တိကနိပါတပါဠိ မူလပါဠိတော်

၁၀-ပံသုဓောဝကသုတ် ၁၀၂။ ရဟန်းတို့ ရွှေအား ညစ်နွမ်းကြောင်း အကြမ်းစား မြေမှုန့် သဲနှင့် ကျောက်စရစ် အိုးခြမ်း တို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထို အညစ်အကြေးကို မြေမှုန့်ဆေးသော ယောကျာ်းသည်လည်းကောင်း၊ မြေမှုန့်ဆေးသော ယောကျာ်း၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ကျင်ခွက်၌ လောင်း၍ ဆေး၏၊ အဖန်ဖန် ဆေး၏၊ ဖိနှိပ်၍ ဆေး၏။ ထို အညစ်အကြေးကို ပယ်ပြီး ကင်းအောင် ပြုပြီးသော် ရွှေအား ညစ်နွမ်းကြောင်း အလတ်စား ကျောက်စရစ်နုနှင့် သဲကြမ်းတို့သည် ရှိကုန်သေး၏၊ ထို အညစ်အကြေးကို မြေမှုန့်ဆေးသော ယောကျာ်းသည်လည်းကောင်း၊ မြေမှုန့်ဆေးသော ယောကျာ်း၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ဆေး၏၊ အဖန်ဖန် ဆေး၏၊ ဖိနှိပ်၍ ဆေး၏။ ထို အညစ်အကြေးကို ပယ်ပြီး ကင်းအောင် ပြုပြီးသော် ရွှေအား ညစ်နွမ်းကြောင်း အနုစားသဲနုနှင့် မြူမည်းတို့သည် ရှိကုန်သေး၏၊ ထို အညစ်အကြေးကို မြေမှုန့်ဆေးသော ယောကျာ်းသည်လည်းကောင်း၊ မြေမှုန့်ဆေးသော ယောကျာ်း၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ဆေး၏၊ အဖန်ဖန် ဆေး၏၊ ဖိနှိပ်၍ ဆေး၏။ ထို အညစ်အကြေးကို ပယ်ပြီး ကင်းစင်အောင် ပြုပြီး နောက်ကား ပကတိ ရွှေစစ်တို့သာ ကြွင်းကျန်ကုန်၏၊ ထို (ပကတိ) ရွှေစစ်ကို ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း မိုက်လုံ၌ ထည့်၍ မှုတ်၏၊ အဖန်ဖန် မှုတ်၏၊ ဖိ၍ မှုတ်၏၊ မှုတ်အပ်, အဖန်ဖန် မှုတ်အပ်, ဖိ၍ မှုတ်အပ်သော ထို ရွှေသည် အပြစ် မကင်း သေးသည် ဖြစ်၍ မနူးညံ့၊ (လက်ကောက် နားတောင်းစသည်) ပြုလုပ်၍ မဖြစ်သေး၊ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်လည်း မထွက်၊ ကြွပ်ဆတ်သော သဘောလည်း ရှိ၏၊ အလုပ်ခွင်သို့ ကောင်းစွာ မရောက် နိုင်သေး။ ရဟန်းတို့ ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ထို ရွှေကို မှုတ်၏၊ အဖန်ဖန် မှုတ်၏၊ ဖိ၍ မှုတ်၏၊ မှုတ်အပ်, အဖန်ဖန် မှုတ်အပ်, ဖိ၍ မှုတ်အပ်သော ထို ရွှေသည် အပြစ်ကင်းပြီးရကား နူးညံ့၏၊ (လက်ကောက် နားတောင်းစသည်) ပြုလုပ်၍ ဖြစ်၏၊ ပြိုးပြိုး ပြက်ပြက် အရောင်လည်း ထွက်၏၊ ကြွပ်ဆတ်သော သဘောလည်း မရှိ၊ အလုပ်ခွင်သို့ ကောင်းစွာ ရောက်နိုင်၏။ ထို အချိန်မျိုးသည် ရှိသည်သာတည်း။ ရွှေပြားဖြင့် ဖြစ်စေ နားတောင်းဖြင့် ဖြစ်စေ လည်ရွဲ တန်ဆာဖြင့် ဖြစ်စေ ရွှေပန်းခိုင်ဖြင့် ဖြစ်စေ တစ်စုံတစ်ခုသော တန်ဆာအထူးဖြင့် အလိုရှိခဲ့မူ ထိုသူ၏ ထို (အလိုရှိရာ) အကျိုးကိုလည်း ပြီးစေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် လွန်မြတ်သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို အဖန်ဖန် အားထုတ်သော ရဟန်းအား ကာယဒုစရိုက် ဝစီဒုစရိုက် မနောဒုစရိုက်ဟူသော ညစ်နွမ်းကြောင်း အကြမ်းစား ကိလေသာ တို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထို ကိလေသာကို (သမထဝိပဿနာ) စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပညာရှိရဟန်းသည့်ပယ်စွန့်၏၊ ဖျောက်ဖျက်၏၊ ကင်းအောင် ပြု၏၊ တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေ၏။ ထို ကိလေသာကို ပယ်ပြီး ကင်းအောင် ပြုပြီးသော် လွန်မြတ်သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို အဖန်ဖန် အားထုတ်သော ရဟန်းအား ကာမနှင့်စပ်သောအကြံ, ပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့်စပ်သောအကြံ, ညှဥ်းဆဲခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံဟူသော ညစ်နွမ်းကြောင်း အလတ်စား ကိလေသာတို့သည် ရှိကုန်သေး၏၊ ထို ကိလေသာကို (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပညာရှိရဟန်းသည် ပယ်စွန့်၏၊ ဖျောက်ဖျက်၏၊ ကင်းအောင်ပြု၏၊ တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေ၏။ ထို ကိလေသာကို ပယ်ပြီး ကင်းအောင် ပြုပြီးသော် လွန်မြတ်သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို အဖန်ဖန် အားထုတ်သော ရဟန်းအား ဆွေမျိုးနှင့် စပ်သော အကြံ, ဇနပုဒ်နှင့် စပ်သောအကြံ, မထီမဲ့မြင် မပြုစေလိုခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံဟူသော ညစ်နွမ်းကြောင်း အနုစား ကိလေသာတို့သည် ရှိကုန်သေး၏၊ ထို ကိလေသာကို (သမထဝိပဿနာ) စိတ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပညာရှိ ရဟန်းသည် ပယ်စွန့်၏၊ ဖျောက်ဖျက်၏၊ ကင်းအောင် ပြု၏၊ တစ်ဖန် မဖြစ်ခြင်းသို့ ရောက်စေ၏။ ထို ကိလေသာကို ပယ်ပြီး ကင်းအောင် ပြုပြီးနောက်၌ကားတရားနှင့်စပ်သော အကြံသည် ကြွင်းကျန် သေး၏၊ ထို သမာဓိသည် ငြိမ်သက်သည် မဟုတ်သေး၊ မွန်မြတ်သည်လည်း မဟုတ်သေး၊ (ကိလေသာ) ငြိမ်းအေးခြင်းဖြင့် ရအပ်သည်လည်း မဟုတ်သေး၊ စိတ်၏ တည်ကြည်ခြင်း ‘သမာဓိ’ပွါးများမှုကို ရသည်လည်း မဟုတ်သေး၊ လုံ့လ ‘ပယောဂ’ စိုက်ထုတ်ရခြင်းနှင့်တကွ (ကိလေသာတို့ကို) နှိပ်ကွပ်တားမြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။ ရဟန်းတို့ အကြင် အခါ၌ (ဝိပဿနာ) စိတ်သည် မိမိသန္တာန်၌သာလျှင် ကောင်းစွာ တည်၏၊ ကောင်းစွာထိုင်၏၊ စိတ်၏ တည်ကြည်ခြင်း ‘သမာဓိ’ ဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ (အာရုံ၌) တိမတ်ရပ် တည်နေ၏၊ ထို သမာဓိသည် ငြိမ်သက်၏၊ မွန်မြတ်၏၊ ကိလေသာငြိမ်းခြင်းဖြင့် ရ၏၊ စိတ်၏ (တည်ကြည်ခြင်း‘သမာဓိ’) ပွါးများမှုကို ရ၏၊ လုံ့လ ‘ပယောဂ’ စိုက်ထုတ်ရခြင်းနှင့် တကွ (ကိလေသာ တို့ကို) နှိပ်ကွပ်တားမြစ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသည် မဟုတ်တော့ချေ၊ ထိုအခါမျိုးသည် ရှိသည်သာတည်း။ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုအပ်သည့် တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုရန် စိတ်ကို ညွတ်စေ၏၊ (ရှေးဘဝအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ အဘိညာဥ်၏ အခြေခံ ဈာန် စသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဥ် စသည်) သို့လည်း ရောက်၏။ “(ငါသည်) များပြားသော တန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းကို ပြီးစေလို၏၊ တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်လျက်လည်း အများ ဖြစ်လို၏၊ အများဖြစ်လျက်လည်း တစ်ယောက်တည်း ဖြစ်လို၏၊ ကိုယ်ထင်ရှား ဖြစ်စေလို၏၊ ကိုယ်ပျောက်စေလို၏၊ နံရံတစ်ဖက် တံတိုင်းတစ်ဖက် တောင်တစ်ဖက်သို့ မထိမငြိဘဲ ကောင်းကင်၌ကဲ့သို့ သွားလို၏၊ မြေ၌လည်း ငုပ်ခြင်းပေါ်ခြင်းကို ရေ၌ကဲ့သို့ ပြုလုပ်လို၏၊ ရေ၌လည်း မကွဲစေဘဲ မြေ၌ကဲ့သို့ သွားလို၏၊ ကောင်းကင်၌လည်း ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေလျက် အတောင်ရှိသော ငှက်ကဲ့သို့ ပျံလို၏၊ ဤသို့ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကုန်သော လနေတို့ကိုလည်း လက်ဖြင့် သုံးသပ်လို၏၊ ဆုပ်ကိုင်လို၏၊ ဗြဟ္မာ့ပြည် တိုင်အောင်လည်း ကိုယ်ကို (မိမိစိတ်) အလိုအတိုင်း ဖြစ်စေလို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (ဣဒ္ဓိဝိဓ အဘိညာဥ်) သို့ ရောက်၏။ “(ငါသည်) အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ နားအကြားထက် သာလွန်သော နတ်နားနှင့် တူသော နား ‘ဒိဗ္ဗသောတ’ ဖြင့် နတ်၌လည်း ဖြစ်ကုန်သော လူ၌လည်း ဖြစ်ကုန်သော ဝေးသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော နီးသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော နှစ်မျိုးသော အသံတို့ကို ကြားလို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်၏။ “(ငါသည်) တစ်ပါးသောသတ္တဝါ တစ်ပါးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စိတ်ကို (မိမိ) စိတ်ဖြင့် ပိုင်းခြား၍ သိလို၏၊ စွဲမက်ခြင်း ‘ရာဂ’နှင့် တကွသော စိတ်ကိုလည်း ‘စွဲမက်ခြင်းနှင့်တကွသော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ စွဲမက်ခြင်းကင်းသော စိတ်ကိုလည်း ‘စွဲမက်ခြင်းကင်းသောစိတ်’ဟု သိလို၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်း ‘ဒေါသ’ နှင့် တကွသော စိတ်ကိုလည်း ‘အမျက်ထွက်ခြင်းနှင့်တကွသော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းကင်းသော စိတ်ကိုလည်း ‘အမျက်ထွက်ခြင်း ကင်းသော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ တွေဝေခြင်း ‘မောဟ’ နှင့် တကွသော စိတ်ကိုလည်း ‘တွေဝေခြင်းနှင့်တကွသောစိတ်’ဟု သိလို၏၊ တွေဝေခြင်းကင်းသော စိတ်ကိုလည်း ‘တွေဝေခြင်းကင်းသော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ ကြုံ့သောစိတ်ကိုလည်း ‘ကြုံ့သောစိတ်’ဟု သိလို၏၊ ပျံ့သော စိတ်ကိုလည်း ‘ပျံ့သောစိတ်’ဟု သိလို၏၊ မဟဂ္ဂုတ်စိတ်ကိုလည်း ‘မဟဂ္ဂုတ်စိတ်’ဟု သိလို၏၊ မဟဂ္ဂုတ်မဟုတ်သော စိတ်ကိုလည်း ‘မဟဂ္ဂုတ်မဟုတ်သော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ သာလွန်သော တရားရှိသော စိတ်ကိုလည်း ‘သာလွန်သော တရားရှိသောစိတ်’ဟု သိလို၏၊ သာလွန်သော တရားမရှိသော စိတ်ကိုလည်း ‘သာလွန်သော တရားမရှိသော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ တည်ကြည်သော စိတ်ကိုလည်း ‘တည်ကြည် သောစိတ််’ဟု သိလို၏၊ မတည်ကြည်သော စိတ်ကိုလည်း ‘မတည်ကြည်သော စိတ််’ဟု သိလို၏၊ လွတ်မြောက်သော စိတ်ကိုလည်း ‘လွတ်မြောက်သော စိတ်’ဟု သိလို၏၊ မလွတ်မြောက်သော စိတ်ကိုလည်း ‘မလွတ်မြောက်သော စိတ်’ဟု သိလို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (ပရစိတ္တဝိဇာနနအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်၏။ “(ငါသည်) များပြားသော ရှေး၌ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်ကို အောက်မေ့လို၏၊ ဤသည်ကား အဘယ်နည်း၊ တစ်ဘဝကိုလည်းကောင်း၊ နှစ်ဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သုံးဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လေးဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ငါးဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဆယ်ဘဝတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝနှစ်ဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝသုံးဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝလေးဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝငါးဆယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်ရာကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်ထောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဘဝတစ်သိန်းကိုလည်းကောင်း၊ များပြားသော ပျက်ကပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ များပြားသော ဖြစ်ကပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ များပြားသော ပျက်ကပ် ဖြစ်ကပ်တို့ကိုလည်းကောင်း ‘ဤမည်သော ဘဝ၌ (ငါသည်) ဤသို့သော အမည် ဤသို့သော အနွယ် ဤသို့သောအဆင်း ဤသို့သော အစာ ဤသို့သော ချမ်းသာဆင်းရဲခံစားခြင်း ဤသို့သော အသက် အပိုင်းအခြား ရှိခဲ့၏၊ ထို ငါသည် ထို ဘဝမှ သေခဲ့၍ ဤမည်သော ဘဝ၌ ဖြစ်ခဲ့၏၊ ထို ဘဝ၌လည်း ဤသို့သောအမည် ဤသို့သော အနွယ် ဤသို့သော အဆင်း ဤသို့သော အစာ ဤသို့သော ချမ်းသာဆင်းရဲခံစားခြင်း ဤသို့သော အသက်အပိုင်းအခြား ရှိခဲ့၏၊ ထို (ငါသည်) ထို ဘဝမှ သေခဲ့၍ ဤဘဝ၌ ဖြစ်ခဲ့၏’ဟု ဤသို့ အခြင်းအရာနှင့်တကွ အဖြစ်သနစ်နှင့်တကွ များပြားသော ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသည်ကို အောက်မေ့လို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်၏။ “(ငါသည်) အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိထက် သာလွန်သော နတ်မျက်စိနှင့် တူသော မျက်စိ ‘ဒိဗ္ဗစက္ခု’ ဖြင့် သေဆဲ သတ္တဝါ ဖြစ်ဆဲ သတ္တဝါ ယုတ်သော သတ္တဝါ မြတ်သော သတ္တဝါ အဆင်းလှသော သတ္တဝါ အဆင်းမလှသော သတ္တဝါ ကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါ မကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါတို့ကို မြင်လို၏၊ ‘အချင်းတို့ ဤသတ္တဝါတို့သည်ကား ကာယဒုစရိုက် ဝစီဒုစရိုက် မနောဒုစရိုက်တို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ အရိယာတို့ကို စွပ်စွဲကုန်၏၊ မှားသော အယူရှိကုန်၏၊ မှားသော အယူဖြင့် ပြုအပ်သော ကံရှိကုန်၏၊ ထို (သတ္တဝါ) တို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရောက်ရာ ငရဲသို့ ရောက်ကုန်၏။ အချင်းတို့ ဤသတ္တဝါတို့သည်ကား ကာယသုစရိုက် ဝစီသုစရိုက် မနောသုစရိုက်တို့နှင့့်ပြည့်စုံကုန်၏၊ အရိယာတို့ကို မစွပ်စွဲကုန်၊ မှန်သော အယူရှိကုန်၏၊ မှန်သော အယူဖြင့် ပြုအပ်သော ကံရှိကုန်၏၊ ထို (သတ္တဝါ) တို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာ နတ်ပြည်သို့ ရောက် ကုန်၏’ဟု ကံအလျှောက်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ကို သိ၏။ ဤသို့လျှင် အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိထက် သာလွန်သော နတ်မျက်စိနှင့်တူသော မျက်စိ ‘ဒိဗ္ဗစက္ခု’ ဖြင့် သေဆဲသတ္တဝါ ဖြစ်ဆဲ သတ္တဝါ ယုတ်သော သတ္တဝါ မြတ်သော သတ္တဝါ အဆင်းလှသော သတ္တဝါ အဆင်းမလှသော သတ္တဝါ ကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါ မကောင်းသော လားရာရှိသော သတ္တဝါတို့ကို မြင်လို၏၊ ကံအလျှောက်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ကို သိလို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဥ်) သို့ ရောက်၏။ “(ငါသည်) အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါတရားကင်းသော လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) စိတ်နှင့် လွတ်မြောက်သော (အရဟတ္တဖိုလ်ပညာကို) ယခုဘဝ၌ပင်လျှင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်၍ နေလို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေထိုက်သည့် အဖြစ် (အရဟတ္တဖလသမာပတ်) သို့ ရောက်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။

Numbered Discourses 3.101 10. A Lump of Salt A Panner “Native gold has coarse corruptions: sand, soil, and gravel. A panner or their apprentice pours it into a pan, where they wash, rinse, and clean it. When that’s been eliminated, there are medium corruptions in the native gold: fine grit and coarse sand. The panner washes it again. When that’s been eliminated, there are fine corruptions in the native gold: fine sand and black grime. The panner washes it again. When that’s been eliminated, only golden flecks remain. A goldsmith or their apprentice places the native gold in a crucible where they blow, melt, and smelt it. Still the native gold is not settled and the dross is not totally gone. It’s not pliable, workable, or radiant, but is brittle and not completely ready for working. But the goldsmith keeps on blowing, melting, and smelting it. The native gold becomes pliable, workable, and radiant, not brittle, and ready to be worked. Then the goldsmith can successfully create any kind of ornament they want, whether a bracelet, earrings, a necklace, or a golden garland. In the same way, a mendicant who is committed to the higher mind has coarse corruptions: bad bodily, verbal, and mental conduct. A sincere, proficient mendicant gives these up, dispels, eliminates, and obliterates them. When they’ve been given up and eliminated, there are middling corruptions: sensual, malicious, or cruel thoughts. A sincere, proficient mendicant gives these up, dispels, eliminates, and obliterates them. When they’ve been given up and eliminated, there are fine corruptions: thoughts of family, country, and status. A sincere, proficient mendicant gives these up, dispels, eliminates, and obliterates them. When they’ve been given up and eliminated, only thoughts about the teaching are left. That immersion is not peaceful or sublime or tranquil or unified, but is held in place by forceful suppression. But there comes a time when that mind is stilled internally; it settles, unifies, and becomes immersed in samādhi. That immersion is peaceful and sublime and tranquil and unified, not held in place by forceful suppression. They extend the mind to realize by insight each and every thing that can be realized by insight; and they are capable of realizing those things, since each and every one is within range. If they wish: ‘May I wield the many kinds of psychic power: multiplying myself and becoming one again; materializing and dematerializing; going unobstructed through a wall, a rampart, or a mountain as if through space; diving in and out of the earth as if it were water; walking on water as if it were earth; flying cross-legged through the sky like a bird; touching and stroking with the hand the sun and moon, so mighty and powerful; controlling the body as far as the realm of divinity.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range. If they wish: ‘With clairaudience that is purified and superhuman, may I hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range. If they wish: ‘May I understand the minds of other beings and individuals, having encompassed them with my mind. May I understand mind with greed as “mind with greed”, and mind without greed as “mind without greed”; mind with hate as “mind with hate”, and mind without hate as “mind without hate”; mind with delusion as “mind with delusion”, and mind without delusion as “mind without delusion”; constricted mind as “constricted mind”, and scattered mind as “scattered mind”; expansive mind as “expansive mind”, and unexpansive mind as “unexpansive mind”; mind that is not supreme as “mind that is not supreme”, and mind that is supreme as “mind that is supreme”; mind immersed in samādhi as “mind immersed in samādhi”, and mind not immersed in samādhi as “mind not immersed in samādhi”; freed mind as “freed mind”, and unfreed mind as “unfreed mind”.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range. If they wish: ‘May I recollect many kinds of past lives. That is: one, two, three, four, five, ten, twenty, thirty, forty, fifty, a hundred, a thousand, a hundred thousand rebirths; many eons of the world contracting, many eons of the world expanding, many eons of the world contracting and expanding. May I remember: “There, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn somewhere else. There, too, I was named this, my clan was that, I looked like this, and that was my food. This was how I felt pleasure and pain, and that was how my life ended. When I passed away from that place I was reborn here.” May I recollect my many past lives, with features and details.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range. If they wish: ‘With clairvoyance that is purified and superhuman, may I see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place—and understand how sentient beings pass on according to their deeds: “These dear beings did bad things by way of body, speech, and mind. They denounced the noble ones; they had wrong view; and they chose to act out of that wrong view. When their body broke up, after death, they were reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. These dear beings, however, did good things by way of body, speech, and mind. They never denounced the noble ones; they had right view; and they chose to act out of that right view. When their body broke up, after death, they were reborn in a good place, a heavenly realm.” And so, with clairvoyance that is purified and superhuman, may I see sentient beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in a good place or a bad place. And may I understand how sentient beings pass on according to their deeds.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range. If they wish: ‘May I realize the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom, and live having realized it with my own insight in this very life due to the ending of defilements.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range.”

၁၁-နိမိတ္တသုတ် ၁၀၃။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အဖန်ဖန် အားထုတ်သော ရဟန်းသည် အကြောင်းသုံးမျိုးတို့ကို ရံဖန်ရံခါ နှလုံးသွင်းအပ်ကုန်၏။ ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းအပ်၏၊ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းအပ်၏၊ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းအပ်၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် သမာဓိဟူသော အကြောင်းကိုသာလျှင် တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထို (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်သည် ပျင်းရိရာသော အကြောင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် အားထုတ်ခြင်း ‘ဝီရိယ’ဟူသော အကြောင်းကိုသာ လျှင် တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထို (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်သည် ပျံ့လွင့်ရာသော အကြောင်း ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းကိုသာလျှင် တစ်ဖက်သတ် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထို (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်သည် အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ရန် ကောင်းစွာ မတည်ကြည်ရာသော အကြောင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်း၍၊ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းပြီးလျှင်၊ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းသောအခါ စိတ်သည် နူးညံ့ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပြုရန်သင့်လျော်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်ထွက်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်၏၊ ပျက်စီးခြင်းသဘောလည်း မရှိ၊ အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ရန် ကောင်းစွာ တည်ကြည်၏။ ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း (မီးကျီး) ဖိုကို ပြုစီရင်ပြီးလျှင် (မီးကျီး) ဖိုဝကို မီးတိုက်လျက် ညှပ်ဖြင့် ရွှေကို ယူ၍ (မီးကျီး) ဖိုဝ၌ (မိုက်လုံတွင်) ထည့်ထားပြီးလျှင် ရံဖန်ရံခါ မှုတ်၏၊ ရံဖန်ရံခါ ရေဖြင့် ဆွတ်ဖျန်းပေး၏၊ ရံဖန်ရံခါ လျစ်လျူရှု၏။ ရဟန်းတို့ ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ထို ရွှေကို အစဥ်တစိုက် မှုတ်နေငြားအံ့၊ ထို ရွှေသည် ပူလောင်ရာသော အကြောင့်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ထို ရွှေကို အစဥ်တစိုက် ရေဖြင့် ဆွတ်ဖျန်းနေငြားအံ့၊ ထို ရွှေသည် ငြိမ်းအေးရာသော အကြောင်း ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ တပည့်သည်လည်းကောင်း ထို ရွှေကို အစဥ်တစိုက် လျစ်လျူရှုနေငြားအံ့၊ ထို ရွှေသည် ကောင်းစွာ ရင့်ကျက်ခြင်းသို့ မရောက်ရာသော အကြောင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ရွှေပန်းထိမ်သည်သည်လည်းကောင်း၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏တပည့်သည်လည်းကောင်း ထို ရွှေကို ရံဖန်ရံခါ မှုတ်၍၊ ရံဖန်ရံခါ ရေဖြင့် ဆွတ်ဖျန်းပြီးလျှင်၊ ရံဖန်ရံခါ လျစ်လျူရှုသောအခါ ထို ရွှေသည် နူးညံ့ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပြုရန်သင့်လျော်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပြိုးပြိုး ပြက်ပြက် အရောင်ထွက်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်၏၊ ပျက်စီးခြင်းသဘောလည်း မရှိ၊ အလုပ်ခွင်သို့လည်းကောင်း စွာ ရောက်၏၊ ရွှေပြားဖြင့် ဖြစ်စေ နားတောင်းဖြင့် ဖြစ်စေ လည်ရွဲတန်ဆာဖြင့် ဖြစ်စေ ရွှေပန်းခိုင်ဖြင့် ဖြစ်စေ တစ်စုံတစ်ခုသော တန်ဆာအထူးဖြင့် အလိုရှိခဲ့မူ ထိုသူ၏ ထို (အလိုရှိရာ) အကျိုးကိုလည်း ပြီးစေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် လွန်မြတ်သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို အဖန်ဖန် အားထုတ်သော ရဟန်းသည် အကြောင်းသုံးမျိုးတို့ကို ရံဖန်ရံခါ နှလုံးသွင်းအပ်ကုန်၏။ ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းအပ်၏၊ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းအပ်၏၊ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းအပ်၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် တစ်ဖက်သတ် သမာဓိဟူသော အကြောင်းကိုသာလျှင် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထို (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်သည် ပျင်းရိရာသော အကြောင်း ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် တစ်ဖက်သတ် ဝီရိယဟူသော အကြောင်းကိုသာလျှင် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထို (သမထဝိပဿနာ) စိတ်သည် ပျံ့လွင့်ရာသော အကြောင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ် သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် တစ်ဖက်သတ် ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းကိုသာလျှင် နှလုံးသွင်းခဲ့မူ ထို (သမထ ဝိပဿနာ) စိတ်သည် အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ရန် ကောင်းစွာ မတည်ကြည်ရာသော အကြောင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ လွန်မြတ်သော (သမထဝိပဿနာ) စိတ်ကို အားထုတ်သော ရဟန်းသည် ရံဖန်ရံခါ သမာဓိဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်း၍၊ ရံဖန်ရံခါ ဝီရိယဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းပြီးလျှင်၊ ရံဖန်ရံခါ ဥပေက္ခာဟူသော အကြောင်းကို နှလုံးသွင်းသောအခါ စိတ်သည် နူးညံ့ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပြုရန်သင့်လျော်ခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပြိုးပြိုး ပြက်ပြက် အရောင်ထွက်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်၏၊ ပျက်စီးခြင်းသဘောလည်း မရှိ၊ အာသဝေါတရား တို့ ကုန်ရန် ကောင်းစွာ တည်ကြည်၏။ ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုအပ်သော တစ်စုံတစ်ခုသော တရားကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုရန် စိတ်ကို ညွတ်စေ၏၊ (ရှေးဘဝအကြောင်းနှင့် ယခုဘဝ အဘိညာဥ်၏ အခြေခံ ဈာန်စသော) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အရာ၌ပင်လျှင် သက်သေ ထိုက်သည့်အဖြစ် (ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိ ညာဥ်စသည်) သို့လည်း ရောက်၏။ “ငါသည် များပြားသော တန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းကို ပြီးစေလို၏။ပ။ [အဘိညာဥ် ခြောက်ပါးတို့ကို အကျယ်ချဲ့အပ်ကုန်၏။ ] အာသဝေါတရားတို့ ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့်။ပ။ မျက်မှောက်ပြုလျက် နေလို၏”ဟု ထိုသူသည် အကယ်၍ အလိုရှိခဲ့လျှင် (အခြေခံ) အကြောင်းရှိလတ်သော် ထို ထို အလိုရှိရာ၌ပင်လျှင် သက်သေ ထိုက်သည့် အဖြစ် (ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဥ်စသည်) သို့ ရောက်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဧကာဒသမသုတ်။ ငါးခုမြောက် လောဏကပလ္လဝဂ် ပြီး၏။ ဒုတိယ သုတ်ငါးဆယ် ပြီး၏။ ၃-တတိယပဏ္ဏာသက ၃-တတိယ သုတ်ငါးဆယ် (၁၁) ၁-သမ္ဗောဓဝဂ် ၁-ပုဗ္ဗေဝသမ္ဗောဓသုတ်

Numbered Discourses 3.102 10. A Lump of Salt Basis “Mendicants, a mendicant committed to the higher mind should focus on three bases from time to time: the basis of immersion, the basis of exertion, and the basis of equanimity. If a mendicant dedicated to the higher mind focuses solely on the basis of immersion, it’s likely their mind will incline to laziness. If they focus solely on the basis of exertion, it’s likely their mind will incline to restlessness. If they focus solely on the basis of equanimity, it’s likely their mind won’t properly become immersed in samādhi for the ending of defilements. But when a mendicant dedicated to the higher mind focuses from time to time on the basis of immersion, the basis of exertion, and the basis of equanimity, their mind becomes pliable, workable, and radiant, not brittle, and has become rightly immersed in samādhi for the ending of defilements. It’s like when a goldsmith or a goldsmith’s apprentice prepares a forge, fires the crucible, picks up some native gold with tongs and puts it in the crucible. From time to time they fan it, from time to time they sprinkle water on it, and from time to time they just watch over it. If they solely fanned it, the native gold would likely be scorched. If they solely sprinkled water on it, the native gold would likely cool down. If they solely watched over it, the native gold would likely not be properly processed. But when that goldsmith fans it from time to time, sprinkles water on it from time to time, and watches over it from time to time, that native gold becomes pliable, workable, and radiant, not brittle, and is ready to be worked. Then the goldsmith can successfully create any kind of ornament they want, whether a bracelet, earrings, a necklace, or a golden garland. In the same way, a mendicant committed to the higher mind should focus on three bases from time to time: the basis of immersion, the basis of exertion, and the basis of equanimity. … When a mendicant dedicated to the higher mind focuses from time to time on the basis of immersion, the basis of exertion, and the basis of equanimity, their mind becomes pliable, workable, and radiant, not brittle, and has become rightly immersed in samādhi for the ending of defilements. They extend the mind to realize by insight each and every thing that can be realized by insight; and they are capable of realizing those things, since each and every one is within range. If they wish: ‘May I wield the many kinds of psychic power’ … ‘With clairaudience that is purified and superhuman, may I hear both kinds of sounds, human and heavenly, whether near or far.’ … ‘May I recollect many kinds of past lives.’ … ‘With clairvoyance that is purified and superhuman, may I see sentient beings passing away and being reborn.’ … ‘May I realize the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom, and live having realized it with my own insight in this very life due to the ending of defilements.’ They are capable of realizing these things, since each and every one is within range.”

