သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (သုတ္တမာလာ)
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
ပါဠိ မူရင်းသာ — မြန်မာပြန်နှင့် English ဘာသာပြန် မတင်ရသေးပါ။
သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ
သဒ္ဒနီတိသုတ္တမာလာ
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ
၁-သန္ဓိကပ္ပ
ဣတော ပရံ ဥဒ္ဒေသာနုက္ကမေန သလက္ခဏောသန္ဓိနာမာဒိဘေဒေါ ဘဝိဿတိ။ ဧတ္ထ စ လက္ခဏန္တိသုတ္တံ ဝုစ္စတိ။ သုတ္တဿ ဟိ အနေကာနိ နာမာနိ "သုတ္တံ လက္ခဏံ ဝစနံ ယောဂေါ အာရမ္ဘောသတ္ထံ ဝါကျံ ယတန"န္တိ။
ယေ သန္ဓိနာမာဒိပဘေဒဒက္ခာ၊
ဟုတွာ ဝိသိဋ္ဌေ ပိဋကတ္တယသ္မိံ။
ကုဗ္ဗန္တိ ယောဂံ ပရမာနုဘာဝါ။
ဝိန္ဒန္တိ ကာမံ ဝိဝိဓတ္ထသာရံ။
ယေ တပ္ပဘေဒမှိ အကောဝိဒါ တေ၊
ယောဂံ ကရောန္တာပိ သဒါ မဟန္တံ
သမ္မူဠှဘာဝေန ပဒေသု ကာမံ၊
သာရံ န ဝိန္ဒုံ ပိဋကတ္တယသ္မိံ။
တသ္မာ အဟံ သောတုဟိတတ္ထမာဒေါ၊
သန္ဓိပ္ပဘေဒံဝ ပကာသယိဿံ။
သညာဝိဓာနာဒိဝိစိတြနီတိံ၊
ဓမ္မာနုရူပံ ကတသာဓုနီတိံ။
(စာ-၂)တတ္ထ ယသ္မာ သန္ဓိကိစ္စံ နာမ လောဏဓူပနံ ဝိယ သဗ္ဗဗျဉ္ဇနေသုသဗ္ဗကမ္မိကအမစ္စော ဝိယ စ သဗ္ဗရာဇကိစ္စေသု သဗ္ဗတ္ထဣစ္ဆိတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ တသ္မာ သန္ဓိနာမကာရကသမာသာဒိပ္ပဘေဒေသုသန္ဓိပ္ပဘေဒံဝ ပဌမံ ပကာသယိဿာမိ။ ဧဝံ တံပကာသေန္တော စာဟံ ပဌမတရံ ဝဏ္ဏတ္တမုပဂတဿ သဒ္ဒဿုပ္ပတ္တိံယေဝ သညာဝိဓာနာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ပကာသေဿာမိ။ အာကာသာနိလပ္ပဘေဒေါဒေဟနိဿိတော စိတ္တဇသဒ္ဒေါယေဝ ဝဏ္ဏတ္တမုပဂတောသဒ္ဒေါ၊ ဧဝံဘူတော စေသ န သကလကာယေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ကောစိ ဟိ သဒ္ဒေါ ဥရသိ, ကောစိ ကဏ္ဌေ, ကောစိ သိရသီတိ တီသု ဌာနေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ဝိသေသတော ပန ဘဂဝတော သဒ္ဒေါ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိစတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ပူရိတဒါနသီလာဒိပါရမီပုညေနပရိသောဓိတဝတ္ထုတ္တာ နာဘိတော ပဋ္ဌာယ သမုဋ္ဌဟန္တောမဟာဗြဟ္မုနော သရော ဝိယ ပိတ္တသေမှာဒီဟိ အပလိဗုဒ္ဓေါဝိသုဒ္ဓေါ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတော ဟုတွာ သမုဋ္ဌာတိ [ဒီ-ဋ္ဌ ၂-၄၂ ပိဋ္ဌေ ပဿိတဗ္ဗံ]။ ဧဝံ တီသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နော သော စိတ္တဇသဒ္ဒေါကဏ္ဌတာလုမုဒ္ဓဒန္တောဋ္ဌသင်္ခါတာနိ ပဉ္စ ဌာနာနိဃဋ္ဋေတွာ ဝဏ္ဏတ္တမုပဂစ္ဆတိ။ "ဣဒံ ဝက္ခာမီ"တိ ဟိ ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော တေသုတေသု ဌာနေသု ဥပ္ပန္နာယ စိတ္တဇပထဝီဓာတုယာဥပါဒိန္နကပထဝီဓာတုဃဋ္ဋနေန သဒ္ဒေါ ဇာယတိ။ဧဝံ သော သဒ္ဒေါ ဒွိန္နံ ဓာတူနံ ဃဋ္ဋနဝသေန ပဉ္စဌာနာနိ ဃဋ္ဋေတွာ ဝဏ္ဏတ္တံ ပါပုဏာတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ဣမသ္မိံ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေ သုတ္တာနိ သဝုတ္တိကာနိစ အဝုတ္တိကာနိ စ ကတွာ ဝဒါမ။
၁။ အပ္ပဘုတေ, ကတာလီသ သဒ္ဒါ ဝဏ္ဏာ။ ဘဂဝတော ပါဝစနေ အကာရပ္ပဘုတီ ဧကစတ္တာလီသ သဒ္ဒါ ဝဏ္ဏာနာမ ဘဝန္တိ။ သေယျထိဒံ? အ အာ ဣ ဤ ဥ ဦ ဧ ဩ၊ က ခ ဂ ဃ င၊ စ ဆ ဇ ဈ ဉ၊ ဋဌ ဍ ဎ ဏ၊ တ ထ ဒ ဓ န၊ ပ ဖ ဗ ဘ မ၊ ယ ရ ဝ သ ဟ ဠ အံ။ ဝဏ္ဏိယတိကထိယတိ အတ္ထော ဧတေဟီတိ ဝဏ္ဏာ။
(စာ-၃)ဝဏ္ဏသညာယ ကိံ ပယောဇနံ? "ဟော ဓဿ ဝဏ္ဏသန္ဓိမှိ"ဣစ္စာဒီသု အသမ္မောဟော, ကိစ္စသိဒ္ဓိ စ။
၂။ အက္ခရာ စ တေ။ တေ အကာရပ္ပဘုတီ ဧကစတ္တာလီသသဒ္ဒါ အက္ခရာ စ နာမ ဘဝန္တိ။ အက္ခရာတိ ကေနဋ္ဌေန အက္ခရာ? အက္ခယဋ္ဌေန အက္ခရဋ္ဌေန စ။ ယဥှိ ခယံ ဂစ္ဆတိပရိဟာယတိ၊ တံ "ခယ"န္တိ ဝုစ္စတိ။ ယံ ပန ခရံ ဟောတိထဒ္ဓံ၊ တံ "ခရ"န္တိ ဝုစ္စတိ။ ဣမေ ပန ဝဏ္ဏာ သင်္ခါရဝိကာရလက္ခဏနိဗ္ဗာနပညတ္တိသင်္ခါတေသုပဉ္စသု ဉေယျပထေသု ဝတ္တမာနာပိ နေဝ ခယံ ဂစ္ဆန္တိ, န ပရိဟာယန္တိ, ဥပရူပရိ ဒိဿန္တိ၊ အတိသုခုမဂမ္ဘီရသင်္ကေတေသုပရိဝတ္တမာနာပိ ခရတ္တံ ထဒ္ဓဘာဝံ န ဂစ္ဆန္တိ, အတိဝိယ မုဒု ဟုတွာ အတ္ထဝသေန န ခရန္တိ၊တသ္မာ "အက္ခရာ"တိ ဝုစ္စန္တိ။ အယံ ပနေတ္ထ သာဓိပ္ပါယောဝိဂ္ဂဟော-- နက္ခရန္တီတိ အက္ခရာ၊ ပမာဏတော ဧကစတ္တာလီသမတ္တာယေဝဟုတွာ အနန္တမဘိဓေယျမ္ပိ ပတွာ န ခိယန္တီတိအတ္ထောတိ။ အက္ခရသညာယ ကိံ ပယောဇနံ? အက္ခရတော ကာရော၊ "အက္ခရာနံ သန္နိပါတံ၊ ဇညာ ပုဗ္ဗာပရာနိစာ"တိ [ခု ၁-၆၄] အာဒီသု အသမ္မောဟော ကိစ္စသိဒ္ဓိစ။ ဣတော ပရံ သင်္ခေပရုစိတ္တာ န သရသညာဒီသုပယောဇနံ ကထေဿာမ။
၃။ တတ္ထဋ္ဌာဒေါ သရာ။ တတ္ထ အက္ခရေသု အကာရပ္ပဘုတီသု အာဒေါ အဋ္ဌ အက္ခရာ သရာ နာမဘဝန္တိ။ သေယျထိဒံ? အ အာ ဣ ဤ ဥ ဦ ဧ သြ။ သရန္တိ သုယျမာနတံ ဂစ္ဆန္တီတိ သရာ။ အတ္တသံသဋ္ဌာနိ ဝါ ဗျဉ္ဇနာနိသာရေန္တိ သုယျမာနတံ ဂမေန္တီတိပိ သရာ။ နေရုတ္တိကာ ပန ဝဒန္တိ "သယံ ရာဇန္တီတိ သရာ"တိ။
၄။ ဧကမတ္တာ အာဒိတတိယပဉ္စမာရဿာ။ တတ္ထ သရေသု အာဒိတတိယပဉ္စမာ ဧကမတ္တာသရာ ရဿာ နာမ
(စာ-၄)ဘဝန္တိ။ သေယျထိဒံ? အ ဣ ဥ။ မတ္တာသဒ္ဒေါ စေတ္ထ နိမ္မီသနုမ္မီသနသင်္ခါတံ ပရိတ္တကာလံဝဒတိ။ ယာဝ ဟိ ကလ္လသရီရော ဧကဝါရံ နိမ္မီသနုမ္မီသနံကရောတိ၊ ဧတ္တကံ ဧကမတ္တာနံ ရဿာနံ ပမာဏံ။ရဿေန ကာလေန ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ရဿာ။
