဆည်းပူးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ဖျက်ဆီးပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ပယ်စွန့်ပါသလော။ပ။ ရဟန္တာသည် စွဲလမ်းပါသလော၊ ရဟန္တာသည် ဖြေရှင်းပါသလော။ပ။ ရဟန္တာသည် နှောင်ဖွဲ့ပါသလော။ ရဟန္တာသည် မှုတ်လွှင့်စေပါသလော။ပ။ ရဟန္တာသည် ကောင်းစွာ မှုတ်လွှင့်စေပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ပွါးစေဆဲလည်း မဟုတ် ဖျက်ဆီးဆဲလည်း မဟုတ် ဖျက်ဆီး၍ တည်သည် မဟုတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရဟန္တာသည် ပွါးစေဆဲလည်း မဟုတ် ဖျက်ဆီးဆဲလည်း မဟုတ်မူ၍ ဖျက်ဆီး၍ တည်သည်ဟုတ်ခဲ့ပါမူ “ရဟန္တာအား ကောင်းမှု ဆည်းပူးခြင်း ရှိ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် ပယ်လည်း မပယ်စွန့့်, စွဲလည်း မစွဲလမ်းမူ၍ ပယ်စွန့်လျက် တည်သည်၊ ဖြေရှင်းဆဲ မဟုတ်သည်, နှောင်ဖွဲ့ဆဲ မဟုတ်သည် ဖြစ်၍ ဖြေရှင်း၍ တည်သည်၊ မှုတ်လွှင့် စေဆဲ မဟုတ်, ကောင်းစွာ မှုတ်လွှင့်စေဆဲ မဟုတ်မူ၍ မှုတ်လွှင့်စေလျက် တည်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရဟန္တာသည် မှုတ်လွှင့်ဆဲလည်း မဟုတ်, ကောင်းစွာ မှုတ်လွှင့်စေဆဲလည်း မဟုတ်မူ၍ မှုတ်လွှင့်စေလျက် တည်သည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်း ရှိ၏”ဟု မဆိုသင့်။

၇၇၉။ ပရဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် မရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် အလှူ ‘ဒါန’ ကို ပေးလှူရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ပေးလှူရာ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ အကယ်၍ ရဟန္တာသည် အလှူ ‘ဒါန’ကို ပေးလှူခဲ့မူ “ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်း မရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ ပရဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာသည် သင်္ကန်းကို ပေးလှူရာသလော။ပ။ ဆွမ်းကို ပေးလှူရာသလော၊ ကျောင်းကို ပေးလှူရာသလော၊ သူနာ၏အထောက်အပံ့ အသက်၏အရံအတားဖြစ်သော ဆေးကို ပေးလှူ ရာသလော၊ ခဲဖွယ်ကို ပေးလှူရာသလော၊ စားဖွယ်ကို ပေးလှူရာသလော၊ သောက်ရေကို ပေးလှူရာသလော၊ စေတီကို ရှိခိုးရာသလော၊ စေတီ၌ ပန်းကို တင်ရာသလော၊ နံ့သာကို တင်ရာသလော၊ နံ့သာပျောင်းကို တင်ရာသလော။ပ။ စေတီကို အရိုအသေ ပြုရာသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ပြုရာ၏။၅ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ရဟန္တာသည် စေတီကို အရိုအသေ ပြုခဲ့ပါမူ “ရဟန္တာအား ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် မရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။၆ အရဟတော ပုညူပစယောတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူပေးခြင်း မိမိဥစ္စာကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်ခြင်း စေတီတော်ကို ရှိခိုးခြင်းစသော အမှုတို့ကို မြင်၍ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ဆည်းပူးခြင်းသည် ရှိသေး၏ဟု အယူရှိသူ အန္ဓကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ရဟန္တာမည်သည် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကို ပယ်စွန့်ပြီးဖြစ်၏၊ ကုသိုလ်ကို ပြုသည် ဖြစ်ဘိမူ အကုသိုလ်ကိုလည်း ပြုရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ပါဏာတိပါတ စသော အမူအရာကို မတွေ့မြင်ရသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ရဟန္တာအား ဘဝဂါမိကံမျိုး မရှိသောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၅။ ကိရိယာစိတ်ဖြင့် ပေးလှူမှုစသည် ဖြစ်သင့်သောကြောင့် သကဝါဒီက ဝန်ခံသည်။ ၆။ ပရဝါဒီဆရာသည် စိတ်ကို မယူမူ၍ ကိရိယာဖြစ်ခြင်းမျှကို ပြသဖြင့်သာ မိမိအယူကို တည်စေ၏၊ သို့သော်လည်း မသင့်မတင့်သောအားဖြင့် တည်စေရကား မိမိဝါဒကို တည်စေသည် မမည်။