၁၀၄။ ရဟန်းတို့ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ မသိမီ ဘုရားအလောင်း ဖြစ်စဥ်ကပင် “လောက၌ သာယာဖွယ် သဘောသည် အဘယ်နည်း၊ အပြစ်သည် အဘယ်နည်း၊ ထွက်မြောက်ရာသည် အဘယ်နည်း”ဟူသော အကြံသည် ငါ့အား ဖြစ်ခဲ့၏။ ရဟန်းတို့ “လောကကို စွဲ၍ဖြစ်သော ချမ်းသာခြင်း ‘သုခ’ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ‘သောမနဿ’သည် လောက၌ သာယာဖွယ် သဘောတည်း။ လောက၏ မမြဲခြင်း ဆင်းရဲခြင်း ဖောက်ပြန်ခြင်းသဘောသည် လောက၌ အပြစ်တည်း။ လောက၌ လိုလားတပ်မက်မှု ‘ဆန္ဒရာဂ’ကို ဖျောက်ခြင်း လိုလားတပ်မက်မှုကို ပယ်ခြင်းသည် လောကမှ ထွက်မြောက်ရာပေတည်း”ဟူသော အကြံသည် ငါ့အား ဖြစ်ပြန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာ ဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မသိသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာတို့နှင့်တကွသော (နတ်) လောကနှင့် သမဏ ဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့်တကွသော လူလောက၌ အတုမရှိသော သမ္မာ သမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီဟု ငါ ဝန်မခံခဲ့ပေ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ လောက၏ သာယာဖွယ် ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိသောအခါ၌မူကား နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာတို့နှင့် တကွသော (နတ်) လောကနှင့် သမဏ ဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွသော လူလောက၌ အတုမရှိသော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီဟု ငါ ဝန်ခံ၏။ “ငါ၏ အရဟတ္တဖိုလ်သည် မပျက်စီးနိုင်ပြီ၊ ဤဘဝသည် နောက်ဆုံးဘဝ ဖြစ်၏၊ တစ်ဖန် ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်းသဘောသည် မရှိတော့ပြီ”ဟု ငါ့အား (ပစ္စဝေက္ခဏာ) ဉာဏ်အမြင်သည် ထင်ရှားဖြစ်ပြီဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.103 11. Awakening Before Awakening “Mendicants, before my awakening—when I was still unawakened but intent on awakening—I thought: ‘What’s the gratification in the world? What’s the drawback? What’s the escape?’ Then it occurred to me: ‘The pleasure and happiness that arise from the world: this is its gratification. That the world is impermanent, suffering, and perishable: this is its drawback. Removing and giving up desire and greed for the world: this is its escape.’ As long as I didn’t truly understand the world’s gratification, drawback, and escape in this way for what they are, I didn’t announce my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans. But when I did truly understand the world’s gratification, drawback, and escape in this way for what they are, I announced my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans. Knowledge and vision arose in me: ‘My freedom is unshakable; this is my last rebirth; now there’ll be no more future lives.’”

၂-ပဌမ အဿာဒသုတ် ၁၀၅။ ရဟန်းတို့ ငါသည် လောက၏ သာယာဖွယ်ကို ရှာဖွေလျက် ကျင်လည်ခဲ့ဖူး၏၊ လောက၌ ယင်းသာယာဖွယ်ကို သိရပြီ၊ လောက၌ ရှိရှိသမျှ သာယာဖွယ်ကို (ဝိပဿနာမဂ်) ပညာဖြင့် ငါ ကောင်းစွာ မြင်ရပြီ။ ရဟန်းတို့ ငါသည် လောက၏ အပြစ်ကို ရှာဖွေလျက် ကျင်လည်ခဲ့ဖူး၏၊ လောက၌ ယင်း အပြစ်ကို သိရပြီ၊ လောက၌ ရှိရှိသမျှ အပြစ်ကို (ဝိပဿနာမဂ်) ပညာဖြင့် ငါကောင်းစွာ မြင်ရပြီ။ ရဟန်းတို့ ငါသည် လောကမှ ထွက်မြောက်ရာကို ရှာဖွေလျက် ကျင်လည်ခဲ့ဖူး၏၊ လောကမှ ထွက်မြောက် ရာကို သိရပြီ၊ လောကမှ ထွက်မြောက်ရာရှိရှိသမျှကို (ဝိပဿနာမဂ်) ပညာဖြင့် ငါကောင်းစွာ မြင်ရပြီ။ ရဟန်းတို့ လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက် မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မသိရသေးသမျှ ကာလပတ် လုံး နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာတို့နှင့် တကွသော (နတ်) လောကနှင့် သမဏ ဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွသော လူလောက၌ အတုမရှိသော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီဟု ငါ ဝန်မခံခဲ့ပေ။ ရဟန်းတို့ လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်သိသော အခါ၌မူကား နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာတို့နှင့်တကွသော (နတ်) လောကနှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွ သော လူလောက၌ အတုမရှိသော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ထိုးထွင်း၍ သိပြီဟု့ဝန်ခံ၏။ “ငါ၏ အရဟတ္တ ဖိုလ်သည် မပျက်စီးနိုင်ပြီ၊ ဤဘဝသည် နောက်ဆုံးဘဝ ဖြစ်၏၊ တစ်ဖန်ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်း သဘောသည် မရှိတော့ပြီ”ဟု ငါ့အား (ပစ္စဝေက္ခဏာ) ဉာဏ်အမြင်သည် ထင်ရှားဖြစ်ပြီဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.104 11. Awakening Gratification (1st) “Mendicants, I went in search of the world’s gratification, and I found it. I’ve seen clearly with wisdom the full extent of gratification in the world. I went in search of the world’s drawbacks, and I found them. I’ve seen clearly with wisdom the full extent of the drawbacks in the world. I went in search of escape from the world, and I found it. I’ve seen clearly with wisdom the full extent of escape from the world. As long as I didn’t truly understand the world’s gratification, drawback, and escape for what they are, I didn’t announce my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans. But when I did truly understand the world’s gratification, drawback, and escape for what they are, I announced my supreme perfect awakening in this world with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans. Knowledge and vision arose in me: ‘My freedom is unshakable; this is my last rebirth; now there’ll be no more future lives.’”

၃-ဒုတိယ အဿာဒသုတ် ၁၀၆။ ရဟန်းတို့ လောက၌ အကယ်၍ သာယာဖွယ် မရှိခဲ့လျှင် ဤသတ္တဝါတို့သည် မတပ်မက် တန်ရာ၊ ရဟန်းတို့ လောက၌ သာယာဖွယ်ရှိသောကြောင့်သာ သတ္တဝါတို့သည် တပ်မက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လောက၌ အကယ်၍ ဤအပြစ်မရှိခဲ့လျှင် ဤသတ္တဝါတို့သည် မငြီးငွေ့ကုန်ရာ၊ ရဟန်းတို့ လောက၌ အပြစ်ရှိသောကြောင့်သာ သတ္တဝါတို့သည် ငြီးငွေ့ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လောက၌ အကယ်၍ ဤထွက်မြောက်ရာ မရှိခဲ့လျှင် ဤသတ္တဝါတို့သည် လောကမှ မထွက်မြောက်ရာ၊ ရဟန်းတို့ လောက၌ ထွက်မြောက်ရာရှိသောကြောင့်သာ သတ္တဝါတို့သည် လောကမှ ထွက်မြောက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့် အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့် ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် မသိသေးသမျှ ကာလပတ်လုံး သတ္တဝါတို့သည် နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာတို့နှင့် တကွသော (နတ်) လောကနှင့် သမဏ ဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွသော လူ့လောကမှ ထွက်မြောက်လိုကုန် မစပ်ယှဥ်လိုကုန် ကင်းလွတ်လိုကုန်သည်ဖြစ်၍ (ကိလေသာ နှင့် ဝဋ်တို့၏) အပိုင်းအခြား မရှိခြင်းကို ပြုတတ်သော စိတ်ဖြင့် မနေကုန်။ ရဟန်းတို့ လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိသောအခါ၌မူကား သတ္တဝါတို့သည် နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာ တို့နှင့် တကွသော (နတ်) လောကနှင့် သမဏ ဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွသော လူလောကမှ ထွက်မြောက်လိုကုန် မစပ်ယှဥ်လိုကုန် ကင်းလွတ်လိုကုန်သည် ဖြစ်၍ (ကိလေသာနှင့် ဝဋ်တို့၏) အပိုင်း အခြားမရှိခြင်းကို ပြုတတ်သော စိတ်ဖြင့် နေကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.105 11. Awakening Gratification (2nd) “Mendicants, if there were no gratification in the world, sentient beings wouldn’t be aroused by it. But because there is gratification in the world, sentient beings are aroused by it. If the world had no drawback, sentient beings wouldn’t grow disillusioned with it. But since the world has a drawback, sentient beings do grow disillusioned with it. If there were no escape from the world, sentient beings wouldn’t escape from it. But since there is an escape from the world, sentient beings do escape from it. As long as sentient beings don’t truly understand the world’s gratification, drawback, and escape for what they are, they haven’t escaped from this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—and they don’t live detached, liberated, with mind free of boundaries. But when sentient beings truly understand the world’s gratification, drawback, and escape for what they are, they’ve escaped from this world—with its gods, Māras, and divinities, this population with its ascetics and brahmins, its gods and humans—and they live detached, liberated, with mind free of boundaries.”

၄-သမဏဗြာဟ္မဏသုတ် ၁၀၇။ ရဟန်းတို့ ခပ်သိမ်းသော သမဏနှင့်ဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိကုန်။ ရဟန်းတို့ ထို သမဏနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့ကို သမဏတို့၌မူလည်း သမဏဟု မသမုတ်အပ်ကုန်၊ ဗြာဟ္မဏတို့၌မူလည်း ဗြာဟ္မဏဟု မသမုတ်အပ်ကုန်။ ထို အသျှင်တို့သည် သမဏ ဖြစ်ကျိုး (အရိယာမဂ်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏဖြစ်ကျိုး (အရိယာဖိုလ်) ကိုလည်းကောင်း ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်၍ မနေကြရကုန်။ ရဟန်းတို့ ခပ်သိမ်းသော သမဏနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၏ သာယာဖွယ်ကိုလည်း သာယာဖွယ်အားဖြင့်, အပြစ်ကိုလည်း အပြစ်အားဖြင့်, ထွက်မြောက်ရာကိုလည်း ထွက်မြောက်ရာအားဖြင့်ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ သိကုန်၏။ ရဟန်း တို့ ထို သမဏနှင့် ဗြာဟ္မဏတို့ကို သမဏတို့၌မူလည်း သမဏဟု သမုတ်အပ်ကုန်၏၊ ဗြာဟ္မဏတို့၌မူလည်း ဗြာဟ္မဏဟု သမုတ်အပ်ကုန်၏။ ထို အသျှင်တို့သည် သမဏဖြစ်ကျိုး (အရိယာမဂ်) ကိုလည်းကောင်း၊ ဗြာဟ္မဏဖြစ်ကျိုး (အရိယာဖိုလ်) ကိုလည်းကောင်း ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်၍ နေကြရကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။

Numbered Discourses 3.106 11. Awakening Ascetics and Brahmins “Mendicants, there are ascetics and brahmins who don’t truly understand the world’s gratification, drawback, and escape for what they are. I don’t deem them as true ascetics and brahmins. Those venerables don’t realize the goal of life as an ascetic or brahmin, and don’t live having realized it with their own insight in this very life. There are ascetics and brahmins who do truly understand the world’s gratification, drawback, and escape for what they are. I deem them as true ascetics and brahmins. Those venerables realize the goal of life as an ascetic or brahmin, and live having realized it with their own insight.”

၅-ရုဏ္ဏသုတ် ၁၀၈။ ရဟန်းတို့ သီချင်းဆိုခြင်းသည် အရိယာ၏ အဆုံးအမ၌ ငိုသည် မည်၏၊ ရဟန်းတို့ ကခြင်းသည် အရိယာ၏ အဆုံးအမ၌ ရူးသွပ်သည် မည်၏၊ ရဟန်းတို့ အပိုင်းအခြားကို လွန်၍ သွားပေါ် အောင် ပြင်းစွာရယ်ခြင်းသည် အရိယာ၏ အဆုံးအမ၌ ကလေးသူငယ်တို့ ပြုအပ်သော အလုပ်မည်၏။ ရဟန်းတို့ ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်ဝယ် သီချင်းဆိုခြင်း၌ အကြောင်းကို ပယ်သတ်ရမည်၊ ကခြင်း၌ အကြောင်းကို ပယ်သတ်ရမည်၊ တရားနှင့်စပ်သော အကြောင်းဖြင့် ဝမ်းမြောက်သော သူတော်ကောင်း ဖြစ်သော သင်တို့အား ပြုံးရုံမျှ ပြုံးခြင်းသည် သင့်လျော်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။

Numbered Discourses 3.107 11. Awakening Wailing “Singing is regarded as wailing in the training of the Noble One. Dancing is regarded as madness. Too much laughter, showing the teeth, is regarded as childish. So break off singing and dancing; and when you’re appropriately pleased, it’s enough to simply smile.”

၆-အတိတ္တိသုတ် ၁၀၉။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့ကို မှီဝဲခြင်း၌ ရောင့်ရဲမှု မရှိပေ။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ အိပ်ခြင်းကို မှီဝဲခြင်း၌ ရောင့်ရဲမှု မရှိ၊ ရဟန်းတို့ သေအရက်သောက်ခြင်းကို မှီဝဲခြင်း၌ ရောင့်ရဲမှု မရှိ၊ ရဟန်းတို့ မေထုန်အကျင့်သို့ ရောက်ခြင်းကို မှီဝဲခြင်း၌ ရောင့်ရဲမှု မရှိ။ ရဟန်း တို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို မှီဝဲခြင်း၌ ရောင့်ရဲမှု မရှိပေဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။

Numbered Discourses 3.108 11. Awakening Satisfaction “Mendicants, there are three indulgences that never satisfy. What three? Sleep, drinking beer and wine, and sexual intercourse. These are the three indulgences that never satisfy.”

၇-အရက္ခိတသုတ် ၁၁၀။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော အနာထပိဏ်သူဌေးအား မြတ်စွာဘုရားသည်- “ဒါယကာ စိတ်ကို မစောင့်ရှောက်လျှင် ကာယကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ ဝစီကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ မနောကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်။ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံကို မစောင့်ရှောက်သူ၏ ကာယကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ ဝစီကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ မနောကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူ၏ ကာယကံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ ဝစီကံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ မနောကံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ ဆွေးမြေ့သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံ ရှိသူအား ကောင်းသော သေခြင်း မဖြစ်နိုင်၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း မဖြစ်နိုင်။ ဒါယကာ အထွတ်တပ်သော အိမ်ကို ကောင်းစွာ မိုးမထားလျှင် အထွတ်ကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ အခြင်ကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ နံရံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ အထွတ်သည်လည်း (မိုးရေဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ အခြင်တို့သည်လည်း (မိုးရေဖြင့်) စိုစွတ်ကုန်၏၊ နံရံသည်လည်း (မိုးရေဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ အထွတ်သည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ အခြင်တို့သည်လည်း ဆွေးမြေ့ကုန်၏၊ နံရံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ ဒါယကာ ဤအတူပင်လျှင် စိတ်ကို မစောင့်ရှောက်လျှင် ကာယကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ ဝစီကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်၊ မနောကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မမည်။ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံကို မစောင့်ရှောက်သူ၏ ကာယကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ ဝစီကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ မနောကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်၏၊ (ကိလေသာဖြင့်) စိုစွတ်သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူ၏ ကာယကံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ ဝစီကံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏၊ မနောကံသည်လည်း ဆွေးမြေ့၏။ ဆွေးမြေ့သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူအား ကောင်းသော သေခြင်း မဖြစ်နိုင်၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း မဖြစ်နိုင်။ ဒါယကာ စိတ်ကို စောင့်ရှောက်လျှင် ကာယကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ ဝစီကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ မနောကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံကို စောင့်ရှောက်သူ၏ ကာယကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) မစိုစွတ်၊ ဝစီကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) မစိုစွတ်၊ မနောကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) မစိုစွတ်၊ မစိုစွတ်သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူ၏ ကာယကံသည်လည်း မဆွေးမြေ့၊ ဝစီကံသည်လည်း မဆွေးမြေ့၊ မနောကံသည်လည်း မဆွေးမြေ့။ မဆွေးမြေ့သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူအား ကောင်းသော သေခြင်း ဖြစ်နိုင်၏၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်၏။ ဒါယကာ အထွတ်တပ်သော အိမ်ကို ကောင်းစွာ မိုးထားလျှင် အထွတ်ကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ အခြင်တို့ကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်ကုန်၏၊ နံရံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ အထွတ်သည်လည်း (မိုးရေဖြင့်) မစိုစွတ်၊ အခြင်တို့သည်လည်း (မိုးရေဖြင့်) မစိုစွတ်ကုန်၊ နံရံသည်လည်း (မိုးရေဖြင့်) မစိုစွတ်၊ အထွတ်သည်လည်း မဆွေးမြေ့၊ အခြင်တို့သည်လည်း မဆွေးမြေ့ကုန်၊ နံရံသည်လည်း မဆွေးမြေ့။ ဒါယကာ ဤအတူသာလျှင် စိတ်ကို စောင့်ရှောက်လျှင် ကာယကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ ဝစီကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏၊ မနောကံကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်၏။ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံကို စောင့်ရှောက်သူ၏ ကာယကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) မစိုစွတ်၊ ဝစီကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) မစိုစွတ်၊ မနောကံသည်လည်း (ကိလေသာဖြင့်) မစိုစွတ်၊ မစိုစွတ်သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူ၏ ကာယကံသည်လည်း မဆွေးမြေ့၊ ဝစီကံသည်လည်း မဆွေးမြေ့၊ မနောကံသည်လည်း မဆွေးမြေ့။ မဆွေးမြေ့သော ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံရှိသူအား ကောင်းသော သေခြင်းဖြစ်နိုင်၏၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။

Numbered Discourses 3.109 11. Awakening Unprotected Then the householder Anāthapiṇḍika went up to the Buddha, bowed, and sat down to one side. The Buddha said to him: “Householder, when the mind is unprotected, deeds of body, speech, and mind are unprotected. When deeds are unprotected, they fester. When deeds fester, they become rotten. Someone whose deeds of body, speech, and mind are rotten will not have a good death. It’s like a bungalow with a bad roof. The roof peak, rafters, and walls are unprotected. They fester, and become rotten. In the same way, when the mind is unprotected, bodily, verbal, and mental deeds are unprotected. … Someone whose deeds of body, speech, and mind are rotten will not have a good death. When the mind is protected, bodily, verbal, and mental deeds are protected. When deeds are protected, they don’t fester. When deeds don’t fester, they don’t become rotten. Someone whose deeds of body, speech, and mind aren’t rotten will have a good death. It’s like a bungalow with a good roof. The roof peak, rafters, and walls are protected. They don’t get soaked, and they don’t become rotten. In the same way, when the mind is protected, bodily, verbal, and mental deeds are protected. … Someone whose deeds of body, speech, and mind aren’t rotten will have a good death.”

၈-ဗျာပန္နသုတ် ၁၁၁။ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော အနာထပိဏ်သူဌေးအား မြတ်စွာဘုရားသည်- “ဒါယကာ စိတ်ပျက်စီးလျှင် ကာယကံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ ဝစီကံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ မနောကံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံ ပျက်စီးသူအား ကောင်းသောသေခြင်း မဖြစ်နိုင်၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း မဖြစ်နိုင်။ ဒါယကာ အထွတ်တပ်သော အိမ်ကို ကောင်းစွာ မိုးမထားလျှင် အထွတ်သည်လည်း ပျက်စီး၏၊ အခြင်သည်လည်း ပျက်စီး၏၊ နံရံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ ဒါယကာ ဤအတူပင်လျှင် စိတ်ပျက်စီးလျှင် ကာယကံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ ဝစီကံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ မနောကံသည်လည်း ပျက်စီး၏၊ ကာယကံ ဝစီကံံ မနော ကံပျက်စီးသူအား ကောင်းသော သေခြင်း မဖြစ်နိုင်၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း မဖြစ်နိုင်။ ဒါယကာ စိတ်မပျက်စီးလျှင် ကာယကံသည်လည်း မပျက်စီး၊ ဝစီကံသည်လည်း မပျက်စီး၊ မနောကံသည်လည်း မပျက်စီး၊ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံ မပျက်စီးသူအား ကောင်းသော သေခြင်း ဖြစ်နိုင်၏။ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်၏။ ဒါယကာ အထွတ်တပ်သော အိမ်ကို ကောင်းစွာ မိုးထားလျှင် အထွတ်သည်လည်း မပျက်စီး၊ အခြင်တို့သည်လည်း မပျက်စီးကုန်၊ နံရံသည်လည်း မပျက်စီး။ ဒါယကာ ဤအတူပင်လျှင် စိတ်မပျက်စီးလျှင် ကာယကံသည်လည်း မပျက်စီး၊ ဝစီကံသည်လည်း မပျက်စီး၊ မနောကံသည်လည်း မပျက်စီး၊ ကာယကံ ဝစီကံံ မနောကံ မပျက်စီးသူအား ကောင်းသော သေခြင်းဖြစ်နိုင်၏၊ ကောင်းသော ကွယ်လွန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.110 11. Awakening Fallen Seated to one side, the Buddha said to the householder Anāthapiṇḍika: “Householder, when the mind is fallen, bodily, verbal, and mental deeds are fallen. Someone whose deeds of body, speech, and mind are fallen will not have a good death. It’s like a bungalow with a bad roof. The roof peak, rafters, and walls fall in. In the same way, when the mind is fallen, bodily, verbal, and mental deeds are fallen. Someone whose deeds of body, speech, and mind are fallen will not have a good death. When the mind is not fallen, bodily, verbal, and mental deeds are not fallen. Someone whose deeds of body, speech, and mind are not fallen will have a good death. It’s like a bungalow with a good roof. The roof peak, rafters, and walls are not fallen in. In the same way, when the mind is not fallen, bodily, verbal, and mental deeds are not fallen. Someone whose deeds of body, speech, and mind are not fallen will have a good death.”

