ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
ပါဠိ မူရင်းသာ — မြန်မာပြန်နှင့် English ဘာသာပြန် မတင်ရသေးပါ။
ပဋိသေဓေ။ “ဒွေ ပဋိသေဓာ ပကတိအတ္ထံ ဂမယန္တီ”တိ ဉာယာ “န တေသံ ပန ရူပါနံ ပစ္စယာ န စ ဟောန္တီ”တိ ဧတ္ထ န စ န ဟောန္တိ-ဟောန္တေဝါတိ ပကတိအတ္ထံ ဂမယတိ။ အလံ ပရိယတ္တိ+ဘူသနေသု စ။
ပူရဏတ္ထံ ဒုဝိဓံ အတ္တပူရဏံ ပဒပူရဏဉ္စ, တတ္ထ အထ, ခလု, ဝတ, အထော, အဿု, ယဂ္ဃေ, ဟိ, စရဟိ, နံ, တံ, စ, တု, ဝါ, ဝေါ, ပန, ဟဝေ, ကီဝ, ဟ, တတော, ယထာ, သုဒံ, ခေါ, ဝေ, ဟံ, ဧနံ, (ဧဝံ, ရူ) သေယျထိဒံ ဣစ္စေဝမာဒိ ပဒပူရဏေ။ တတ္ထ အထ-ဣတိ ပဉှာ+နန္တရိယာ+ဓိကာရာဒီသု စ။ ခလု-ဣတိ ပဋိသေဓာ+ဝဓာရဏ, ပသိဒ္ဓီသု စ။ ဝတ+ဣတိ ဧကံသ, ခေဒါ+နုကမ္ပ, သံကပ္ပေသု စ။ အထော-ဣတိ အနွာဒေသေ စ။ ဟိ-ဣတိ ဟေတု, အဝဓာရဏေသု စ။ တု-ဣတိ ဝိသေသ, ဟေတု, နိဝတ္တနာဒီသု စ။ ပန-ဣတိ ဝိသေသေပိ။ ဟဝေ+ဝေ ဣစ္စေတေ ဧကံသတ္ထေပိ။ ဟံ-ဝိသာဒ, ဝိမှေသုပိ။ (ဝိသာဒ, သမ္ဘဝေသု, ရူ)။ သေယျထိဒံတိ တံ ကတမံတိ အတ္ထေပိ။
အတ္ထပူရဏံ ဒုဝိဓံ ဝိဘတ္တိယုတ္တံ အဝိဘတ္တိယုတ္တဉ္စ။ အတ္ထိ, သက္ကာ, လဗ္ဘာ ဣစ္စေတေ ပဌမာယံ။ အာဝုသော အမ္ဘော ဟမ္ဘော အရေ ဟရေ ရေ ဇေ ဣစ္စေတေ အာမန္တဏေ။ ဒိဝါ ဘိယျော (နမော, ရူ) ဣစ္စေတေ ပဌမာဒုတိယာသု။ သယံ သာမံ သံ သမ္မာ ကိန္တိ ဣစ္စေတေ တတိယတ္ထေ။ သော+တော+ဓာပစ္စယန္တာ စ သုတ္တသော ပဒသော အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ဧကဓာ ဒွိဓာ ဣစ္စာဒိ။ တဝေ+တုံ ပစ္စယန္တာ စတုတ္ထိယာဝ, ကာတဝေ ဒါတဝေ, ကာတုံ ကာရေတုံ, (ဒါတုံ, ရူ) ဒါပေတုံ ဣစ္စာဒိ။ သော+တောပစ္စယန္တာ ပဉ္စမိယတ္ထေ, ဒီဃသော ဩရသော ရာဇတော ဝါ စောရတော ဝါ ဣစ္စာဒိ။ တော သတ္တ-
မျတ္ထေပိ တြ+တ္ထာဒိပစ္စယန္တာ စ, ဧကတော ပုရတော ပစ္ဆတော ပဿတော ပိဋ္ဌိတော ပါဒတော သီသတော အဂ္ဂတော မူလတော, ယတြ ယတ္ထ ယဟိံ တတြ တတ္ထ တဟိံ ဣစ္စာဒိ။ သမန္တာ သာမန္တာ ပရိတော အဘိတော သမန္တတော ဧကဇ္ဈံ ဧကမန္တံ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယံ သမ္မုခါ ပရမုခါ အာဝိ ရဟော တိရော ဥစ္စံ နီစံ အန္တော အန္တရာ အန္တရံ အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ ဗာဟိရာ ဗာဟိရံ ဗဟိ ဩရံ ပါရံ အာရာ အာရကာ ပစ္ဆာ ပုရေ ဟုရံ ပေစ္စ ဣစ္စေတေ သတ္တမိယာ။ သမ္ပတိ အာယတိ အဇ္ဇ အပရဇ္ဈ သုဝေ သွေ ဥတ္တရသုဝေ (ကိသု, ရူ) ဟိယျော ပရေ (ပရသုဝေ, ရူ) သဇ္ဇု သာယံ ပါတော ကာလံ ကလ္လံ ဒိဝါ ရတ္တံ နိစ္စံ သတတံ အဘိဏှံ အဘိက္ခဏံ မုဟုံ မုဟုတ္တံ ဘူတပုဗ္ဗံ ပုရာ ယဒါ တဒါ (ကဒါ, ရူ) ဣစ္စာဒယော ကာလသတ္တမိယံ။ ဣတိ ဝိဘတ္တိယုတ္တာနိ။
အဝိဘတ္တိယုတ္တေသု အပ္ပေဝ အပ္ပေဝနာမ နု ဣစ္စေတေ သံသယတ္ထေ။ အဒ္ဓါ အညဒတ္ထု တဂ္ဃ ဇာတု ကာမံ သသက္ကံ ဣစ္စေတေ ဧကံသတ္ထေ။ ဧဝံ ဣတိ အဝဓာရဏေ။ ကစ္စိ နု နနု ကထံ (ကိံသု, ရူ) ကိံ ဣစ္စေတေ ပုစ္ဆနတ္ထေ။ ဧဝံ ဣတိ ဣတ္ထံ ဣစ္စေတေ နိဒဿနတ္ထေ။ ဣတိ ဟေတု+ဝါကျပရိသမတ္တီသု စ။ ယာဝ တာဝ ယာဝတာ တာဝတာ ကိတ္တာဝတာ ဧတ္တာဝတာ ကီဝ ဣစ္စေတေ ပရိစ္ဆေဒနတ္ထေ။ ဧဝံ သာဟု လဟု ဩပါယိကံ ပဋိရူပံ အာမ သာဓု ဣစ္စေတေ သမ္ပဋိစ္ဆနတ္ထေ။ တထာ ယထာ ယထေဝ တထေဝ ဧဝံ ဧဝမေဝ ဧဝမ္ပိ ယထာပိ သေယျထာပိ သေယျထာပိနာမ ဝိယ ဣဝ ယထရိဝ တထရိဝ ယထာနာမ တထာနာမ ယထာဟိ တထာဟိ ယထာစ တထာစ ဣစ္စေတေ ပဋိဘာဂတ္ထေ။ ယထာဣတိ ယောဂ္ဂတာ+ဝိစ္ဆာ+ပဒတ္ထာနတိဝတ္တိ+နိဒဿနေသု စ။
ဧဝံဣတိ ဥပဒေသ+ပဉှာဒီသု စ။ ကိဉ္စာပိဣတိ အနုဂ္ဂဟတ္ထေ။ ဓိဣတိ ဂရဟေ။ အဟောဣတိ ဂရဟ+ပသံသန+ပတ္ထနေသု။ နာမဣတိ ဂရဟ+ပသံသန+သညာ+ပဉှေသု။ သာဓူတိ ပသံသန+ယာစနေသု။ ဣင်္ဃ ဟန္ဒ ဣစ္စေတေ စောဒနတ္ထေ။ သာဓု သုဋ္ဌု ဧဝမေတံတိ အနုမောဒနေ။ ကိရဣတိ အနုဿဝန+အသဒ္ဓေယျေသု။ နုနဣတိ အနုမာနာ+နုဿရဏ+ပရိဝိတက္ကေသု။ ကသ္မာတိ ကာရဏပုစ္ဆနေ။ ယသ္မာ တသ္မာ တထာ ဟိ တေန ဣစ္စေတေ ကာရဏစ္ဆေဒနတ္ထေ။ သဟ သဒ္ဓိံ အမာ (သမံ, ရူ) ဣတိ သမကြိယာယံ။ ဝိနာ ရိတေ ဝိပ္ပယောဂေ။ နာနာ ပုထု ဗဟုပကာရေ။ ပုထု ဝိသုံ အသံဃာတေ စ။ ဒုဋ္ဌု ကု ကုစ္ဆာယံ (ဇိဂုစ္ဆာယံ, ရူ)။ ပုန အပ္ပဌမေ။ ကထံ စိကိစ္ဆတ္ထေ။ ဓာ က္ခတ္တုံ သော ကိဉ္စဣတိ သံချာဝိဘာဂေ။ ဤသကံ အပ္ပမာနေသု (အပ္ပမတ္တေ, ရူ)။ သဏိကံ မန္ဒတ္ထေ။ ခိပ္ပံ အရံ လဟုံ အာသု တုဏှံ အစိရံ သီဃတ္ထေ။ စိရံ စိရဿံ ဒီဃကာလေ။ စေ ယဒိ သံကာ+ဝဋ္ဌာနေ။ ဓုရံ ထိရာ+ဝဓာရဏေသု (ဓုဝံ ထိရာ+ဝဓာရဏေသု, ရူ)။ ဟာ ဝိသာဒေ။ တုဏှီ အဘာသနေ။ သစ္ဆိ ပစ္စက္ခေ။ မုသာ မိစ္ဆာအလိကံ အသစ္စေ။ သုဝတ္ထိ အာသိဋ္ဌေ ဣစ္စာဒိ။
တုန+က္တွာန+က္တွာပစ္စယန္တာ ဥဿုက္ကနတ္ထေ ဘဝန္တိ။ ယထာ ပဿိတုန ပဿိယ ပဿိတွာန ပဿိတွာ, ဒိသွာ ဒိသွာန ဒဿေတွာ ဒါတုန ဒတွာန ဒတွာ ဥပါဒါယ ဒါပေတွာ ဝိညာယ ဝိစေယျ ဝိနေယျ သမေစ္စ နိဟစ္စ ဥပေစ္စ အာရဗ္ဘ အာဂမ္မ ဣစ္စာဒိ။
ဝိဘတ္တိယာ ကတော ဘေဒေါ၊ သလိင်္ဂါနံ ဘဝေ တထာ။
တုမှာဒီနံ တွ+လိင်္ဂေသု၊ နေဝ+တ္ထိ ပါဒိ+စာဒိနံ။
ဧဝံ နာမာချာတောပသဂ္ဂေဟိ ဝိနိမုတ္တံ ဧတံ နိပါတပဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
နေပါတိကပဒံ။
ပုလ္လိင်္ဂံ ဣတ္ထိလိင်္ဂဉ္စ၊ နပုံသက+မထာ+ပရံ။
တိလိင်္ဂဉ္စ အလိင်္ဂဉ္စ၊ နာမိကံ ပဉ္စဓာ ဌိတံ။
ဣတိ ပယောဂသိဒ္ဓိယံ နာမကဏ္ဍော ဒုတိယော။
၃. ကာရကကဏ္ဍ
အထ ဝိဘတ္တီန+မတ္ထဘေဒါ ဝုစ္စန္တေ။
တတ္ထ ဧကမ္ပိ အတ္ထံ ကမ္မာဒိဝသေန ဧကတ္တာဒိဝသေန စ ဝိဘဇန္တီတိ ဝိဘတ္တိယော, သျာဒယော။ တာ ပန ပဌမာဒိဘေဒေန သတ္တဝိဓာ။ တာ ယထာ “ပဌမာ+တ္ထမတ္တေ”တိ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ သိဿ ဩကာရ+လောပ+အ-မာဒေသေသု နရော ဣတ္ထီ နပုံသကံ။
သကတ္ထ+ဒဗ္ဗ+လိင်္ဂါနိ၊ သံချာ+ကမ္မာဒိပဉ္စကံ။
နာမတ္ထော တဿ သာမည-မတ္ထမတ္ထံ ပဝုစ္စတေ။
သော နာမတ္ထော စ -
ဇာတိ ကြိယာ ဂုဏော ဒဗ္ဗံ၊ တထာ နာမန္တိ ပဉ္စဓာ။
သဒ္ဒဿ+တ္ထော သ သဒ္ဒေါပိ၊ ပဉ္စဓာဝ+တြ ဘိဇ္ဇတေ။
ကထံ ဇာတိသဒ္ဒေါ ဂုဏသဒ္ဒေါတျာဒိနာ။
ဘိန္နေသွ+ဘိန္နဓီ+သဒ္ဒါ၊ သဗလာဒီသု ယဗ္ဗလာ။
ဝတ္တန္တေ ဇာတိ ဧသာ+ဿ၊ မာလာ သုတ္တ+မိဝါ+နွိတာ။
အဒဗ္ဗဘူတံ ကတ္တာဒိ-ကာရကဂ္ဂါမသာဓိယံ။
ပဒတ္ထံ ကတ္တုကမ္မဋ္ဌံ၊ ကြိယ+မိစ္ဆန္တိ တဗ္ဗိဒူ။
ဒဗ္ဗဿိတော တတော ဘိန္နော၊ နိမိတ္တော တပ္ပတီတိယာ။
ဝိနဿနသဘာဝေါ စ၊ နိဂ္ဂုဏောဝ ဂုဏော+စ္စတေ။
ဧတ္ထ ပဋော သုက္ကောတိ ဝိနဿနသဘာဝေါ စ စသဒ္ဒေန ဝိပုလော အာကာသောတိ အဝိနဿနသဘာဝေါ စ အတ္တနိ ဝိသုံ ဂုဏရဟိတော ဂုဏော+စ္စတေ တျတ္ထော။
ယံ ယံ ဝိသေဿတေ ကိဉ္စိ၊ တံ တံ ဒဗ္ဗ+မိဟော+စ္စတေ။
ဇာတျာဒိနောပျ+တော တာဒိ၊ ဒဗ္ဗတ္တံ ပရိကပ္ပတေ။
ဧတ္ထ ဂေါဇာတိ အဿဇာတီတိ ဝုတ္တေ ဇာတိ ဒဗ္ဗံ။ နီလော ဂုဏောတိ စ ဂုဏော ဒဗ္ဗံ။ ပစနကြိယာတိ စ ဂမနာဒိကြိယာတော ဝိသေသိယတီတိ ကြိယာဝ ဒဗ္ဗံ။
နာမရူပေန သဒဗ္ဗေ၊ ကွစိ သညီ ကထီယတေ။
နာမန္တိ တံ ယထာ စိတ္တော၊ သညာ သဒ္ဒေါ တု တဒ္ဓနီ။
နာမဿ ဒဗ္ဗတ္တေပိ စိတ္တောတျာဒိ နာမေနေဝ ပသိဇ္ဈတိ, နော ဃဋ+ပဋာဒယောဝ ဒဗ္ဗတ္တေန, တသ္မာ နာမ+မိတိ သညီ ကထီယတေ, တံဝါစကတ္တာ တဗ္ဗတီ စိတ္တာဒိ သညာသဒ္ဒေါတိ နိစ္ဆိယတေယျ+ဓိပ္ပာယော။
အယံ ပဉ္စဝိဓောပိ အတ္ထော သဒ္ဒတ္ထော စေဝ သာမတ္ထိယာ ဂမျမာနတ္ထော စာတိ ဒုဗ္ဗိဓော။ တထာ ဟိ “ပီနော ဒိဝါ န ဘုဉ္ဇေယျ”မိတိ ဘုတ္တိနိရာကတိ သဒ္ဒတ္ထော။ ရတ္တိဘုတ္တိ တု သာမတ္ထိယာ+ဝဂမျတေ။ တေနေ+တံ ဝုစ္စတိ -
အတ္ထပ္ပတီတိယံ သဒ္ဒ-ဗျာပါရော တိဝိဓော ဘဝေ။
မုချော လက္ခဏ+ဗျဉ္ဇန-သဘာဝေါ စာတိ ဧတ္ထ တု။
မုချော တု နိရန္တရတ္ထေ၊ လက္ခဏော တု တိရောဟိတေ။
အတ္ထေ+တရော တု ဝါကျဿ၊ အတ္ထေယေဝ ပဝတ္တတိ။
“မဉ္စေ”တိ နိရန္တရတ္ထေ ဝတ္တမာနော မုချော, “မဉ္စာ ဥဂ္ဃောသန္တီ”တိ တိရောဟိတတ္ထေ ဝတ္တမာနော လက္ခဏော, ဂါထာဒိသကလဝါကျဿ+တ္ထေ ဝတ္တမာနော ဗျဉ္ဇနသဘာဝေါ။
ဗျာပါရဿ ပဘေဒေန၊ တိဓာ သဒ္ဒေါပိ ဝါစကော။
လက္ခဏိကော ဗျဉ္ဇကောတိ၊ တဒတ္ထောပိ တိဓာ မတော။
ဝစ္စော လက္ခဏိကော ဗျင်္ဂျော၊ စေဝံ သဒ္ဒေါ သုဝါစကော။
ဝုတ္တကမေန ဇာတျာဒိ-ဘေဒေန ပဉ္စဓာ ဘဝေတိ။
၃၈။ အာမန္တဏေ -
တိ အာမန္တဏာဓိကေ အတ္ထမတ္တေ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ဘော နရ, ဘော ဣတ္ထိ, ဘော နပုံသက။
သဒ္ဒေနာ+ဘိမုခီကာရော၊ ဝိဇ္ဇမာနဿ ဝတ္ထုနော။
အာမန္တဏံ ဝိဓာတဗ္ဗေ၊ နတ္ထိ “ရာဇာ ဘဝေ”တိ+ဒံ။
ကြိယာ နိမိတ္တံ ကာရကန္တု ကမ္မ, ကတ္တု, ကရဏ, သမ္ပဒါန, အဝဓိ, အာဓာရဘေဒေန ဆဗ္ဗိဓံ, တံ ယထာ -
၂၊ ၂။ ကမ္မေ ဒုတိယာ
ကရီယတိ ကတ္တုကိရိယာယ သမ္ဗန္ဓီယတီတိ ကမ္မံ, တသ္မိံ ကမ္မကာရကေ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ တံ တိဝိဓံ နိဗ္ဗတ္တိ, ဝိကတိ, ပတ္တိ ဘေဒေန, တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တိကမ္မေ မာတာ ပုတ္တံ ဝိဇာယတိ, အာဟာရော သုခံ ဇနယတိ, ကဋံ ကရောတိ ဒတ္တော။ ဝိကတိယံ ကဋ္ဌ+မင်္ဂါရံ ကရောတိ, သုဝဏ္ဏံ ကဋကံ ကရောတိ, ဝီဟယော လုနာတိ။ ပတ္တိယံ ဒတ္တော ဃရံ ပဝိသတိ, အာဒိစ္စံ ပဿတိ, ဓမ္မံ သုဏာတိ, ပဏ္ဍိတေ ပယိရုပါသတိ။
ဝုတ္တဉ္စ -
နိဗ္ဗတ္တိ+ဝိကတိ+ပတ္တိ-ဘေဒါ ကမ္မံ တိဓာ မတံ။
ကတ္တုကြိယာဘိဂမ္မန္တံ၊ သုခ+မင်္ဂါရံ+ဃရံ ယထာတိ။
ကဋံ ကရောတိ ဝိပုလံ ဒဿနီယန္တိ အတ္ထေဝ ဂုဏယုတ္တဿ ကမ္မတာ, ဝိပုလံ ကရောတိ, ဒဿနီယံ ကရောတီတိ ကြိယာယ သမ္ဗန္ဓိယမာနတ္တာ။ ဩဒနော ပစ္စတေတိ ဩဒနသဒ္ဒတော ကမ္မတာ နပ္ပတီယတေ, ကိဉ္စရဟိ အာချာတတော။
ဣစ္ဆိတကမ္မံ ယထာ-ဂါဝုံ ပယော ဒေါဟတိ, ဂေါမန္တံ ဂါဝံ ယာစတိ, ဂါဝ+မဝ ရုန္ဓတိ ဝဇံ, မာဏဝကံ မဂ္ဂံ ပုစ္ဆတိ, ဂေါမန္တံ ဂါဝံ ဘိက္ခတေ, ရုက္ခ+မဝစိနာတိ ဖလာနိ, ရုက္ခာတျတ္ထော။ သိဿံ ဓမ္မံ ဗြူတေ။ ဧတ္ထ ပယော, ဂါဝံ ဣစ္စာဒိ ဣစ္ဆိတံ, ဂါဝုံ, ဂေါမန္တ+မိစ္စာဒိ အနိစ္ဆိတံ။ ဧဝ+မနိစ္ဆိတေပိ ကဏ္ဋကံ မဒ္ဒတိ, ဝိသံ ဂိလတိ။ ယံ နေဝိ+စ္ဆိတံ, နာပိ အနိစ္ဆိတံ, တတြာပိ ဂါမံ ဂစ္ဆန္တော ရုက္ခမူလ+မုပသပ္ပတိ။
အာဓာရေ အဓိသိ+ဌာ+သာနံ ပယောဂေ စ, ပထဝိံ အဓိသေဿတိ, ဂါမ+မဓိတိဋ္ဌတိ, ရုက္ခ+မဇ္ဈာသတေတိ။ ဧတ္ထ ပထဝိန္တိ ပထဝိယန္တိ အတ္ထော။ ဧဝ+မဘိ, နိပုဗ္ဗဝိသဿာပိ, ဓမ္မ+မဘိနိဝိသတေ, ဓမ္မေ ဝါ။ တထာ ဥပ, နွ+ဇ္ဈာ+ပုဗ္ဗဝသတိဿ, ဂါမ+မုပဝသတိ, ဂါမ+မနုဝသတိ, ဝိဟာရ+မဓိဝသတိ, ဂါမ+မာဝသတိ, အဂါရံ အဇ္ဈဝသတိ, ဧတ္ထ ဂါမန္တိ ဂါမေတျတ္ထော။ တထာ တပ္ပာနာ+စာရေပိ, နဒိံ ပိဗတိ, ဂါမံ စရတိ, နဒိယံတျတ္ထော။ သစေ မံ နာလပိဿတီတိ မယာ သဒ္ဓိံတျတ္ထော။ ဝိဟိတာဝ ပဋိ-ယောဂေပိ ဒုတိယာ, ပဋိဘန္တု တံ စုန္ဒ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, တမ္ပဋိ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာသန္တူတိ အတ္ထော။ ဥပမာ မံ
ပတိဘာတိ, ဥပမာ မံ ဥပဋ္ဌာတိတျတ္ထော။ ဓာတုနာယုတ္တေ “တဿ နပ္ပဋိဘာတီ”တိ ဆဋ္ဌီ။
၃။ ကာလဒ္ဓါန+မစ္စန္တသံယောဂေ
ကာလဒ္ဓါနံ ဒဗ္ဗ+ဂုဏ+ကြိယာဟိ အစ္စန္တသံယောဂေ တေဟိ ကာလဒ္ဓါနဝါစီဟိ ဒုတိယာ ဟောတိ။ ကာလေ-သတ္တာဟံ ဂဝပါနံ, မာသံ မံသောဒနံ, သရဒံ ရမဏီယာ နဒီ, သဗ္ဗကာလံ ရမဏီယံ နန္ဒနံ, တယော မာသေ အဘိဓမ္မံ ဒေသေတိ။ အဒ္ဓနိ-ယောဇနံ ဝနရာဇိ, ယောဇနံ ဒီဃော ပဗ္ဗတော, ကောသံ သဇ္ဈာယတိ။
ပုဗ္ဗနှသမယံ နိဝါသေတွာ, ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ, ဣမံ ရတ္တိံ စတ္တာရော မဟာရာဇာနောတိ ဧဝမာဒီသု ကာလဝါစီဟိ အစ္စန္တသံယောဂေ ဒုတိယာ, ဗဟုလံဝိဓာနာ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသော ဝါ။ မာသေနာ+နုဝါကော+ဓီတော, ကောသေနာ+နုဝါကော+ဓီတောတိ ကရဏတ္ထေ တတိယာ။
၄။ ဂတိဗောဓာဟာရသဒ္ဒတ္ထာကမ္မကဘဇ္ဇာဒီနံ ပယောဇ္ဇေ
ဂတျတ္ထာနံ ဗောဓတ္ထာနံ အာဟာရတ္ထာနံ သဒ္ဒတ္ထာန+မကမ္မကာနံ ဘဇ္ဇာဒီနဉ္စ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ ဟောတိ။ ဒတ္တော ဂမယတိ မာဏဝကံ ဂါမံ, ယာပယတိ ဝါ။ ဂုရု ဗောဓယတိ မာဏဝကံ ဓမ္မံ, ဝေဒယတိ ဝါ။ မာတာ ဘောဇယတိ ပုတ္တ+မောဒနံ, အာသယတိ ဝါ။ ဂုရု အဇ္ဈာပယတိ သိဿံ ဝေဒံ, ပါဌယတိ ဝါ။ ပယောဇ္ဇတော+ညတြ ကမ္မေ ဒုတိယာ။ ပေါသော အာသယတိ ဒတ္တံ, သာယယတိ ဝါ။ ပေါသော အညံ ဘဇ္ဇာပေတိ, အညံ ကောဋ္ဋာပေတိ, အညံ သန္ထရာပေတိ။
၅။ ဟရာဒီနံ ဝါ
ဟရာဒီနံ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ ဟောတိ ဝါ။ ပေါသော ဟာရေတိ ဘာရံ ဒတ္တံ, ဒတ္တေနေတိ ဝါ။ ဒဿယတေ ဇနံ ရာဇာ, ဇနေနေတိ ဝါ။ အဘိဝါဒယတေ ဂုရုံ ဒတ္တံ, ဒတ္တေနေတိ ဝါ။ အဇ္ဈောဟာရေတိ သတ္တုံ ဒတ္တံ, ဒတ္တေနေတိ ဝါ။ ကာရေတိ ဒတ္တော ဒတ္တံ, ဒတ္တေနေတိ ဝါ။ ပက္ခေ သဗ္ဗတြ ကတ္တရိ တတိယာ။
၆။ န ခါဒါဒီနံ
ခါဒါဒီနံ ပယောဇ္ဇေ ကတ္တရိ ဒုတိယာ န ဟောတိ။ ဂတျတ္ထာဒီသု ကွစိ ပဋိသေဓတ္ထ+မိဒံ။ ခါဒယတိ ဒတ္တော ဒတ္တေန, အာဒယတိ ဒတ္တေန, အဝှာပယတိ ဒတ္ထေန, သဒ္ဒါယယတိ ဒတ္တေန, နာယယတိ ဒတ္တေန, ကန္ဒယတိ ဒတ္တေန။
၇။ ဈာဒီဟိ ယုတ္တာ
ဓိအာဒီဟိ ယုတ္တတော ဒုတိယာ ဟောတိ။ ဓိ+ရတ္ထု+မံ ပုတိကာယံ, အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာလန္ဒံ, ရာဇဂဟဿ စ နာလန္ဒဿ စ ဝိဝရဘူတေ မဇ္ဈေတိ အတ္ထော။ သမာဓာန+မန္တရေန, မုစလိန္ဒ+မဘိတော သရံ။ ဆဋ္ဌျတ္ထေ+ယံ ဒုတိယာ။
၈။ လက္ခဏိတ္ထမ္ဘူတဝိစ္ဆာသွ+ဘိနာ
လက္ခဏာဒီသွ+တ္ထေသု အဘိနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ ဟောတိ။ ရုက္ခ+မဘိဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော, ဧတ္ထ ရုက္ခော လက္ခဏံ, စန္ဒော လက္ခိတဗ္ဗော, တတြ အဘိနာ ရုက္ခဿ လက္ခဏဝုတ္တိတာ ပကာသီယတီတိ ရုက္ခော အဘိနာ ယုတ္တော နာမ။ သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရ+မဘိ, မာတရိ သာဓုတ္တံ ပတ္တောတျတ္ထော။ ရုက္ခံ ရုက္ခံအဘိ ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော, ရုက္ခေ ရုက္ခေတျတ္ထော။
၉။ ပတိပရီဟိ ဘာဂေ စ
ပတိပရီဟိ ယုတ္တတော လက္ခဏာဒီသု ဘာဂေ စ+တ္ထေ ဒုတိယာ ဟောတိ။ ရုက္ခံပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံပတိ, ရုက္ခံ ရုက္ခံပတိ တိဋ္ဌတိ, ယ+ဒေတ္ထ မံ ပတိ သိယာ, ယော မမ ဘာဂေါ, သော ဒီယတုတျတ္ထော။ ဧဝံ ရုက္ခံပရိတျာဒိပိ။
၁၀။ အနုနာတိ
လက္ခဏာဒီသု ဒုတိယာ။ ရုက္ခမနု ဝိဇ္ဇောတတေ, သစ္စကိရိယ+မနု ဝဿိ, ဟေတု စ လက္ခဏံ ဘဝတိ, သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရ+မနု, ရုက္ခံ ရုက္ခ+မနု ဝိဇ္ဇောတတေ, ယဒေတ္ထ မံအနု သိယာ။
၁၁။ သဟတ္ထေ
သဟတ္ထေ အနုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ။ ပဗ္ဗတ+မနု တိဋ္ဌတိ, ပဗ္ဗတေန သဟ တျတ္ထော။
၁၂။ ဟီနေ
ဟီနတ္ထေ အနုနာ ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ။ အနုသာရိပုတ္တံ ပညဝန္တော ဘိက္ခူ, သာရိပုတ္တတော ပညာယ ဟီနာတျတ္ထော။
၁၃။ ဥပေန
ဟီနတ္ထေ ဥပေန ယုတ္တမှာ ဒုတိယာ။ ဥပသာရိပုတ္တံ ပညဝန္တော။
၁၆။ ကတ္တုကရဏေသု တတိယာ
ကတ္တရိ ကရဏေ စ ကာရကေ တတိယာ ဟောတိ။ ဇိနေန ဒေသိတော ဓမ္မော, ဗုဒ္ဓေန ဇိတော မာရော, အဟိနာ ဒဋ္ဌော နရော။
ယတ္ထ ကာရဏကာရဏမ္ပိ ကာရဏဝသေန ဝုစ္စတိ, တတ္ထာပိ တတိယာ, စောရေဟိ ဂါမော ဒဍ္ဎော, တိဏေဟိ ဘတ္တံ သိဒ္ဓံ, သဒ္ဓေဟိ ကာရိတာ ဝိဟာရာ။
အတ္တပဓာနော ကိရိယံ၊ ယော နိဗ္ဗတ္တေတိ ကာရကော။
အပယုတ္တော ပယုတ္တော ဝါ၊ သ ကတ္တာတိ ပဝုစ္စတိ။
ကရဏေ-တံ ပန ဒုဝိဓံ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝသေန, ယထာ ဟတ္ထေန ကမ္မံ ကရောတိ, စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ, မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယတိ။ ဒတ္တေန ဝိဟယော လုနာတိ, အဂ္ဂိနာ ကုဋိံ ဈာပေတိ။
ဗာဟိရဉ္စ တထာ+ဇ္ဈတ္တံ၊ ကရဏံ ဒုဝိဓံ ယထာ။
ဝီဟိံ လုနာတိ ဒတ္တေန၊ နေတ္တေန စန္ဒ+မိက္ခတေ။
ပကတိယာ အဘိရူပေါ, ဂေါတ္တေန ဂေါတမော ဣစ္စာဒိ ဘူဓာတုဿ သမ္ဘဝါ ကရဏေ တတိယာ။ တထာ သာရိပုတ္တောတိ နာမေန ဝိဿုတော, ဇာတိယာ ခတ္တိယော ဗုဒ္ဓါ, ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကော, သိပ္ပေန နဠကာရော သော, ဧကူနတိံသော ဝယသာ, ဧဝံ သမေန ဓာဝတိ, ဝိသမေန ဓာဝတိ, ဒွိဒေါဏေန ဓညံ ကိဏာတိ။
၁၇။ သဟတ္ထေန
သဟတ္ထေန ယောဂေ တတိယာ သိယာ။ တတိယာပိ ဆဋ္ဌီဝ အပ္ပဓာနေ ဧဝ ဘဝတိ။ ပုတ္တေန သဟာ+ဂတော, ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ အာဂတော, ဝိတက္ကေန သဟ ဝတ္တတိ, ပုတ္တေန သဟ ထူလော, နိသီဒိ ဘဂဝါ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန, သဟဿေန သမံ မိတာ, သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ။
၁၈။ လက္ခဏေ
လက္ခဏေ ဝတ္တမာနတော တတိယာ။ ဘိန္နေန သီသေန ပဂ္ဃရန္တေန လောဟိတေန ပဋီဝိဿကေ ဥဇ္ဈာပေသိ, ဦနပဉ္စဗန္ဓနေန ပတ္တေန အညံ နဝံ ပတ္တံ စေတာပေယျ, တိဒဏ္ဍကေန ပရိဗ္ဗာဇက+မဒ္ဒက္ခိ, အက္ခိနာ ကာဏော, ဟတ္ထေန ကုဏီ, ပါဒေန ခဉ္ဇော, ပိဋ္ဌိယာ ခုဇ္ဇော။ တေန ဟိ ဝိကလင်္ဂေန ဝိကလင်္ဂိနော ဝိကာရော လက္ခိယတေ။
၁၉။ ဟေတုမှိ
ဝါသာဒိလက္ခဏကြိယာယ ဟေတုတော တတိယာ။ အန္နေန ဝသတိ, ဝိဇ္ဇာယ ဝသတိ, န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတိ, ကမ္မုနာ ဝသလော ဟောတိ, ဒါနေန ဘောဂဝါ, အာစာရေန ကုလံ, တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ။
၂၀။ ပဉ္စမီ+ဏေ ဝါ
ဣဏေ ဟေတုမှိ ပဉ္စမီ ဝါ။ သတသ္မာ ဗဒ္ဓါ, သတေန ဝါ။
၂၁။ ဂုဏေ
ပရင်္ဂဘူတေ ဟေတုမှိ ပဉ္စမီ ဟောတိ ဝါ။ ဇဠတ္တာ ဗဒ္ဓါ, ဇဠတ္တေနဝါ, ပညာယ မုတ္တော, ဟုတွာ အဘာဝတော အနိစ္စာ, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော။ ဗဟုလံဝိဓာနာ သတ္တမျတ္ထေဟိပိ, တေန သမယေန, ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာ, ပုရတ္ထိမေန ဓတရဋ္ဌော, ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော, ဥတ္တရေန ကပိလဝတ္ထု, ယေန ဘဂဝါ, တေနုပသင်္ကမိ, သော ဝေါ မမ+စ္စယေန သတ္ထာတိ။ မာသေန ဘုဉ္ဇတိ, ဧကာဟေနေဝ ဗာရာဏသိံ ပါဝိသိ, နဝဟိ မာသေဟိ ဝိဟာရံ
ကာရာပေသိ, ကဟာပဏေန ဦနော, ဓနေန ဝိကလော, အသိနာ ကလဟော, အာစာရေန နိပုဏော, ဂုဠေန မိဿကံ, ဝါစာယ သခိလော, မဏိနာ အတ္ထော, ဓနေန အတ္ထော, ယောဇနေန ဂစ္ဆတိ ဣစ္စာဒိ ဟေတုမှိ ကရဏေ ဝါ တတိယာ။ အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နတီတိ ပစ္စတ္တေ ဗဟုလံဝိဓာနာ ကတ္တရိ တတိယာ။ ဧဝံ တိလေဟိ ခေတ္တေ ဝပတီတိ ကမ္မတ္ထေ, သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေနာတိ ပဉ္စမျတ္ထေ စ။
၂၄။ စတုတ္ထီ သမ္ပဒါနေ
အစေတနံ သစေတနံ ဝါ ပဋိဂ္ဂါဟကဘာဝေနာ+ပေက္ခိတံ, တံ သမ္ပဒါနံ, တဉ္စ ဒါ-ဒါနေတိ ဓာတုတော ဗျပ္ပေန ယုတ္တမေဝ, တတ္ထ စတုတ္ထီ ဟောတိ။ တဉ္စ ဒီယမာနဿ ဝတ္ထုနော အနိဝါရဏ+ဇ္ဈေသနာ+နုမတိတော တိဝိဓော, ယထာ ဗုဒ္ဓဿ ပုပ္ဖံ ဒေတိ, ဗောဓိရုက္ခဿ ဇလံ ဒေတိ, ယာစကဿ ဓနံ ဒေတိ, ဘိက္ခူနံ ဒါနံ ဒေတိ။
အနိရာကရဏာ+ရာဓ-န+ဗ္ဘနုညဝသေန ဟိ။
သမ္ပဒါနံ တိဓာ ဝုတ္တံ၊ ရုက္ခ+ယာစက+ဘိက္ခဝေါ။
အာဓာရဝိဝက္ခာယံ သတ္တမီပိ, သံဃေ ဂေါတမိ ဒေဟိ, သံဃေ ဒိန္နေ အဟဉ္စေဝ ပူဇိတော ဘဝိဿာမိ, ယာ ပလာလမယံ မာလံ, နာရီ ဒတွာန စေတိယေတိ။
၂၅။ တာဒတ္ထျေ
တာဒတ္ထျေ စတုတ္ထီ သိယာ။ တဒတ္ထဿ ဘာဝေ, တာဒတ္ထျံ, တသ္မိံ တဒတ္ထဘာဝေ ဇောတနီယေဝ စတုတ္ထီ သိယာ။ တဒတ္ထဿ ဘာဝေါတိ
နိမိတ္တနိမိတ္တီသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ, တသ္မာ ဆဋ္ဌာပဝါဒေါ+ယံ။ သမေပိ နိမိတ္တနိမိတ္တီနံ သမ္ဗန္ဓေ နိမိတ္တဘူတယူပတောဝ စတုတ္ထီ, နော နိမိတ္တီဘူတဒါရုတော။ ယူပါယ ဒါရု, ပါကာယ ဝဇတိ, ဗုဒ္ဓဿတ္ထာယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ, နေဝ ဒဝါယ, န မဒါယ, ဦနဿ ပါရိပူရိယာ, အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ သံဝတ္တတိ, လောကာနုကမ္ပာယ, ဖာသု ဝိဟာရာယ။
ဣစ္စာယံ ကစ္စာယနေ ဥပရိ ဝက္ခမာနဿ စတုတ္ထီတိ သာဓိတတ္တာ ဣဓ ဆဋ္ဌီတိ ဒီပနတ္ထံ ဝုစ္စတေ -
ကဿ သာဒု နရုစ္စတိ, မာ အယသ္မန္တာနမ္ပိ သံဃဘေဒေါ ရုစ္စိတ္ထ, ခမတိ သံဃဿ, ဘတ္တ+မဿ နစ္ဆာဒေတီတိ ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓဝစနိစ္ဆာယံ, န စေ+ဝံ ဝိရောဓော သိယာ, သဒိသရူပတ္တာ, ဧဝံဝိဓေသု စ သမ္ဗန္ဓဿ သဒ္ဒိကာနုမတတ္တာ။ တထာ ဟိ ဘာဂဝုတ္တိယာ “ဥပပဒဝိဘတ္တိ ဆဋ္ဌိယာ+ပဝါဒါ”တိ ဝုတ္တံ, သဒ္ဒန္တရေ ဝိဟိတာ ဝိဘတ္တိ ဥပပဒဝိဘတ္တိ။
ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီတိ အတ္ထမတ္တေ ပဌမာ, ကဿ ဝါ တုယှန္တိ အဝတွာ ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီတိ အတ္ထမတ္တေ ပဌမာဝသေန ဗျဘိစာရဒဿနာ။ ဧဝ+မညာပိ ဝိညေယျာ, ပရတောပိ ယထာဂမံ။
ရညော သတံ ဓာရေတိ ရညော ဆတ္တံ ဓာရေတီတိ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီဝ။ သိလာဃ=ကထနေ, ဧဝံ ရညော သိလာဃတေ ဣစ္စာဒိ, ထုတိံ ကရောတီတျတ္ထော။ ဟနု=အပနယနေ, ရညော ဟနုတေ, ဝဉ္စေတီတျတ္ထော။ ဥပတိဋ္ဌေယျ သကျပုတ္တာနံ ဝဍ္ဎကီ, ဥပဂစ္ဆေယျာတျတ္ထော။ သပ=အက္ကောသေ, မယှံ သပတေ, သစ္စံ
ကုရုတေတျတ္ထော။ ဓရ=ဓာရဏေ, သုဝဏ္ဏံ တေ ဓာရယတေ, ဣဏံ တေ ဓာရယတိ, အဿ ရညော နာဂံ ဓာရယာမ။ ပိဟ=ဣစ္ဆာယံ, ဒေဝါပိ တဿ ပိဟယန္တိ တာဒိနော, တေသံ ပိဟယန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓါနံ သတီမတံ, ပိဟယန္တိ=ပတ္ထေန္တိ။ တဿ ကုဇ္ဈ မဟာဝီရ, ယဒိ+ဟံ တဿ ပကုပ္ပေယျံ, ဒုဘယတိ ဒိသာနံ မေဃော, ယော မိတ္တာနံ န ဒူဘတိ, ယော အပ္ပဒုဋ္ဌဿ နရဿ ဒုဿတိ။ ဣဿ=ဣဿာယံ, တိတ္ထိယာ ဣဿယန္တိ သမဏာနံ။ ဥသူယ=ဒေါသာဝိကရဏေ, ဒုဇ္ဇနာ ဂုဏဝန္တာနံ ဥဿူယန္တိ, ကာ ဥသုယာ ဝိဇာနတံ။ ဣဓ+သိဓ+ရာဓ+သာဓ=သံသိဒ္ဓိယံ, အာရာဓော မေ ရညော, ရညော ဘာဂျ+မာရဇ္ဈတိ, ကျာ+ဟံ အယျာနံ အပရဇ္ဈာမိ, အာယသ္မတော ဥပါလိတ္ထေရဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော ဥပတိဿော။ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ, အာသုဏန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘိက္ခူ, တဿ ဘိက္ခုနော ဇနောအနုဂိဏာတိ, ပတိဂိဏာတိ, သာဓုကာရဒါနာဒိနာ တံ ဥဿဟတီတျတ္ထော။ အာရောစယာမိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ, ပဋိဝေဒယာမိ ဝေါ, အာမန္တယာမိ တေ မဟာရာဇ, ဓမ္မံ တေ ဒေသိဿာမိ, ဒေသေတု ဘန္တေ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဘိက္ခူနံ, ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ, နိရုတ္တိံ တေ ပဝက္ခာမိ, အလံ မေ ရဇ္ဇံ, အလံ ဘိက္ခု ပတ္တဿ, အလံ မလ္လော မလ္လဿ, အရဟတိ မလ္လော မလ္လဿ, အလံ တေ ဣဓ ဝါသေန, ကိံ မေ ဧကေန တိဏ္ဏေနာတိ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ။
ဧဝံ အာယု ဘောတော ဟောတု, စိရံ ဇီဝိတံ, ဘဒ္ဒံ, ကလျာဏံ, အတ္ထံ, ပယောဇနံ, ကုသလံ, အနာမယံ, ဟိတံ, ပတ္ထံ, သုခံ, သာတံ, ဘောတော ဟောတု, သာဓု သမ္မုတိ မေ တဿ, ပုတ္တဿာ+ဝိကရေယျ ဂုယှ+မတ္ထံ, တဿ မေ သက္ကော ပါတုရဟောသိ, တဿ ပဟိဏေယျ, ဘိက္ခူနံ ဒူတံ ပါဟေသိ, ကပ္ပတိ သမဏာနံ
အာယောဂေါ, ဧကဿ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ပဟောတိ, ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ, အဉ္ဇလိံတေ ပဂ္ဂဏှာမိ, တဿ ဖာသု, လောကဿ+တ္ထော, နမော တေ ပုရိသာဇည, သောတ္ထိ တဿ, သမတ္ထော မလ္လော မလ္လဿ, တဿ ဟိတံ, တဿ သုခံ, သွာဂတံ တေ မဟာရာဇာတိ သဗ္ဗတ္ထ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ။
၂၆။ ပဉ္စမျ+ဝဓိသ္မာ
ပဒတ္ထာဝဓိသ္မာ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။
သမေပျ+ပဂမေ ဒွိန္နံ၊ ပုဗ္ဗရူပါ ယ+ဒစ္စုတံ။
ဝုစ္စတေ တ+ဒပါဒါနံ၊ တံ စလာစလတော ဒွိဓာ။
ယထာ+ဿာ ဓာဝတာ ပေါသော၊ ပတော၊ ရုက္ခာဖလန္တိ စ။
တတ္ထ စလာဝဓိ ဓာဝတာ အဿာ ပုရိသော ပတတိ, အစလာဝဓိ ပဗ္ဗတာ ဩတရန္တိ ဝနစာရကာတိ။
တဉ္စ အဝဓိ ဝိသယကြိယာဝိသေသဿ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယံ, ယတ္ထ အပ အပဂမနကြိယံ ဥပါတ္တံ=အဇ္ဈာဟဋံ ဝိသယံ ကတွာ ပဝတ္တတိ, တံ ဥပါတ္တံ။ ယံ ကေနစိ ဂုဏေန ဥက္ကံသိယတိ, တံ အနုမေယျံ။ ယထာ ဂါမာ အပေန္တိ မုနယော, နဂရာ နိဂ္ဂတော ရာဇာ, ပါပါ စိတ္တံ နိဝါရေန္တိ။ ဝလာဟကာ ဝိဇ္ဇောတတေ, ကုသုလတော ပစတီတိ။ ဧတ္ထ စ ဝဠာဟကာ နိက္ခမ္မ, ကုသုလတော အပနေတွာတိ စ ပုဗ္ဗကြိယာ အဇ္ဈာဟရီယတိ။ မထုရာ ပါဋလိပုတ္တကေဟိ အဘိရူပါတိ အနုမီယတိ။ ဝုတ္တဉှိ -
နိဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယံ ကိဉ္စိ၊ ဥပါတ္တဝိသယံ တထာ။
အနုမေယျဝိသယဉ္စေတိ၊ တိဓာ+ဟု အဝဓိံ ဗုဓာတိ။
ဘယဟေတုမှိ-စောရာ ဘယံ ဇာယတိ, တဏှာယ ဇာယတိ ဘယံ, ပါပတော ဥတ္တသတိ, နတ္ထိ သောကော ကုတော ဘယံ။ အက္ခာတရိ-ဥပဇ္ဈာယာ သိက္ခံ ဂဏှာတိ, အာစရိယမှာ အဓီတော သုဏာတိ ဝါ။ ဗုဒ္ဓသ္မာ ပရာဇေန္တိ အညတိတ္ထိယာ, ပရာဇိတာ ဘဝန္တီတျတ္ထော။ ဟိမဝတာ ပဘဝတိ ဂင်္ဂါ, အစိရဝတိယာ ပဘဝန္တိ ကုန္နဒိယော။ ဥရသ္မာ ဇာတော ပုတ္တော, ကမ္မတော ဇာတံ ဣန္ဒြိယံ, ဥပဇ္ဈာယာ အန္တရဓာယတိ သိဿော, မာတာပိတူဟိ အန္တရဓာရယတိ ပုတ္တော, နိလီယတီတျတ္ထော။ ဒူရတ္ထယောဂေကီဝဒူရော ဣတော နဠကာရဂါမော, တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ, ဂါမတော နာတိဒူရေ, အာရကာ တေ မောဃပုရိသာ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ, အာရကာ တေဟိ ဘဂဝါ ဒူရတောဝ နမဿန္တိ, အဒ္ဒသ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ။ အန္တိကတ္ထယောဂေ-အန္တိကံ ဂါမာ, အာသန္နံ ဂါမာ, သမီပံ ဂါမာ။ ပရိမာဏေ-ဣတော မထုရာယ စတူသု ယောဇနေသု သံကဿံ, ရာဇဂဟတော ပဉ္စစတ္တာလီသယောဇနမတ္ထကေ သာဝတ္ထိ။ ကာလပရိမာဏေ-ဣတော ဧကနဝုတိကပ္ပမတ္ထကေ, ဣတော ဝဿသတသဟဿဿ အစ္စယေန ဗုဒ္ဓါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ။ ပါသာဒါ သံကမေယျ, ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ သံကမေယျာတိ အတ္ထော, တထာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ သံကမေယျ, အဘိဓမ္မာ ပုစ္ဆန္တိ, အဘိဓမ္မံ သုတွာတိ အတ္ထော, အာသနာ ဝုဋ္ဌဟေယျ။ ဒိသတ္ထဝါစီဟိ ယောဂေ-ဣတော သာ ပုရိမာ ဒိသာ, ဣတော သာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ, အဝီစိတော ယာဝ ဘဝဂ္ဂံ, ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ, အဓော ကေသမတ္ထကာ။ ဝိဘဇနေ-ယတော ပဏီတတရော ဝါ ဝိသိဋ္ဌတရော ဝါ နတ္ထိ, အတ္တဒန္တော တတော ဝရံ, ကိဉ္စာပိ ဒါနတော သီလံ ဝရံ, တတော မယာ ဗဟုတရံ သုတံ, သီလမေဝ သုတာ သေယျော။ အာရတိပ္ပယောဂေ-အာရတိ ဝိရတိ ပါပါ,
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ, အဒိန္နာဒါနာ ပဋိဝိရတော, အပ္ပဋိဝိရတာ မုသာဝါဒါ။ သုဒ္ဓတ္ထယောဂေ-လောဘနီယေဟိ ဓမ္မေဟိ သုဒ္ဓါ, မာတုတော စ ပိတုတော စ သုဒ္ဓါ အနုပက္ကုဋ္ဌော။ ပမောစနတ္ထယောဂေ-ပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ, မုတ္တော+သ္မိ မာရဗန္ဓနာ, န တေ မုစ္စန္တိ မစ္စုနာ, မုတ္တော+ဟံ+သဗ္ဗပါသေဟိ။ ဝိဝေစနေ-ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ။ ပမာဏတ္ထေ-အာယာမတော စ ဝိတ္ထာရတော စ ယောဇနံ, ဂမ္ဘီရတော စ ပုထုလတော စ ယောဇနံ စန္ဒဘာဂါယ ပရိမာဏံ, ပရိက္ခေပတော နဝယောဇနသတပရိမာဏော မဇ္ဈိမဒေသော။ ပုဗ္ဗာဒိယောဂေ-ပုဗ္ဗေဝ မေ ဘိက္ခဝေ သမ္ဗောဓာ, ဣတော ပုဗ္ဗေ နာဟောသိ, တတော ပရံ ပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ, တတော အပရေန သမယေန။ ပဉှေ-ကုတော+သိ တွံ, ကုတော ဘဝံ, ပါဋလိပုတ္တတော။ ကိစ္ဆာ လဒ္ဓန္တိ ဂုဏေ ပဉ္စမီ, ကိစ္ဆေန မေ အဓိဂတန္တိ ဟေတုမှိ ကရဏေ ဝါ တတိယာ, ဧဝံ ထောကာ မုတ္တော, ထောကေန မုတ္တောတိ။
ကထံ “ထောကံ စလတီ”တိ, ကြိယာဝိသေသနေ ကမ္မနိ ဒုတိယာ, ထောကံ စလနံ ကရောတီတျတ္ထော, ထောကန္တိ စလနကြိယာယ ဝိသေသနတ္တာ ကြိယာဝိသေသနံ။
ကြိယာဝိသေသနံ နာမ၊ ကမ္မတ္တေ+ကတ္တသဏ္ဌိတာ။
နျာယသိဒ္ဓံ ယတော တသ္မာ၊ တဒတ္ထံ န ဝိသုံ ဝိဓိ။
နျာယသိဒ္ဓံဝ=စလနန္တိ ယသ္မာ ဘာဝေ အနော, တသ္မာ ဘာဝဿေ+ကတ္တာ ဧကဝစနန္တိ ဉာယာ ဧကတ္တဉ္စ, ဘာဝေ အနတ္တာ နပုံသကတ္တဉ္စ, ကရောတိကြိယာယ သမ္ဗန္ဓေန ကမ္မတ္တဉ္စ သိဇ္ဈတီတိ။ ကရ+ဘူဓာတဝေါ စ -
ကာရိယရူပါဘိဓာတွတ္ထာ၊ သဗ္ဗေ သတ္တာယ ယုဇ္ဇရေ။
တတော ကြိယာ စ ဘာဝေါ စ၊ သာမညံ တေသု ဂမျတေ -
တိ ဝုတ္တတ္တာ ယုဇ္ဇန္တိ။
ထောကတ္ထေ-ထောကာ မုစ္စတိ။ သဗ္ဗတ္ထ သဝိသယေ ပဉ္စမီ။ ဧတ္ထ “ဝိဝက္ခာ လောကိကာ သာ စ, န သက္ကာ အနိဝတ္တိတုံ”တိ ဝုတ္တတ္တာ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါ န သိယာ။ မရိယာဒါယံ-အာပဗ္ဗတာ ခေတ္တံ။ အဘိဝိဓိမှိ-အာဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ, ပဗ္ဗတံ ဝဇ္ဇေတွာ, ဗြဟ္မလောကမှိ ဗျာပေတွာတိ စ အတ္ထော။ ဧတ္ထ ဝဇ္ဇမာနသီမာ မရိယာဒါ, ဂယှမာနသီမာ အဘိဝိဓိ။
၂၇။ အပပရီဟိ ဝဇ္ဇနေ
ဝဇ္ဇနေ ဝတ္တမာနေဟီ အပပရီဟိ ယောဂေ ပဉ္စမီ ဟောတိ။ အပသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ, ပရိသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ, သာလံ ဝဇ္ဇေတွာတိ အတ္ထော။
၂၈။ ပဋိနိဓိပတိဒါနေသု ပတိနာ
ပဋိနိဓိမှိ ပတိဒါနေ စ ဝတ္တမာနေန ပတိနာ ယောဂေ နာမသ္မာ ပဉ္စမီ ဟောတိ။ ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ သာရိပုတ္တော, ဃတ+မဿ တေလသ္မာ ပတိ ဒဒါတိ။
၂၉။ ရိတေ ဒုတိယာ စ
ရိတေသဒ္ဒယောဂေ နာမသ္မာ ဒုတိယာ ဟောတိ ပဉ္စမီ စ။ ရိတေ သဒ္ဓမ္မာ, ရိတေ သဒ္ဓမ္မံ။
၃၀။ ဝိနာ+ညတြ တတိယာ စ
ဝိနာ+ညတြယောဂေ နာမသ္မာ တတိယာ ဒုတိယာ ပဉ္စမီ စ။ ဝိနာ ဝါတေန, ဝိနာ ဝါတံ, ဝိနာ ဝါတသ္မာ။ အညတြ ဧကေန ပိဏ္ဍပါတနီဟာရကေန, အညတြ ဓမ္မံ, အညတြ ဓမ္မာ။
၃၁။ ပုထနာနာဟိ
ဧတေဟိ ယောဂေ တတိယာ ဟောတိ ပဉ္စမီ စ။ ဘိန္နယောဂကရဏံ ဒုတိယာနိဝတ္တနတ္ထံ။ ပုထဂေဝ ဇနေန, ပုထဂေဝ ဇနသ္မာ, ဇနေန နာနာ, ဇနသ္မာ နာနာ။
၃၉။ ဆဋ္ဌီ သမ္ဗန္ဓေ
သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ ဟောတိ။ ရညော ပုရိသောတိ ဝုတ္တေ ယသ္မာ ရာဇာ ဒဒါတိ, ပုရိသော ဂဏှာတိ, တသ္မာ ရာဇပုရိသောတိ ဝိညာယတိ။ ဧဝမေဝ ယော ယဿ အာယတ္တော သေဝကာဒိဘာဝေန ဘဏ္ဍဘာဝေန ဝါ သမီပ+သမူဟာ+ဝယဝ+ဝိကာရ+ကာရိယ+အဝတ္ထာ+ဇာတိ+ဂုဏ+ကြိယာဒိဝသေန ဝါ, ဌာနီဝသေန ဝါ, အာဂမီဝသေန ဝါ, သော တိဝိဓောပိ အတ္ထော သမ္ဗန္ဓော နာမ။ ဝုတ္တဉှိ -
ကြိယာကာရကသဉ္ဇာတော၊ အဿေ+ဒံဘာဝဟေတုကော။
သမ္ဗန္ဓော နာမ သော အတ္ထော၊ တတ္ထ ဆဋ္ဌီ ဝိဓီယတေ။
ပါရတန္တျဉှိ သမ္ဗန္ဓော၊ တတ္ထ ဆဋ္ဌီ ဘဝေ တိတော။
ဥပါဓိ+ဌာနျာ+ဂမိတော၊ န ဝိသေဿာဒိတော တိတောတိ။
ဥပါဓိသင်္ခါတဝိသေသနတော တာဝ-ရညော ပုရိသော။ ဧတ္ထ စ ဗြာဟ္မဏာဒိသာမိတော နိဝတ္တေတီတိ ရာဇာ ဝိသေသနံ, ပုရိသော
တေန ဝိသေသိယတီတိ ဝိသေဿော။ ဘဏ္ဍသမ္ဗန္ဓတော-ပဟုတံ မေ ဓနံ သက္က, ဧကဿ ပဋိဝီသော, ဘိက္ခုဿ ပတ္တစီဝရံ။ သမီပတော-အမ္ဗဝနဿ အဝိဒူရေ, နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ။ သမူဟေ-သုဝဏ္ဏဿ ရာသိ, ဘိက္ခူနံ သမူဟော။ အဝယဝေ-မနုဿဿေဝ တေ သီသံ, ရုက္ခဿ သာခါ။ ဝိကာရေ-သုဝဏ္ဏဿ ဝိကတိ, ဘဋ္ဌဓညာနံ သတ္တု။ ကာရိယေ-ယဝဿ အင်္ကုရော, မေဃဿ သဒ္ဒေါ, ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ, ကမ္မာနံ ဖလံ ဝိပါကော။ အဝတ္ထာယံ-ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ, ဇရာ, ဘေဒေါ ဝါ။ ဇာတိယံ-မနုဿဿ ဘာဝေါ, မနုဿာနံ ဇာတိ။ ဂုဏေ-သုဝဏ္ဏဿ ဝဏ္ဏော, ဝဏ္ဏော န ခီယေထ တထာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဂုဏဃောသော, ပုပ္ဖာနံ ဂန္ဓော, ဖလာနံ ရသော, စိတ္တဿ ဖုသနာ, သိပ္ပိကာနံ သတံ နတ္ထိ, တိလာနံ မုဋ္ဌိ, တေသံ သမာယောဂေါ, သန္ဓိနော ဝိမောက္ခော, တထာဂတဿ ပညာပါရမိံ အာရဗ္ဘ, သုခံ တေ, ဒုက္ခံ တေ, စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ, ပညာယ ပဋုဘာဝေါ, ရူပဿ လဟုတာ, မုဒုတာ ဝါ, ဥပစယော ဝါ။ ကြိယာသမ္ဗန္ဓေ-ပါဒဿ ဥက္ခေပနံ, အဝက္ခေပနံ ဝါ, ဟတ္ထဿ သမိဉ္ဇနံ, ဒါနံ, ပသာရဏံ, ဓာတူနံ ဂမနံ, ဌာနံ, နိသဇ္ဇာ, သယနံ ဝါ, တထာဂတဿ နာမဂေါတ္တာဒိ, တဿ ကာရဏံ, တဿ မာတာပိတရော, တဿ ပုရတော ပါတုရဟောသိ, နဂရဿ ဒက္ခိဏတော, ဝဿာနံ တတိယေ မာသေ, န တဿ ဥပမာ, ကုဝေရဿ ဗလိ ဣစ္စာဒိ။ အပိ စ -
ဂါဝဿ ဇာတိ၊ ဓဝလော၊ ဂတိ၊ သိင်္ဂံ၊ နာမန္တိ+ဓ။
ဒဗ္ဗဿာပိ စ ဇာတျာဒိ၊ ဝိသေဿာ ဟောန္တိ ကာမတော။
ဂေါတ္တဉ္စ သဗလောဒိဿ၊ ပါက+မန္နဿ သုက္ကတာ။
ပဋဿ၊ သိင်္ဂံမေဏ္ဍဿ၊ နာ+ညေသံတိ ဝိသေဿတေ။
ဌာနိတော-ယုဝဏ္ဏာန+မေဩ လုတ္တာ။ အာဂမိတော-သုဉ သဿ။ သာမိယောဂေ-ဒေဝါန+မိန္ဒော, မိဂါနံ ရာဇာ။ ရုဇာဒိယောဂေ-ဒေဝဒတ္တဿ ရုဇတိ, တဿ ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ, မဟာသေနာပတီနံ ဥဇ္ဈာပေတဗ္ဗံ, ရဇကဿ ဝတ္ထံ ဒဒါတိ, မုသာဝါဒဿ ဩတ္တပ္ပံ ဣစ္စာဒိ။ ယဇဿ ယောဂေ-ပုပ္ဖဿ ဗုဒ္ဓဿ ယဇတိ, ပုပ္ဖေနာတျတ္ထော။ ဧဝံ ဃတဿ အဂ္ဂိံ ဇုဟတိ။ သုဟိတတ္ထေ-ပတ္တံ ဩဒနဿ ပူရေတွာ, ပူရံ နာနာပကာရဿ အသုစိနော, ပူရံ ဟိရညသုဝဏ္ဏဿ, ပူရတိ ဗာလော ပါပဿ။ ကိတကပ္ပယောဂေ-ဗဟုလံဝိဓာနာ ဆဋ္ဌီ, ရညော သမ္မတော, ပူဇိတော, သက္ကတော, အပစိတော, မာနိတော ဝါ, အမတံ တေသံ ဘိက္ခဝေ အပရိဘုတ္တံ, ယေသံ ကာယဂတာ သတိ အပရိဘုတ္တာ, သာဓုသမ္မတော ဗဟုဇနဿ, သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓါနံ ဓမ္မဓာတု, ဓမ္မဿ ဂုတ္တော မေဓာဝီ။ ကမ္မတ္ထေ-တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော, သဟသာ ကမ္မဿ ကတ္တာရော, အမတဿ ဒါတာ, ဘိန္နာနံ သန္ဓာတာ, သဟိတာနံ အနုပ္ပဒါတာ, ဗောဓေတာ ပဇာယ, ကမ္မဿ ကာရကော နတ္ထိ, ဝိပါကဿ စ ဝေဒကော, အဝိသံဝါဒကော လောကဿ, စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ။ သရတိ+စ္ဆာယောဂေ-မာတု သရတိ, န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ, ပုတ္တဿ ဣစ္ဆတိ။ ကရောတိဿ (ယောဂေ) - ဥဒကဿ ပတိကုရုတေ, ကဏ္ဍဿ ပတိကုရုတေ, အဘိသင်္ခရောတီတျတ္ထော။ ပဉ္စမိယတ္ထေ ပရိဟာနိဘယတ္ထယောဂေပိ ဆဋ္ဌီ, အဿဝနတာယ ဓမ္မဿ ပရိယာယန္တိ, ကိန္နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ, သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ, သဗ္ဗေ
ဘာယန္တိ မစ္စုနော, ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ ဃောရဝိသာနံ ဣစ္စာဒိ။
၄၀။ တုလျတ္ထေန ဝါ တတိယာ
တုလျတ္ထေန ယောဂေ ဝါ ဆဋ္ဌီ ဟောတိ တတိယာ စ။ ပိတု တုလျော, ပိတရာ ဝါ, မာတု တုလျော, မာတရာ ဝါ။
၃၂။ သတ္တမျာ+ဓာရေ
ကတ္တုကမ္မဋ္ဌာနံ နိသဇ္ဇ+ပစနာဒိကြိယာနံ ယော အာဓာရော, တံ အာဓာရကာရကံ နာမ။ ကထံ ကဋေ နိသီဒတိ ဒေဝဒတ္တော, ထာလိယံ ဩဒနံ ပစတိ, ဒေဝဒတ္တ+တဏ္ဍုလာနံ ကတ္တု+ကမ္မာနံ ဓာရဏတော တဒဋ္ဌအာသန+ပစနကြိယံ ကဋ+ထာလိယော ဓာရေန္တိ နာမ, တသ္မိံ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။
သော ဗျာပိကော, ဩပသိလေသိကော, ဝေသယိကော, သာမီပိကောတိ စတုဗ္ဗိဓော။ တတ္ထ ယော အာဓေယျဿ နိဿေသာဓာရဘူတော, သော ဗျာပိကော, ယထာ တိလေသု တေလံ အတ္ထိ, ခီရေသု ဇလံ, ဒဓိမှိ သပ္ပိ။ ပစ္စေကသိဒ္ဓါနံ ဘာဝါနံ ယံ အာဓေယျဘာဝေန ဥပသိလေသနံ အလ္လီယနံ အတ္ထိ, သော ဩပသိလေသိကော။ ယထာ အာသနေ နိသိန္နော သံဃော, ထာလိယံ ဩဒနံ ပစတိ, ဃဋေ ဥဒက+မတ္ထိ, ဒူရေ ဌိတော, သမီပေ ဌိတော။ ယတ္ထ သမီပေ သမီပီဝေါဟာရံ ကတွာ တဒါယတ္တတာဒီပနတ္ထံ အာဓာရဘာဝေါ ဥပစရီယတိ, တံ သာမီပိကံ, ယထာ ဂင်္ဂါယံ ဃောသော, ဂင်္ဂါယ သမီပေ ဝဇောတျတ္ထော။ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ ယတ္ထ အညထာဘာဝဝသေန ဒေသန္တရာဝစ္ဆေဒဝသေန ဝါ
အာဓာရပရိကပ္ပော, သော ဝေသယိတော။ ယထာ အာကာသေ သကုဏာ စရန္တိ, ဘူမိယံ မနုဿာ, ဇလေ မစ္ဆာ, ပါသာဒေသု ပတိတော, ပါပသ္မိံ ရမတီ မနော, ပသန္နော ဗုဒ္ဓသာသနေ, ပညာယ သာဓု, ဝိနယေ နိပုဏော, မာတရိ သာဓု, ပိတရိ နိပုဏော။
ကိရိယာ ကတ္တု+ကမ္မဋ္ဌာ၊ အာဓာရီယတိ ယေန သော။
အာဓာရော စတုဓာ ဝုတ္တော၊ ဗျာပကာဒိပ္ပဘေဒတော။
ဗျာပကော တိလခီရာဒိ၊ ကဋော ဩပသိလေသိကော။
သာမီပိကော တု ဂင်္ဂါဒိ၊ အာကာသော ဝိသယော မတော။
၃၃။ နိမိတ္တေ
နိမိတ္တတ္ထေ သတ္တမီ ဟောတိ။ အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, ကုဉ္ဇရော ဒန္တေသု ဟညတေ, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ ပါစိတ္တိယံ။ သဗ္ဗတ္ထ နိမိတျတ္ထော။
၃၄။ ယဗ္ဘာဝေါ ဘာဝလက္ခဏံ
ယဿ ဘာဝေါ ဘာဝန္တရဿ လက္ခဏံ ဘဝတိ, တတော သတ္တမီ။ ကာလေ ဂါဝီသု ဒုယှမာနာသုဂတော, ဒုဒ္ဓါသု အာဂတော။ ဧတ္ထဂမနကြိယာယ ဒေါဟနကြိယာစိဟနံ, အာဂမနကြိယာယ ဒုဒ္ဓါကြိယာစိဟနံ, ဧဝ+မုပရိပိ။ ပုဗ္ဗဏှသမယေ ဂတော, သာယနှသမယေ အာဂတော, ဇာယမာနေ ခေါ သာရိပုတ္တ ဗောဓိသတ္တေ အယံ ဒသသဟဿီ လောကဓာတု သမ္ပကမ္ပိ။
ပါသာဏာ သက္ခရာ စေဝ၊ ကဌလာ ခါဏုကဏ္ဋကာ။
သဗ္ဗေ မဂ္ဂါ ဝိဝဇ္ဇန္တိ၊ ဂစ္ဆန္တေ လောကနာယကေ။
ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ ဣစ္စာဒိ။ “အကာလေ ဝဿတီ တဿ, ကာလေ တဿ န ဝဿတီ”တိ ဝိသယသတ္တမီ။
၃၅။ ဆဋ္ဌီ စာ+နာဒရေ
ယဿ ဘာဝေါ ဘာဝန္တရဿ လက္ခဏံ ဘဝတိ, တတော ဆဋ္ဌီ ဟောတိ သတ္တမီ စာ+နာဒရေ ဂမျမာနေ။ အကာမကာနံ မာတာပိတူနံ ရုဒန္တာနံ ပဗ္ဗဇိ, မာတာပိတူသု ရုဒန္တေသု ဝါ။ “အာကောဋယန္တော သော နေတိ, သိဝိရာဇဿ ပေက္ခတေ”, “မစ္စု အာဒါယ ဂစ္ဆတိ, ပေက္ခမာနေ မဟာဇနေ”။
ဂုန္နံ သာမီတိ သမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ, ဂေါသု သာမီတိ ဝိသယသတ္တမီ။ ဧဝံ ဂုန္နမိဿရော, ဂေါသွိ+ဿရော, ဂုန္နံ အဓိပတိ, ဂေါသု အဓိပတိ, ဂုန္နံ ဒါယာဒေါ, ဂေါသု ဒါယာဒေါ, ဂုန္နံ သက္ခီ, ဂေါသု သက္ခီ, ဂုန္နံ ပတိဘူ, ဂေါသု ပတိဘူ, ဂုန္နံ ပသုတော, ဂေါသု ပသုတော, ကုသလာ နစ္စဂီတဿ, ကုသလာ နစ္စဂီတေ, အာယုတ္တော ကဋကရဏဿ, အာယုတ္တော ကဋကရဏေ။ တထာ အာဓာရဝစနိစ္ဆာယံ သတ္တမီ, ဘိက္ခူသု အဘိဝါဒေန္တိ, မုဒ္ဓနိ စုမ္ဗိတွာ, ဗာဟာသု ဂဟေတွာ, ဟတ္ထေသု ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ, ကဒလီသု ဂဇေ ရက္ခန္တိ, ဉာဏသ္မိံ ပသန္နော, ဉာဏသ္မိံ ဥဿုက္ကောတိ ဝိသယသတ္တမီ။
၃၆။ ယတော နိဒ္ဓါရဏံ
ဇာတိဂုဏကြိယာဟိ သမုဒါယတေ+ကဒေသဿ ပုထက္ကရဏံ နိဒ္ဓါရဏံ, ယတော တံ ကရီယတိ, တတော ဆဋ္ဌီသတ္တမိယော ဟောန္တိ။ သာလယော သူကဓညာနံ ပထျတမာ, သူကဓညေသု သာလယော ပထျတမာ။ ကဏှာ ဂါဝီနံ သမ္ပန္နခီရတမာ, ကဏှာ
ဂါဝီသု သမ္ပန္နခီရတမာ။ ဂစ္ဆတံ ဓာဝန္တော သီဃတမာ, ဂစ္ဆန္တေသု ဓာဝန္တော သီဃတမာ။
၁၄။ သတ္တမျာ+ဓိကျေ
အာဓိကျေ အတ္ထေ ဥပေန ယုတ္တမှာ သတ္တမီ ဟောတိ။ ဥပခါရိယံ ဒေါဏော, ခါရိယာ ဒေါဏော အဓိကောတျတ္ထော။ တထာ ဥပနိက္ခေ ကဟာပဏံ။
၁၅။ သာမိတ္ထေ+ဓိနာ
သာမိဘာဝတ္ထေ အဓိနာ ယုတ္တမှာ သတ္တမီ ဟောတိ။ အဓိဗြဟ္မဒတ္တေ ပဉ္စာလာ, အဓိပဉ္စာလေသု ဗြဟ္မဒတ္တော, ဗြဟ္မဒတ္တိဿရာ ပဉ္စာလာတိ အတ္ထော။ အဓိဒေဝေသု ဗုဒ္ဓါ, သမ္မုတိဒေဝါဒီဟိ ဗုဒ္ဓါ အဓိကောတျတ္ထော။
ဧတ္ထ စ ယထာဝုတ္တေသု အတ္ထေသု အယံ ဘေဒေါ -
ကာရကံ သာဓကံ နိဗ္ဗတ္တကံ ကြိယာနိမိတ္တန္တိ အတ္ထတော ဧကမေဝ, တဉ္စ ဒဏ္ဍော, ဓဝလော, ပစနံ, စိတ္တော, ဂေါတိ ဒဗ္ဗ+ဂုဏ+ကြိယာ+နာမ+ဇာတိဘေဒေန ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ကမ္မ+ကတ္တာဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓံ, တံ သတ္တိကာရကံ, တဒါဓာရဘူတဒဗ္ဗာဒယော တတြဋ္ဌကာရကံ, န မုချတော။ မုချတော စေ ဟောန္တိ, တေသံ သတ္တိဒဗ္ဗာနံ အညမညဗျာဝဋရူပတ္တာ ယော အာဓာရော, သော အာဓာရောယေဝ, ကိသ္မိဉ္စိကာလေ ကရဏံ ဝါ ကတ္တုရူပဘူတော ဝါ န ဟောတိ, တသ္မာ ထာလိ ပစတိ, ထာလိယာ ပစတိ, ထာလိယံ ပစတီတျာဒိနာ ဧကဿ ဝတ္ထုနော ကတ္တု+ကရဏာ+ဓာရဘေဒေါ န သိယာ။ သတ္တိပက္ခေ ပန ဒဗ္ဗာဒီနံ အနေကသတ္တိယာ အာဓာရတ္တာ သတ္တိယာ ဒဗ္ဗာဒယော ဝိဝက္ခိတာ တံ တံ ကာရကံ ဟောတီတိ ဒဗ္ဗာဒီနံ အဘေဒေပိ ကာရကဘေဒေါ ယုဇ္ဇတေ။ ဝုတ္တဉှိ -
ဝိစိတ္တကတ္တုအာဒီဟိ၊ သံယောဂါ ဧကဝတ္ထုနော။
နာနာတ္တံ ယုဇ္ဇတေ နာဋျ-ဘေဒေန နဋကဿိ+ဝါတိ။
ထာလိ ဝတ္ထုတော ဧကာ စေဒပိ သတ္တိကာရကဘူတကတ္တု+ကရဏာ+ဓာရာဒီနံ ဘေဒေန ဘေဒ+မုပယာတိ, ကိမိဝ ရာမ+ရာဝဏာဒိဝေသဓာရီနဋကော တေသံ နာမဝသေန ရာမော, ရာဝဏောတိ ဘေဒ+မုပယာတိ, တ+မိဝါတိ အဓိပ္ပာယော။
ပုန+ရပိ -
ယထေ+ကောပိ ပဋော သုတ္တ၊ ပီတာဒိဂုဏသံယုတော။
သုက္ကော ပဋောတိ ပီတောတိ၊ ဘေဒံ ယာတျေ+ဝမေဝ+ယံ။