[XVII. 2] 2. Of Arahants and Untimely Death. Controverted Pojnt. — That an Arahant cannot have an untimely death. From the Commentary . — From carelessly grasping the Suita cited below, some — to wit, the Rajagirikas and Siddhatthikas— hold that since an Arahant is to experience the results of all his karma before he can complete existence, therefore he cannot die out of due time. [1] Th. — Then are there no murderers of Arahants ? You admit there are. [2] Now when anyone takes the life of an Arahant, does he take away the remainder of life from a living man, or from one who is not living? If the former, then you cannot maintain your proposition. If the latter, there is no murder, and your admission is wrong. [3] Again, you admit that poison, weapons, or fire may get access to the body of- an Arahant. It is therefore clear that an Arahant may suffer sudden death. [4] But if you deny, then there can be no murderer. [5] R.S. — But was it not said by the Exalted One : ‘ / declare, bkikkhus, that there cannot be destruction [of karmic energy ] ere the outcome of deeds that have been deliberately wrought and conserved has been experienced, whether that destruction be under present conditions, or in the next or in a subsequent series of conditions ’ ? l Hence there is no untimely dying for an Arahant.

၁၇-သတ္တရသမဝဂ် (၁၆၇) ၂-နတ္ထိ အရဟတော အကာလမစ္စူတိကထာ ၇၈၀။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား သေချိန် မရောက်ဘဲ သေခြင်း မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာကို သတ်သောသူသည် မရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာကို သတ်သောသူသည် ရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား သေချိန် မရောက်ဘဲ သေခြင်းရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား သေချိန် မရောက်ဘဲ သေခြင်း မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အကြင်သူသည် ရဟန္တာကို သတ်၏၊ ထိုသူသည် အသက်ရှင်သေးသည့် အသက် ကြွင်းရှိသေးသည့် ရဟန္တာကို သတ်ပါသလော၊ အသက်မရှင်သည့် အသက်ကြွင်းမရှိသည့် ရဟန္တာကို သတ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ အသက်ရှင်သေးသည့် အသက်ကြွင်းရှိသေးသည့် ရဟန္တာကို သတ်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အသက်ရှင်သေးသည့် အသက်ကြွင်းရှိသေးသည့် ရဟန္တာကို သတ်ခဲ့ပါမူ “ရဟန္တာအား သေချိန်မရောက်ဘဲ သေခြင်း မရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ အသက်မရှင်သည့် အသက်ကြွင်းမရှိသည့် ရဟန္တာကို သတ်၏ဟု နှလုံးပြု၍ ရဟန္တာကို သတ်သောသူသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၈၁။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား သေချိန် မရောက်ဘဲ သေရခြင်းသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာ၏ ကိုယ်၌ အဆိပ် မတက်နိုင်ရာသလော၊ လက်နက် မထိခိုက်နိုင်ရာသလော၊ မီးမလောင်နိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာ၏ ကိုယ်၌ အဆိပ် တက်နိုင်ရာသည်၊ လက်နက် ထိခိုက်နိုင်ရာသည်၊ မီးလောင်နိုင်ရာသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ရဟန္တာ၏ကိုယ်၌ အဆိပ်တက်နိုင်ခဲ့ပါမူ လက်နက်ထိခိုက်နိုင်ခဲ့ပါမူ မီးလောင်နိုင်ခဲ့ပါမူ “ရဟန္တာအား သေချိန်မရောက်ဘဲ သေရခြင်းသည် မရှိ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာ၏ ကိုယ်၌ အဆိပ် မတက်နိုင်ရာသလော၊ လက်နက် မထိခိုက်နိုင်ရာသလော၊ မီး မလောင်နိုင်ရာသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာကို သတ်သောသူသည် မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၈၂။ ပရဝါဒီ။ ။ ရဟန္တာအား သေချိန် မရောက်ဘဲ သေရခြင်းသည် ရှိပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ “ရဟန်းတို့ ငါ (ဘုရား) သည် ကောင်းစွာ စေ့ဆော်မှုရှိကုန်သော ပြုအပ်ပြီးကုန်သော ဆည်းပူးအပ်ပြီးကုန်သော ကံတို့၏ အကျိုးကို မခံစားရမူ၍ ကင်းပျောက်သည်၏ အဖြစ်ကို ဟောတော် မမူ၊ အမှန်စင်စစ်သော်ကား ထိုကံကို မျက်မှောက်ဘဝ၌သာလျှင်လည်းကောင်း၊ နောက်ဘဝ၌လည်းကောင်း၊ အခြား အဆက်ဆက်သော ဘဝ၌လည်းကောင်း ခံစားရ၏”ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ရဟန္တာအား သေချိန်မတန်ဘဲ သေခြင်းသည် မရှိ။ နတ္ထိ အရဟတော အကာလမစ္စူတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ “နာဟံ ဘိက္ခဝေ သဉ္စေတနိကာနံ ကမ္မာနံ ကတာနံ ဥပစိတာနံ အပ္ပဋိသံဝေဒိတွာ ဗျန္တိဘာဝံ ဝဒါမိ”ဟူသော သုတ်၏ အနက်ကို မသင့်သောအားဖြင့် ယူ၍ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်မည်သည် ကံအားလုံးတို့၏ အကျိုးဝိပါက်ကို ခံစားပြီးမှသာလျှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသင့်၏၊ ထို့ကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား အကာလမရဏမည်သည် မရှိဟု အယူရှိသူ ရာဇဂိရိက သိဒ္ဓတ္ထိကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ရဟန္တာအား အကာလမရဏ မရှိခဲ့ပါလျှင် ‘အရဟန္တဃာတကကံ’ မည်သည် မရှိနိုင်ရာဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ရှေးကပြုခဲ့ဖူးသော ကံမကုန်သေးသမျှ ကာလပတ်လုံး အဆိပ်တက်ခြင်းစသည် မဖြစ်နိုင်ဟူသော အယူဖြင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။