၉-ပဌမ နိဒါနသုတ် ၁၁၂။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော) ကံဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- လောဘသည် ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတည်း၊ ဒေါသသည် ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတည်း၊ မောဟသည် ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ လောဘသည် ပြုအပ်သော၊ လောဘကြောင့် ဖြစ်သော၊ လောဘလျှင် ဖြစ်ကြောင်း ‘နိဒါန်း’ ရှိသော၊ လောဘလျှင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ‘သမုဒယ’ ရှိသော ကံသည် အကုသိုလ် မည်၏။ ထို ကံသည် အပြစ်ရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ဆင်းရဲကျိုးရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော) ကံတစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်း ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတို့၏ချုပ်ငြိမ်းရန် မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ ဒေါသသည် ပြုအပ်သော၊ ဒေါသကြောင့် ဖြစ်သော၊ ဒေါသလျှင် ဖြစ်ကြောင်း ‘နိဒါန်း’ ရှိသော၊ ဒေါသလျှင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ‘သမုဒယ’ ရှိသော ကံသည် အကုသိုလ် မည်၏၊ ထို ကံသည် အပြစ်ရှိသော တရားဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ဆင်းရဲကျိုးရှိသော တရားဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရန် မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ မောဟသည် ပြုအပ်သော၊ မောဟကြောင့် ဖြစ်သော၊ မောဟလျှင် ဖြစ်ကြောင်း ‘နိဒါန်း’ ရှိသော၊ မောဟလျှင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ‘သမုဒယ’ ရှိသော ကံသည် အကုသိုလ် မည်၏၊ ထို ကံသည် အပြစ်ရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ဆင်းရဲကျိုးရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရန် မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော) ကံဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်း တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ကင်းရာနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သော) ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အလောဘသည် ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတည်း၊ အဒေါသသည် ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတည်း၊ အမောဟသည် ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ အလောဘသည် ပြုအပ်သော၊ အလောဘကြောင့် ဖြစ်သော၊ အလောဘ လျှင် ဖြစ်ကြောင်း ‘နိဒါန်း’ ရှိသော၊ အလောဘလျှင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ‘သမုဒယ’ ရှိသော ကံသည် ကုသိုလ် မည်၏၊ ထို ကံသည် အပြစ်မရှိသော တရားဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ချမ်းသာကျိုးရှိသော တရားဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရန် ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော) ကံတစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းမဖြစ်။ ရဟန်းတို့ အဒေါသသည် ပြုအပ်သော အဒေါသကြောင့် ဖြစ်သော အဒေါသလျှင် ဖြစ်ကြောင်း ‘နိဒါန်း’ ရှိသော အဒေါသလျှင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ‘သမုဒယ’ ရှိသော ကံသည် ကုသိုလ်မည်၏၊ ထို ကံသည် အပြစ်မရှိသော တရားဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ချမ်းသာကျိုးရှိသော တရားဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရန် ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတစ်ပါး ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်း မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ အမောဟသည် ပြုအပ်သော၊ အမောဟကြောင့် ဖြစ်သော၊ အမောဟလျှင် ဖြစ်ကြောင်း ‘နိဒါန်း’ ရှိသော၊ အမောဟလျှင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ‘သမုဒယ’ ရှိသော ကံသည် ကုသိုလ်မည်၏၊ ထို ကံသည် အပြစ်မရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ချမ်းသာကျိုးရှိသော တရား ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရန် ဖြစ်၏၊ ထို ကံသည် ကံတစ်ပါးဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်း မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက် စေတတ်သော) ကံဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။

Numbered Discourses 3.111 11. Awakening Sources (1st) “Mendicants, there are these three sources that give rise to deeds. What three? Greed, hate, and delusion are sources that give rise to deeds. Any deed that emerges from greed, hate, or delusion—born, sourced, and originated from greed, hate, or delusion—is unskillful, blameworthy, results in suffering, and leads to the creation of more deeds, not their cessation. These are three sources that give rise to deeds. There are these three sources that give rise to deeds. What three? Contentment, love, and understanding are sources that give rise to deeds. Any deed that emerges from contentment, love, or understanding—born, sourced, and originated from contentment, love, or understanding—is skillful, blameless, results in happiness, and leads to the cessation of more deeds, not their creation. These are three sources that give rise to deeds.”

၁၀-ဒုတိယ နိဒါနသုတ် ၁၁၃။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော) ကံ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့ကိုစွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင် တပ်မက်ခြင်း‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်း ဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒ ရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရား တို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန် သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင် တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်၏၊ အဖန်ဖန် သုံးသပ်၏၊ အားကြီးသော တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်သုံးသပ်သူအား အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏၊ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်သူသည် ထို (ဆန္ဒရာဂ၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော)တရားတို့နှင့် ယှဥ်စပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပြင်းစွာတပ်မက်ခြင်းကို သံယောဇဥ် ‘နှောင်ကြိုး’ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန် သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင် တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်၏၊ အဖန်ဖန် သုံးသပ်၏၊ အားကြီးသော တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်သုံးသပ်သူအား အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏၊ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်သူသည် ထို (ဆန္ဒရာဂ၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော)တရားတို့နှင့် ယှဥ်စပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပြင်းစွာတပ်မက်ခြင်းကို သံယောဇဥ် ‘နှောင်ကြိုး’ဟု ငါ ဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန် သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်သနည်း၊ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကို စွဲ၍ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်၏၊ အဖန်ဖန် သုံးသပ်၏၊ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကို စွဲ၍ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန် ကြံစည်သုံးသပ်သူအား အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏၊ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်သူသည် ထို ဆန္ဒ ရာဂ၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော)တရားတို့နှင့် ယှဥ်စပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပြင်းစွာ တပ်မက်ခြင်းကို သံယောဇဥ် ‘နှောင်ကြိုး’ဟု ငါ ဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ဖြစ်စေတတ်သော) ကံဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သော) ကံတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်၊ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန် သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့၏ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့ အကျိုးကို သိ၏၊ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့ အကျိုးကို သိ၍ ထို အကျိုးကို နစ်စေ၏၊ ထို အကျိုးကို နစ်စေ၍ စိတ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိပြီးလျှင် ပညာဖြင့် ထိုးထွင်း၍ မြင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အားကြီးသော တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အတိတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အားကြီးသောလိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့၏ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့ အကျိုးကို သိ၏၊ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့ အကျိုးကို သိ၍ ထို အကျိုးကို နစ်စေ၏၊ ထို အကျိုးကို နစ်စေ၍ စိတ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိပြီးလျှင် ပညာဖြင့် ထိုးထွင်း၍ မြင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော အနာဂတ်တရားတို့ကိိုု စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကို စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ အားကြီးသော လိုချင် တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့၏ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့ အကျိုးကို သိ၏၊ နောင်ဖြစ်လတ္တံ့အကျိုးကို သိ၍ ထို အကျိုးကို နစ်စေ၏၊ ထို အကျိုးကို နစ်စေ၍ စိတ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိပြီးလျှင် ပညာဖြင့် ထိုးထွင်း၍ မြင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အားကြီးသော လိုချင်တပ်မက်ခြင်း ‘ဆန္ဒရာဂ’၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော ပစ္စုပ္ပန်တရားတို့ကိိုု စွဲ၍ အလို ‘ဆန္ဒ’ မဖြစ်။ ရဟန်းတို့ (ဝဋ်ဆင်းရဲကို ချုပ်ငြိမ်းစေတတ်သော) ကံ ဖြစ်ရန် အကြောင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ ရှေးဦးစွာသော သမ္ဗောဓဝဂ် ပြီး၏။ (၁၂) ၂-အာပါယိကဝဂ် ၁-အာပါယိကသုတ်

Numbered Discourses 3.112 11. Awakening Sources (2nd) “Mendicants, there are these three sources that give rise to deeds. What three? Desire comes up for things that stimulate desire and greed in the past, future, or present. And how does desire come up for things that stimulate desire and greed in the past, future, or present? In your heart you think about and consider things that stimulate desire and greed in the past, future, or present. When you do this, desire comes up, and you get attached to those things. This lust in the heart is what I call a fetter. That’s how desire comes up for things that stimulate desire and greed in the past, future, or present. These are three sources that give rise to deeds. There are these three sources that give rise to deeds. What three? Desire doesn’t come up for things that stimulate desire and greed in the past, future, or present. And how does desire not come up for things that stimulate desire and greed in the past, future, or present? You understand the future result of things that stimulate desire and greed in the past, future, or present. When you know this, you grow disillusioned, your heart becomes dispassionate, and you see it with penetrating wisdom. That’s how desire doesn’t come up for things that stimulate desire and greed in the past, future, or present. These are three sources that give rise to deeds.”

၁၁၄။ ရဟန်းတို့ ဤအယုတ်တရားတို့ကို မပယ်ခြင်းကြောင့် အပါယ်သို့ လားရမည့်သူ၊ ငရဲသို့ ရောက်ရမည့်သူတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မမြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်နေသည်ဖြစ်ပါလျက် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်၏ဟု ဝန်ခံသူလည်းကောင်း၊ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သော စင်ကြယ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အခြေအမြစ်မရှိသော မမြတ်သော အကျင့်ဖြင့် စွပ်စွဲသူလည်းကောင်း၊ “ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်သည် မရှိ” ဤသို့ဆိုလေ့ ဤသို့ယူလေ့ရှိ၍ ထို အယူဖြင့် ကာမဂုဏ်တို့၌ သုံးဆောင်ခံစားခြင်းသို့ ရောက်သူလည်းကောင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤအယုတ်တရားတို့ကို မပယ်ခြင်းကြောင့် အပါယ်သို့ လားရမည့်သူ၊ ငရဲသို့ ရောက်ရမည့်သူတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်၊

Numbered Discourses 3.113 12. Bound for Loss Bound for Loss “Mendicants, these three are bound for a place of loss, bound for hell, if they don’t give up this fault. What three? Someone who is unchaste, but claims to be chaste; someone who makes a groundless accusation of unchastity against a person whose chastity is pure; and someone who has the view, ‘There is nothing wrong with sensual pleasures,’ so they throw themselves into sensual pleasures. These are the three who are bound for a place of loss, bound for hell, if they don’t give up this fault.”

၂-ဒုလ္လဘသုတ် ၁၁၅။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ရခဲ၏။ အဘယ်သုံးမျိုး တို့နည်းဟူမူ- လောက၌ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင် မှန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ရခဲ၏၊ လောက၌ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော ဓမ္မဝိနယကို ဟောကြားတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရခဲ၏၊ လောက၌ သူ့ကျေးဇူးကို့သိ၍, သိသည့်အလျောက် သူ့ကျေးဇူးကို ထင်စွာ ပြလေ့ရှိသူ ‘ကတညုတ ကတဝေဒီ’ ပုဂ္ဂိုလ်ကို ရခဲ၏။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ဤပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ရခဲ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.114 12. Bound for Loss Rare “Mendicants, the appearance of three individuals is rare in the world. What three? A Realized One, a perfected one, a fully awakened Buddha. A teacher of the teaching and training proclaimed by a Realized One. An individual who is grateful and thankful. The appearance of these three individuals is rare in the world.”

၃-အပ္ပမေယျသုတ် ၁၁၆။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့သည် လောက၌ ထင်ရှားရှိကုန်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- နှိုင်းရှည့်ရန် လွယ်ကူသော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း၊ နှိုင်းရှည့်ရန် ခက်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်း၊ မနှိုင်းရှည့်နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်လည်းကောင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ နှိုင်းရှည့်ရန် လွယ်ကူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စိတ်ပျံ့လွင့်၏၊ ကျူပင်ကဲ့သို့ အချည်းနှီး တက်ကြွ၏၊ လျှပ်ပေါ်၏၊ နှုတ်ကြမ်း၏၊ ပြန့်ကျဲသော စကားရှိ၏၊ သတိ လွတ်ကင်း၏၊ ဆင်ခြင်ဉာဏ် မရှိ၊ မတည်ကြည်၊ တုန်လှုပ်သော စိတ်ရှိ၏၊ ပေါ်လွင်သော ဣန္ဒြေရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို နှိုင်းရှည့်ရန် လွယ်ကူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ နှိုင်းရှည့်ရန် ခက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် စိတ်မပျံ့လွင့်၊ ကျူပင်ကဲ့သို့ အချည်းနှီး မတက်ကြွ၊ လျှပ်ပေါ်ခြင်း မရှိ၊ နှုတ် မကြမ်းတမ်း၊ ပြန့်ကျဲသော စကားမရှိ၊ ထင်သော သတိ ရှိ၏၊ ဆင်ခြင်ဉာဏ် ရှိ၏၊ တည်ကြည်၏၊ တည်ကြည်သောစိတ် ရှိ၏၊ စောင့်စည်းအပ်သော ဣန္ဒြေရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို နှိုင်းရှည့်ရန် ခက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ မနှိုင်းရှည့်နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကိလေသာတို့မှ ကင်းဝေး၏၊ အာသဝေါ ကုန်ပြီးဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို မနှိုင်း ရှည့်နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့သည် လောက၌ ထင်ရှားရှိကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.115 12. Bound for Loss Immeasurable “Mendicants, these three individuals are found in the world. What three? Someone easy to measure, someone hard to measure, and someone who is immeasurable. And who is the individual easy to measure? It’s an individual who is haughty, insolent, fickle, scurrilous, loose-tongued, unmindful, lacking situational awareness and immersion, with straying mind and undisciplined faculties. This is called ‘an individual easy to measure’. And who is the individual hard to measure? It’s an individual who is not haughty, insolent, fickle, scurrilous, or loose-tongued. They have established mindfulness, situational awareness and immersion, with unified mind and restrained faculties. This is called ‘an individual hard to measure’. And who is the immeasurable individual? It’s a mendicant who is perfected, and has ended defilements. This is called ‘an immeasurable individual’. These are the three individuals found in the world.”

၄-အာနေဉ္ဇသုတ် ၁၁၇။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ဤပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့သည် ထင်ရှားရှိကုန်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရူပသညာ၁တို့ကို လုံးဝလွန်မြောက်ခြင်း ပဋိဃသညာ၂တို့၏ လုံးဝချုပ်ခြင်း နာနတ္တသညာ၃တို့ကို လုံးဝ နှလုံးမသွင်းခြင်းကြောင့် “ကောင်းကင်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (နှလုံးသွင်းလျက်) အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထို ပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို သာယာ၏၊ ထို ဈာန်ကို အလိုရှိ၏၊ ထို ဈာန်ဖြင့်လည်း နှစ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ထို ဈာန်၌ တည်၏၊ ထို ဈာန်ကိုပင် နှလုံးသွင်း၏၊ ထို ဈာန်ဖြင့် များစွာ နေလေ့ရှိ၏၊ (ဈာန်မှ) မယုတ်မူ၍ သေလွန်ခဲ့သော် အာကာသာနဉ္စာယတနဗြဟ္မာတို့၏ အသင်းဝင်အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ အာကာသာနဉ္စာယတနဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် မဟာကပ်နှစ်သောင်းတို့တည်း၊ ထို (အာကာသာနဉ္စာယတန) ဘုံ၌ ပုထုဇဥ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေရ၍ ထို ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်ရှိသမျှ အားလုံးကို ကုန်စေပြီးလျှင် ငရဲသို့လည်း လားရ၏၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးသို့လည်း လားရ၏၊ ပြိတ္တာဘုံသို့လည်း လားရ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့် (အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ်)သည်ကား ထို အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေရ၍ ထို ဗြဟ္မာတို့၏ အသက် အတိုင်းအရှည်ရှိသမျှ အားလုံးကို ကုန်စေပြီးလျှင် ထို အာကာသာနဉ္စာယတနဘုံ၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ လားရာ ‘ဂတိ’ ဖြစ်ခြင်း ‘ပဋိသန္ဓေ’ ၌ ဤပုထုဇဥ်၏ ဒုဂ္ဂတိသို့ လားရခြင်း, အရိယာ၏ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရခြင်းသည်ပင် အကြား အမြင်မရှိသော ပုထုဇဥ်နှင့် အကြားအမြင်ရှိသော အရိယာသာဝက၏ အထူးတည်း၊ ဤသည်ပင် လွန်ကဲ သော အားထုတ်ကြောင်းတည်း၊ ဤသည်ပင် ထူးခြားခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အလုံးစုံသော အာကာသာနဉ္စာယတနဈာန်ကို လွန်မြောက်၍ “ဝိညာဥ်သည် အဆုံးမရှိ”ဟု (နှလုံးသွင်းလျက်) ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို ဝိညာဏဉ္စာယတနဈာန်ကို သာယာ၏၊ ထို ဈာန်ကို အလိုရှိ၏၊ ထို ဈာန်ဖြင့်လည်း နှစ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ထို ဈာန်၌ တည်၏၊ ထို ဈာန်ကိုပင် နှလုံးသွင်း၏၊ ထို ဈာန်ဖြင့် များစွာ နေလေ့ရှိ၏၊ (ဈာန်မှ) မယုတ်မူ၍ သေလွန်ခဲ့သော် ဝိညာဏဉ္စာယတနတဗြဟ္မာတို့၏ အသင်းဝင်အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်သည် မဟာကပ်လေးသောင်းတို့တည်း၊ ထို ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ၌ ပုထုဇဥ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသက်ထက်ဆုံး တည်နေရ၍ ထို ဗြဟ္မာတို့၏အသက် အတိုင်းအရှည်ရှိသမျှ အားလုံးကို ကုန်စေပြီးလျှင် ငရဲသို့လည်း လားရ၏၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးသို့လည်း လားရ၏၊ ပြိတ္တာဘုံသို့လည်း လားရ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့် (အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ်)သည်ကား ထို ဝိညာဏဉ္စာယတနဘုံ၌ အသက်ထက်ဆုံး တည်နေရ၍ ထို ဗြဟ္မာတို့၏အသက် အတိုင်းအရှည်ရှိသမျှ အားလုံးကို ကုန်စေပြီးလျှင် ထို ဝိညာဏဉ္စာ ယတနဘုံ၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ လားရာ ‘ဂတိ’ ဖြစ်ခြင်း ‘ပဋိသန္ဓေ’၌ ဤပုထုဇဥ်၏ ဒုဂ္ဂတိသို့ လားရခြင်း, အရိယာသာဝက၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရခြင်းသည်ပင် အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဥ်နှင့် အကြား အမြင်ရှိသော အရိယာသာဝက၏ အထူးတည်း၊ ဤသည်ပင် လွန်ကဲသော အားထုတ်ကြောင်းတည်း၊ ဤသည်ပင် ထူးခြားခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အလုံးစုံသော ဝိညာဏဉ္စာ ယတနဈာန်ကို လွန်မြောက်၍ “တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရှိ”ဟု (နှလုံးသွင်းလျက်) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ထို အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို သာယာ၏၊ ထို ဈာန်ကို အလိုရှိ၏၊ ထို ဈာန် ဖြင့်လည်း နှစ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ထို ဈာန်၌ တည်၏၊ ထို ဈာန်ကိုပင် နှလုံးသွင်း၏၊ ထို ဈာန်ဖြင့် များစွာ နေလေ့ရှိ၏၊ (ဈာန်မှ) မယုတ်မူ၍ သေလွန်ခဲ့သော် အာကိဉ္စညာယတနဗြဟ္မာတို့၏ အသင်းဝင် အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ အာကိဉ္စညာယတဘုံသို့ ကပ်ရောက်ကုန်သော ဗြဟ္မာတို့၏ အသက် အတိုင်းအရှည်သည် မဟာကပ်ခြောက်သောင်းတို့တည်း၊ ထို အာကိဉ္စညာယတနဘုံ၌ ပုထုဇဥ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသက်ထက်ဆုံးတည်နေရ၍ ထို ဗြဟ္မာတို့၏အသက် အတိုင်းအရှည်ရှိသမျှ အားလုံးကို ကုန်စေပြီးလျှင် ငရဲသို့လည်း လားရ၏၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးသို့လည်း လားရ၏၊ ပြိတ္တာဘုံသို့လည်း လားရ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့် (အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ်)သည်ကား ထို အာကိဉ္စညာယတနဘုံ၌ အသက်ထက်ဆုံး တည် နေရ၍ ထို ဗြဟ္မာတို့၏ အသက်အတိုင်းအရှည်ရှိသမျှ အားလုံးကို ကုန်စေပြီးလျှင် ထို အာကိဉ္စညာယတန ဘုံ၌ပင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြု၏။ ရဟန်းတို့ အကြင် လားရာ ‘ဂတိ’ ဖြစ်ခြင်း ‘ပဋိသန္ဓေ’ ၌ ဤပုထုဇဥ်၏ ဒုဂ္ဂတိသို့ လားရခြင်း, အရိယာ၏ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရခြင်းသည်ပင် အကြားအမြင်မရှိသော ပုထုဇဥ်နှင့်အကြား အမြင်ရှိသော အရိယာသာဝက၏ အထူးတည်း၊ ဤသည်ပင် လွန်ကဲသော အားထုတ်ကြောင်းတည်း၊ ဤသည်ပင် ထူးခြားခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ ဤပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့သည် ထင်ရှားရှိကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။ ၁။ ရူပသညာ-ရူပဈာန်၌ ဖြစ်သော သညာ။ ၂။ ပဋိဃသညာ-စက္ခုစသောဝတ္ထုရုပ်ငါးပါး၌ ရူပါရုံစသော အာရုံငါးပါးတို့ ထိခိုက်သောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပဉ္စဝိဉာဏ်။ ၃။ ပဋိဃသညာမှ တစ်ပါး အမျိုးမျိုးသော ကာမာဝစရသညာ။

Numbered Discourses 3.116 12. Bound for Loss Imperturbable “Mendicants, these three individuals are found in the world. What three? First, an individual, going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity, aware that ‘space is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite space. They enjoy it and like it and find it rewarding. If they’re set on that, committed to it, and meditate on it often without losing it, when they die they’re reborn in the company of the gods of the dimension of infinite space. The lifespan of the gods of infinite space is twenty thousand eons. An ordinary person stays there until the lifespan of those gods is spent, then they go to hell or the animal realm or the ghost realm. But a disciple of the Buddha stays there until the lifespan of those gods is spent, then they’re extinguished in that very life. This is the difference between a learned noble disciple and an unlearned ordinary person as regards their place of rebirth. Furthermore, an individual, going totally beyond the dimension of infinite space, aware that ‘consciousness is infinite’, enters and remains in the dimension of infinite consciousness. They enjoy it and like it and find it rewarding. If they’re set on that, committed to it, and meditate on it often without losing it, when they die they’re reborn in the company of the gods of the dimension of infinite consciousness. The lifespan of the gods of infinite consciousness is forty thousand eons. An ordinary person stays there until the lifespan of those gods is spent, then they go to hell or the animal realm or the ghost realm. But a disciple of the Buddha stays there until the lifespan of those gods is spent, then they’re extinguished in that very life. This is the difference between a learned noble disciple and an unlearned ordinary person as regards their place of rebirth. Furthermore, an individual, going totally beyond the dimension of infinite consciousness, aware that ‘there is nothing at all’, enters and remains in the dimension of nothingness. They enjoy it and like it and find it rewarding. If they’re set on that, committed to it, and meditate on it often without losing it, when they die they’re reborn in the company of the gods of the dimension of nothingness. The lifespan of the gods of nothingness is sixty thousand eons. An ordinary person stays there until the lifespan of those gods is spent, then they go to hell or the animal realm or the ghost realm. But a disciple of the Buddha stays there until the lifespan of those gods is spent, then they’re extinguished in that very life. This is the difference between a learned noble disciple and an unlearned ordinary person as regards their place of rebirth. These are the three individuals found in the world.”

၅-ဝိပတ္တိသမ္ပဒါသုတ် ၁၁၈။ ရဟန်းတို့ ပျက်စီးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သီလ၏ ပျက်စီးခြင်း၊ စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်း၊ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် အသက်ကို သတ်လေ့ရှိ၏၊ မပေးသည်ကို ယူလေ့ရှိ၏၊ ကာမတို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ မဟုတ်မမှန် ပြောလေ့ရှိ၏၊ ကုန်းစကားကို ဆိုလေ့ရှိ၏၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ဆိုလေ့ရှိ၏၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ဆိုလေ့ ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် မက်မောခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ များ၏၊ ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ပေးလှူခြင်းသည် မရှိ၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် မရှိ၊ဟုန်းပူဇော်ခြင်းသည် မရှိ၊ ကောင်းမှုကံ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက်သည် မရှိ၊ ဤလောကသည် မရှိ၊ တစ်ပါးသော လောကသည် မရှိ၊ အမိသည် မရှိ၊ အဖသည် မရှိ၊ သေ၍ တစ်ဖန်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ မရှိကုန်၊ ဤလောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင် ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားနိုင်ကုန်သော ညီညွတ်ကုန်သော ကောင်းသော အကျင့်ရှိကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၌ မရှိကုန်”ဟု မှားသော အယူရှိ၏၊ ဖောက်ပြန်သော အမြင်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အယူပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရောက်ရာဖြစ်သော ငရဲ၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရောက်ရာဖြစ်သော ငရဲ၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက် ၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရောက်ရာဖြစ်သော ငရဲ၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပျက်စီးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ် သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကာမတို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကုန်းစကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် မက်မောခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ မများ၊ ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်မရှိ။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ပေးလှူခြင်းသည် ရှိ၏၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် ရှိ၏၊ဟုန်းပူဇော်ခြင်းသည် ရှိ၏၊ ကောင်းမှုကံ မကောင်းမှုကံတို့၏ အကျိုးဝိပါက်သည် ရှိ၏၊ ဤလောကသည် ရှိ၏၊ တစ်ပါးသော လောကသည် ရှိ၏၊ အမိသည် ရှိ၏၊ အဖသည် ရှိ၏၊ သေ၍ တစ်ဖန်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ဤလောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားနိုင်ကုန်သော ညီညွတ်ကုန်သော ကောင်းသော အကျင့်ရှိကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၌ ရှိကုန်၏”ဟု ကောင်းသော အယူရှိ၏၊ မဖောက်ပြန်သော အမြင်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အယူ၏ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ သီလ၏ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ် ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။ ၁။ ပေးလှူခြင်း၏အကျိုးသည် မရှိဟု ဆိုလိုသည်။ ၂။ အမိ၌ ကောင်းစွာပြုခြင်း မကောင်းပြုခြင်း၏ အကျိုးသည် မရှိဟု ဆိုလိုသည်။

Numbered Discourses 3.117 12. Bound for Loss Failures and Accomplishments “Mendicants, there are three failures. What three? Failure in ethics, mind, and view. And what is failure in ethics? It’s when someone kills living creatures, steals, commits sexual misconduct, and uses speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘failure in ethics’. And what is failure in mind? It’s when someone is covetous and malicious. This is called ‘failure in mind’. And what is failure in view? It’s when someone has wrong view, a distorted perspective, such as: ‘There’s no meaning in giving, sacrifice, or offerings. There’s no fruit or result of good and bad deeds. There’s no afterlife. There’s no such thing as mother and father, or beings that are reborn spontaneously. And there’s no ascetic or brahmin who is rightly comported and rightly practiced, and who describes the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is called ‘failure in view’. Some sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell because of failure in ethics, mind, or view. These are the three failures. There are three accomplishments. What three? Accomplishment in ethics, mind, and view. And what is accomplishment in ethics? It’s when someone doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, or use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called accomplishment in ethics. And what is accomplishment in mind? It’s when someone is content and kind-hearted. This is called accomplishment in mind. And what is accomplishment in view? It’s when someone has right view, an undistorted perspective, such as: ‘There is meaning in giving, sacrifice, and offerings. There are fruits and results of good and bad deeds. There is an afterlife. There are such things as mother and father, and beings that are reborn spontaneously. And there are ascetics and brahmins who are rightly comported and rightly practiced, and who describe the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is called accomplishment in view. Some sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a good place, a heavenly realm because of accomplishment in ethics, mind, or view. These are the three accomplishments.”