ဧတ္ထ စ သတ္တိဘူတကတ္တာဒယော မုချကာရကံ, တံယောဂေန ဒဗ္ဗဘူတထာလီ ဂုဏကာရကံ, တေ စ ကထံ ကြိယာယ ကာရကာ ဟောန္တိ။ ကတ္တာ အတ္တနာ ပတိဋ္ဌိတာယ ဟသတိ+နစ္စတိစ္စာဒိကြိယာယ နိမိတ္တံ ဟောတိ။ ကမ္မဉ္စ အတ္တနာ ပတိဋ္ဌိတကြိယာယ တဒတ္ထဘူတဣန္ဓနာဒီနိ ပဝတ္တေန္တံ “ဩဒနံ ပစတီ”တျာဒေါ နိမိတ္တံ။ ‘ကဋ္ဌေဟိ ပစ္စတီ’တျာဒေါ ကဋ္ဌာနိ ဇလနကြိယာယ သာဓေတဗ္ဗပါကဿ အင်္ဂဘာဝေန နိမိတ္တံ။ ‘ဖရသုနာ ဆိန္ဒတီ’တျာဒေါ ဖရသု စ ကဋ္ဌာနံ ဒွိဓာပဝတ္တိယာ နိမိတ္တံ။ ကမ္မဉ္စ ကြိယာယ သမ္ဗန္ဓီယမာနဗျာပျေ သတိ နိမိတ္တဘာဝေန ကြိယာယ နိမိတ္တံ။ တထာ သမ္ပဒါနာ+ဝဓိ+အာဓာရာနံ ‘ဂါဝေါ ဒဒါတိ’ ‘ဂါမသ္မာ အပနယတိ’ ‘ထာလိယံ ပစတီ’တျာဒီသု ဂေါဒါနာ+ပနယန+ပစနကြိယာနံ နိမိတ္တတ္တာ ကြိယာယ နိမိတ္တာနိ ဟောန္တိ။ တေသံ ယထာသကံ ကြိယာယ ပဝတ္တကော ကတ္တာ, တသ္မာ သ ဧဝ ပဓာနော ကတ္တာတိ
ဝေါဟာရံ လဘတိ, အညေသံ ကရဏာဒီနံ ကတ္တုဘာဝေ သတိပိ အပ္ပဓာနတ္တာ တံ န လဘတိ။
စောဒကေန ဝုတ္တဉှိ -
နနု သာမဂျမီနာယံ၊ ကြိယာသိဒ္ဓိ ကထံ ဝဒ။
ဧကဿ ကတ္တုနော ဧဝ၊ သဗ္ဗေသံ ကတ္တုတံ ဝိနာ။
သဗ္ဗေသံ ကရဏာဒီနံ၊ ကတ္တုတာယ ဝိယောဂတော။
ကရဏာဒီနံ အဘာဝတ္တာ၊ ကာရကံ န ဟိ ဆဗ္ဗိဓန္တိ။
ဝုစ္စတေ -
ယဒျပျ+တ္ထိ ဟိ ကတ္တုတ္တံ၊ သဘာဝါ ကရဏာဒိသု။
ကြိယာသိဒ္ဓျာ တထာပျေ+တ+မပ္ပဓာနံ ပရင်္ဂတော။
ဧတံ သဘာဝတော ဥပလဗ္ဘမာနံ ကရဏာဒီသု ကတ္တုတ္တံ ပရေသံ ကရဏာဒီနံ ဇလန+ဓာရဏာဒိကြိယာယ အင်္ဂံ ဥပါယတိ အပ္ပဓာနန္တိ အဓိပ္ပာယော။
ကာရကံ ဆဗ္ဗိဓံ သညာ-ဝသာ ဆဗ္ဗီသတိဝိဓံ။
ပဘေဒါ သတ္တဓာ ကမ္မံ၊ ကတ္တာ ပဉ္စဝိဓော ဘဝေ။
ကရဏံ ဒုဝိဓံ ဟောတိ၊ သမ္ပဒါနံ တိဓာ မတံ။
အပါဒါနံ ပဉ္စဝိဓံ၊ အာဓာရော တု စတုဗ္ဗိဓော။
ဝိဘတ္တိယော ပန -
ပစ္စတ္တ+မုပယောဂဉ္စ၊ ကရဏံ သမ္ပဒါနိယံ။
နိဿက္ကံ သာမိဝစနံ၊ ဘုမ္မ+မာလပန+ဋ္ဌမံတိ။
ဣတိ ပယောဂသိဒ္ဓိယံ ကာရကကဏ္ဍော တတိယော။
၄. သမာသကဏ္ဍ
အထ နာမာနမေဝ အညမညသမ္ဗန္ဓီနံ သမာသောတိ နာမနိဿိတတ္တာ, သယဉ္စ နာမိကတ္တာ နာမာနန္တရံ သမာသော ဝုစ္စတေ။
၁။ သျာဒိ သျာဒိနေ+ကတ္ထန္တိ
ဣဒ+မဓိကတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တဝိဓိဂ္ဂဟဏဉာယေန သျာဒီတိ တဒန္တဿ ဂဟဏံ။ သော စ ဘိန္နတ္ထာနံ နာမာန+မေကတ္ထီဘာဝေါ သမာသောတိ ဝုစ္စတေ။
၂။ အသင်္ချံ ဝိဘတ္တိ+သမ္ပတ္တိ+သမီပ+သာကလျာ+ဘာဝ+ယထာ+ ပစ္ဆာ+ယုဂပဒတ္ထေ
ပုဗ္ဗဿ+တ္ထပရံ ယဿ၊ အညတ္ထပရမဉ္စ ယံ။
နပုံသကံ ဘဝေ ယဉ္စ၊ တ+ဒါသံချ+မိဟေ+ဿတေ။
သတ္ထန္တရေ ပသိဒ္ဓံ ယံ၊ အဗျယီဘာဝနာမတော။
ဥပကုမ္ဘံ တိဋ္ဌဂု စ၊ ပါတမေဃံတိ တံ ယထာ။
အသင်္ချံ သျာဒျန္တံ ဝိဘတျာဒီန+မတ္ထေ ဝတ္တမာနံ သျာဒျန္တေန သဟေ+ကတ္ထံ ဘဝတိ။ “အဝိဂ္ဂဟော နိစ္စသမာသော, ပဒန္တရဝိဂ္ဂဟော စေ”တိ ပဒန္တရဝိဂ္ဂဟော။ ဣတ္ထီသု တထာ ပဝတ္တာတိ ဝိဂ္ဂယှ ဝိဘတျတ္ထေ သမာသေ ကတေ -
၂၊ ၁၁၉။ ဧကတ္ထတာယံ
ဧကော အတ္ထော ယဿ ပကတိပစ္စယာဒိသမုဒါယဿ သော ဧကတ္ထော။ တဿ ဘာဝေါ ပဝတ္တိနိမိတ္တံ ဧကတ္ထတာ, ဤယာဒိ+ဏာဒိ+သမာသဝိဓာနံ, တသ္မိံ သတိ သျာဒိလောပေါ ဟောတိ။
၉။ တံ နပုံသကန္တိ
နပုံသကလိင်္ဂေ စ “ပုဗ္ဗသ္မာ+မာဒိတော”တိ သဗ္ဗဝိဘတ္တီနံ လောပေ စ ကတေ အဓိတ္ထိ တိဋ္ဌတိ, ဘော အဓိတ္ထိ, အဓိတ္ထိ ပဿ, အဓိတ္ထိ ကတံ, အဓိတ္တိ စရတိ, အဓိတ္ထိ ဒေဟိ, အဓိတ္ထိ အပေဟိ, အဓိတ္ထိ အာယတ္တံ, အဓိတ္ထိ ပတိဋ္ဌိတံ။ ဧဝံ အဓိကုမာရိ, အန္တဘူတဿ အပ္ပဓာနဿ ဃပဿ “ဃပဿ+န္တဿာ+ပ္ပဓာနဿာ”တိ ပဿ ရဿော။
သဟ=သမ္ပန္နံ ဗြဟ္မံ သဗြဟ္မံ။ ဝုတ္တနယေန ဧတ္ထ စ ဥပရိ စ သမာသာဒယော ဟောန္တိ, ဧတ္ထ “အကာလေ သတတ္ထေ”တိ သဟဿ သာဒေသော။ သျာဒိမှိ ကတေ “ပုဗ္ဗသ္မာ+မာဒိတော”တိ သျာဒီနံ လောပေ စ သမ္ပတ္တေ “နာ+တော+မပဉ္စမိယာ”တိ အပဉ္စမိယာ ပဋိသေဓော စ အကာရန္တအသံချသမာသတော ပရာသံ သဗ္ဗဝိဘတ္တီနံ အံအာဒေသော စ ဟောတိ။ ဧဝ+မုပရိပိ။
ဘိက္ခာနံ သမိဒ္ဓိ သုဘိက္ခံ, ဧတ္ထ ဃဿ ရဿော။ သုဘိက္ခံ တိဋ္ဌတိ ဘော သုဘိက္ခံ, သုဘိက္ခံ ပဿ။ နာ+သ္မိံသု “ဝါ တတိယာ သတ္တမီနံ”တိ ဝိကပ္ပေန အံ, သုဘိက္ခံ သုဘိက္ခေန ဝါ ကတံ, သုဘိက္ခံ သုဘိက္ခေန ဝါ စရတိ, သုဘိက္ခံ ဒေဟိ။ ပဉ္စမိယံ အ+မဗ္ဘာဝါ သုဘိက္ခာ အပဂစ္ဆ, သုဘိက္ခ+မာယတ္တံ, သုဘိက္ခံ သုဘိက္ခေ ဝါ ပတိဋ္ဌိတံ။
သမီပတ္ထေ-ကုမ္ဘဿ သမီပံ ဥပကုမ္ဘံ, ဧဝံ ဥပနဂရံ, ဘော ဥပကုမ္ဘံ ဣစ္စာဒိ။
သာကလျေ-တိဏမ္ပိ အသေသေတွာတိ သတိဏံ, တိဏမ္ပိ အသေသေတွာ အဇ္ဈောဟရဏီယ+မဇ္ဈောဟရတီတျတ္ထော။ သေသံ
သဗြဟ္မသမံ။ အဂ္ဂိမ္ပိ အသေသေတွာတိ သာဂ္ဂိ, အဂ္ဂိဂန္ထံပိ အသေသေတွာ အဓီတေတျတ္ထော။ ဝါရဂ္ဂဟဏံ အဓိတ္ထိသမံ။
အဘာဝေါ သမ္ဗန္ဓီဘေဒါ ဗဟုဝိဓော, တတြ ဣဒ္ဓါဘာဝေဝိဂတာ ဣဒ္ဓိ=ဝိဘူတိ သဒ္ဒိကာနန္တိ ဒုဿဒ္ဒိကံ။ အတ္ထာဘာဝေမက္ခိကာနံ အဘာဝေါ နိမ္မက္ခိကံ, နိဒ္ဒရထံ, နိမ္မသကံ။ အတိက္ကမာဘာဝေ-အတိဂတာနိ တိဏာနိ နိတ္တိဏံ။ ဥပဘောဂသမ္ဗန္ဓီဝတ္တမာနကာလဿ အဘာဝေ-အတိဂတံ လဟုပါဝုရဏံ အတိလဟုပါဝုရဏံ, လဟုပါဝုရဏဿ နာ+ယံ ဥပဘောဂတာ လောတိ အတ္ထော။
ယထာတ္ထော+နေကဝိဓော, တတြ ယောဂ္ဂတာယံ-ယောဂ္ဂံ ရူပ+မနုရူပံ။ ဝိစ္ဆာယံ-အဒ္ဓမာသံ အဒ္ဓမာသံ အနု အနွဒ္ဓမာသံ, ဧဝံ ပစ္စတ္တံ။ အတ္ထာနတိဝတ္တိယံ-သတ္တိံ အနတိက္ကမ္မ ယထာသတ္တိ။ ဧဝံ ယထာက္ကမံ, ယထာဗလံ။ ဗဟုလာဓိကာရာ ယာ ယာ ပရိသာ ယထာပရိသာ။ သဒိသတ္ထေ-ကိခိယာ ကဏှဝိစ္ဆိတဓေနုယာ သဒိသော သကိခိ, သဟဿ သာဒေသော။ အာနုပုဗ္ဗိယံ-ဇေဋ္ဌာနုက္ကမေန အနုဇေဋ္ဌံ။
ပစ္ဆာအတ္ထေ-ရထဿ ပစ္ဆာ အနုရထံ။
ယုဂပဒတ္ထေ-စက္ကေန သဟ=ဧကကာလံ သစက္ကံ, စက္ကေန ဧကက္ခဏေ နိဓေတီတိ အတ္ထော။
၃။ ယထာ န တုလျေ
ယထာသဒ္ဒေါ တုလျတ္ထေ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေ+ကတ္ထော န ဘဝတိ။ ယထာ ဒေဝဒတ္တော, တထာ ယညဒတ္တော။ ဧတ္ထ ဥပမာနဘူတော ယထာသဒ္ဒေါ ‘တထာ ယညဒတ္တော’တိ ဥပမေယျ+မပေက္ခတိ, တသ္မာ “သာပေက္ခ+မသမတ္ထံ ဘဝတီ”တိ ဉာယာ
အသမာသေ “န တုလျေ”တိ ပဋိသေဓော ကိမတ္ထ+မိတိ စေ။ ယသ္မာ “ယထာ ဒေဝဒတ္တော”တိ သမုဒါယမေဝ ဥပမာနံ ဘဝတိ, န ဝိသုံ ယထာသဒ္ဒေါ, တသ္မာ သမုဒါယဿေဝ ဥပမေယျသာပေက္ခတ္တေ န အသာမတ္ထိယတာ န ဝိသုံ ယထာသဒ္ဒဿ, တသ္မာ သာဒိဿေ ပတ္တသမာသဿ ပဋိသေဓတ္ထ+မိဒံ။ တုလျတ္ထေတိ ဝတ္တဗ္ဗေ တုလျံ ဝိနာ တုလျတာ နတ္ထီတိ တုလျတ္ထေတိ အဝတွာ တုလျေတိ ဝုတ္တံ။
ယထာကထဉ္စိ သာဒိဿံ၊ ဉာယတေ ယတ္ထ သမ္ဘဝံ။
ဥပမာ နာမ သာ တဿာ၊ ပပဉ္စော ဗဟုဓာ ဘဝေ။
၄။ ယာဝါ+ဝဓာရဏေ
ယာဝသဒ္ဒေါ အဝဓာရဏေ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေ+ကတ္ထော ဘဝတိ။ အဝဓာရဏံ=ဧတ္တကတာပရိစ္ဆေဒေါ။ ယာဝန္တာနိ အမတ္တာနိ=ဘာဇနာနိ ယာဝါမတ္တံ, ဣမိနာ သမာသေ ကတေ သေသံ ပုဗ္ဗသမံ။ ဇီဝဿ ယတ္တကော ပရိစ္ဆေဒေါ ယာဝဇီဝံ။ ယာဝတာယုကံ, “သကတ္ထေ”တိ ကပစ္စယော။ ယတ္တကေန အတ္ထော ယာဝဒတ္ထံ။
၅။ ပယျပါ ဗဟိ တိရော ပုရေ ပစ္ဆာ ဝါ ပဉ္စမျာ
ပရိအာဒယော ပဉ္စမျန္တေန သဟေ+ကတ္ထာ ဟောန္တိ ဝါ။ ပရိ ပဗ္ဗတာ ပရိပဗ္ဗတံ။ ဝါဿ ဝါကျဝိကပ္ပတ္ထတ္တာ ပရိ ပဗ္ဗတာ ဣစ္စာဒယောပိ ဟောန္တိ။ အပ ပဗ္ဗတာ အပပဗ္ဗတံ, အာ ပါဋလိပုတ္တာ အာပါဋလိပုတ္တံ, ဗဟိ ဂါမာ ဗဟိဂါမံ, တိရော ပဗ္ဗတာ တိရောပဗ္ဗတံ, ပုရေ ဘတ္တာ ပုရေဘတ္တံ, ပစ္ဆာ ဘတ္တာ ပစ္ဆာဘတ္တံ, သဗ္ဗံ ဥပကုမ္ဘသမံ, ဣမိနာ သမာသော ဝိသေသော။ ဧဝ+မုပရိသုတ္တေပိ။
ဝါတျ+ဓိကာရော -
၆။ သမီပါ+ယာမေသွ+နု
“အသံချ”မိစ္စာဒိနာ နိစ္စသမာသဿ ဝိကပ္ပတ္ထံ သမီပဂ္ဂဟဏံ။ အနုသဒ္ဒေါ သာမီပျေ အာယာမေ စ ဝတ္တမာနော သျာဒျန္တေန သဟေ+ကတ္ထော ဝါ ဟောတိ။ ဧတ္ထ သမီပဂ္ဂဟဏဿ ဘာဝပ္ပဓာနတ္တာ သာမီပျမေဝ ဂမျတေတိ သာမီပျေတိ ဝုတ္တံ။ ဝနဿ အနု=သမီပံ အနုဝနံ, ဂင်္ဂါယ အနု=အာယာမော အနုဂင်္ဂံ, ဂင်္ဂါယ အနု ဝါ ဗာရာဏသီ။
၇။ တိဋ္ဌဂွာဒီနိ
တိဋ္ဌဂုအာဒီနိ အညတ္ထေန သိဒ္ဓါပိ အသ္မိံ အသံချသမာသေ နိပါတိယန္တိ။ တိဋ္ဌန္တိ ဂါဝေါ ယသ္မိံ ကာလေတိ တိဋ္ဌန္တသဒ္ဒ+ဂေါသဒ္ဒေဟိ ပဌမာယောမှိ ကတေ “ဝါ+နေကညတ္ထေ”တိ သမာသော, ဣမိနာ နိပါတနာ လောပေ နပုံသကတ္ထေ စ ကတေ သိမှိ ဂေါဿ “ဂေါဿု”တိ ဥကာရေ “ပုဗ္ဗသ္မာ+မာဒိတော”တိ ဝိဘတ္တိလောပေါ။ ဧဝံ ဝဟန္တီ ဂါဝေါ ယသ္မိံ ကာလေတိ ဝဟဂ္ဂု ဣစ္စာဒိ။ ဝေလာပ္ပကာသကပါတောအာဒီနမ္ပိ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟော, ပါတော နဟာနန္တိ သတ္တမီအမာဒိသမာသေ ပါတနဟာနံ, ဧဝံ သာယနဟာနံ, ပါတကာလံ, သာယကာလံ, ပါတမေဃံ, သာယမေဃံ, ပါတမဂ္ဂံ, သာယမဂ္ဂံ, ဧတ္ထ “ဧဩန+မ ဝဏ္ဏေ”တိ အကာရော, နိဂ္ဂဟီတဿ လောပေါ စ ဟောတိ။
၈။ ဩရေ+ပရိ+ပဋိ+ပါရေ+မဇ္ဈေ+ဟေဋ္ဌု+ဒ္ဓါ+ဓော+န္တော ဝါ ဆဋ္ဌိယာ။
ဩရာဒယော သဒ္ဒါ ဆဋ္ဌိယန္တေန သဟေ+ကတ္ထာ ဝါ ဟောန္တိ။ ဩရံ ဂင်္ဂါယ ဩရေဂင်္ဂါ, ဥပရိ သိခရဿ ဥပရိသိခရံ, ပဋိ=မုခံ
သောတဿ ပဋိသောတံ, ပါရံ ယမုနာယ ပါရေယမုနံ, မဇ္ဈံ ဂင်္ဂါယ မဇ္ဈေဂင်္ဂံ, ဟေဋ္ဌာ ပါသာဒဿ ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ, ဥဒ္ဓံ ဂင်္ဂါယ ဥဒ္ဓဂင်္ဂံ, အဓော ဂင်္ဂါယ အဓောဂင်္ဂံ, အန္တော ပါသာဒဿ အန္တောပါသာဒံ။ ဣမိနာ နိပါတနာဝ နိဂ္ဂဟီတလောပေ စ ဧကာရေ စ ကတေ ဩရေစ္စာဒိ ဟောတိ။
၁၀။ အ+မာဒိ
အ+မာဒိသျာဒျန္တံ သျာဒျန္တေန သဟ ဗဟုလ+မေကတ္တံ ဟောတိ။
ဥတ္တရဿ ပဒဿ+တ္ထော၊ ပဓာနံ လိင်္ဂ+မဿ စ။
ဒုတိယန္တာဒိပဒေကတ္ထော၊ ဗဟုဓာ တံ ဝိဘဇ္ဇတေ။
ပရေသ+မိဿတေ တဉ္စ၊ ဘိယျော တပ္ပုရိသာ+ချယာ။
တံ ယထာ+တြ ရာဇာပစ္စံ၊ ကတ္ထစီတိ+မိတီဒိသံ။
အ+မာဒျန္တာနံ ကာရကာနံ အကာရကာနဉ္စ သမာသော ကတ္ထစိမေဝ ဝါ ဟောတိ။ တဉ္စ ဗဟုလံဝိဓာနေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
တတ္ထ ဒုတိယာတပ္ပုရိသော အမာဒိ ဂတ+နိဿိတာ+တီတာ+တိက္ကန္တ+ပတ္တာ+ပန္နာဒီဟိ ဘဝတိ။ သရဏံ ဂတောတိ သမာသေ ကတေ “ဧကတ္ထတာယံ”တိ ဝိဘတ္တိလောပါဒိ ဥပရိ သဗ္ဗတ္ထ ပုဗ္ဗသမံ။ သရဏဂတော, သရဏဂတာ။ သရဏဂတာ, သရဏဂတာယော။ သရဏဂတံ ကုလံ, သရဏဂတာနိ ကုလာနိ ဣစ္စာဒိ။ အရညဂတော, ဘူမိဂတော။ ဓမ္မံ နိဿိတော ဓမ္မနိဿိတော, အတ္ထနိဿိတော။ ဘဝံ အတီတော ဘဝါတီတော, ကာလာတီတော။ ပမာဏံ အတိက္ကန္တံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ, လောကာတိက္ကန္တံ။ သုခံ ပတ္တော သုခပ္ပတ္တော, ဒုက္ခပ္ပတ္တော။ သောတံ အာပန္နော သောတာပန္နော, နိရောဓသမာပန္နော, မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော။ ရထံ အာရုဠှော
ရထာရုဠှော။ သဗ္ဗရတ္တိံ သောဘဏော သဗ္ဗရတ္တိသောဘဏော, မုဟုတ္တသုခံ။ အကာရကာနံ သမာသော အစ္စန္တသံယောဂေ။ ဝုတ္တိယေဝေါ+ပပဒသမာသေ, တဿ နိစ္စတ္တာ။ ယထာ ကမ္မံ ကရောတီတိ ကမ္မကာရော, ကုမ္ဘကာရော, အတ္ထံ ကာမေတီတိ အတ္ထကာမော, ဓမ္မကာမော, ဓမ္မံ ဓာရေတီတိ ဓမ္မဓရော, ဝိနယဓရော။ သာနံ ပစတီတိ သပါကော, တန္တံ ဝါယတီတိ တန္တဝါယော, ဝရံ အာဟရတီတိ ဝရာဟရော။ န္တ+မာန+က္တဝန္တေဟိ ဝါကျမေဝ။ ဓမ္မံ သုဏန္တော, ဓမ္မံ သုဏမာနော, ဩဒနံ ဘုတ္တဝါ။
တတိယာတပ္ပုရိသော ကိတက+ပုဗ္ဗ+သဒိသ+သမော+နတ္ထ+ကလဟ+နိပုဏ+မိဿ+သခိလာဒီဟိ။ ဗုဒ္ဓေန ဘာသိတော ဗုဒ္ဓဘာသိတော ဓမ္မော, ဧဝံ ဇိနဒေသိတော။ သတ္ထာရာ ဝဏ္ဏိတော သတ္ထုဝဏ္ဏိတော။ ဝိညူဟိ ဂရဟိတော ဝိညုဂရဟိတော, ဝိညုပ္ပသတ္ထော, ဣဿရကတံ, သယံ ကတံ, သုကေဟိ အာဟဋံ သုကာဟဋံ, ရညာ ဟတော ရာဇဟတော, ရာဇပီဠိတော။ အဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော အဂ္ဂိဒဍ္ဎော, သပ္ပေန ဒဋ္ဌော သပ္ပဒဋ္ဌော, သလ္လေဟိ ဝိဒ္ဓါ သလ္လဝိဒ္ဓါ, ဣစ္ဆာယ ပကတော ဣစ္ဆာပကတော, သီလသမ္ပန္နော။ ဧဝံ သုခသဟဂတံ, ဉာဏသမ္ပယုတ္တံ, မိတ္တသံသဂ္ဂေါ, ပိယဝိပ္ပယောဂေါ, ဇာတိထဒ္ဓါ, ဂုဏဟီနော, ဂုဏဝုဒ္ဓါ, စတုဝဂ္ဂကရဏီယံ, စတုဝဂ္ဂါဒိကတ္တဗ္ဗံ။ ကာကေဟိ ပေယျာ ကာကပေယျာ, နဒီ။ ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ, ဥရသာ ဂစ္ဆတီတိ ဥရဂေါ, ပါဒေန ပိဝတီတိ ပါဒပေါ။ ကွစိ ဝါကျမေဝ, ဖရသုနာ ဆိန္နဝါ, ကာကေဟိ ပါတဗ္ဗာ, ဒဿနေန ပဟာတဗ္ဗာ။ ပုဗ္ဗာဒိယောဂေ-မာသေန ပုဗ္ဗော မာသပုဗ္ဗော။ ဧဝံ မာတုသဒိသော, မာတုသမော။ ဧကူနဝီသတိ, သီလဝိကလော, အသိကလဟော, ဝါစာနိပုဏော, ယာဝကာလိကသမ္မိဿံ,
ဝါစာသခိလော။ သတ္ထာရာ သဒိသော သတ္ထုသဒိသော, သတ္ထုကပ္ပော, ပုညေန အတ္ထိကော ပုညတ္ထိကော, ဂုဏာဓိကော။ ဒဓိနာ ဥပသိတ္တံ ဘောဇနံ ဒဓိဘောဇနံ, ဂုဠေန သံသဋ္ဌော ဩဒနော ဂုဠောဒနော။ ကာရကသမ္ဗန္ဓော ကြိယာယ ကတော, ဥပသိတ္တာဒိကြိယာနံ အပညာယနေပိ ဝုတ္တိယေဝေါ+ပသိတ္တာဒိကြိယာန+မာချာပနတော နတ္ထာ+ယုတ္တတ္ထတာ။ ဧဝံ ခီရောဒနော။ အဿေန ယုတ္တော ရထော အဿရထော, မဂ္ဂစိတ္တံ, ဇမ္ဗုယာ ပညာတော လက္ခိတော ဒီပေါ ဇမ္ဗုဒီပေါ, ဧကေန အဓိကာ ဒသ ဧကာဒသ, ဇာတိယာ အန္ဓော ဇစ္စန္ဓော, ပကတိယာ မေဓာဝီ ပကတိမေဓာဝီ ဣစ္စာဒိ။
စတုတ္ထီတပ္ပုရိသော တဒတ္ထ+အတ္ထ+ဟိတ+ဒေယျာဒီဟိ။ တဒတ္ထေ-ကထိနဿ ဒုဿံ ကထိနဒုဿံ, ကထိနစီဝရဿာတိ အတ္ထော။ ဧဝံ စီဝရဒုဿံ, စီဝရမူလံ, ယာဂုယာ အတ္ထာယ တဏ္ဍုလာ ယာဂုတဏ္ဍုလာ, ဘတ္တတဏ္ဍုလာ, သံဃဿ အတ္ထာယ ဘတ္တံ သံဃဘတ္တံ, အာဂန္တုကဘတ္တံ, ဧဝံ ဂမိကဘတ္တံ, ပါသာဒါယ ဒဗ္ဗံ ပါသာဒဒဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စာ+ယံ နိစ္စသမာသော, တဿ တိလိင်္ဂတာ စ-ဘိက္ခုသံဃဿ အတ္ထော ဝိဟာရော ဘိက္ခုသံဃတ္ထော ဝိဟာရော, ဘိက္ခုသံဃတ္ထာ ယာဂု, ဘိက္ခုသံဃတ္ထံ စီဝရံ။ ယဿ အတ္ထော ယဒတ္ထော, ယဒတ္ထာ, ယဒတ္ထံ။ ဧဝံ တဒတ္ထော, တဒတ္ထာ, တဒတ္ထံ။ တထာ လောကဟိတော။ ဗုဒ္ဓဿ ဒေယျံ ဗုဒ္ဓဒေယျံ ပုပ္ဖံ။ သံဃဒေယျံ စီဝရံ။ ဣဓ န ဟောတိ “သံဃဿ ဒါတဗ္ဗံ”။
ပဉ္စမီတပ္ပုရိသော အပဂမန+ဘယ+ဝိရတိ+မောစနတ္ထာဒီဟိ။ မေထုနသ္မာ အပေတော မေထုနာပေတော, ဧဝံ ပလာပဂတော, နဂရနိဂ္ဂတော, ပိဏ္ဍပါတပဋိက္ကန္တော, ကာမတော နိက္ခန္တံ ကာမနိက္ခန္တံ, ရုက္ခဂ္ဂါ ပတိတော ရုက္ခဂ္ဂပတိတော, သာသနစ္စုတော, အာပတ္တိ-
ဝုဋ္ဌာနံ, ဓရဏီတလဂ္ဂတော, သဗ္ဗဘဝေဟိ နိဿဋော သဗ္ဗဘဝနိဿဋော။ ဘယတာဒိယောဂေ-ရာဇတော ဘယံ ရာဇဘယံ, စောရဘယံ, အမနုဿဘယံ, အဂ္ဂိဘယံ, ပါပဘီတော, ပါပဘီရုကော။ အကတ္တဗ္ဗတော ဝိရတိ အကတ္တဗ္ဗဝိရတိ, ဧဝံ ကာယဒုစ္စရိတဝိရတိ, ဝစီဒုစ္စရိတဝိရတိ။ ဗန္ဓနာ မုတ္တော ဗန္ဓနမုတ္တော, ဝနမုတ္တော, ဗန္ဓနမောက္ခော။ ကမ္မသမုဋ္ဌိတံ, ဥက္ကဋ္ဌုက္ကဋ္ဌံ, ဩမကောမကံ။ ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ, ကမ္မတော ဇာတံ ကမ္မဇံ, ဧဝံ စိတ္တဇံ, ဥတုဇံ, အာဟာရဇံ။ ဣဓ န ဟောတိ ‘ပါသာဒါ ပတိတော’။
ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသော ရညော ပုတ္တော ရာဇပုတ္တော, ဧဝံ ရာဇပုရိသော, အာစရိယပူဇကော, ဗုဒ္ဓသာဝကော, ဗုဒ္ဓရူပံ, ဇိနဝစနံ, သမုဒ္ဒဃောသော, ဓညာနံ ရာသိ ဓညရာသိ, ပုပ္ဖဂန္ဓော, ဖလရသော, ကာယဿ လဟုတာ ကာယလဟုတာ။ မရဏဿတိ, ရုက္ခမူလံ, အယဿ ပတ္တော အယောပတ္တော, ဧတ္ထ “မနာဒျာပါဒီန+မော မယေ စေ”တိ ဩ။ ဧဝံ သုဝဏ္ဏကဋာဟံ, ပါနီယထာလကံ, သပ္ပိကုမ္ဘော, ဒေဝါနံ ရာဇာ ဒေဝရာဇာ။ ပုမဿ လိင်္ဂံ ပုလ္လိင်္ဂံ, “ပုံ ပုမဿဝါ”တိ ပုမဿ ပုံ, နိဂ္ဂဟီတလောပေါ, လဿ ဒွိဘာဝေါ စ။ ဟတ္ထိပဒံ, ဣတ္ထိရူပံ, ဘိက္ခုနိသံဃော, ဇမ္ဗုသာခါ, ဧတ္ထ ဤကာရူကာရာနံ ရဿော။ ဗဟုလာဓိကာရာ န္တ+မာန+နိဒ္ဓါရိယ+ပူရဏ+ဘာဝ+တိတ္တတ္ထေဟိ န ဟောတိ။ မမာ+နုကုဗ္ဗံ, မမာ+နုကုရုမာနော, ဂုန္နံ ကဏှာ သမ္ပန္နခီရတမာ, သိဿာနံ ပဉ္စမော, ပဋဿ သုတ္တတာ။ ကွစိ ဟောတေဝ ‘ဝတ္တမာနသာမီပျံ’။ ဗြာဟ္မဏဿ သုက္ကာ ဒန္တာတိ သာပေက္ခတာယ န ဟောတိ။ ဖလာနံ တိတ္တော, ဖလာန+မာသိတော, ဖလာနံ သုဟိတော။ “ဗြာဟ္မဏဿ ဥစ္စံ ဂေဟံ”တိ သာပေက္ခတာယ န ဟောတိ။ “ရညော ပါဋလိပုတ္တကဿ ဓနံ”တိ
ဓနသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီတိ ပါဋလိပုတ္တကေန သမ္ဗန္ဓာဘာဝါ န ဟောတိ။ “ရညော ဂေါ စ အဿော စ ပုရိသော စာ”တိ ဘိန္နတ္ထတာယ ဝါကျမေဝ။ ရညော ဂဝဿပုရိသာ ရာဇဂဝဿပုရိသာတိ ဝုတ္တိ ဟောတေဝ, ဧကတ္ထီဘာဝါ။ သမ္ဗန္ဓီသဒ္ဒါနံ ပန နိစ္စသာပေက္ခတ္တေပိ ဂမကတ္တာ သမာသော, ဂမကတ္တမ္ပိ ဟိ သမာသဿ နိဗန္ဓနံ, ယထာ ဒေဝဒတ္တဿ ဂုရုကုလံ, ဘဂဝတော သာဝကသံဃောတိအာဒိ။
သတ္တမီတပ္ပုရိသော ရူပေ သညာ ရူပသညာ, ဧဝံ ရူပသဉ္စေတနာ, သံသာရဒုက္ခံ။ စက္ခုမှိ သန္နိဿိတံ ဝိညာဏံ စက္ခုဝိညာဏံ။ ဓမ္မေ ရတော ဓမ္မရတော, ဓမ္မာဘိရတိ, ဓမ္မရုစိ, ဓမ္မဂါရဝေါ, ဓမ္မေသု နိရုတ္တိ ဓမ္မနိရုတ္တိ, ဒါနာဓိမုတ္တိ, ဘဝန္တရကတံ။ ဒဿနေ အဿာဒေါ ဒဿနဿာဒေါ။ အရညေ ဝါသော အရညဝါသော, ဝိကာလဘောဇနံ, ကာလဝဿံ, ဝနပုပ္ဖံ, ဝနမဟိသော, ဂါမသူကရော, သမုဒ္ဒမစ္ဆာ, အာဝါဋကစ္ဆပေါ, အာဝါဋမဏ္ဍူကော, ကူပမဏ္ဍူကော, တိတ္ထနာဝါ။ ဣတ္ထီသု ဓုတ္တော ဣတ္ထိဓုတ္တော, အက္ခဓုတ္တော။ ဆာယာယံ သုက္ခော ဆာယာသုက္ခော, အင်္ဂါရပက္ကံ, စာရကဝနော။ ကွစိ ဝုတ္တိယေဝ, ဝနေ စရတီတိ ဝနစရကော, ကုစ္ဆိမှိ သယန္တီတိ ကုစ္ဆိသယာ, ထလေ တိဋ္ဌတီတိ ထလဋ္ဌော, ဇလဋ္ဌော, ပဗ္ဗတဋ္ဌော, မဂ္ဂဋ္ဌော။ ပင်္ကေ ဇာတံ ပင်္ကဇံ, သရောရုဟ+မိစ္စာဒိ။ ဣဓ န ဟောတိ, ဘောဇနေ မတ္တညုတာ, ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ, အာသနေ နိသိန္နော, အာသနေ နိသီဒိတဗ္ဗံ။
၁၁။ ဝိသေသန+မေကတ္ထေန
ဝိသေသနံ သျာဒျန္တံ ဝိသေဿေန သျာဒျန္တေန သမာနာဓိကရဏေနသဟေ+ကတ္ထံ ဟောတိ။
သမာနတ္ထေ ပဒေ ယတ္ထ၊ ဘေဒျဘေဒကဝါစကေ။
ဝိသေသနသမာသော+ယံ၊ ဝိသေဿတ္ထပဓာနတော။
ဝိသေဿဂတ+မေဝ+တြ၊ လိင်္ဂ+မေတံ ပရံ တတော။
ကမ္မဓာရယ+မိစ္စေ+သ၊ သမာသော+ညေဟိ သညိတော။
သုတ္တေ ဝိသေဿေနာတိ အဝုတ္တေပိ ဝိသေသနဿ သမ္ဗန္ဓီသဒ္ဒတ္တာ သာမတ္ထိယတော လဗ္ဘမာနအာကဍ္ဎိတသဒ္ဒံ ပတိ “ဝိသေဿေနာ”တိ ဝုတ္တံ။ ဝုတ္တဉ္စ -
သာမညဝတ္ထု ယာ ဝတ္ထ+န္တရတော တု ဝိသေသိယ။
ဧကပ္ပကာရေ ဌပနာ၊ ဝိသေသန+မိတီ+ရိတံ။
ဧကပ္ပကာရဂံ ဝတ္ထု၊ ဝိသေဿန္တိ ပဝုစ္စတိ။
ပဒါနိ ယာနိ ယာနေဝ၊ သမ္ဗန္ဓ+မုပယန္တိ+ဟ။
ဂမျတေ ကာမစာရေန၊ ဝိသေသန+ဝိသေဿတာတိ။
ဧတ္ထ စ ဥပ္ပလဒဗ္ဗံ ရတ္တုပ္ပလာဒိတော ဝိသေသယတီတိ နီလသဒ္ဒေါ ဝိသေသနံ။ တေန ဝိသေသိယတီတိ ဥပ္ပလသဒ္ဒေါ ဝိသေဿံ။ အပိ စ ဘမရ+င်္ဂါရာဒိသာမည နီလတ္ထတော ဝိသေသိယတီတိ နီလံ ဝိသေဿံ။ န ဝတ္ထာဒီနံ, ဥပ္ပလဿေဝါတိ ဝိသေသနတော ဥပ္ပလံ ဝိသေသနံတိ ကာမစာရေနေတိ ဝုတ္တံ။ အပိ စ -
ပရိတော အယန္တျ+နေန+တ္ထာ၊ ပရိယာယောတိ ဝုစ္စတိ။
ဂေါဝါစာတိ ပဝုတ္တေ တု၊ ဝါစတ္ထော တု ဝိသေသနံ။
ဝိသေဿေ ဒိဿမာနာ ယာ၊ လိင်္ဂ+သံချာ+ဝိဘတ္တိယော။
တုလျာဓိကရဏေ ဘိယျော၊ ကတ္တဗ္ဗာ တာ ဝိသေသနေတိ -
ဝုတ္တတ္တာ မဟန္တော+စ္စာဒီသု သမာနလိင်္ဂါဒယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ဘိယျောတိ ကိံ, ဒေဝါ ပမာဏံ ဣစ္စာဒိ။
သော စ ဆဗ္ဗိဓော ဝိသေသနပုဗ္ဗပဒေါ, ဝိသေသနုတ္တရပဒေါ, ဝိသေသနောဘယပဒေါ, ဥပမာနုတ္တရပဒေါ, သမ္ဘာဝနာပုဗ္ဗပဒေါ, အဝဓာရဏပုဗ္ဗပဒေါတိ။
တတ္ထ ဝိသေသနပုဗ္ဗပဒေ တာဝ-မဟန္တော စ သော ပုရိသော စာတိ ဝါကျေ ဣမိနာ သုတ္တေန သမာသော။ “ဋ န္တ+န္တူနံ”တိ န္တဿ ဋာဒေသေ ဒီဃော ဟောတိ, မဟာပုရိသော, မဟာပုရိသာ ဣစ္စာဒိ။
ဝါကျေ တုလျာဓိကရဏဘာဝ ပကာသနတ္ထံ စ+တ-သဒ္ဒပယောဂေါ။ ဝုတ္တိယန္တု သမာသေနေဝ တပ္ပကာသနတော န တပ္ပယောဂေါ။ ဧဝ+မညတြာပိ ဝုတ္တတ္ထာန+မပ္ပယောဂေါ။ ဧဝံ မဟာဝီရော, မဟာမုနိ။ မဟန္တဉ္စ တံ ဗလဉ္စာတိ မဟာဗလံ, မဟဗ္ဘယံ။ သန္တော စ သော ပုရိသော စာတိ သပ္ပုရိသော။ တထာ ပုဗ္ဗပုရိသော, အပရပုရိသော, ပဌမပုရိသော, မဇ္ဈိမပုရိသော, ဥတ္တမပုရိသော, ပရပုရိသော, သေတဟတ္ထီ, ကဏှသပ္ပော, နီလုပ္ပလံ, ရတ္တုပ္ပလံ, လောဟိတစန္ဒနံ။ ကွစိ န ဟောတိ, ပုဏ္ဏော မန္တာနီပုတ္တော, စိတ္တော ဂဟပတိ။ ပုမာ စ သော ကောကိလော စာတိ ပုင်္ကောကိလော, ဥတ္တရပဒေ ပုမဿ ပုံ ဟောတိ။ ဧဝံ ပုန္နာဂေါ။
ခတ္တိယာ စ သာ ကညာ စာတိ ခတ္တိယကညာ။
၆၇။ ဣတ္ထိယံ ဘာသိတပုမိ+တ္ထီ ပုမေဝေ+ကတ္ထေတိ
ဘာသိတပုမာ ဣတ္ထီ ပုမေဝ ဟောတီတိ ပုမ္ဘာဝါ ဣတ္ထိပစ္စယာနံ နိဝတ္တိ ဟောတိ။ ဧဝံ ရတ္တလတာ, ဒုတိယဘိက္ခာ။ ဗြာဟ္မဏီ စ သာ ဒါရိကာ စာတိ ဗြာဟ္မဏဒါရိကာ, နာဂမာဏဝိကာ။ ဣတ္ထိယန္တိ ကိံ, ကုမာရိရတနံ, သမဏိပဒုမံ။ ဘာသိတပုမာတိ ကိံ, ဂင်္ဂါနဒီ,
တဏှာနဒီ, ပထဝီဓာတု။ ပုရတ္ထိမော စ သော ကာယော စာတိ ပုရတ္ထိမကာယော။ ဧတ္ထ စ ကာယေကဒေသေ ကာယသဒ္ဒေါ။ ဧဝံ ပစ္ဆိမကာယော, ဥပရိမကာယော, ဟေဋ္ဌိမကာယော, သဗ္ဗကာယော, နဝါဝါသော, ကတရနိကာယော, ဟေတုပစ္စယော။ ဇီဝိတပ္ပဓာနံ နဝကံ ဇီဝိတနဝက+မိစ္စာဒိ။
ဝိသေသနုတ္တရပဒေ ထေရာ+စရိယ+ပဏ္ဍိတာ ဝိသေသနံ ပရဉ္စ ဘဝတိ။ ယထာ သာရိပုတ္တော စ သော ထေရော စာတိ သာရိပုတ္တတ္ထေရော, ဧဝံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော, မဟာကဿပတ္ထေရော, ဗုဒ္ဓဃောသာစရိယော, ဓမ္မပါလာစရိယော, အာစရိယဂုတ္တိလော ဝါ။ မဟောသဓော စ သော ပဏ္ဍိတော စာတိ မဟောသဓပဏ္ဍိတော, ဧဝံ ဝိဓုရပဏ္ဍိတော။