[XVII. 3] 3. Of Everything as due to Karma, Controverted Point. — That all this is from karma. From the Commentary . — Because of the Sutta cited below, the Bajagirikas and Siddhatthikas hold that all this cycle of karma, corruptions and results is from karma. '[1] Th . — Do you then include karma itself as due to karma? 1 And do you imply that all this is simply the result of bygone causes? 2 You are committed here to what you must deny. [2] Again, you imply, by your proposition, that all this is [not so much from karma as] from the result of [still earlier] karma. If you deny, 3 you deny your first proposition. If you assent, 4 you imply that one may commit murder through [not karma, but] the result of karma. You assent? 5 Then murder, [though a result], is itself productive of [karmic] result ? You assent ? Then the result of karma is productive of result ? You deny ? Then it is barren of result, and murder must a fortiori be barren of [karmic] result. . . . [3] This argument applies equally to other immoral acts —to theft, to wicked speech — lying, abuse, slander, and idle talk — to burglary, raiding, looting, highway robbery, adultery, destroying houses in village or town. It applies equally to moral acts : to giving gifts — e.g., giving the four necessaries [to the religious]. If any of these is done as the result of karma, and themselves produce karmic result, then [you are on the horns of this dilemma : that] either result-of-karma can itself produce effects [which is heterodox], or any good or bad deed has no karmic result [which is heterodox]. ... [4] II. S. — But was it not said by the Exalted One : c ’ Tis karma makes the world go round, Karma rolls on the lives of men. All beings are to karma bound As linch-pin is to chariot-ioheeV 1 £ By karma praise and fame are won. By karma too, birth, death and bonds. Who that this karma's divers modes discerns, Can say “ there is no karma in the world ” ! ?' 2 Hence surely all this is due to karma ?

၁၇-သတ္တရသမဝဂ် (၁၆၈) ၃-သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတောတိကထာ ၇၈၃။ သကဝါဒီ။ ။ ဤကမ္မဝဋ်၊ ဝိပါကဝဋ်၊ ကိလေသာဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံသည်လည်း ကံကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ရှေး၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကံအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။၄ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၅ သကဝါဒီ။ ။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံ၏ အကျိုးကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။၆ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၇