၅။ အညေ ဒွိမတ္တာ ဒီဃာ။ တတ္ထ သရေသု ရဿေဟိ အညေ ဒွိမတ္တာ သရာ ဒီဃာနာမ ဘဝန္တိ။ သေယျထိဒံ? အာ ဤ ဦ ဧ သြ။ ဒီဃေန ကာလေန ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ ဒီဃာ။ ဝုတ္တေဥှတံ ဝိနယဋ္ဌကထာယံ "ဒီဃန္တိ ဒီဃေန ကာလေန ဝတ္တဗ္ဗော အာကာရာဒိ။ ရဿန္တိ တတော ဥပဍ္ဎကာလေန ဝတ္တဗ္ဗော အကာရာဒီ"တိ [ဝိ-ဋ္ဌ ၄-၂၄၇]။ အက္ခရာနဥှိ သဏ္ဌာနာဘာဝတော သဏ္ဌာနဝသေနဒီဃရဿတာ နုပလဗ္ဘတိ၊ ဥစ္စာရဏကာလဝသေန ပန လဗ္ဘတိ။
၆။ သေသာ အဍ္ဎမတ္တာ ဗျဉ္ဇနာ။ သရတော သေသာ ရဿသရတော အဍ္ဎမတ္တာ ကကာရာဒယော သဗ္ဗေ အက္ခရာ ဗျဉ္ဇနာ နာမဘဝန္တိ။ သေယျထိဒံ? က ခ ဂ ဃ င၊ စ ဆ ဇ ဈ ဉ၊ ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ၊ တ ထ ဒ ဓ န၊ ပ ဖ ဗဘ မ၊ ယ ရ လ ဝ သ ဟ ဠ အံ။ ကကာရာဒီသု အကာရော ဥစ္စာရဏတ္ထော၊ "ဓီ ဘူ ဂေါ"တိ အာဒီသု သရံ နိဿာယ, "ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ"တိအာဒီသု ပန သဿရံ ဝဏ္ဏသမုဒါယံ နိဿာယအတ္ထံ ဗျဉ္ဇယန္တိ ပါကဋံ ကရောန္တီတိ ဗျဉ္ဇနာ။ သဒ္ဓမ္မနေရုတ္တိကာ ပန "သရံ ဇနေန္တီတိ ဗျဉ္ဇနာနီ"တိ ဝဒန္တိ။ "သရေ အနုဂစ္ဆန္တီတိ ဗျဉ္ဇနာနီ"တိ ဝေဒဝိဒူ။
၇။ ကာဒိမန္တာ ဝဂ္ဂါ။ တေသံ ခေါ ဗျဉ္ဇနာနံ ကကာရာဒယော မကာရန္တာ ဝဂ္ဂါ နာမ ဘဝန္တိ။ သေယျထိဒံ? က ခ ဂ ဃ င၊ စ ဆ ဇ ဈ ဉ၊ ဋ ဋ္ဌ ဍ ဎ ဏ၊ တ ထ ဒ ဓ န၊ပ ဖ ဗ ဘ မ။ တတ္ထ ပဌမော ကဝဂ္ဂေါ၊ ဒုတိယော စဝဂ္ဂေါ၊ တတိယော ဋဝဂ္ဂေါ၊ စတုတ္ထော တဝဂ္ဂေါ၊ ပဉ္စမော ပဝဂ္ဂေါတိ
(စာ-၅) ပဉ္စဝိဓာ ဝဂ္ဂါ။ ဝဂ္ဂန္တိပဉ္စပဉ္စဝိဘာဂေန ဂစ္ဆန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ ဝဂ္ဂါ၊ ဝဂ္ဂိယန္တိ ဝါ ပဉ္စပဉ္စဝိဘာဂေနဣမေ ဌိတာတိ ဂမိယန္တိ ဉာယန္တီတိ ဝဂ္ဂါ၊ အပိစ သမူဟတ္ထော ဝဂ္ဂသဒ္ဒေါ၊ ဧဝံ သမူဟတ္ထေနပိ ဝဂ္ဂါ။
၈။ အံ ဣံ ဥမိတိ ယံ သရတောပရံ သုယျတိ၊ တံ နိဂ္ဂဟီတံ။ ယံ သဒ္ဒရူပံ အံ ဣံ ဥမိတိသရတော ပရံ ဟုတွာသုယျတိ၊ တံ နိဂ္ဂဟီတံ နာမ ဘဝတိ။ သေယျထိဒံ? "အဟံ ကေဝဋ္ဋဂါမသ္မိံ၊ အဟုံ ကေဝဋ္ဋဒါရကော"တိ [ခု ၃-၃၄၉] အာဒီသု ရဿတ္တယတော ပရံ ဗိန္ဒုနိဂ္ဂဟီတံ နာမာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တံ ပန သာသနိကပ္ပယောဂဝသေနရဿသရံ နိဿာယ ဂယှတိ ဥစ္စာရိယတီတိ နိဂ္ဂဟီတန္တိဝုစ္စတိ။ ကရဏာနိ ဝါ နိဂ္ဂဟေတွာ အဝိဝဋေနမုခေန သာနုနာသိကံ ကတွာ ဤရိတန္တိ နိဂ္ဂဟီတံ။ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ "နိဂ္ဂဟီတန္တိ ယံ ကရဏာနိ နိဂ္ဂဟေတွာအဝိဿဇ္ဇေတွာ အဝိဝဋေန မုခေန သာနုနာသိကံကတွာ ဝတ္တဗ္ဗ"န္တိ [ဝိ-ဋ္ဌ ၄-၂၄၇]။ ဧတ္ထ စ နိဂ္ဂဟီတန္တိ သာသနေ ဝေါဟာရော။ သဒ္ဒသတ္ထေ ပန ကံ "အနုသွရော"တိ ဝဒန္တိ။
(က) အ အာ အဝဏ္ဏော။
(ခ) ဣ ဤ ဣဝဏ္ဏော။
(ဂ) ဥ ဦ ဥဝဏ္ဏော။
(ဃ) တေ ဧဝ ယုဂဠာ သဝဏ္ဏာ။
(င) ဧကာရောကာရာ အသဝဏ္ဏာ။
(စ) သဝဏ္ဏာ သရူပေါ။
(ဆ) သဝဏ္ဏာဒီနံ သေသာ ဆ ဆ အသရူပါ။
(ဇ) ဧကာရဿ သတ္တ။
(ဈ) တထောကာရဿ။ ဧတ္ထ စ ဧကာရောကာရာ အတ္တနာ သမာနကရဏာနမဘာဝတော "အသဝဏ္ဏာ"တိ စ
(စာ-၆)အညေဟိ အသမာနသုတိတ္တာ "အသရူပါ"တိ စ နာမံ လဘန္တိ၊ အဝဏ္ဏာဒယော ပန ယုဂဠဝသေန "သဝဏ္ဏာ"တိ စ, အညေ သရေ ဥပနိဓာယ "အသရူပါ"တိ စ နာမံ လဘန္တိ၊ သမာနကရဏတ္တာ ပန "အသဝဏ္ဏာ"တိ နာမံ န လဘန္တိ။ တတ္ထ သဝဏ္ဏာတိ သမာနကရဏာ၊ သမာနက္ခရုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနာတိဝုတ္တံ ဟောတိ။ အသဝဏ္ဏာတိ အသမာနကရဏာ၊ အသမာနက္ခရုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနာတိဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ စေတ္ထ ကရဏဝါစကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တထာဟိ "ဝဏ္ဏ ဝဏ္ဏကြိယာဝိတ္ထာရဂုဏဝစနေသူ"တိ ဓာတု ဒိဿတိ။ ကရဏန္တိ စ ကဏ္ဌာဒိအက္ခရုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံဝုစ္စတိ။ တဥှိ ကရောန္တိ ဥစ္စာရေန္တိ ဧတ္ထ အက္ခရာနီတိကရဏန္တိ ဝုစ္စတိ၊ ဣတိ သမာနကရဏာ သဝဏ္ဏာ၊ အသမာနကရဏာအသဝဏ္ဏာ။ သရူပါတိ သမာနသုတိနော၊ အသရူပါတိ အသမာနသုတိနော။ ဧတ္ထ စ ရူပသဒ္ဒေန သုတိ ဝုတ္တာ၊ သုတီတိ စ သဝနံဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ သဒ္ဒဿေဝဟောတိ။ သုတောသဒ္ဒေါ အတ္ထံ ပကာသေတိ၊ ရူပသဒ္ဒေါ စ ပကာသနတ္ထော။ တထာ ဟိ "ရူပ ရူပကြိယာယ"န္တိ ဓာတု ဒိဿတိ၊ ရူပယတီတိ ရူပန္တိ [အဘိ-ဋ္ဌ ၂-၄၂] နိဗ္ဗစနဉ္စ၊ တသ္မာ ပကာသနတ္ထဝါစကေန ရူပသဒ္ဒေန သုတိဝုတ္တာ၊ ဣတိ သမာနသုတိနောသရူပါ၊ အသမာနသုတိနော အသရူပါတိ သန္နိဋ္ဌာနံ။
၉။ ဒီဃော ဂရု။ အာ၊ ဤ၊ ဦ၊ ဘူ၊ ဓီ၊ မာ။
၁၀။ သံယောဂပရော စ။ ဝတွာ၊ ဂန္တွာ၊ ယဿ နက္ခမတိ [ဝိ ၃-၁၃၂၊၁၄၄]။
၁၁။ အဿရဗျဉ္ဇနတော ပုဗ္ဗရဿောစ။ သုခံ၊ ဣသိံ၊ ဗုဒ္ဓမ် သရဏမ် ဂစ္ဆာမိ [ဝိ-ဋ္ဌ ၃-၂၅၁]။ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ [ခု ၁-၁]။
၁၂။ ရဿော လဟု။ အ၊ ဣ၊ ပဌတိ၊ ဝဒတု။
၁၃။ အသံယောဂပရော စ။ ယဿ န ခမတိ နု။
(စာ-၇)၁၄။ ဝဂ္ဂေသု ပဌမတတိယံ သိထိလံ။ က စ ဋ တ ပါ စေဝ, ဂ ဇ ဍ ဒ ဗာ စ။
၁၅။ ဒုတိယစတုတ္ထံ ဓနိတံ။ ခ ဆ ဌ ထ ဖာ စေဝ, ဃ ဈ ဎ ဓ ဘာ စ။
၁၆။ သိထိလံ အဖုဋ္ဌံ, ဓနိတံ ဖုဋ္ဌံ။ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒုနောဝဂ္ဂါနံ ဖုဋ္ဌတ္တံ, ယရလဝါနံ ဤသကံ ဖုဋ္ဌတ္တံ ဝဒန္တိ။ သာသနိကာပန ဝဂ္ဂါနံယေဝ ဖုဋ္ဌတ္တဉ္စ အဖုဋ္ဌတ္တဉ္စ ဝဒန္တိ။ဧတ္ထ စ သာသနိကာနံ မတေန ဝဂ္ဂေသု ယံ အက္ခရံ သိထိလာကာရေနဌာနံ ဖုသတိ၊ တံ ဖုဋ္ဌမ္ပိ သမာနံ သိထိလာကာရေနဖုဋ္ဌတ္တာ အဖုဋ္ဌန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ဧဝဥှိ သတိ န ကောစိတေသံ ဝိရောဓော။