ဝိသေသနောဘယပဒေ ယထာ-သီတဉ္စ တံ ဥဏှဉ္စာတိ သီတုဏှံ, သိနိဒ္ဓါ စ သော ဥဏှော စာတိ သိနိဒ္ဓုဏှော မာသော။ ခဉ္ဇော စ သော ခုဇ္ဇော စာတိ ခဉ္ဇခုဇ္ဇော, ဧဝံ အန္ဓဗဓိရော, ကတာကတံ, ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ, ဥစ္စာဝစံ, ဆိန္နဘိန္နံ, ဂတပစ္စာဂတံ။ ကွစိ ပုဗ္ဗကာလဿာပိ ပရနိပါတော, ဝါသိတော စ သော လိတ္တော စာတိ လိတ္တဝါသိတော, ဧဝံ နဂ္ဂမူသိတော, သိတ္တသမ္မဋ္ဌော, ဘဋ္ဌလုဉ္ဇိတော။
ဥပမနုတ္တရပဒေ ဥပမာနဘူတံ ဝိသေသနံ ပရံ ဘဝတိ, ယထာ သီဟောတိ ဝုတ္တေ ဥပစရိတာ+နုပစရိတသီဟာနံ သာမညပ္ပတီတိယံ မုနိသဒ္ဒေါ ဝိသေသေတိ။ ဧတ္ထ စ -
ဥပမာနော+ပမေယျာနံ, သဓမ္မတ္တံ သိယော+ပမာ။
သာ စ ဝတ္ထု+ဝဏ္ဏ+အာကာရာနံ သာမျေန ဟောတိ။ သီဟောဝ သီဟော, မုနိ စ သော သီဟော စာတိ မုနိသီဟော, မုနိဝသဘော,
မုနိပုင်္ဂဝေါ, ဗုဒ္ဓနာဂေါ, ဗုဒ္ဓါဒိစ္စော။ ရံသီ ဝိယ ရံသီ, သဒ္ဓမ္မော စ သော ရံသီ စာတိ သဒ္ဓမ္မရံသီ, ဧဝံ ဝိနယသာဂရော။ ပုဏ္ဍရိကမိဝ ပုဏ္ဍရိကော, သမဏော စ သော ပုဏ္ဍရိကော စာတိ သမဏပုဏ္ဍရိကော, သမဏပဒုမော။ စန္ဒော ဝိယ စန္ဒော, မုခဉ္စ တံ စန္ဒော စာတိ မုခစန္ဒော, မုခပဒုမံ ဣစ္စာဒိ။
သမ္ဘာဝနာပုဗ္ဗပဒေ ယထာ-ဓမ္မောတိ ဗုဒ္ဓိ ဓမ္မဗုဒ္ဓိ, ဧဝံ ဓမ္မသညာ, ဓမ္မသင်္ခါတော, ဓမ္မသမ္မတော, ပါဏသညိတာ, အသုဘသညာ, အနိစ္စသညာ, ဓာတုသညာ, အတ္တသညာ, အတ္တဒိဋ္ဌိ ဣစ္စာဒိ။
အဝဓာရဏပုဗ္ဗပဒေ ယထာ-ဂုဏော ဧဝ ဓနံ ဂုဏဓနံ, ဧဝံ သဒ္ဓါဓနံ, သီလဓနံ, ပညာရတနံ, စက္ခု ဧဝ ဣန္ဒြိယံ စက္ခုန္ဒြိယံ, ဧဝံ စက္ခာယတနံ, စက္ခုဓာတု, စက္ခုဒွါရံ, ရူပါရမ္မဏ+မိစ္စာဒိ။
ဝိသေသန+ဝိသေဿေဟိ၊ ကြိယာယ စ သဟေ+ရိတော။
တေသံ ဘာဝံ ဝိဝေစေတာ၊ နိပါတော ဗျဝစ္ဆိန္ဒတိ။
အယောဂ+မညယောဂဉ္စ၊ အစ္စန္တာယောဂ+မေဝိ+တိ။
ဝိဝက္ခာတော ပယုတ္တောပိ၊ ဧဝတ္ထော ဉာယတေ ယတော။
ဗျဝစ္ဆေဒဖလံ ဝါကျံ၊ တတော စိတ္တော ဓနုဒ္ဓရော။
ပါတ္ထော ဓနုဒ္ဓရော နီလု+ပ္ပလ+မတ္ထီတိ တံ ယထာ။
ဧတ္ထ နိပါတောတိ ဧဝ-ဣတိနိပါတော, အပ္ပယုတ္တောပိ ဧဝသဒ္ဒေါ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗော - “စိတ္တော ဓနုဒ္ဓရော ဧဝါ”တိ ဝိသေသနေန ယုတ္တော အယောဂဝိဝစ္ဆေဒကော, ဓနုနာ ယောဂေ ပတိဋ္ဌာပနတော “ပါတ္ထော ဧဝ ဓနုဒ္ဓရော”တိ ဝိသေဿေန ယုတ္တော အညယောဂဝိဝစ္ဆေဒကော, ဓနုဒ္ဓရတ္တဿ ပါတ္ထသံခါတအဇ္ဇုနေ ဧဝ ပတိဋ္ဌာပနတော။
“နီလုပ္ပလ+မတ္ထေဝါ”တိ ကြိယာယ ယုတ္တော အစ္စန္တာယောဂဝိဝစ္ဆေဒကော, နီလုပ္ပလဿ သဗ္ဘာဝေယေဝ ပတိဋ္ဌာပနတော။
၂၁။ သံချာဒိ
ဧကတ္ထေ သမာဟာရေ သံချာဒိ နပုံသကလိင်္ဂံ ဘဝတိ။ တယော လောကာ သမာဟဋာ=စိတ္တေန သမ္ပိဏ္ဍိတာ, တိဏ္ဏံ လောကာနံ သမာဟာရောတိ ဝါ ဝါကျေ ဝိသေသနသမာသေ ကတေ ဣမိနာ နပုံသကတ္တံ ဘဝတိ။ သမာဟာရဿေ+ကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ, တိလောကံ, ဘော တိလောက, တိလောကံ, တိလောကေန ဣစ္စာဒိ။ ဧဝံ တယော ဒဏ္ဍာ တိဒဏ္ဍံ, တီဏိ မလာနိ သမာဟဋာနိ, တိဏ္ဏံ မလာနံ သမာဟာရောတိ ဝါ တိမလံ, တိလက္ခဏံ, စတုသစ္စံ, ပဉ္စသိက္ခာပဒံ, ဆဋ္ဌာယတနံ, သတ္တာဟံ, အဋ္ဌသီလံ, နဝလောကုတ္တရံ, ဒသသီလံ, သတယောဇနံ။ ဒွေ ရတ္တိယော သမာဟဋာ ဒွိရတ္တံ။
၁၂။ နဉ
နဦစ္စေတံ သျာဒျန္တံ သျာဒျန္တေန သဟေ+ကတ္ထံ ဟောတိ။ ညကာရော “ဋ နဉဿာ”တိ ဝိသေသနတ္ထော ‘ပါမနပုတ္တာဒီသု နဿ ဋော မာ ဟောတူ’တိ။ န ဗြာဟ္မဏော အဗြာဟ္မဏော, “ဋ နဉဿာ”တိ နဿ ဋာဒေသော။ ည-ကာရော ဧတ္ထေဝ ဝိသေသနတ္ထော။
န-နိသေဓော သတော ယုတ္တော၊ ဒေသာဒိနိယမံ ဝိနာ။
အသတော ဝါ+ဖလော တသ္မာ၊ ကထ+မဗြာဟ္မဏောတိစေ။
နိသေဓတ္ထာနုဝါဒေန၊ ပဋိသေဓဝိဓိ ကွစိ။
ပရဿ မိစ္ဆာဉာဏတ္တာ+ချာပနာယော+ပပဇ္ဇတေ။
ဒုဝိဓော စ+ဿ နဿ အတ္ထော ပသဇ္ဇပဋိသေဓ+ပရိယုဒါသဝသေန။ တတ္ထ ယော “အသူရိကပဿာရာဇဒါရာ”တိအာဒီသု ဝိယ ဥတ္တရပဒတ္ထဿ သဗ္ဗဒါ အဘာဝံ ဒီပေတိ, သော ပသဇ္ဇပဋိသေဓဝါစီ နာမ။ ယော ပန “အဗြာဟ္မဏ+မာနယာ”တိအာဒီသု ဝိယ ဥတ္တရပဒတ္ထံ ပရိယုဒါသိတွာ ပဋိက္ခိပိတွာ တံသဒိသေ ဝတ္ထုမှိ ကာရိယံ ပဋိပါဒယတိ, သော ပရိယုဒါသဝါစီ နာမ။ ဝုတ္တဉ္စ -
ပသဇ္ဇပဋိသေဓဿ၊ လက္ခဏံ ဝတ္ထုနတ္ထိတာ။
ဝတ္ထုတော+ညတြ ယာ ဝုတ္တိ၊ ပရိယုဒါသလက္ခဏံ။
ယတြ အဗြာဟ္မဏာဒီသု၊ ဝတ္ထုံ ပရိယုဒဿတိ။
တကြိယာယုတ္တရာဇာဒိံ၊ ဝဒေ သော ပရိယုဒါသကော။
ပသဇ္ဇပဋိသေဓော တု၊ ဝတ္ထန္တရ+မနာဒိယ။
ကိဉ္စိဝတ္ထုနိသေဓဿ၊ ပသင်္ဂေါ န ဘဝေယျ သော။
တဒညော စ တံဝိရုဒ္ဓါ၊
တဒဘာဝေါ စ နညတ္ထော။
တဒညတ္ထေ - အဗြာဟ္မဏော, ဗြာဟ္မဏတော အညော တံသဒိသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဧဝံ အမနုဿော, အဿမဏော, န ဗျာကတာ အဗျာကတာ ဓမ္မာ။ တဗ္ဗိရုဒ္ဓတ္ထေ-န ကုသလာ အကုသလာ, ကုသလပဋိပက္ခာတိ အတ္ထော။ ဧဝံ အလောဘော, အမိတ္တော, အယံ ပရိယုဒါသနယော။ တဒဘာဝေ-န ကတွာ အကတွာ, အကာတုန ပုညံ, အကရောန္တော, အဘာဝေါ ဘဝတိ။ အယံ ပသဇ္ဇပဋိသေဓနယော။
ဧတ္ထ စ ဥဘောသု ပရိယုဒါသေ ဗြာဟ္မဏာ အညော ဗြာဟ္မဏဓမ္မေ အပ္ပတိဋ္ဌိတော ခတ္တိယာဒိ ဗြာဟ္မဏသဒိသောဝ အဗြာဟ္မဏောတိ ဝုတ္တေ ပတီယတေ။ ဣတရသ္မိံ ပန ပက္ခေ ကေနစိ သံသယနိမိတ္တေန ခတ္တိယာဒေါ ဗြာဟ္မဏောတိ ဝုတ္တဿ မိစ္ဆာဉာဏနိဝုတ္တိ ကရီယတိ “ဗြာဟ္မဏော+ယံ န ဘဝတိ အဗြာဟ္မဏော”တိ, ဗြာဟ္မဏတ္တဇ္ဈာသိတော န ဘဝတီတျတ္ထော။ တတ္ထ သဒိသတ္တံ ဝိနာ မိစ္ဆာဉာဏာသမ္ဘဝါ ပယောဂသာမတ္ထိယာ စ သဒိသပဋိပတ္တိ, တဂ္ဂတာ စ လိင်္ဂ+သင်္ချာ ဘဝန္တိ။ အတောယေဝ ဥစ္စတေ “နညိဝယုတ္တ+မညသဒိသာဓိကရဏေ, ကထာ ဟိ အတ္ထသမ္ပစ္စယော”တိ။
၇၅။ အန သရေတိ
နဉသဒ္ဒဿ သရေ အန, န အဿော အနဿော, န အရိယော အနရိယော။ ဧဝံ အနိဿရော, အနိဋ္ဌော, အနာသဝေါ။ န အာဒါယ အနာဒါယ, အနောလောကေတွာ ဣစ္ဆာဒိ။ ဗဟုလာဓိကာရာ အယုတ္တတ္ထေဟိ ကေဟိစိ ဟောတိ။ ပုန န ဂီယန္တီတိ အပုနဂေယျာ ဂါထာ, အနောကာသံ ကာရေတွာ, အမူလာမူလံ ဂန္တွာ, အစန္ဒမုလ္လောကိကာနိ မုခါနိ, အသဒ္ဓဘောဇီ, အလဝဏဘောဇီ။
၁၃။ ကုပါဒယော နိစ္စ+မသျာဒိဝိဓိမှိ
ကုသဒ္ဒေါ ပါဒယော စ သျာဒျန္တေန သဟေ+ကတ္ထာ ဟောန္တိ နိစ္စံ သျာဒိဝိဓိဝိသယတော+ညတ္ထ။ ဧတ္ထ အဗျဘိစာရိပါဒိသဟစရဏတ္ထေန ကုဣတိ နိပါတောဝ, န ပထဝီဝါစကော ကုသဒ္ဒေါ။ သျာဒိဝိဓိဝိသယော နာမ “လက္ခဏိတ္ထမ္ဘူတာ” ဒိနာ ပတိအာဒီနံ ဝိသယေ ကတဒုတိယာ, တဉ္စ အနွဒ္ဓမာသန္တိ အသံချသမာသ+မိဝ မာ ဟောတူတိ “အသျာဒိဝိဓိမှီ”တိ နိသေဓော။ ကုစ္ဆိတော ဗြာဟ္မဏော ကုဗြာဟ္မဏော, နိစ္စသမာသတ္တာ အသပဒေန ဝိဂ္ဂဟော။
၁၀၇။ သရေ ကဒ ကုဿု+တ္တရတ္ထေ
ကုဿု+တ္တရတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ သရာဒေါ ဥတ္တရပဒေ ကဒါဒေသော ဟောတိ။ ဤသကံ ဥဏှံ ကဒုဏှံ, ကုစ္ဆိတံ အန္နံ ကဒန္နံ, ကဒသနံ။ သရေတိ ကိံ, ကုပုတ္တာ, ကုဒါရာ, ကုဒါသာ, ကုဒိဋ္ဌိ။
၁၀၈။ ကာ+ပ္ပတ္ထေ
အပ္ပတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ ကုဿ ကာ ဟောတု+တ္တရပဒေ။ အပ္ပကံ လဝဏံ ကာလဝဏံ။ ဧဝံ ကာပုပ္ဖံ။
၁၀၉။ ပုရိသေ ဝါတိ
ကုဿ ကာ ဝါ။ ကုစ္ဆိတော ပုရိသော ကာပုရိသော, ကုပုရိသော ဝါ။ ပကဋ္ဌော နာယကော ပနာယကော, ပဓာနံ ဝစနံ ပါဝစနံ ဘုသံ ဝဒ္ဓံ ပဝဒ္ဓံ သရီရံ, သမံ သမ္မာ ဝါ အာဓာနံ သမာဓာနံ, ဝိဝိဓာ မတိ ဝိမတိ, ဝိဝိဓော ဝိသိဋ္ဌော ဝါ ကပ္ပော ဝိကပ္ပော, အဓိကော ဒေဝေါ အတိဒေဝေါ, ဧဝံ အဓိဒေဝေါ, အဓိသီလံ။ သုန္ဒရော ဂန္ဓော သုဂန္ဓော, ကစ္ဆိတော ဂန္ဓော ဒုဂ္ဂန္ဓော, သုဋ္ဌု ကတံ သုကတံ, ဒုဋ္ဌု ကတံ ဒုက္ကတံ အဘိ သိဉ္စနံ အဘိသေကောတိ သနန္တော, အတိသယေန ကတွာ, ကတံ ပကရိတွာ, ပကတံ, အတိသယေန ထုတံ အတိတ္ထုတံ, အတိက္ကမ္မ ထုတံ အတိတ္ထုတံ, ဤသံ ကဠာရော အာကဠာရော, သုဋ္ဌု ဗဒ္ဓါ အာဗဒ္ဓါ။
ပါဒယော ဂတာဒျတ္ထေ ပဌမာယ
ပဂတော အာစရိယော ပါစရိယော, ဧဝံ ပန္တေဝါသီ။
အစ္စာဒယော ကန္တာဒျတ္ထေ ဒုတိယာယ
အတိက္ကန္တော မဉ္စံ အတိမဉ္စော။ အတိမာလော, “ဃပဿ+န္တဿာ+ပ္ပဓာနဿာ”တိ မာလာသဒ္ဒေ ဃဿ ရဿော။ ဧဝ+မုပရိပိ ဃပါနံ ရဿော။
အဝါဒယော ကုဋ္ဌာဒျတ္ထေ တတိယာယ
အဝကုဋ္ဌံ ကောကိလာယ ဝနံ အဝကောကိလံ, အဝမယူရံ။ အဝကုဋ္ဌန္တိ ပရိစ္စတ္တံ။
ပရိယာဒယော ဂိလာနာဒျတ္ထေ စတုတ္ထိယာ
ပရိဂိလာနော+ဇ္ဈေနာယ ပရိယဇ္ဈေနော။
နျာဒယော ကန္တာဒျတ္ထေ ပဉ္စမိယာ
နိက္ခန္တော ကောသမ္ဗိယာ နိက္ကောသမ္ဗိ။ အသျာဒိဝိဓိမှီတိ ကိံ, ရုက္ခံ ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ။
၁၄။ စီ ကြိယတ္ထေဟိ
စီပစ္စယန္တော ကြိယတ္ထေဟိ သျာဒျန္တေဟိ သဟေ+ကတ္ထော ဟောတိ။ အမလီနံ မလီနံ ကရိတွာတိ ဝိဂ္ဂယှ “အဘူတတဗ္ဘာဝေ ကရာ+သ+ဘူယောဂေ ဝိကာရာစီ”တိ စီပစ္စယေကတေ ဣမိနာ သမာသော။ ဧတ္ထ စ-ကာရော “စီ ကြိယတ္ထေဟီ”တိ ဝိသေသနတ္ထော။ “ပျော ဝါ တွာဿ သမာသေ”တိ ပျ ဟောတိ, ပ-ကာရော “ပျေ သိဿာ”တိ ဝိသေသနတ္ထော။ မလိနီကရိယ။
၁၅။ ဘူသနာ+ဒရာ+နာဒရေသွ+လံ+သာ+သာတိ
ဘူသနာဒီသွ+တ္ထေသွ+လ+မာဒယော သဒ္ဒါ ဧကတ္ထာ ဟောန္တိ။ အလံ ကရိတွာ သက္ကရိတွာ အသက္ကရိတွာတိ ဝိဂ္ဂယှ
သမာသေ ကတေ ပျေ စ “သာ သာဓိကရာ စ စရိစ္စာ”တိ စာဒေသော ပရရူပဉ္စ။ အလံကရိယ, သက္ကစ္စ, အသက္ကစ္စ။
၁၆။ အညေစာ+တိ သုတ္တေန သမာသေ ကတေ။ ဧတ္ထ ယထာ ဒွါရံ ဝိဝရာတိ ဝုတ္တေ ပကရဏတော အဂ္ဂလ+မိတိ ဝိညာယတိ, ဧဝ+မိဓာပိ နိပါတပဘာဝေ အညေ စာတိ သာမညံ စေ+တိ အာဂမာနုသာရေန လဗ္ဘမာနဝိဘတျန္တပဋိရူပနိပါတာဝ ဝိညာယန္တိ။ အဂ္ဂတော ဘဝိတွာ ပုရောဘုယျ, အန္တရဟိတော ဟုတွာ တိရောဘူယ, အန္တရဓာနံ ကတွာ တိရောကရိယ, ဥရသိ ကတွာ ဥရသိကရိယ, မနသိ ကတွာ မနသိကရိယ, မဇ္ဈေ ကတွာ မဇ္ဈေကရိယ, တုဏှီ ဘဝိတွာ တုဏှီ ဘူယ။
၁၇။ ဝါ+နေက+ညတ္ထေ
အနေကံ သျာဒျန္တံ အညဿ ပဒဿ အတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဟောတိ။
ပဒန္တရဿ ယဿ+တ္ထော၊ ပဓာနံ လိင်္ဂ+မဿ စ။
သမာသော သော+ယ+မညတ္ထော၊ ဗဟုဗ္ဗီဟိပရဝှယော။
သော စ နဝဝိဓော ဒွိပဒေါ, ဘိန္နာဓိကရဏော, တိပဒေါ, န-နိပါတပုဗ္ဗပဒေါ, သဟပုဗ္ဗပဒေါ, ဥပမာနပုဗ္ဗပဒေါ, သင်္ချောဘယပဒေါ, ဒိသန္တရာလတ္ထော, ဗျတိဟာရလက္ခဏော စာတိ။
၁။ တတ္ထ ဒွိပဒေါ တုလျာဓိကရဏော ကမ္မာဒီသု ဆသု ဝိဘတျတ္ထေသု ဘဝတိ။
(က) တတ္ထ ဒုတိယတ္ထေ တာဝ-အာဂတာ သမဏာ ဣမံ သံဃာရာမန္တိ အာဂတသမဏော သံဃာရာမော။ သော စ ဒုဝိဓော တဂ္ဂုဏာ+တဂ္ဂုဏဝသေန။ ဝုတ္တဉှိ -
တဂ္ဂုဏော+တဂ္ဂုဏော စေ+တိ၊
သော သမာသော ဒွိဓာ မတော။
တံ ယထာ ‘နီယတံ လမ္ဗ-
ကဏ္ဏော+’ ‘ယံ ဒိဋ္ဌသာဂရော’။
တေသု ယတ္ထ ဝိသေသနဘူတော အတ္ထော အညပဒတ္ထဂ္ဂဟဏေန ဂယှတိ, သော တဂ္ဂုဏသံဝိညာဏော, ယထာ ‘လမ္ဗကဏ္ဏ+မာနယာ’တိ။ ယတ္ထ ပန န ဂယှတိ, သော အတဂ္ဂုဏသံဝိညာဏော, ယထာ ‘ဗဟုဓန+မာနယာ’တိ။
ဣဓ ဝိသေသနဿ ပုဗ္ဗနိပါတော။ ဧတ္ထ စ အာဂတသဒ္ဒေါ စ သမဏသဒ္ဒေါ စ အတ္တနော အတ္ထေ အဋ္ဌတွာ ဒုတိယာဝိဘတျတ္ထဘူတေ သံဃာရာမသင်္ခါတေ အညပဒတ္ထေ ဝတ္တန္တိ, တတော သမာသေနေဝ ကမ္မတ္ထဿ အဘိဟိတတ္တာ ပုန ဒုတိယာ န ဟောတိ။ တထာ အာဂတသမဏာ သာဝတ္ထိ, အာဂတသမဏံ ဇေတဝနံ။ ပဋိပန္နာ အဒ္ဓိကာ ယံ ပဋိပန္နဒ္ဓိကော ပထော, အဘိရူဠှာဝ, ဏိဇာယံ နာဝံ သာ အဘိရူဠှဝါဏိဇာ နာဝါ။
(ခ) တတိယတ္ထေ-ဇိတာနိ ဣန္ဒြိယာနိ ယေန သော ဇိတိန္ဒြိယော သမဏော, ဧဝံ ဒိဋ္ဌဓမ္မော, ပတ္တဓမ္မော, ကတကိစ္စော။ ဝိဇိတာ မာရာ အနေနာတိ ဝိဇိတမာရော ဘဂဝါ, ပဋိဝိဒ္ဓသဗ္ဗဓမ္မော။ ကရဏတ္ထေ-ဆိန္နော ရုက္ခော ယေန သော ဆိန္နရုက္ခော ဖရသု။
(ဂ) စတုတ္ထိယတ္ထေ-ဒိန္နော သုင်္ကော ယဿ သော ဒိန္နသုင်္ကော ရာဇာ, ဒိန္နံ ဘောဇနံ အဿာတိ ဒိန္နဘောဇနော။
(ဃ) ပဉ္စမိယတ္ထေ-နိဂ္ဂတာ ဇနာ ယသ္မာ သော နိဂ္ဂတဇနော ဂါမော, နိဂ္ဂတော အယော=သုခံ ယသ္မာတိ နိရယော, နိက္ကိလေသော
။ အပေတံ ဝိညာဏံ အသ္မာတိ အပေတဝိညာဏော မတကာယော, အပဂတဘယဘေရဝေါ အရဟာ။
(င) ဆဋ္ဌိယတ္ထေ-ဆိန္နာ ဟတ္ထာ ယဿ သော ဆိန္နဟတ္ထော။ ဧဝံ ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပော ခီဏာသဝေါ, ဝီတော ရာဂေါ အဿာတိ ဝီတရာဂေါ။ ဒွေ ပဒါနိ အဿာတိ ဒွိပဒေါ, ဒွိဟတ္ထော ပဋော။ တေဝိဇ္ဇောတိ ဧတ္ထ တိဝိဇ္ဇော ဧဝါတိ သကတ္ထေ ဏော ဝုဒ္ဓိ စ။ စတုပ္ပဒေါ, ပဉ္စ စက္ခူနိ အဿာတိ ပဉ္စစက္ခု ဘဂဝါ, ဆဠဘိညော, “ဃပဿာ”ဒိနာ ရဿတ္တံ။ နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ။ ဒသဗလော, အနန္တဉာဏော။ တီဏိ ဒသ ပရိမာဏ+မေသံတိ တိဒသာ ဒေဝါ, ဣဓ ပရိမာဏသဒ္ဒသန္နိမာနတော ဒသသဒ္ဒေါ သင်္ချာနေ ဝတ္တတေ။ အယံ ပစ္စယော ဧတေသန္တိ ဣဒပ္ပစ္စယာ, ဥတ္တရပဒေ “ဣမဿိ+ဒံ ဝါ”တိ ဣမဿ ဣဒံ။ ကော ပဘဝေါ အဿာတိ ကိံ ပဘဝေါ ကာယော။ ဝိဂတံ မလံ အဿာတိ ဝိမလော, သုန္ဒရော ဂန္ဓော အဿာတိ သုဂန္ဓံ စန္ဒနံ, ဧဝံ သုသီလော, သုမုခေါ, ကုစ္ဆိတော ဂန္ဓော အဿာတိ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကုဏပံ, ဒုမ္မုခေါ, ဒုဋ္ဌု မနော အဿာတိ ဒုမ္မနော, ဧဝံ ဒုဿီလော။ တပေါ ဧဝ ဓနံ အဿာတိ တပေါဓနော။ ခန္တိသင်္ခါတံ ဗလံ အဿာတိ ခန္တိဗလော။ ဣန္ဒောတိ နာမံ ဧတဿာတိ ဣန္ဒနာမော။
ဆန္ဒဇာတာဒီသု ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗာနံ ယထိစ္ဆိတတ္တာ ဥဘယံ ပုဗ္ဗံ နိပတတိ, ကမာတိက္ကမေ ပယောဇနာဘာဝါ။ ဇာတော ဆန္ဒော အဿာတိ ဇာတဆန္ဒော, ဧဝံ ဆန္ဒဇာတော။ သဉ္ဇာတပီတိသောမနဿော, ပီတိသောမနဿသဉ္ဇာတော။ မာသဇာတော, ဇာတမာသော။ ဆိန္နဟတ္ထော, ဟတ္ထဆိန္နော။
ဒီဃာဇင်္ဃာ အဿာတိ ဒီဃဇင်္ဃော, ဧတ္ထ ပုမ္ဘာဝေါ, “ဃပဿာ”ဒိနာ ရဿော စ။ တထာ ပဟူတဇိဝှော။ မဟန္တီ ပညာ အဿာတိ မဟာပညော။ “ဣတ္ထိယံ ဘာသိတပုမိ+တ္ထီ ပုမေ+ဝေ+ကတ္ထေ”တိ ဝီပစ္စယာဘာဝေန္တဿ ဋာဒေသော ရဿတ္တဉ္စ။ ဣတ္ထိယန္တိ ကိံ, ခမာဓနော။ ဘာသိတပုမာတိ ကိံ, သဒ္ဓါဓုရော။ ပညာပကတိကော, ပညာဝိသုဒ္ဓိကော, ဧတ္ထ “လ္တွိတ္ထိယူဟိ ကော”တိ ကော။ ဂဏ္ဍီဝဓနွာတိ ပကတန္တရေန သိဒ္ဓံ။
နာနာ=ပ္ပကာရာ ဒုမာ နာနာဒုမာ, နာနာဒုမေဟိ ပတိတာနိ နာနာဒုမပတိတာနိ, နာနာဒုမပတိတာနိ စ တာနိ ပုပ္ဖာနိ စေတိ နာနာဒုမပတိတပုပ္ဖာနိ, တေဟိ ဝါသိတာ နာနာဒုမပတိတပုပ္ဖဝါသိတာ, နာနာဒုမပတိတပုပ္ဖဝါသိတာသာနုယဿသော နာနာဒုမပတိတပုပ္ဖဝါသိတသာနု ပဗ္ဗတော, အယံ ဝိသေသန+အမာဒိသမာသဂဗ္ဘော တုလျာဓိကရဏအညပဒတ္ထော။
(စ) သတ္တမျတ္ထေ-သမ္ပန္နာနိ သဿာနိ ယသ္မိံ သော သမ္ပန္နသဿော ဇနပဒေါ။ သုလဘော ပိဏ္ဍော ဣမသ္မိန္တိ သုလဘပိဏ္ဍော ဒေသော။ အာကိဏ္ဏာ မနုဿာ ယဿံ သာ အာကိဏ္ဏမနုဿာ ရာဇဓာနီ။ ဗဟဝေါ တာပသာ ဧတသ္မိန္တိ ဗဟုတာပသော အဿမော။ ဥပစိတံ မံသလောဟိတံ အသ္မိန္တိ ဥပစိတမံသလောဟိတံ သရီရံ။ ဗဟဝေါ သာမိနော အသ္မိန္တိ ဗဟုသာမိကံ နဂရံ, ဗဟူ နဒိယော အသ္မိန္တိ ဗဟုနဒိကော, ဤကာရန္တတ္တာ ကပစ္စယော။ ဧဝံ ဗဟုဇမ္ဗုကံ ဝနံ, ဗဟဝေါ ကတ္တာရော အသ္မိံ အဿ ဝါတိ ဗဟုကတ္တုကော ဒေသော, ဧဝံ ဗဟုဘတ္တုကော, “လ္တွိတ္ထိယူဟိ ကော”တိ ကော။
၂။ ဘိန္နာဓိကရဏော ယထာ-ဧကရတ္တိံ ဝါသော အဿာတိ ဧကရတ္တိဝါသော, သမာနေန ဇနေန သဒ္ဓိံ ဝါသော အဿာတိ သမာနဝါသော ပုရိသော။ ဥဘတော ဗျဉ္ဇန+မဿာတိ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကော, ဝိဘတျလောပေါ “ဝါ+ညတော”တိ ကော စ, ဆတ္တံ ပါဏိမှိ အဿာတိ ဆတ္တပါဏိ, ဧဝံ ဒဏ္ဍပါဏိ, သတ္ထပါဏိ, ဝဇိရပါဏိ, ခဂ္ဂဟတ္ထော, ပတ္တဟတ္ထော, ဒါနေ အဇ္ဈာသယော အဿာတိ ဒါနဇ္ဈာသယော ဒါနာဓိမုတ္တိကော, ဗုဒ္ဓဘတ္တိကော, သဒ္ဓမ္မဂါရဝေါ ဣစ္စာဒိ။
၃။ တိပဒေါ ယထာ-ပရက္ကမေနာ+ဓိဂတာ သမ္ပဒါ ယေဟိ တေ ပရက္ကမာဓိဂတသမ္ပဒါ မဟာပုရိသာ။ ဧဝံ ဓမ္မာဓိဂတဘောဂါ။ ဩနီတော ပတ္တတော ပါဏိ ယေန သော ဩနီတပတ္တပါဏိ။ သီဟဿ ပုဗ္ဗဒ္ဓမိဝ ကာယော အဿာတိ သီဟပုဗ္ဗဒ္ဓကာယော။ မတ္တာ ဗဟဝေါ မာတင်္ဂါ အသ္မိန္တိ မတ္တဗဟုမာတင်္ဂံ ဝနံ။
၄။ န-နိပါတပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ-နတ္ထိ ဧတဿ သမောတိ အဿမော, “ဋ နဉဿာ”တိ နဿ ဋော။ ဧဝံ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော, အပုတ္တကော, အဟေတုကော, ကပစ္စယော, ဧဝ+မုပရိပိ ဉေယျံ။ နတ္ထိ သံဝါသော ဧတေနာတိ အသံဝါသော, န ဝိဇ္ဇတေ ဝုဋ္ဌိ ဧတ္ထာတိ အဝုဋ္ဌိကော ဇနပဒေါ, အဘိက္ခုကော ဝိဟာရော။ ဧဝံ အနုတ္တရော “အန သရေ”တိ အန, ဧဝံ အနန္တံ, အနာသဝေါ။
၅။ ပဌမာတ္ထေ သဟပုဗ္ဗပဒေါ ယထာ-သဟ ဟေတုနာ ဝတ္တတိ သော သဟေတုကော သဟေတု ဝါ, “သဟဿ သော+ညတ္ထေ”တိ သဟဿ သော, ဧဝံ သပ္ပီတိကာ, သပ္ပစ္စယာ, သကိလေသော, သဥပါဒါနော, သပရိဝါရော သဟပရိဝါရော ဝါ, သဟ မူလေန ဥဒ္ဓဋော သမူလုဒ္ဓဋော ရုက္ခော။
၆။ ဥပမာနောပမေယျဇောတကဣဝယုတ္တော ဥပမာနပုဗ္ဗပဒေါ ပဌမာယ ယထာ-နိဂြောဓော ဣဝ ပရိမဏ္ဍလော ယော သော နိဂြောဓပရိမဏ္ဍလော။ သင်္ခေါ ဝိယ ပဏ္ဍရော အယန္တိ သင်္ခပဏ္ဍရော, ကာကော ဝိယ သူရော အယန္တိ ကာကသူရော။ စက္ခု ဣဝ ဘူတော အယံ ပရမတ္ထဒဿနတောတိ စက္ခုဘူတော ဘဂဝါ။ ဧဝံ အတ္ထဘူတော, ဓမ္မဘူတော, ဗြဟ္မဘူတော, အန္ဓဘူတော။ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇမိဝ ဘူတာ အယံ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇဘူတာ ကုဒိဋ္ဌိ။ တန္တာကုလမိဝ ဇာတာ အယံတိ တန္တာကုလဇာတာ။
ဆဋ္ဌျတ္ထေ-သုဝဏ္ဏဿ ဝဏ္ဏော ဝိယ ဝဏ္ဏော ယဿ သော သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဘဂဝါ, မဇ္ဈပဒလောပေါ။ နာဂဿ ဂတိ ဝိယ ဂတိ အဿာတိ နာဂဂတိ။ ဧဝံ သီဟဂတိ, နာဂဝိက္ကမော, သီဟဝိက္ကမော, သီဟဟနု။ ဧဏိဿ ဝိယ ဇင်္ဃာ အဿာတိ ဧဏိဇင်္ဃော။ ဗြဟ္မုနော ဝိယ သရော အဿာတိ ဗြဟ္မဿရော။
၇။ ဝါသဒ္ဒတ္ထေ သင်္ချာဥဘယပဒေါ ယထာ-ဒွေ ဝါ တယော ဝါ ဒွတ္တိ, ဒွတ္တယော စ တေ ပတ္တာ စေတိ ဒွတ္တိပတ္တာ, “တိသွ”ဣတိ တိသဒ္ဒေ ပရေ ဒွိဿ အတ္တံ။ ဒွီဟံ ဝါ တီဟံ ဝါ ဒွီဟတီဟံ, ဆ ဝါ ပဉ္စ ဝါ ဝါစာ ဆပ္ပဉ္စဝါစာ, ဧဝံ သတ္တဋ္ဌမာသာ, ဧကယောဇနဒွိယောဇနာနိ။
၈။ ဒိသန္တရာလတ္ထော ယထာ-ပုဗ္ဗဿာ စ ဒက္ခိဏဿာ စ ဒိသာယ ယဒန္တရာလံ သာ ပုဗ္ဗဒက္ခိဏာ ဝိဒိသာ။ ဧတ္ထ -
၆၉။ သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေတိ
ဣတ္ထိဝါစကာ သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေ ပုမေဝ ဟောန္တိ။ ဧဝံ ပုဗ္ဗုတ္တရာ, အပရဒက္ခိဏာ, ပစ္ဆိမုတ္တရာ။ ပုဗ္ဗာ စ သာ ဒက္ခိဏာ စေတိ ဝါ။
၉။ ဗျတိဟာရလက္ခဏော ယထာ - “တတ္ထ ဂဟေတွာ တေန ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓေ သရူပံ”တိ သုတ္တေန သမာသေ ကတေ ကေသေသု စ ကေသေသု စ ဂဟေတွာ ယုဒ္ဓံ ပဝတ္တံ ကေသာကေသီ, ဒဏ္ဍေဟိ စ ဒဏ္ဍေဟိ စ ပဟရိတွာ ယုဒ္ဓံ ပဝတ္တံ ဒဏ္ဍာဒဏ္ဍီတိ ဟောတိ။ ဧတ္ထ စ “စီ ဝီတိဟာရေ”တိ စီပစ္စယေ “စိသ္မိံ”တိ အာကာရော, ဧဝံ မုဋ္ဌာမုဋ္ဌီ။
သောဘဏော ဂန္ဓော သုဂန္ဓော, သော အဿ အတ္ထီတိ သုဂန္ဓီဟိ အတ္ထိအတ္ထေ ဤပစ္စယေန သိဒ္ဓံ။ ယသ္မာ စ ဘဒ္ဒါယ ကာပိလာနိယာ အပဒါနေ “ပုနော ပတ္တံ ဂဟေတွာန, သောဓယိတွာ သုဂန္ဓိနာ”တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဝုတ္တိယံ ဣကာရန္တဿ အဘာဝဒီပနတ္ထံ “သုဂန္ဓိ ဒုဂ္ဂန္ဓီတိ ပယောဂါ န ဒိဿတီ”တိ ဝုတ္တံ။ သုဂန္ဓိနာတိ ဧကဝစနေ ရဿော။
၁၉။ စတ္ထေ
အနေကံသျာဒျန္တံ စတ္ထေ ဧကတ္ထံ ဝါ ဟောတိ။ သမုစ္စယော အနွာစယော ဣတရီတရယောဂေါ သမာဟာရောတိ စသဒ္ဒဿ အတ္ထော စတုဗ္ဗိဓော။
တတ္ထ သမုစ္စယာ+နွာစယေသု သမာသော န ဟောတိ, ကြိယာသာပေက္ခတာယ နာမာနံ အညမညံ အယုတ္တတ္ထတ္တာ, ယထာ-စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ ပစ္စယံ သယနာသနံ အဒါသိ, ဒါနဉ္စ ဒေဟိ, သီလဉ္စရက္ခာဟိ။ ဣတရီတရယောဂေ သမာဟာရေ စ အညမညာပေက္ခတ္တာ သမာသော။
ဥဘယတ္ထပဓာနေ စတ္ထေ ကထ+မေကတ္ထီဘာဝေါ သမ္ဘဝေ+တိ စေ, ဝုတ္တဉှိ -
သပ္ပဓာနာပိ ယတ္ထ+တ္ထာ၊ မိထော သာပေက္ခတာ ဣဝ။
ကြိယာသမ္ဗန္ဓသာမညာ၊ စတ္ထေ+ကတ္ထံ တ+ဒုစ္စတေတိ။
ယသ္မာ ဧကတ္ထီဘာဝေပိ သတီယသတီယတ္ထေ ပဓာနံ, တသ္မာ ဣဒံ ဝုစ္စတေ -
န+ညမညံ ဝိသေသေန္တိ၊ စတ္ထေ အတ္ထာ ပဒါနိဝ။
သတ္ထဝုတျီ အတော တေသံ၊ ပဓာနတ္ထံ+ဘိယုဇ္ဇတေ။
ဣတရီတရယောဂေါ စ၊ သမာဟာရောတျ+ယံ ဒွိဓာ။
သမာသော တု ဣမံ အညေ၊ ဇာနန္တေ ဒွန္ဒနာမတော။
ဣတရီတရယောဂသ္မိံ+ဝယဝတ္ထဿ သမ္ဘဝေါ။
သမုဒါယတိရောဘာဝေါ၊ ပရံဝ လိင်္ဂ+မဿ စ။
သမုဒါယဗ္ဘဝေါ ယသ္မိံ+ဝယဝါ စ တိရောဟိတာ။
သမာဟာရောတျ+ယံ စတ္ထော၊ သော စ ဟောတိ နပုံသကေ။