၆-အပဏ္ဏကသုတ် ၁၁၉။ ရဟန်းတို့ ပျက်စီးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သီလ၏ ပျက်စီးခြင်း၊ စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်း၊ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းတည်း၊ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် သူ့အသက်သတ်လေ့ရှိ၏။ပ။ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ဆိုလေ့ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် မက်မောခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ များ၏၊ ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို စိတ်၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ပေးလှူခြင်းသည် မရှိ၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် မရှိ။ပ။ ဤလောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားနိုင်ကုန်သော ညီညွတ်ကုန်သော ကောင်းသော အကျင့်ရှိကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၌ မရှိကုန်”ဟု မှားသော အယူရှိ၏၊ ဖောက်ပြန်သော အမြင်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက် ၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရောက်ရာဖြစ်သော ငရဲ၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြောက်မျက်နှာရှိ အန်စာသည် အထက်သို့ ပစ်မြှောက်အပ်သော် ကျရာ ကျရာ မျက်နှာဖြင့် သာလျှင် ကောင်းစွာရပ်တန့်လျက် တည်သကဲ့သို့ ဤအတူသာလျှင် သီလ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည်။ပ။ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပျက်စီးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် မက်မောခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ မများ၊ ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်မရှိ။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ပေးလှူခြင်းသည် ရှိ၏၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် ရှိ၏။ပ။ ဤလောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြား နိုင်ကုန်သော သူတို့သည် လောက၌ ရှိကုန်၏”ဟု မှန်ကန်သောအယူရှိ၏၊ မဖောက်ပြန်သော အမြင်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ် ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြောက်မျက်နှာရှိ အန်စာသည် အထက်သို့ ပစ်မြှောက်အပ်သော် ကျရာ ကျရာ မျက်နှာဖြင့်သာလျှင် ကောင်းစွာ ရပ်တန့်လျက် တည်သကဲ့သို့၊ ဤအတူသာလျှင် သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ စိတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည်။ပ။ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ကောင်းသော လားရာဖြစ်သော နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။

Numbered Discourses 3.118 12. Bound for Loss Sure-bet Dice “Mendicants, there are three failures. What three? Failure in ethics, mind, and view. And what is failure in ethics? It’s when someone kills living creatures, steals, commits sexual misconduct, and uses speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘failure in ethics’. And what is failure in mind? It’s when someone is covetous and malicious. This is called ‘failure in mind’. And what is failure in view? It’s when someone has wrong view, a distorted perspective, such as: ‘There’s no meaning in giving, sacrifice, or offerings. There’s no fruit or result of good and bad deeds. There’s no afterlife. There’s no such thing as mother and father, or beings that are reborn spontaneously. And there’s no ascetic or brahmin who is rightly comported and rightly practiced, and who describes the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is called ‘failure in view’. Some sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell because of failure in ethics, mind, or view. It’s like throwing sure-bet dice: they always fall the right side up. In the same way, some sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell because of failure in ethics, mind, or view. These are the three failures. There are three accomplishments. What three? Accomplishment in ethics, mind, and view. And what is accomplishment in ethics? It’s when someone doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, or use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called accomplishment in ethics. And what is accomplishment in mind? It’s when someone is content and kind-hearted. This is called accomplishment in mind. And what is accomplishment in view? It’s when someone has right view, an undistorted perspective, such as: ‘There is meaning in giving, sacrifice, and offerings. There are fruits and results of good and bad deeds. There is an afterlife. There are such things as mother and father, and beings that are reborn spontaneously. And there are ascetics and brahmins who are rightly comported and rightly practiced, and who describe the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is called accomplishment in view. Some sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a good place, a heavenly realm because of accomplishment in ethics, mind, or view. It’s like throwing sure-bet dice: they always fall the right side up. In the same way, some sentient beings, when their body breaks up, after death, are reborn in a good place, a heavenly realm because of accomplishment in ethics, mind, or view. These are the three accomplishments.”

၇-ကမ္မန္တသုတ် ၁၂၀။ ရဟန်းတို့ ပျက်စီးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အမှု၏ ပျက်စီးခြင်း၊ အသက်မွေးမှု၏ ပျက်စီးခြင်း၊ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အမှု၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် သူ့အသက်ကို သတ်လေ့ရှိ၏။ပ။ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ဆိုလေ့ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အမှု၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အသက်မွေးမှု၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် မှားသော အသက်မွေးမှုရှိ၏၊ မှားသော အသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေး၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အသက်မွေးမှု၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ပေးလှူခြင်းသည် မရှိ၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် မရှိ။ပ။ ဤလောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင် ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားနိုင်ကုန်သော ညီညွတ်ကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၌ မရှိကုန်”ဟု မှားသော အယူရှိ၏၊ ဖောက်ပြန် သော အမြင်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အယူ၏ ပျက်စီးခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ပျက်စီးခြင်း တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အမှု၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ အသက်မွေးမှု၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ အမှု၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ပ။ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အမှု၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အသက်မွေးမှု၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့ သောသူသည် ကောင်းသော အသက်မွေးခြင်းရှိ၏၊ ကောင်းသော အသက်မွေးမှုဖြင့် အသက်မွေး၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အသက်မွေးမှု၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ပေးလှူခြင်းသည် ရှိ၏၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းသည် ရှိ၏။ပ။ ဤလောကကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ပါးသော လောကကိုလည်းကောင်း ကိုယ်တိုင် ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍ မျက်မှောက်ပြုကာ ဟောကြားနိုင်ကုန်သော ညီညွတ်ကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် လောက၌ ရှိကုန်၏”ဟု မှန်သော အယူရှိ၏၊ မဖောက် ပြန်သော အမြင်ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို အယူ၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။

Numbered Discourses 3.119 12. Bound for Loss Action “Mendicants, there are three failures. What three? Failure in action, livelihood, and view. And what is failure in action? It’s when someone kills living creatures, steals, commits sexual misconduct, and uses speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘failure in action’. And what is failure in livelihood? It’s when a noble disciple has wrong livelihood and earns a living by wrong livelihood. This is called ‘failure in livelihood’. And what is failure in view? It’s when someone has wrong view, a distorted perspective, such as: ‘There’s no meaning in giving, sacrifice, or offerings. There’s no fruit or result of good and bad deeds. There’s no afterlife. There’s no such thing as mother and father, or beings that are reborn spontaneously. And there’s no ascetic or brahmin who is rightly comported and rightly practiced, and who describes the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is called ‘failure in view’. These are the three failures. There are three accomplishments. What three? Accomplishment in action, livelihood, and view. And what is accomplishment in action? It’s when someone doesn’t kill living creatures, steal, commit sexual misconduct, or use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘accomplishment in action’. And what is accomplishment in livelihood? It’s when a noble disciple has right livelihood and earns a living by right livelihood. This is called ‘accomplishment in livelihood’. And what is accomplishment in view? It’s when someone has right view, an undistorted perspective, such as: ‘There is meaning in giving, sacrifice, and offerings. There are fruits and results of good and bad deeds. There is an afterlife. There are such things as mother and father, and beings that are reborn spontaneously. And there are ascetics and brahmins who are rightly comported and rightly practiced, and who describe the afterlife after realizing it with their own insight.’ This is called ‘accomplishment in view’. These are the three accomplishments.”

၈-ပဌမ သောစေယျသုတ် ၁၂၁။ ရဟန်းတို့ စင်ကြယ်ခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကာယဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်း၊ ဝစီဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်း၊ မနောဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ကာယဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သောသူသည် သူ့အသက် သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကာမတို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို ကာယဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဝစီဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် မဟုတ်မမှန်ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကုန်းစကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို ဝစီဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ မနောဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် မက်မောခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ မများ၊ ပျက်စီးစေလိုသောစိတ် မရှိ၊ ကောင်းသော မြင်ခြင်းရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို မနောဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်ကြယ်ခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.120 12. Bound for Loss Purity (1st) “Mendicants, there are these three kinds of purity. What three? Purity of body, speech, and mind. And what is purity of body? It’s when someone doesn’t kill living creatures, steal, or commit sexual misconduct. This is called ‘purity of body’. And what is purity of speech? It’s when someone doesn’t use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘purity of speech’. And what is purity of mind? It’s when someone is content, kind-hearted, and has right view. This is called ‘purity of mind’. These are the three kinds of purity.”

၉-ဒုတိယ သောစေယျသုတ် ၁၂၂။ ရဟန်းတို့ စင်ကြယ်ခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကာယဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်း၊ ဝစီဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်း၊ မနောဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ကာယဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ ရဟန်းသည် သူ့အသက် သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ မမြတ်သော မေထုန်အကျင့်မှ ရှောင်ကြဥ်၏၊။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို ကာယဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဝစီဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ ရဟန်းသည် မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကုန်းစကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို ဝစီဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ မနောဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ ရဟန်းသည် မိမိသန္တာန်၌ ထင်ရှားရှိသော ကာမဂုဏ်ကို လိုလားခြင်း ‘ကာမစ္ဆ န္ဒ’ ကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ကာမစ္ဆ န္ဒ ရှိ၏”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ ထင်ရှားမရှိသော ကာမစ္ဆ န္ဒကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ကာမစ္ဆန္ဒ မရှိ”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော ကာမစ္ဆန္ဒ ဖြစ်ပေါ် ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ကာမစ္ဆ န္ဒ ပယ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအား ဖြင့် သိ၏၊ ပယ်ပြီးသော ကာမစ္ဆန္ဒ၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှားရှိသော ပျက်စီးစေလိုခြင်း ‘ဗျာပါဒ’ ကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ဗျာပါဒရှိ၏”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှားမရှိသော ဗျာပါဒကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်း သန္တာန်၌ ဗျာပါဒ မရှိ”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော ဗျာပါဒဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ဗျာပါဒပယ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ ပယ်ပြီးသော ဗျာပါဒ၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှား ရှိသော ထိုင်းမှိုင်းခြင်း ‘ထိနမိဒ္ဓ’ ကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ထိနမိဒ္ဓရှိ၏”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ ထင်ရှားမရှိသော ထိနမိဒ္ဓကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ထိနမိဒ္ဓမရှိ”ဟု အပြား အားဖြင့် သိ၏၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော ထိနမိဒ္ဓ္ဒ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ ဖြစ်ပေါ် ပြီးသော ထိနမိဒ္ဓပယ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ ပယ်ပြီးသော ထိနမိဒ္ဓ၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှားရှိသော ပျံ့လွင့်ခြင်း နောင်တ ပူပန်ခြင်း ‘ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ’ကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စရှိ၏”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မိမိအတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှားမရှိသော ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ မရှိ”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကိုလည်း အပြား အားဖြင့် သိ၏၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ ပယ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ ပယ်ပြီးသော ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ အတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှားရှိသော မဝေခွဲနိုင်ခြင်း ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ဝိစိကိစ္ဆာရှိ၏”ဟု အပြား အားဖြင့် သိ၏၊ အတွင်းသန္တာန်၌ ထင်ရှားမရှိသော ဝိစိကိစ္ဆာကိုလည်း “ငါ၏ အတွင်းသန္တာန်၌ ဝိစိကိစ္ဆာ မရှိ”ဟု အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော ဝိစိကိစ္ဆာဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ဝိစိကိစ္ဆာပယ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏၊ ပယ်ပြီးသော ဝိစိကိစ္ဆာ၏ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အပြားအားဖြင့် သိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို စိတ်၏ စင်ကြယ်ခြင်းဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ စင်ကြယ်ခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ မနောဒွါရ၌ စင်ကြယ်ခြင်းရှိ၍ အာသဝေါတရားမရှိသော စင်ကြယ် သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို့မကောင်းမှုကို ဆေးလျှော်ပြီးသော စင်ကြယ်ခြင်းဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံ သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုကုန်၏။ နဝမသုတ်။

Numbered Discourses 3.121 12. Bound for Loss Purity (2nd) “Mendicants, there are these three kinds of purity. What three? Purity of body, speech, and mind. And what is purity of body? It’s when a mendicant doesn’t kill living creatures, steal, or have sex. This is called ‘purity of body’. And what is purity of speech? It’s when a mendicant doesn’t use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘purity of speech’. And what is purity of mind? It’s when a mendicant who has sensual desire in them understands ‘I have sensual desire in me.’ When they don’t have sensual desire in them, they understand ‘I don’t have sensual desire in me.’ They understand how sensual desire arises; how, when it’s already arisen, it’s given up; and how, once it’s given up, it doesn’t arise again in the future. When they have ill will in them they understand ‘I have ill will in me’; and when they don’t have ill will in them they understand ‘I don’t have ill will in me’. They understand how ill will arises; how, when it’s already arisen, it’s given up; and how, once it’s given up, it doesn’t arise again in the future. When they have dullness and drowsiness in them they understand ‘I have dullness and drowsiness in me’; and when they don’t have dullness and drowsiness in them they understand ‘I don’t have dullness and drowsiness in me’. They understand how dullness and drowsiness arise; how, when they’ve already arisen, they’re given up; and how, once they’re given up, they don’t arise again in the future. When they have restlessness and remorse in them they understand ‘I have restlessness and remorse in me’; and when they don’t have restlessness and remorse in them they understand ‘I don’t have restlessness and remorse in me’. They understand how restlessness and remorse arise; how, when they’ve already arisen, they’re given up; and how, once they’re given up, they don’t arise again in the future. When they have doubt in them they understand ‘I have doubt in me’; and when they don’t have doubt in them they understand ‘I don’t have doubt in me’. They understand how doubt arises; how, when it’s already arisen, it’s given up; and how, once it’s given up, it doesn’t arise again in the future. This is called ‘purity of mind’. These are the three kinds of purity. Purity of body, purity of speech, and undefiled purity of heart. A pure one, blessed with purity, has washed off all bad things, they say.”

၁၀-မောနေယျသုတ် ၁၂၃။ ရဟန်းတို့ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကာယဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်၊ ဝစီဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်၊ မနောဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ကာယဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင် ကြဥ်၏၊ မမြတ်သော မေထုန်အကျင့်မှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို ကာယဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဝစီဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မဟုတ်မမှန် စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကုန်းစကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို ဝစီဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ မနောဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခြင်းကြောင့် အာသဝေါတရားမရှိသော ကိလေသာမှ လွတ်မြောက် သော ‘အရဟတ္တဖိုလ်’ စိတ်နှင့် ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်သော ‘အရဟတ္တဖိုလ်’ ပညာကို မျက်မှောက် ဘဝ၌ပင် ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် ကိုယ်တိုင် မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသည်ကို မနောဒွါရ၌ ပညာရှိသူ၏ အဖြစ်ဟု ဆိုအပ်၏ဟု (မိန့်တော်မူပြီ)။ ကာယဒွါရ ဝစီဒွါရ မနောဒွါရ၌ ပညာရှိသည် ဖြစ်၍ အာသဝေါတရားမရှိသော ပညာရှိသော မောနေယျဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အကုသိုလ်အားလုံးကို ပယ်ခွါပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုကုန်၏။ ဒသမသုတ်။ နှစ်ခုမြောက် အာပါယိကဝဂ် ပြီး၏။ (၁၃) ၃-ကုသိနာရဝဂ် ၁-ကုသိနာရသုတ်

Numbered Discourses 3.122 12. Bound for Loss Sagacity “Mendicants, there are these three kinds of sagacity. What three? Sagacity of body, speech, and mind. And what is sagacity of body? It’s when a mendicant doesn’t kill living creatures, steal, or have sex. This is called ‘sagacity of body’. And what is sagacity of speech? It’s when a mendicant doesn’t use speech that’s false, backbiting, harsh, or nonsensical. This is called ‘sagacity of speech’. And what is sagacity of mind? It’s when a mendicant realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements. This is called ‘sagacity of mind’. These are the three kinds of sagacity. A sage in body, a sage in speech, a sage undefiled in heart; a sage, blessed with sagacity, has given up everything, they say.”

၁၂၄။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ကုသိနာရုံပြည် ဗလိဟရဏတောအုပ်၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့”ဟု မိန့်တော်မူ၏၊ “အသျှင်ဘုရား”ဟူ၍ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြား လျှောက်ထားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် တစ်ခုခုသော ရွာကိုသော်လည်းကောင်း၊ နိဂုံးကိုသော်လည်းကောင်း မှီ၍ နေ၏၊ ထိုရဟန်းကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း ချဥ်းကပ်၍ နက်ဖြန်အတွက် ဆွမ်းဖြင့် ပင့်ဖိတ်၏၊ ရဟန်းတို့ အလိုရှိသောရဟန်းသည် လက်ခံ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို ညဥ့်လွန်မြောက်ပြီး နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် သူကြွယ် သို့မဟုတ် သူကြွယ်သား၏ အိမ်သို့ ချဥ်းကပ်၍ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေ၏။ ထိုရဟန်းကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် စားဖွယ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ကျွေး၏။ ထိုရဟန်းအား “ကောင်းလေစွ၊ ဤသူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း ငါ့အား မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်စားဖွယ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင့်လုပ်ကျွေးပေ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းအား “ဤသူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း ငါ့အား နောင်အခါ၌လည်း ဤသို့ အလားတူ မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်စားဖွယ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ကျွေးပါမူ ကောင်းပေလိမ့်မည်”ဟုလည်း အကြံဖြစ်ပြန်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို ဆွမ်းကို တပ်မက်မိန်းမောလျက် ငမ်းငမ်းတက်ဖြစ်၍ အပြစ်ကို ရှုလေ့ မရှိဘဲ ထွက်မြောက်ကြောင်း ပညာမရှိဘဲ သုံးဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို ရွာ နိဂုံး၌ ကာမဂုဏ်နှင့် စပ်သော အကြံကို ကြံ၏၊ ပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံကိုလည်း ကြံ၏၊ ညှဥ်းဆဲခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံကိုလည်း ကြံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းအား ပေးလှူခြင်းသည် အကျိုးမကြီးဟူ၍ ငါဆို၏။ ထိုသို့ဆိုရခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် မေ့မေ့လျော့လျော့ နေသောကြောင့်တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် တစ်ခုခုသော ရွာကိုသော်လည်းကောင်း၊ နိဂုံးကို သော်လည်းကောင်း မှီ၍ နေ၏၊ ထိုရဟန်းကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း ချဥ်းကပ်၍ နက်ဖြန်အတွက် ဆွမ်းဖြင့် ပင့်ဖိတ်၏၊ ရဟန်းတို့ အလိုရှိသောရဟန်းသည် လက်ခံ၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို ညဥ့်လွန်မြောက်ပြီး နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် သူကြွယ် သို့မဟုတ် သူကြွယ်သား၏ အိမ်သို့ ချဥ်းကပ်၍ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေ၏။ ထိုရဟန်းကို သူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် စားဖွယ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင် လုပ်ကျွေး၏။ ထိုရဟန်းအား “ကောင်းလေစွ၊ ဤသူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း ငါ့အား မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် စားဖွယ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင် လုပ်ကျွေးပေ၏”ဟု အကြံမဖြစ်။ ထိုရဟန်းအား “ဤသူကြွယ်သည်လည်းကောင်း သူကြွယ်သားသည်လည်းကောင်း ငါ့အား နောင်အခါ၌လည်း ဤသို့ အလားတူ မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်စားဖွယ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ကျွေးပါမူ ကောင်းပေလိမ့်မည်”ဟုလည်း အကြံ မဖြစ်။ ထိုရဟန်းသည် ထို ဆွမ်းကို မတပ်မက် မမိန်းမော ငမ်းငမ်းတက် မဖြစ်မူ၍ အပြစ်ကို ရှုလေ့ ရှိလျက် ထွက်မြောက်ကြောင်း ပညာရှိသည် ဖြစ်၍ သုံးဆောင်၏။ ထိုရဟန်းသည် ထို ရွာနိဂုံး၌ (ကာမဂုဏ်မှ) ထွက်မြောက်ကြောင်း အကြံကို ကြံ၏၊ မပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံကို ကြံ၏၊ မညှဥ်းဆဲခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံကို ကြံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့သဘောရှိသော ရဟန်းအား ပေးလှူခြင်းသည် အကျိုးကြီး၏ဟူ၍ ငါဆို၏။ ထိုသို့ ဆိုရခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် မမေ့မလျော့နေသောကြောင့်တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.123 13. Kusinārā At Kusinārā At one time the Buddha was staying near Kusinārā in the Forest of Offerings. There the Buddha addressed the mendicants, “Mendicants!” “Venerable sir,” they replied. The Buddha said this: “Mendicants, take the case of a mendicant living supported by a town or village. A householder or their child approaches and invites them for the next day’s meal. The mendicant accepts if they want. When the night has passed, they robe up in the morning, take their bowl and robe, and approach that householder’s home, where they sit on the seat spread out. The householder or their child serves and satisfies them with their own hands with delicious fresh and cooked foods. The mendicant thinks: ‘It’s so good that this householder serves me with delicious fresh and cooked foods.’ Then they think: ‘I really hope this householder serves me with delicious fresh and cooked foods in the future, too.’ They eat that food tied, infatuated, attached, blind to the drawbacks, and not understanding the escape. They think about it with sensual, malicious, or cruel thoughts. A gift to such a mendicant is not very fruitful, I say. Why is that? Because that mendicant is negligent. Take another case of a mendicant living supported by a town or village. A householder or their child approaches and invites them for the next day’s meal. The mendicant accepts if they want. When the night has passed, they robe up in the morning, take their bowl and robe, and approach that householder’s home, where they sit on the seat spread out. The householder or their child serves and satisfies them with their own hands with delicious fresh and cooked foods. It never occurs to them: ‘It’s so good that the householder or their child serves and satisfies me with their own hands with delicious fresh and cooked foods.’ They don’t think: ‘I really hope this householder serves me with delicious fresh and cooked foods in the future, too.’ They eat that almsfood untied, uninfatuated, unattached, seeing the drawback, and understanding the escape. They think about it with thoughts of renunciation, good will, or harmlessness. A gift to such a mendicant is very fruitful, I say. Why is that? Because that mendicant is diligent.”

၂-ဘဏ္ဍနသုတ် ၁၂၅။ ရဟန်းတို့ အကြင် အရပ်၌ ရဟန်းတို့သည် မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်စကား ပြောကြားပြီးလျှင် အချင်းချင်း နှုတ်လှံထိုးလျက် နေကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအရပ်သည် ငါ့အား နှလုံးသွင်းရန်သော်မှလည်း ချမ်းမြေ့သော အရပ်မဟုတ်၊ သွားရန်ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိတော့အံ့နည်း။ အမှန်ပင် ထို အသျှင်တို့သည်တရားသုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကြကုန်၏၊ တရားသုံးပါး တို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကြကုန်၏ဟု ဤအရာ၌ ငါဆုံးဖြတ်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန် သနည်းဟူမူ- ကာမဂုဏ်တို့မှ ထွက်မြောက်ကြောင်းအကြံ၊ မပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့် စပ်သော အကြံ၊ မညှဥ်းဆဲစေလိုခြင်းနှင့် စပ်သော အကြံတို့တည်း။ ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန်၏။ အဘယ် သုံးမျိုးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကုန်သနည်းဟူမူ- ကာမဂုဏ်နှင့် စပ်သော အကြံ၊ ပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့့်စပ်သော အကြံ၊ ညှဥ်းဆဲလိုခြင်းနှင့် စပ်သော အကြံတို့တည်း။ ဤသုံးမျိုးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင် အရပ်၌ ရဟန်းတို့သည် မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင် ဘက်စကား ပြောကြားပြီးလျှင် အချင်းချင်း နှုတ်လှံထိုးလျက် နေကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအရပ်သည် ငါ့အား နှလုံးသွင်းရန်သော်မှလည်း ချမ်းမြေ့သော အရပ် မဟုတ်၊ သွားရန်ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိတော့အံ့နည်း၊ “အမှန်ပင် ထို အသျှင်တို့သည်တရားသုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန်၏၊ တရားသုံးမျိုးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကြကုန်၏”ဟု ဤအရာ၌ ငါ ဆုံးဖြတ်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင် အရပ်၌ ရဟန်းတို့သည် ညီညွတ်ကုန်၏၊ ဝမ်းမြောက်ကုန်၏၊ ငြင်းခုံခြင်း မရှိကုန်၊ နို့နှင့်ရေ ရောစပ်ထားသကဲ့သို့ အချင်းချင်း ချစ်ခင်မြတ်နိုးသော မျက်စိတို့ဖြင့် ကြည့်ရှုလျက် နေကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအရပ်သည် ငါ့အား သွားရန် ချမ်းမြေ့သော အရပ် ဖြစ်၏၊ နှလုံးသွင်းရန်ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိတော့အံ့နည်း။ အမှန်ပင် ထို အသျှင်တို့သည်တရားသုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန်၏။ တရားသုံးမျိုးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကြကုန်၏ဟု ဤအရာ၌ ငါ ဆုံးဖြတ်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန်သနည်းဟူမူ- ကာမဂုဏ်နှင့် စပ်သော အကြံ ပျက်စီးစေလိုခြင်းနှင့် စပ်သော အကြံ ညှဥ်းဆဲစေလိုခြင်းနှင့် စပ်သော အကြံတို့တည်း။ ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန်၏။ အဘယ်သုံးမျိုး တို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကုန်သနည်းဟူမူ- ကာမဂုဏ်တို့မှ ထွက်မြောက်ကြောင်းအကြံ မပျက်စီး စေလိုခြင်းနှင့် စပ်သော အကြံ မညှဥ်းဆဲလိုခြင်းနှင့်စပ်သော အကြံတို့တည်း။ ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင် အရပ်၌ ရဟန်းတို့သည် ညီညွတ်ကုန်၏။ ဝမ်းမြောက် ကုန်၏၊ ငြင်းခုံခြင်း မရှိကုန်၊ နို့နှင့်ရေ ရောစပ်ထားသကဲ့သို့ အချင်းချင်း ချစ်ခင်မြတ်နိုးသော မျက်စိတို့ ဖြင့် ကြည့်ရှုလျက် နေကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအရပ်သည် ငါ့အား သွားရန် ချမ်းမြေ့သော အရပ်ဖြစ်၏၊ နှလုံးသွင်းရန်ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိတော့အံ့နည်း။ “အမှန်ပင် ထို အသျှင်တို့သည် ဤတရားသုံးမျိုး တို့ကို စွန့်လွှတ်ကုန်၏၊ ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ပြုကုန်၏”ဟု ဤအရာ၌ ငါ ဆုံးဖြတ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.124 13. At Kusinārā Arguments “Mendicants, I’m not even comfortable thinking about a place where mendicants fight—quarreling and disputing, continually wounding each other with barbed words—let alone going there. I come to a conclusion about them: ‘Clearly those venerables have given up three things and cultivated three things.’ What three things have they given up? Thoughts of renunciation, good will, and harmlessness. What three things have they cultivated? Sensual, malicious, and cruel thoughts. … I come to a conclusion about them: ‘Clearly those venerables have given up three things and cultivated three things.’ I feel comfortable going to a place where the mendicants live in harmony—appreciating each other, without quarreling, blending like milk and water, and regarding each other with kindly eyes—let alone thinking about it. I come to a conclusion about them: ‘Clearly those venerables have given up three things and cultivated three things.’ What three things have they given up? Sensual, malicious, and cruel thoughts. What three things have they cultivated? Thoughts of renunciation, good will, and harmlessness. … I come to a conclusion about them: ‘Clearly those venerables have given up three things and cultivated three things.’”

၃-ဂေါတမကစေတိယသုတ် ၁၂၆။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည် ဂေါတမကစေတီ၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား”ဟူ၍ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြား လျှောက်ထားကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- “ရဟန်းတို့ ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၍သာတရားကို ငါ ဟောကြား၏၊ မသိမူ၍ ငါ ဟောကြားသည် မဟုတ်။ ရဟန်းတို့ အကြောင်းရှိသော တရားကိုသာ ငါ ဟောကြား၏၊ အကြောင်းမရှိသော တရားကို ငါ ဟောကြားသည် မဟုတ်။ ရဟန်းတို့ ဆန့်ကျင်ဘက် (ရာဂစသည်) ကို ပယ်ခြင်း ‘ပြာဋိဟာ’ ရှိသော တရားကိုသာ ငါ ဟောကြား၏၊ ဆန့်ကျင်ဘက် (ရာဂစသည်) ကို ပယ်ခြင်း ‘ပြာဋိဟာ’ မရှိသော တရားကို ငါ ဟောကြားသည် မဟုတ်။ ရဟန်းတို့ ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိ၍သာတရားကို ဟောကြား၍ မသိမူ၍ မဟောကြားသော၊ အကြောင်းရှိသော တရားကိုသာ ဟောကြားသည် ဖြစ်၍ အကြောင်းမရှိသော တရားကို မဟောကြားသော၊ ဆန့်ကျင်ဘက် (ရာဂစသည်) ကို ပယ်ခြင်း ‘ပြာဋိဟာ’ ရှိသော တရားကိုသာ ဟောကြား၍ ဆန့်ကျင်ဘက် (ရာဂစသည်) ကို ပယ်ခြင်း ‘ပြာဋိဟာ’ မရှိသော တရားကို မဟောကြားသော ငါသည် သွန်သင်၏၊ ဆုံးမ၏။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည် (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင် မှန်စွာ သိတော်မူ၏၊ တရားသည် ကောင်းစွာ ဟောအပ်သော တရားဖြစ်၏၊ သံဃာသည် ကောင်းစွာ့ကျင့်တော်မူ၏”ဟု သင်တို့ နှစ်သက်ထိုက်ပေသည်၊ ဝမ်းမြောက်ထိုက် ပေသည်၊ ရွှင်လန်းထိုက်ပေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏၊ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူ သော တရားကို ဝမ်းမြောက်စွာ လက်ခံကုန်၏။ ဤစကားပြင်တရားကို ဟောတော်မူလတ်သော် တစ်ထောင်သော လောကဓာတ်သည် တုန်လှုပ်လေသတည်း။ တတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.125 13. At Kusinārā The Gotamaka Shrine At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Gotamaka Shrine. There the Buddha addressed the mendicants, “Mendicants!” “Venerable sir,” they replied. The Buddha said this: “Mendicants, I teach based on direct knowledge, not without direct knowledge. I teach with reasons, not without them. I teach with a demonstrable basis, not without it. Since this is so, you should follow my advice and instruction. This is enough for you to feel joyful, delighted, and happy: ‘The Blessed One is a fully awakened Buddha! The teaching is well explained! The Saṅgha is practicing well!’” That is what the Buddha said. Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said. And while this discourse was being spoken, the thousandfold galaxy shook.