၁၇။ ပဌမဒုတိယာနိသောစ အဃောသာ။ က ခ၊ စ ဆ၊ ဋ ဌ၊ တ ထ၊ ပ ဖ၊ သ။
၁၈။ တတိယစတုတ္ထပဉ္စမာယရလဝဟဠာ ဃောသဝန္တော။ ဂ ဃ င၊ ဇ ဈ ဉ၊ ဍ ဎ ဏ၊ ဒ ဓ န၊ ဗ ဘ မ၊ ယ ရ လ ဝ ဟ ဠ။သဒ္ဒသတ္ထဝိဒုနော နိဂ္ဂဟီတင်္ခါတဿ အနုသွရဿာပိဃောသဝန္တတ္တံ ဣစ္ဆန္တိ။ သာသနိကာ ပန တဿ ဃောသာဃောသဝိနိမုတ္တတ္တံယေဝ ဣစ္ဆန္တိ။
၁၉။ ပရပဒေန သမ္ဗန္ဓိတွာဝုတ္တံ သမ္ဗန္ဓံ။ အနာထပိဏ္ဍိကဿာရာမေ [ဒီ ၁-၁၆၇]။ နာရဟတာယသ္မာ အမ္ဗဋ္ဌော [ဒီ ၁-၈၆]။
၂၀။ ပဒစ္ဆေဒံကတွာ ဝုတ္တံဝဝတ္ထိတံ။ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ [ဒီ ၁-၁၆၇]။ န အရဟတိ အာယသ္မာ အမ္ဗဋ္ဌော [ဒီ ၁-၈၆]။
၂၁။ ကရဏာနိ အနိဂ္ဂဟေတွာဝိဝဋေန မုခေန ဝတ္တဗ္ဗံ ဝိမုတ္တံ။ ဓမ္မဋ္ဌိတတာ၊ ဓမ္မနိယာမတာ [အံ ၁-၂၈၉]။ ကုသလာ ဓမ္မာ [အဘိ ၁-၁]။
ဣတိ မူလသညာဝိဓာနံ နိဋ္ဌိတံ။
(စာ-၈)အထ သိက္ခာ ဝိဓာနံ ဘဝတိ--
၂၂။ ကွစိ သညောဂပုဗ္ဗာဧကာရောကာရာ ရဿာဝ ဝတ္တဗ္ဗာ။ ဧတ္ထ၊ သေယျော၊ ဩဋ္ဌော၊ သောတ္ထိ။ ကွစီတိကိံ? မဉ္စေ တွံ နိက္ခနံ ဝနေ [ခု ၆-၁၄၉]။ ပုတ္တော တျာဟံ မဟာရာဇ [ခု ၅-၂]။ ကတ္ထစိ ကရဏံ ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ၊ဣဓ ပန ဌာနကရဏာနံ ဝိသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
၂၃။ ဌာနကရဏပယတနေဟိ ဝဏ္ဏာနမုပ္ပတ္တိ။ ဌာနံ ကဏ္ဌာဒီနိ ပဉ္စ၊ နိဂ္ဂဟီတငဉဏနမာနံဝါ ဌာနဘူတာယ နာသိကာယ သဒ္ဓိံ ဆ၊ ဝဂ္ဂန္တယရလဝဠေဟိယုတ္တဟကာရဿ ဌာနဘူတေန ဥရေန သဒ္ဓိံ သတ္တ။
(က) ကရဏံ ဇိဝှါမဇ္ဈာဒိ။
(ခ) ပယတနံ သံဝုတာဒိကရဏဒိသေသော။
(ဂ) အဝဏ္ဏကဝဂ္ဂဟကာရာ ကဏ္ဌဇာ။
(ဃ) ဣဝဏ္ဏစဝဂ္ဂယကာရာ တာလုဇာ။
(င) ဥဝဏ္ဏပဝဂ္ဂါ ဩဋ္ဌဇာ။
(စ) ဋဝဂ္ဂရဠကာရာ မုဒ္ဓဇာ။
(ဆ) တဝဂ္ဂလသကာရာ ဒန္တဇာ။
(ဇ) ဧကာရော ကဏ္ဌတာလုဇော။
(ဈ) သြကာရော ကဏ္ဌောဋ္ဌဇော။
(ဉ) ဝကာရော ဒန္တောဋ္ဌဇော
(ဋ) နိဂ္ဂဟီတံ နာသိကဋ္ဌာနဇံ။
(ဌ) ဝဂ္ဂန္တာ သကဋ္ဌာနနာသိကဋ္ဌာနဇာ။
(ဍ) ယရလဝဠပဉ္စမေဟိ ယုတ္တော ဟကာရော ဥရသိဇော၊ကေဝလော ကဏ္ဌဇောဝ၊
(စာ-၉)သာသနိကပ္ပယောဂတော၊ ပန ငကာရဝဇ္ဇိတော။
ဉဏနမေဟိ သံယုတ္တော၊ တထာ ယလဝဠေဟိဟော။
သာသနေ ဩရသော ဉေယျော၊ ကဏ္ဌဇောယေဝကေဝလော။
တဥှိ တဏှာ နှာသာ'သုမှ၊ မုယှတေ ဝုလှတေ တထာ။
အဝှိတော ရူဠှီ ဣစ္စေတေ၊ ပယောဂါဟောန္တိ သာသနေ။
(ဎ) ဇိဝှါမဇ္ဈံ တာလုဇာနံ ကရဏံ။
(ဏ) ဇိဝှေါပဂ္ဂံ မုဒ္ဓဇာနံ။
(တ) ဇိဝှဂ္ဂံ ဒန္တဇာနံ။
(ထ) သေသာ သကဋ္ဌာနကရဏာ။
(ဒ) သံဝုဋတ္တံ အကာရဿ။
(ဓ) ဝိဝဋတ္တံ အာကာရာဒီနံ သကာရဟကာရာနဉ္စ။
(န) သရာ နိဿယာ။
(ပ) ဗျဉ္ဇနာ နိဿိတာ။
(ဖ) ပဉ္စဋ္ဌာနက္ကမနိဿယာဒိတော အက္ခရက္ကမော။
ဧတ္ထေတံ ဝဒါမိ-
ပဉ္စန္နံ ခလု ဌာနာနံ၊ ပဋိပါဋိဝသေနစ။
နိဿယာဒိပ္ပဘေဒေဟိ၊ ပဝုတ္တောအက္ခရက္ကမော။
ဣတိ သိက္ခာဝိဓာနံ နိဋ္ဌိတံ။
အထ ဥပကရဏသညာဝိဓာနံ ဘဝတိ --
၂၄။ ပုဗ္ဗပရာဒီနိ သန္ဓိကြိယောပကရဏာနိ။ ပုဗ္ဗံ ပရံ လောပေါ အာဂမော သညောဂေါ ဝိယောဂေါပရနယနံ ဝိပရိယယော [ဝိပရိယာယော(ဗဟူသု)] ဝိကာရော ဝိပရီတော စ။
(စာ-၁၀) (က) ပဌမုစ္စာရိတံ ပုဗ္ဗံ။
(ခ) ပစ္ဆာ ဥစ္စာရိတံ ပရံ။
(ဂ) သတော ဝိနာသော လောပေါ။
(ဃ) ယဿ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ, သဒ္ဒေါ စ နပ္ပယုဇ္ဇတိ၊ သောပိ လောပေါ။
(င) အညတော ဝဏ္ဏာဂမနမာဂမော။
(စ) သရာနန္တရိကာနံ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ ဗျဉ္ဇနာနမေကတြသင်္ဂတိ သံယောဂေါ။
(ဆ) သရတော ဝိနိဗ္ဘောဂေါ ဝိယောဂေါ။
(ဇ) သရေန ဗျဉ္ဇနေန ဝါ ဧကီကရဏံ ပရနယနံ။
(ဈ) ဝဏ္ဏာနံ ဟေဋ္ဌုပရိယတာ ဝိပရိယယော။
(ဉ) ဝဏ္ဏန္တရတာ ဧကတော သံယောဂတာ စ ဝိကာရော။
(ဋ) ဗျဉ္ဇနာနံ သရညဗျဉ္ဇနတ္တံ သရဿ စညသရတ္တံ ဝိပရီတတာ။
၂၅။ သြဝါဝိပရီတော။ အထ ဝါ ဩကာရော ဝိပရီတသညော ဟောတိ အဝသဒ္ဒဿ ဝိပရီတတ္တာ။ သြဝဒတိ။
၂၆။ ဥဝဏ္ဏောစ။ ဥဝဏ္ဏော စ ဝိပရီတသညော ဟောတိ အဝသဒ္ဒေန သမ္ဘူတဿ သြကာရဿ ဝိပရီတတ္တာ၊ဥညာတံ၊ ဦဟတော ရဇော။
ဣတိ ဥပကရဏသညာဝိဓာနံ နိဋ္ဌိတံ။
အထ ပဒါဒီနံ သညာဝိဓာနံ ဘဝတိ--
၂၇။ ဝိဘတျန္တမဝိဘတျန္တံဝါ အတ္ထဇောတကံ ပဒံ။
စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ယံ ဝါကျံ၊ ပဒတောယေဝလဗ္ဘတိ။
ဂဇ္ဇံ ပဇ္ဇဉ္စ ဂေယျဉ္စ၊ ကစ္ဆဉ္စာတိတဒီရယေ။
(စာ-၁၁)တတြ ယံ စုဏ္ဏိယေဟေဝ၊ပဒေဟိ မဘိသင်္ခတံ။
ဝေယျာကရဏသင်္ခါတံ၊ တံ ဂဇ္ဇန္တိ ပဝုစ္စတိ။
ဂါထာပဒေန ဗန္ဓေန၊ ယံ ဝါကျမဘိသင်္ခတံ။
သုဒ္ဓိကဂါထာမယိကံ၊ တံ ပဇ္ဇန္တိ ကထီယတိ။
ဂါထာဟိ စုဏ္ဏိယေဟေဝ၊ ပဒေဟိပိစ သင်္ခတံ။
မိဿိတွာ ယံ သဂါထတ္တာ၊ တံ ဂေယျန္တိ ပဝုစ္စတိ။
ဂဇ္ဇာဒီဟိ တု ယံ တီဟိ၊ ဝိမုတ္တံတံ သုမေဓသာ။
အဋ္ဌကထာဒိကံ သတ္ထ-ဝစနံ ကစ္ဆမဗြဝိ။
တေသု ဂဇ္ဇာဒိဘေဒေသု၊ ဂန္ထေသုပုဗ္ဗဝိညုဘိ။
သရဗျဉ္ဇနဝေါမိဿ-ဝသာ သန္ဓိ တိဓာ မတော။
သရဗျဉ္ဇနဝုတ္တာနံ၊ ဝသေနာတိတိဓာ မတော။
အပရေန နယေနာယံ၊ စတုဓာပိ ပကာသိတော။
သရသန္ဓိနိဂ္ဂဟီတ-သရဗျဉ္ဇနသန္ဓယော။
သာဓာရဏော စ သန္ဓီတိ၊ စတုဓေဝံပကာသိတော။
တေ စ ခေါ အဝိနာသေတွာ၊ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဟိ။
သိထိလာဒိ ဒသဝိဓံ၊ ဝုတ္တံ ဗျဉ္ဇနသမ္ပဒံ။
အက္ခရာဒိကေ ဒေါသေ၊ ဝိဝဇ္ဇေတွာယထာရဟံ။
ဒဿေတွာ သဒ္ဒသမ္ပတ္တိံ၊ အတ္ထသမ္ပတ္တိမေဝစ။
ဆန္ဒသမ္ပတျာလင်္ကာရ-သမ္ပတ္တိဉ္စ မနောရမံ။
ဆန္ဒောရက္ခာယ ဂါထာသု၊ စုဏ္ဏိယေသုပဒေသု စ။
သုခေနုစ္စာရဏတ္ထာယ၊ ပေါရာဏေဟိပကာသိတာ။
တိဝိဓဿပိ ဧတဿ၊ သန္ဓိနော ဇိနသာသနေ။
ပုဗ္ဗာပရဝိဘာဂါဒိ၊ ဥပကာရာယဝတ္တတိ။