ဣတရီတရယောဂေါ ယထာ-သာရိပုတ္တော စ မောဂ္ဂလ္လာနော စ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ, ဘော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဣစ္စာဒိ။ အဝယဝပဓာနတ္တာ ဗဟုဝစနမေဝ။ သမဏာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ သမဏဗြာဟ္မဏာ, ဧဝံ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ, ခတ္တိယဗြာဟ္မဏာ, ဒေဝမနုဿာ, စန္ဒိမသူရိယာ။
၆၄။ ဝိဇ္ဇာယောနိသမ္ဗန္ဓီန+မာ တတြ စတ္ထေတိ
ဝိဇ္ဇာသမ္ဗန္ဓီနံ ယောနိသမ္ဗန္ဓီနဉ္စ စတ္ထေ အာ ဟောတီတိ ဥကာရဿ အာ, ဟောတာ စ ပေါတာ စ ဟောတာပေါတာရော။ ဧဝံ မာတာပိတရော။
၆၅။ ပုတ္တေတိ
ပုတ္တေ ဥတ္တရပဒေ ပိတာဒီန+မာ ဟောတိ စတ္ထေ။ ပိတာ စ ပုတ္တော စ ပိတာပုတ္တာ, ဧဝံ မာတာပုတ္တာ။
၇၈။ ဇာယာယ ဇယံ ပတိမှိ
ပတိမှိ ပရေ ဇာယာယ ဇယံ ဟောတိ။ ဇာယာ စ ပတိ စ ဇယမ္ပတယော။ ဇာနိပတီတိ ပကတန္တရေန သိဒ္ဓံ, ဇာနိ စ ပတိ စ ဇာနိပတိ။ ဧဝံ ဇမ္ပတိ ဒမ္ပတီတိ။
ကွစိ အပ္ပသရံ ပုဗ္ဗံ နိပတတိ, ယထာ-စန္ဒော စ သူရိယော စ စန္ဒသူရိယာ, နိဂမာ စ ဇနပဒါ စ နိဂမဇနပဒါ။ ဧဝံ သုရာသုရဂရုဍမနုဇဘုဇဂဂန္ဓဗ္ဗာ။
ကွစိ ဣဝဏ္ဏု+ဝဏ္ဏန္တာနံ ပုဗ္ဗနိပါတော, ယထာ-အဂ္ဂိဓုမာ, ဂတိဗုဒ္ဓိဘုဇပဌဟရကရသယာ, ဓာတုလိင်္ဂါနိ။
ကွစိ သရာဒိအကာရန္တံ ပုဗ္ဗံ နိပတတိ, ယထာ-အတ္ထဓမ္မာ, အတ္ထသဒ္ဒါ, သဒ္ဒတ္ထာ ဝါ။
အညမညသာပေက္ခာနမေဝ တိရောဟိတာဝယဝဘေဒေါ သမုဒါယပဓာနော သမာဟာရော, ယထာ-ဆတ္တဉ္စ ဥပါဟနာ စ ဆတ္တုပါဟနံ။
၂၀။ သမာဟာရေ နပုံသကန္တိ
သမာဟာရေ သဗ္ဗတ္ထ နပုံသကလိင်္ဂံ ဘဝတိ, သမာဟာရဿေ+ကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ။
၂၃။ သျာဒီသု ရဿောတိ
နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ သျာဒီသု ရဿော။ ဘော ဆတ္တုပါဟန, ဆတ္တုပါဟနံ, ဆတ္တုပါဟနေန ဣစ္စာဒိ။
တေ စ သမာဟာရိတရီတရယောဂါ ဗဟုလံဝိဓာနာ နိယတဝိသယာယေဝ ဟောန္တိ, တတြာ+ယံ ဝိသယဝိဘာဂေါ-နိရုတ္တိပိဋကာဂတော-ပါဏိ+တူရိယ+ယောဂ္ဂ+သေနင်္ဂါနံ, နိစ္စဝေရီနံ, သင်္ချာပရိမာဏသညာနံ, ခုဒ္ဒဇန္တုကာနံ, ပစနစဏ္ဍာလာနံ, စရဏသာဓာရဏာနံ, ဧကဇ္ဈာယနပါဝစနာနံ, လိင်္ဂဝိသေသာနံ, ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓါနံ, ဒိသာနံ, နဒီနဉ္စ နိစ္စသမာဟာရေကတ္ထံ ဘဝတိ။
ပါဏင်္ဂါနံ-စက္ခု စ သောတဉ္စ စက္ခုသောတံ, မုခဉ္စ နာသိကာ စ မုခနာသိကံ, “သျာဒီသု ရဿော”တိ နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ ရဿော။ ဟနု စ ဂီဝါ စ ဟနုဂီဝံ, ကဏ္ဏာ စ နာသာ စ ကဏ္ဏနာသံ, ပါဏိ စ ပါဒေါ စ ပါဏိပါဒံ, ဆဝိ စ မံသဉ္စ လောဟိတဉ္စ ဆဝိမံသလောဟိတံ, နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပံ, ဇရာ စ မရဏဉ္စ ဇရာမရဏံ။
တူရိယင်္ဂါနံ-အလသော စ တာလမ္ဗရော စ အလသတာလမ္ဗရံ, မုရဇော စ ဂေါမုခေါ စ မုရဇဂေါမုခံ, သံခေါ စ ပဏဝေါ စ ဒေဏ္ဍိမော စ, သံခါ စ ပဏဝါ စ ဒေဏ္ဍိမာ စာတိ ဝါ သံခပဏဝဒေဏ္ဍိမံ, ပဏဝါဒယော ဒွေပိ ဘေရိဝိသေသာ, မဒ္ဒဝိကော စ ပါဏဝိကော စ မဒ္ဒဝိကပါဏဝိကံ, ဂီတဉ္စ ဝါဒိတဉ္စ ဂီတဝါဒိတံ, သမ္မဉ္စ တာဠဉ္စ သမ္မတာဠံ, သမ္မံတိ ကံသတာလံ, တာဠံတိ ဟတ္ထတာဠံ။
ယောဂ္ဂင်္ဂါနံ-ဖာလော စ ပါစနဉ္စ ဖာလပါစနံ, ယုဂဉ္စ နင်္ဂလဉ္စ ယုဂနင်္ဂလံ။
သေနင်္ဂါနံ-ဟတ္ထိနော စ အဿာ စ ဟတ္ထိအဿံ, ရထာ စ ပတ္တိကာ စ ရထပတ္တိကံ, အသိ စ သတ္တိ စ တောမရဉ္စ ပိဏ္ဍဉ္စ အသိသတ္တိတောမရပိဏ္ဍံ, အသိ စ စမ္မဉ္စ အသိစမ္မံ, စမ္မန္တိ
နိစ္စဝေရီနံ-အဟိ စ နကုလော စ, အဟီ စ နကုလာ စာတိ ဝါ အဟိနကုလံ။ ဧဝံ ဗိဠာရမူသိကံ, အန္တဿ ရဿတ္တံ။ ကာကောလုကံ, သပ္ပမဏ္ဍူကံ, ဂရုဠသပ္ပံ, နာဂသုပဏ္ဏံ။
သင်္ချာပရိမာဏသညာနံ-ဧကကဉ္စ ဒုကဉ္စ ဧကကဒုကံ။ ဧဝံ, ဒုကတိကံ, တိကစတုက္ကံ, စတုက္ကပဉ္စကံ။ ဒသကဉ္စ ဧကာဒသကဉ္စ ဒသေကာဒသကံ, “တိတာလီသ” ဣတိ စက-ဘာဂလောပနိဒ္ဒေသေန ကကာရဿ လောပေါ။
ခုဒ္ဒဇန္တုကာနံ-ကီဋာ စ ပဋင်္ဂါ စ ကီဋပဋင်္ဂံ, ကီဋာ=ကပါလပိဋ္ဌိကပါဏာ။ ဧဝံ ကုန္ထကိပိလ္လိကံ, ဍံသာ စ မကသာ စ ဍံသမကသံ, မက္ခိကာ စ ကိပိလ္လိကာ စ မက္ခိကကိပိလ္လိကံ, ကီဋာ စ သရိံသပါ စ ကီဋသရိံသပံ။ တတ္ထ ကုန္ထာ=သုခုမကိပိလ္လိကာ။
ခုဒ္ဒဇန္တု အနဋ္ဌီ ဝါ၊ အထ ခေါ ခုဒ္ဒကောပိ ဝါ။
သတံ ဝါ ပသတော ယေသံ၊ ကေစိ အာနတုလာ ဣတိ။
ပစနစဏ္ဍာလာနံ-ဩရဗ္ဘိကာ စ သူကရိကာ စ ဩရဗ္ဘိကသူကရိကံ, ဧဝံ သာကုန္တိကမာဂဝိကံ။ သပါကော စ စဏ္ဍာလော စ သပါကစဏ္ဍာလံ, ပုက္ကုသဆဝဍာဟကံ, ဝေနရထကာရံ, တတ္ထ ဝေနာ=တစ္ဆကာ, ရထကာရာ=စမ္မကာရာ။
စရဏသာဓာရဏာနံ-အတိသော စ ဘာရဒွါဇော စ အတိသဘာရဒွါဇံ, ကဋ္ဌော စ ကပါလော စ ကဋ္ဌကပါလံ, သီလဉ္စ ပညာဏဉ္စ သီလပညာဏံ, သမထော စ ဝိပဿနာ စ သမထဝိပဿနံ, ဝိဇ္ဇာ စ စရဏဉ္စ ဝိဇ္ဇာစရဏံ, ဧဝံ နာမရူပံ, ဟိရောတ္တပ္ပံ,
သတိသမ္ပဇညံ, လောဘမောဟံ, ဒေါသမောဟံ, အဟိရိကာနောတ္တပ္ပံ, ထိနမိဒ္ဓံ, ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စ+မိစ္စာဒိ။
ဧကဇ္ဈာယနပါဝစနာနံ-ဒီဃော စ မဇ္ဈိမော စ ဒီဃမဇ္ဈိမံ, ဧဝံ ဧကုတ္တရ သံယုတ္တကံ, ခန္ဓကဝိဘင်္ဂံ။
လိင်္ဂဝိသေသာနံ-ဣတ္ထီ စ ပုမာ စ ဣတ္ထိပုမံ, ဒါသီ စ ဒါသော စ ဒါသိဒါသံ, စီဝရဉ္စ ပိဏ္ဍပါတော စ သေနာသနဉ္စ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရော စ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တိဏဉ္စ ကဋ္ဌော စ သာခါ စ ပလာသဉ္စ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ။ “လာဘီ ဟောတိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ”တိပိ ဒိဿတိ။
ဝိဝိဓဝိရုဒ္ဓါနံ-ကုသလဉ္စ အကုသလဉ္စ ကုသလာကုသလံ, ဧဝံ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇံ, ဟီနပဏီတံ, ကဏှသုက္ကံ, ဆေကပါပကံ, သုခဒုက္ခံ, အဓမုတ္တမံ, ပဋိဃာနုနယံ, ဆာယာတပံ, အာလောကန္ဓကာရံ။ ရတ္တိဉ္စ ဒိဝါ စ ရတ္တိန္ဒိဝံ, “ရတ္တိန္ဒိဝဒါရဂဝစတုရဿာ”တိ အပစ္စယေ ကတေ နုမအာဂမော။ အဟော စ ရတ္တိ စ အဟောရတ္တံ, “ဒီဃာ+ဟောဝဿေကဒေသေဟိ စ ရတျာ”တိ အပစ္စယေ ကတေ “မနာဒျာပါဒီန+မော မယေ စေ”တိ ဩကာရော။
ဒိသာနံ-ပုဗ္ဗာ စ အပရာ စ ပုဗ္ဗာပရံ, ဧဝံ ပုရတ္ထိမပစ္ဆိမံ, ဒက္ခိဏုတ္တရံ, ပုဗ္ဗဒက္ခိဏံ, ပုဗ္ဗုတ္တရံ, အပရဒက္ခိဏံ, အပရုတ္တရံ။
နဒီနံ-ဂင်္ဂါ စ ယမုနာ စ ဂင်္ဂါယမုနံ, ဧဝံ မဟီသရဘူ။
တိဏ+ရုက္ခ+ပသု+သကုဏ+ဓန+ခည+ဗျဉ္ဇန+ဇနပဒါနံ ဝါ။ တိဏဝိသေသာနံ-ဥသီရာနိ စ ဗီရဏာနိ စ ဥသီရဗီရဏံ ဥသီရဗီရဏာနိ ဝါ။ ဧဝံ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇံ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇာနိ ဝါ, ကာသကုသံ ကာသကုသာ ဝါ။
ရုက္ခဝိသေသာနံ- အဿတ္ထာ စ ကပိဋ္ဌာ စ အဿတ္ထကပိဋ္ဌံ အဿတ္ထကပိဋ္ဌာ ဝါ, ဧဝံ အမ္ဗပနသံ အမ္ဗပနသာ, ခဒိရပလာသံ ခဒိရပလာသာ, ဓဝါဿကဏ္ဏံ ဓဝါဿကဏ္ဏာ, ပိလက္ခနိဂြောဓံ ပိလက္ခနိဂြောဓာ, သာကသာလံ သာကသာလာ။
ပသုဝိသေသာနံ-ဂဇာ စ ဂဝဇာ စ ဂဇဂဝဇံ ဂဇဂဝဇာ ဝါ, အဇာ စ ဧဠကာ စ အဇေဠကံ အဇေဠကာ, ဟတ္ထီ စ ဂါဝေါ စ အဿာ စ ဝဠဝါ စ ဟတ္ထီဂဝဿဝဠဝံ ဟတ္ထီဂဝဿဝဠဝါ, ရဿတ္တံ။ ဧဝံ ဂေါမဟိသံ ဂေါမဟိသာ, ဧဏေယျဝရာဟံ ဧဏေယျဝရာဟာ, သီဟဗျဂ္ဃတရစ္ဆံ သီဟဗျဂ္ဃတရစ္ဆာ, ကုက္ကုဋသူကရံ ကုက္ကုဋသူကရာ, ဧဏေယျဂေါမဟိသံ ဧဏေယျဂေါမဟိသာ။
သကုဏဝိသေသာနံ-ဟံသာ စ ဗကာ စ ဟံသဗကံ ဟံသဗကာ။ ဧဝံ ကာရဏ္ဍဝစက္ကဝါကံ ကာရဏ္ဍဝစက္ကဝါကာ, မယူရကောဉ္စံ မယူရကောဉ္စာ, သုကသာလိကံ သုကသာလိကာ, ဗကဗလာကံ ဗကဗလာကာ။
ဓနာနံ-ဟိရညဉ္စ သုဝဏ္ဏဉ္စ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဟိရညသုဝဏ္ဏာနိ။ ဧဝံ ဇာတရူပရဇတံ ဇာတရူပရဇတာနိ, မဏိသင်္ခမုတ္တဝေဠုရိယံ မဏိသင်္ခမုတ္တဝေဠုရိယာ။
ဓညာနံ-သာလီ စ ယဝါ စ သာလိယဝံ သာလိယဝါ ဝါ။ ဧဝံ တိလမုဂ္ဂမာသံ တိလမုဂ္ဂမာသာနိ, နိပ္ပာဝကုလတ္ထံ နိပ္ပာဝကုလတ္ထာ။
ဗျဉ္ဇနာနံ-သာကော စ သုဝါ စ သာကသုဝံ သာကသုဝါ။ ဧဝံ ဂဗျမာဟိသံ ဂဗျမာဟိသာ, ဧဏေယျဝရာဟံ ဧဏေယ, ဝရာဟာ။ မိဂမယူရံ မိဂမယူရာ။
ဇနပဒါနံ- ကာသိ စ ကောသလာ စ ကာသိကောသလံ ကာသိကောသလာ, ဝဇ္ဇီ စ မလ္လာ စ ဝဇ္ဇိမလ္လံ ဝဇ္ဇိမလ္လာ, အင်္ဂါ စ မဂဓာ စ အင်္ဂမဂဓံ အင်္ဂမဂဓာ, ဧဝံ စေတိဝံသံ စေတိဝံသာ, မစ္ဆသူရသေနံ မစ္ဆသူရသေနာ, ကုရုပဉ္စာလံ ကုရုပဉ္စာလာ။ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ နာမရူပဉ္စ နာမရူပနာမရူပန္တိ စတုရေကပဉ္စဝေါကာရဝသေန ဝတ္တဗ္ဗေ ဗဟုလာဓိကာရာ သရူပေကသေသံ ကတွာ နာမရူပန္တိ ဝုတ္တံ။
ဧတသ္မိံ ဧကတ္ထီဘာဝကဏ္ဍေ ယံ ဝုတ္တံ ပုဗ္ဗံ, တဒေဝ ပုဗ္ဗံ နိပတတိ, ကမာတိက္ကမေ ပယောဇနဿာ+ဘာဝါ။ ကွစိ ဝိပလ္လာသောပိ ဟောတိ, ဗဟုလာဓိကာရတော, ဒန္တာနံ ရာဇာ ရာဇဒန္တော။ စတ္ထေ သမာဟာရေ “သဘာပရိသာယာ”တိ ဉာပကာ ကွစိ နပုံသကလိင်္ဂံ န ဘဝတိ, အာဓိပစ္စဉ္စ ပရိဝါရော စ အာဓိပစ္စပရိဝါရော။ ဧဝံ ဆန္ဒပါရိသုဒ္ဓိ, ပဋိသန္ဓိပဝတ္တိယံ။
၄၀။ သမာသန္တွ
ဥပရိ အယ+မဓိကရီယတိ။
၄၁။ ပါပါဒီဟိ ဘူမိယာ
ပါပါဒီဟိ ပရာ ယာ ဘူမိ, တဿာ သမာသန္တော အ ဟောတိ။ ပါပါ ဘူမိ ယသ္မိန္တိ ပါပဘူမံ, ဇာတိယာ ဥပလက္ခိတာ ဘူမိ ဇာတိဘူမံ။
၄၂။ သံချာဟိတိ
သံချာဟိ ပရာယ ဘူမိယာ အ ဟောတိ။ ဒွေ ဘူမိယော အဿ ဒွိဘူမံ။ ဧဝံ တိဘူမံ။
၄၃။ နဒီဂေါဓာဝရီနံ
သံချာဟိ ပရာသံ နဒီဂေါဓာဝရီနံ သမာသန္တော အ ဟောတိ။ ပဉ္စန္နံ နဒီနံ သမာဟာရော ပဉ္စနဒံ။ ဧဝံ သတ္တဂေါဓာဝရံ။
၄၄။ အသံချေဟိ စာ+င်္ဂုလျာ+နာညာသံချတ္ထေသုတိ
အသံချေဟိ သံချာဟိ စ ပရာယ အင်္ဂုလိယာ သမာသန္တော အ ဟောတိ။ နိဂ္ဂတ+မင်္ဂုလီဟိ နိရင်္ဂုလံ, ဒွေ အင်္ဂုလိယော သမာဟဋာ ဒွင်္ဂုလံ။ အနညာသံချတ္ထေသူတိ ကိံ, ပဉ္စ အင်္ဂုလိယော အသ္မိံ ဟတ္ထေတိ ပဉ္စင်္ဂုလိ, အင်္ဂုလိယာ သမီပံ ဥပင်္ဂုလိ။
၄၅။ ဒီဃာဟောဝဿေကဒေသေဟိ စ ရတ္တျာတိ
ဒီဃာဒီဟိ ပရာယ ရတ္တိယာ အ ဟောတိ။ ဒီဃာ စ သာ ရတ္တိ စာတိ ဒီဃရတ္တံ။ အဟော စ ရတ္တိ စ အဟောရတ္တံ, အာပါဒိတ္တာ ဩ။ ဝဿာသု ရတ္တိ ဝဿာရတ္တံ။ ပုဗ္ဗာ စ သာ ရတ္တိ စာတိ ပုဗ္ဗရတ္တံ။ ဧဝံ အပရရတ္တံ, အဍ္ဎရတ္တံ, အတိက္ကန္တော ရတ္တိံ အတိရတ္တော။ ဒွေ ရတ္တိယော သမာဟဋာ ဒွိရတ္တံ။ အနညာသံချတ္ထေသု တွေဝ, ဒီဃာ ရတ္တိ အသ္မိန္တိ ဒီဃရတ္တိ, ဟေမန္တော။ ရတ္တိယာ သမီပံ ဥပရတ္တိ။ ဗဟုလံဝိဓာနာ ကွစိ ဟောတေဝ, ရတ္တိပရိမာဏာနုရူပံ ယထာရတ္တံ။
၄၆။ ဂေါတွ+စတ္ထေ စာ+လောပေ
ဂေါသဒ္ဒါ အလောပဝိသယေ သမာသန္တော အ ဟောတိ န စေ စတ္ထာဒီသု သမာသော။ ရညော ဂေါ ရာဇဂဝေါ။ ပရမော စ သော ဂေါ စာတိ ပရမဂဝေါ။ ပဉ္စန္နံ ဂုန္နံ သမာဟာရော ပဉ္စဂဝံ, “ဂေါဿာ+ဝင”တိ အဝင။ တံ ဓန+မဿာတိ ပဉ္စဂဝဓနော။ ဒသဂဝံ။
၄၇။ ရတ္တိန္ဒိဝ+ဒါရဂဝ+စတုရဿာ
ဧတေ သဒ္ဒါ အ-အန္တာ နိပစ္စန္တေ။ ရတ္တိ စ ဒိဝါ စ ရတ္တိန္ဒိဝံ, ဣမိနာဝ နုမာဂ မာ။ ဒါရာ စ ဂဝေါ စ ဒါရဂဝံ။ စတဿော အဿိယော အဿ စတုရဿော။
၄၈။ အာယာမေ+နုဂဝံ
အနုဂဝံတိ နိပစ္စတေ အာယာမေဂမျမာနေ။ ဂဝဿ အာယာမော အနုဂဝံ သကဋံ, အသင်္ချသမာသော။
၄၉။ အက္ခိသ္မာ+ညတ္ထေ
အက္ခိသ္မာ သမာသန္တော အ ဟောတိ အညတ္ထေ။ ဝိသာလာနိ အက္ခီနိ ယဿ သော ဝိသာလက္ခော။
၅၀။ ဒါရုမျ+င်္ဂုလျာ
အင်္ဂုလန္တာ အညတ္ထေ ဒါရုမှိ သမာသန္တော အ ဟောတိ။ ဒွေ အင်္ဂုလိယော အဝယဝါ အဿေတိ ဒွင်္ဂုလံ ဒါရု, ဧဝံ ပဉ္စင်္ဂုလံ။ အင်္ဂုလိသဒိသာဝယဝံ ဓညာဒီနံ ဝိက္ခေပကံ ဒါရူတိ ဝုစ္စတေ။
၅၄။ ဥတ္တရပဒေ
ဣဒံ သဗ္ဗတ္ထ အဓိကာတဗ္ဗံ။
၅၅။ ဣမဿိ+ဒန္တိ
ဥတ္တရပဒေ ဣမဿ ဣဒံ, ဣမာယ အတ္ထော ဣဒမဋ္ဌော, ထဿ ဌော, ဣဒမဋ္ဌော အဿ အတ္ထီတိ ဣဒမဋ္ဌီ, ဣဒမဋ္ဌိနော ဘာဝေါ ဣဒမဋ္ဌိတာ။ ဣမေသံ ပစ္စယာ ဣဒပ္ပစ္စယာ, နိဂ္ဂဟီတလောပေါ ပဿ စ ဒွိဘာဝေါ။
၅၇။ ဋ န္တန္တူနန္တိ
န္တန္တူနံ ဥတ္တရပဒေ ဋ ဟောတိ။ ဘဝန္တော ပတိဋ္ဌာ အမှန္တိ ဘဝံပတိဋ္ဌာ မယံ, နိဂ္ဂဟီတာဂမော, ဝဂ္ဂန္တော, ယောဿ ဋာ စ။ ဘဂဝါ မူလံ ဧတေသံတိ ဘဂဝံမူလကာ နော ဓမ္မာ။
၅၈။ အ
ဣတိ န္တန္တူနံ အ ဟောတိ။ ဂုဏဝန္တော ပတိဋ္ဌာ မမာတိ ဂုဏဝန္တပတိဋ္ဌော+သ္မိ။
၆၀။ ပရဿ သံချာသုတိ
သံချာသု ပရဿ ဩ, ပရော သတသ္မာ အဓိကာ ပရောသတံ။
၆၁။ ဇနေ ပုထဿုတိ
ပုထဿ ဇနေ ဥ ဟောတိ။ ပုထဂေဝါ+ယံ ဇနောတိ ပုထုဇ္ဇနော, ဇဿ ဒွိတ္တံ။
၆၂။ သော ဆဿာ+ဟာ+ယတနေ ဝါ
အဟေ အာယတနေ စ ဥတ္တရပဒေ ဆဿ သော ဟောတိ ဝါ။ သာဟံ ဆာဟံ, သဠာယတနံ ဆဠာယတနံ။ (သမ္ဗရံ)
၆၃။ လ္တု+ပိတာဒီန+မာရဝရင
လ္တုပစ္စယန္တာနံ ပိတာဒီနဉ္စ ယထာက္ကမ+မာရဝရင ဝါ ဟောန္တု+တ္တရပဒေ။ သတ္ထုနော ဒဿနံ သတ္ထာရဒဿနံ, ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော။ မာတရပိတရော။ ဝါတွေဝ, သတ္ထုဒဿနံ, မာတုဇာယော။
၆၈။ ကွစိ ပစ္စယေတိ
ပစ္စယေ ပုမဘာဝေ အတိသယေန ဗျတ္တာ ဗျတ္တတရာ, ဗျတ္တတမာ။ “တဿံ တတြ, တာယ တတော, တဿံ ဝေလာယံ တဒါ”[“။ ဧတ္ထန္တရေ ရူပါနိ အာစရိယသံဃရက္ခိတ မဟာသာမိတ္ထေရမတေန ဣမိနာဝ “ကွစိ ပစ္စယေတိ သုတ္တေန သိဒ္ဓါနိ, တေနေဝ တာနိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဥဒါဟဋာနိ။ အာစရိယမောဂ္ဂလ္လာနမဟာထေရမတေန ပနေ+တာနိ “သဗ္ဗာဒယော ဝုတ္တိမတ္တေတိ သုတ္တေန သိဒ္ဓါနိ။ တောအာဒီနံ ဝိဘတျတ္ထေ ဝိဟိတပစ္စယတ္တာ, တဒန္ထာနဉ္စ ဏာဒိဝုတ္တိတ္တာ ဒွိန္နမ္ပိ ထေရာနံ မတာ အဝိရုဒ္ဓါ။]
၇၁။ သညာယ+မုဒေါ+ဒကဿ
သညာယ+မုဒကဿု+တ္တရပဒေ ဥဒါဒေသော ဟောတိ။ ဥဒဓိ, ဥဒပါနံ။
၇၂။ ကုမ္ဘာဒီသု ဝါ
ကုမ္ဘာဒီသု+တ္တရပဒေသု ဥဒကဿ ဥဒါဒေသော ဝါ ဟောတိ။ ဥဒကုမ္ဘော, ဥဒကကုမ္ဘော။ ဥဒပတ္တော ဥဒကပတ္တော။ ဥဒဗိန္ဒု ဥဒကဗိန္ဒု။ အာကတိဂဏော+ယံ။
၇၃။ သောတာဒီသူ+လောပေါ
သောတာဒီသု+တ္တရပဒေသု ဥဒကဿ ဥဿ လောပေါ ဟောတိ။ ဒကသောတံ, ဒကရက္ခသော။
၂၆။ ဣတ္ထိယ+မတွာ
ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနတော အကာရန္တတော နာမသ္မာ အာပစ္စယော ဟောတိ။ ဓမ္မဒိန္နာ။
၂၇။ နဒါဒိတော ငီ
နဒါဒီဟိ ဣတ္ထိယံ ဝီပစ္စယော ဟောတိ။ နဒီ မဟီ ကုမာရီ တရုဏီ ဝါရုဏီ ဂေါတမီ။
ဂေါတော ဝါ
ဂါဝီ ဂေါ။ အာကတိဂဏော+ယံ။ ဝ-ကာရော “န္တန္တူနံ ဝီမှိ တော ဝါ”တိ ဝိသေသနတ္ထော။
၂၈။ ယက္ခာဒိတွိ+နီ စ
ယက္ခာဒိတော ဣတ္ထိယံ ဣနီ ဟောတိ ဝီ စ။ ယက္ခိနီ ယက္ခီ, နာဂိနီ နာဂီ, သီဟိနီ သီဟီ။
၂၉။ အာရာမိကာဒီဟိ
အာရာမိကာဒိတော ဣနီ ဟောတိ+တ္ထိယံ။ အာရာမိကိနီ, အနန္တရာယိကိနီ။
သညာယံ မာနုသော မာနုသိနီ, အညတြ မာနုသီ။
၃၀။ ယုဝဏ္ဏေဟိ နီ
ဣတ္ထိယ+မိဝဏ္ဏုဝဏ္ဏန္တေဟိ နီ ဟောတိ ဗဟုလံ။ သဒါပယတပါဏိနီ, ဒဏ္ဍိနီ, ဘိက္ခုနီ, ခတ္တဗန္ဓုနီ, ပရစိတ္တဝိဒုနီ။ မာတုအာဒိတော ကသ္မာ န ဟောတိ, ဣတ္ထိပစ္စယံ ဝိနာပိ ဣတ္ထတ္တာဘိဓာနတော။
၃၁။ တ္တိမှာ+ညတ္ထေ
တ္တိမှာ+ညတ္ထေယေဝ ဣတ္ထိယံ နီ ဟောတိ ဗဟုလံ။ သာ+ဟံ အဟိံသာရတိနီ, တဿာ မုဋ္ဌဿတိနိယာ, သာ ဂါဝီ ဝစ္ဆဂိဒ္ဓိနီ။ အညတ္ထေတိ ကိံ, ဓမ္မရတိ။
၃၂။ ဃရဏျာဒယောတိ
ဃရဏိပဘုတယော နီပစ္စယန္တာ သာဓဝေါ ဟောန္တိ။ ဃရ+မဿာ အတ္ထီတိ ဤမှိ “ယုဝဏ္ဏေဟိ နီ”တိ နီ, ဃရဏီ။ ဣမိနာ နဿ ဏော, ဤဿ အတ္တဉ္စ။
အာစရိယာ ဝါ ယလောပေါ စ ဣတိ ဂဏသုတ္တေန နိယာမိတတ္တာ ဣမိနာဝ နီမှိ ယလောပေါ စ, အာစရိနီ အာစရိယာ။
၃၃။ မာတုလာဒိတွာ+နီ ဘရိယာယန္တိ
မာတုလာဒိတော ဘရိယာယ+မာနီ ဟောတိ။ မာတုလာနီ, ဝရုဏာနီ, ဂဟပတာနီ, အာစရိယာနီ။
အဘရိယာယံ ခတ္တိယာ ဝါ ဣတိ ဂဏသုတ္တေန နိယမိတတ္တာ ဣမိနာ ဝါ အာနီ, ခတ္တိယာနီ။ နဒါဒိပါဌာ ဘရိယာယန္တု ဤ, ခတ္တိယီ။
၃၄။ ဥပမာ+သံဟိတ+သဟိတ+သညတ+သဟ+သဖ+ဝါမ+လက္ခဏာဒိတူ+ရုတူတိ
ဦရုသဒ္ဒတော ဣတ္ထိယ+မူ ဟောတိ။ ကရဘော ဝိယ ဦရု ယဿာ သာ ကရဘောရူ, သံဟိတော ဦရု အဿာတိ သံဟိတောရူ, ဧဝံ သဟိတောရူ, သညတောရူ, သဟောရူ, သဖောရူ, ဝါမောရူ, လက္ခဏောရူ။ ဦတိ ယောဂဝိဘာဂါ ဗြဟ္မဗန္ဓူ။
၃၅။ ယုဝါတိ
ယုဝသဒ္ဒတောတိ ဟောတိ+တ္ထိယံ။ ယုဝတိ။
၃၆။ န္တန္တူနံ ဝီမှိ တော ဝါတိ
ဝီမှိ န္တန္တူနံ တော ဝါ ဟောတိ။ ဂစ္ဆတီ ဂစ္ဆန္တီ, သီလဝတ သီလဝန္တီ။
၃၇။ ဘဝတော ဘောတောတိ
ဝီမှိ ဘဝတော ဘောတာဒေသော ဝါ ဟောတိ။ ဘောတီ ဘဝန္တီ။
၃၉။ ပုထုဿ ပထဝပုထဝါတိ
ဝီမှိ ပုထုဿ ပထဝပုထဝါ ဟောန္တိ။ ပထဝီ ပုထဝီ, ဌေ ပထဝီ။
ဣတိ ပယောဂသိဒ္ဓိယံ သမာသကဏ္ဍော စတုတ္ထော။
၅. ဏာဒိကဏ္ဍ
သမာသော ပဒသံခေပေါ၊ ပဒပစ္စယသံဟိတံ။
တဒ္ဓိတံ နာမ ဟောတီတိ၊ ဝိညေယျံ တေသ+မန္တရံ။
၁။ ဏော ဝါ+ပစ္စေ
ဆဋ္ဌီယန္တာ နာမသ္မာ ဝါ ဏပစ္စယော ဟောတိ အပစ္စေ+ဘိဓေယျေ။ အပစ္စသဒ္ဒသမ္ဗန္ဓိတ္တေန အပစ္စဝန္တတော ကတသရပစ္စယော သမတ္ထျတော ဆဋ္ဌျန္တတော ဟောတီတိ “ဆဋ္ဌီယန္တာ နာမသ္မာ”တိ သုတ္တေ အဝုတ္တမ္ပိ ဝုတ္တံ။ ဏာဒီနံ တဒ္ဓိတန္တိ ပုဗ္ဗာစရိယသညာ။ ဏကာရော ဝုဒ္ဓျတ္ထော။ ဧဝ+မညတြာပိ။ ဏာဒိဝုတ္တိတ္တာ “ဧကတ္ထတာယံ”တိ ဝိဘတ္တိလောပေါ။
၁၂၄။ သရာန+မာဒိဿာ+ယုဝဏ္ဏဿာ+ဧဩ ဏာနုဗန္ဓေ
သရာန+မာဒိဘူတာ ယေ အကာရိ+ဝဏ္ဏု+ဝဏ္ဏာ, တေသံ အာ+ဧ+ဩ ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ဏာနုဗန္ဓေတိ အကာရဿ အာကာရော။ အာ+ဧ+ဩနံ ဝုဒ္ဓီတိပိ ပုဗ္ဗာစရိယသညာ။ ဝသိဋ္ဌဿာ+ပစ္စံ ဝါသိဋ္ဌော။ ဝီမှိ ဝါသိဋ္ဌီ။ ဝေတိ ဝသိဋ္ဌဿာ+ပစ္စံတိ ဝါကျဿ စ ဝသိဋ္ဌာပစ္စံတိ သမာသဿ စ ဝိကပ္ပတ္ထံ။ သော စ ဝါသဒ္ဒေါ ယာဝ “သကတ္ထေ”တိ အဓိကရီယတိ။
နပုံသကေန လိင်္ဂေန၊ သဒ္ဒေါ+ဒါဟု ပုမေန ဝါ။
နိဒ္ဒိဿတီတိ ဉာတဗ္ဗ+မဝိသေသေ ပနိ+စ္ဆိတေတိ -
ဝုတ္တတ္ထာ အပစ္စသဒ္ဒဿ နပုံသကတ္ထေပိ ပုတ္တပုတ္တီနံ ဒွိန္နမ္ပိ ဝါစကော ဟောတိ။
ဏာဒယော+ဘိဓေယျလိင်္ဂါ၊ အပစ္စေ တွ+နပုံသကာ။
နပုံသကေ သကတ္ထေ ဏျော၊ ဘိယျော ဘာဝသမူဟဇာ။
တာ တု+တ္ထိယ+မသံချာနေ၊ တွာဒိစီပစ္စယန္တကာ။
ဘာရဒွါဇဿ အပစ္စံ=ပုတ္တော ဘာရဒွါဇော, ဧဝံ ဝေဿာမိတ္တော, ဂေါတမော။ ဧတ္ထ စ အ+ယုဝဏ္ဏန္တာဘာဝါ အာ+ဧ+ဩနံ န ဝုဒ္ဓိ။ ဝါသုဒေဝဿ အပစ္စံ ဝါသုဒေဝေါ, ဗလဒေဝေါ။ စိတ္တကောတိအာဒီသု ပန သံယောဂန္တတ္တာ “သံယောဂေ ကွစီ”တိ ကွစိ န ဝုဒ္ဓိ။ ဥပဂုနော အပစ္စံ ဩပဂဝေါ ဩပဂဝီ။ ဧတ္ထ “ဥဝဏ္ဏဿာ+ဝင သရေ”တိ ဥကာရဿ အဝင။
ဝစ္ဆဿာ+ပစ္စန္တိ ဝိဂ္ဂယှ ပုဗ္ဗသုတ္တေန ဏပစ္စယေ ကတေ ပုန ဝစ္ဆဿာ+ပစ္စံတိ ဝိဂ္ဂဟော။
၂။ ဝစ္ဆာဒိတော ဏာန+ဏာယနာ
ဝစ္ဆာဒီဟိ အပစ္စပစ္စယန္တေဟိ ဂေါတ္တာဒီဟိ စ သဒ္ဒေဟိ ဏာန+ဏာယနပစ္စယာ ဝါ ဟောန္တိ အပစ္စေ။ ဝစ္ဆာနော, ဝစ္ဆာယနော, “သံယောဂေ ကွစီ”တိ န ဝုဒ္ဓိ။ ကတိဿာ+ပစ္စံ ကစ္စော, “ဏျ ဒိစ္စာဒီဟီ”တိ ဏျော, “လောပေါ+ဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ”တိ အကာရလောပေ စဝဂ္ဂပုဗ္ဗရူပါနိ။ ကစ္စဿာ+ပစ္စံ ကစ္စာနော, ကစ္စာယနော, ယာဂမေ ကာတိယာနော။ မုဂ္ဂဿာ+ပစ္စံ=နတ္တာဒီတိ ဝါကျေ ဝုဒ္ဓိ+ဣကာရလောပ+ပုဗ္ဗရူပါနိ။ မောဂ္ဂလ္လဿာ+ပစ္စံတိ ပုနဏာန+ဏာယနာ ဟောန္တိ, မောဂ္ဂလ္လာနော မောဂ္ဂလ္လာယနော။ ဣမေ စတ္တာရော အပစ္စပစ္စယန္တာ။ ဂေါတ္တာဒိတော ယထာသကဋဿာ+ပစ္စံ နတ္တာဒီဟိ သကဋာနော သကဋာယနော။ ကဏှဿာ+ပစ္စံ နတ္တာဒိ ကဏှာနော ကဏှာယနော။ ဧဝံ အဂ္ဂိဝေဿာနော
အဂ္ဂိဝေဿာယနော, မုဉ္ဇာနော မုဉ္ဇာယနော, ကုဉ္ဇာနော ကုဉ္ဇာယနော။ သဗ္ဗတ္ထ သံယောဂတ္တာ န ဝုဒ္ဓိ။ အာကတိဂဏော+ယံ။
၃။ ကတ္တိကာဝိဓဝါဒီဟိ ဏေယျဏေရာ
ကတ္တိကာဒီဟိ ဝိဓဝါဒီဟိ စ ဏေယျဏေရပ္ပစ္စယာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ။ ကတ္တိကာယ အပစ္စံ ကတ္တိကေယျော, ဂရုဠော ဝိနတာယ=သုပဏ္ဏမာတုယာ အပစ္စံ ဝေနတေယျော။ ရောဟိဏိယာ အပစ္စံ ရောဟိဏေယျော, ဂင်္ဂါယ အပစ္စံ ဂင်္ဂေယျော။ ဧဝံ ဘာဂိနေယျော, နာဒေယျော, အန္တေယျော, အာဟေယျော, ကာပေယျော, သုစိယာ အပစ္စံ သောစေယျော, ဗာလေယျော။ ဏေရေ-ဝိဓဝါယ အပစ္စံ ဝေဓဝေရော။ ဗန္ဓကိယာ=အဘိသာရိကာယ အပစ္စံ ဗန္ဓ-ကေရော။ သမဏဿ ဥပဇ္ဈာယဿာ+ပစ္စံ သာမဏေရော, နာဠိကေရော ဣစ္စာဒိ။
၄။ ဏျ ဒိစ္စာဒီဟိ
ဒိတိပ္ပဘုတီဟိ ဏျော ဟောတိ အပစ္စေ။
၁၂၅။ သံယောဂေ ကွစိ
သံယောဂဝိသယေ ကွစိ အာ+ဧ+ဩဝုဒ္ဓိယော ဟောန္တိ ဏာနုဗန္ဓေ။
၁၃၁။ လောပေါ+ဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ
အဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ လောပေါ ဟောတိ ယကာရာဒေါ ပစ္စယေ။ ဒိတိယာ=အသုရမာတုယာ အပစ္စံ ဒေစ္စော အာဒိစ္စော။ ကုဏ္ဍနိယာ အပစ္စံ ကောဏ္ဍညော, နဿ ညေ ပုဗ္ဗရူပံ။ အဒိတီတိ ဒေဝမာတာ။
ဘာတုနော အပစ္စံ ဘာတဗျော, “ယမှိ ဂေါဿ စာ”တိ ယမှိ ဥဿ အဝင အကာရလောပပုဗ္ဗရူပါနိ။
၅။ အာ ဏိ
အကာရန္တတော ဏိ ဝါ ဟောတ+ပစ္စေ ဗဟုလံ။ အာ=တိ နာမဝိသေသနတ္တာ အ-ကာရန္တတောတိ ဝုတ္တံ။ ဒက္ခဿာ+ပစ္စံ ဒက္ခိ, ဒတ္တိ, ဒေါဏိ, ဝါသဝိ, ဝါရုဏိ။ ဇိနဒတ္တဿာ+ပစ္စံ ဇေနဒတ္တိ, သုဒ္ဓါဒနိ, အာနုရုဒ္ဓိ ဣစ္စာဒိ။
၆။ ရာဇတော ညော ဇာတိယံ