၇၈၄။ သကဝါဒီ။ ။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံ၏ အကျိုးကြောင့် ဖြစ်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဖြစ်ပါ၏။၈ သကဝါဒီ။ ။ ကံအကျိုး၏ ဝိပါက်ဖြင့် သူ့အသက်ကို သတ်ရာပါသလော။၉ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ သတ်ရာပါ၏။၁၀ သကဝါဒီ။ ။ အသက်ကို သတ်ခြင်းသည် အကျိုးရှိပါသလော။၁၁ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။၁၂ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၁၃ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ အကျိုး‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သူတစ်ပါးအသက်ကို သတ်ခြင်းသည် အကျိုးမရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ဖြင့် မပေးအပ်သော ဥစ္စာကို ခိုးယူရာပါသလော။ပ။ မုသား ပြောရာပါသလော၊ ဂုံးတိုက်စကားကို ပြောဆိုရာပါသလော၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောဆိုရာပါသလော၊ အကျိုးမရှိသော စကားကို ပြောဆိုရာပါသလော၊ (အိမ်ခြံ) အစပ်ကို ဖောက်ဖြတ်ရာပါသလော၊ လုယက်အပ်သော ပစ္စည်းကို ဆောင်ယူရာပါသလော၊ တစ်အိမ်၌ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုရာပါသလော၊ (လုယက်တိုက်ခိုက်ရန်) လမ်းခရီး၌ တည်ရာပါသလော၊ သူတစ်ပါးမယားကို သွားလာ (လွန်ကျူး) ရာပါသလော၊ ရွာဖျက်ဆီးမှုကို ပြုရာပါသလော၊ နိဂုံးဖျက်ဆီးမှုကို ပြုရာပါသလော၊ ကံ၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’ ဖြင့် အလှူကို ပေးလှူရာပါသလော၊ သင်္ကန်းကို ပေးလှူရာပါသလော၊ ဆွမ်းကို ပေးလှူရာပါသလော၊ ကျောင်းကို ပေးလှူရာပါသလော၊ သူနာ၏အထောက်အပံ့ အသက်၏အရံအတားဖြစ်သော ဆေးကို ပေးလှူရာပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ သူနာ၏ အထောက်အပံ့ အသက်၏ အရံအတားဖြစ်သော ဆေးပစ္စည်းသည် အကျိုးရှိပါသလော။၁၄ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’သည် အကျိုးရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ကံ၏ အကျိုး ‘ဝိပါက်’သည် အကျိုး မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မရှိပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သူနာ၏အထောက်အပံ့ အသက်၏အရံအတားဖြစ်သော ဆေးပစ္စည်းသည် အကျိုး မရှိပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၈၅။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့် ဖြစ်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ “လောကသည် ကံကြောင့် ဖြစ်၏၊ သတ္တဝါအပေါင်းသည် ကံကြောင့် ဖြစ်၏၊ ‘သွားနေသော ရထား၏ နပန်းစွန်းကဲ့သို့’ သတ္တဝါတို့ကို ကံသည် ဖွဲ့စပ်ကုန်၏။ (သတ္တဝါသည်) ကံကြောင့် ကျော်စောခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ချီးကျူးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ကံကြောင့့်ဆုံးရှုံးခြင်းကို လည်းကောင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နှောင်ဖွဲ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း ရ၏။ အထူးထူး ပြုတတ်သော ထိုကံကို သိလတ်သော်လောက၌ ကံသည် မရှိဟူ၍ အဘယ့်ကြောင့် ပြောဆိုရာအံ့နည်း”။ ဤသို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။၁၅ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့် ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့် ဖြစ်၏။ သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတောတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ “ကမ္မုနာ ဝတ္တတိလောကော”ဟူသော သုတ်ကို အမှီပြု၍ ဤကမ္မဝဋ်၊ ကိလေသာဝဋ်၊ ဝိပါကဝဋ် အားလုံးသည် ကံကြောင့်သာ ဖြစ်၏ဟု အယူရှိသူ ရာဇဂိရိကနှင့် သိဒ္ဓတ္ထိကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့်သာ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ကံသည်လည်း ကံကြောင့်ဖြစ်၏ဟူသော အနက်ရောက်၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ကံသည် ကံကြောင့် ဖြစ်ခဲ့မူ ထိုကံသည် ဝိပါက်သာ ဖြစ်ရာ၏ဟူသော အလိုဖြင့် စောဒနာလိုသဖြင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၄။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့်ဖြစ်ခဲ့မူ ရှေး၌ ပြုအပ်ပြီးသော ကံအကြောင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၅။ ပုဗ္ဗေကတဟေတုဝါဒသို့ ရောက်အံ့သည်မှ ကြောက်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြု၍ ဖြေသည်။ ၆။ ဤဝဋ်အားလုံးသည် ကံကြောင့်သာ ဖြစ်ပါမူ အတိတ်ဘဝ၌ ဖြစ်သော ဝဋ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကံသည်လည်း အတိတ်၏ ရှေးအတိတ်ဘဝ၌ ကံကြောင့် ဖြစ်ရာ၏၊ ထို့ကြောင့် ကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ဖြစ်၍ ပြည်စုံရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၇။ ပရဝါဒီဆရာကား မျိုးစေ့ကြောင့် အညွန့်ဖြစ်သကဲ့သို့ ကံကြောင့် ဖြစ်သည်ကို ရည်ရွယ်၍ ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၈။ တစ်ဖန် နောက်ထပ် မေးမြန်းလတ်သော် ရှေးမျိုးစေ့ကြောင့် နောက်မျိုးစေ့ဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုကံ၏လည်း ရှေးကံကြောင့် ဖြစ်၏ဟု ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၉။ ဝဋ်အားလုံးသည် ကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ပါဏာတိပါတ အစရှိသည် တို့ကိုလည်း ကံ၏အကျိုး ဝိပါက်ဖြင့်ပင် ပြုရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၁၀။ ဒုဿီလျစေတနာသည်လည်း ရှေးကံကြောင့် ဖြစ်ရကား နည်းပရိယာယ်တစ်မျိုးအားဖြင့် ဝိပါက်ပင် ဖြစ်ရာ၏ဟူသော အယူဖြင့် ဝန်ခံ၏။ ၁၁။ ပါဏာတိပါတသည် ကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ပါဏာတိပါတကဲ့သို့ ဝိပါက်သည်လည်း အကျိုးရှိ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၁၂။ ပရဝါဒီဆရာကား ပါဏာတိပါတ၏ ငရဲ၌ ဖြစ်စေတတ်သည် စသည်တို့ကြောင့် အကျိုးရှိသည်၏ အဖြစ်ကိုမြင်၍ ဝန်ခံသည်။ ၁၃။ ဤမည်သော အရာသည် ကံ၏ အကျိုးဝိပါက်၏ အကျိုးတည်းဟု ဆိုသောအရာဌာနကို မတွေ့မြင်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၁၄။ ဒေယျဓမ္မ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဒါန၏ အကျိုးကို ဟောသည်။ ၁၅။ ပရဝါဒီ ဆောင်သောသုတ်သည် ‘ကံသည် မရှိ’ဟု အယူရှိသူ၏ အဖြစ်ကို ပယ်၍ ‘ကံသည် ရှိ၏’ဟု အယူရှိသူ၏ အဖြစ်ကိုသာ ပြသည်၊ အလုံးစုံသော ဝဋ်၏ ကံကြောင့် ဖြစ်သည်ကို မပြ၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XVII. 4] 4. Of III ( Dukkha ) and Sentient Organisms . Controverted Point . — That 111 is wholly bound up with sentience. From the Commentary.' —‘Ill’ [dukkha] must be understood in two ways : as bound up with and as not bound up with life [indriya’s]. According to the former, 111 is referred to the seat of suffering ; according to the latter, 111 covers liability to trouble through the law of impermanence with its ‘ coming to be and passing away.’ But the Hetuvadins, for instance, do not draw this distinction. They hold that painful sentience alone constitutes that dukkha, to understand which the holy life, according to the teachings of the Exalted One, is led. [1] Th . — But you commit yourself to saying this: that only that which is bound up with sentience is impermanent, and conditioned, has arisen through a cause, is liable to perish, to pass away, to lose desire, to cease, to change. 1 But are not all these terms suitable to insentient things? 2 You assent ; but you refute your proposition in so doing. [2] You mean, do you not, that what is not bound up with sentience is impermanent, etc., and yet is not 111. 3 But if you call ‘ what is bound up with sentience ’ equally impermanent, etc., must you not also say that ‘ this is not ill.’? If you deny, [and by your proposition you must deny], then must you not contrariwise include ‘ that which is not bound up with sentient life ’ under the notion of what ‘ is ill ’ ? [3] Did not the Exalted One call whatever is impermanent 111 ? And is not the insentient also impermanent ? [4] H. — You deny the accuracy of my proposition. 4 But you are thereby committed to this: that just as the higher life is lived under the Exalted One for understanding III as bound up with sentient life, it is also lived for the purpose of understanding 111 that is not bound up with sentient life. Tli. — Nay, that cannot truly be said. . H . — And you are further committed to this : that just as 111 that is bound up with sentient life, once it is thoroughly understood, does not again arise, neither does it again arise when it is not bound up with sentient life and is thoroughly understood. You deny 1 . . . but I hold my proposition stands.