ပုဗ္ဗာပရဝိဘာဂါဒိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တောမယာ ဣဓ။
အပိစေတ္ထ ဒွိဓာ စာပိ၊ သင်္ခေပါသန္ဓိ ဣစ္ဆိတော။
ပဒါနံ ပဒသန္ဓိ စ၊ ဝဏ္ဏာနံ ဝဏ္ဏသန္ဓိစ။
(စာ-၁၂)တေသု "တတြာယ"မိစ္စာဒိ၊ ပဒသန္ဓီတိ ဒီပယေ။
ဝဏ္ဏသန္ဓီတိ ဒီပေယျ၊ "သာဟု ခတျာ"တိ အာဒိကံ။
ပုဗ္ဗာပရပဒစ္ဆေဒါ၊ လဗ္ဘရေ ပဒသန္ဓိသု။
ပုဗ္ဗာပရတ္တမတ္တံဝ၊ လဗ္ဘတေ ဝဏ္ဏသန္ဓိသု။
ပုဗ္ဗာပရံ ဟိ ပဌမံ၊ သန္ဓိကိစ္စံကရေ ဗုဓော။
ပရေ သရမှိ ကတ္တဗ္ဗံ၊ ပစ္ဆာ ကတွာသမာသယေ။
၂၈။ သရာ ဝိယောဇယေ ဗျဉ္ဇနံ၊တဉ္စဿ ပုဗ္ဗေ ဌပေယျ။ တတ္ထ သန္ဓိကတ္တုကာမော ယသ္မာ ဗျဉ္ဇနေန သရေပဋိစ္ဆန္နေ ကောသိယာ ပဋိစ္ဆန္နေ အသိမှိ အသိကိစ္စံန သိဇ္ဈတိ၊ တသ္မာ တတြာယန္တိအာဒီသု ပဒသန္ဓိဝိသယေသု "တတြ အယ"န္တိအာဒိနာ ဆေဒံ ကတွာ "သာဟု ဧကသတံ ခတျာ" တျာဒီသု [ခု ၆-၂၀၄] ပန ဝဏ္ဏသန္ဓိဝိသယေသု "သာဓု ဧကသတံ ခတ္တိယာ"ဣတိအာဒီနိ ပဒရူပါနိ ပတိဋ္ဌာပေတွာသရတော ဗျဉ္ဇနံ ဝိယောဇယေ၊ တဉ္စ ဗျဉ္ဇနံ တဿသရဿ ပုဗ္ဗေ ဌပေယျ၊ တတြာယံ။
၂၉။ နေတဗ္ဗမဿရံ ပရက္ခရံနယေ။ အဿရံ ခေါ နေတဗ္ဗံ ဗျဉ္ဇနံ ပရက္ခရံနယေ။ သဟုပ္ပတ္တိ။ တတြာဘိရတိ မိစ္ဆေယျ [ခု ၁-၂၆]။ ဧတဒဝေါစ၊ နယိမေ ဘိက္ခူ။နေတဗ္ဗန္တိ ကိံ? အက္ကောစ္ဆိ မံ အဝဓိမံ [ခု ၁-၁၃]။ ဗုဒ္ဓမ် သရဏမ် ဂစ္ဆာမိ [ဝိ-ဋ္ဌ ၃-၂၅၁]။ ဧတ္ထ ပန နေတဗ္ဗံ န ဟောတိ။
ဣတိ သဒ္ဒနီတိယံ သန္ဓိကပ္ပေ သညာပရိဘာသာဝိဓာနံနိဋ္ဌိတံ။
အထ သရသန္ဓိဝိဓာနံ ဘဝတိ-
သန္ဓိယန္တိ ဧတ္ထ ပဒါနိ အက္ခရာနိစာတိ သန္ဓိ၊ သံဟိတပဒံ၊ သရာနံ, သရေသု ဝါ သန္ဓိ သရသန္ဓိ။ ဧတ္ထ စ သရာဒေသလောပကရဏဝသေနသာဓိတော သန္ဓိ သရသန္ဓီတိ ဝုစ္စတိ။
(စာ-၁၃)၃၀။ သရာလောပံ ပပ္ပေါန္တိ သရေ။ သရာ ခေါ သရေ ပရေ လောပံ ပပ္ပေါန္တိ။ အယံဝုတ္တိ။ သရာ ခေါ ဧကောပိ ဒွေပိ တယောပိ သရေပရေ လောပံ ပပ္ပေါန္တိ၊ အယမဓိပ္ပါယဝိညာပိကာအနုဝုတ္တိ။ နသိ ရာဇဘဋော [ဝိ ၃-၁၃၀]။ ယဿာသဝါ၊ ယဿိန္ဒြိယာနိ [ခု ၁-၂၇]။ ယဿီဒိသာ၊ အဇ္ဇုပေါသထော [ဝိ ၃-၁၆၇]။ ဧကေနူနာနိ [ဝိ ၄-၁၄၈]။ ယဿေတေ စတုရော ဓမ္မာ [ခု ၅-၁၄]။ မမောဒနံ။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု အကာရလောပေါ။
သောတုကာမတ္ထ။ မာဝုသော ဧဝရူပမကာသိ [ဝိ ၁-၂၇၁]။ စာတုရိတ္ထိယော [ခု ၆-၁၅၆]။ သဗ္ဗီတိယော [ခု ၄-၃၂၀]။ တဒုဋ္ဌဟိ [ခု ၆-၆၉]။ နာဂနာသူရူ [ခု ၆-၆၇]။ ရဟောဂတာယ တဿေဝံ [ခု ၄-၂၀၇]။ အဝိဇ္ဇောဃော [ဒီ ၃-၁၉၂]။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု အာကာရလောပေါ။
လဘန္တတ္ထေ ပဒက္ခိဏေ [အံ ၁-၂၂၉]။ အဂ္ဂါဟိတော၊ တီဏိမာနိ၊အဓီရိတံ၊ ဣသုတ္တမော၊ ဥဒဓူမိယော၊ နော ဟေတံဘန္တေ [ဒီ ၁-၅၇]။ အဂ္ဂေါဘာသော။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု ဣကာရလောပေါ။
ဣတ္ထာယံ ပုရိသော ဣတိ [အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၁၀၈]။ ခဏန္တာလုကလမ္ဗာနိ [ခု ၆-၃၆၈]။ မိဂီဝ [ခု ၆-၃၅၂]။ ဘိက္ခုနီရိတံ၊ ပိဝံဘာဂိရသောဒကံ [ခု ၆-၅၅]။ ရာဇီနူရူ၊ ကာမုကေသာ၊ ဘိက္ခုနောဝါဒေါ [ဝိ ၅-၃၆၆]။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု ဤကာရလောပေါ။
ဥစ္ဆဂ္ဂံ [ဝိသုဒ္ဓိ ၁-၁၆၇]။ ဓာတာယတနာနိ၊ ဓာတိန္ဒြိယာနိ၊ ဓာတီရိတာ၊မာတုပဋ္ဌာနံ၊ ဓီတူရူ။ အာနေန္တေတံ ပဘာဝတိံ [ခု ၆-၆၉]။ ဝိဇ္ဇောဘာသော။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု ဥကာရလောပေါ။
(စာ-၁၄)ဝါမူရဒ္ဒသသာမိကံ၊ ဇမ္ဗာဒီနိ၊ဇမ္ဗိဿရော ဇမ္ဗီရိတာ ဝါတေန၊ ဝဓူဒရံ သရဘူမိဝေဂေါ၊နာဂနာသူရေသာ၊ ဇမ္ဗောနတာ ဝါတေန။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု ဦကာရလောပေါ။
ပုတ္တ မတ္ထိ ဓနံ မတ္ထိ [ခု ၁-၂၂]။ ယံ မာသိ ပဒယဿိတံ [ခု ၅-၁၃၄]။ ယော မိဿရော [ခု ၆-၃၀၅]။ ဝစနံ မီရိတံ၊ ဂါထာမုဒီရိတာ၊ သောဘဏာ မူရူ၊ သုတံ မေတံ ဘောဂေါတမ [ဝိ ၁-၁။ ဒီ၁-၁၂၇]။ တေ'တေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ၊လဒ္ဓေါ မောကာသော။ အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု ဧကာရလောပေါ။
ဥရဿ ဒုက္ခော ဘဝိဿတိ [ ဝိ ၂-၁၆၉]။ ဧသာဝုသော အာယသ္မာဥပနန္ဒော [ဝိ ၃-၃၀၇]။ တိဿိတ္ထိယော [ခု ၄-၂၉၁]။ စတဿီတိယော၊ နယိဓသတ္တူပလဗ္ဘတိ [သံ ၁-၁၃၇]။ စတူဿူမိယော။ တံ ကုတေတ္ထလဗ္ဘာ [ဝိ ၁-၁၂]။ စတ္တာရောဃာ သဝန္တိ တေ။အယံ အကာရာဒီသု ပရေသု ဩကာရလောပေါ။ ဧဝံ စတုသဋ္ဌိဝိဓောပုဗ္ဗဿရာနံ ဧကေသလောပနယော ဘဝတိ။
နာနာဒိသံ ယန္တိ၊ ဝိဿာသံ ဧယျပဏ္ဍိတော [ခု ၂-၃၀၅]။ သစေ ဥပ္ပါဒေါ ဟေယျ။ အယံ ဧကသ္မိံ သရေပရေ ဧကက္ခဏေ ဒွိန္နံ ပုဗ္ဗဿရာနံ လောပေါ။န မံ ပုန ဥပေယျာသိ [ခု- ၅-၂၆၈]။ အဇ္ဈေယျာသိ၊ အယံ ဧကသ္မိံသရေ ပရေ ဧကက္ခဏေ တိဏ္ဏံ ပုဗ္ဗဿရာနံ လောပေါ။ဣမေဟိ ဒွီဟိ နယေဟိသဒ္ဓိံ ဆသဋ္ဌိဝိဓော ပုဗ္ဗဿရလောပနယောဝေဒိတဗ္ဗော။ ဣမေဟိ ဆသဋ္ဌိယာ နယေဟိ ဝိနိမုတ္တောအညော ပါဠိယံ ဝိဇ္ဇမာနော ပုဗ္ဗဿရလောပနယောနာမ နတ္ထိ။ တတ္ထ နသိ ရာဇဘဋောတိ [ဝိ ၃-၁၃၀] န အသိ ရာဇဘဋောတိ ဆေဒေါ။ ယန္တီတိ ယာ အ အန္တီတိ ဝဏ္ဏဋ္ဌိတိ။ ဧတ္ထပဋိပါဋိယာ တယော သရာ လဗ္ဘန္တိ။ ဥပေယျာသီတိ ဥပ ဣအ ဧယျာသီတိ ဝဏ္ဏဋ္ဌိတိ။ဧတ္ထ ပဋိပါဋိယာ စတ္တာရော သရာ လဗ္ဘန္တိ။ တတြာယံဂါထာ-
(စာ-၁၅)"သရာ ယန္တိ သရေ လောပံ၊ ဧကော ဒွေပိ တယောပိဝါ။
ဓာတုသံသဋ္ဌသန္ဓိမှိ၊ သန္ဓာယ ကထိတံဣဒံ။
တသ္မာ ဝိညူဟိ ဝိညေယျံ၊ သောတူနံကင်္ခဓံသကံ။
နသိ ရာဇဘဋော ယန္တိ၊ ဧယျ ဟေယျနိဒဿနံ။
ဝေန္တိ လန္တိ ဒိသာ ဘန္တိ၊ ဝိညေယျံသန္တိ ပန္တိ စ။
အဇ္ဈေယျာသိ ဥပေယျာသိ၊ ဣစ္စာဒိစ နိဒဿန"န္တိ။