ရာဇတော ညော ဝါ ဟောတ+ပစ္စေ ခတ္ထိယဇာတိယံ ဂမျမာနာယံ။ ရညော အပစ္စံ ရာဇညော။ ဇာတီယန္တိ ကိံ, ရာဇာပစ္စံ။
၇။ ခတ္တာ ယိ+ယာ
တိဇာတိယံ အပစ္စေ ယ+ဣယာ ဟောန္တိ။ ခတ္တဿာ+ပစ္စံ ခတျော ခတ္တိယော။ ဇာတိယံ တွေဝ, ခတ္တိ။
၈။ မနုတော ဿ+သဏ
မနုတော ဇာတိသမုဒါယေ ဿ+သဏ ဟောန္တု+ပစ္စေ။ မနုနော အပစ္စံ မနုဿော မာနုသော, မနုဿီ မာနုသီ။ ဇာတိယံ တွေဝ, မာနဝေါ, နဿ ဏော, မာဏဝေါ။
၉။ ဇနပဒနာမသ္မာ ခတ္တိယာ ရညေ စ ဏော
ဇနပဒဿ ယံ နာမံ, တံ နာမသ္မာ ခတ္တိယာ အပစ္စေ ရညေ စ ဏော ဟောတိ။ ပဉ္စာလာနံ အပစ္စံ ရာဇာ ဝါ ပဉ္စာလော,
ကောသလော, မာဂဓော, ဩက္ကာကော။ ဇနပဒနာမသ္မာတိ ကိံ, ဒါသရထိ။ ခတ္တိယာတိ ကိံ, ပဉ္စာလဿ ဗြာဟ္မဏဿာ+ပစ္စံ ပဉ္စာလိ။
၁၀။ ဏျ ကုရုသိဝီဟိ
ကုရုသိဝီဟိ အပစ္စေ ရညေ စ ဏျော ဟောတိ။ ကုရူနံ အပစ္စံ ရာဇာ ဝါ ကောရဗျော။ “ယမှိ ဂေါဿ စာ”တိမိနာ အဝင, ဗကာရပုဗ္ဗရူပါနိ။ သေဗ္ဗော, ဣလောပေါ။ (အပစ္စတဒ္ဓိတံ)။
၁၁။ ဏ ရာဂါ တေန ရတ္တံ
ရာဂဝါစီတတိယန္တတော ရတ္တ+မိစ္စေ+တသ္မိံ အတ္တေ ဏော ဟောတိ။ ကုသုမ္ဘာဒီဟိ ဝဏ္ဏန္တရပတ္တံ ရတ္တံ နာမ။ ကသာဝေန ရတ္တံ ကာသာဝံ။ ဧဝံ ကုသုမ္ဘေန ရတ္တံ ကောသုမ္ဘံ, ဟာလိဒ္ဒံ, ပတ္တင်္ဂံ, မဉ္ဇေဋ္ဌံ, ကုင်္ကုမံ။ ဣဓ န ဟောတိ နီလံ ပီတန္တိ, ဂုဏဝစနတ္တာ ဏေန ဝိနာပိ ဒဗ္ဗဿာ+ဘိဓာနတော။
၁၂။ နက္ခတ္တေနိ+န္ဒုယုတ္တေန ကာလေ
တတိယန္တတော နက္ခတ္တာ တေန လက္ခိတေ ကာလေ ဏော ဟောတိ, တံ စေ နက္ခတ္တ+မိန္ဒုယုတ္တံ ဟောတိ။ ဖုဿေန ဣန္ဒုယုတ္တေန လက္ခိတာ ပုဏ္ဏမာသီ ဖုဿီ ရတ္တိ, ဖုဿော အဟော, မဃာယ ဣန္ဒုယုတ္တာယ လက္ခိတာ ပုဏ္ဏမာသီ မာဃီ, မာဃော။
၁၃။ သာ+ဿ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမာသီ
သေတိ ပဌမန္တာ အဿေတိ ဆဋ္ဌိယတ္ထေ ဏော ဟောတိ, ယံ ပဌမန္တံ, သာ စေ ဒေဝတာ ပုဏ္ဏမာသီ ဝါ။ သုဂတော ဒေဝတာ အဿ သောဂတော, မာဟိန္ဒော, ယာမော, ဝါရုဏော။ ဗုဒ္ဓါ အဿ
ဒေဝတာတိ ဗုဒ္ဓါ။ ဖုဿီ ပုဏ္ဏမာသီ အဿ သမ္ဗန္ဓိနီတိ ဖုဿော မာသော။ ဧဝံ မာဃော, ဖဂ္ဂုနော, စိတ္တော, ဝေသာခေါ, ဇေဋ္ဌမူလော, အာသာဠှော, သာဝဏော, ပေါဋ္ဌပါဒေါ, အဿယုဇော, ကတ္တိကော, မာဂသိရော။ ပုဏ္ဏမာသီ စ ဘတကမာသသမ္ဗန္ဓိနီ န ဟောတိ, ပုဏ္ဏော မာ အဿန္တိ နိဗ္ဗစနာ, အတော ဧဝ နိပါတနာ ဏော, သာဂမော စ။
၁၄။ တ+မဓီတေ တံ ဇာနာတိ က+ဏိကာ စ
ဒုတိယန္တတော တ+မဓီတေ တံ ဇာနာတီတိ ဧတေသွ+တ္ထေသု ဏော ဟောတိ ကော ဏိကော စ။ ဧတ္ထ စသဒ္ဒေါ ကော စဏိကော စ ဟောတီတိ သမုစ္စိနော, နော ဏပစ္စယံ။ ဗျာကရဏ+မဓီတေ ဇာနာတီတိ ဝါ ဝေယျာကရဏော, ဝိ+အာ+ကရဏန္တိ ဝိစ္ဆိဇ္ဇ ကတယာဒေသဿိ+ကာရဿ “တဒါဒေသာ တဒီဝ ဘဝန္တီ”တိ ဉာယာ “သရာန”မိစ္စာဒိနာ ဧကာရေ ယာဂမဒွိတ္တာနိ။ ဧဝံ မောဟုတ္တော, နေမိတ္တော, အင်္ဂဝိဇ္ဇော, ဝတ္ထုဝိဇ္ဇော, ဆန္ဒသော, “မနာ, ဒီနံ သက” ဣတိ သကာဂမော။ ကမကော, ပဒကော, ဝေနယိကော, သုတ္တန္တိကော, အာဘိဓမ္မိကော။ ဒွိတဂ္ဂဟဏံ အဇ္ဈေနဇာနနေ စ ဝိသုံ ဝိသုံ ပစ္စယဝိဓာနတ္ထံ, အဇ္ဈေနဝိသယဒဿနတ္ထံ, ပသိဒ္ဓုပသံဟရဏတ္ထဉ္စ။
၁၅။ တဿ ဝိသယေ ဒေသေ
ဆဋ္ဌိယန္တာ ဝိသယေ ဒေသသရူပေ ဏော ဟောတိ။ ဝသာတီနံ ဝိသယော ဒေသော ဝါသာတော။ ဒေသေတိ ကိံ, စက္ခုဿ ဝိသယော ရူပံ, ဒေဝဒတ္တဿ ဝိသယော+နုဝါကော။
၁၆။ နိဝါသေ တန္နာမေ
တိ တန္နာမေ နိဝါသေ ဒေသေ ဏော ဟောတိ။ သိဝီနံ နိဝါသော ဒေသော သေဗ္ဗော။ ဧတ္ထ “ယဝါ သရေ”တိ ယကာရေ ဗကာရပုဗ္ဗရူပါနိ။ ဝါသာတော။
၁၇။ အဒူရဘဝေတိ
ဏော, ဝိဒိသာယ အဒူရဘဝံ ဝေဒိသံ။
၁၈။ တေန နိဗ္ဗတ္တေတိ
တတိယန္တာ နိဗ္ဗတ္တတ္ထေ ဏော ဟောတိ။ ကုသမ္ဗေန နိဗ္ဗတ္တာ ကောသမ္ဗီ နဂရံ, ဧဝံ ကာကန္ဒီ, မာကန္ဒီ, သဟဿေန နိဗ္ဗတ္တာ သာဟဿီ ပရိခါ, ဟေတုမှိ ကတ္တရိ ကရဏေ စ ယထာယောဂံ တတိယာ။
၁၉။ တ+မိဓ+တ္ထိ
တန္တိ ပဌမန္တာ ဣဓာတိ သတ္တမျတ္ထေ ဒေသေ တန္နာမေ ဏော ဟောတိ, ယံ တံ ပဌမန္တ+မတ္ထိ စေ။ ဥဒုမ္ဗရာ အသ္မိံ ဒေသေ သန္တီတိ ဩဒုမ္ဗရော, ဗာဒရော, ပဗ္ဗဇော။
၂၀။ တတြ ဘဝေတိ
သတ္တမျန္တာ ဘဝတ္ထေ ဏော။ ဥဒကေ ဘဝေါ ဩဒကော, ဩရသော, ဇာနပဒေါ, မာဂဓော, ကာပိလဝတ္ထဝေါ, ကောသမ္ဗော, မနသိ ဘဝံ မာနသံ သုခံ, သကာဂမော။ သာရသော သကုဏော, သာရသီ သကုဏီ, သာရသံ ပုပ္ဖံ။ မိတ္တေ ဘဝါ မေတ္တာ မေတ္တီ ဝါ။ ပုရေ ဘဝါ ပေါရီ ဝါစာ။ ပါဝုသေ ဘဝေါ ပါဝုသော မေဃော။
ပါဝုသာ ရတ္တိ, ပါဝုသံ အဗ္ဘံ။ သာရဒေါ, သာရဒါ, သာရဒံ ပုပ္ဖံ။ မာဓုရော ဇနော, မာဓုရာ ဂဏိကာ, မာဓုရံ ဝတ္ထံ။
၂၁။ အဇ္ဇာဒီဟိ တနောတိ
ဘဝတ္ထေ တနော။ အဇ္ဇ ဘဝေါ အဇ္ဇတနော, သွာတနော, ဟိယျတနော။ “ဧဩန+မ ဝဏ္ဏေ”တိ ဧဩနံ အ ဟောတိ။
၂၂။ ပုရာတော ဏော စတိ
ဘဝတ္ထေ ဏော တနော စ။ ဧတ္ထ ဏကာရော အဝယဝေါ, နေဝါ+နုဗန္ဓော။ ပုရာဏော, ပုရာတနော။
၂၃။ အမာတွ+စ္စောတိ
ဘဝတ္ထေ အစ္စော ဟောတိ။ အမာ=သဟ ဘဝေါ အမစ္စော။
၂၄။ မဇ္ဈာဒိတွိ+မောတိ
ဘဝတ္ထေ ဣမော, မဇ္ဈေ ဘဝေါ မဇ္ဈိမော။ ဧဝံ အန္တိမော, ဟေဋ္ဌိမော, ဥပရိမော, ဩရိမော, ပါရိမော, ပစ္ဆိမော, အဗ္ဘန္တရိဓော, ပစ္စန္တိမော။
၂၅။ ကဏ+ဏေယျ+ဏေယျက+ယိ+ယာတိ
ဘဝတ္ထေ ကဏအာဒယော ဟောန္တိ။ ကဏ-ကုသိနာရာယံ ဘဝေါ ကောသိနာရကော, မာဂဓကော, အာရညကော ဝိဟာရော, ရာဇဂဟကော, ကောသမ္ဗကော, ဣန္ဒပတ္တကော, ကာပိလကော, ဘာရုကစ္ဆကော, နာဂရကော။ အင်္ဂေသု ဇာတော အင်္ဂကော, ကောသလကော, ဝေဒေဟကော, ကမ္ဗောဇကော, ဂန္ဓာရကော, သောဝီရကော, သိန္ဓဝကော, အဿကော ဣစ္စာဒိ။ ဏေယျ-ဂင်္ဂေယျော, ပဗ္ဗတေယျော, ဝါနေယျော။ ဏေယျက-
ကောသလေယျကော, ဗာရာဏသေယျကော, စမ္ပေယျကော, သိလာယ ဇာတံ သေလေယျကံ, မိထိလေယျကော။ ဗာရာဏသေယျကောတျာဒီသု “ဒိဿန္တ+ညေပိ ပစ္စယာ”တိ ဧယျကော, ဧဝံ ဥပရိ သုတ္တေ ဒဿိတပစ္စယတော ဝိသုံ ပစ္စယေ ဒဿိတေ ဣမိနာ သုတ္တေနာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ယ-ဂမ္မော, ယမှိ အကာရလောပေ ပုဗ္ဗရူပံ ရဿော စ။ ဒိဗ္ဗော။ ဣယ-ဥဒရိယော, ဒိဝိယော, ပဉ္စာလိယော, ဗောဓိပက္ခိယော, လောကိယော။
၂၆။ ဏိကော
သတ္တမျန္တာ ဘဝတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ။ သရဒေ ဘဝေါ သာရဒိကော ဒိဝသော, သာရဒိကာ ရတ္တိ။
၂၇။ တ+မဿ သိပ္ပံ သီလံ ပဏျံ ပဟရဏံ ပယောဇနံ
ပဌမန္တာ သိပ္ပာဒိဝါစကာ အဿေတိ ဆဋ္ဌျတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ။ ဝီဏာဝါဒနံ သိပ္ပ+မဿ ဝေဏိကော, ဝီဏာဝါဒနံ အဘေဒေါပစာရေန ဝီဏာ နာမ။ မောဒိင်္ဂိကော, ဝံသိကော။ ပံသုကူလဓာရဏံ သီလ+မဿ ပံသုကူလိကော, တေစီဝရိကော။ ဂန္ဓော ပဏျ+မဿ ဂန္ဓိကော, တေလိကော, ဂေါဠိကော, ပူဝိကော, ပဏ္ဏိကော, တမ္ဗုလိကော, လောဏိကော။ စာပေါပဟရဏ+မဿ စာပိကော, တောမရိကော, မုဂ္ဂရိကော, မောသလိကော။ ဥပဓိ=က္ခန္ဓာဒိ ပယောဇန+မဿ ဩပဓိကံ, သာတိကံ, သာဟဿိကံ။
၂၈။ တံ ဟန္တ+ရဟတိ ဂစ္ဆတု+ဉ္ဆတိ+စရတိ
ဒုတိယန္တာ ဟန္တီတိ ဧဝမာဒီသွ+တ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ။ ပက္ခိနော ဟန္တီတိ ပက္ခိကော, သာကုဏိကော, မာယူရိကော, မစ္ဆေ ဟန္တီတိ မစ္ဆိကော, မေနိကော။ မိဂေ ဟန္တီတိ မာဂဝိကော,
ဝကာရာဂမော။ မိဂဿ “တဒမိနာ”ဒိနာ မဂဝါဒေသေပိ မာဂဝိကော။ ဩရဗ္ဘိကော, ဟာရိဏိကော။ သူကရိကောတိ ဣကော။ သတ+မရဟတီတိ သာတိကံ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ, ဧဟိ ပဿ ဝိဓိံ အရဟတီတိ ဧဟိပဿိကော။ ဧတ္ထ တျာဒျန္တသမုဒါယတော အနုကရဏတ္တာ ဝါ တဒ္ဓိတဿ အဘိဓာနလက္ခဏတ္တာ ဝါ ဗဟုလံဝိဓာနေန ဝါ ပစ္စယော။ သာဟဿိကော, ကုမ္ဘိကော, ဒေါဏိကော, အဒ္ဓမာသိကော, ကဟာပဏိကော, အာသီတိကာ ဂါထာ, နာဝုတိကာ။ သဟဿိယောတိ ဣယော။ ပရဒါရံ ဂစ္ဆတီတိ ပါရဒါရိကော, မဂ္ဂိကော, ပညာသယောဇနိကော, ပထိကော။ ဗဒရေ ဥဉ္ဆတီတိ ဗာဒရိကော, သာမာကိကော။ ဓမ္မံ စရတီတိ ဓမ္မိကော, အဓမ္မိကော။
၂၉။ တေန ကတံ ကီတံ ဗဒ္ဓ+မဘိသင်္ခတံ သံသဋ္ဌံ ဟတံ ဟန္တိ ဇိတံ ဇယတိ ဒိဗ္ဗတိ ခနတိ တရတိ စရတိ ဝဟတိ ဇီဝတိတိ
ကတာဒီသွ+တ္ထေသု ဏိကော။ ကာယေန ကတံ ကာယိကံ, ဝါစသိကံ, မာနသိကံတိ သကာဂမော။ ဝါတေန ကတော အာဗာဓော ဝါတိတော, သေမှိကော, ပိတ္တိကော။ သတေန ကီတံ သာတိကံ, သာဟဿိကံ, ဝတ္ထေန ကီတံ ဝတ္ထိကံ, ကုမ္ဘိကံ, သောဝဏ္ဏိကံ, ဃာတိကံ။ မူလတောဝ ပစ္စယော, အမူလဝါစိတ္တာ ဒေဝဒတ္တေန ကီတောတိ န ဟောတိ, တဒတ္ထာပ္ပတီတိယာ။ ဝရတ္ထာယ ဗဒ္ဓါ ဝါရတ္တိကော, အာယသိကော, ပါသိကော, သုတ္တိကော။ ဃတေန အဘိသင်္ခတံ သံသဋ္ဌံ ဝါ ဃာတိကံ, ဂေါဠိကံ, ဒဓိကံ, မာရီစိကံ။ ဇာလေန ဟတော ဟန္တီတိ ဝါ ဇာလိကော, ဗာလိသိကော။ အက္ခေဟိ ဇိတံ အက္ခိကံ ဓနံ, သာလာကိကံ, တိန္ဒုကိကော, အမ္ဗဖလိကော။ အက္ခေဟိ ဇယတိ ဒိဗ္ဗတိ ဝါ အက္ခိကော။ ခဏိတ္တိယာ
ခနတီတိ ခါဏိတ္တိကော, ကုဒ္ဒါလိကော။ ဒေဝဒတ္တေန ဇိတံ, အင်္ဂုလျာ ခနတီတိ န ဟောတိ, တဒတ္ထာနဝဂမာ။ ဥဠုမ္ပေန တရတီတိ ဩဠုမ္ပိကော, ဥဠုမ္ပိကောတိ ဣကော။ ကုလ္လိကော, ဂေါပုစ္ဆိကော, နာဝိကော။ သကဋေန စရတီတိ သာကဋိကော, ရထိကော။ ပရပ္ပိကောတိ ဣကော။ ခန္ဓေန ဝဟတီတိ ခန္ဓိကော။ အံသိကော, သီသိကောတိ ဣကော။ ဝေတနေန ဇီဝတီတိ ဝေတနိကော, ဘတိကော, ကယိကော, ဝိက္ကယိကော, ကယဝိက္ကယိကောတိ ဣကော။
၃၀။ တဿ သံဝတ္တတိ
စတုတ္ထျန္တာ သံဝတ္တတီတိ အသ္မိံ အတ္ထေဏိကော ဟောတိ။ ပုနဗ္ဘဝါယ သံဝတ္တတီတိ ပေါနောဗ္ဘဝိကော, ဣတ္ထိယံ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ။ လောကာယ သံဝတ္တတီတိ လောကိကော။ သုဋ္ဌု အဂ္ဂေါတိ သဂ္ဂေါ, သဂ္ဂါယ သံဝတ္တတီတိ သောဝဂ္ဂိကော, သဿော+ဝက တဒမိနာဒီပါဌာ။ ဓနာယ သံဝတ္တတီတိ ဓညံ။
၃၁။ တတော သမ္ဘူတ+မာဂတံ
ပဉ္စမျန္တာ သမ္ဘူတ+မာဂတန္တိ ဧတေသွ+တ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ။ မာတိတော သမ္ဘူတ+မာဂတံဝါ+တိ ဧတ္ထ “မာတိတော စ ဘဂိနိယံစ္ဆော”တိ “မာတိတော”တိ ဘာဂေန ဥဿ ဣမှိ ဝါကျံ, ရဿဒွိတ္တေသု မတ္တိကံ, ပေတ္တိကံ။ ဏျ+ရိယဏ+ရျပစ္စယာပိ ဒိဿန္တိ။ သုရဘိတော သမ္ဘူတံ သောရဘျံ။ ယမှိ ထညံ။ ဥဘယတ္ထ “လောပေါ+ဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ”တိ လောပေါ။ ရိယဏ-ပိတုတော သမ္ဘူတော ပေတ္တိယော, မာတိယော, “ရာနုဗန္ဓေ+န္တသရာဒိဿာ”တိ ဥလောပေါ, မတ္တိယော။ ရျမှိ-ဥလောပေါ, စဝဂ္ဂပုဗ္ဗရူပါနိ, မစ္စော ဝါ။
၃၂။ တတ္ထ ဝသတိ ဝိဒိတော ဘတ္တော နိယုတ္တော
သတ္တမျန္တာ ဝသတီတွေဝမာဒီသွ+တ္ထေသု ဏိကော ဟောတိ။ ရုက္ခမူလေ ဝသတီတိ ရုက္ခမူလိကော, အာရညိကော, ရာဇဂဟိကော, မာဂဓိကော, သောသာနိကော။ လောကေ ဝိဒိတော လောကိကော။ စတုမဟာရာဇေသု ဘတ္တာ စာတုမ္မဟာရာဇိကာ။ ဒွါရေ နိယုတ္တော ဒေါဝါရိကော, ဒဿောက တဒမိနာဒိပါဌာ။ ဘဏ္ဍာဂါရိကော။ ဣကေ-နဝကမ္မိကော, အာဒိကမ္မိကော။ ကိယေ-ဇာတိကိယော, အန္ဓကိယော။
၃၃။ တဿိ+ဒံ
ဆဋ္ဌိယန္တာ ဣဒ+မိစ္စ+သ္မိံ အတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ။ သံဃဿ ဣဒံ သံဃိကံ, ပုဂ္ဂလိကံ, သကျပုတ္တိကော, နာဋပုတ္တိကော, ဇေနဒတ္တိကော။ ကိယေ-သဿ ဣဒံ သကိယော, ပရကိယော။ နိယေအတ္တနိယံ။ ကေ-သကော, ရညော ဣဒံ ရာဇကံ ဘဏ္ဍံ။
၃၄။ ဏော
ဆဋ္ဌိယန္တာ ဣဒ+မိစ္စ+သ္မိံ အတ္ထေ ဏော ဟောတိ။ ကစ္စာယနဿ ဣဒံ ကစ္စာယနံ, ဗျာကရဏံ, သောဂတံ သာသနံ, မာဟိသံ မံသာဒိ။
၃၅။ ဂဝါဒီဟိ ယော
ဂဝါဒီဟိ ဆဋ္ဌိယန္တေဟိ ဣဒ+မိစ္စ+သ္မိံ အတ္ထေ ယော ဟောတိ။ ဂုန္နံ ဣဒံ ဂဗျံ, အဝင, မံသာဒိ။ ဣလောပေ ကဗ္ဗံ။ ဒုနော ဣဒံ ဒဗ္ဗံ။
၃၆။ ပိတိတော ဘာတရိ ရေယျဏ
“ပိတိတော မာတိတော”တိ တေန တေန သုတ္တနိပါတေနေဝ ဥဿ ဣ။ ပိတုသဒ္ဒါ တဿ ဘာတရိ ရေယျဏ။ ပိတု ဘာတာ ပေတ္တေယျော။
၃၇။ မာတိတော စ ဘဂိနိယံ စ္ဆော
မာတုတော စ ပိတုတော စ တေသံ ဘဂိနိယံ စ္ဆော ဟောတိ။ မာတု ဘဂိနိ မာတုစ္ဆာ, ပိတု ဘဂိနိ ပိတုစ္ဆာ။ ကထံ “မာတု ဘာတာ မာတုလော”တိ, “မာတုလာဒိတွာနီ”တိ နိပါတနာ လပစ္စယော။
၃၈။ မာတာပိတူသွာ+မဟော
မာတာပိတူဟိ တေသံ မာတာပိတူသွာ+မဟော ဟောတိ။ မာတု မာတာ မာတာမဟီ, မာတု ပိတာ မာတာမဟော။ ပိတု မာတာ ပိတာမဟီ, ပိတု ပိတာ ပိတာမဟော။ န ယထာသင်္ချံ ပစ္စေကာဘိသမ္ဗန္ဓတော ဝိသုံ ဝိသုံ မာတာပိတုသဒ္ဒေဟိ တေသံ မာတာပိတုန္နံ အတ္ထေ ပစ္စယော ဟောတိ။
၃၉။ ဟိတေ ရေယျဏ
မာတာပိတူဟိ ဟိတေ ရေယျဏ ဟောတိ။ မာတု ဟိတော မတ္တေယျော, ပေတ္တေယျော။
၄၀။ နိန္ဒာ+ညာတ+ပ္ပ ပဋိဘာဂ ရဿ ဒယာ သညာသု ကော
နိန္ဒာဒီသွ+တ္ထေသု နာမသ္မာ ကော ဟောတိ။ နိန္ဒာယံ-နိန္ဒိတော မုဏ္ဍော မုဏ္ဍကော, ဧဝံ သမဏကော, ပဏ္ဍိတကော,
ဗြာဟ္မဏကော, ဝေယျာကရဏကော။ အညာတေ-ကဿာ+ယံ အဿော အဿကော, ပယောဂသာမတ္ထိယာ သမ္ဗန္ဓိဝိသေသာနာဝဂမော+ဝဂမျတေ။ အပ္ပတ္ထေ-အပ္ပကံ တေလံ တေလကံ, ဃတကံ။ ပဋိဘာဂတ္ထေ-ဟတ္ထီ ဝိယ ဟတ္ထိကော, အဿကော, ဗလီဗဒ္ဓကော။ “ဣမေ နော ဟတ္ထိကာ အဿာ, ဗလီဗဒ္ဓါ စ နော ဣမေ”တျာဒိပါဌေ “လောပေါ”တိ ကပစ္စယလောပေန ဝါ အဘေဒေါပစာရေန ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဣမေ စ ဒါရုအာဒီဟိ ကတရူပါနိ။ ရဿေရဿော မာနုသော မာနုသကော, ရုက္ခကော, ပိလက္ခကော။ ဒယာယံ-ဒယိတော=နုကမ္ပိတော ပုတ္တော ပုတ္တကော, ဝစ္ဆကော။ သညာယံ-မောရော ဝိယ မောရကော, ကတကော, ဘတကော။
၄၁။ တ+မဿ ပရိမာဏံ ဏိကော စ
ပဌမန္တာ အဿေတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏိကော ဟောတိ ကော စ, တဉ္စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ။ ဒေါဏာဒီနံ ပရိမိတဝီဟာဒီနံ ကရဏတ္တာ “ပရိမီယန္တျ+နေနာတိ ပရိမာဏ”န္တိ ဟောတိ။ ဒေါဏော ပရိမာဏ+မဿာတိ ဒေါဏိကော ဝီဟိ, ခါရသတိကော, ခါရသဟဿိကော, အာသီတိကော ဝယော, ဥပဍ္ဎကာယော ပရိမာဏ+မဿ ဥပဍ္ဎကာယိကံ ဗိမ္ဗောဟနံ။ ပဉ္စကံ, ဆက္ကံ။
၄၂။ ယ+တေ+တေဟိ+တ္တကော
ယာဒီဟိ ပဌမန္တေဟိ အဿေတိ ဆဋ္ဌျတ္ထေ တ္တကော ဟောတိ, တဉ္စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ။ ယံ ပရိမာဏ+မဿ ယတ္တကံ, တတ္တကံ, “ဧတဿေဋ တ္တကေ”တိ ဧတဿ ဧဋ, ဧတ္တကံ။ အာဝတကေ-ယံ ပရိမာဏ+မဿ ယာဝတကော, တာဝတကော။
၄၃။ သဗ္ဗာ စာ+ဝန္တု
သဗ္ဗတော ပဌမန္တာ ယာဒီဟိ စ အဿေတိ ဆဋ္ဌျတ္ထေ အာဝန္တု ဟောတိ, တဉ္စေ ပဌမန္တံ ပရိမာဏံ ဘဝတိ။ သဗ္ဗံ ပရိမာဏ+မဿ သဗ္ဗာဝန္တံ, “အံငံ နပုံသကေ”တိ အံ။ ယာဝန္တံ, တာဝန္တံ။
၄၄။ ကိမှာ ရတိ+ရီဝ+ရီဝတက+ရိတ္တကာ
ကိမှာ ပဌမန္တာ အဿေတိ ဆဋ္ဌျတ္ထေ ရတိ+ရီဝ+ရီဝတက+ရိတ္တကာ ဟောန္တိ။ ကိံသင်္ချာနံ ပရိမာဏ+မေသံ ကတိ, ရာနုဗန္ဓတ္တာ ဣံဘာဂလောပေါ။ ကီဝ, ကီဝတကံ, ကိတ္တကံ။ ရီဝန္တော သဘာဝတော အသံချော။
၄၅။ သဉ္ဇာတံ တာရကာဒိတွိ+တောတိ
သဉ္ဇာတတ္ထေ ဣတော။ တာရကာ သဉ္ဇာတာ အဿ တာရကိတံ ဂဂနံ, ပုပ္ဖာနိ သဉ္ဇာတာနိ အဿ ပုပ္ဖိတော ရုက္ခော, ပလ္လဝိတာ လတာ။
၄၆။ မာနေ မတ္တော
ပဌမန္တာ မာနဝုတ္တိတော အဿေတိ အသ္မိံ အတ္ထေ မတ္တော ဟောတိ။ ပလံ ဥမ္မာန+မဿ ပလမတ္တံ။ ဟတ္ထော ပဏာမ+မဿ ဟတ္ထမတ္တံ။ သတံ မာန+မဿ သတမတ္တံ။ ဒေါဏော ပရိမာဏ+မဿ ဒေါဏမတ္တံ။ အဘေဒေါပစာရာ ဒေါဏောတိပိ ဟောတိ။ မီယတေ+နေနာတိ မာနံ, မာနဿ သမ္ဗန္ဓိတ္တာ ဆဋ္ဌျန္တဘူတာနမေဝ ဝိဓိ ဟောတိ။ ဧတ္ထ စ -
ဥဒ္ဓမာနန္တု ဥမ္မာနံ၊ ပရိမာဏန္တု သဗ္ဗတော။
ပမာဏံ ဟောတိ အာယာမော၊ သံချာသေသော တု သဗ္ဗတော။
၄၇။ တဂ္ဃော စု+ဒ္ဓံ
ဥဒ္ဓမာနဝုတ္တိတော တဂ္ဃော ဟောတိ မတ္တော စ။ ဇဏ္ဏု ပရိမာဏ+မဿ ဇဏ္ဏုတဂ္ဃံ, ဇဏ္ဏုမတ္တံ။
၄၈။ ဏော စ ပုရိသာတိ
ပုရိသာ ဏော ဟောတိ မတ္တာဒယော စ။ ပုရိသော ပရိမာဏ+မဿ ပေါရိသံ, ပုရိသမတ္တံ+ပုရိသတဂ္ဃံ။
၄၉။ အယု+ဘဒွိတီဟံ+သေ
ဥဘဒွိတီဟိ အဝယဝဝုတ္တီဟိ အယော ဟောတိ။ ဥဘော အံသာ အဿ ဥဘယံ, ဒွယံ, တယံ။ အံသသမ္ဗန္ဓေန သမုဒါယေ ဝိဓိ ဟောတီတိ န ဥဘယာဒိတော ဗဟုဝစနန္တိ စေ, “ရာဟုနော သိရော” တျာဒေါ အဘေဒေပိ ဘေဒဝိဝက္ခာယ လဗ္ဘမာနတော ဗဟုဝစနံ ဟောတေဝ။
၅၀။ သင်္ချာယ သစ္စု+တီ+သာ+သ+ဒသန္တာယာ+ဓိကာ+သ္မိံ သတသဟဿေ ဍော
သတျန္တာယ ဥတျန္တာယ ဤသန္တာယ အာသန္တာယ ဒသန္တာယ သင်္ချာယ ပဌမန္တာယ အသ္မိန္တိ သတ္တမျတ္ထေ ဍော ဟောတိ, သာ
စေ သင်္ချာ အဓိကာ ဟောတိ, ယ+ဒသ္မိန္တိ, တံ စေ သတံ သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ ဟောတိ။ ဝီသတိ အဓိကာ အသ္မိံ သတေတိ ဝီသံသတံ။
၁၃၉။ ဍေ သတိဿ တိဿတိ
ဍေ ပရေ သတျန္တဿ တိကာရဿ လောပေါ ဟောတိ။ ဧကဝီသံသတံ သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ။ တိံသတိ အဓိကာ အသ္မိံ သတာဒိကေတိ တိံသသတံ ဧကတိံသသတံ ဣစ္စာဒိ။ ဥတျန္တာယနဝုတိ အဓိကာ အသ္မိံ သတာဒိကေတိ နဝုတံသတံ သဟဿံ သတသဟဿံ ဝါ။ ဤသန္တာယ-စတ္တာလီသံ အဓိကာ အသ္မိံ သတေ သဟဿေ သတသဟဿေတိ စတ္တာလီသသတ+မိစ္စာဒိ။ အာသန္တာယ ဧဝံ, ပညာသံသတ+မိစ္စာဒိ။ ဒသန္တာယ-ဧကာဒသံသတ+မိစ္စာဒိ။
၅၁။ တဿ ပူရဏေ+ကာဒသာဒိတော ဝါ
ဆဋ္ဌိယန္တာယေ+ကာဒသာဒိကာယ သံချာယ ဍော ဟောတိ ပူရဏတ္ထေ ဝိဘာသာ။ သာ သံချာ ပူရိယတေ ယေန တံ ပူရဏံ။ ဧကာဒသန္နံ ပူရဏော ဧကာဒသော။ အညတြ “မ ပဉ္စာဒိကတီဟီ”တိ မော, ဧကာဒသမော။ ဝီသတိယာ ပူရဏော ဝီသော ဝီသတိမော, တိံသော, တိံသတိမော။ ဝါသဒ္ဒဿ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသတ္တာ နိစ္စံ စတ္တာလီသော ပညာသော။
၅၂။ မ ပဉ္စာဒိကတီဟိတိ
မပစ္စယေ ပဉ္စမော, ပဉ္စမီ။ သတ္တမော, သတ္တမီ။ အဋ္ဌမော, အဋ္ဌမီ။ ကတိမော, ကတိမီ ဣစ္စာဒိ။
၅၃။ သထာဒီန+မိ စတိ
သတာဒီနံ မော စ အန္တာဒေသော ဣ စ။ သတဿ ပူရဏော သတိမော, သဟဿိမော။
၅၄။ ဆာ ဋ္ဌ+ဋ္ဌမာတိ
ဆသဒ္ဒါ ပူရဏတ္ထေ ဋ္ဌ+ဋ္ဌမာ။ ဆန္နံ ပူရဏော ဆဋ္ဌော, ဆဋ္ဌမော။ ဣတ္ထိယံ ဆဋ္ဌီ, ဆဋ္ဌမီ။ “စတုတ္ထဒုတိယေသွေ+သံ တတိယပဌမာ”တိ နိပါတနာ ပူရဏတ္ထေ ဒွိတော တိယော ဒွိဿ ဒု စ, တိစတူဟိ တိဿ အ, တိယ+တ္ထာ စ ယထာက္ကမံ, ဒုတိယော တတိယော, စတုတ္ထော။
၅၅။ ဧကာ ကာ+ကျ+သဟာယေ
“သတိ ဗျဘိစာရေ ဝိသေသနံ သာတ္ထကံ”တိ ဉာယာ သံချာတော ဝိသေသေတုံ “အသဟာယေ”တိ ဝုတ္တံ။ ဧကသ္မာ အသဟာယတ္ထေ က+အာကီ ဟောန္တိ ဝါ။ ဧကောဝ ဧကကော, ဧကာကီ, ဧကော ဝါ။
၅၆။ ဝစ္ဆာဒီဟိ တနုတ္တေ တရော
ဝစ္ဆာဒီနံ သဘာဝဿ တနုတ္တေ=ကိဉ္စိမတ္တာဝသေသေ တရော ဟောတိ။ သော=သကော ဘာဝေါ သဘာဝေါ အတ္တနိယပဝတ္တိနိမိတ္တံ။ သုသုတ္တဿ တနုတ္တေ ဝစ္ဆတရော, ဣတ္ထိယံ ဝစ္ဆတရီ။ ယောဗ္ဗနဿ တနုတ္တေ ဩက္ခတရော။ ဩက္ခာ=ဒုတိယဝယဋ္ဌဂေါဏော။ အဿဘာဝဿ တနုတ္တေ အဿတရော။ ဂါဝေါတိ ဇာတိသာမတ္ထိယဿ တနုတ္တေ ဥသဘတရော။ ဧတ္ထ တနုတ္တံ အပ္ပဗလတာ။
၅၇။ ကိမှာ နိဒ္ဓါရဏေ ရတရ+ရတမာ
ကိံသဒ္ဒါ နိဒ္ဓါရဏေ ရတရ+ရတမာ ဟောန္တိ။ ကော ဧဝါတိ ကတရော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော, ကတရော ဘဝတံ ကဋ္ဌော။ ကတမော ဘဝတံ ဒေဝဒတ္တော, ကတမော ဘဝတံ ကဋ္ဌော။ ဘာရဒွါဇာနံ ကတမော+သိ ဗြဟ္မေ။
၅၈။ တေန ဒတ္တေ လိ+ယာတိ
ဒတ္တေ+ဘိဓေယျေ လ+ဣယာ ဟောန္တိ ဗဟုလာဓိကာရာ မနုဿသညာယံ။ ဒေဝေန ဒတ္တော ဒေဝလော ဒေဝိယော, ဗြဟ္မလော ဗြဟ္မိယော။ သီဝလော သီဝိယော သိဿ ဒီဃော။ ဒေဝ+ဗြဟ္မ+သိဝါတိ တန္နာမကာ မနုဿာ။ (ရတ္တမိစ္စာဒိအနေကတ္ထတဒ္ဓိတံ)။
၅၉။ တဿ ဘာဝကမ္မေသုတ္တ+တာ+တ္တန+ဏျ+ဏေယျ+ဏိ+ယ+ဏိယာ
ဆဋ္ဌိယန္တာ ဘာဝေ ကမ္မေ စ တ္တာဒယော ဟောန္တိ ဗဟုလံ။ န သဗ္ဗေ ပစ္စယာ သဗ္ဗတော ဟောန္တိ အညတြတ္တ+တာဟိ။ ဘဝန္တိ ဧတသ္မာ ဗုဒ္ဓိသဒ္ဒါတိ ဘာဝေါ သဒ္ဒပဝတ္တိနိမိတ္တံ။ ဝုတ္တဉ္စ -
ဟောန္တျ+သ္မာ သဒ္ဒဗုဒ္ဓီတိ၊ ဘာဝေါ တံ သဒ္ဒဝုတ္တိယာ။
နိမိတ္တဘူတံ နာမဉ္စ၊ ဇာတိ ဒဗ္ဗံ ကြိယာ ဂုဏောတိ။
နီလဿ ပဋဿ ဘာဝေါ နီလတ္တံ နီလတာတိ ဂုဏော ဘာဝေါ။ ဧတ္ထ နီလဂုဏဝသေန ပဋေ နီလသဒ္ဒဿ ဝုတ္တိယာ ပဋဗုဒ္ဓိယာ နိမိတ္တံ ဘာဝေါ နာမ။ နီလဿ ဂုဏဿ ဘာဝေါ နီလတ္တံ နီလတာတိ နီလဂုဏဇာတိ, ဧတ္ထ နီလဂုဏဇာတိ နိမိတ္တံ ဟုတွာ နီလသဒ္ဒဿ
ဂုဏဝုတ္တိယာ နီလဂုဏဇာတိ နိမိတ္တံ။ ဂေါတ္တံ ဂေါတာတိ ဂေါဇာတိ, ဧတ္ထ ဇာတိသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗဝုတ္တိယာ သတိ ဇာတိ နိမိတ္တံ။ ပါစကဿ ဘာဝေါ ပါစကတ္တံတိ ကြိယာသမ္ဗန္ဓိတ္တံ ဘာဝေါ, ဧတ္ထ ပစနကြိယာသမ္ဗန္ဓိတ္တံ ဘာဝေါ။ ဒဏ္ဍိတ္တံ ဝိသာဏိတ္တံ ရာဇပုရိသတ္တံတိ ဒဏ္ဍ+ဝိသာဏ+ရာဇဒဗ္ဗာနံ သမ္ဗန္ဓိတ္တံ ဘာဝေါ, ဒဏ္ဍီတျာဒိသဒ္ဒပဝတ္တိယာ နိမိတ္တတ္တာ။
ဒေဝဒတ္တဿ ဘာဝေါ ဒေဝဒတ္တတ္တံ, စန္ဒတ္တံ, သူရိယတ္တံတိ တဒဝတ္ထာ ဝိသေသသာမညံ, ဒေဝဒတ္တဿ ဗာလတာဒိအဝတ္ထာဘေဒေါ, စန္ဒဿ ကလာဒိအဝတ္ထဘေဒေါ စ, သူရိယဿ မန္ဒပဋုတာဒိအဝတ္ထာဘေဒေါ စ သာမညံ, တဒေတ္ထ နိမိတ္တံ။ ဧတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနပဒတ္ထာနံ ဝိသယဘူတသညာသဒ္ဒါနံ ပဝတ္တိနိမိတ္တံ ဝုတ္တံ။ အာကာသတ္တံ အဘာဝတ္တံတိ, တတ္ထ ဃဋာကာသ+ပီဌရာကာသ, ပဋာဘာဝ+ဃဋာဘာဝါဒိနာ ဥပစရိတဘေဒသာမညံ ဘာဝေါ။