၁၇-သတ္တရသမဝဂ် (၁၆၉) ၄-ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာ ၇၈၆။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်သာလျှင် ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်သာလျှင် အနိစ္စမည်ပါသလော၊ ပြုပြင်အပ်ပါသလော၊ အကြောင်းကို စွဲ၍ ဖြစ်ပါသလော၊ ကုန်ခန်းခြင်းသဘောရှိပါသလော၊ ပျက်စီးခြင်းသဘော ရှိပါသလော၊ ကင်းပြတ်ခြင်းသဘောရှိပါသလော၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသဘောရှိပါသလော၊ ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘော ရှိပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သောတရားသည် မမြဲသည် ပြုပြင်အပ်သည် အကြောင်းကို စွဲ၍ ဖြစ်သည် ကုန်ခန်းခြင်းသဘောရှိသည် ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိသည် ကင်းပြတ်ခြင်းသဘောရှိသည် ချုပ်ခြင်း သဘောရှိသည် ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိသည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သောတရားသည် မမြဲသည် ပြုပြင်အပ်သည် အကြောင်းကို စွဲ၍ ဖြစ်သည် ကုန်ခန်းခြင်းသဘောရှိသည် ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိသည် ကင်းပြတ်ခြင်း သဘောရှိသည် ချုပ်ခြင်းသဘောရှိသည် ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိသည် မဖြစ်ခဲ့မူ “ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်သာလျှင် ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်၏”ဟူ၍ မဆိ်ုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော တရားသည် အနိစ္စမည်သည် ပြုပြင်အပ်သည် အကြောင်းကို စွဲ၍ ဖြစ်သည်။ပ။ ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောရှိသည် ဖြစ်လျက် ထိုဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော တရားသည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မမည်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည် မမြဲသည် ပြုပြင်အပ်သည်။ပ။ ဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောရှိသည် ဖြစ်ပါလျက် ထိုဣန္ဒြေနှင့် စပ်သောတရားသည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မမည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည် မမြဲသည် ပြုပြင်အပ်သည်။ပ။ ဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောရှိသည် ဖြစ်ပါလျက် ထိုဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော တရားသည် မမြဲသည် ပြုပြင်အပ်သည်။ပ။ ဖောက်ပြန်ခြင်း သဘောရှိသည် ဖြစ်ပါလျက် ထိုဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော တရားသည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၈၇။ သကဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်သာ ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ “အကြင်သဘောတရားသည် မမြဲ၊ ထိုမမြဲသော သဘောတရားသည် ဆင်းရဲ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည် ဖြစ်၍ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော တရားသည် အနိစ္စမည်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အကြင်တရားသည် မမြဲ၊ ထိုမမြဲသော တရားသည် ဆင်းရဲ၏ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သည် ဖြစ်၍ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော တရားသည် မမြဲသည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ “ဣန္ဒြေနှင့့်စပ်သော တရားသည်သာ ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်။