၃၁။ ပရော ဝါ အသရူပါ။ သရမှာ အသရူပါ ပရော သရော လောပံ ပပ္ပေါတိဝါ။ ဒီပေါ၊ ကဋိဋ္ဌိ၊ စက္ခုန္ဒြိယံ၊ ယဿဒါနိ [ဝိ ၃-၂၆၆]။ သညာတိ [အဘိ-ဋ္ဌ ၂-၁၈]။ ဆာယာဝ [ခု ၁-၁၃]။ အဖလာ ဟောတိ'ကုဗ္ဗတော [ခု ၁-၂၀]။ အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။တတြ ဒီပေါတိ "ဒိ အာပေါ"တိ ဆေဒေါ၊ ဒွိဓာ အာပေါသန္ဒတိ ဧတ္ထာတိ ဒီပေါ။ ဝါတိ ကိံ? ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ [အံ ၁-၄၆၉]။
၃၂။ ပဿရာ သရူပေါ။ ပကာရဿ သရတော ပရော သရူပသရောလောပံ ပပ္ပေါတိ ဝါ။ ဥဒင်္ဂဏေ တတ္ထ ပပံ အဝိန္ဒုံ [ခု ၅-၁]။ ပ အာပန္တိဆေဒေါ။ နာလံကဗဠံ ပဒါတဝေ [ခု ၅-၇]။ ပ အာဒါတဝေတိ ဆေဒေါ။ ဝါတိ ကိံ? ပါဒါတဝေ။
၃၃။ ကွစိ ဣသ္မာ ဣတိဿိ။ ဣကာရတော ပရော သရူပေါ ဣတိသဒ္ဒဿ ဣကာရော ကွစိ လောပံ ပပ္ပေါတိ။ ဣတိ စ ဒန္တိစ [အဘိ ၄-၃၃၀]။ ဣဣတိ စာတိ ဆေဒေါ။ ကွစီတိ ကိံ? ဣ ဣတိ သဒ္ဒေါ။
၃၄။ လုတ္တေ အသဝဏ္ဏံ။ သရော ခေါ ပရော သရူပေ ဝါ အသရူပေ ဝါ ပုဗ္ဗသရေလုတ္တေ ကွစိ အသဝဏ္ဏံ ပပ္ပေါတိ။ ဌာနာသန္နဝသေန ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာနံယေဝ ဧကာရောကာရာ ဟောန္တိ။ ဗန္ဓုဿေဝ သမာဂမော၊အတေ'ဝ မေ အစ္ဆရိယံ [ခု ၆-၃၄၀]။
(စာ-၁၆)ဇိနေရိတနယော၊ ပတိတံမာလုတေရိတံ၊ သင်္ချံ နောပေတိ ဝေဒဂူ [ခု ၁-၃၉၅]။ ဥဒကောမိဝ ဇာတံ [ခု ၇-၁၄]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? တထူပမံ ဓမ္မဝရံ အဒေသယိ [ခု ၁-၇၊ ၃၁၄]။ ဝဇ္ဇေသိ ခေါ တွံ ဝါမူရုံ [ခု ၅-၉၀]။
၃၅။ သရေ ပုဗ္ဗော။ ပရသရေ လုတ္တေ ပုဗ္ဗော သရော ကွစိ အသဝဏ္ဏံပပ္ပေါတိ။ မုနေလယော၊ ရထေသဘော၊ သောတ္ထီ။မုနိ အာလယော၊ ရထီ ဥသဘော၊ သုဣတ္ထီတိ ဆေဒေါ။ရထော ဧတေသမတ္ထီတိ ရထိနော၊ ရထေ ဌိတယောဓာ၊ ဥသဘော ဝိယာတိ ဥသဘော၊ရထီနံ ရသဘော ရထေသဘော၊ ရထေ ဌိတာနံ ယောဓာနံဥသဘသဒိသောတိ အတ္ထော။ ကွစီတိ ကိံ? ဥစ္ဆုဝ။
၃၆။ ပုဗ္ဗသ္မိံ ဒီဃံ။ သရော ခေါ ပရော ပုဗ္ဗသ္မိံ သ ရေ လုတ္တေ ကွစိဒီဃံ ပပ္ပေါတိ။ ဌာနာသန္နဝသေန ရဿသရာနံ သဝဏ္ဏဒီဃတ္တံ။ဗုဒ္ဓါနုဿတိ။ သဒ္ဓီဓ [ခု ၁-၃၀၆]။ ဝူပသမော။ ကွစီတိ ကိံ? ဒေသေသိ။
၃၇။ န သံယောဂပုဗ္ဗော ဝိနာအကာရိက္ခေဟိ တဗ္ဘာဝံ။ သညောဂတော ပုဗ္ဗဘူတော ပရော သရော ပုဗ္ဗသရေလုတ္တေ အသဝဏ္ဏံ ဒီဃဉ္စ န ပပ္ပေါတိ အကာရဉ္စ ဣက္ခသဒ္ဒဉ္စ ဝဇ္ဇေတွာ။ လောကုတ္တရံ၊ ယဿိန္ဒြိယာနိ၊သဒ္ဓိန္ဒြိယံ။ ဝိနာ အကာရိက္ခေဟီတိ ကိံ? သညာဝါဿ ဝိမုယှတိ [ခု ၁-၉]။ ဥပေက္ခတိ။
၃၈။ ဣဝါ ပုဗ္ဗာကာရဿ လောပေါစိဿေ စ။ ဣဝသဒ္ဒတော ပုဗ္ဗဿ အာကာရဿ လောပေါ စ န ဟောတိ၊ တံလောပါဘာဝေနပရဿ ဣကာရဿ အသဝဏ္ဏေကာရော စ န ဟောတိ။ လတာဝ [ခု ၆-၁၂၉]။ ပတိနာဝ။
(စာ-၁၇)၃၉။ အဝဏ္ဏဿ စိတိမှာ။ ဣတိသဒ္ဒတော ပုဗ္ဗဿ အဝဏ္ဏဿ စ လောပေါ န ဟောတိ၊ ပရဿ စ ဣကာရဿ အသဝဏေ္ဏကာရော န ဟောတိ။ သုမေဓော သုဇာတောစာတိ [ဇာတက-ဋ္ဌ ၁-၄၅]။ သညာတိ၊ ရာဇာတိ။
၄၀။ ဟောတိ ကေသဉ္စိ မတေန။ သက္ကဋဂန္ထတော နယံ ဂဟေတွာ ဝဒန္တာနံ ကေသဉ္စိအာစရိယာနံ မတေန တံ အမှေဟိ ပဋိသိဒ္ဓဝိဓာနံဟောတိ၊ လတေဝ ဝါတာဘိဟတာ ပတိနေဝကာမိနီ၊စတ္တာရိ လောကုတ္တရာနိ စေတိ။ ကေနစိ ဂုဏေနေတိပဗ္ဗဇ္ဇေတိ။ ပါဠိယံ ပန ဤဒိသော နယော နတ္ထိ။
၄၁။ န မာ ဒါ ဝါ သ္မာ တြ ဏှာတွာဒီနံ သရလောပေ အယျညဂ္ဃဿုဿာနမကာရော ဒီဃံ။ န သဒ္ဒေါ မာသဒ္ဒေါ ဒါသဒ္ဒေါ ဝါသဒ္ဒေါ သ္မာသဒ္ဒေါ တြသဒ္ဒေါ ဏှာသဒ္ဒေါ တွာသဒ္ဒေါတိ ဣစ္စေဝမာဒိသဒ္ဒါနံ အဝယဝဘူတဿပုဗ္ဗသရဿ လောပေ ကတေ အယျ အည အဂ္ဃ အဿု အဿ ဣစ္စေတေသံအဝယဝဘူတော အကာရော သညောဂပုဗ္ဗတ္တေ သတိပိ ဒီဃမေဝ ပပ္ပေါတိ။နာယျော သော ဘိက္ခု မံ နိပ္ပါဋေသိ [ဝိ ၂-၁၇၃]။ နာညမညဿ ဒုက္ခမိစ္ဆေယျ [ခု ၁-၁၁၊ ၃၀၁]။ ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ [ဝိ ၄-၃၀၃၊ သံ ၁-၂၁၃၊၂၁၄]။ နာဿုဓ ကောစိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမတိ [ဝိ ၁-၃၃၆]။ နာဿ စောရာ ပသဟန္တိ [ခု ၆-၁၅၀]။ မာယျော ဧဝရူပမကာသိ၊မာဿု ကုဇ္ဈိ ဘူမိပတိ [ခု ၅-၁၃၇]။ တဒါဿု ကဏှံ ယုဉ္ဇန္တိ [ခု ၅-၇]။ ကဒါဿု မံ အဿရထာ [ခု ၆-၁၆၆]။ တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ [ခု ၆-၁၆၁၊ ၁၆၈]။ သတ္ထဟာရကံ ဝါဿ ပရိယေသေယျ [ဝိ ၁-၉၀၊ ၉၂]။ တသ္မာဿ ဟောတိ သံဝဏ္ဏနာ [အဘိ-ဋ္ဌ ၃-၂၈၇]။ တတြာဿ ကရဏီယံ နတ္ထိ၊ ကတွာတြ၊ တဏှာဿဝိပ္ပဟီနာ။
၄၂။ သဿ ကွစန္တတ္ထာနံ။ သကာရဿ သရလောပေ ကတေ ကွစိ အန္တအတ္ထသဒ္ဒါနံ အကာရော ဒီဃံ ပပ္ပေါတိ။
(စာ-၁၈)သာန္တေဝါသိကော [သံ ၂-၃၄၉]။ သာတ္ထံ [ဝိ ၁-၁]။ သာတ္ထိကာ ဓမ္မဒေသနာ [ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ ၁-၂၉]။ ကွစီတိ ကိံ? ဝနန္တံ၊ သတ္ထော ဘဏ္ဍံ အာဒါယဂတော။
၄၃။ တေမေပဗ္ဗတျာဒီနမေဿယော ဝိနာ ယေကာရေန။ ယေကာရံ ဝဇ္ဇေတွာ တေမေပဗ္ဗတေ ဣစ္စာဒီနံ ပဒါနံ ဧကာရဿ သရေ ပရေ ကွစိ ယကာရာဒေသော ဟောတိ။ တျာဟံ ဧဝံ ဝဒေယျံ [မ ၁-၁၆]။ အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော [ဝိ ၃-၅]။ ပဗ္ဗတျာဟံ ဂန္ဓမာဒနေ [ခု ၆-၁၈၂]။ ကျာဟံ [ခု ၅-၁၃၂]။ ကျဿ ဗျပ္ပထယော အဿု [ခု ၁-၄၂၆]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? တေနာဂတာ၊ ပုတ္တာ မတ္ထိ [ခု ၁-၂၂]။ ဧတ္ထ သိယာ "ဝိနာ ယေကာရေနာတိ ကိမတ္ထံ၊ နနု ဝဇ္ဇေတဗ္ဗဋ္ဌာနာနိ ဗဟူနိသန္တီ"တိ? သစ္စံ၊ ဣဒံ ပန ယေ ဂရူ ယေသဒ္ဒါဝယဝဿေကာရဿပိ ယကာရတ္တမိစ္ဆန္တိ "ယျဿာ"တိ, တေသံ ဝါဒေ တန္နိသေဓနတ္ထံ၊ ပါဠိအာဒီသုဟိ "ဥယျာန"န္တိ ဧတ္ထ ဝိယ ဥစ္စာရဏဝိသေသာဘာဝေတော "ယျဿာ"တိ ယကာရဒွယသညောဂသဟိတံ ပဒံ န အာဂတံ၊နိဿညောဂပဒမေဝ အာဂတံ၊ တထာ ဟိ အင်္ဂုတ္တရနိကာယေဆက္ကနိပါတေ ဧဝံ ပါဌော ဒိဿတိ--