တ္တန-ပုထုဇ္ဇနတ္တနံ။ ဝေဒနာယ ဘာဝေါ ဝေဒနတ္တနံ, ရဿော။ ဧဝံ ဇာယတ္တနံ, ဇာရတ္တနံ။
ဏျ-အလသဿ ဘာဝေါ ကမ္မံ ဝါ အာလသျံ, ဧတ္ထ “လောပေါ+ဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ”တိ အ-လောပေ “သရာန+မာဒိဿာ”ဒိနာ အာကာရော, ဧဝ+မုပရိ စ။ ဗြာဟ္မဏဿ ဘာဝေါ ဗြဟ္မညံ, ညကာရပုဗ္ဗရူပါနိ။ စာပလျံ, နေပုညံ, ပေသုညံ, ရညော ဘာဝေါ ရဇ္ဇံ, အာဓိပစ္စံ, ဒါယဇ္ဇံ, ဝေသမ္မံ, ဝေသမံ, ဏပစ္စယော။ သခိနော ဘာဝေါ သချံ, ဝါဏိဇ္ဇံ, အာရောဂျံ, ဩဒဂျံ, အာနဏျံ, ဒုဗ္ဗလျံ, ဗလျံ, ပဏ္ဍိစ္စံ, ဗာဟုဿစ္စံ, ပေါရောဟိစ္စံ။ မုဋ္ဌဿတိဿ ဘာဝေါ မုဋ္ဌဿစ္စံ, ဣလောပေါ။ ကောသလ္လံ, ဝေပုလ္လံ။ သမာနဿ ဘာဝေါ သာမညံ, ပေရိဿံ, သောမနဿံ, ဒေါမနဿံ, သောဝစဿံ, ဒေါဝစဿံ,
နိပကဿ ဘာဝေါ နေပက္ကံ, အာဓိက္ကံ, ဒုဘဂဿ ဘာဝေါ ဒေါဘဂ္ဂံ, သရူပဿ ဘာဝေါ သာရုပ္ပံ, ဩပမ္မံ, သောခုမ္မံ, တထဿ ဘာဝေါ တစ္ဆံ။ ဒုမ္မေဓဿ ဘာဝေါ ဒုမ္မေဇ္ဈံ။ ဘေသဇဿ ဘာဝေါ ဘေသဇ္ဇံ, ဗျာဝဋဿ ကမ္မံ ဝေယျာဝစ္စံ ယထာ ဝေယျာကရဏံ။
ဏေယျ-သုစိနော ဘာဝေါ သောစေယျံ, အာဓိပတေယျံ, ကပိဿ ဘာဝေါ ကာပေယျံ။ သဌဿ ဘာဝေါ ကမ္မံ ဝါ သာဌေယျံ။
ဏ-ဂရူနံ ဘာဝေါ ဂါရဝံ, ဥ အဝင။ ပါဋဝံ, အဇ္ဇဝံ, မဒ္ဒဝံ, “ကောသဇ္ဇာ”ဒိနာ ဥဿ အတ္တံ ဒွိတ္တဉ္စ။ ပရမာနံ ဘာဝေါ ပါရမီ, ဝီပစ္စယော။ သမဂ္ဂါနံ ဘာဝေါ သာမဂ္ဂီ။
ဣယ-အဓိပတိနော ဘာဝေါ အဓိပတိယံ, ပဏ္ဍိတိယံ, ဗဟုဿုတိယံ, နဂ္ဂိယံ, သူရိယံ။
ဏိယ-အလသဿ ဘာဝေါ ကမ္မံ ဝါ အာလသိယံ, တာလုသိယံ, မန္ဒိယံ, ဒက္ခိယံ, ပေါရောဟိတိယံ, ဝေယျတ္တိယံ။
ကထံ ရာမဏီယကံတိ, သကတ္ထေ ကန္တာ ဏေန သိဒ္ဓါ။ ကမ္မံ=ကြိယာ, တတ္ထ အလသဿ ကမ္မံ အလသတ္တံ အလသတာ အလသတ္တနံ အာလသျံ အာလသိယံ ဝါ။
၁၂၂။ သကတ္ထေတိ
သကတ္ထေပိ ယထာယောဂံ တ္တာဒယော ဟောန္တိ။ ယထာဘူတမေဝ ယထာဘုစ္စံ, ကာရုညံ, ပတ္တကလ္လံ။ အာကာသာနန္တမေဝ အာကာသာနဉ္စံ, ဧတ္ထ အကာရလောပေါ, တဿ စေ ပုဗ္ဗရူပေ စ ကတေ “တဒမိနာ”ဒိနာ နဿ ညော စ လောပေါ စ ဟောတိ, ကာယပါဂုညတာ။
၆၀။ ဗျ ဝဒ္ဓဒါသာ ဝါ
ဆဋ္ဌိယန္တာ ဝဒ္ဓါ ဒါသာ စ ဗျော ဟောတိ ဘာဝကမ္မေသု။ ဝဒ္ဓဿ ဘာဝေါ ကမ္မံ ဝါ ဝဒ္ဓဗျံ, ဝဒ္ဓတာ။ ဒါသဿ ဘာဝေါ ကမ္မံ ဝါ ဒါသဗျံ, ဒါသျံ, ဒါသတာ။ ကထံ ဝဒ္ဓဝံတိ, ဏေ ဝါဂမော။
၆၁။ နသ ယုဝါ ဗော စ ဝဿ
ဆဋ္ဌိယန္တာ ယုဝသဒ္ဒါ ဘာဝကမ္မေသု နဏ ဝါ ဟောတိ ဝဿ ဗော စ။ ယုဝဿ ဘာဝေါ ယောဗ္ဗနံ, ယုဝတ္တံ ယုဝတာ ဝါ။
၆၂။ အဏွာဒိတွိ+မောတိ
ဘာဝေ ဝါ ဣမော။ အဏုနော ဘာဝေါ အဏိမာ, လဃိမာ, မဟတော ဘာဝေါ မဟိမာ။ ကိသဿ ဘာဝေါ ကသိမာ။
၁၃၃။ ကိသ+မဟတ+မိမေ ကသ, မဟာတိ
ဣမမှိ မဟတော မဟော စ ကိသဿ ကသာဒေသော စ ဟောတိ။
၆၃။ ဘာဝါ တေန နိဗ္ဗတ္တေတိ
ကြိယာဝါစကသဒ္ဒတော ဣမော, ပါကေန နိဗ္ဗတ္တံ ပါကိမံ, သေကိမံ။
၁၂၇။ ကောသဇ္ဇာ+ဇ္ဇဝ+ပါရိသဇ္ဇ+သောဟဇ္ဇ+မဒ္ဒဝါ+ရိဿာ+သဘာ+ဇည+ထေယျ+ ဗာဟုသစ္စာ
ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ ဏာနုဗန္ဓေ။ ကုသီတဿ ဘာဝေါတိ ဘာဝေ ဏျော ဟောတိ, ဣမိနာ ဤဿ အကာရေ စ တဿ ဇေ
စ ကတေ ယဿ ပုဗ္ဗရူပံ, ကောသဇ္ဇံ။ ဥဇုနော ဘာဝေ အဇ္ဇဝံတိ ဏော, ဣမိနာ ဥဿ အတ္တံ, “ဥဝဏ္ဏဿာ+ဝင သရေ”တိ အဝငအာဒေသေ ဇဿ ဒွိတ္တံ။ ပရိသာသု သာဓူတိ ဝါကျေ “ဏျော တတ္ထ သာဓူ”တိ ဏျော, ဣမိနာ ဇာဂမော စ, “ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ”တိ အာဿ ရဿေ စ ကတေ ဇဿ ပုဗ္ဗရူပံ, ပါရိသဇ္ဇော။ ဣမိနာ ကမေန ဝါကျေနေဝ သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သုဟဒယောဝ သုဟဇ္ဇော, တဿ ဘာဝေါ သောဟဇ္ဇံ, ဣမိနာ အယလောပေါ။ မုဒုနော ဘာဝေါ မဒ္ဒဝံ, ဣမိနာ ဥဿ အတ္တံ။ ဣသိနော ဣဒံ ဘာဝေါ ဝါ အာရိဿံ, ဏျပစ္စယေ ဣမိနာ အာရဉာဂမေ “လောပေါ+ဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ”တိ အန္တဣကာရလောပေါ စ။ ဥသဘဿ ဣဒံ ဘာဝေါ ဝါ အာသဘံ, ဣမိနာ ဥဿ အာ။ အာဇာနီယဿ ဘာဝေါ အာဇညံ, ဣမိနာ ယလောပေ “လောပေါ+ဝဏ္ဏိ+ဝဏ္ဏာနံ”တိ ဤကာရလောပေါ။ ထေနဿ ဘာဝေါ ထေယျံ, ဣမိနာ နဿ ယကာရော။ ဗဟုဿုတဿ ဘာဝေါ ဗာဟုသစ္စံ, ဣမိနာ ဥဿ အကာရော သံယောဂါဒိလောပေါ။ (ဘာဝတဒ္ဓိတံ)။
၆၄။ တရ+တမိ+ဿိကိ+ယိ+ဋ္ဌာ+တိသယေ
အတိသယေ ဝတ္တမာနတော ဟောန္တေ+တေ ပစ္စယာ။ အတိသယေန ပါပေါ ပါပတရော ပါပတမော ပါပိဿိတော ပါပိယော ပါပိဋ္ဌော, ဣတ္ထိယံ ပါပတရာ ဣစ္စာဒိ။ အတိသယပ္ပစ္စယန္တာပိ အတိသယပ္ပစ္စယော, အတိသယေန ပါပိဋ္ဌော ပါပိဋ္ဌတရော ပါပိဋ္ဌတမော။ ဧဝံ ပဋုတရော ပဋုတမော, ပဋိဿိကော, ပဋိယော, ပဋိဋ္ဌော, ဝရတရော ဣစ္စာဒိ ပဏီတတရော ဣစ္စာဒိ စ။
၁၃၅။ ဇော ဝုဒ္ဓဿိ+ယိ+ဋ္ဌေသု
ဝုဒ္ဓဿ ဇော ဟောတိ ဣယဣဋ္ဌေသု။ အတိသယေန ဝုဒ္ဓါ ဇေယျော ဇေဋ္ဌော, ဇာဒေသေ ပုဗ္ဗသရလောပေ လုတ္တာ သရာ ဣဿ ဧကာရေ စ ယဿ ဒွိတ္တံ။
၁၃၆။ ဗာဠှ+န္တိက+ပသတ္ထာနံ သာဓ+နေဒ+သာ
ဣယဣဋ္ဌေသု ဗာဠှ+န္တိက+ပသတ္ထာနံ သာဓ+နေဒ+သာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ။ အတိသယေန ဗာဠှော သာဓိယော သာဓိဋ္ဌော။ အတိသယေန အန္တိကော နေဒိယော နေဒိဋ္ဌော။ အတိသယေန ပသတ္ထော သေယျော သေဋ္ဌော, ပုဗ္ဗေဝ သရေ လုတ္တေ ဣဿ ဧ ဒွိတ္တဉ္စ။
၁၃၇။ ကဏ+ကန+ပ္ပ+ယုဝါနံ
ဣယဣဋ္ဌေသု အပ္ပယုဝါနံ ကဏ+ကနာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ။ အတိသယေန အပ္ပော ကဏိယော ကဏိဋ္ဌော။ အတိသယေန ယုဝါ ကနိယော ကနိဋ္ဌော။
၁၃၈။ လောပေါ ဝီ+မန္တု+ဝန္တူနန္တိ
ဣယဣဋ္ဌေသု ဝီ+မန္တု+ဝန္တူနံ လောပေါ။ အတိသယေန မေဓာဝီ မေဓိယော မေဓိဋ္ဌော။ အတိသယေန သတိမာ သတိယော သတိဋ္ဌော။ အတိသယေန ဂုဏဝါ ဂုဏိယော ဂုဏိဋ္ဌော။ ဧတ္ထ ယထာက္ကမံ မန္တွတ္ထေ ဝီ+မန္တု+ဝန္တု ဟောတိ။
၆၅။ တန္နိဿိတေ လ္လော
လ္လပစ္စယော ဟောတိ ဒုတိယန္တာ တန္နိဿိတတ္ထေ။ ဝေဒံ နိဿိတံ ဝေဒလ္လံ။ ဒုဋ္ဌု နိဿိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ။ ဝေဒန္တိ တုဋ္ဌိ။ ဣလ္လေ သင်္ခါရံ နိဿိတံ သင်္ခါရိလ္လံ။
၆၆။ တဿ ဝိကာရာဝယဝေသု ဏ+ဏိက+ဏေယျ+မယာ
ပကတိယာ ဥတ္တရ+မဝတ္ထန္တရံ ဝိကာရော။ ဆဋ္ဌိယန္တာ နာမသ္မာ ဝိကာရေ+ဝယဝေ စ ဏာဒယော ဟောန္တိ ဗဟုလံ။ ဏ-အယသော ဝိကာရော အာယသံ ဗန္ဓနံ, သကာဂမော။ ဥဒုမ္ဗရဿ အဝယဝေါ ဝိကာရော ဝါ ဩဒုမ္ဗရံ ဘသ္မံ ပဏ္ဏံ ဝါ။ ကာပေါတံ မံသံ သတ္တိ ဝါ။ ဏိက-ကပ္ပာသဿ ဝိကာရော ကပ္ပာသိကံ ဝတ္ထံ။ ဏေယျ-ဧဏိဿ ဝိကာရော+ဝယဝေါ ဝါ ဧဏေယျံ။ ကောသာနံ ဝိကာရော ကောသေယျံ ဝတ္ထံ။ မယ-တိဏာနံ ဝိကာရော တိဏမယံ, ဒါရုမယံ, နဠမယံ, မတ္တိကာမယံ, သုဝဏ္ဏမယော ရထော, ရူပိယမယံ။ “အညသ္မိံ”တိ မယော, ဂုန္နံ ကရီသံ ဂေါမယံ။
၆၇။ ဇတုတော ဿဏ ဝါ
ဝိကာရာဝယဝေသု ဇတုတော ဿဏ ဝါ ဟောတိ။ ဧတ္ထ “ဝိကာရာဝယဝေသူ”တိ ဝတ္တန္တေသုပိ ဗဟုလာဓိကာရာ ဝိကာရေယေဝ ဟောတိ။ ဇတုနော ဝိကာရော ဇာတုဿံ ဇတုမယံ။
၁၂၃။ လောပေါတိ
ဗဟုလံ ပစ္စယလောပေါပိ။ “ဖလိတဿ ရုက္ခဿ ဖလ+မဝယဝေါ ဝိကာရော စ, ပလ္လဝိတဿေဝ ပလ္လဝံ”တိ ဝုတ္တတ္တာ
ဖလာဒယော အဝယဝါ ဝိကာရာ စ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဖလပုပ္ဖမူလေသု ဝိကာရာဝယဝေသု-ပိယာလဿ ဖလာနိ ပိယာလာနိ, မလ္လိကာယ ပုပ္ဖာနိ မလ္လိကာ, ဥသီရဿ မူလံ ဥသီရံ။ တံသဒ္ဒေန ဝါ တဒဘိဓာနံ အဘေဒေါပစာရေန, တသ္မာ ပစ္စယလောပံ ဝိနာပိ သိဇ္ဈတိ။
၆၈။ သမူဟေ ကဏ+ဏ+ဏိကာ
ဆဋ္ဌိယန္တာ သမူဟေ ကဏ+ဏ+ဏိကာ ဟောန္တိ။ ဂေါတ္တပစ္စယန္တာ ကဏ-ရာဇညာနံ သမူဟော ရာဇညကံ, မာနုသကံ။ ဥက္ခာဒီဟိ ဥက္ခာနံ သမူဟော ဩက္ခကံ, “သံယောဂေ ကွစီ”တိ ဩကာရော။ ဩဋ္ဌကံ။ ဥရဗ္ဘာနံ သမူဟော ဩရဗ္ဘကံ။ ရာဇကံ, ရာဇပုတ္တကံ, ဟတ္ထိကံ, ဓေနုကံ, မာယူရကံ, ကာပေါတကံ, မာဟိသကံ။ ဏ-ကာကာနံ သမူဟော ကာကံ, ဘိက္ခံ။ ဏိက အစိတ္တာ-အပူပါနံ သမူဟော အာပူပိကံ, သံကုလိကံ။
၆၉။ ဇနာဒီဟိ တာတိ
သမူဟတ္ထေ တာ။ ဇနာနံ သမူဟော ဇနတာ, ဂဇတာ, ဗန္ဓုတာ, ဂါမတာ, သဟာယတာ, နာဂရတာ။ တာန္တာ သဘာဝတော ဣတ္ထိလိင်္ဂါ။
မဒနီယန္တိ ကရဏေ+ဓိကရဏေ ဝါ အနီယေန သိဒ္ဓံ။ ဓူမာယိတတ္တန္တိက္တန္တာ နာမဓာတုတော တ္တေန သိဒ္ဓံ, ဓူမော ဝိယ အာစရတီတိ “ကတ္တုတာ+ယော”တိ အာယေ “ဂမနတ္ထာကမ္မကာဓာရေ စာ”တိ က္တပစ္စယေ ဦအာဂမေ စ ကတေ ဓူမာယိတဿ ဘာဝေါတိ ဓူမာယိတတ္တံ။
၇၀။ ဣယော ဟိတေတိ
ဟိတတ္ထေ ဣယော။ ဥပါဒါနာနံ ဟိတံ ဥပါဒါနိယံ။
၇၁။ စက္ခာဒိတော ဿောတိ
ဟိတတ္ထေ ဿော။ စက္ခုနော ဟိတံ စက္ခုဿံ, အာယုဿံ။
၇၂။ ဏျော တတ္ထ သာဓု
သတ္တမျန္တာ တတ္ထ သာဓူတိ အသ္မိံ အတ္ထေ ဏျော ဟောတိ။ သာဓူတိ ကုသလော ယောဂ္ဂေါ ဟိတော ဝါ။ သဘာယံ ကုသလော သဗ္ဘော, အာကာရလောပေါ။ ပရိသာယံ သာဓု ပါရိသဇ္ဇော, “ကောသဇ္ဇာ”ဒိနာ ဇာဂမေ အကာရဝုဒ္ဓိ။ မေဓာယ ဟိတံ မေဇ္ဈံ ဃတံ။ ပါဒါနံ ဟိတံ ပဇ္ဇံ တေလံ။ “အညသ္မိံ”တိ ဏျော, ရထံ ဝဟတီတိ ရစ္ဆာ။
၇၃။ ကမ္မာ နိယ+ညာတိ
ကမ္မသဒ္ဒါ သာဓွတ္ထေ နိယ+ညာ ဟောန္တိ။ ကမ္မေ သာဓု ကမ္မနိယံ ကမ္မညံ။
၇၄။ ကထာဒိတွိ+ကောတိ
ဣကော။ ကထာယံ ကုသလော ကထိကော။ ဓမ္မကထိကော, သင်္ဂါမိကော, ပဝါသိကော, ဥပဝါသိကော။
၇၅။ ပထာဒီဟိ ဏေယျောတိ
ဏေယျော။ ပထေ ဟိတံ ပါထေယျံ, သပတိသ္မိံ ဟိတံ သာပတေယျံ ဓနံ။ ပဒီပေယျံ တေလံ။
၇၆။ ဒက္ခိဏာယာ+ရဟေတိ
အရဟတ္ထေ ဏေယျော။ ဒက္ခိဏံ အရဟတီတိ ဒက္ခိဏေယျော။
၇၇။ ရာယော တုမန္တာတိ
အရဟတ္ထေ တုမန္တာ ရာယော ဝါ။ ဃာတေတုံ အရဟတီတိ ဃာတေတာယံ, “ရာနုဗန္ဓေ+န္တသရာဒိဿာ”တိ ဥံလောပေါ။ ဇာပေတာယံ, ပဗ္ဗာဇေတာယံ။ ဝါတိ ကိံ, ဃာတေတုံ။ (သံကိဏ္ဏတဒ္ဓိတံ)။
၇၈။ တ+မေတ္ထ+ဿ+တ္ထီတိ မန္တု
ပဌမန္တာ ဧတ္ထ အဿ အတ္ထီတိ ဧတေသွ+တ္ထေသု မန္တု ဟောတိ။ ဂါဝေါ ဧတ္ထ ဒေသေ အဿ ဝါ ပုရိသဿ သန္တီတိ ဂေါမာ, ဂေါမန္တော ဣစ္စာဒိ ဂုဏဝန္တုသမံ။
အတ္ထီတိ ဝတ္တမာနကာလောပါဒါနတော ဘူတာဟိ ဘဝိဿန္တီဟိ ဝါ ဂေါဟိ န ဂေါမာ။ ကထံ ဂေါမာ အာသိ, ဂေါမာ ဘဝိဿတီတိ။ တဒါပိ ဝတ္တမာနာဟိယေဝ ဂေါဟိ ဂေါမာ, အာသိ ဘဝိဿတီတိ ပဒန္တရာ ကာလန္တရံ။ ဣတိသဒ္ဒတော ဝိသယနိယမော။ ဝုတ္တဉှိ -
ပဟူတေ စ ပသံသာယံ၊ နိန္ဒာယဉ္စာ+တိသာယနေ။
နိစ္စယောဂေ စ သံသဂ္ဂေ၊ ဟောန္တိ+မေ မန္တုအာဒယောတိ။
၁၃၄။ အာယုဿာ+ယသ မန္တုမှိ
မန္တုမှိ အာယုဿ အာယသာဒေသော ဟောတိ။ အာယု အဿ အတ္ထီတိ အာယသ္မာ။ ဂေါ အဿောတိ ဇာတိသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗာဘိဓာန-
သာမတ္ထိယာ မန္တွာဒယော န ဟောန္တိ, တထာ ဂုဏသဒ္ဒါနံ သေတော ပဋောတိ။ ယေသံ တု ဂုဏသဒ္ဒါနံ ဒဗ္ဗာဘိဓာနသာမတ္ထိယံ နတ္ထိ, တေဟိ ဟောန္တေဝ, ဗုဒ္ဓိ အဿ အတ္ထီတိ ဗုဒ္ဓိမာ။ “ဝန္တွ+ဝဏ္ဏာ”တိ ဝန္တုမှိ ရူပဝါ ရသဝါ ဂန္ဓဝါ သဒ္ဒဝါ။ “ဒဏ္ဍာဒိတွိ+ကဤ ဝါ”တိ ဣက+ဤ, ရသီ ရသိကော, ရူပီ ရူပိကော, ဂန္ဓီ ဂန္ဓိကောတိ။
၇၉။ ဝန္တွ+ဝဏ္ဏာတိ
ဝန္တု။ ပသတ္ထံ သီလ+မဿ အတ္ထီတိ သီလဝါ။ ပဟုတာ ပသတ္ထာ ဝါ ပညာ အဿ အတ္ထီတိ ပညဝါ။
၈၀။ ဒဏ္ဍာဒိတွိ+က+ဤ ဝါတိ
ဣက+ဤ ဟောန္တိ ဝါ မန္တတ္ထေ။ ဗဟုလံဝိဓာနာ ကုတောစိသဒ္ဒတော ဒွေ ဟောန္တိ, ကုတော စေ+ကမေကံဝ။ နိစ္စယုတ္တော ဒဏ္ဍော အဿ အတ္ထီတိ ဒဏ္ဍိကော ဒဏ္ဍီ။ ဂန္ဓိကော ဂန္ဓီ။ ဝါတွေဝ, ဒဏ္ဍဝါ။
“ဥတ္တမိဏေဝ ဓနာ ဣကော”တိ ဂဏသုတ္တေန ဣကော ဓနိကော။ အညော ဓနီ ဓနဝါ။
“အသန္နိဟိတေ အတ္ထာ” အသန္နိဟိတော အတ္ထော အဿ အတ္ထီတိ အတ္ထိကော အတ္ထီ။ သန္နိဟိတေ အတ္ထဝါ။ “တဒန္တာ စ” ပုညတ္ထော အဿ အတ္ထီတိ ပုညတ္ထိကော ပုညတ္ထီ။
“ဝဏ္ဏန္တာ ဤယေဝ”။ ဗြဟ္မဝဏ္ဏံ အဿ အတ္ထီတိ ဗြဟ္မဝဏ္ဏီ, ဒေဝဝဏ္ဏီ။
“ဟတ္ထဒန္တေဟိ ဇာတိယံ”။ ဟတ္ထ+မဿ အတ္ထီတိ ဟတ္ထီ, ဒန္တီ။ အညတြ ဟတ္ထဝါ ဒန္တဝါ။
“ဝဏ္ဏတော ဗြဟ္မစာရိမှိ”။ ဝဏ္ဏော အဿ အတ္ထီတိ ဝဏ္ဏိကော ဗြဟ္မစာရီ။
“ပေါက္ခရာဒိတော ဒေသေ”။ ပေါက္ခရံ ဇလံ ပဒုမံ ဝါ အဿ အတ္ထီတိ ပေါက္ခရီ, “ယုဝဏ္ဏေဟိ နီ”တိ နီမှိ “ဃရဏျာဒယော”တိ ဤဿ အတ္တံ, နဿ ဏော စ, ပေါက္ခရဏီ, ဥပ္ပလိနီ, ကုမုဒိနီ, ဘိသိနီ, မုလာလိနီ, သာလုကိနီ။
“ကွစာ+ဒေသေပိ”။ ပဒုမ+မဿ အတ္ထီတိ ပဒုမီ ပဒုမိနီ ပဒုမိနီပဏ္ဏံ။ ဒေသတော+ညတြ ပေါက္ခရဝါ ဟတ္ထီ။
“နာဝါယိ+ကော” နာဝိကော။ သိခီ, ဗာလီ, သီလီ, ဗလီ။
“သုခဒုက္ခာ ဤ”။ သုခီ ဒုက္ခီ။ “ဗလာ ဗာဟူရုပုဗ္ဗာ စ”။ ဗာဟုဗလီ, ဦရုဗလီ။
၈၁။ တပါဒီဟိ ဿီတိ
ဿီ။ တပေါ အဿ အတ္ထီတိ တပဿီ, ယသဿီ, တေဇဿီ, မနဿီ, ပယဿီ။ ဝါတွေဝ, ယသဝါ။
၈၂။ မုခါဒိတော ရောတိ
ရော။ နိန္ဒိတံ မုခ+မဿ အတ္ထီတိ မုခရော။ သုသိ=ဆိဒ္ဒံ အဿ အတ္ထီတိ သုသိရော။ ဦသော=ခါရမတ္တိကာ အသ္မိံ အတ္ထီတိ
ဦသရော။ မဓုရော ဂုဠော, မဓုရာ သက္ခရာ, မဓုရံ ခီရံ။ ခံ=ဂီဝါယ ဝိဝရံ အဿ အတ္ထီတိ ခရော ဂဒြဘော။ ကုဉ္ဇော=ဟနု အဿ အတ္ထီတိ ကုဉ္ဇရော။ နဂရော။
“ဒန္တဿ စ ဥန္နတဒန္တေ”တိ ဂဏသုတ္တေန ဒန္တဿ ဥ စ, ဥန္နတံ ဒန္တ+မဿ အတ္ထီတိ ဒန္တုရော။
၈၃။ တုဋ္ဌျာဒီဟိ ဘောတိ
ဘော ဝါ။ တုဋ္ဌိ အဿ အတ္ထီတိ တုဋ္ဌိဘော, သာလိဘော, ဝါလိဘော။
၈၄။ သဒ္ဓါဒိတွ
ဣတိ ဝါ အ ဟောတိ။ အတိသယာ သဒ္ဓါ အဿ အတ္ထီတိ သဒ္ဓါ, ပညော, ပညဝါ, သဒ္ဓါ ကညာ, သဒ္ဓံ ကုလံ။
၈၅။ ဏော တပါတိ
ဏော, တာပသော, သကာဂမော။ တာပသီ။
၈၆။ အာလွ+ဘိဇ္ဈာဒီဟိတိ
အာလု ဝါ။ အဘိဇ္ဈာ အဿ အတ္ထီတိ အဘိဇ္ဈာလု, သီတာလု, ဓဇာလု, ဒယာလု, ဒယာဝါ။ အဘိဇ္ဈာလု ဧဝ အဘိဇ္ဈာလုကော။
၈၇။ ပိစ္ဆာဒိတွိ+လောတိ
ဣလော ဝါ။ ပိစ္ဆ+မဿ အတ္ထီတိ ပိစ္ဆိလော, ပိစ္ဆဝါ။ ဖေဏိလော, ဇဋိလော, တုဏ္ဍိလော။ နိန္ဒိတာ ဝါစာ အဿ အတ္ထီတိ ဝါစာလောတိ ပရဿရလောပေါ။
၈၈။ သီလာဒိတော ဝေါတိ
ဝေါ ဟောတိ ဝါ။ သီလဝေါ, သီလဝါ။ ကေသဝေါ, ကေသဝါ။
“အဏ္ဏာ နိစ္စံ” အဏ္ဏဝေါ။ “ဂဏ္ဍီရာဇီဟိ သညာယံ” ဂဏ္ဍီ=မေဏ္ဍသိင်္ဂံ အဿ အတ္ထီတိ ဂဏ္ဍီဝံ ဓနု, ရာဇီဝံ ပင်္ကဇံ။
၈၉။ မာယာ မေဓာဟိ ဝီတိ
ဝီ။ မာယာဝီ, မေဓာဝီ ပုမာ။ နီမှိ မေဓာဝိနီ။ မေဓာဝီ ကုလံ, “ဧကဝစနယောသွ+ဃောနံ”တိ သိမှိ ရဿော။ ဧဝံ မာယာဝီ။
၉၀။ သိ+ဿရေ အာမျု+ဝါမီ
ဣဿရေ+ဘိဓေယျေ သသဒ္ဒါ အာမီ+ဥဝါမီ ဟောန္တိ မန္တွတ္ထေ။ သံ=အာယတ္တံ အဿ အတ္ထီတိ သာမီ သုဝါမီ။ သုဝါမိနီ ကညာ။
၉၁။ လက္ချာ ဏော အ စ
လက္ခီသဒ္ဒါ ဏော ဟောတိ မန္တွတ္ထေ အ စ+န္တဿ။ လက္ခီ အဿ အတ္ထီတိ လက္ခဏော။
၉၂။ အင်္ဂါ နော ကလျာဏေတိ
အင်္ဂသ္မာ နော ဟောတိ။ ကလျာဏာနိ သောဘဏာနိ အင်္ဂါနိ အဿာ အတ္ထီတိ အင်္ဂနာ။
၉၃။ သော လောမာတိ
လောမာ သော, ပဟူတာ လောမာ အဿ အတ္ထီတိ လောမသော, လောမသာ ကညာ။
၉၄။ ဣမိ+ယာတိ
ဣမ+ဣယာ ဟောန္တိ, ပုတ္တော အဿ အတ္ထီတိ ပုတ္တိမော, ကိတ္တိမော, ပုတ္တိယော, ကပ္ပိယော, ဇဋိယော, ဟာနဘာဂိယော, သေနိယော။ (အတ္ထျတ္ထတဒ္ဓိတံ)။
၉၅။ တော ပဉ္စမျာ
ပဉ္စမျန္တာ ဗဟုလံ တော ဟောတိ ဝါ။ တောအာဒိပစ္စယန္တာ နိပ္ဖန္နနိပါတာ, တေဟိ ပရာသံ ဝိဘတ္တီနံ “အသံချေဟိ သဗ္ဗာသံ”တိ လောပေါဝ။ ဂါမတော အာဂစ္ဆတီတိ ဂါမသ္မာ အာဂစ္ဆတိ, စောရတော ဘာယတီတိ စောရေဟိ ဘာယတိ, သတ္ထတော ပရိဟီနော သတ္ထာ ပရိဟီနော။ ဧဝံ ပုရိသတော, ရာဇတော, အဂ္ဂိတော, ဟတ္ထိတော, ဟေတုတော, ယုတ္တိတော, ဣတ္ထိတော, ဘိက္ခုနိတော, ယာဂုတော, ဇမ္ဗုတော, စိတ္တတော, အာယုတော။ သဗ္ဗာဒိတော-သဗ္ဗတော, ယတော, တတော ဣစ္စာဒိ။
၉၆။ ဣတော+တေ+တ္တော ကုတော
တောမှိ ဣမဿ ဋိ နိပစ္စတေ ဧတဿ ဋ+ဧဋ ကိံ သဒ္ဒဿ ကုတ္တဉ္စ။ ဣတော ဣမသ္မာ, အတော ဧတ္တော ဧတသ္မာ, ကုတော ကသ္မာ။
၉၇။ အဘျာဒီဟိတိ
တော။ အဘိတော, ပရိတော, ပစ္ဆတော, ဟေဋ္ဌတော။
၉၈။ အာဒျာဒီဟိတိ
သတ္တမျန္တေဟိ တော ဟောတိ။ အာဒေါ အာဒိတော, မဇ္ဈတော, အန္တတော, ပိဋ္ဌိတော, ပဿတော, မုခတော။ ပဌမန္တာ ယတော+ဒကံ တ+ဒါဒိတ္တံ, ယံ ဥဒကံ, တဒေဝါ+ဒိတ္တန္တိ အတ္ထော။
၉၉။ သဗ္ဗာဒိတော သတ္တမျာ တြ+တ္ထာ
သဗ္ဗာဒီဟိ သတ္တမျန္တေဟိ တြ+တ္ထာ ဝါ ဟောန္တိ။ သဗ္ဗတြ သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗသ္မိံ, ယတြ ယတ္ထ, တတြ တတ္ထ ဣစ္စာဒိ။ ဗဟုလာဓိကာရာ န တုမှအမှေဟိ။
၁၀၀။ ကတ္ထေ+တ္ထ+ကုတြာ+တြ ကွေ+ဟိ+ဓ
ဧတေဟိ “သဗ္ဗာဒိတော”တိအာဒိနာ တြ+တ္ထာ။ သေသာဒေသာ စ ပစ္စယာ စ ဣမိနာဝ နိပစ္စန္တေ။ ဣမိနာ ကိဿ က+ကု စ, ဧတဿ ဋေ+ဋာ စ, ဝပစ္စယေ ကိဿ ဣလောပေါ စ, ဟ+ဓပစ္စယေသု ဣမဿ ဋိ စ နိပစ္စတေ။ ကသ္မိံ ကတ္ထ ကုတြ ကွ, ဧတသ္မိံ ဧတ္ထ အတြ, ဣမသ္မိံ ဣဟ ဣဓ။
၁၀၁။ ဓိ သဗ္ဗာ ဝါတိ
သဗ္ဗသ္မာ ဓိ ဝါ။ သဗ္ဗသ္မိံ သဗ္ဗဓိ သဗ္ဗတြ။
၁၀၂။ ယာ ဟိန္တိ
ယသဒ္ဒါ ဟိံ, ယသ္မိံ ယဟိံ ယတြ။
၁၀၃။ တာ ဟဉ္စတိ
တသဒ္ဒါ ဟံ ဟောတိ ဟိဉ္စ။ တဟံ တဟိံ တတြ။
၁၀၄။ ကုဟိံ ကဟန္တိ
ဟိံ ဟံ နိပစ္စန္တေ ကိဿ ကု+ကာ စ။ ကုဟိံ ကဟံ။ ကုဟိဉ္စနံတိ နိပါတန္တရံ။
၁၀၅။ သဗ္ဗေ+က+ည+ယ+တေဟိ ကာလေ ဒါ
ဧတေဟိ ကာလေ ဒါ ဟောတိ ဝါ။ သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဗ္ဗဒါ, ဧကဒါ, အညဒါ, ယဒါ, တဒါ။
၁၀၆။ ကဒါ ကုဒါ သဒါ+ဓုနေ+ဒါနိ
ဧတေ သဒ္ဒါ နိပစ္စန္တေ။ ကသ္မိံကာလေ ကဒါ ကုဒါ, သဗ္ဗသ္မိံ ကာလေ သဒါ, ဣမသ္မိံ ကာလေ အဓုနာ ဣဒါနိ။
၁၀၇။ အဇ္ဇ သဇ္ဇွ+ပရဇ္ဇွေ+တရဟိ ကရဟာ
ပကတိ ပစ္စယော အာဒေသော ကာလဝိသေသောတိ သဗ္ဗ+မေတံ နိပါတနာ လဗ္ဘတိ။ ဣမဿ ဋော ဇ္ဇော စာ+ဟနိ နိပစ္စန္တေ, အသ္မိံ အဟနိ အဇ္ဇ။ သမာနဿ သ-ဘာဝေါ ဇ္ဇု စာ+ဟနိ။ သမာနေ အဟနိ သဇ္ဇု။ အပရသ္မာ ဇ္ဇု, အပရသ္မိံ အဟနိ အပရဇ္ဇု။ ဣမဿ ဧတော, ကာလေ ရဟိ စ, ဣမသ္မိံကာလေ ဧတရဟိ။ ကိံ သဒ္ဒဿ ကော, ရဟ စာ+နဇ္ဇတနေ။ ကသ္မိံ ကာလေ ကရဟ။
၁၀၈။ သဗ္ဗာဒီဟိ ပကာရေ ထာ
သာမညဿ ဘေဒကော ဝိသေသော ပကာရော, တသ္မိံ ထာပစ္စယော ဟောတိ။ သဗ္ဗေန ပကာရေန သဗ္ဗထာ, ယထာ, တထာ။
၁၀၉။ ကထ+မိတ္ထံ
ကိ+မိမေဟိ ထံပစ္စယော, က+ဣတ္တံ တေသံ ယထာက္ကမံ။ ကေန ပကာရေန ကထံ, ဣမိနာ ပကာရေန ဣတ္ထံ။
၁၁၀။ ဓာ သင်္ချာဟိတိ
ပကာရေ ဓာ ဟောတိ။ ဒွီဟိ ပကာရေဟိ ဒွေ ဝါ ပကာရေ ကရောတိ ဒွိဓာ ကရောတိ, ဗဟုဓာ ကရောတိ, ဧကံ ရာသိံ ပဉ္စပ္ပကာရံ ကရောတိ ပဉ္စဓာ ကရောတိ။ ပဉ္စပ္ပကာရ+မေကပ္ပကာရံ ကရောတိ ဧကဓာ ကရောတိ။
၁၁၁။ ဝေ+ကာ+ဇ္ဈန္တိ
ဧကသ္မာ ပကာရေ ဇ္ဈံ ဝါ ဟောတိ။ ဧကေန ပကာရေန ဧကံ ဝါ ပကာရံ ကရောတိ ဧကဇ္ဈံ ကရောတိ, ဧကဓာ ကရောတိ ဝါ။
၁၁၂။ ဒွိတီဟေ+ဓာတိ
ဧဓာ ဝါ။ ဒွီဟိ ပကာရေဟိ ဒွေ ဝါ ပကာရေ ကရောတိ ဒွေဓာ, တေဓာ။ ဒွိဓာ တိဓာ။
၁၁၃။ တဗ္ဗတိ ဇာတိယော
ပကာရဝတိ တံသာမညဝါစကာ သဒ္ဒါ ဇာတိယော ဟောတိ။ ပဋုဇာတိယော, မုဒုဇာတိယော။
၁၁၄။ ဝါရသင်္ချာယ က္ခတ္တုံ
ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ သံချာယ က္ခတ္တုံ ဟောတိ။ ဒွေ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ ဒွိက္ခတ္တုံ ဒိဝသဿ ဘုဉ္ဇတိ။ ဝါရဂ္ဂဟဏံ ကိံ, ပဉ္စ ဘုဉ္ဇတိ။ သင်္ချာယာတိ ကိံ, ပဟူတေ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ။
၁၁၅။ ကတိမှာတိ
က္ခတ္တုံ ဟောတိ။ ကတိ ဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ ကတိက္ခတ္တုံ ဘုဉ္ဇတိ။
၁၁၆။ ဗဟုမှာ ဓာ စ ပစ္စာသတ္တိယံ
ဝါရသမ္ဗန္ဓိနိယာ ဗဟုသံချာယ ဓာ ဟောတိ က္ခတ္တုဉ္စ, ဝါရာနံ စေ ပစ္စာသတ္တိ ဟောတိ။ ဗဟုဝါရေ ဘုဉ္ဇတိ ဗဟုဓာ ဒိဝသဿ ဘုဉ္ဇတိ, ဗဟုက္ခတ္တုံ ဝါ။ ပစ္စာသတ္တိယံတိ ကိံ, ဗဟုက္ခတ္တုံ မာသဿ ဘုဉ္ဇတိ။
၁၁၇။ သ ကိံ ဝါတိ
ကိံပစ္စယော ဧကဿ သာဒေသော စ နိပစ္စတေ။ ဧကံ ဝါရံ ဘုဉ္ဇတိ သကိံ ဘုဉ္ဇတိ, ဧကက္ခတ္တုံ ဝါ။
၁၁၈။ သော ဝိစ္ဆာ+ပကာရေသု
ဝိစ္ဆာယံ ပကာရေ စ သော ဟောတိ။ ခဏ္ဍံ ခဏ္ဍံ ကရောတိ ခဏ္ဍသော ကရောတိ။ ပုထုပ္ပကာရေန ပုထုသော။ သဗ္ဗေန ပကာရေန သဗ္ဗသော။
၁၁၉။ အဘူတတဗ္ဘာဝေ ကရာ+သ+ဘူယောဂေ ဝိကာရာ စီ
အဝတ္ထာဝတော+ဝတ္ထန္တရေနာ+ဘူတဿ တာယာ+ဝတ္ထာယ ဘာဝေ ကရာ+သ+ဘူဟိ သမ္ဗန္ဓေ သတိ ဝိကာရဝါစကာစီ ဟောတိ။ အဓဝလံ ဓဝလံ ကရောတိ ဓဝလီ ကရောတိ။ အဓဝလော ဓဝလော သိယာ ဓဝလီ သိယာ။ အဓဝလော ဓဝလော ဘဝတိ ဓဝလီ ဘဝတိ။ အဘူတတဗ္ဘာဝေတိ ကိံ, ဃဋံ ကရောတိ, ဒဓိ အတ္ထိ, ဃဋော
ဘဝတိ။ ကရာသဘူယောဂေတိ ကိံ, အဓဝလော ဓဝလော ဇာယတေ။ ဝိကာရာတိ ကိံ, ပကတိယာ မာ ဟောတု, သုဝဏ္ဏံ ကုဏ္ဍလီ ကရောတိ။ (နိပါတတဒ္ဓိတံ)။
၁၂၀။ ဒိဿန္တ+ညေပိ ပစ္စယာတိ
ဝုတ္တတော+ညေပိ ပစ္စယာ ဒိဿန္တိ။ ဝိဝိဓာ မာတရော ဝိမာတရောတိ ဝိသေသနသမာသော, တာသံ ပုတ္တာ ဝေမာတိကာတိ ရိကဏပစ္စယေ ရာနုဗန္ဓတ္တာ ဥလောပေ ဝုဒ္ဓိမှိ ကတေ ဝေမာတိကာ။ ပထံ ဂစ္ဆန္တီတိ ပထာဝိနော, အာဝီ။ ဣဿာ အဿ အတ္ထီတိ ဣဿုကီ, ဥကီ။ ဓုရံ ဝဟန္တီတိ ဓောရယှာ, ယှဏ။
သာမညဉ္စ ဝိသေသော စ၊ ဘာဝဇော စ နိပါတဇော။
ဣတိ ဝိညူဟိ ဝိညေယျော၊ တဒ္ဓိတော တု စတုဗ္ဗိဓော။
ဣတိ ပယောဂသိဒ္ဓိယံ ဏာဒိကဏ္ဍော ပဉ္စမော။
၆. တျာဒိကဏ္ဍ
အထ တျာဒယော ကြိယာဝါစီဟိ ဓာတူဟိ ဝုစ္စန္တေ။
ကြိယံ အာစိက္ခတီတိ အာချာတန္တိ ကြိယာပဒဿ ပုဗ္ဗာစရိယသညာ။ ကာလ+ကာရက+ပုရိသပရိဒီပကံ ကြိယာလက္ခဏံ တျာဒျန္တံ အလိင်္ဂဉ္စ, ဝုတ္တမ္ပိ စေ+တံ -