၇၈၈။ ပရဝါဒီ။ ။ “ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်သာ ဆင်းရဲ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော ဆင်းရဲကို ပိ်ုင်းခြား၍ သိခြင်းငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးသကဲ့သို့ ထို့အတူ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံးပါသလော။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြား၍ သိအပ်သော် တစ်ဖန် မဖြစ်သကဲ့သို့ ဤအတူ ဣန္ဒြေနှင့် မစပ်သော ဆင်းရဲကို ပိုင်းခြား၍ သိအပ်သော် တစ်ဖန် မဖြစ်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် ဣန္ဒြေနှင့် စပ်သော တရားသည်သာ ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်၏။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာ ပြီး၏။ ၁။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓတရားသည် ဒုက္ခ၏ တည်ရာဝတ္ထု၏ အဖြစ်ကြောင့် ဒုက္ခမည်၏၊ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓ တရားသည် ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်းတို့ဖြင့် နှိပ်စက်သော အနက်သဘောကြောင့် အကြင် တရားသည် မမြဲ၊ ထိုမမြဲသောတရားသည် ဒုက္ခဟူ၍ ရေတွက်အပ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဒုက္ခမည်၏၊ ဤသို့သော ဝေဖန်မှုကို မယူမူ၍ အကြင်ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှါ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ ထိုဣန္ဒြိယဗဒ္ဓ သစ္စာတရားသည်သာ ဒုက္ခ မည်၏၊ တစ်ပါးသော အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓတရားသည် ဒုက္ခ မမည်ဟု ဟေတုဝါဒအယူရှိသူတို့အား အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓတရားတို့၏လည်း ဒုက္ခ၏အဖြစ်ကို ပြလို၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ “ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ”ဟု ဟောတော်မူသောကြောင့် ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓသည်သာ အနိစ္စ ဖြစ်ရာသလောဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ “ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ” ဟူသော စကားဖြင့် သိမ်းကျုံးရေတွက်အပ်သော အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓတရား၏ ဒုက္ခ၏ အဖြစ်ကို တားမြစ်ရန် မတတ်ကောင်းသောကြောင့် ပရဝါဒီဆရာ၏ စကားနှစ်ရပ်လုံးပင် သာဓက မထိုက်လေ။

[XVII. 5] 5. Of ‘ save only the Ariyan Path! Controverted, Point. — That save only the Ariyan Path, all other conditioned things may be called £ 111.’ From the Commentary. — This is held by such as the Hetuvadins, because the Ariyan Path was stated by the Exalted One in the Four Truths as ‘ a course going to the cessation of III/ 2 [1] Tli. — Then you call the Cause of 111 3 also 111? If you deny, you cannot maintain your proposition. If you assent, do you mean that there are but three Truths ? 4 If you deny, your proposition falls. If you assent, do you not contradict the words of the Exalted One, that the Truths are four — 111, Cause of 111, Cessation of 111, Way going to the Cessation of 111 ? [2] If now you admit that the Cause of 111 is also 111, in what sense do you judge it to be so ? H . — In the sense of impermanence. Th , — But the Arijan Path, is that impermanent ? H. — Yes. Th . — Then is not that also III? . . . You say then that the Path is impermanent but not 111, while the Cause of 111 is both impermanent and III. [It is impossible for you to maintain such a position]. . . . [3] H . — But if the Path be * a way going to the cessation of 111,’ I maintain that, when we speak of all other conditioned things as 111, this Ariyan Path is excepted.

၁၇-သတ္တရသမဝဂ် (၁၇၀) ၅-ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂ န္ထိကထာ ၇၈၉။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယမဂ်ကို ချန်ထား၍ ကြွင်းကျန်သော သင်္ခါရတို့သည် ဒုက္ခမည်ကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည်လည်း ဒုက္ခမည်ပါသလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၃ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။၄ သကဝါဒီ။ ။ အရိယသစ္စာတို့သည် သုံးပါးတို့သာလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။၅ သကဝါဒီ။ ။ အရိယသစ္စာတို့သည် သုံးပါးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။၆ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်းရဲခြင်း ‘ဒုက္ခ’ လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း‘ဒုက္ခသမုဒယ’ လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ‘ဒုက္ခနိရောဓ’လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် ‘ဒုက္ခနိရောဓ ဂါမိနီ ပဋိပဒါ’ လည်းကောင်း ဤသို့ အရိယသစ္စာလေးပါးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟောအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း‘ဒုက္ခသမုဒယ’လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ ‘ဒုက္ခနိရောဓ’လည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် ‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ’ လည်းကောင်း ဤသို့ (အရိယသစ္စာ) လေးပါးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ခဲ့ကုန်မူ “အရိယသစ္စာတို့သည် သုံးပါးတို့သည်သာ”ဟူ၍ မဆိုသင့်။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အဘယ်အနက်သဘောကြောင့် ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်သနည်း။ ပရဝါဒီ။ ။ မမြဲသော အနက်သဘောကြောင့် (ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းသည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ပါသည်)။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယမဂ်သည် အနိစ္စမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယမဂ်သည် ဒုက္ခမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယမဂ်သည် အနိစ္စမည်သည် ဖြစ်ပါလျက် ထိုမဂ်သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မမည်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည် အနိစ္စမည်သည် ဖြစ်ပါလျက် ထိုဆင်းရဲ ဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မမည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ သကဝါဒီ။ ။ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်းသည် ‘ဒုက္ခသမုဒယ’ ဖြစ်၍ ထိုဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘ဒုက္ခသမုဒယ’သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မည်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရိယမဂ်သည် အနိစ္စမည်၍ ထိုအရိယမဂ်သည်လည်း ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။