၄-ဘရဏ္ဍုကာလာမသုတ် ၁၂၇။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောသလတိုင်းတို့၌ ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူခဲ့ရာ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ “မြတ်စွာဘုရားသည် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ရောက်လာသတတ်”ဟု မဟာနာမ်မည်သော သာကီဝင်မင်းကြားလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးလျက် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေ၏။ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းအား မြတ်စွာဘုရားသည်- မဟာနာမ် သွားချေ၊ ကပိလဝတ်ပြည်တွင် ယနေ့ တစ်ညဥ့်တာမျှတည်းခိုရန် လျောက်ပတ်သော နေရာကို ရှာချေလော့ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် ကပိလဝတ်ပြည်တွင်းသို့ဝင်၍ တစ်ပြည်လုံးအနှံ့အပြား လှည့်လည် (ရှာဖွေ) ပါသော်လည်း ကပိလဝတ်ပြည်တွင် ဤနေ့ တစ်ညဥ့်တာမျှ မြတ်စွာဘုရားတည်းခိုတော်မူရန် လျောက်ပတ်သော နေရာကို မတွေ့မြင်ချေ။ ထိုအခါ မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြန်၍ မြတ်စွာဘုရားအား “အသျှင်ဘုရား ကပိလဝတ်ပြည်တွင် ယနေ့ တစ်ညဥ့်တာမျှ မြတ်စွာဘုရားတည်းခိုတော်မူရန် လျောက်ပတ်သော နေရာ မရှိပါ။ (သို့ရာတွင်) မြတ်စွာဘုရား၏ သီတင်းသုံးဖော်ဟောင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ ယနေ့ တစ်ညဥ့်တာမျှ သီတင်းသုံးတော်မူနိုင်ပါသည် အသျှင် ဘုရား”ဟု လျှောက်၏။ “မဟာနာမ် သွားချေ၊ နေရာအခင်းကို ခင်းချေလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံ၍ ဘရဏ္ဍု ကာလာမရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် နေရာအခင်းကို ခင်း၍ ခြေဆေးရေတို့ကို တည်ထားခဲ့ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြန်လျက် “အသျှင်ဘုရား နေရာအခင်းကိုလည်း ခင်းထားခဲ့ပြီးပါပြီ၊ ခြေဆေးရေတို့ကိုလည်း တည်ထားပြီးပါပြီ၊ ကြွတော်မူရန် အချိန်အခါကို မြတ်စွာဘုရား သာလျှင် သိတော်မူပါ၏ (ကြွတော်မူရန်မှာ မြတ်စွာဘုရား အလိုအတိုင်းပင်ဖြစ်ပါသည်)”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဘရဏ္ဍုကာလာမ ရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ ချဥ်းကပ်တော်မူပြီးလျှင် ခင်းထားသော နေရာ၌ ထိုင်နေတော်မူ၍ ခြေတို့ကို ဆေးကြောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ မဟာနာမ်သာကီဝင် မင်းအား “ယနေ့ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဆည်းကပ်ရန် အခါမသင့်သေး၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ပင်ပန်း တော်မူ၏၊ နက်ဖြန်မှ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဆည်းကပ်တော့မည်”ဟု အကြံဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုကာ ဖဲခွါသွားလေ၏။ ထို ညဥ့် လွန်မြောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းအား မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- “မဟာနာမ် လောက၌ ဆရာသုံးမျိုးတို့သည် ထင်ရှားရှိကြကုန်၏။ အဘယ် သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မဟာနာမ် ဤလောက၌ အချို့သော ဆရာသည် ကာမတို့ကို လွန်မြောက်ခြင်း (ရူပါဝစရဈာန်) ကိုသာ ပညတ်နိုင်၏၊ ရုပ်တို့ကို လွန်မြောက်ခြင်း (အရူပါဝစရဈာန်) ကို မပညတ်နိုင်၊ ဝေဒနာတို့ကို လွန်မြောက်ခြင်း (နိဗ္ဗာန်) ကို မပညတ်နိုင်။ မဟာနာမ် ဤလောက၌ အချို့သော ဆရာသည် ကာမတို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကိုလည်း ပညတ်နိုင်၏၊ ရုပ်တို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကိုလည်း ပညတ်နိုင်၏၊ ဝေဒနာတို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကိုကား မပညတ်နိုင်။ မဟာနာမ် ဤလောက၌ အချို့သော ဆရာသည် ကာမတို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကိုလည်း ပညတ်နိုင်၏၊ ရုပ်တို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကိုလည်း ပညတ်နိုင်၏၊ ဝေဒနာတို့ကို လွန်မြောက်ခြင်းကိုလည်း ပညတ်နိုင်၏။ မဟာနာမ် လောက၌ ဤဆရာသုံးမျိုးတို့သည် ထင်ရှားရှိကြကုန်၏။ မဟာနာမ် ဤဆရာသုံးမျိုးတို့၏ ပြီးဆုံးရာ ဂတိသည် တူသလော၊ သို့မဟုတ် ထူးခြား ကွဲပြား သလောဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဤသို့ မိန့်တော်မူသော် ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့သည် မဟာနာမ်သာကီဝင် မင်းအား “မဟာနာမ် တူ၏ဟု ဆိုလိုက်ပါလော့”ဟူ၍ ဆို၏။ ဤသို့ ဆိုသော် မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းကို “မဟာနာမ် ထူးခြား ကွဲပြားပါ၏”ဟု ဆိုလော့ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ နှစ်ကြိမ် မြောက်လည်း ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့သည် မဟာနာမ်သာကီဝင်မင်းကို “မဟာနာမ် တူ၏ဟု ဆိုလိုက်ပါ လော့”ဟူ၍ ဆို၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်ပင် မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းကို “မဟာနာမ် ထူးခြား ကွဲပြားပါ၏ဟု ဆိုလော့”ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဘရဏ္ဍုကာလာမ ရသေ့သည် မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းကို “မဟာနာမ်တူ၏ဟု ဆိုလိုက်ပါလော့”ဟူ၍ ဆို၏။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်းကို “မဟာနာမ် ထူးခြား ကွဲပြားပါ၏ဟု ဆိုလော့”ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့အား “တန်ခိုးကြီးသော မဟာနာမ် သာကီဝင်မင်း၏ မျက်မှောက်၌ ရဟန်းဂေါတမသည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ငါ့ကို မောင်းမဲဘိ၏၊ ငါသည် ကပိလဝတ်ပြည်မှ ဖဲခွါသွားရပါမူ ကောင်းပေလိမ့်မည်တကား”ဟု အကြံ ဖြစ်၏။ ထို့နောက် ဘရဏ္ဍုကာလာမရသေ့သည် တစ်ဖန် ပြန် မလာသော ဖဲခွါခြင်းဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်မှ ဖဲခွါ (ထွက်သွား) လေသတည်း။ စတုတ္ထသုတ်။

Numbered Discourses 3.126 13. Kusinārā Bharaṇḍu Kālāma At one time the Buddha was wandering in the land of the Kosalans when he arrived at Kapilavatthu. Mahānāma the Sakyan heard that he had arrived. He went up to the Buddha, bowed, and stood to one side. The Buddha said to him, “Go into Kapilavatthu, Mahānāma, and check if there’s a suitable guest house where I can spend the night.” “Yes, sir,” replied Mahānāma. He returned to Kapilavatthu and searched all over the city, but he couldn’t see a suitable guest house for the Buddha to spend the night. Then Mahānāma went up to the Buddha, and said to him, “Sir, there’s no suitable guest house in Kapilavatthu for you to spend the night. But there is this Bharaṇḍu the Kālāma, who used to be the Buddha’s spiritual companion. Why don’t you spend the night at his hermitage?” “Go, Mahānāma, and set out a mat.” “Yes, sir,” replied Mahānāma. He went to Bharaṇḍu’s hermitage, where he set out a mat, and got foot-washing water ready. Then he went back to the Buddha and said to him, “The mat and foot-washing water are set out. Please, sir, go at your convenience.” Then the Buddha went to Bharaṇḍu’s hermitage, sat down on the seat spread out, and washed his feet. Then it occurred to Mahānāma, “It’s too late to pay homage to the Buddha today. He’s tired. Tomorrow I’ll pay homage to the Buddha.” He bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right, before leaving. Then, when the night had passed, Mahānāma the Sakyan went up to the Buddha, and sat down to one side. The Buddha said to him: “Mahānāma, there are these three teachers found in the world. What three? One teacher advocates the complete understanding of sensual pleasures, but not of forms or feelings. One teacher advocates the complete understanding of sensual pleasures and forms, but not of feelings. One teacher advocates the complete understanding of sensual pleasures, forms, and feelings. These are the three teachers found in the world. Do these three teachers have the same end or different ends?” When he said this, Bharaṇḍu said to Mahānāma, “Say they’re the same, Mahānāma!” The Buddha said, “Say they’re different, Mahānāma!” For a second time, Bharaṇḍu said, “Say they’re the same, Mahānāma!” The Buddha said, “Say they’re different, Mahānāma!” For a third time, Bharaṇḍu said, “Say they’re the same, Mahānāma!” The Buddha said, “Say they’re different, Mahānāma!” Then it occurred to Bharaṇḍu, “The Buddha has rebuked me three times in front of this illustrious Mahānāma. Why don’t I leave Kapilavatthu?” Then Bharaṇḍu the Kālāma left Kapilavatthu, never to return.

၅-ဟတ္ထကသုတ် ၁၂၈။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဟတ္ထကနတ်သားသည် ညဥ့်ဦးယံလွန်ပြီးသော (သန်းခေါင်ယံ) အချိန်၌ အလွန်နှစ်လိုဖွယ်သော အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ဇေတဝန်တစ်ကျောင်းလုံးကို ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါဖြင့် ထွန်းလင်းစေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်လျက် မြတ်စွာဘုရား ရှေ့တော်၌ “ရပ်တည်မည်”ဟု (ရပ်တည်လတ်သော်) ကျွံနစ်၍ သွား၏၊ မြုပ်နစ်၍ သွား၏၊ ရပ်တည်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ချေ။ ထောပတ်ဖြစ်စေ ဆီဖြစ်စေ သဲထဲ၌ လောင်းချအပ်သော် စိမ့်ဝင်သွား၍ မြုပ်နစ်သွား၍ မတည်နိုင်သကဲ့သို့၊ ဤအတူ ဟတ္ထကနတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ရှေ့တော်၌ “ရပ်တည်မည်”ဟု (ရပ်တည်လတ်သော်) ကျွံနစ်၍ သွား၏၊ မြုပ်နစ်၍ သွား၏၊ ရပ်တည်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ချေ။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဟတ္ထကနတ်သားအား “ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော အတ္တဘောကို ဖန်ဆင်းဘိလော့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ဟတ္ထကနတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် ရုန့်ရင်း ကြမ်းတမ်းသော အတ္တဘောကို ဖန်ဆင်း၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီး လျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်တည်လေ၏၊ တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်တည်နေသော ဟတ္ထကနတ်သားအား မြတ်စွာဘုရားသည်- ဟတ္ထက ရှေးလူဖြစ်စဥ်အခါက သင်လေ့လာထားသော ပရိယတ်တရားတို့ကို ယခု နတ်ဖြစ်သောအခါ၌ လေ့လာသေး၏လောဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဘုန်းတော်ကြီးသော အသျှင်ဘုရား ရှေးလူဖြစ်စဥ်အခါက တပည့်တော် လေ့လာထားသော ပရိယတ်တရားတို့ကို ယခု နတ်ဖြစ်သော အခါ၌လည်း လေ့လာအပ်ပါကုန်၏၊ ရှေးလူဖြစ်စဥ်အခါက မလေ့လာရကုန်သေးသော တရားတို့ကိုလည်း ယခု နတ်ဖြစ်သော အခါ၌ လေ့လာရပါကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုအခါ၌ ရဟန်းယောကျာ်း ရဟန်းမိန်းမ ဥပါသကာယောကျာ်း ဥပါသိကာမိန်းမ မင်း မင်းအမတ် တိတ္ထိ တိတ္ထိတို့၏ တပည့်တို့နှင့် ရောနှော၍ သီတင်းသုံးတော်မူသကဲ့သို့၊ ဤအတူပင် တပည့်တော်သည် နတ်သားတို့နှင့် ရောနှောနေရပါသည်။ အသျှင်ဘုရား “ဟတ္ထက နတ်သားအထံ၌တရားကို နာကြကုန်အံ့”ဟု အရပ်ဝေးမှ နတ်သားတို့သည်လည်း လာရောက်ကြပါကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား တပည့်တော်သည်တရားသုံးမျိုးတို့၌ မရောင့်ရဲ မဆုတ်နစ်ဘဲ သေခဲ့ရပါသည်။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အသျှင်ဘုရား တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ခြင်း၌ မရောင့်ရဲ မဆုတ်နစ်ဘဲ သေခဲ့ရပါသည်၊ အသျှင်ဘုရား တပည့်တော်သည် သူတော်ကောင်းတရားကို ကြားနာခြင်း၌ မရောင့်ရဲ မဆုတ်နစ်ဘဲဲ သေခဲ့ရပါသည်၊ အသျှင်ဘုရား တပည့်တော်သည် သံဃာကို လုပ်ကျွေးခြင်း၌ မရောင့်ရဲ မဆုတ်နစ်ဘဲ သေခဲ့ရပါသည်။ အသျှင်ဘုရား တပည့်တော်သည် ဤတရားသုံးမျိုးတို့၌ မရောင့်ရဲ မဆုတ်နစ်ဘဲ သေခဲ့ရပါသည်ဟု (လျှောက်၏)။ တပည့်တော်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ခြင်း၌လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ကို လုပ်ကျွေးခြင်း၌လည်းကောင်း၊ သူတော်ကောင်းတရားကို နာကြားခြင်း၌လည်းကောင်း မည်သည့်အခါမျှ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်မှု မရခဲ့ပါ။ (ဆယ်ပါးသီလ) အဓိသီလကို ကျင့်သုံးလျက် သူတော်ကောင်းတရားကို ကြားနာခြင်း၌ မွေ့လျော်၍တရားသုံးမျိုးတို့၌ ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ခြင်းမရှိသော ဟတ္ထကသည် အဝိဟာဗြဟ္မာ့ဘုံသို့ ရောက်လေသတည်း။ ပဉ္စမသုတ်။

Numbered Discourses 3.127 13. Kusinārā With Hatthaka At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then, late at night, the glorious godling Hatthaka, lighting up the entire Jeta’s Grove, went up to the Buddha. Thinking, “I will stand before the Buddha,” he sank and melted down, and wasn’t able to stay still. It’s like when ghee or oil is poured on sand, it sinks and melts down, and can’t remain stable. Then the Buddha said to Hatthaka, “Hatthaka, manifest a solid incarnation.” “Yes, sir,” replied Hatthaka. He manifested a solid incarnation, bowed to the Buddha, and stood to one side. The Buddha said to him, “Hatthaka, I wonder whether you still promulgate now the teachings that you promulgated when you were a human being?” “I still promulgate the teachings that I promulgated as a human being. And I also promulgate teachings that I didn’t promulgate as a human being. Just as the Buddha these days lives crowded by monks, nuns, laymen, and laywomen; by rulers and their chief ministers, and monastics of other religions and their disciples, so I live crowded by the godlings. The godlings come from far away, thinking, ‘We’ll hear the teaching in the presence of Hatthaka.’ Sir, I passed away without getting enough of three things. What three? Seeing the Buddha; hearing the true teaching; and serving the Saṅgha. I passed away without getting enough of these three things. I could never get enough of seeing the Buddha, serving the Saṅgha, or hearing the teaching. Training in the higher ethics, loving to hear the true teaching, Hatthaka has gone to the Aviha realm without getting enough of these three things.”

၆-ကဋုဝိယသုတ် ၁၂၉။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် နွားအရောင်းအဝယ်ပြုရာ ညောင်ကြတ်ပင်အနီး၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူစဥ် သာယာဖွယ် (ဈာန်ချမ်းသာ) ဆိတ်သုဥ်းသော ပြင်ပ (ကာမဂုဏ်) ကို သာယာသော သတိလွတ်ကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းမရှိသည့်ပြင် မတည်ကြည် လည်သောစိတ်ရှိလျက် ပေါ်လွင်သော ဣန္ဒြေရှိသည့် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြင်တော်မူ၍- “ရဟန်း သင်သည် မိမိကိုယ်ကို ထွေးအံဖတ် မပြုလင့်၊ ရဟန်း မိမိကိုယ်ကို ထွေးအံဖတ်ပြုသည်ဖြစ်၍ သားစိမ်းနံ့ဖြင့် စိုစွတ်သော သင့်ကို ယင်ကောင်တို့သည် မကျရောက် မနှိပ်စက်ရာသော အကြောင်းမရှိချေ”ဟု မိန့်တော်မူ၏၊ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် ဤဆုံးမဩဝါဒဖြင့် မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် ထိတ်လန့်ခြင်း ‘သံဝေဂ’ သို့ ရောက်လေ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည်၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ပြီး၍ ဆွမ်းဘုဥ်းပေးတော်မူပြီးနောက် ဆွမ်းခံရာမှ ဖဲလတ်သော် ရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့ ငါသည် နံနက်အချိန်၌ သင်းပိုင်ကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်၌ ဆွမ်းခံဝင်၏၊ ရဟန်းတို့ ငါသည် နွားအရောင်းအဝယ်ပြုရာ ညောင်ကြတ်ပင်အနီး၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်စဥ် သာယာဖွယ် (ဈာန်ချမ်းသာ) ဆိတ်သုဥ်းသော ပြင်ပ (ကာမဂုဏ်) ကို သာယာသော သတိလွတ်ကင်း ဆင်ခြင်ခြင်းမရှိသည့်ပြင် မတည်ကြည် လည်သောစိတ်ရှိလျက် ပေါ်လွင်သော ဣန္ဒြေရှိသည့် ရဟန်းတစ်ပါးကို မြင်၍ ဤစကားကို ဆိုခဲ့၏- ‘ရဟန်း သင်သည် မိမိကိုယ်ကို ထွေးအံဖတ် မပြုလင့်၊ ရဟန်း မိမိကိုယ်ကို ထွေးအံဖတ်ပြုသည် ဖြစ်၍ သားစိမ်းနံ့ဖြင့် စိုစွတ်သော သင့်ကို ယင်ကောင်တို့သည် မကျရောက် မနှိပ်စက်ရာသော အကြောင်းမရှိချေ’ဟု (ဆိုခဲ့၏)။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ၌ ထိုရဟန်းသည် ဤဆုံးမဩဝါဒဖြင့် ငါဆုံးမအပ်သည်ရှိသော် ထိတ်လန့်ခြင်း ‘သံဝေဂ’ သို့ ရောက်လေ၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ဤသို့ မိန့်တော်မူသည်ရှိသော် ရဟန်း တစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရားအား “အသျှင်ဘုရား ထွေးအံဖတ်ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ သားစိမ်းနံ့ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ ယင်ကောင်တို့ဟူသည် အဘယ်တို့ပါနည်း”ဟု (လျှောက်၏)။ ရဟန်း ထွေးအံဖတ်ဟူသည် အဘိဇ္ဈာပင်တည်း၊ သားစိမ်းနံ့ဟူသည် ဗျာပါဒပင်တည်း၊ ယင်ကောင် တို့ဟူသည် ယုတ်ညံ့သော အကုသိုလ်ဝိတက်တို့ပင်တည်း။ ရဟန်း မိမိကိုယ်ကို ထွေးအံဖတ်ပြုသည်ဖြစ်၍ သားစိမ်းနံ့ဖြင့် စွတ်စိုသူကို ယင်ကောင်တို့သည် မကျရောက် မနှိပ်စက်ရာသော အကြောင်း မရှိချေဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စက္ခုဒွါရ သောတဒွါရ၌ မလုံခြုံသည်ဖြစ်၍ ဣန္ဒြေတို့၌ မစောင့်စည်းသူအား ရာဂကို မှီသော မိစ္ဆာဝိတက်ယင်ကောင်တို့သည် ကျရောက်ကုန်လတ္တံ့။ ထွေးအံဖတ်ဖြစ်၍ သားစိမ်းနံ့ဖြင့် စိုစွတ်နေသော ရဟန်းသည် နိဗ္ဗာန်မှ ဝေး၏၊ ပင်ပန်းခြင်းအဖို့သာ ရှိ၏။ ပညာမဲ့သော လူမိုက်သည် ရွာ၌သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် တော၌သော်လည်းကောင်း မိမိ၏ စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှုကို မရမူ၍ ယင်ကောင်တို့ ဝိုင်းရံလျက် လှည့်လည်ရ၏။ သီလနှင့် ပြည့်စုံ၍ ပညာဖြင့် ငြိမ်းအေးခြင်း၌ မွေ့လျော်သူတို့သည် ယင်ကောင်တို့ကို ဖျက်ဆီး၍ ငြိမ်းအေးကုန်သည်ဖြစ်၍ ချမ်းသာစွာ အိပ်ရကုန်၏။ ဆဋ္ဌသုတ်။

Numbered Discourses 3.128 13. Kusinārā Bitter At one time the Buddha was staying near Varanasi in the deer park at Isipatana. Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, entered Varanasi for alms. While the Buddha was walking for alms near the cow-hitching place at the wavy leaf fig, he saw a disgruntled monk who was looking for pleasure in external things, unmindful, without situational awareness or immersion, with straying mind and undisciplined faculties. The Buddha said to him, “Monk, don’t be bitter. If you’re bitter, festering with putrefaction, flies will, without a doubt, plague and infest you.” Hearing this advice of the Buddha, that monk was struck with a sense of urgency. Then, after the meal, on his return from almsround, the Buddha told the mendicants what had happened. … When he said this, one of the mendicants said to the Buddha: “Sir, what is this ‘bitterness’? What is ‘putrefaction’? And what are the ‘flies’?” “Desire is bitterness; ill will is the putrefaction; and bad, unskillful thoughts are the flies. If you’re bitter, festering with putrefaction, flies will, without a doubt, plague and infest you. When your eyes and ears are unguarded, and you’re not restrained in your sense faculties, flies—those lustful thoughts— will plague you. A mendicant who’s bitter, festering with putrefaction, is far from being extinguished, distress is their lot. Whether in village or wilderness, if they don’t find serenity in themselves, the fool, the simpleton departs, honored only by flies. But those who have ethics, lovers of wisdom and peace, they, being peaceful, sleep at ease, since they’ve got rid of the flies.”

၇-ပဌမ အနုရုဒ္ဓသုတ် ၁၃၀။ ထိုအခါ အသျှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် တစ်ခုသော အရပ်၌ ထိုင်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား တပည့်တော်သည် အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိအမြင်ကို လွန်သော နတ်မျက်စိနှင့်တူသော မျက်စိ ‘ဒိဗ္ဗစက္ခု’ ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရာဖြစ်သော ငရဲ၌ ကျရောက်နေရသော မာတုဂါမကို အများအားဖြင့် မြင်ရပါ၏။ အသျှင်ဘုရား အဘယ်တရားတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရာဖြစ်သော ငရဲသို့ ကျရောက်ရ ပါသနည်း”ဟု လျှောက်၏။ အနုရုဒ္ဓါတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ခန္ဓာကိုယ်ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရာဖြစ်သော ငရဲသို့ ကျရောက် ရလေ၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အနုရုဒ္ဓါ ဤလောက၌ မာတုဂါမသည် နံနက်အခါ၌ ဝန်တိုခြင်း (မစ္ဆရိယ)ဟူသော အညစ်အကြေး ထကြွသောင်းကျန်းသောစိတ်ဖြင့် အိမ်၌ နေ၏၊ မွန်းတည့်အချိန်၌ သူတစ်ပါးစည်းစိမ်ကို ငြူစူခြင်းဟူသော (ဣဿာ)တရား ထကြွသောင်းကျန်းသော စိတ်ဖြင့် အိမ်၌ နေ၏၊ ညချမ်းအချိန်၌ ကာမရာဂထကြွသောင်းကျန်းသော စိတ်ဖြင့် အိမ်၌ နေ၏။ အနုရုဒ္ဓါ ဤတရား သုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မာတုဂါမသည် ခန္ဓာကိုယ် ပျက်စီး၍ သေပြီးသည်မှ နောက်၌ ချမ်းသာကင်းသော မကောင်းသော လားရာ ပျက်စီး၍ ကျရာဖြစ်သော ငရဲသို့ ကျရောက်ရလေ၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။

Numbered Discourses 3.129 13. Kusinārā With Anuruddha (1st) Then Venerable Anuruddha went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him: “Sometimes, sir, with my clairvoyance that is purified and superhuman, I see that females—when their body breaks up, after death—are mostly reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. How many qualities do ladies have so that they’re reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell?” “When ladies have three qualities, when their body breaks up, after death, they are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell. What three? A lady lives at home with a heart full of the stain of stinginess in the morning, jealousy at midday, and sexual desire in the evening. When ladies possess these three qualities, when their body breaks up, after death, they are reborn in a place of loss, a bad place, the underworld, hell.”