"သော ပါပကမ္မောဒုမ္မေဓော၊ဇာနံ ဒုက္ကဋမတ္တနော။
ဒလိဒ္ဒေါ ဣဏမာဒါယ၊ ဘုဉ္ဇမာနောဝိဟညတိ။
တတော အနုဝိစရန္တိ နံ၊ သင်္ကပ္ပမာနသာဒုခါ။
ဂါမေ ဝါ ယဒိ ဝါရညေ၊ ယဿ ဝိပ္ပဋိသာရဇာ"တိ [အံ ၂-၃၁၁]။
ဧတ္ထ နိဿညောဂပဒမေဝ အာဂတံ။ အဋ္ဌကထာယမ္ပိ "ယဿ ဝိပ္ပဋိသာရဇာတိ ယေ အဿ ဝိပ္ပဋိသာရတော ဇာတာ"တိ [အံ-ဋ္ဌ ၃-၁၁၅၊၁၁၆] ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ ဥလ္လိင်္ဂပဒေပိ နိဿညောဂပဒမေဝအာဂတံ၊ တထာ တတ္ထ တတ္ထ သုတ္တပ္ပဒေသေ "ယဿ တေ ဟောန္တိ အနတ္ထကာမာ"တိ [ခု ၇-၁၀၃] စ "ယဿု မညာမိ သမဏေ"တိ [ဒီ ၂-၂၂၉] စ "အညံ ဣတော
(စာ-၁၉)ယာဘိဝဒန္တိ ဓမ္မ"န္တိ [ခု ၁-၄၁၇] စ နိဿညောဂပဒမေဝ အာဂတံ၊ တတ္ထ ယဿူတိ ယေ အဿု၊ ယာဘိဝဒန္တီတိ ယေ အဘိဝဒန္တီတိ ဆေဒေါ။ဣတိ ဣမဿ ဝိသေသဿ ဒဿနတ္ထဉ္စ "ဝိနာ ယေကာရေနာ"တိ အဝေါစုမှာ။
၄၄။ က ခ တ ထ ဒ န ယ သ ဟာနံ ဝေါဒုဒန္တာနံ။ က ခ တ ထ ဒ န ယ သ ဟ ဣစ္စက္ခရဝန္တာနံ ပဒါနမန္တဘူတာနံ ဩကာရုကာရာနံ သရေ ပရေ ကွစိ ဝကာရာဒေသော ဟောတိ။ ယာဝတကွဿ ကာယော [ဒီ ၂-၁၅။ ဒီ ၃-၁၁၈။ မ ၂-၃၃၇]။ အဂမာ နု ခွိဓ [ဒီ ၁-၁၀၁]။ စကာပါထမာဂစ္ဆတိ၊သိတံ ပါတွာကာသိ [မ ၂-၂၆၂]။ ယတွာဓိကရဏံ [ဒီ ၁-၆၆]။ ဝတ္ထေတ္ထ ဝိဟိတံ နိစ္စံ၊ဒွါကာရေ [မ ၁-၂၂၅]။ အနွာဂန္တွာန ဒူသေယျ [ခု ၅-၂၉]။ ယွာယံ [မ ၁-၂၉]။ သွာဿ ဟောတိ [သံ ၁-၄၃၂]။ သွာဂတံ တေ [ခု ၆-၃၃၁]။ ဗဝှါဗာဓော [သံ ၁-၉၄]။ လဝှက္ခရံ။ ကွစီတိ ကိံ? ကော အတ္ထော [ခု ၁-၃၂၀]။ အထ ခေါ ဧသ။ အန္တဂ္ဂဟဏံ ကိံ? သဝနီယံ။ ကခဣစ္စာဒိနာ သရူပုဒ္ဒေသေနဂဃစဆာဒီနံ လဝဠာနဉ္စ သြကာရုကာရာ ဝကာရတ္တံ နာပဇ္ဇန္တီတိသိဒ္ဓံ၊ တေန "မဟာယာဂေါ အာသိ၊ ယာဂုအတ္ထီ"တိအာဒီသု ဩကာရုကာရာနံ ဝကာရာဒေသော န ဟောတိ။
၄၅။ န ပရေပိ သရေ ဟေတုဓာတာဒီနမုဿပါဝစနေ စ။ ပါဝစနေ စ ပေါရာဏဋ္ဌကထာသုစ သရေ ပရေပိ ဟေတုဓာတုသဒ္ဒါဒီနံ ဥကာရဿ ဝကာရာဒေသော န ဟောတိ။ဟေတုတ္ထော၊ ဓာတုတ္ထော၊ ဟေတိန္ဒြိယာနိ၊ ခန္ဓာဓာတာယတနာနိ၊ဟေတုအတ္ထော၊ ကတ္တုအတ္ထော၊ ကတ္တုတ္ထောတိ ဣစ္စေဝမာဒီနိ။ကေသဉ္စိ မတေန ပန ဟေတွတ္ထော ဓာတွတ္ထော၊ ပဉ္စဓာတွာဒိနိယမာ[သစ္စသံခေပ၊ ၆၈-ဂါထာ]။ ကတွတ္ထော၊ အပိသုခလွဟာသေသိံ၊ အဿော
(စာ-၂၀) ခလွာဘိဓာဝတိ၊ စိတြဂွါဒယော၊ ဘွာပါနလာနိလံ[သစ္စသံေခေပ၊ ၇-ဂါထာ]။ မဓွာသဝေါ[ဝိ ၂-၁၄၆။] ဣစ္စာဒီနိ ဘဝန္တိ။ သာသနံ ပန ပတွာ "မဓာသဝေါ"တိ ရူပမေဝ ဘဝတိ။
၄၆။ အတိပတီတီနံ တိ စံ။ အတိပတိဣတိသဒ္ဒါနံ တိကာရော သရေ ပရေ ကွစိ စကာရံ ပပ္ပေါတိ။ အစ္စန္တံ၊ ပစ္စက္ခံ၊ဣစ္စေတံ။ ကွစီတိ ကိံ? အတိဩဒါတံ ပတိဥတ္တရတိ၊ဣတိဿ မုဟုတ္တမ္ပိ[ဝိ ၂-၁၉၆]။
၄၇။ ဣတိဿ တိသဒ္ဒဗျဉ္ဇနောပိ။ ဣတိသဒ္ဒဿ တိသဒ္ဒဗျဉ္ဇနောပိ သရေ ပရေ ကွစိ စကာရံ ပပ္ပေါတိ။ ဧတ္ထ စ "တိသဒ္ဒဗျဉ္ဇနော"တိ တျကာရသညောဂေါ ဝုစ္စတိ။ ဣစ္စတြ။ ကွစီတိ ကိံ? သုတာ စ ပဏ္ဍိတာ တျမှ[ခု ၆-၉၅]။
၄၈။ ဒွိသန္ဓိတိသင်္ခေပေ နိစ္စမိကာရလောပေါ န ယတ္ထ စံ။ ဒွိသန္ဓိတိသင်္ခေပဝိသယေဂမျမာနေ ယတ္ထ ဣတိသဒ္ဒဿ တိသဒ္ဒဗျဉ္ဇနော စကာရံ န ပပ္ပေါတိ၊ တသ္မိံ ပယောဂေနိစ္စမေဝ ဣကာရလောပေါ ဟောတိ၊န ကဒါစိပိ ဣကာရော သရူပေန တိဋ္ဌတိ၊ဧသာ ဟိ မာဂဓဘာသာသင်္ခါတဿ ပါဝစနဿဓမ္မတာ၊ ယဒိဒံ ဣတိသဒ္ဒဿ ဣကာရေန သဒ္ဓိံ တျကာရသညောဂဿ အသမာဂမော၊ တသ္မာ "ဣတျတြာ"တိ စ ပဒံ ဗုဒ္ဓဝစနဋ္ဌကထာသု နတ္ထိ၊ ဣဒံ ပနနိယမသုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တဿိမာနိ ဥဒါဟရဏာနိ--သုတာ စ ပဏ္ဍိတာ တျမှ[ခု ၆-၉၅]။ သုတာ စ ပဏ္ဍိတာတျတ္ထ[ခု ၆-၉၅]။ ဉာတော သေနာပတိ တျာဟံ[ခု ၆-၉၀]။ ယံ ပဏ္ဍိတောတျေကေ ဝဒန္တိ လောကေ[ခု ၆-၂၇၇]။ မနုဿတ္တံ လိင်္ဂသမ္ပတ္တိတျာဒိနာ ဝုတ္တာနိအဋ္ဌင်္ဂါနီတိ[ထေရီဂါထာ-ဋ္ဌ-၁]။ တတ္ထ ပဏ္ဍိတာတျမှာတိ ပဏ္ဍိတာ ဣတိ အမှာတိအာဒိနာ ဆေဒံ ကတွာကတ္တဗ္ဗဝိဓိမှိ ကတေ ဒွိသန္ဓိတိသင်္ခေပေါ နာမသန္ဓိဝိသယော ဘဝတိ။
(စာ-၂၁) ၄၉။ ဧဝဿေကာရေ ဣတိဿညဿ စိဿ ဝေါ။ ဧဝသဒ္ဒဿ ဧကာရေ ပရေ ဣတိသဒ္ဒဿ အညဿ စ သဒ္ဒဿ ဣဿ ဝကာရော ဟောတိ ကွစိ။ ဣတွေဝ စောရော အသိမာဝုဓဉ္စ[မ ၂-၃၀၃]။ ဝိလပတွေဝ သော ဒိဇော[ခု ၅-၁၅၀]။ ဣသိဂိလိတွေဝ[မ ၃-၁၁၃]။ သမန္တပါသာဒိကာတွေဝ[ဝိ-ဋ္ဌ ၁-၁၆၇]။ ကွစီတိ ကိံ? ဣစ္စေဝ။
၅၀။ ဧကသ္မာ ဣဓဿ ဓဿ ဒေါ နိစ္စံ။ ဧကသဒ္ဒသ္မာ ပရဿ ဣဓသဒ္ဒဿ ဧကာရဿ သရေ ပရေ နိစ္စံ ဒကာရာဒေသော ဟောတိ။ ဧကမိဒါဟံ ဘိက္ခဝေသမယံ[မ ၁-၄၀၁]။ ဧကသ္မာတိ ကိံ? ဧဝမိဓေကစ္စော[မ ၂-၁၁၂]။ ဣဓာဟံ ဘိက္ခဝေ ဘုတ္တာဝီ အဿံ[မ ၁-၁၆]။ ဧတ္ထ သိယာ "နနု စ ဘော အမ္ဗဋ္ဌသုတ္တသံဝဏ္ဏနာယံ 'ဧကမိဒါဟန္တိ[ဒီ ၁-၈၆] ဧတ္ထ ဣဒါတိ နိပါတမတ္တံ၊ ဧကံ အဟန္တိအတ္ထော'တိ[ဒီ-ဋ္ဌ ၁-၂၂၈] ဝုတ္တံ။ ဧဝံ သန္တေ ကသ္မာဧတ္ထ ဣဓသဒ္ဒဝသေန ဓကာရဿ ဒကာရာဒေသော ကထိတော"တိ? ဝုစ္စတေ -- ဧတ္ထ ဝိညူနံ ကောသလ္လဇနနတ္ထံ သဒ္ဒနိပ္ဖါဒနဗျာပါရမုပါဒါယ ဣဓသဒ္ဒဝသေန ဓကာရဿ ဒကာရာဒေသော ဝုတ္တော။ အဋ္ဌကထာယံ ပန "ဧကမိဒါဟ"န္တိ ဝုတ္တကာလေ ဣဒသဒ္ဒဿ သဝနတော သဒ္ဒနိပ္ဖါဒနဗျာပါရမနပေက္ခိတွာအရိယဝေါဟာရဝသေန သုတိမတ္တမုပါဒါယ "ဣဒါတိ နိပါတမတ္တ"န္တိ ဝုတ္တံ။
၅၁။ ယမိဝဏ္ဏော နဝါ။ ပုဗ္ဗော ဣဝဏ္ဏော သရေပရေ ယကာရံ ပပ္ပေါတိ နဝါ။ ဗျာကာသိ။ဗျာကတော။ ဗျဉ္ဇနံ။ ဗျာကရဏံ။ ပဋိသန္ထာရဝုတျဿ[ခု ၁-၆၇]။ ဒါသျာဟံ ပရပေသိကာ အဟုံ[ခု ၅-၁၇၃]။ တတ္ထ ဗျာကာသီတိ ဝိ အာ အကာသီတိ ဆေဒေါ။ ဝီတိ စ အာတိ စဥပသဂ္ဂါ။ အကာသီတိ အာချာတိကံ။ ဣဒန္တု ဝိ အာ ဣစ္စုပသဂ္ဂဝသေန ကထေသီတိ အတ္ထပ္ပကာသနေသမတ္ထံ ဘဝတိ။ ဗျာကတောတိ ဧတ္ထ "ကတော"တိ ပဒံ ဝိယ