၇၉၀။ ပရဝါဒီ။ ။ “အရိယမဂ်ကို ချန်ထား၍ ကြွင်းကုန်သော သင်္ခါရတို့သည် ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ကုန်၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ ပရဝါဒီ။ ။ ထိုအရိယမဂ်သည် ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ အရှင်သကဝါဒီ ထိုအရိယမဂ်သည် ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထို့ကြောင့် “အရိယမဂ်ကို ချန်ထား၍ ကြွင်းကျန်သော သင်္ခါရတို့သည် ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ’ မည်ကုန်၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂန္တိကထာ ပြီး၏။ ၁။ အရိယာမဂ်ကို ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်ဟူ၍ ဟောတော်မူသောကြောင့် အရိယမဂ်မှ တစ်ပါးသော သင်္ခါရတို့သာ ဒုက္ခမည်ကုန်၏ဟု အယူရှိသူ ဟေတုဝါဒဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောသည်။ ၂။ ဤအကြောင်းကြောင့် ဤသို့ဖြစ်လျှင် သမုဒယ၏လည်း ဒုက္ခ၏အဖြစ်သည် ဖြစ်ရာ၏ဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ဟေတုလက္ခဏာကို ရည်ရွယ်၍ ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၄။ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ အကျုံးဝင်သည်၏ အဖြစ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဝန်ခံပြန်သည်။ ၅။ သုတ်နှင့် ဆန့်ကျင်အံ့သည်မှ ကြောက်သောကြောင့် ပရဝါဒီက ပဋိက္ခေပပြုလျက် ဖြေသည်။ ၆။ မိမိအယူ၏ အစွမ်းအားဖြင့် ဝန်ခံပြန်သည်။

[XVII. 6] 6. Of the Order and the Accepting of Gifts. Controverted Point. — That it ought not to be said * The Order accepts gifts.’ From the Commentary. — This view is now held by those of the Vetulya[ka]s, who are known as the Mahasunnai avadins. 2 They believe that the Order, in the metaphysical sense [paramatthato] of the word, is the Paths and the Fruits. These cannot be said to accept anything. [1] Th. — But is not the Order worthy of offerings of hospitality, of gifts, of salutations, as the world’s supreme field of merit ? How then can it be wrong to say it accepts gifts? [2] Were not its four pairs of men, its eight classes of individuals 3 declared by the Exalted One to be worthy of gifts ? [3] And are there not they who give to it ? [4] Finally, was it not said by the Exalted One : — As doth the bounteous earth the summer rain, So dk>th the Order, in rapt thought expert, The Gift accept ' ? 4 Hence surely the Order accepts gifts. [5] M . — But can a Path accept ? Can Fruition accept? . . . 1 See XXIII. 1. 2 So PTS ed. Br. has ‘ Mahapunna-\adins. ! 3 Digha-Nik., iii. 255. 4 We cannot trace this passage.