၈-ဒုတိယ အနုရုဒ္ဓသုတ် ၁၃၁။ ထိုအခါ အသျှင်အနုရုဒ္ဓါသည် အသျှင်သာရိပုတြာအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ အသျှင်သာရိပုတြာနှင့် အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ (နှုတ်ဆက်စကား) ပြောကြား၏၊ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ် စကားကို ပြောဆို ပြီးဆုံးစေပြီးနောက် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်လျက် “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ အကျွန်ုပ်သည် အထူး သဖြင့် စင်ကြယ်သော လူတို့၏ မျက်စိအမြင်ကို လွန်သော နတ်မျက်စိနှင့်တူသော မျက်စိ ‘ဒိဗ္ဗစက္ခု’ ဖြင့် တစ်ထောင်သော လောကဓာတ်ကို မြင်နိုင်ပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် မတွန့်မဆုတ် လုံ့လကို အားထုတ်ပါ၏၊ မေ့လျော့ခြင်း မရှိမူ၍ သတိသည် ထင်ပါ၏၊ ကိုယ်သည် ပူပန်ခြင်းမရှိ ငြိမ်းအေးပါ၏၊ စိတ်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာ တည်ပါ၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်ပါလျက်လည်း အကျွန်ုပ်၏ စိတ်သည် တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းမူ၍ အာသဝေါတရားတို့မှ မလွတ်ကင်းသေးပါ”ဟု လျှောက်၏။ ငါ့သျှင်အနုရုဒ္ဓါ “ငါသည် အထူးသဖြင့် စင်ကြယ်၍ လူတို့၏ မျက်စိအမြင်ကို လွန်သော နတ် မျက်စိနှင့် တူသော မျက်စိ ‘ဒိဗ္ဗစက္ခု’ ဖြင့် တစ်ထောင်သော လောကဓာတ်ကို မြင်နိုင်၏”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်ခြင်းသည်ပင် သင့်အား မာန ဖြစ်နေ၏၊ ငါ့သျှင်အနုရုဒ္ဓါ “ငါသည် မတွန့်မဆုတ်လုံ့လကို အား ထုတ်၏၊ မေ့လျော့ခြင်း မရှိမူ၍ သတိသည် ထင်၏၊ ကိုယ်သည် ပူပန်ခြင်းမရှိ ငြိမ်းအေး၏၊ စိတ်သည် တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ဖြစ်၍ တည်ကြည်၏”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်ခြင်းသည်ပင် သင့်အား စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်း ‘ဥဒ္ဓစ္စ’ ဖြစ်နေ၏၊ ငါ့သျှင် အနုရုဒ္ဓါ ထိုသို့ဖြစ်ပါလျက် “ငါ၏ စိတ်သည် တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲလမ်းမူ၍ အာသဝေါတရားတို့မှ မလွတ်ကင်းသေးပါ”ဟု ဤသို့ အကြံဖြစ်ခြင်းသည်ပင် သင့်အား တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ဖြစ်နေ၏။ တိုက်တွန်းပါ၏၊ အသျှင်အနုရုဒ္ဓါသည် ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ပယ်စွန့်၍ ဤတရားသုံးမျိုးလုံးတို့ကို နှလုံးမသွင်းမူ၍ အမြိုက် (နိဗ္ဗာန်) ဓာတ်သို့ စိတ်ကို ပို့ဆောင်ပါ လော့ဟု မိန့်ဆို၏။ ထိုသို့မိန့်ဆိုပြီးနောက် အသျှင်အနုဒ္ဓါသည် အခါတစ်ပါး၌ ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ပယ်စွန့်လျက် ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို နှလုံးမသွင်းဘဲ အမြိုက် (နိဗ္ဗာန်) ဓာတ်သို့ စိတ်ကို ပို့ဆောင်၏။ ထိုအခါ အသျှင် အနုရုဒ္ဓါသည် တစ်ပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်လျက် မမေ့မလျော့ ပြင်းစွာအားထုတ်လျက် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နေသည်ရှိသော် ကောင်းစွာသာလျှင် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ကြသော အမျိုးကောင်းသားတို့ လိုလားအပ်သော အတုမရှိသော မြတ်သောအကျင့်၏ အဆုံးဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို မကြာမီ ယခုဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုလျက် ရောက်၍ နေ၏။ “ပဋိသန္ဓေနေမှု ကုန်ပြီ၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးပြီးပြီ၊ မဂ်ကိစ္စကို ပြုပြီးပြီ၊ ဤ(မဂ်ကိစ္စ) အလို့ငှါ တစ်ပါးသော ပြုဖွယ်မရှိတော့ပြီ”ဟု ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိ၏။ အသျှင်အနုရုဒ္ဓါသည် ရဟန္တာတို့တွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်လေသတည်း။ အဋ္ဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.130 13. Kusinārā With Anuruddha (2nd) Then Venerable Anuruddha went up to Venerable Sāriputta, and exchanged greetings with him. When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side and said to him: “Here’s the thing, Reverend Sāriputta. With clairvoyance that is purified and surpasses the human, I survey the thousandfold galaxy. My energy is roused up and unflagging, my mindfulness is established and lucid, my body is tranquil and undisturbed, and my mind is immersed and unified in samādhi. But my mind is not freed from the defilements by not grasping.” “Well, Reverend Anuruddha, when you say: ‘With clairvoyance that is purified and surpasses the human, I survey the thousandfold galaxy,’ that’s your conceit. And when you say: ‘My energy is roused up and unflagging, my mindfulness is established and lucid, my body is tranquil and undisturbed, and my mind is immersed in samādhi,’ that’s your restlessness. And when you say: ‘But my mind is not freed from the defilements by not grasping,’ that’s your remorse. It would be good to give up these three things. Ignore them and apply your mind to freedom from death.” After some time Anuruddha gave up these three things. Ignoring them, he applied his mind to freedom from death. Then Anuruddha, living alone, withdrawn, diligent, keen, and resolute, soon realized the supreme culmination of the spiritual path in this very life. He lived having achieved with his own insight the goal for which gentlemen rightly go forth from the lay life to homelessness. He understood: “Rebirth is ended; the spiritual journey has been completed; what had to be done has been done; there is nothing further for this place.” And Venerable Anuruddha became one of the perfected.

၉-ပဋိ စ္ဆ န္နသုတ် ၁၃၂။ ရဟန်းတို့ ဤသုံးမျိုးတို့သည် ဖုံးကွယ်ထားအပ်ကုန်မှသာ ဂုဏ်သရေကို ဆောင်နိုင်ကုန်၏၊ ဖွင့်ဖော်ထားအပ်ကုန်သော် ဂုဏ်သရေကို မဆောင်နိုင်ကုန်။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ မာတုဂါမသည် ဖုံးကွယ်ထားအပ်မှသာ ဂုဏ်သရေကို ဆောင်နိုင်၏၊ ဖွင့်ဖော်ထားအပ်သော် ဂုဏ်သရေကို မဆောင်နိုင်။ ရဟန်းတို့ ပုဏ္ဏားတို့၏ ဗေဒင်မန္တာန်တို့သည် ဖုံးကွယ်ထားအပ်ကုန်မှသာ ဂုဏ်သရေကို ဆောင်နိုင်ကုန်၏၊ ဖွင့်ဖော်ထားအပ်ကုန်သော် ဂုဏ်သရေကို မဆောင်နိုင်ကုန်။ ရဟန်းတို့ မှားသော အယူသည် ဖုံးကွယ်ထားအပ်မှသာ ဂုဏ်သရေကို ဆောင်နိုင်၏၊ ဖွင့်ဖော်ထားအပ်သော် ဂုဏ်သရေကို မဆောင်နိုင်။ ရဟန်းတို့ ဤသုံးမျိုးတို့သည် ဖုံးကွယ်ထားအပ်ကုန်မှသာ ဂုဏ်သရေကို ဆောင်နိုင်ကုန်၏၊ ဖွင့်ဖော်ထားအပ်ကုန်သော် ဂုဏ်သရေကို မဆောင်နိုင်ကုန်။ ရဟန်းတို့ ဤသုံးမျိုးတို့သည် ပွင့်လင်းကုန်သော်သာ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ဖုံးကွယ်ကုန်သော် မတင့်တယ်ကုန်၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ လဝန်းသည် ပွင့်လင်းသော်သာ တင့်တယ်၏၊ ဖုံးကွယ်သော် မတင့်တယ်၊ ရဟန်းတို့ နေဝန်းသည် ပွင့်လင်းသော်သာ တင့်တယ်၏၊ ဖုံးကွယ်သော် မတင့်တယ်၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသည့်တရားတော်သည် ပွင့်လင်းသော်သာ တင့်တယ်၏၊ ဖုံးကွယ်သော် မတင့်တယ်။ ရဟန်းတို့ ဤသုံးမျိုးတို့သည် ပွင့်လင်းကုန်သော်သာ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ဖုံးကွယ်ကုန်သော် မတင့်တယ်ကုန်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။

Numbered Discourses 3.131 13. Kusinārā Under Cover “Mendicants, three things are conveyed under cover, not in the open. What three? Ladies are conveyed for marriage with a veil, not unveiled. Hymns of the brahmins are conveyed under cover, not openly. Wrong view is conveyed under cover, not in the open. These three things are conveyed under cover, not in the open. Three things dazzle in the open, not under cover. What three? The moon dazzles in the open, not under cover. The sun dazzles in the open, not under cover. The teaching and training proclaimed by a Realized One dazzle in the open, not under cover. These three things dazzle in the open, not under cover.”

၁၀-လေခသုတ် ၁၃၃။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့သည် ထင်ရှားရှိကုန်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကျောက်၌ ရေးထွင်းထားသော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ မြေ၌ ရေးခြစ်အပ်သော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ရေ၌ ရေးသားအပ်သော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ကျောက်၌ ရေးထွင်းထားသော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အစဥ်မပြတ် အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ထိုသူ၏ ထို အမျက်သည်လည်း နေ့ညဥ့် ရှည်စွာ ကိန်းအောင်းနေ၏။ ရဟန်းတို့ ကျောက်၌ ရေးထွင်းထားသော အက္ခရာသည် လေကြောင့် ဖြစ်စေ ရေကြောင့်ဖြစ်စေ လျင်စွာ မပျက်စီးသကဲ့သို့၊ ကြာမြင့်စွာ တည်သကဲ့သို့ ဤအတူသာလျှင် လောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အစဥ်မပြတ် အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ ထို အမျက်သည် နေ့ညဥ့်ရှည်စွာ ကိန်းအောင်းနေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို ကျောက်၌ ရေးထွင်းထားသော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ မြေ၌ ရေးခြစ်အပ်သော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အစဥ်မပြတ် အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ ထို အမျက်သည် ကား နေ့ညဥ့်ရှည်စွာ ကိန်းအောင်း မနေ။ ရဟန်းတို့ မြေ၌ ရေးခြစ်အပ်သော အက္ခရာသည် လေကြောင့် ဖြစ်စေ ရေကြောင့်ဖြစ်စေ လျင်စွာ ပျက်စီးသကဲ့သို့၊ ကြာမြင့်စွာ မတည်သကဲ့သို့ ဤအတူသာလျှင် ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အစဥ်မပြတ် အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ ထို အမျက်သည်ကား နေ့ညဥ့်ရှည်စွာ ကိန်းအောင်း မနေ။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို မြေ၌ ရေးခြစ်အပ်သော အက္ခရာနှင့်တူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ရေ၌ ရေးသားအပ်သော အက္ခရာနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ရုန့်ရင်းသောစကား ကြမ်းကြုတ်သောစကား မနှစ်သက် ဖွယ်သောစကားဖြင့် ဆိုအပ်သော်လည်း ဆက်သွယ်သည်သာ နှီးနှောသည်သာ ပေါင်းသင်းမြဲ ပေါင်းသင်းသည်သာတည်း။ ရဟန်းတို့ ရေ၌ ရေးသားအပ်သော အက္ခရာသည် လျင်စွာ ကင်းပျောက်လွယ်သကဲ့သို့၊ ကြာမြင့်စွာ မတည်နိုင်သကဲ့သို့ ဤအတူသာလျှင် ဤလောက၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရုန့်ရင်းသော စကား ကြမ်းကြုတ်သောစကား မနှစ်သက်ဖွယ်သောစကားဖြင့် ဆိုအပ်သော်လည်း ဆက်သွယ်သည်သာ နှီးနှောသည်သာ ပေါင်းသင်းမြဲပေါင်းသင်းသည်သာတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်ကို ရေ၌ ရေးသားအပ် သော အက္ခရာနှင့်တူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤပုဂ္ဂိုလ်သုံးမျိုးတို့သည် လောက၌ ထင်ရှား ရှိကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။ သုံးခုမြောက် ကုသိနာရဝဂ် ပြီး၏။ (၁၄) ၄-ယောဓာဇီ၀၀ဂ် ၁-ယောဓာဇီဝသုတ်

Numbered Discourses 3.132 13. Kusinārā Etchings “Mendicants, these three individuals are found in the world. What three? An individual like a line drawn in stone, an individual like a line drawn in sand, and an individual like a line drawn in water. And who is the individual like a line drawn in stone? It’s an individual who is often angry, and their anger lingers for a long time. It’s like a line drawn in stone, which isn’t quickly worn away by wind and water, but lasts for a long time. In the same way, an individual is often angry, and their anger lingers for a long time. This is called an individual like a line drawn in stone. And who is the individual like a line drawn in sand? It’s an individual who is often angry, but their anger doesn’t linger long. It’s like a line drawn in sand, which is quickly worn away by wind and water, and doesn’t last long. In the same way, an individual is often angry, but their anger doesn’t linger long. This is called an individual like a line drawn in sand. And who is the individual like a line drawn in water? It’s an individual who, though spoken to by someone in a rough, harsh, and disagreeable manner, still stays in touch, interacts with, and greets them. It’s like a line drawn in water, which vanishes right away, and doesn’t last long. In the same way, an individual, though spoken to by someone in a rough, harsh, and disagreeable manner, still stays in touch, interacts with, and greets them. This is called an individual like a line drawn in water. These are the three individuals found in the world.”

၁၃၄။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော စစ်သူရဲကောင်းသည် မင်းအား ထိုက်၏၊ မင်းအသုံးတော်ခံဖြစ်၏၊ မင်း၏ လက်ရုံးဟူ၍သာလျှင် ရေတွက်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ စစ်သူရဲကောင်းသည် အဝေး၌လည်း (မြားကို) ကျရောက်စေနိုင်၏၊ မချွတ်မယွင်း စူးဝင်စေနိုင်၏၊ ကြီးစွာသော အထည်ကိုယ်ကိုလည်း ဖောက်ထွင်းစေနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော စစ်သူရဲကောင်းသည် မင်းအား ထိုက်၏၊ မင်းအသုံးတော်ခံဖြစ်၏၊ မင်း၏ လက်ရုံးဟူ၍သာလျှင် ရေတွက်ခြင်းသို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် အင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် (အရပ်ဝေးမှ) ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူပူဇော်ရန် ထိုက်၏။ပ။ လူအပေါင်း၏ ကောင်းမှုပြုရန် အမြတ်ဆုံး လယ်မြေသဖွယ်ဖြစ်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အဝေး၌လည်း ကျရောက်စေနိုင်၏၊ မချွတ်မယွင်း စူးဝင်စေနိုင်၏၊ ကြီးစွာသော အထည်ကိုယ်ကိုလည်း ဖောက်ထွင်းစေနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည် အဝေး၌ ကျရောက်စေနိုင်သနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော အတွင်း အပလည်းဖြစ်သော ကြမ်းတမ်း နူးညံ့သည်လည်းဖြစ်သော အယုတ် အမြတ်လည်းဖြစ်သော အဝေး အနီးလည်းဖြစ်သော ရုပ်ဟူ သမျှ အားလုံးကို “ဤရုပ်သည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါမဟုတ်၊ ဤရုပ်သည် ငါ့ကိုယ်မဟုတ်”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မှန်ကန်သော (ဝိပဿနာ,မဂ်) ပညာဖြင့် ရှု၏။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော အတွင်း အပလည်းဖြစ်သော ကြမ်းတမ်းနူးညံ့သည်လည်းဖြစ်သော အယုတ် အမြတ်လည်းဖြစ်သော အဝေး အနီးလည်းဖြစ်သော ဝေဒနာဟူသမျှအားလုံးကို “ဤဝေဒနာသည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤဝေဒနာသည် ငါမဟုတ်၊ ဤဝေဒနာသည် ငါ့ကိုယ်မဟုတ်”ဟုဟုတ်တိုင်း မှန်စွာမှန်ကန်သော (ဝိပဿနာ,မဂ်) ပညာဖြင့် ရှု၏။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော အတွင်း အပလည်း ဖြစ်သော ကြမ်းတမ်းနူးညံ့သည်လည်းဖြစ်သော အယုတ်အမြတ်လည်းဖြစ်သော အဝေးအနီးလည်းဖြစ်သော သညာဟူသမျှအားလုံးကို “ဤသညာသည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤသညာသည် ငါမဟုတ်၊ ဤသညာသည် ငါ့ကိုယ်မဟုတ်”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မှန်ကန်သော (ဝိပဿနာ, မဂ်) ပညာဖြင့် ရှု၏။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်လည်း ဖြစ်သော အတွင်း အပလည်းဖြစ်သော ကြမ်းတမ်း နူးညံ့သည်လည်းဖြစ်သော အယုတ် အမြတ်လည်း ဖြစ်သော အဝေး အနီးလည်းဖြစ်သော သင်္ခါရဟူသမျှ အားလုံးတို့ကို “ဤသင်္ခါရတို့သည် ငါ့ဥစ္စာ မဟုတ် ကုန်၊ ဤသင်္ခါရတို့သည် ငါမဟုတ်ကုန်၊ ဤသင်္ခါရတို့သည် ငါ့ကိုယ်မဟုတ်ကုန်”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မှန်ကန်သော (ဝိပဿနာ, မဂ်) ပညာဖြင့် ရှု၏။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန်လည်း ဖြစ်သော အတွင်း အပလည်း ဖြစ်သော ကြမ်းတမ်း နူးညံ့သည်လည်းဖြစ်သော အယုတ် အမြတ်လည်းဖြစ်သော အဝေး အနီးလည်းဖြစ်သော ဝိညာဥ်ဟူသမျှအားလုံးကို “ဤဝိညာဥ်သည် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်၊ ဤဝိညာဥ်သည် ငါမဟုတ်၊ ဤဝိညာဥ်သည် ငါ့ကိုယ်မဟုတ်”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မှန်ကန်သော (ဝိပဿနာ, မဂ်) ပညာဖြင့် ရှု၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ရဟန်းသည် အဝေး၌ ကျရောက်စေနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည် မချွတ်မယွင်း စူးဝင်စေနိုင်သနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏၊ “ဤကား ဆင်းရဲ ဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏၊ “ဤကား ဆင်းရဲချုပ်ရာတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏၊ “ဤကား ဆင်းရဲချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ရဟန်းသည် မချွတ်မယွင်း စူးဝင်စေနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည် ကြီးစွာသော အထည်ကိုယ်ကို ဖောက်ထွင်းစေနိုင်သနည်း၊ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကြီးစွာသော အဝိဇ္ဇာအစုကို ဖောက်ထွင်းစေနိုင်၏၊ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ရဟန်းသည် ကြီးစွာသော အထည်ကိုယ်ကို ဖောက်ထွင်းစေနိုင်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် (အရပ်ဝေးမှ) ဆောင်လာ၍သော်လည်း ပေးလှူပူဇော်ရန် ထိုက်၏။ပ။ လူအပေါင်း၏ ကောင်းမှုပြုရန် အမြတ်ဆုံး လယ်မြေသဖွယ် ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.133 14. A Warrior A Warrior “Mendicants, a warrior with three factors is worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned as a factor of kingship. What three? He’s a long-distance shooter, a marksman, one who shatters large objects. A warrior with these three factors is worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned as a factor of kingship. In the same way, a mendicant with three factors is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of veneration with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world. What three? They’re a long-distance shooter, a marksman, and one who shatters large objects. And how is a mendicant a long-distance shooter? It’s when a mendicant truly sees any kind of form at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> form—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’ They truly see any kind of feeling at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> feeling—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’ They truly see any kind of perception at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> perception—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’ They truly see any kind of choices at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> choices—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’ They truly see any kind of consciousness at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: <em>all</em> consciousness—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’ That’s how a mendicant is a long-distance shooter. And how is a mendicant a marksman? It’s when a mendicant truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. That’s how a mendicant is a marksman. And how does a mendicant shatter large objects? It’s when a mendicant shatters the great mass of ignorance. That’s how a mendicant shatters large objects. A mendicant with these three qualities is worthy of offerings dedicated to the gods, worthy of hospitality, worthy of a religious donation, worthy of veneration with cupped palms, and is the supreme field of merit for the world.”

၂-ပရိသာသုတ် ၁၃၅။ ရဟန်းတို့ ပရိသတ်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အဆုံးမခက်သဖြင့် မမေးမူ၍ ဆုံးမအပ်သော ပရိသတ်၊ အဆုံးမလွယ်သဖြင့် မေး၍ ဆုံးမအပ်သော ပရိသတ်၊ ပမာဏကို သိ၍ ဆုံးမအပ်သော ပရိသတ်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပရိသတ်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.134 14. A Warrior Assemblies “Mendicants, there are these three assemblies. What three? An assembly educated in fancy talk, an assembly educated in questioning, and an assembly educated to the fullest extent. These are the three assemblies.”

၃-မိတ္တသုတ် ၁၃၆။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အဆွေခင်ပွန်းကောင်းကို မှီဝဲထိုက်၏၊ အဘယ်အင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ပေးနိုင်ခဲသည်ကို ပေး၏၊ ပြုနိုင်ခဲသည်ကို ပြု၏၊ သည်းခံနိုင်ခဲသည်ကိုသည်းခံ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အဆွေခင်ပွန်းကောင်းကို မှီဝဲထိုက်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.135 14. A Warrior A Friend “Mendicants, you should associate with a friend who has three factors. What three? They give what is hard to give, they do what is hard to do, and they endure what is hard to endure. You should associate with a friend who has these three factors.”

၄-ဥပ္ပါဒါသုတ် ၁၃၇။ ရဟန်းတို့ ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်သည်ဖြစ်စေ မပွင့်သည်ဖြစ်စေ ထို (အနိစ္စ) ဓာတ်သည် သဘော အားဖြင့် တည်သည်၏ အဖြစ်, သဘောအားဖြင့် မြဲသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် တည်နေသည်သာလျှင်တည်း။ သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့သည် မမြဲကုန်၊ ထို သဘောတရားကို ဘုရားရှင်သည် ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိ၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်၍ သိ၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသက်ဝင် သိပြီး၍ “သင်္ခါရတရား အားလုံးတို့သည် မမြဲကုန်”ဟု ညွှန်ကြားတော်မူ၏၊ ဟောကြားတော်မူ၏၊ ပညတ်တော်မူ၏၊ ဉာဏ်၌ ထားတော်မူ၏၊ ဖွင့်ပြတော်မူ၏၊ ဝေဖန်တော်မူ၏၊ ပေါ်လွင်အောင် ပြုတော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်သည်ဖြစ်စေ မပွင့်သည်ဖြစ်စေ ထို (ဒုက္ခ) ဓာတ်သည် သဘောအားဖြင့် တည်သည်၏ အဖြစ်, သဘောအားဖြင့် မြဲသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် တည်နေသည်သာတည်း၊ သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့သည် ဆင်းရဲကုန်၏၊ ထို သဘောတရားကို ဘုရားရှင်သည် ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိ၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်၍ သိ၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သက်ဝင်၍ သိပြီးလျှင် “သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့သည် ဆင်းရဲကုန်၏”ဟု ညွှန်ကြားတော်မူ၏၊ ဟောကြားတော်မူ၏၊ ပညတ်တော်မူ၏၊ ဉာဏ်၌ ထားတော်မူ၏၊ ဖွင့်ပြတော်မူ၏၊ ဝေဖန်တော်မူ၏၊ ပေါ်လွင်အောင် ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဘုရားရှင်တို့ ပွင့်သည်ဖြစ်စေ မပွင့်သည်ဖြစ်စေ ထို (အနတ္တ) ဓာတ်သည် သဘောအားဖြင့် တည်သည်၏ အဖြစ်, သဘောအားဖြင့် မြဲသည်၏ အဖြစ်ဖြင့် တည်နေသည်သာတည်း၊ တရားအားလုံးတို့သည် အလိုသို့ မလိုက်ကုန်၊ ထို သဘောတရားကို ဘုရားရှင်သည် ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း၍ သိ၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် သက်ဝင်၍ သိ၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သက်ဝင်၍ သိပြီးလျှင် “တရားအားလုံးတို့သည် အလိုသို့ မလိုက်ကုန်၊ (အနတ္တဖြစ်ကုန်၏)”ဟု ညွှန်ကြားတော်မူ၏၊ ဟောကြားတော်မူ၏၊ ပညတ်တော်မူ၏၊ ဉာဏ်၌ထားတော်မူ၏၊ ဖွင့်ပြတော်မူ၏၊ ဝေဖန်တော်မူ၏၊ ပေါ်လွင်အောင် ပြုတော်မူ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။

Numbered Discourses 3.136 14. A Warrior Arising “Mendicants, whether Realized Ones arise or not, this law of nature persists, this regularity of natural principles, this surety of natural principles: all conditions are impermanent. A Realized One awakens to this and comprehends it, then he explains, teaches, asserts, establishes, clarifies, analyzes, and discloses it: ‘All conditions are impermanent.’ Whether Realized Ones arise or not, this law of nature persists, this regularity of natural principles, this surety of natural principles: all conditions are suffering. A Realized One awakens to this and comprehends it, then he explains, teaches, asserts, establishes, clarifies, analyzes, and discloses it: ‘All conditions are suffering.’ Whether Realized Ones arise or not, this law of nature persists, this regularity of natural principles, this surety of natural principles: all things are not-self. A Realized One awakens to this and comprehends it, then he explains, teaches, asserts, establishes, clarifies, analyzes, and discloses it: ‘All things are not-self.’”

၅-ကေသကမ္ဗလသုတ် ၁၃၈။ ရဟန်းတို့ ချည်မျှင်ဖြင့် ရက်အပ်ကုန်သော အဝတ်ဟူသမျှတို့တွင် လူဆံချည်မျှင်ဖြင့် ရက်ထားသော ကမ္ဗလာကို (ထို အဝတ်တို့အောက်) အယုတ်ညံ့ဆုံး အဝတ်ဟု ဆိုထိုက်၏။ ရဟန်းတို့ လူဆံချည်မျှင်ဖြင့် ရက်ထားသော ကမ္ဗလာသည် အေးသောရာသီ၌ အလွန်အေး၏၊ ပူအိုက်သော ရာသီ၌ အလွန်ပူအိုက်၏၊ အဆင်းမလှ၊ အနံ့မကောင်း၊ ကြမ်းတမ်းသော အတွေ့အထိ ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူ သာလျှင် များစွာကုန်သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏ အယူဝါဒဟူသမျှတို့တွင် မက္ခလိဂေါသာလ၏ အယူဝါဒကို (ထို အယူဝါဒတို့အောက်) အယုတ်ညံ့ဆုံးဟူ၍ ဆိုထိုက်၏။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း မက္ခလိဂေါသာလသည် “ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ မရှိ၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်းမရှိ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယမရှိ”ဟု ဆိုလေ့ရှိ၏၊ ဤသို့ ယူလေ့ ရှိ၏။ ရဟန်းတို့ ရှေးလွန်လေပြီးသော ကာလ၌ ပွင့်တော်မူကြကုန်ပြီးသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ ရှိ၏၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်းရှိ၏၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိ၏ဟု ဟောတော်မူခဲ့ကုန်ပြီ။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း မက္ခလိဂေါသာလသည် ထို ပွင့်တော်မူကုန်ပြီးသော ဘုရားရှင်တို့ကိုလည်း “ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံသည် မရှိ၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်းမရှိ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယ မရှိ”ဟု တားမြစ်၏။ ရဟန်းတို့ လာလတ္တံ့သော ကာလ၌ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့သော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ ရှိ၏၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်းရှိ၏၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိ၏ဟု ဟောတော်မူကုန်လတ္တံ့။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း မက္ခလိဂေါသာလသည် ပွင့်တော်မူလတ္တံ့သော ဘုရားရှင်တို့ကိုလည်း “ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံသည် မရှိ၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်း မရှိ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယ မရှိ”ဟု တားမြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ယခုအခါ၌ ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို) ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော ငါသည်လည်း ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ ရှိ၏၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်း ရှိ၏၊ အားထုတ်အပ် သော ဝီရိယရှိ၏ဟု ဟောတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း မက္ခလိ ဂေါသာလသည် ငါ့ကိုလည်း “ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံသည် မရှိ၊ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကို ပြုခြင်း မရှိ၊ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယ မရှိ”ဟု တားမြစ်၏။ ရဟန်းတို့ မြစ်ဆုံမြစ်ဝ၌ ထောင်ထားသော မြှုံးသည် များစွာကုန်သော ငါးတို့၏ အစီးအပွါးမဲ့ရန် ဆင်းရဲရန် အကျိုးမရှိ ပျက်စီးရန် ဖြစ်သကဲ့သို့၊ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် လူထောင်မြှုံးကဲ့သို့ လောက၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း မက္ခလိဂေါသာလသည် များစွာ သော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွားမဲ့ရန် ဆင်းရဲရန် အကျိုးမရှိ ပျက်စီးရန် ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဉ္စမသုတ်။

Numbered Discourses 3.137 14. A Warrior A Hair Blanket “Mendicants, a hair blanket is said to be the worst kind of woven cloth. It’s cold in the cold, hot in the heat, ugly, smelly, and unpleasant to touch. In the same way, the teaching of the bamboo-staffed ascetic is said to be the worst of all the doctrines of the various ascetics and brahmins. The bamboo-staffed ascetic, that futile man, has this doctrine and view: ‘There is no power in deeds, action, or energy.’ Those who were perfected ones, fully awakened Buddhas in the past also taught the efficacy of deeds, action, and energy. But the bamboo-staffed ascetic opposes them by saying: ‘There is no power in deeds, action, or energy.’ Those who will be perfected ones, fully awakened Buddhas in the future will also teach the efficacy of deeds, action, and energy. But the bamboo-staffed ascetic opposes them by saying: ‘There is no power in deeds, action, or energy.’ I too, the perfected one, the fully awakened Buddha in the present, teach the efficacy of deeds, action, and energy. But the bamboo-staffed ascetic opposes me by saying: ‘There is no power in deeds, action, or energy.’ It’s like a trap set at the mouth of a river, which would bring harm, suffering, calamity, and disaster for many fish. In the same way that futile man the bamboo-staffed ascetic is a trap for humans, it seems to me. He has come into the world for the harm, suffering, calamity, and disaster of many beings.”