ယံ တိကာလံ တိပုရိသံ၊ ကြိယာဝါစီ တိကာရကံ။
အတိလိင်္ဂံ ဒွိဝစနံ၊ တ+ဒါချာတန္တိ ဝုစ္စတိ။
၁၄။ ကြိယတ္ထာ ဗဟုလံ -တိ
စ သဗ္ဗတ္ထ ဝတ္တတေ။ ကြိယာ အတ္ထော ဧတဿာတိ ကြိယတ္ထော ဓာတု, သော စ ဒုဝိဓော သကမ္မကာ+ကမ္မကဝသေန။ တတ္ထ ယသ္မိံ ကြိယတ္ထေ ကတ္တုဝါစိမှာ ကမ္မံ ဂဝေသီယတေ, သော သကမ္မကော။ ဣတရော အကမ္မကော။
တတြ သကမ္မကာ ကမ္မာပေက္ခံ ကြိယံ ဝဒန္တိ, ယထာ ကဋံ ကရောတိ, ဂါမံ ဂစ္ဆတိ, ဩဒနံ ပစတိ။ အကမ္မကာ ကမ္မနိရပေက္ခံ ကြိယံ ဝဒန္တိ, ယထာ အစ္ဆတိ သေတိ တိဋ္ဌတိ။ ကြိယာတိ စ ဂမနပစနာဒိကော အသတ္တသမ္မတော ကတ္တရိ ကမ္မေ ဝါ ပတိဋ္ဌိတော ကာရကသမူဟသာဓိယော ပဒတ္ထော ဝုစ္စတိ။ အပိ စ -
ကရဏံ ဘဝနံ စာပိ၊ ကရ+ဘူဟိ ကထီယတေ။
တတော ကြိယာဒိဝါစတ္တံ၊ ပါကာဒီနံ ကထံ ဘဝေ။
ကရ+ဘူဓာတူဟိ ကရဏဉ္စ ဘဝနဉ္စ ဝုစ္စတိ, ပါက+ဂမနာဒီဟိ တေသံ ကြိယာဘဝနာနံ ဝါစ္စတ္တံ ကထံ ဘဝတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ပုနပိ -
ပါကာဒီနဉှိ ဝါစ္စတ္တံ၊ ကရဘူသု န ယုဇ္ဇတိ။
တံ ဗဟုတရဝါစ္စတ္တံ၊ ပါကာဒီသု န ယုဇ္ဇတိ။
တံ နာမ -
ကာရိယရူပါ ဟိ ဓာတွတ္ထာ၊ သတ္တာယုတ္တာ စ တေ+ခိလာ။
တတော ကြိယာ စ ဘာဝေါ စ၊ သာမညံ တေသု ဂမျတေ။
၁။ ဝတ္တမာနေတိ အန္တိ သိ ထ မိ မ တေ အန္တေ သေ ဝှေ ဧ မှေ။
ဝတ္တမာနေ အာရဒ္ဓါပရိသမတ္တေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ တျာဒယော ဟောန္တိ။ ကြိယာဓိကာရတ္တာ “ကြိယတ္ထာ”တိ ဝုတ္တံ။ တေသ+မနိယမေ -
၁၄။ ပုဗ္ဗပရစ္ဆက္ကာန+မေကာနေကေသု တုမှာ+မှ+သေသေသု ဒွေ ဒွေ မဇ္ဈိမု+တ္တမ+ပဌမာ
ဧကာနေကေသု တုမှအမှသဒ္ဒဝစနီယေသု တဒညသဒ္ဒဝစနီယေသု စ ကာရကေသု ပုဗ္ဗစ္ဆက္ကာနံ ပရစ္ဆက္ကာနဉ္စ မဇ္ဈိမု+တ္တမ+ပဌမာ ဒွေ ဒွေ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ။ တတ္ထတိ အန္တီတိ ပဌမပုရိသော, အာဒေါ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ။ သိ ထ ဣတိ မဇ္ဈိမပုရိသော, မဇ္ဈေ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ။ မိ မ ဣတိ ဥတ္တမပုရိသော။ ဥတ္တမသဒ္ဒေါ+ယံ သဘာဝတော တိပဘုတီန+မန္တ+မာဟ။ ပရစ္ဆက္ကေပိ တေ အန္တေတိအာဒိနာ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ သေသေသု ဘဝိဿတိအာဒီသု သတ္တသု ပစ္စယဝိဓာနသုတ္တေသုပိ ယောဇေတဗ္ဗံ။
ဣဒါနိ ဘူဝါဒီန+မဋ္ဌဂဏာနံ ဘူဝါဒိဂဏေသု ဘူ=သတ္တာယ+မိတိ ပဌမဓာတုတော ပရာ တျာဒယော ယောဇီယန္တေ။ တတ္ထ “ဧကမှိ
ဝတ္တဗ္ဗေ ဧကဝစနံ”တိ တျာဒီသု ပရဘူတေသု ကတ္တု+ကမ္မ+ဘာဝေသုယေဝ ကျဝိကရဏလဝိကရဏာ ဟောန္တီတိ “ကျော ဘာဝကမ္မေသွ+ပရောက္ခေသု မာန+န္တ+တျာဒီသု” “ကတ္တရိ လော” ဣစ္စာဒိနာ တေသံ ဝိကရဏာနံ ဝိဓာနာ တျာဒယော ကတ္တု+ကမ္မ+ဘာဝေသွေဝ ဝိညာယန္တီတိ ကတ္တရိ တိမှိလော။ ကေ တေ ဝိကရဏာ -
ပုဗ္ဗာပရဘာဂဋ္ဌာနာ၊ ဘိန္နဓာတုဝိဘတ္တိယော။
နိဿာယ ပစ္စယာ ဟောန္တိ၊ ဧတေ ဝိကရဏာ သိယုံ။
၅၊ ၈၂။ ယုဝဏ္ဏာန+မေ, ဩ ပစ္စယေ
ဣဝဏ္ဏု+ဝဏ္ဏန္တာနံ ကြိယတ္တာနံ ဧ+ဩ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံ ပစ္စယေတိ ဦဿော+ကာရော။
၅၊ ၈၉။ ဧဩန+မယ+ဝါ သရေ
သရေ ပရေ ဧဩန+မယဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံတိ ဩဿ အဝါဒေသော။ သော ပုရိသော သာဓု ဘဝတိ, သာ ဣတ္ထီ သာဓု ဘဝတိ, စိတ္တံ သာဓု ဘဝတိ။
ဥတ္တတ္တာ ကတ္တု အာချာတေ၊ တတိယာ န စ ကတ္တရိ။
ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတေဝ၊ အတ္ထမတ္တံ အပေက္ခိယ။
သတိပိ ကြိယာယေကတ္တေ ကတ္တူနံ ဗဟုတ္တာ “ဗဟုမှိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဗဟုဝစနံ”တိ အန္တိ။
၁၆၁။ ကွစိ ဝိကရဏာနန္တိ
ဝိကရဏာနံ ကွစိ လောပေါ ဟောတီတိ လဝိကရဏဿ လောပေါ, သေသံ ပုရိမသဒိသံ။ တေ ပုရိသာ ဘဝန္တိ။ မဇ္ဈိမပုရိ-
သေကဝစနံ သိ, တွံ ဘဝသိ။ ဗဟုဝစနံ ထပစ္စယော, တုမှေ ဘဝထ။ ဥတ္တမပုရိသေကဝစနံ မိပစ္စယော။
၅၇။ ဟိမိမေသွ+ဿ
အကာရဿ ဒီဃော ဟောတိ ဟိမိမေသု။ အဟံ ဘဝါမိ။ ဗဟုဝစနံ မပစ္စယော, မယံ ဘဝါမ။ ဧဝံ ပရစ္ဆေက္ကေပိ-ဘဝတေ, ဘဝန္တေ။ ဘဝသေ, ဘဝဝှေ။ ဘဝေ, ဘဝမှေ။ ကေစိ ဒီဃံ ကတွာ ပဌန္တိ, “ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ”တိ ဒီဃော, ဘဝါမှေ။
ဧတ္ထ စ -
လဇ္ဇာ သတ္တာ ဌိတိ ဇာဂရဏံ၊
ဝုဒ္ဓိ က္ခယ ဇီဝိတ မရဏံ။
ကီဠာ ရုစိ ရောစတေ ဣတျေဝံ၊
ဝုတ္တာ အကမ္မကဓာတု သဗ္ဗေ။
-တိ ဝုတ္တတ္တာ ကမ္မံ ဒုတိယာ န။
ပစ=ပါကေ, အကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော, ဧဝ+မုပရိပိ။ ပစ ဣတိ ဌိတေ လဝိကရဏံ, ဝိကရဏလောပါဒိ ပုရိမသမံ။ သော ဩဒနံ ပစတိ, တေ ပစန္တိ။ တွံ ပစသိ, တုမှေ ပစထ။ အဟံ ပစာမိ, မယံ ပစာမ။ ပရစ္ဆက္ကေ-ပစတေ, ပစန္တေ။ ပစသေ, ပစဝှေ။ ပစေ, ပစာမှေ။
၁၊ ၂၂။ ဝိပ္ပဋိသေဓေ
ဝိပ္ပဋိသေဓနံ=အညမညပဋိသေဓနံ ဝိပ္ပဋိသေဓော။ ပဌမမဇ္ဈိမပုရိသာနံ ဒွိန္နံ ဧကတ္ထ ပသင်္ဂေ မဇ္ဈိမပုရိသဗဟုဝစနံ ထပစ္စယော။
သော စ ပစတိ, တွဉ္စ ပစသိ, တုမှေ ပစထ။ တုလျဗလဝိရောဓိနော ဟိ ဝိပ္ပဋိသေဓာ ပဌမမဇ္ဈိမဥတ္တမပုရိသာနံ တိဏ္ဏံ ဧကတ္ထ ပသင်္ဂေ ဥတ္တမပုရိသဗဟုဝစနံ ဟောတိ, သော စ ပစတိ, တွဉ္စ ပစသိ, အဟဉ္စ ပစာမိ မယံ ပစာမာတိ ဘဝတိ။
အမ+ဂမ=ဂမနေ -
၅၊ ၁၇၃။ ဂမ ယမိ+သာ+သ ဒိသာနံ ဝါ စ္ဆင
ဧတေသံ ဓာတူနံ စ္ဆင ဝါ ဟောတိ န္တ+မာန+တျာဒီသု။ သော ဂါမံ ဂစ္ဆတိ။ အန္တိ -
၇၄။ ဂရုပုဗ္ဗာ ရဿာ ရေ+န္တေန္တီနံ
ဂရုပုဗ္ဗသ္မာ ရဿာ န္တေ+န္တီနံ ရေ ဝါ ဟောတိ။
အက္ခရနိယမော ဆန္ဒံ၊
ဂရုလဟုနိယမော ဘဝေ ဝုတ္တိ။
ဒီဃော သံယောဂါဒိပုဗ္ဗော၊
ရဿော ဂရု လဟု တု ရဿော။
ဂစ္ဆရေ ဂစ္ဆန္တိ။ တွံ ဂစ္ဆသိ, တုမှေ ဂစ္ဆထ။ အဟံ ဂစ္ဆာမိ, မယံ ဂစ္ဆာမ။ စ္ဆာဒေသာဘာဝပက္ခေ “ဦ လဿေ”တိ ဧကာရေ ဂမေတိ။ ပရလောပေ ဂမေန္တိ။ ဂမေသိ, ဂမေထ။ ဂမေမိ, ဂမေမ။ ပရစ္ဆက္ကေပိ သော ဂစ္ဆတေ, ဂစ္ဆရေ ဂစ္ဆန္တေ။ ဂစ္ဆသေ, ဂစ္ဆဝှေ။ ဂစ္ဆေ, ဂစ္ဆာမှေ။
ပုရေ အဓမ္မော ဒိဗ္ဗတိ, ပုရာ မရာမီတိ စ တံသမီပေ တဗ္ဗောဟာရူပစာရေန ဝတ္တမာနဝစနံ။ ဝုတ္တဉှိ -
အာရဒ္ဓါ+နိဋ္ဌိတံ ကိစ္စံ၊ ဝတ္တမာနန္တိ ဝုစ္စတိ။
ဝတ္တမာနသမီပဉ္စ၊ ဝတ္တမာနန္တိ ဝုစ္စတိ။
ကိမိဝ တေ -
ဂင်္ဂါစ တံသမီပဉ္စ၊ ယတော ဂင်္ဂါတိ ဉာယတေ။
ဂင်္ဂါယံ ပါတု+မာဂစ္ဆ၊ ဃောသော ဂင်္ဂါယ+မိတျပိ။
မုချာ+မုချတ္ထဘေဒေန၊ ဝတ္တမာနံ တတော ဒွိဓာ။
မုချဉှိ ရုဠှိ+မာပန္နံ၊ တ+ဒါရောပါ အမုချတာတိ။
ပုရေ+ပုရာသဒ္ဒေဟိ ဝါ အနာဂတတာ ဂမျတေ, တဒါ တဿ ဝတ္တမာနတ္တာ။ ကာလဗျတ္တယော ဝါ ဧသော, ဘဝန္တျေဝ ဟိ ကာလန္တရေပိ တျာဒယော ဗာဟုလကာ “သန္တေသု ပရိဂူဟာမိ” “ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿ” “အတိဝေလံ နမဿိဿံ”တိ။ “ကုတော နု တွံ အာဂစ္ဆသိ, ရာဇဂဟတော အာဂစ္ဆာမီ”တိအာဒီသု ပန ပစ္စုပ္ပန္နသမီပေ ဝတ္တမာနဝစနံ။
၅၊ ၁၇၅။ ဂမ ဝဒ ဒါနံ ဃမ္မ ဝဇ္ဇ ဒဇ္ဇာ
ဂမာဒီနံ ဃမ္မာဒယော ဝါ ဟောန္တိ န္တ+မာန+တျာဒီသု။ ဃမ္မတိ, ဃမ္မန္တိ ဣစ္စာဒိ။
ကမ္မေ -
ဥပသဂ္ဂဝသာ ကောစိ၊ အကမ္မောပိ သကမ္မကော။
ယထာ+ဘိဘူယတေ ရာဂေါ၊ တာပသေန မဟိဒ္ဓိနာတိ -
ဝုတ္တတ္တာ အကမ္မကတော ကမ္မနိ အနုပုဗ္ဗာ ဘူဓာတုတော တျာဒယော ဟောန္တိ။
၅၊ ၁၇။ ကျော ဘာဝကမ္မေသွ+ပရောက္ခေသု မာန+န္တ+တျာဒီသု
ဘာဝကမ္မဝိဟိတေသု ပရောက္ခာဝဇ္ဇိတေသု မာန+န္တ+တျာဒီသု ပရေသု ကျော ဟောတိ ကြိယတ္ထာ။ ကကာရော+နုဗန္ဓကာရိယတ္ထော။ “န တေ ကာနုဗန္ဓ+နာဂမေသူ”တိ ပဋိသေဓာ ဩကာရာဘာဝေါ။ အနုဘူယတိ သုခံ ဒေဝဒတ္တေန။
ဧတ္ထ စ -
အာချာတေန အဝုတ္တတ္တာ၊ ကတ္တုတော တတိယာ န တု။
ဒုတိယာ ဟောတိ ကမ္မဿ၊ ဝုတ္တတ္တာ ပဌမာပိ+ဓ။
အနုဘူယန္တိ သမ္ပတ္တိယော တယာ။ အနုဘူယသိ တွံ ဒေဝဒတ္တေန။ အနုဘူယထ တုမှေ။ အဟံ အနုဘူယာမိ, တယာ မယံ အနုဘူယာမ။ ဒွိတ္တေ အနုဘုယျတိ+စ္စာဒိ။ ဧဝံ ပရစ္ဆက္ကေ။
ဘာဝေ အဒဗ္ဗဝုတ္တိနော ဘာဝဿ ဧကတ္တာ ဧကဝစနမေဝ။ တဉ္စ ပဌမပုရိသေကဝစနေယေဝ သမ္ဘဝတိ, နေဝ+ညံ, ဗဟုလံဝိဓာနာ။ ဘူယတိ ဘူယတေ ဒေဝဒတ္တေန, သမ္ပတိ ဘဝနန္တျတ္ထော။
ပစဓာတုတော ကမ္မေ ကျော။
၃၇။ ကျဿတိ
ကြိယတ္ထာ ကျဿ ဤဉ ဝါ ဟောတိ။ ဉော အာဒျာဝယဝတ္ထော။ ဒေဝဒတ္တေန ဩဒနော ပစီယတိ ပစ္စတိ, ရေအာဒေသေ ဩဒနာ ပစီယရေ ပစီယန္တိ, ပစ္စရေ ပစ္စန္တိ။ စဝဂ္ဂပုဗ္ဗရူပါနိ။ တွံ ပစီယသိ ပစ္စသိ, တုမှေ ပစီယထ ပစ္စထ။ အဟံ ပစီယာမိ ပစ္စာမိ, မယံ ပစီယာမ ပစ္စာမ။ ပရစ္ဆက္ကေ ဒေဝဒတ္တေန ဩဒနော ပစီယတေ ဣစ္စာဒိ။
ဂမိတော ကမ္မေ စ္ဆင စ ဤဉအာဂမေ စ ကတေ တေန ဂါမော ဂစ္ဆီယတိ, ဂါမာ ဂစ္ဆီယန္တိ။ ဂစ္ဆီယသိ, ဂစ္ဆီယထ။ ဂစ္ဆီယာမိ, ဂစ္ဆီယာမ။ ဧဝံ ပရစ္ဆက္ကေ။ ဂမီယတိ ဂမ္မတိ, ဂမီယန္တိ ဂမ္မန္တိ။ ဂမီယသိ ဂမ္မသိ, ဂမီယထ ဂမ္မထ, ဂမီယာမိ ဂမ္မာမိ, ဂမီယာမ ဂမ္မာမ ပရစ္ဆက္ကေပိ ဧဝံ။ တထာ ဃမ္မီယတိ, ဃမ္မီယန္တိ ဣစ္စာဒိ။
ကြိယတ္ထာ ကတ္တရိ တျာဒိ၊ ကမ္မသ္မိဉ္စ သကမ္မကာ။
ဘာဝေ ဝါ+ကမ္မကာ ကမ္မာ+ဝစနိစ္ဆာယ မညတေ။
တထာ ဟိ ဝိဇ္ဇမာနဿာပိ ကမ္မာဿ အဝစနိစ္ဆာယံ ဣဒံ ဝုစ္စတိ -
သတောပိ န ဝိဝက္ခာ+ဿ၊ အသတောပိ စ သာ ဘဝေ။
တံ ယထာ+နုဒရာ ကညာ၊ ဝဉ္ဈာဝဒ္ဓိတကော ယထာ။
ဝိဝက္ခာ လောကိကာ ဧသာ၊ အသကျ+မတိဝတ္တိတုံ။
ကထ+မေသ ဝိပရိယာသော၊ လောကော ဧဝါ+နယုဇ္ဇတေ။
(ဝတ္တမာနပစ္စယနယော)။
၂။ ဘဝိဿတိ ဿတိ ဿန္တိ ဿတိ ဿထ ဿာမိ ဿာမ ဿတေ ဿန္တေ ဿသေ ဿဝှေ ဿံ ဿာမှေ
ဘဝိဿတိ=အနာရဒ္ဓေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဿတျာဒယော ဟောန္တိ။
၃၅။ အ+ဤ+ဿာဒီနံ ဗျဉ္ဇနဿိဉ
ကြိယတ္ထာ ပရေသံ အအာဒီနံ ဤအာဒီနံ ဿာဒီနဉ္စ ဗျဉ္ဇနဿိ+ဉ ဟောတိ ဝိဘာသာ။ ဝဝတ္ထိတဝိဘာသာ+ယံ။ ဿေတိ ဿာဒီနံ ဿတိအာဒီနဉ္စာဝယဝေါ ဂဟိတော, “ဦဗျဉ္ဇနဿာ”တိ
သိဒ္ဓေပိ တျာဒီသု ဧတေသမေဝါတိ နိယမတ္ထော+ယ+မာရမ္ဘော။ လဿာကာရလောပေ ဩ+အဝါဒေသေ ဘဝိဿတိ, ဘဝိဿန္တိ။ ဘဝိဿသိ, ဘဝိဿထ။ ဘဝိဿာမိ, ဘဝိဿာမ။ ဘဝိဿတေ, ဘဝိဿန္တေ။ ဘဝိဿသေ, ဘဝိဿဝှေ။ ဘဝိဿံ, ဘဝိဿာမှေ။
ကမ္မေ -
၄၉။ ကျဿ ဿေ
ကျဿ ဝါ လောပေါ ဟောတိ ဿေ။ သုခံ တယာ အနုဘဝိဿတိ, အနုဘဝိဿန္တိ။ အနုဘဝိဿသိ, အနုဘဝိဿထ။ အနုဘဝိဿာမိ, အနုဘဝိဿာမ။ အညတြ အနုဘူယိဿတိ, အနုဘူယိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ။ ဧဝံ ပရစ္ဆက္ကေ။ ဘာဝေ-ဘူယိဿတိ ဘူယိဿတေ။
ကတ္တရိ-ပစိဿတိ, ပစိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ။ ကမ္မေ-ပစိဿတိ ဩဒနော ဒေဝဒတ္တေန, ပစီယိဿတိ, ပစ္စိဿတိ။ ပစ္စိဿန္တိ ဩဒနာ ပစီယိဿန္တိ, ပစီယိဿရေ, ပစ္စိဿရေ, ပစ္စိဿန္တိ။
ဂမိတော ကတ္တရိ-သော ဂစ္ဆိဿတိ, တေ ဂစ္ဆိဿန္တိ။ တွံ ဂစ္ဆိဿသိ, တုမှေ ဂစ္ဆိဿထ။ အဟံ ဂစ္ဆိဿာမိ, မယံ ဂစ္ဆိဿာမ။ ဂစ္ဆိဿတေ, ဂစ္ဆိဿန္တေ။ ဂစ္ဆိဿသေ, ဂစ္ဆိဿဝှေ။ ဂစ္ဆိဿံ, ဂစ္ဆိဿာမှေ။ သဂ္ဂံ ဂမိဿတိ, ဂမိဿန္တိ။ ဂမိဿသိ, ဂမိဿထ။ ဂမိဿာမိ, ဂမိဿာမ ဣစ္စာဒိ။ ကမ္မေ-ဂစ္ဆိယိဿတိ, ဂစ္ဆိယိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ။ ကျလောပေ ဂမိဿတိ, ဂမိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ။ တထာ ဃမ္မိဿတိ ဃမ္မီယိဿတိ, ဃမ္မိဿန္တိ, ဃမ္မီယိဿန္တိ ဣစ္စာဒိ။
၃။ နာမေ ဂရဟာဝိမှယေသု
နာမသဒ္ဒေ နိပါတေ သတိ ဂရဟာယံ ဝိမှယေ စ ဂမျမာနေ ဿတျာဒယော ဟောန္တိ။ ဣမေ ဟိ နာမ ကလျာဏဓမ္မာ ပဋိဇာနိဿန္တိ။ ဧတ္ထ “ဇျာဒီဟိ က္နာ”တိ က္နာဝိကရဏေ “ဉာဿနေ ဇာ”တိ ဇာဒေသော။ န ဟိ နာမ ဘိက္ခဝေ တဿ မောဃပုရိသဿ ပါဏေသု အနုဒ္ဒယာ ဘဝိဿတိ။ ကထဉှိ နာမ သော ဘိက္ခဝေ မောဃပုရိသော သဗ္ဗမတ္တိကာမယံ ကုဋိကံ ကရိဿတိ။ ဝိမှယေ-အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော, အဗ္ဘုတံ ဝတ ဘော, သန္တေန ဝတ ဘော ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟာရေန ဝိဟရန္တိ, ယတြ ဟိ နာမ သညီ သမာနော ဇာဂရော ပဉ္စမတ္တာနိ သကဋသတာနိ နိဿာယ နိဿာယ အတိက္ကန္တာနိ နေဝ ဒက္ခိတိ, န ပန သဒ္ဒံ သောဿတိ။ အစ္ဆရိယံ အန္ဓော နာမ ပဗ္ဗတ+မာရောဟိဿတိ, ဗဓိရော နာမ သဒ္ဒံ သောဿတိ။ (ဘဝိဿန္တိပစ္စယနယော)။
၄။ ဘူတေ ဤ ဥံ ဩ တ္ထ ဣံ မှာ အာ ဦ သေ ဝှံ အ မှေ
ဘူတေ ပရိသမတ္တေ အတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ ဤအာဒယော ဟောန္တိ။ ဘူတာနဇ္ဇတနေ ဥပရိ ဝက္ခမာနတ္တာ ဣမေ ဤအာဒယော ဘူတဇ္ဇတနေ။ “သုဝေါ အဟောသိ အာနန္ဒော”တိအာဒီသု ဘူတသာမညေဝ ဘဝန္တိ။
အဟဿု+ဘယတော အဍ္ဎ-ရတ္တံ ဝါ တဒုပဍ္ဎတံ။
အန္တောကတွာန ဝိညေယျော၊ အဟော အဇ္ဇတနော ဣတိ။
တဒညော ပန ယော ကာလော၊ သော+နဇ္ဇတနသညိတော။
ဣတိ ပဌမပုရိသေကဝစနံ ဤ,
၁၅။ အာ+ဤ+ဿာဒီသွ+ဉ် ဝါ
အာအာဒေါ ဤအာဒေါ ဿာဒေါ စ ကြိယတ္ထဿ ဝါ အဉ် ဟောတီတိ ဓာတုတော ပုဗ္ဗံ အဉ။ “ကတ္တရိ လော”တိ လော, ဧကာရ+အဝါဒေသာ စ။
၃၈။ ဧယျာထ+ဿေ+အ+အာ+ဤ+ထာနံ ဩ+အ+အံ+တ္ထ+တ္ထော+ဝှောက
ဧယျာထာဒီနံ ဩအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံတိ ဤဿတ္ထော, အဘဝိတ္ထော, ဘဝိတ္ထော, အဘဝတ္ထော, ဘဝတ္ထော။ “အာ ဤ ဦ မှာ ဿာ ဿမှာနံ ဝါ”တိ ဤဿ ရဿတ္တံ။ သော အဘဝိ ဘဝိ, အဘဝီ ဘဝီ။
၃၉။ ဥံဿိံ+သွံ+သု
တိဥံဿ ဣံသု+အံသု ဝါ ဟောန္တိ။ အဘဝိံသု ဘဝိံသု, အဘဝံသု ဘဝံသု, အဘဝုံ ဘဝုံ။
၄၂။ ဩဿ အ+ဣ+တ္ထ+တ္ထော
ဩဿ အအာဒယော ဝါ ဟောန္တိ။ အဘဝ ဘဝ, အဘဝိ ဘဝိ, ဣဉာဂမေ အဘဝိတ္ထ ဘဝိတ္ထ, အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ, အဘဝိတ္ထော ဘဝိတ္ထော, အဘဝတ္ထော ဘဝတ္ထော။
၄၃။ သိ
ဩဿ သိ ဝါ ဟောတိ။ အဘဝိသိ ဘဝိသိ, အဘဝသိ ဘဝသိ။ အဘဝေါ ဘဝေါ။
၄၅။ မှာတ္ထာန+မုဉ်
ဧသံ ဥဉ် ဝါ ဟောတိ။ ဤအာဒိသမ္ဗန္ဓီနမေဝ ဂဟဏံ။ အဘဝုတ္ထ ဘဝုတ္ထ။
၄၆။ ဣံဿ စ သိဉ်
ဣံဿ စ သိဉ် ဝါ ဟောတိ မှာတ္ထာနဉ္စ ဗဟုလံ။ ဣကာရညကာရာ ဥစ္စာရဏအာဒျာဝယဝတ္ထာ။ အဘဝသိတ္ထ ဘဝသိတ္ထ, အဘဝိတ္ထ ဘဝိတ္ထ, အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ, အဘဝိသိံ ဘဝိသိံ, အဘဝသိံ ဘဝသိံ, အဘဝိံ ဘဝိံ။ ဥဉာဂမေ အာဿ ရဿော။ အဘဝုမှ ဘဝုမှ အဘဝုမှာ ဘဝုမှာ။ သိဉာဂမေ အဘဝသိမှ ဘဝသိမှ အဘဝသိမှာ ဘဝသိမှာ အဘဝိမှ ဘဝိမှ အဘဝိမှာ ဘဝိမှာ အဘဝမှ ဘဝမှ အဘဝမှာ ဘဝမှာ။ ပရစ္ဆက္ကေ - “ဧယျာထာ”ဒိနာ တ္ထေ အဘဝိတ္ထ ဘဝိတ္ထ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ။ ရဿေ အဘဝထ ဘဝထ, အဘဝါ ဘဝါ, အဘဝု ဘဝု။ အဘဝိသေ ဘဝိသေ, အဘဝသေ ဘဝသေ, အဘဝိဝှံ ဘဝိဝှံ အဘဝဝှံ ဘဝဝှံ, အဿ အ+မာဒေသေ အဘဝံ ဘဝံ အဘဝ ဘဝ, အဘဝိမှေ ဘဝိမှေ အဘဝမှေ ဘဝမှေ။ ကမ္မေ သုခံ တယာ အနုဘူယိတ္ထော အနွဘူယတ္ထော အနုဘူယတ္ထော အနွဘူသိ အနုဘူသီ အနွဘူယီ အနုဘူယီ, အနွဘူယိံသု အနုဘူယိံသု အနွဘူယံသု အနုဘူယံသု အနွဘူယုံ အနုဘူယုံ ဣစ္စာဒိ။ ဘာဝေ-တေန အဘူယိတ္ထော ဘူယိတ္ထော အဘူယတ္ထော ဘူယတ္ထော အဘူယိ ဘူယိ အဘူယီ ဘူယီ။ တေန အဘူယတ္ထ ဘူယတ္ထ အဘူယ ဘူယ အဘူယာ ဘူယာ။
သော အပစိတ္ထော ပစိတ္ထော ဣစ္စာဒိ ကတ္တုသမံ။ ကမ္မေ-အပစီယိတ္ထော ပစီယိတ္ထော အပစီယတ္ထော ပစီယတ္ထော။ စဝဂ္ဂပုဗ္ဗ-
ရူပေ အပစ္စိတ္ထော ပစ္စိတ္ထော အပစ္စတ္ထော ပစ္စတ္ထော အပစီယိ ပစီယိ အပစီယီ ပစီယီ အပစ္စိ ပစ္စိ အပစ္စီ ပစ္စီ, အပစီယိံသု ပစီယိံသု အပစိံသု ပစိံသု အပစီယံသု ပစီယံသု အပစ္စံသု ပစ္စံသု အပစီယုံ ပစီယုံ အပစ္စုံ ပစ္စုံ ဣစ္စာဒိ ကတ္တုသမံ, ပုဗ္ဗရူပေါဝ ဝိသေသော။
သော ဂါမံ အဂစ္ဆိတ္ထော ဂစ္ဆိတ္ထော ဣစ္စာဒိ ပုရိမသမံ။
၃၀။ ဍံသဿ စ ဉ္ဆင
ဍံသဿ စ ဂမိဿ စ ဉ္ဆင ဝါ ဟောတိ အာ+ဤအာဒီသု။ အဂဉ္ဆိတ္ထော ဂဉ္ဆိတ္ထော အဂဉ္ဆတ္ထော ဂဉ္ဆတ္ထော အဂဉ္ဆိ ဂဉ္ဆိ အဂဉ္ဆီ ဂဉ္ဆီ ဣစ္စာဒိ။
၂၉။ ဂမိဿာ
အာအာဒေါ ဤအာဒေါ စ ဂမိဿ အာ ဟောတိ ဝါ။ သော အဂါ အဂမိ ဂမိ အဂမိတ္ထော ဂမိတ္ထော အဂမတ္ထော ဂမတ္ထော။ ဤပစ္စယေ လဿာကာရဿ “ဟိမိမေသွ+ဿာ”တိ ဧတ္ထ “အဿာ”တိ ယောဂဝိဘာဂါ ဒီဃေ “ဒီဃာ ဤဿာ”တိ ဤဿ သိအာဒေသော, အဂမာသိ အဂမိ ဂမိ အဂမီ ဂမီ, အဂမိံသု ဂမိံသု အဂမံသု ဂမံသု အဂမုံ ဂမုံ။ ဩဿ အအာဒေသေ အဇ္ဈဂုံ။ တွံ အဇ္ဈဂါ ပရဿ လောပေါ။ တုမှေ အဇ္ဈဂုတ္ထ။ အဟံ အဇ္ဈဂံ, မယံ အဇ္ဈဂမှ။ ပရစ္ဆက္ကေ - “ဧယျာထာ”ဒိနာ တ္ထေ သော အဂစ္ဆိတ္ထ ဂစ္ဆိတ္ထ အဂဉ္ဆိတ္ထ ဂဉ္ဆိတ္ထ အဂမိတ္ထ ဂမိတ္ထ အဂမ ဂမ အဂမာ ဂမာ။ တေ အဂမူ ဂမူ, ဩဿ အာအာဒေသေ အဇ္ဈဂုံ။ တွံ အဂမိသေ ဂမိသေ။ တုမှေ အဂမိဝှံ။ “ဧယျာထာ” ဒိနာ အ+မာဒေသေ အဟံ အဂမံ ဂမံ အဇ္ဈဂံ။ မယံ အဂမိမှေ ဂမိမှေ။ ကမ္မေအဂစ္ဆီယိ အဂမီယိ, အဂစ္ဆိယုံ အဂမိယုံ ဣစ္စာဒိ။ တထာ အဃမ္မီ ဃမ္မီ ဣစ္စာဒိ။
၁၃။ မာယောဂေ ဤ+အာအာဒီ
မာယောဂေ သတိ ဤအာဒယော အာအာဒယော စ ဝါ ဟောန္တိ။ သကကာလတော ကာလန္တရေပိ ပစ္စယဝိဓာနတ္ထော+ယံ။ မာ ဘဝံ အဘဝိတ္ထော ဣစ္စာဒိ။ ဝါဝိဓာနာဿတျာဒိ+ဧယျာဒိ+တွာဒယောပိ ဟောန္တိ, မာ ဘဝံ ဘဝိဿတိ, မာ ဘဝံ ဘဝေယျ, မာ ဘဝံ ဘဝတု ဣစ္စာဒိ။ (ဤအာဒိပစ္စယနယော)။
၅။ အနဇ္ဇတနေ အာ ဦဩ တ္ထ အ မှာ တ္ထ တ္ထုံ သေ ဝှံ ဣံ မှသေ
အဝိဇ္ဇမာနဇ္ဇတနေ ဘူတတ္ထေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အာအာဒယော ဟောန္တိ ဝါ။ “ဧယျာထာ”ဒိနာ တ္ထေ “အာ ဤ ဦ မှာ” ဣစ္စာဒိနာ ရဿေ စ သော အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ အဘဝ ဘဝ အဘဝါ ဘဝါ, တေ အဘဝု ဘဝု အဘဝူ ဘဝူ။ ဩ, “ဩဿာ”တိအာဒိနာ အအာဒယော, အဘဝ ဘဝ အဘဝိ ဘဝိ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ အဘဝတ္ထော ဘဝတ္ထော, သိအာဒေသေ အဘဝသိ ဘဝသိ အဘဝေါ ဘဝေါ။ တုမှေ အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ။ အဟံ အဘဝံ ဘဝံ အဘဝ ဘဝ, မယံ အဘဝမှ ဘဝမှ အဘဝမှာ ဘဝမှာ။ သော အဘဝတ္ထ ဘဝတ္ထ။ တေ အဘဝတ္ထုံ ဘဝတ္ထုံ။ တွံ အဘဝသေ ဘဝသေ။ တုမှေ အဘဝဝှံ ဘဝဝှံ။ “ဣဿ စ သိဉ”တိ သိံ, အဟံ အဘဝသိံ ဘဝသိံ အဘဝိံ ဘဝိံ။ မယံ အဘဝမှသေ ဘဝမှသေ။ ကမ္မေ-တ္ထေ သုခံ တယာ အနုဘူယိတ္ထ, ဣဉာဂမာဘာဝေ အနုဘူယတ္ထ ဣစ္စာဒိ။ ဘာဝေ-အဘူယတ္ထ ဘူယတ္ထ ဣစ္စာဒိ။
သော ဩဒနံ အပစတ္ထ ပစတ္ထ ဣစ္စာဒိ ကတ္တုသမံ။ ကမ္မေ-အပစီယတ္ထ ပစီယတ္ထ အပစ္စတ္ထ ပစ္စတ္ထ အပစီယ ပစီယ အပစီယာ ပစီယာ အပစ္စ ပစ္စ အပစ္စာ ပစ္စာ။ အပစီယု ပစီယု အပစီယူ ပစီယူ အပစ္စု ပစ္စု အပစ္စူ ပစ္စူ ဣစ္စာဒိ။ “မာယောဂေ ဤ+အာအာဒီ”တိ မာယောဂေပိ အာအာဒယော, မာ ဘဝံ အပစ္စတ္ထ ဣစ္စာဒိ။
တထာ အဂစ္ဆတ္ထ ဂစ္ဆတ္ထ ဣစ္စာဒိ ပုရိမသမံ။ တထာ အဂမတ္ထ ဂမတ္ထ ဣစ္စာဒိပိ အဃမ္မတ္ထ ဃမ္မတ္ထ ဣစ္စာဒိပိ။ (အနဇ္ဇတနပစ္စယနယော)။
၆။ ပရောက္ခေ အ ဥ ဧ တ္ထ အ မှ တ္ထ ရေ တ္ထော ဝှော ဣ မှေ
အပစ္စက္ခေ ဘူတာနဇ္ဇတနေ ဝတ္တမာနတော ကြိယတ္ထာ အအာဒယော ဟောန္တိ။ အက္ခာနံ=ဣန္ဒြိယာနံ ပရံ ပရောက္ခံ။ တသ္မိံ။ “အပရောက္ခေသူ”တိ ဝစနာ ကျ+လာဒိဝိကရဏာ န ဟောန္တိ။
၅၊ ၇၁။ ပရောက္ခာယဉ္စ
ပရောက္ခာယံ ပဌမ+မေကဿရံ သဒ္ဒရူပံ ဒွေ ဘဝတိ။ “ဘူဿ ဝုက” ဣတိအာဒီသု ဝုက, ဘူဝ ဘူဝ ဣတိ ဒွိတ္တေ -
၅၊ ၇၅။ လောပေါ+နာဒိဗျဉ္ဇနဿ
ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ အာဒိတော+ညဿ ဗျဉ္ဇနဿ လောပေါ ဟောတိ။
၁၈။ ပုဗ္ဗဿ အ
အအာဒီသု ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗဿ ဘူဿ အ ဟောတိ။
၅၊ ၇၈။ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တတိယပဌမာ
ဒွိတ္တေ ပုဗ္ဗေသံ စတုတ္ထဒုတိယာနံ တတိယပဌမာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံတိ ဗကာရေ သော ဗဘူဝ ကိရ, တေ ဗဘုဝု ကိရ။ တွံ ဗဘုဝေ ကိရ, ဣဉ တုမှေ ဗဘုဝိတ္ထ ကိရ။ အဟံ ဗဘုဝ ကိရ, မယံ ဗဘုဝိမှ ကိရ။ သော ဗဘုဝိတ္ထ ကိရ, တေ ဗဘုဝိရေ ကိရ။ တွံ ဗဘုဝိတ္ထော ကိရ, တုမှေ ဗဘုဝိဝှော ကိရ။ အဟံ ဗဘုဝိ ကိရ, မယံ ဗဘုဝိမှေ ကိရ။ ကမ္မေ-အနုပဘုဝ ကိရ ဣစ္စာဒိ။ ဘာဝေဗဘုဝ ဗဘုဝိတ္ထ ကိရ။
ပပစ, ပပစု။ ပပစေ, ဣဉာဂမေ ပပစိတ္ထ။ အညတြ “သံယောဂါဒိလောပေါ”တိ လောပေါ, ပပစိတ္ထ။ ပပစ, ပပစိမှ။ ပပစိတ္ထ, ပပစိရေ။ ပပစိတ္ထော ပပစိထော, ပပစိဝှော။ ပပစိ, ပပစိမှေ။ ဧဝံ ကမ္မေ။
အအာဒိပစ္စယေ ဒွိဘာဝေ အနာဒိဗျဉ္ဇနလောပေ ပုဗ္ဗဿ “ကဝဂ္ဂဟာနံ စဝဂ္ဂဇာ”တိ စဝဂ္ဂဇကာရေ “ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃရဿာ”တိ ဒီဃေ စ ကတေ သော ဂါမံ ဇဂါမ ကိရ, ဇဂမု။ ဇဂမေ, ဇဂမိတ္ထ။ ဇဂမ, ဇဂမိမှ။ ဇဂမိတ္ထ, ဇဂမိရေ။ ဇဂမိတ္ထော, ဇဂမိဝှော။ ဇဂမိ, ဇဂမိမှေ။ ဧဝံ ကမ္မေ။
မူဠှဝိက္ခိတ္တဗျာသတ္တစိတ္တေန အတ္တနာပိ ကြိယာ ကတာ အဘိနိဗ္ဗတ္တိကာလေ+နုပလဒ္ဓါသမာနာ ဖလေနာ+နုမီယမာနာ ပရောက္ခာဝ ဝတ္ထုတော။ တေန ဥတ္တမဝိသယေပိ ပယောဂသမ္ဘဝေါ။ (ပရောက္ခာပစ္စယနယော)။