(စာ-၂၂) ကထိတောတိ အတ္ထပ္ပကာသနေ။ ဧတ္ထ စ ပဋိပါဋိယာဌိတေသု တီသု သရေသု အသရူပဣကာရတော အာကာရဿ လောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ နဝါတိ ကိံ? ဂစ္ဆာမဟံ[ခု ၄-၂၁၂]။ မုတ္တစာဂီ အနုဒ္ဓတော။တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ[ခု ၆-၁၈၇]။ အက္ခရာနံ ဝိယဉ္ဇနံ[သံ ၁-၃၆]။
၅၂။ ဧဝဿေဿ ရိ ပုဗ္ဗော စရဿော။ သရမှာ ပရဿ ဧဝသဒ္ဒဿ ဧကာရဿ ရိကာရော ဟောတိ၊ ပုဗ္ဗောစ သရော ရဿော ဟောတိ နဝါ။ ယထရိဝ ဝသုဓာတလဉ္စသဗ္ဗံ။ တထရိဝ ဂုဏဝါ သုပူဇနီယော။ နဝါတိ ကသ္မာ? ယထာ ဧဝ၊ တထာ ဧဝ။
၅၃။ သရေ ပုထဿ ဂါဂမော ကွစိ။ ပုထဣစ္စေတဿ သရေ ပရေ ကွစိ ဂကာရာဂမော ဟောတိ။ ပုထဂေဝ၊ပုထဂယံ။ ကွစီတိ ကသ္မာ? ပုထ ဧဝ။
၅၄။ ပါဿ စ တဒန္တောရဿော။ ပါသဒ္ဒဿ စ သရေ ပရေ ကွစိ ဂကာရာဂမော ဟောတိ၊ တဒန္တော သရောရဿော ဟောတိ။ ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ[ခု ၅-၁၁၁။ ခု ၆-၄၅၊ ၄၆၊ ၅၁]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? ပါ ဧဝ[ဝိ ၄-၄၇၆]။
၅၅။ သြဿု။ ဩကာရဿ ဥကာရော ဟောတိ သရေ ပရေ။ မနုညံ။
၅၆။ ယဝမဒနတရလဟာ ဝါ။ သရေ ပရေ ယကာရော ဝကာရော မကာရော ဒကာရော နကာရော တကာရော ရကာရော လကာရော ဟကာရော ဣမေ အာဂမာ ဟောန္တိဝါ။ နယိမဿ ဝိဇ္ဇာမယမတ္ထိ ကိဉ္စိ[ခု ၅-၇၄]။ ယထယိဒံ စိတ္တံ[အံ ၁-၄]။ တိဝင်္ဂိကံ[အဘိ ၁-၄၄]။ လဟုမေဿတိ[ခု ၁-၆၆]။ သမဏစလလော[ဒီ ၃-၁၉၄။ အံ ၁-၃၉၉]။ ဒုဘတော ဝနဝိကာသေ[ခု ၆-၃၁၈]။ သမ္မဒေဝ[ဒီ ၁-၁၆၆]။ အတ္တဒတ္ထံ[ခု ၁-၃၈]။ အဇ္ဇဒဂ္ဂေပါဏုပေတံ[ဒီ ၁-၈၀၊ ၁၀၃။ ခု ၁-၁၃၅]။ စိရံနာယတိ၊
(စာ-၂၃) ဣတော နာယတိ။ ယသ္မာတိဟ ဘိက္ခဝေ။ တသ္မာတိဟဘိက္ခဝေ[မ ၁-၁၅]။ သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ[သံ ၁-၁၆။ ခု ၅-၄၉]။ အာရဂ္ဂေရိဝ သာသပေါ[ခု ၁-၇၁၊ ၃၇၆။ မ ၂-၄၁၀]။ ဆဠဘိညာ[ခု ၂-၂၀၄]။ သဠာယတနံ[ဝိ ၃-၁]။ သုဟုဇူ စ[ခု ၁-၁၀၊ ၃၀၀]။ သုဟုဋ္ဌိတံ[ခု ၁-၃၀၅။ အံ ၁-၂၉၉]။ ဟေဝတ္ထိ၊ ဟေဝံ နတ္ထိ[ဒီ ၁-၅၁]။ ဝါတိကသ္မာ? ဧဝံမဟိဒ္ဓိယာ ဧသာ[ခု ၁-၁၀]။
၅၇။ အဘိဿဗ္ဘော။ အဘိသဒ္ဒဿ သရေ ပရေ အဗ္ဘာဒေသော ဟောတိ။ အဗ္ဘုဒီရိတံ၊အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ။
၅၈။ အဓိဿဇ္ဈော။ အဓိသဒ္ဒဿ သရေ ပရေ အဇ္ဈာဒေသော ဟောတိ။ အဇ္ဈာဂမာ၊ အဇ္ဈာဟရတိ။
၅၉။ တေ န ဝါ ဣဝဏ္ဏေ။ တေ စ ခေါ အဘိအဓိသဒ္ဒါ ဣဝဏ္ဏေ ပရေ အဗ္ဘောအဇ္ဈောဣတိ ဝုတ္တရူပါ န ဟောန္တိဝါ။ အဘိစ္ဆိတံ၊ အဓီရိတံ။ ဝါတိ ကသ္မာ? အဗ္ဘီရိတံ၊ အဇ္ဈိဏမုတ္တော။
၆၀။ တိ စ စံ။ အတိ ပတိ ဣတိသဒ္ဒါနံ တိကာရော စ ဣဝဏ္ဏေ ပရေ စန္တိ ဝုတ္တရူပေါ န ဟောတိ ဝါ။ အတီသိဂဏော။အတီရိတံ။ အတီတော။ ပတီတော။ ဣတီတိ။ ဣတီဒံ။
၆၁။ ဒွိန္နမာကာရိကာရာနမေတ္တံ တျာဒီသု။ အာဣတိ ဧတိ။ အယံ သော သာရထီ ဧတိ။ အာကာရိကာရာနန္တိ ကိံ? ပဋိစ္စ ပန ဧတသ္မာ ဖလမေတိ[အဘိ-ဋ္ဌ ၂-၁၂၇]။ တျာဒီသူတိ ကိံ? အတ္ထမေန္တမှိ သူရိယေ။
ဣတိ သဒ္ဒနီတိယံ သရသန္ဓိဝိဓာနံနိဋ္ဌိတံ။
၆၂။ သရာ ပကတီ ဗျဉ္ဇနေ။ သရာ ခေါ ဗျဉ္ဇနေ ပရေ ပကတိရူပါနိ ဟောန္တိ။မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ[ခု ၁-၁၃။ ခု ၁၀-၁၁၂]။ ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒံ[ခု ၁-၁၆။ ခု ၁၀-၃၀]။ တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော အဟု[ခု ၁-၇၂]။
(စာ-၂၄)၆၃။ ကွစိ သရေ။ သရာ ခေါ သရသ္မိံ ပရေ ကွစိ ပကတိရူပါနိဟောန္တိ။ ကော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋံ[သံ ၁-၁၃]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? ကွိမံ ဇီဝိတမာဂမ္မ[ခု ၆-၁၅၂]။ အမ္ဗာယံ အဟုဝါ ပုရေ[ခု ၅-၄၈]။
သရာနံ ပကတိဝိဓာနံ နိဋ္ဌိတံ။
အထ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိဝိဓာနံ ဘဝတိ --
ဗျဉ္ဇနာနံ, ဗျဉ္ဇနေသု ဝါ သန္ဓိ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိ။ အပိစ ဗျဉ္ဇနာဒေသလောပကရဏဝသေနသာဓိတော သန္ဓိ ဗျဉ္ဇနသန္ဓီတိ ဝုစ္စတိ။
၆၄။ သရာ ဗျဉ္ဇနေ ဒီဃံ။ သရာ ခေါ ဗျဉ္ဇနေ ပရေ ကွစိဒီဃံ ပပ္ပေါန္တိ။ သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော[ခု ၁-၆၇]။ ဧဝံ ဂါမေ မုနီ စရေ[ခု ၁-၂၀။ ခု ၁၀-၁၅၉]။ ခန္တီ ပရမံ တပေါ တိတိက္ခာ[ခု ၁-၄၁။ ဒီ ၂-၄၂။ ခု ၁၀-၃၇]။ တျာဿ ပဟီနာ။ သွာဿ ဟောတိ[သံ ၁-၄၃၂]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? တျဇ္ဇ၊ တျဿ၊ သွဿ။
၆၅။ ရဿံ။ သရာ ခေါ ဗျဉ္ဇနေ ပရေ ကွစိ ရဿံ ပပ္ပေါန္တိ။ဘောဝါဒိ နာမ သော ဟောတိ[ခု ၁-၇၈၊ ၃၇၆။ မ ၂-၄၁၀]။ ယထာဘာဝိ ဂုဏေန သော။ယံကိဉ္စိ ယိဋ္ဌံ ဝ ဟုတံ ဝ လောကေ[ခု ၁-၂၉]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? သမ္မာသမာဓိ။
၆၆။ လောပံ တတြာကာရောစ။ သရာ ခေါ ဗျဉ္ဇနေ ပရေ ကွစိ လောပံပပ္ပေါန္တိ၊ တတြ လုတ္တဋ္ဌာနေ အကာရာဂမော စ ဟောတိ။ သ သီလဝါ[ခု ၁-၂၅]။ ဧသ ဓမ္မော[ခု ၁-၁၄]။ ဧတ္ထ ပန သ ဧဝတ္ထော။ ဧသ အတ္ထော။ ဧသ အာဘောဂေါ၊ဧသ ဣဒါနီတိ ဥဒါဟရဏာနိ ယဒိ ဝုစ္စေယျုံ၊တာနိ သရသန္ဓိဝိသယာ ဘဝေယျုံ၊ တသ္မာ တာနိ ဣဓ န ဒဿိဘာနိ။ ဣမသ္မိဥှိဌာနေ ဗျဉ္ဇနနိမိတ္တော သန္ဓိ
(စာ-၂၅) "ဗျဉ္ဇနသန္ဓီ"တိ အဓိပ္ပေတော ဗျဉ္ဇနာနံ, ဗျဉ္ဇနေသု ဝါ သန္ဓိ ဗျဉ္ဇနသန္ဓီတိ အတ္ထသမ္ဘဝတော။ ကွစီတိ ကသ္မာ? သော မုနိ၊ ဧသော ဓမ္မော။