၆-သမ္ပဒါသုတ် ၁၃၉။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သဒ္ဓါ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ သီလ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ ပညာ၏ ပြည့်စုံခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် ဤ့သုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆဋ္ဌသုတ်။

Numbered Discourses 3.138 14. A Warrior Accomplishment “Mendicants, there are three accomplishments. What three? Accomplishment in faith, ethics, and wisdom. These are the three accomplishments.”

၇-ဝုဒ္ဓိသုတ် ၁၄၀။ ရဟန်းတို့ ကြီးပွါးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- သဒ္ဓါ၏ ကြီးပွါးခြင်း၊ သီလ၏ ကြီးပွါးခြင်း၊ ပညာ၏ ကြီးပွါးခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ကြီးပွါးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတ္တမသုတ်။

Numbered Discourses 3.139 14. A Warrior Growth “Mendicants, there are three kinds of growth. What three? Growth in faith, ethics, and wisdom. These are the three kinds of growth.”

၈-အဿခဠုင်္ကသုတ် ၁၄၁။ ရဟန်းတို့ မြင်းငယ်သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း ဟောကြားအံ့၊ ထိုတရားကို နာကြကုန်လော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းကုန်လော့၊ ဟောကြားပေအံ့ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- ရဟန်းတို့ မြင်းငယ် သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော မြင်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းအလုံးအရပ်တို့နှင့် မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော မြင်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော မြင်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ မြင်းငယ်သုံးမျိုးတို့ဟူသည် ဤသည်တို့ ပင်တည်း။ ရဟန်းတို့ ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းအလုံးအရပ်တို့နှင့် မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းအလုံး အရပ်တို့နှင့် မပြည့်စုံသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ပ။ “ဤကား ဆင်းရဲချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ ဤသိခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် တွန့်ဆုတ်၏၊ မဖြေဆိုနိုင်၊ ဤမဖြေဆိုနိုင်ခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းမရှိဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေး အသုံးအဆောင်တို့ကို မရ၊ ဤပစ္စည်းလေးပါး မရခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ် မရှိဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းအလုံးအရပ်တို့နှင့် မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ပ။ “ဤကား ဆင်းရဲချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင့်းအကျင့်တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ပ။ ဤသိခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ် သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်။ ဤဖြေဆိုနိုင်ခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက် အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကိုကား မရ၊ ဤမရခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ် မရှိခြင်းဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဆင်းရဲတည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ပ။ “ဤကား ဆင်းရဲချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်တည်း”ဟုဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ သိ၏။ ဤသိခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဉာဏ်တည်းဟူသော) လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤဖြေဆိုနိုင်ခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်းဟု ငါဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို ရ၏၊ ဤရခြင်းကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ယောကျာ်းငယ်သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ ရဟန်းတို့ ယောကျာ်းငယ်သုံးမျိုးတို့ဟူသည် ဤသည်တို့ပင်တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.140 14. A Warrior A Wild Colt “Mendicants, I will teach you about three wild colts and three wild people. Listen and apply your mind well, I will speak.” “Yes, sir,” they replied. The Buddha said this: “What are the three wild colts? One wild colt is fast, but not beautiful or well proportioned. Another wild colt is fast and beautiful, but not well proportioned. While another wild colt is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three wild colts. And what are the three wild people? One wild person is fast, but not beautiful or well proportioned. Another wild person is fast and beautiful, but not well proportioned. While another wild person is fast, beautiful, and well proportioned. And how is a wild person fast, but not beautiful or well proportioned? It’s when a mendicant truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. But when asked a question about the teaching or training, they falter without answering. This is how they’re not beautiful, I say. And they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how a wild person is fast, but not beautiful or well proportioned. And how is a wild person fast and beautiful, but not well proportioned? It’s when a mendicant truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. But they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how a wild person is fast and beautiful, but not well proportioned. And how is a wild person fast, beautiful, and well proportioned? It’s when a mendicant truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how a wild person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three wild people.”

၉-အဿပရဿသုတ် ၁၄၂။ ရဟန်းတို့ (မြင်းတို့၌) လွန်ကဲသော မြင်းသုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း ဟောကြားအံ့၊ ထိုတရားကို နာကြကုန်လော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံးသွင်းကုန်လော့၊ ဟောကြားပေအံ့ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြား လျှောက်ထားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- (မြင်းတို့၌) လွန်ကဲသော မြင်းသုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ (မြင်းတို့၌) လွန်ကဲသော မြင်းအချို့သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းအလုံးအရပ်နှင့် မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ (မြင်းတို့၌) လွန်ကဲသော မြင်းအချို့သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ (မြင်းတို့၌) လွန်ကဲ သော မြင်းအချို့သည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ (မြင်းတို့၌) လွန်ကဲသော မြင်း သုံးမျိုးတို့ဟူသည် ဤသည်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤလောကဝယ် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းအလုံး အရပ်တို့နှင့် မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောကဝယ် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်း နှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံ၊ ရဟန်းတို့ ဤလောကဝယ် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံး အရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည့်လျင်မြန်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံ၍ အဆင်းနှင့် မပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့် မပြည်စုံသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အောက် (ကာမဘုံ) ၌ (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အဖို့ရှိသည့် ငါးပါးသော သံယောဇဥ် ‘အနှောင်အဖွဲ့’တို့၏ အကြွင်းမဲ့ကုန်ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ဥပပါတ် ပဋိသန္ဓေ နေ၍ ထို ဘုံ၌ သာလျှင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုရ၏၊ ထို ဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါ ဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် တွန့်ဆုတ်၏၊ မဖြေဆိုနိုင်၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ (ဂုဏ်တည်းဟူသော) အဆင်း မရှိခြင်းဟု ငါ ဆို၏။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို မရ၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ် မရှိခြင်းဟု ငါ ဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် (လူတို့ ၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်သာ ပြည့်စုံ၍ အဆင်းနှင့် မပြည့်စုံ၊ အလုံးအရပ်နှင့် မပြည့်စုံပေ။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အောက် (ကာမဘုံ) ၌ (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အဖို့ရှိသည့် ငါးပါးသော သံယောဇဥ် ‘အနှောင်အဖွဲ့’တို့၏ အကြွင်းမဲ့ကုန်ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ဥပပါတ် ပဋိသန္ဓေနေ၍ ထို ဘုံ၌သာလျှင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုရ၏၊ ထို ဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါ ဆို၏၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဆင်းဟု ငါဆို၏၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို မရ၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ် မရှိခြင်းဟု ငါ ဆို၏၊ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ အလုံးအရပ်နှင့်ကား မပြည့်စုံပေ။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် အောက် (ကာမဘုံ) ၌ (ပဋိသန္ဓေနေခြင်း) အဖို့ရှိသည့် ငါးပါးသော သံယောဇဥ် ‘အနှောင်အဖွဲ့’တို့၏ အကြွင်းမဲ့ ကုန်ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မာ့ဘုံ၌ ဥပပါတ်ပဋိသန္ဓေ နေ၍ ထို ဘုံ၌သာလျှင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုရ၏၊ ထို ဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ပြန်လည်ခြင်းသဘော မရှိ၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ လျင်မြန်ခြင်းဟု ငါဆို၏၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသည် ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဆင်းဟု ငါဆို၏၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေး အသုံးအဆောင်တို့ကို ရ၏၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံး အရပ်ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ (လူတို့၌) လွန်ကဲသော ယောကျာ်းသုံးမျိုးတို့သည် ဤသည်တို့ပင်တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။

Numbered Discourses 3.141 14. A Warrior Excellent Horses “Mendicants, I will teach you the three excellent horses and the three excellent people. Listen and apply your mind well, I will speak.” “Yes, sir,” they replied. The Buddha said this: “What are the three excellent horses? One excellent horse is fast, but not beautiful or well proportioned. Another excellent horse is fast and beautiful, but not well proportioned. While another excellent horse is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three excellent horses. What are the three excellent people? One excellent person is fast, but not beautiful or well proportioned. Another excellent person is fast and beautiful, but not well proportioned. While another excellent person is fast, beautiful, and well proportioned. And how is an excellent person fast, but not beautiful or well proportioned? It’s when a mendicant, with the ending of the five lower fetters, is reborn spontaneously. They’re extinguished there, and are not liable to return from that world. This is how they’re fast, I say. But when asked a question about the teaching or training, they falter without answering. This is how they’re not beautiful, I say. And they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how an excellent person is fast, but not beautiful or well proportioned. And how is an excellent person fast and beautiful, but not well proportioned? It’s when a mendicant, with the ending of the five lower fetters, is reborn spontaneously. They’re extinguished there, and are not liable to return from that world. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. But they don’t receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re not well proportioned, I say. This is how an excellent person is fast and beautiful, but not well proportioned. And how is an excellent person fast, beautiful, and well proportioned? It’s when a mendicant, with the ending of the five lower fetters, is reborn spontaneously. They’re extinguished there, and are not liable to return from that world. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how an excellent person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three excellent people.”

၁၀-အဿာဇာနီယသုတ် ၁၄၃။ ရဟန်းတို့ အာဇာနည်မြင်းကောင်း သုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အာဇာနည်ယောကျာ်း ကောင်းသုံးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း ဟောကြားပေအံ့၊ ထိုတရားကို နာကြကုန်လော့၊ ကောင်းစွာ နှလုံး သွင်းကုန်လော့၊ ဟောကြားပေအံ့ဟု မိန့်တော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ထိုရဟန်းတို့သည့်မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြား လျှောက်ထားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- ရဟန်းတို့ အာဇာနည်မြင်းကောင်း သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌။ပ။ အချို့သော အာဇာနည်မြင်းကောင်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အာဇာနည်မြင်းကောင်း သုံးမျိုးတို့ဟူသည် ဤသည်တို့ ပင်တည်း။ ရဟန်းတို့ အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်း သုံးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌။ပ။ အချို့သော အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်းသည်။ပ။ လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် အာသဝေါကင်းသော ကိလေသာမှ လွတ်မြောက် သော (အရဟတ္တဖိုလ်) စိတ်နှင့် (အရဟတ္တဖိုလ်) ပညာကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင်ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် မျက်မှောက်ပြု၍ ရောက်လျက် နေ၏၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ လျင်မြန်ခြင်းဟူ၍ ငါဆို၏။ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဓမ္မ၌လည်းကောင်း၊ အချင်းချင်း ပိုင်းခြားအပ်သော ဝိနယ၌လည်းကောင်း ပြဿနာကို မေးအပ်သော် ဖြေဆိုနိုင်၏၊ မတွန့်ဆုတ်၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အဆင်းဟူ၍ ငါဆို၏၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏အထောက်အပံ့ဖြစ်သော ဆေးအသုံးအဆောင်တို့ကို ရ၏၊ ဤသည်ကို ထို ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလုံးအရပ်ဟု ငါဆို၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်းသည် လျင်မြန်ခြင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အဆင်းနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးအရပ်နှင့်လည်း ပြည့်စုံ၏။ ရဟန်းတို့ အာဇာနည်ယောကျာ်းကောင်း သုံးမျိုးတို့သည် ဤသည်တို့ပင်တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒသမသုတ်။

Numbered Discourses 3.142 14. A Warrior The Thoroughbred “Mendicants, I will teach you the three fine thoroughbred horses, and the three fine thoroughbred people. Listen and apply your mind well, I will speak.” “Yes, sir,” they replied. The Buddha said this: “What are the three fine thoroughbred horses? One fine thoroughbred horse … is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three fine thoroughbred horses. And what are the three fine thoroughbred people? One fine thoroughbred person … is fast, beautiful, and well proportioned. And how is a fine thoroughbred person … fast, beautiful, and well proportioned? It’s when a mendicant realizes the undefiled freedom of heart and freedom by wisdom. And they live having realized it with their own insight in this very life due to the ending of defilements. This is how they’re fast, I say. When asked a question about the teaching or training, they answer without faltering. This is how they’re beautiful, I say. They receive robes, almsfood, lodgings, and medicines and supplies for the sick. This is how they’re well proportioned, I say. This is how a fine thoroughbred person is fast, beautiful, and well proportioned. These are the three fine thoroughbred people.”

၁၁-ပဌမ မောရနိဝါပသုတ် ၁၄၄။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဥဒေါင်းတို့ကို အစာပေးရာ ‘မောရနိဝါပ’ ပရိဗိုဇ်တို့အရံ၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် “အသျှင်ဘုရား”ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရားအား ပြန်ကြား လျှောက်ထား ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏- ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် စင်စစ် ပြီးဆုံးခြင်းရှိ၏၊ စင်စစ်ယောဂ လေးပါးဖြင့် ဘေးမရှိ၊ စင်စစ် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စင်စစ် အဆုံးရှိ၏၊ နတ် လူတို့ထက် မြတ်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော သီလဂုဏ်၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော သမာဓိဂုဏ်၊ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ပညာဂုဏ်နှင့် (ပြည့်စုံ၏)။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် စင်စစ် ပြီးဆုံးခြင်းရှိ၏၊ စင်စစ်ယောဂလေးပါးဖြင့် ဘေးမရှိ၊ စင်စစ် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စင်စစ် အဆုံးရှိ၏၊ နတ်လူတို့ထက် မြတ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဧကာဒသမသုတ်။

Numbered Discourses 3.143 14. A Warrior At the Peacocks’ Feeding Ground (1st) At one time the Buddha was staying near Rājagaha, at the monastery for the wanderers in the peacocks’ feeding ground. There the Buddha addressed the mendicants, “Mendicants!” “Venerable sir,” they replied. The Buddha said this: “Mendicants, a mendicant with three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What three? The entire spectrum of an adept’s ethics, immersion, and wisdom. A mendicant with these three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans.”

၁၂-ဒုတိယ မောရနိဝါပသုတ် ၁၄၅။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် စင်စစ် ပြီးဆုံးခြင်းရှိ၏၊ စင်စစ် ယောဂ လေးပါးဖြင့် ဘေးမရှိ၊ စင်စစ် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စင်စစ် အဆုံးရှိ၏၊ နတ်လူတို့့ထက် မြတ်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- တန်ခိုး ပြာဋိဟာ ‘ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယ’၊ အတပ်ဟောခြင်း ပြာဋိဟာ ‘အာဒေသနာပါဋိဟာ ရိယ’၊ ဆုံးမခြင်း ပြာဋိဟာ ‘အနုသာသနီပါဋိဟာရိယ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် စင်စစ် ပြီးဆုံးခြင်းရှိ၏၊ စင်စစ် ယောဂလေးပါး ဖြင့် ဘေးမရှိ၊ စင်စစ် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စင်စစ် အဆုံးရှိ၏၊ နတ်လူတို့ထက် မြတ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒွါဒသမသုတ်။

Numbered Discourses 3.144 14. A Warrior At the Peacocks’ Feeding Ground (2nd) “Mendicants, a mendicant with three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What three? A demonstration of psychic power, a demonstration of revealing, and a demonstration of instruction. A mendicant with these three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans.”

၁၃-တတိယ မောရနိဝါပသုတ် ၁၄၆။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် စင်စစ် ပြီးဆုံးခြင်းရှိ၏၊ စင်စစ် ယောဂလေးပါးဖြင့် ဘေးမရှိ၊ စင်စစ် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စင်စစ် အဆုံးရှိ၏၊ နတ်လူတို့ ထက် မြတ်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မှန်ကန်သော အယူ (ဝိပဿနာဉာဏ်)၊ မှန်ကန်သော အသိ (အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်)၊ မှန်ကန်သော လွတ်မြောက်ခြင်း (အရဟတ္တဖိုလ်)တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရား သုံးမျိုးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် စင်စစ် ပြီးဆုံးခြင်းရှိ၏၊ စင်စစ် ယောဂလေးပါးဖြင့် ဘေးမရှိ၊ စင်စစ် မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သုံး၏၊ စင်စစ် အဆုံးရှိ၏၊ နတ်လူတို့ထက် မြတ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တေရသမသုတ်။ လေးခုမြောက် ယောဓာဇီ၀၀ဂ် ပြီး၏။ (၁၅) ၅-မင်္ဂလဝဂ် ၁-အကုသလသုတ်

Numbered Discourses 3.145 14. A Warrior At the Peacocks’ Feeding Ground (3rd) “Mendicants, a mendicant with three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans. What three? Right view, right knowledge, and right freedom. A mendicant with these three qualities has reached the ultimate end, the ultimate sanctuary from the yoke, the ultimate spiritual life, the ultimate goal. They are best among gods and humans.”

၁၄၇။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူကို ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ဤအတူ ငရဲ၌ ချထားအပ်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အကုသိုလ်ကာယကံ၊ အကုသိုလ်ဝစီကံ၊ အကုသိုလ် မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူကို ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ် သကဲ့သို့ ဤအတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူကို ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ဤအတူ နတ်ပြည်၌ ချထားအပ်၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကုသိုလ်ကာယကံ၊ ကုသိုလ်ဝစီကံ၊ ကုသိုလ် မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူကို ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ် သကဲ့သို့ ဤအတူ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.146 15. Good Fortune Unskillful “Someone with three qualities is placed in hell as if delivered there. What three? Unskillful deeds by way of body, speech, and mind. Someone with these three qualities is placed in hell as if delivered there. Someone with three qualities is placed in heaven as if delivered there. What three? Skillful deeds by way of body, speech, and mind. Someone with these three qualities is placed in heaven as if delivered there.”

၂-သာဝဇ္ဇသုတ် ၁၄၈။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ဤအတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အပြစ်ရှိသော ကာယကံ၊ အပြစ်ရှိသော ဝစီကံ၊ အပြစ်ရှိသော မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ဤအတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ဤအတူ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အပြစ်မရှိသော ကာယကံ၊ အပြစ်မရှိသော ဝစီကံ၊ အပြစ်မရှိသော မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ ဤအတူ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.147 15. Good Fortune Blameworthy “Someone with three qualities is placed in hell as if delivered there. What three? Blameworthy deeds by way of body, speech, and mind. Someone with these three qualities is placed in hell as if delivered there. Someone with three qualities is placed in heaven as if delivered there. What three? Blameless deeds by way of body, speech, and mind. Someone with these three qualities is placed in heaven as if delivered there.”

၃-ဝိသမသုတ် ၁၄၉။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ မညီညွတ်သော ကာယကံ၊ မညီညွတ်သော ဝစီကံ၊ မညီညွတ်သော မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ ဤအတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ ညီညွတ်သော ကာယကံ၊ ညီညွတ်သော ဝစီကံ၊ ညီညွတ်သော မနောကံတို့တည်း။ပ။ ဤအတူ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယသုတ်။

Numbered Discourses 3.148 15. Good Fortune Unethical “Someone with three qualities is placed in hell as if delivered there. … Unethical deeds by way of body, speech, and mind. … Someone with three qualities is placed in heaven as if delivered there. … Ethical deeds by way of body, speech, and mind. …”

၄-အသုစိသုတ် ၁၅၀။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ မစင်ကြယ်သော ကာယကံ၊ မစင်ကြယ်သော ဝစီကံ၊ မစင်ကြယ်သော မနောကံ။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ ဤအတူ ငရဲ၌ ဖြစ်ရ၏။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော ကာယကံ၊ စင်ကြယ်သော ဝစီကံ၊ စင်ကြယ် သော မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ် သကဲ့သို့ ဤအတူ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စတုတ္ထသုတ်။

Numbered Discourses 3.149 15. Good Fortune Impure “Someone with three qualities is placed in hell as if delivered there. … Impure deeds by way of body, speech, and mind. … Someone with three qualities is placed in heaven as if delivered there. … Pure deeds by way of body, speech, and mind. …”

၅-ပဌမ ခတသုတ် ၁၅၁။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မိုက်မဲ မလိမ္မာသော သူယုတ်သည် တူးဖြို ဖျက်ဆီးအပ်သော မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်၏၊ အပြစ်လည်း ရှိ၏၊ ပညာရှိတို့လည်း ကဲ့ရဲ့အပ်၏၊ များစွာလည်း မကောင်းမှုကို တိုးပွါးစေ၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- အကုသိုလ်ကာယကံ၊ အကုသိုလ် ဝစီကံ၊ အကုသိုလ်မနောကံတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မိုက်မဲသော မလိမ္မာသော သူယုတ်သည် တူးဖြိုဖျက်ဆီး အပ်သော မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်၏၊ အပြစ်လည်း ရှိ၏၊ ပညာရှိတို့လည်း ကဲ့ရဲ့အပ်၏၊ များစွာလည်း မကောင်းမှုကို တိုးပွါးစေ၏။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ပညာရှိသော လိမ္မာသော သူတော်ကောင်းသည် မတူးဖြို မဖျက်ဆီးအပ်သော မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်၏၊ အပြစ်လည်း မရှိ၊ ပညာရှိတို့လည်း မကဲ့ရဲ့အပ်၊ များစွာလည်းကောင်း မှုကို တိုးပွါးစေ၏၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကုသိုလ်ကာယကံ၊ ကုသိုလ်ဝစီကံ၊ ကုသိုလ်မနောကံတို့တည်း။ပ။ ပဉ္စမသုတ်။

Numbered Discourses 3.150 15. Good Fortune Broken (1st) “When a foolish, incompetent untrue person has three qualities they keep themselves broken and damaged. They deserve to be blamed and reproved by sensible people, and they brim with much wickedness. What three? Unskillful deeds by way of body, speech, and mind. … When an astute, competent true person has three qualities they keep themselves healthy and whole. They don’t deserve to be blamed and criticized by sensible people, and they brim with much merit. What three? Skillful deeds by way of body, speech, and mind. …”

၆-ဒုတိယ ခတသုတ် ၁၅၂။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ အပြစ်ရှိသော ကာယကံ၊ အပြစ်ရှိသော ဝစီကံ၊ အပြစ် ရှိသော မနောကံတို့တည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ အပြစ်မရှိသော ကာယကံ၊ အပြစ် မရှိသော ဝစီကံ၊ အပြစ်မရှိသော မနောကံတို့တည်း။ပ။ ဆဋ္ဌသုတ်။

Numbered Discourses 3.151 15. Good Fortune Broken (2nd) “When a foolish, incompetent untrue person has three qualities they keep themselves broken and damaged. … Blameworthy deeds by way of body, speech, and mind. … When an astute, competent true person has three qualities they keep themselves intact and unscathed. … Blameless deeds by way of body, speech, and mind. …”

၇-တတိယ ခတသုတ် ၁၅၃။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ မညီညွတ်သော ကာယကံ၊ မညီညွတ်သော ဝစီကံ၊ မညီညွတ်သော မနောကံတို့တည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ ညီညွတ်သော ကာယကံ၊ ညီညွတ်သော ဝစီကံ၊ ညီညွတ်သော မနောကံတို့တည်း။ပ။ သတ္တမသုတ်။

Numbered Discourses 3.152 15. Good Fortune Broken (3rd) “When a foolish, incompetent untrue person has three qualities they keep themselves broken and damaged. … Unethical deeds by way of body, speech, and mind. … When an astute, competent true person has three qualities they keep themselves intact and unscathed. … Ethical deeds by way of body, speech, and mind. …”

၈-စတုတ္ထ ခတသုတ် ၁၅၄။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ မစင်ကြယ်သော ကာယကံ၊ မစင်ကြယ်သော ဝစီကံ၊ မစင်ကြယ်သော မနောကံတို့တည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော ကာယကံ၊ စင်ကြယ်သော ဝစီကံ၊ စင်ကြယ်သော မနောကံတို့တည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံ သော ပညာရှိသော လိမ္မာသော သူတော်ကောင်းသည် မတူးဖြို မဖျက်ဆီးအပ်သော မိမိကိုယ်ကို စောင့် ရှောက်၏၊ အပြစ်လည်း မရှိ၊ ပညာရှိတို့လည်း မကဲ့ရဲ့အပ်၊ များစွာလည်းကောင်း မှုကို တိုးပွါးစေ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဋ္ဌမသုတ်။

Numbered Discourses 3.153 15. Good Fortune Broken (4th) “When a foolish, incompetent untrue person has three qualities they keep themselves broken and damaged. … Impure deeds by way of body, speech, and mind. … When an astute, competent true person has three qualities they keep themselves intact and unscathed. … Pure deeds by way of body, speech, and mind. …”

၉-ဝန္ဒနာသုတ် ၁၅၅။ ရဟန်းတို့ ရှိခိုးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတိုု့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကိုယ်ဖြင့် ရှိခိုးခြင်း၊ နှုတ်ဖြင့် ရှိခိုးခြင်း၊ စိတ်ဖြင့် ရှိခိုးခြင်းတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ရှိခိုးခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတိုု့ ပေတည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နဝမသုတ်။

Numbered Discourses 3.154 15. Good Fortune Homage “Mendicants, there are three kinds of homage. What three? By way of body, speech, and mind. These are the three kinds of homage.”