၁၇-သတ္တရသမဝဂ် (၁၇၁) ၆-န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတိကထာ ၇၉၁။ သကဝါဒီ။ ။ “သံဃာသည် အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သံဃာသည် အဝေးမှ ဆောင်ယူအပ်သော ဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်သည် ဧည့်သည်အတွက် ထားအပ်သော ပစ္စည်းကို ခံယူထိုက်သည် မြတ်သောအလှူကို ခံယူထိုက်သည် လက်အုပ်ချီခြင်းကို ခံယူထိုက်သည်လောက၏ အတုမဲ့မြတ်သော ကောင်းမှုမျိုးစေ့၏ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သည် မဟုတ်ပါလော။၂ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟုတ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သံဃာသည် အဝေးမှ ဆောင်ယူအပ်သောဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်သည် ဧည့်သည် အတွက် ထားအပ်သော ပစ္စည်းကို ခံယူထိုက်သည် မြတ်သော အလှူကိုခံယူထိုက်သည် လက်အုပ်ချီခြင်းကို ခံယူ ထိုက်သည်လောက၏ အတုမဲ့မြတ်သော ကောင်းမှုမျိုးစေ့၏ စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သည် ဖြစ်ခဲ့ပါမူ ထို့ကြောင့် “သံဃာသည် အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “သံဃာသည် အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ အစုံအားဖြင့် လေးစုံ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ရှစ်ယောက်ဖြစ်သော ယောကျာ်းမြတ်တို့သည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့တည်းဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ဟောအပ်ပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ အစုံအားဖြင့် လေးစုံ ပုဂ္ဂိုလ်အားဖြင့် ရှစ်ယောက်ဖြစ်သော ယောကျာ်းမြတ်တို့သည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့တည်းဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်ခဲ့ပါကုန်မူ ထို့ကြောင့် “သံဃာသည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “သံဃာသည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ သံဃာအား အလှူ ‘ဒါန’ကို ပေးလှူသော အချို့သူတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သံဃာအား အလှူ ‘ဒါန’ ကို ပေးလှူသော အချို့သူတို့သည် ရှိခဲ့ပါကုန်လျှင် ထို့ကြောင့် “သံဃာသည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “သံဃာအား သင်္ကန်းကို ပေးလှူသော။ပ။ ဆွမ်းကို ပေးလှူသော ကျောင်းကို ပေးလှူ သော သူနာ၏ အထောက်ပံ့ အသက်၏ အရံအတားဖြစ်သော ဆေးကို ပေးလှူသော ခဲဖွယ်ကို ပေးလှူသော စားဖွယ်ကို ပေးလှူသော။ပ။ သောက်ရေကို ပေးလှူသော အချို့သူတို့သည် ရှိကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါကုန်၏။ သကဝါဒီ။ ။ အရှင်ပရဝါဒီ သံဃာအား သောက်ရေကို ပေးလှူသော အချို့သူတို့သည် ရှိခဲ့ပါကုန်မူ ထို့ကြောင့် “သံဃာသည် မြတ်သောအလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ ဆိုသင့်၏။ သကဝါဒီ။ ။ “သံဃာသည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ မဆိုသင့်ပါသလော။ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ မဆိုသင့်ပါ။ သကဝါဒီ။ ။ “မီးသည် ဆီ ထောပတ် စသော ပူဇော်ဖွယ်ကို ခံယူသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မြေကြီးသည် ကြီးစွာသော မိုးရေကို ခံယူသကဲ့သို့့လည်းကောင်း၊ သမာဓိနှင့် ပြည့်စုံသော သံဃာသည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူ၏”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ်သော သုတ္တန် (ပါဠိ) ရှိသည်သာ မဟုတ်ပါလော။၃ ပရဝါဒီ။ ။ ဪ ရှိပါ၏။ သကဝါဒီ။ ။ ထို့ကြောင့်ပင် သံဃာသည် မြတ်သော အလှူကို ခံယူ၏။

၇၉၂။ ပရဝါဒီ။ ။ သံဃာသည် မြတ်သောအလှူကို ခံယူပါသလော။ သကဝါဒီ။ ။ ဪ ခံယူပါ၏။ ပရဝါဒီ။ ။ မဂ်သည် ခံယူသလော၊ ဖိုလ်သည် ခံယူသလော။၄ သကဝါဒီ။ ။ ဤသို့ကား မဆိုသင့်ပါ။ပ။ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိကထာ ပြီး၏။ ၁။ မုချဆတ်ဆတ် ပရမတ်အားဖြင့် မဂ်ဖိုလ်တို့သည်သာ သံဃာမည်ကုန်၏၊ မဂ်ဖိုလ်မှတစ်ပါး သံဃာမည်သည် မရှိ၊ မဂ်ဖိုလ်တို့သည်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဘာကိုမျှ မခံယူတတ်၊ ထို့ကြောင့် သံဃာသည် အလှူကို ခံယူ၏ဟု မဆိုသင့်၊ ဤသို့ အယူရှိသူ ယခုအခါ မဟာပုညဝါဒီဟု ဆိုအပ်သော ဝေတုလ္လကဂိုဏ်းဝင်တို့ကို ရည်ရွယ်၍ ဤကထာကို ဟောတော်မူသည်။ ၂။ သံဃာသည် အလှူကို မခံယူနိုင်ခဲ့ပါမူ သံဃာကို မြတ်စွာဘုရားသည် အာဟုနေယျ စသည်တို့ဖြင့် ချီးမွမ်းတော်မမူရာဟု စောဒနာလို၍ ဤပုစ္ဆာကို တက်သည်။ ၃။ ဤသုတ်သည် ပရသမယမှ လာသောသုတ် ဖြစ်သည်။ ၄။ ဤအမေးကို ပရဝါဒီဆရာက မိမိ၏ဝါဒဖြင့် မေးသည်၊ မဂ်ဖိုလ်တို့သာ သံဃာမည်သည် မဟုတ်ကုန်၊ မဂ်ဖိုလ်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာမှုကြောင့် စင်ကြယ်သော ခန္ဓာတို့ကို အစွဲပြု၍ ပညတ်အပ်ကုန်သော ရှစ်ယောက်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သံဃာမည်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သာဓက မထိုက်။

[XVII. 7] 7. Of the Order and the Purifying of Gifts. Controverted Point . — That it ought not to be said that * The Order purifies 1 gifts.’ From the Commentary . — Those who hold the view just discussed, hold as a corollary that Paths and Fruits are not able to purify gifts. [1, 2] Similar to XVII., 6, §§ i, 2. [3] And are there not those who, having made a gift to the Order, make their offering effective? 2 [4] M . — But does a Path, does Fruition ‘purify’? . . .