၁၀-ပုဗ္ဗဏှသုတ် ၁၅၆။ ရဟန်းတို့ နံနက်ခင်း၌ ကိုယ်ဖြင့် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော၊ နှုတ်ဖြင့် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော၊ စိတ်ဖြင့် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော သတ္တဝါတို့အား ကောင်းသော နံနက်ခင်း ဖြစ်ပေ၏။ ရဟန်းတို့ နေ့လယ်ခင်း၌ ကိုယ် နှုတ် စိတ်ဖြင့် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော သတ္တဝါတို့အား ကောင်းသော နေ့လယ်ခင်း ဖြစ်ပေ၏။ ရဟန်းတို့ ညချမ်းအခါ၌ ကိုယ် နှုတ် စိတ်ဖြင့် ကောင်းသော အကျင့်ကို ကျင့်ကုန်သော သတ္တဝါတို့အား ကောင်းသော ညချမ်းအခါ ဖြစ်ပေ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (သုစရိုက်နှင့်ပြည့်စုံသော နေ့သည်) ကောင်းသော နက္ခတ်နှင့်လည်း ယှဥ်သည် မည်၏၊ ကောင်းသော မင်္ဂလာလည်း ဖြစ်ပေ၏၊ ကောင်းသော မိုးသောက်လည်း မည်၏၊ ကောင်းသော အိပ်ရာမှ ထခြင်းလည်း မည်၏၊ ကောင်းသော ခဏလည်း မည်၏၊ ကောင်းသော မုဟုတ်လည်း မည်၏၊ (သုစရိုက်နှင့် ပြည့်စုံသည့် အခါဝယ်) မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်လေ့ရှိသူတို့၌ ပေးလှူခြင်းသည်လည်းကောင်း စွာ ပူဇော်ခြင်း မည်၏။ (သုစရိုက်နှင့် ပြည့်စုံသော နေ့၌) ကိုယ်ဖြင့် ပြုသော အမှုသည် ပွါးစီးသော ကာယကံ မည်၏၊ နှုတ်ဖြင့် ပြုသော အမှုသည် ပွါးစီးသော ဝစီကံ မည်၏၊ စိတ်ဖြင့် ပြုသော အမှုသည် ပွါးစီးသော မနောကံ မည်၏၊ ပွါးစီးသော ထို ကံတို့ကို ဆောက်တည်သည် မည်၏၊ ပွါးစီးသော ထို ကံတို့ကို ပြုပြီး၍ ပွါးစီးသော အကျိုးတို့ကို ရကုန်၏။ အကျိုးကို ရသော ထိုသူတို့သည် အလုံးစုံသော ဆွေမျိုးတို့နှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ ချမ်းသာကုန် စည်ပင်ပြန့်ပွါးကုန်သည် ဖြစ်၍ ရောဂါ မရှိခြင်း ချမ်းသာခြင်းတို့ ဖြစ်ကြစေကုန်သတည်း။ ဒသမသုတ်။ ငါးခုမြောက် မင်္ဂလဝဂ် ပြီး၏။ တတိယ သုတ်ငါးဆယ် ပြီး၏။ (၁၆) ၆-အစေလကဝဂ်

Numbered Discourses 3.155 15. Good Fortune Morning “Mendicants, those sentient beings who do good things in the morning by way of body, speech, and mind have a good morning. Those sentient beings who do good things at midday by way of body, speech, and mind have a good midday. Those sentient beings who do good things in the evening by way of body, speech, and mind have a good evening. A good star, a good fortune, a good sunup, a good rising, a good moment, a good hour, good gifts to spiritual practitioners. Auspicious deeds of body, verbal auspicious deeds, auspicious deeds of mind, auspicious resolutions: when your deeds have been auspicious, you get auspicious benefits. Those happy with these benefits flourish in the Buddha’s teaching. May you and all your relatives be healthy and happy!”

၁၅၇-၁၆၃။ ရဟန်းတို့ အကျင့်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း၊ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- လောဘ၏ အစွမ်းအားဖြင့် မြဲမြံစွာ ယူသော အကျင့်၊ မိမိကိုယ်ကို လောင်မြိုက်စေတတ်သော အကျင့်၊ အလယ်အလတ်ဖြစ်သော အကျင့်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ လောဘ၏ အစွမ်းအားဖြင့် မြဲမြံစွာ ယူသော အကျင့်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် “ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်မရှိ”ဟု ဤသို့ ဆိုလေ့ရှိ၏၊ ဤသို့ ယူလေ့ရှိ၏၊ ထို ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကာမဂုဏ်တို့၌ အလိုရှိတိုင်း သုံးဆောင်ခံစားခြင်းသို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်ကို လောဘ၏ အစွမ်းအားဖြင့် မြဲမြံစွာ ယူသော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ မိမိကိုယ်ကို လောင်မြိုက်စေတတ်သော အကျင့်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အချို့သော သူသည် အဝတ်မဝတ်ဘဲ နေ၏၊ လွတ်လပ်စွာ ကျင့်၏၁၊ လက်ဖြင့် (မစင်ကို) သုတ်၏၊ အသျှင် လာပါလော့ ဆိုသူ၏ ဆွမ်းကို မခံ၊ အသျှင် ရပ်ပါဦးလော့ ဆိုသူ၏ ဆွမ်းကို မခံ၊ မိမိ မကပ်ရောက်မီ ယူဆောင်လာသော ဆွမ်းကို မခံ၊ ရည်စူး၍ ပြုသော ဆွမ်းကို မခံ၊ ပင့်ဖိတ်သော ဆွမ်းကို မခံ၊ အိုးဝမှ (ကော်၍လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ တောင်းဝမှ (ကော်၍လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ တံခါးခုံခြား၍ (လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ တုတ်ခြား၍ (လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ ကျည်ပွေ့ ခြား၍ (လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ နှစ်ယောက်စားနေစဥ်မှ (ထ၍ လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းမ၏ (လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ နို့တိုက်ဆဲ မိန်းမ၏ (လောင်းသော) ဆွမ်းကို မခံ၊ ယောကျာ်းနှင့်နှီးနှောနေသော မိန်းမ၏ (ဆွမ်းကို) မခံ၊ ဆော်ဩစုပေါင်း၍ (လောင်းသော) ဆွမ်းတို့ကို မခံ၊ ခွေးမျှော်နေရာမှ (ဆွမ်းကို) မခံ၊ ယင်အုံနေရာမှ (ဆွမ်းကို) မခံ၊ ငါးမစား၊ အမဲမစား၊ သေ မသောက်၊ အရက်မသောက်၊ ဖွဲ၌ မြှုပ်သော ဆေးရည်ကို မသောက်၊ ထို တက္ကတွန်းသည် တစ်အိမ်၌သာ ဆွမ်းခံ၏၊ တစ်လုတ်သာ စား၏၊ နှစ်အိမ်၌သာ ဆွမ်းခံ၏၊ နှစ်လုပ်သာ စား၏၊ ခုနစ်အိမ်၌သာ ဆွမ်းခံ၏၊ ခုနစ်လုတ်သာ စား၏။ ဆွမ်းလောင်းခွက်ငယ် တစ်ခုစာဖြင့်လည်း ရောင့်ရဲ၏၊ ခွက်ငယ် နှစ်ခုစာဖြင့်လည်း ရောင့်ရဲ၏၊ ခွက်ငယ် ခုနစ်ခုစာဖြင့်လည်း ရောင့်ရဲ၏၊ တစ်ရက်ခြားလည်း အစာ စား၏၊ နှစ်ရက်ခြားလည်း အစာ စား၏၊ ခုနစ်ရက်ခြားလည်း အစာစား၏၊ ဤနည်းဖြင့် လခွဲတစ်ကြိမ်တိုင် အောင်လည်း ဤသို့သဘောရှိသော ရက်ပိုင်းခြား၍ အစာစားခြင်း အကျင့်ကို ကျင့်လျက် နေ၏၊ ထို တက္ကတွန်းသည် ဟင်းရွက်စိမ်းကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ ပြောင်းဆန်၂ကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ ကျိတ်သီးဆန်၃ကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ သားရေဖတ် အစအနကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ မှော်ကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ ဖွဲနု၄ကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ ထမင်းရေ၅ကိုသော်လည်း သောက်နေ၏၊ နှမ်းမှုန့်ညက်ကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ မြက်ကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ နွားချေးကိုသော်လည်း စားနေ၏၊ တောသစ်မြစ် သစ်သီးကို စားလျက် မျှတ၏၊ ကြွေကျသော သစ်သီးကို စားလျက် မျှတ၏၊ ထို တက္ကတွန်းသည် ပိုက်ဆံလျှော် အဝတ်တို့ကိုလည်း ဝတ်၏၊ ပိုက်ဆံလျှော်နှင့် ရောနှောရက်သော အဝတ်တို့ကိုလည်း ဝတ်၏၊ သူသေ ကောင်မှ အဝတ်တို့ကိုလည်း ဝတ်၏၊ ပံ့သကူအဝတ်တို့ကိုလည်း ဝတ်၏၊ သစ်ခေါက်အဝတ်တို့ကိုလည်း ဝတ်၏၊ သစ်နက်ရေကိုလည်း ဝတ်၏၊ သစ်နက်ရေမျှင်အဝတ်ကိုလည်း ဝတ်၏၊ သမန်းမြက် အဝတ် ကိုလည်း ဝတ်၏၊ လျှော်တေအဝတ်ကိုလည်း ဝတ်၏၊ ပျဥ်ချပ်အဝတ်ကိုလည်း ဝတ်၏၊ ဆံချည်ကမ္ဗလာ ကိုလည့်းဝတ်၏၊ သားမြီးကမ္ဗလာကိုလည်း ဝတ်၏၊ ခင်ပုပ်ငှက်တောင် အဝတ်ကိုလည်း ဝတ်၏၊ ဆံမုတ်ဆိတ်ကိုလည်း နုတ်၏၊ ဆံမုတ်ဆိတ်နုတ်ခြင်းအမှုကို အားထုတ်၏၊ ထိုင်ရန် နေရာကို ပယ်၍ ရပ်လျက်လည်း နေ၏၊ ဆောင့်ကြောင့်လည်း ထိုင်နေ၏၊ ဆောင့်ကြောင့် ထိုင်နေခြင်းအမှုကို အားထုတ်၏၊ ဆူးအခင်းပေါ်၌ နေ၏၊ ဆူးအခင်းပေါ်၌ အိပ်၏၊ ညနေချမ်းလျှင် သုံးကြိမ်မြောက် ရေသို့ သက်ဆင်းခြင်း အမှုကိုလည်း အားထုတ်၏။ ဤနည်းဖြင့် ဤသို့သဘောရှိသော ကိုယ်ကို အလွန်အမင်း ပူပန်စေသော များစွာသော အကျင့်ကို မပြတ်အားထုတ်လျက် နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်ကို (မိမိကိုယ်ကို) လောင်မြိုက်စေတတ်သော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အလယ်အလတ်ဖြစ်သော အကျင့်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်လျက် သတိရှိလျက် လောက၌ တပ်မက်ခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ နှလုံးမသာခြင်း ‘ဒေါမနဿ’ကို ပယ်ဖျောက်၍ (ဆံအစရှိသော) ရုပ်အပေါင်း၌ ရုပ်အပေါင်းဟု အဖန်ဖန် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေ၏။ ဝေဒနာတို့၌။ပ။ စိတ်၌။ပ။ ပြင်းစွာ အားထုတ်လျက် ဆင်ခြင်လျက် သတိရှိလျက် လောက၌ တပ်မက်ခြင်း ‘အဘိဇ္ဈာ’ နှလုံးမသာခြင်း ‘ဒေါမနဿ’ကို ပယ်ဖျောက်၍ သဘောတရားတို့၌ သဘောတရားဟု အဖန်ဖန် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်ကို အလယ် အလတ်ဖြစ်သော အကျင့် ‘မဇ္ဈိမပဋိပဒါ’ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အကျင့်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့ပေတည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (၁) ရဟန်းတို့ အကျင့်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- လောဘ၏ အစွမ်း အားဖြင့် မြဲမြံစွာယူသော အကျင့်၊ မိမိကိုယ်ကို လောင်မြိုက်စေတတ်သော အကျင့်၊ အလယ်အလတ် ဖြစ်သော အကျင့်တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ လောဘ၏ အစွမ်းအားဖြင့် မြဲမြံစွာ ယူသော အကျင့်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်ကို မြဲမြံစွာ ယူသော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ (မိမိကိုယ်ကို) လောင်မြိုက်စေတတ်သော အကျင့်ဟူသည် အဘယ်နည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်ကို (မိမိကိုယ်ကို) လောင်မြိုက်စေတတ်သော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အလယ်အလတ်ဖြစ်သော အကျင့်ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာ၌ ရဟန်းသည် မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားယုတ်တို့ကို မဖြစ်စေရန် ကုသိုလ်ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယ စိုက်၏၊ စိတ်ကို ပင့်မြှောက်၏၊ ကြိုးစား၏။ ဖြစ်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားယုတ်တို့ကို ပယ်ရန် ကုသိုလ်ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယစိုက်၏၊ စိတ်ကို ပင့်မြှောက်၏၊ ကြိုးစား၏။ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် ကုသိုလ်ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယစိုက်ထုတ်၏၊ စိတ်ကို ပင့်မြှောက်၏၊ ကြိုးစား၏။ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို တည်တံ့စေရန် မပျောက်မပျက်စေရန် ကြီးပွါးစည်ပင်ရန် ကျယ်ပြန့်စေရန် ပွါးများရန် ပြည့်စုံစေရန် ကုသိုလ်ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ လုံ့လပြု၏၊ ဝီရိယစိုက်၏၊ စိတ်ကို ပင့်မြှောက်၏၊ ကြိုးစား၏။ (၂) ဆန္ဒကို အကြီးအမှူးပြု၍ ဖြစ်သော သမာဓိ, အားထုတ်ခြင်း ဝီရိယဟူသော သင်္ခါရနှင့် ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးများ၏၊ ဝီရိယကို အကြီးအမှူးပြု၍ ဖြစ်သော သမာဓိ။ပ။ စိတ်ကို အကြီးအမှူးပြု၍ ဖြစ်သော သမာဓိ။ပ။ ပညာကို အကြီးအမှူးပြု၍ ဖြစ်သော သမာဓိ, အားထုတ်ခြင်း ဝီရိယဟူသော သင်္ခါရ နှင့် ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကို ပွါးများ၏။ပ။ (၃) သဒ္ဓိန္ဒြေကို ပွါးများ၏။ ဝီရိယိန္ဒြေကို ပွါးများ၏။ သတိန္ဒြေကို ပွါးများ၏။ သမာဓိန္ဒြေကို ပွါးများ၏။ ပညိန္ဒြေကို ပွါးများ၏။ပ။ (၄) သဒ္ဓါဗိုလ်ကို ပွါးများ၏။ ဝီရိယဗိုလ်ကို ပွါးများ၏။ သတိဗိုလ်ကို ပွါးများ၏။ သမာဓိဗိုလ်ကို ပွါးများ၏။ ပညာဗိုလ်ကို ပွါးများ၏။ပ။ (၅) သဘိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွါးများ၏။ပ။ (၆) သမ္မာဒိဋ္ဌိကို ပွါးများ၏။ သမ္မာသင်္ကပ္ပကို ပွါးများ၏။ သမ္မာဝါစာကို ပွါးများ၏။ သမ္မာကမ္မ န္တကို ပွါးများ၏။ သမ္မာအာဇီဝကို ပွါးများ၏။ သမ္မာဝါယာမကို ပွါးများ၏။ သမ္မာသတိကို ပွါးများ၏။ သမ္မာ သမာဓိကို ပွါးများ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအကျင့်ကို အလယ်အလတ်ဖြစ်သော အကျင့်ဟု ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ အကျင့်တို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (၇) ခြောက်ခုမြောက် အစေလကဝဂ် ပြီး၏။ ၁။ အမျိုးကောင်းသားတို့၏ အလေ့အထဟူသမျှကို ပယ်၍ ရပ်လျက် ကျင်ကြီးကျင်ငယ် စွန့်ခြင်း စသည်ကို ပြုခြင်းပင်တည်း။ ၂။ ဂျုံဆန် သို့မဟုတ် ဆန်စိမ်းဟု အချို့မူများ၌ ပြန်၏။ ၃။ မြက်သီးဆန် သို့မဟုတ် ဆန်တစ်မျိုးဟု အချို့မူများ၌ ပြန်၏။ ၄။ ကဏောပိ တဏ္ဍုလံ ပရိယောနန္ဓိ- ဖွဲနုသည်လည်း ဆန်ကို မြှေးယှက်၏၊ ပါထိကဝဂ် အဂ္ဂညသုတ်နှင့်အညီ ကဏ-ကို ဖွဲနုဟု ပြန်သည်။ ၅။ ထမင်းချိုးလည်းဟူ၏။ (၁၇) ၇-ကမ္မပထပေယျာလ

Numbered Discourses 3.156–162 The Chapter on Practices Untitled Discourses on Three Practices “Mendicants, there are three practices. What three? The addicted practice, the scorching practice, and the middle practice. And what’s the addicted practice? It’s when someone has this doctrine and view: ‘There’s nothing wrong with sensual pleasures’; so they throw themselves into sensual pleasures. This is called the addicted practice. And what’s the scorching practice? It’s when someone goes naked, ignoring conventions. They lick their hands, and don’t come or wait when called. They don’t consent to food brought to them, or food prepared on their behalf, or an invitation for a meal. They don’t receive anything from a pot or bowl; or from someone who keeps sheep, or who has a weapon or a shovel in their home; or where a couple is eating; or where there is a woman who is pregnant, breastfeeding, or who lives with a man; or where there’s a hound waiting or flies buzzing. They accept no fish or meat or beer or wine, and drink no fermented gruel. They go to just one house for alms, taking just one mouthful, or two houses and two mouthfuls, up to seven houses and seven mouthfuls. They feed on one saucer a day, two saucers a day, up to seven saucers a day. They eat once a day, once every second day, up to once a week, and so on, even up to once a fortnight. They live pursuing the practice of eating food at set intervals. They eat herbs, millet, wild rice, poor rice, water lettuce, rice bran, scum from boiling rice, sesame flour, grass, or cow dung. They survive on forest roots and fruits, or eating fallen fruit. They wear robes of sunn hemp, mixed hemp, corpse-wrapping cloth, rags, lodh tree bark, antelope hide (whole or in strips), kusa grass, bark, wood-chips, human hair, horse-tail hair, or owls’ wings. They tear out their hair and beard, committed to this practice. They constantly stand, turning down seats. They squat, committed to the endeavor of squatting. They lie on a mat of thorns, making a mat of thorns their bed. They’re devoted to ritual bathing three times a day, including at dusk. And so they live pursuing these various ways of mortifying and tormenting the body. This is called the scorching practice. And what’s the middle practice? It’s when a mendicant meditates by observing an aspect of the body—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. They meditate observing an aspect of feelings … They meditate observing an aspect of the mind … They meditate observing an aspect of principles—keen, aware, and mindful, rid of covetousness and displeasure for the world. This is called the middle practice. These are the three practices. Mendicants, there are three practices. What three? The addicted practice, the scorching practice, the middle practice. And what’s the addicted practice? … This is called the addicted practice. And what is the scorching practice? … This is called the scorching practice. And what’s the middle practice? It’s when a mendicant generates enthusiasm, tries, makes an effort, exerts the mind, and strives so that bad, unskillful qualities don’t arise. They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that bad, unskillful qualities that have arisen are given up. They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities arise. They generate enthusiasm, try, make an effort, exert the mind, and strive so that skillful qualities that have arisen remain, are not lost, but increase, mature, and are fully developed. … They develop the basis of psychic power that has immersion due to enthusiasm, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to energy, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to mental development, and active effort. They develop the basis of psychic power that has immersion due to inquiry, and active effort. … They develop the faculty of faith … energy … mindfulness … immersion … wisdom … They develop the power of faith … energy … mindfulness … immersion … wisdom … They develop the awakening factor of mindfulness … investigation of principles … energy … rapture … tranquility … immersion … equanimity … They develop right view … right purpose … right speech … right action … right livelihood … right effort … right mindfulness … right immersion … This is called the middle practice. These are the three practices.”

၁၆၄-၁၈၃။ ရဟန်းတို့ တရား သုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ် သကဲ့သို့ ဤအတူ ငရဲသို့ ကျရောက်၏၊ အဘယ် သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မိမိလည်း သူ့အသက်ကို သတ်၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း သူ့အသက်သတ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ သူ့အသက်သတ်ခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ငရဲသို့ ရောက်ရ၏။ ရဟန်းတို့ တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ် သကဲ့သို့ ထို့အတူ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရ၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- မိမိလည်း သူ့အသက် သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည် စေ၏၊ သူ့အသက်သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၂) မိမိလည်း မပေးသည်ကို ခိုးယူလေ့ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်း၌ ဆောက် တည်စေ၏၊ မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ သူတစ်ပါးကိုလည်း မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ မပေးသည်ကို ခိုးယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ရာ၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၄) မိမိလည်း ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်လေ့ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်ခြင်း၌ အလို တူ၏။ပ။ မိမိလည်း ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားသော အားဖြင့် ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားသောအားဖြင့် ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၆) မိမိလည်း မဟုတ်မမှန်သော စကားကို ပြောဆို၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း မဟုတ်မမှန်သော စကားကို ပြောခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားကို ပြောခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း မဟုတ်မမှန်သော စကားပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ သူတစ်ပါးကိုလည်း မဟုတ်မမှန်သော စကားပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ မဟုတ်မမှန်သော စကားပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၈) မိမိလည်း ကုန်းစကားကို ပြော၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကုန်းစကားပြောခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ကုန်းစကားကို ပြောခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း ကုန်းစကားပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကုန်းစကားပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ကုန်းစကားပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၁၀) မိမိလည်း ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြော၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏။ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ သူတစ်ပါးကိုလည်း ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၁၂) မိမိလည်း ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောလေ့ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏။ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်၏။ သူတစ်ပါးကိုလည်း ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဥ်ခြင်း ၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၁၄) မိမိလည်း မက်မောခြင်းများ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း မက်မောခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ မက်မောခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း မက်မောခြင်း မများ၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း မမက်မောခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏။ မမက်မောခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ (၁၆) မိမိလည်း ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ပျက်စီးစေလိုခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ပျက်စီးစေလိုခြင်း၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း သူတစ်ပါးကို ပျက်စီးစေလိုသော စိတ်မရှိ၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ပျက်စီးစေလိုမှု မရှိခြင်း၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ ပျက်စီးစေလိုမှု မရှိခြင်း၌ အလိုတူ၏။ပ။ (၁၈) မိမိလည်း မှားသော အမြင်ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း မှားသော အမြင်၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ မှားသော အမြင်၌လည်း အလိုတူ၏။ပ။ မိမိလည်း မှန်သော အမြင်ရှိ၏၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း မှန်သော အမြင်၌ ဆောက်တည်စေ၏၊ မှန်သော အမြင်၌လည်း အလိုတူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော သူသည် ဆောင်ယူ၍ ချထားအပ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကမ္မပထပေယျာလ ပြီး၏။ (၁၈) ၈-ရာဂပေယျာလ

Numbered Discourses 3.163–182 The Chapter on Ways of Performing Deeds Untitled Discourses on Three Qualities “Someone with three qualities is placed in hell as if delivered there. What three? They themselves kill living creatures. They encourage others to kill living creatures. And they approve of killing living creatures. Someone with these three qualities is placed in hell as if delivered there. Someone with three qualities is placed in heaven as if delivered there. What three? They don’t themselves kill living creatures. They encourage others to not kill living creatures. And they approve of not killing living creatures. … They themselves steal. They encourage others to steal. And they approve of stealing. … They don’t themselves steal. They encourage others to not steal. And they approve of not stealing. … They themselves commit sexual misconduct. They encourage others to commit sexual misconduct. And they approve of sexual misconduct. … They don’t themselves commit sexual misconduct. They encourage others to not commit sexual misconduct. And they approve of refraining from sexual misconduct. … They themselves lie. They encourage others to lie. And they approve of lying. … They don’t themselves lie. They encourage others to not lie. And they approve of not lying. … They themselves backbite. They encourage others to backbite. And they approve of backbiting. … They don’t themselves backbite. They encourage others to not backbite. And they approve of not backbiting. … They themselves speak harshly. They encourage others to speak harshly. And they approve of speaking harshly. … They don’t themselves speak harshly. They encourage others to not speak harshly. And they approve of not speaking harshly. … They themselves talk nonsense. They encourage others to talk nonsense. And they approve of talking nonsense. … They don’t themselves talk nonsense. They encourage others to not talk nonsense. And they approve of not talking nonsense. … They themselves are covetous. They encourage others to be covetous. And they approve of covetousness. … They themselves are content. They encourage others to be contented. And they approve of being contented. … They themselves have ill will. They encourage others to have ill will. And they approve of having ill will. … They themselves are kind-hearted. They encourage others to have good will. And they approve of good will. … They themselves have wrong view. They encourage others to have wrong view. And they approve of wrong view. … They themselves have right view. They encourage others to have right view. And they approve of right view. Someone with these three qualities is placed in heaven as if delivered there.”

၁၈၄။ ရဟန်းတို့ တပ်မက်ခြင်း ‘ရာဂ’ ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန်တရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- (အတ္တမှ) ဆိတ်သုဥ်းသော တည်ကြည်ခြင်း ‘သုညတ သမာဓိ’၊ နိမိတ်မှ ကင်းသော တည်ကြည်ခြင်း ‘အနိမိတ္တသမာဓိ’၊ (တဏှာတည်းဟူသော) တောင့်တခြင်းမှ ကင်းသော တည်ကြည်ခြင်း ‘အပ္ပဏိဟိတသမာဓိ’တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ တပ်မက်ခြင်း ‘ရာဂ’ ကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန် ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ (၁) (ရဟန်းတို့ တပ်မက်ခြင်း ရာဂကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန်တရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများ အပ်ကုန်၏။ အဘယ်သုံးမျိုးတို့နည်းဟူမူ- ကြံစည်ခြင်း ‘ဝိတက်’ သုံးသပ်ခြင်း ‘ဝိစာရ’ ရှိသော တည်ကြည်ခြင်း ‘သမာဓိ’၊ ကြံစည်ခြင်း ‘ဝိတက်’ကား မရှိ, သုံးသပ်ခြင်း ‘ဝိစာရ’ မျှသာရှိသော တည်ကြည်ခြင်း ‘သမာဓိ’၊ ကြံစည်ခြင်း ‘ဝိတက်’လည်း မရှိ, သုံးသပ်ခြင်း ‘ဝိစာရ’လည်း မရှိသော တည်ကြည်ခြင်း ‘သမာဓိ’ တို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ရာဂကို ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့် သိရန် ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများ အပ်ကုန်၏)။ ရဟန်းတို့ ရာဂကို ပိုင်းခြား၍ သိရန်တရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ပ။ ကုန်ခန်းစေရန်။ ပယ်ရန်။ ကုန်စေရန်။ ပျက်စီးစေရန်။ ကင်းကွာစေရန်။ ချုပ်ငြိမ်းစေရန်။ စွန့်လွှတ်ရန်။ တစ်ဖန် စွန့်လွှတ်ရန် ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏။ ပြစ်မှားခြင်းကို။ တွေဝေခြင်းကို။ အမျက်ထွက်ခြင်းကို။ ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်းကို။ သူ့ကျေးဇူးကို ချေဖျက်ခြင်းကို။ အပြိုင်ပြုခြင်းကို။ ငြူစူခြင်းကို။ ဝန်တိုခြင်းကို။ လှည့်ပတ်ခြင်းကို။ စဥ်းလဲခြင်းကို။ ခိုင်မာခြင်း ကို။ ခြုတ်ခြယ်ခြင်းကို။ ထောင်လွှားခြင်းကို။ အလွန်ထောင်လွှားခြင်းကို။ မာန်ယစ်ခြင်းကို။ မေ့လျောခြင်းကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိရန်။ ပိုင်းခြား၍ သိရန်။ ကုန်ခန်းစေရန်။ ပယ်ရန်။ ကုန်စေရန်။ ပျက်စီးစေရန်။ ကင်းကွာစေရန်။ ချုပ်ငြိမ်းစေရန်။ စွန့်လွှတ်ရန်။ တစ်ဖန် စွန့်လွှတ်ရန် ဤတရားသုံးမျိုးတို့ကို ပွါးများအပ်ကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဤစကားကို မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ဝမ်းမြောက်စွာ ခံယူကြလေကုန်သတည်း။ ရာဂပေယျာလ ပြီး၏။ တိကနိပါတ် ပြီး၏။

Numbered Discourses 3.183–352 The Chapter on Abbreviated Texts Beginning with Greed Untitled Discourses on Greed, Etc. “For insight into greed, three things should be developed. What three? Emptiness immersion; signless immersion; and undirected immersion. For insight into greed, these three things should be developed. For the complete understanding of greed … complete ending … giving up … ending … vanishing … fading away … cessation … giving away … letting go … hate … delusion … anger … acrimony … disdain … contempt … jealousy … stinginess … deceitfulness … deviousness … obstinacy … aggression … conceit … arrogance … vanity … negligence … insight … complete understanding … complete ending … giving up … ending … vanishing … fading away … cessation … giving away … For the letting go of negligence, these three things should be developed.” That is what the Buddha said. Satisfied, the mendicants approved what the Buddha said. The Book of the Threes is finished.