၆၇။ ပရဿ ဒွိတ္တံ ဌာနေ။ သရမှာ ပရဿ ဗျဉ္ဇနဿ ဒွေဘာဝေါဟောတိ ဌာနေ။ ဣဓပ္ပမာဒေါ။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ[ခု ၁-၃၄၀]။ ဌာနေတိ ကသ္မာ? ဣဓ မောဒတိ[ခု ၁-၁၅]။
၆၈။ ဝဂ္ဂေ ဃောသာဃောသာနံသဝဂ္ဂေ တတိယပဌမာ။ ဝဂ္ဂေ ခေါ ပုဗ္ဗေသံဗျဉ္ဇနာနံ ဃောသာဃောသဘူတာနံ သရမှာယထာသင်္ချံ သဝဂ္ဂေ တတိယပဌမက္ခရာ ဒွေဘာဝံ ဂစ္ဆန္တိဌာနေ။ ပဂ္ဃရတိ။ ဧသေဝ စဇ္ဈာနပ္ဖလော။ ယတြဋ္ဌိတံနပ္ပသဟေယျ မစ္စု[ခု ၁-၃၂]။ ဝိဒ္ဓံသေတိ။ ဝိဗ္ဘမတိ။ ဌာနေတိ ကသ္မာ? ဒဠှံ ဂဏှာတိ ထာမသာ[ခု ၅-၁၅၈]။
ဣတော ပရံ ဗျဉ္ဇနသန္ဓီသု ဝဏ္ဏသန္ဓိဝိသယေပဒစ္ဆေဒေါ န လဗ္ဘတိ၊ ဝဏ္ဏာနံ ပုဗ္ဗပရမတ္တံယေဝလဗ္ဘတိ ဒွိန္နံ ပဒါနံ ဃဋနာဘာဝတော။
၆၉။ သရလောပေါ ယ မ န ရာဒီသုဝါ။ ယကာရမကာရနကာရရကာရာဒီသု ပရေသု အနန္တရေဌိတာနံ ဝဏ္ဏာနံ သရလောပေါ ဟောတိ ဝါ ဌာနေ။အာရာမရုက္ခစေတျာနိ[ခု ၁-၄၁]။ အထေတ္ထေကသတံ ခတျာ[ခု ၆-၂၀၄]။ သြပုပ္ဖါနိ စ ပဒ္မါနိ စ[ခု ၆-၃၁၉]။ နိသ္နေဟမဘိကင်္ခါမိ[ခု ၅-၂၀၂]။ နာနာရတ္နေ စ မာဏိယေ[ခု ၆-၃၇၅]။ ကြိယစိတ္တာနိ ဝီသတိ[အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ-၆]။ က္လေသဝတ္ထုဝသာ ပန။ ဝါတိ ကသ္မာ? ခတ္တိယာနံ ဧကသတံ။ ပဒုမာနိ ပုပ္ဖန္တိ[ခု ၃-၁၇]။ ဌာနေတိ ကသ္မာ? သုပ္ပိယော ပရိဗ္ဗာဇကော[ဒီ ၁-၁]။
၇၀။ ယထာပါဝစနံ ဝိဓိ။ ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ပါဝစနာနုရူပေနေဝအာဒေသာဒိ ဝိဓိ ဘဝတိ၊
(စာ-၂၆) ၇၁။ အနိမိတ္တောပိ ဝါ ဒီဃာဒိ။ ဒီဃာဒိဝိဓိ အနိမိတ္တောပိ ဘဝတိ ဝါ။ နဒီသတေဟိဝ သဟာ[ခု ၄-၂၀၈]။ အဘိလာပမတ္တဘေဒေါ ဧသ။ နစာပိ အပုနပ္ပုနံ[ခု ၅-၃၄]။ ဝါတိ ကသ္မာ? ဒုက္ခဇာတိ ပုနပ္ပုနံ[ခု ၁-၃၆]။ ဧတ္ထ သိယာ "နနု စ ဘော 'နဒီသတေဟိ ဝ သဟာ၊ ဂင်္ဂါပဉ္စဟိ သာဂရ'န္တိ[ခု ၄-၂၀၈] ပါဠိက္ကမဿ ဒဿနတော ဒုတိယပါဒေဗျဉ္ဇနေ ပရေ သဟသဒ္ဒဿ အကာရော ဒီဃံ ပပ္ပေါတိ၊အထ ကိမတ္ထံ အနိမိတ္တံ ဒီဃတ္တံ ဝုတ္တ"န္တိ? န ပါဝစနသ္မိဥှိ ပဌမပါဒဿဒုတိယပါဒေန သဒ္ဓိံ, တတိယပါဒဿ စ စတုတ္ထပါဒေန သဒ္ဓိံ သန္ဓိကိစ္စံဝါ သမာသကိစ္စံ ဝါ န လဗ္ဘတိ၊ ဌပေတွာ နိဂ္ဂဟီတမှာပရဿ လောပကာရဏာ သညောဂဗျဉ္ဇနဿ ဝိသညောဂဘာဝေသန္ဓိကိစ္စံ၊ တသ္မာ အနိမိတ္တဒီဃတ္တံ ဝုတ္တန္တိ။
၇၂။ ဟော ဓဿ ဝဏ္ဏသန္ဓိမှိ။ ယထာပါဝစနံ ဓကာရဿ ဟကာရော ဟောတိ ဝဏ္ဏသန္ဓိမှိ။သာဟု ဒဿနမရိယာနံ[ခု ၁-၄၄]။ ရုဟိရမဿဝေ[ခု ၅-၇၁]။ ယထာပါဝစနန္တိ ကိံ? ဒဓိ။ ဧတ္ထ ဟိ ဓကာရဿ ဟကာရေ ကတေ ပယောဂေါ ပါဝစနာနုကူလောန သိယာ။ ဝါတိ ကသ္မာ? သာဓာဝုသော[မ ၁-၅၈]။ မံသမ္ပိ ရုဓိရမ္ပိ စ[ခု ၄-၃၉၂]။ ဣတော ပရံ သဗ္ဗလက္ခဏေသု "ယထာပါဝစန"န္တိ ဝတ္တတေ။ ကတ္ထစိ ပန "ဝါ"တိ ဝါ "ကွစီ"တိ ဝါ ယထာရဟံ ဝတ္တတေန ဝတ္တတေ စ။
၇၃။ တော ဒဿ။ တထာဂတော၊ သုဂတော၊ ကုသီတော။
၇၄။ ဋော တဿ။ ဒုက္ကဋံ၊ ပဟဋော။
၇၅။ ဓော တဿ ဂဗ္ဘောက္ကမနာသန္နေသတ္တေ။ ဂန္ဓဗ္ဗော စ ပစ္စုပဋ္ဌိတော ဟောတိ[မ ၁-၃၃၂]။ သတ္တေတိ ကိံ? မဂ္ဂေါ ဂန္တဗ္ဗော ဟောတိ။
(စာ-၂၇)၇၆။ တြော တ္တဿ။ အတြဇော၊ ခေတြဇော[ဇာတက-ဋ္ဌ ၁-၁၅၂]။ ဝတြဘူ၊ ဂေါတြဘူ။ယထာပါဝစနာဓိကာရတ္တာ "အတ္တဇံ အတ္တသမ္ဘဝံ ပုတ္တော မာသခေတ္တ"န္တိ စ အာဒီသု န ဟောတိ။
၇၇။ ကော ဂဿ။ ဟတ္ထူပကံ။ သီသူပကံ။ ကုလူပကော။ ခီရူပကော[ခု ၁-၁၇၂]။ ကွစိ ဟတ္ထူပဂံ ဣစ္စာဒီနိပိ ဘဝန္တိ။
၇၈။ လော ရဿ။ မဟာသာလော[ဒီ ၂-၁၂၁]။ ပလိပန္နော[ဝိသုဒ္ဓိ ၁-၄၆]။
၇၉။ ဇော ယဿ။ ဂဝဇော၊ ဂဝယော[ဇာတက-ဋ္ဌ ၇-၁၇၇] ဝါ။
၈၀။ ဗော ဝဿ။ သီလဗ္ဗတံ၊ နိဗ္ဗာနံ။
၈၁။ ကော ယဿ။ သကေ ပုရေ[ခု ၆-၃၂၅]။
၈၂။ ယော ဇဿ။ နိယံပုတ္တံ၊ နိဇံပုတ္တံ[ခု ၁-၁၁၊ ၃၀၀] ဝါ။
၈၃။ ကော တဿ။ နိယကော၊ နိယတော ဝါ။သုမိတ္တော နာမ နာမကော၊ သုမိတ္တော နာမ နာမတောဝါ။
၈၄။ စော တဿ။ ဘစ္စော၊ ဘတ္တော ဝါ။
၈၅။ ဖော ပဿ။ နိပ္ဖတ္တိ၊ အနန္တံ သဗ္ဗတောပဖံ[ဒီ ၁-၂၁၃]။
၈၆။ ဒြော ဒဿ။ ဣန္ဒြိယံ၊ ဒုဒြဒါမာ[ဝဇိရ-၁၂၃။ သာရတ္ထ ၂-၁၂၃။ ဝိမတိ ၁-၁၆၉]။ ဘဒြော၊ ဘဒ္ဒေါ ဝါ။
၈၇။ ဃော ခဿ။ နိဃဏ္ဍု[ဒီ-ဋ္ဌ ၁-၂၂၀။ ဒီ-ဋီ ၁-၂၉၁]။
၈၈။ ဒေါ ဇဿ။ ပသေနဒီ[ဥဒါန-ဋ္ဌ ၉၂]။
၈၉။ ပညတ္တိပညာသာနံ ညဿ ဏ္ဏော။ ပဏ္ဏတ္တိ၊ ပညတ္တိ ဝါ။ ပဏ္ဏာသံ ပညာသံ [ဝိ ၁-၃၂၄] ဝါ။
(စာ-၂၈)၉၀။ ပဉ္စဝီသတိယာ ပဉ္စဿ ပဏ္ဏော။ ပဏ္ဏဝီသတိ၊ ပဉ္စဝီသတိ ဝါ။
၉၁။ ဏော နဿ။ ပဏိဓာနံ၊ ပဏိဓိ။ ပဏိပါတော[ဒီ-ဋ္ဌ ၁-၂၀၆]။
၉၂။ ဏဿ စ နော။ တလုနော၊ တရုဏော ဝါ။ကလုနံ ပရိဒေဝယိ[ခု ၆-၃၅၁]၊ ကရုဏံ ဂိရမုဒီရယုံ[ခု ၄-၃၉၄]။
၉၃။ ဓော ဒဿ။ ကမ္မာသဓမ္မံ[ဒီ ၂-၄၇။ မ ၁-၇၀]။
၉၄။ ဝေါ ယဿ။ အာဝုဓံ၊ အာယုဓံ ဝါ။
၉၅။ အာယုဿ ယဿ ဝေါ ပဏ္ဏတ္တိယံ။ ဒီဃာဝုကုမာရော[ဝိ ၃-၄၈၉]။ ပဏ္ဏတ္တိယန္တိ ကိံ? ဒီဃာယုကော ဟောတု အယံကုမာရော[သုတ္တနိပါတ-ဋ္ဌ ၁-၂၃၂။ သံ-ဋ္ဌ ၁-၃၀၇]။
၉၆။ လဿ ဠော။ သီဟဠော၊ ဂရုဠော[သံ-ဋ္ဌ ၂-၉၃]။
၉၇။ ဒေါ ကဿ။ သဒတ္ထပသုတော[ခု ၁-၃၈]။
၉၈။ ပေါ မဿ။ စိရပ္ပဝါသိံ ပုရိသံ[ခု ၁-၄၅။ ခု ၂-၇၃]။ ဟတ္ထိပ္ပဘိန္နံ ဝိယ အင်္ကုသဂ္ဂဟော[ခု ၁-၆၀]။
၉၉။ ဝနပ္ပတိဿ ပဿ မော။ ဝနမ္ပတိ၊ ဝနပ္ပတိ[ခု ၅-၁၇၀။ ဇာတက-ဋ္ဌ ၃-၃၇၇။] ဝါ။
(က) အထ ဝါ ပတိမှိ ဝနာကာရော အမံ။ ဝနမ္ပတိ။
၁၀၀။ ပေါ ဝိဿ ဝဿ စ။ ပစေဿတိ[ခု ၁-၁၉]၊ ဝိစေဿတိ[ခု ၁-၁၉] ဝါ။ ပစ္စပေက္ခနာ[ခု ၉-၇၀]၊ ပစ္စဝေက္ခနာ[ခု ၉-၇၀] ဝါ။
၁၀၁။ ဝေါ ပဿ။ ကာဝညံ[ခု ၃-၁၄၈]။
၁၀၂။ ဝုတ္တာဝုတ္တာနံ ဗျဉ္ဇနာနံ အညဗျဉ္ဇနတ္တမ္ပိ။ ဣမိနာ လက္ခဏေန သေသာနိ ဇလာဗုသန္နိသီဝသဒ္ဒါဒီနိ အနေကသတာနိဥဒါဟရဏာနိ သာဓေတဗ္ဗာနိ။ တတ္ထ ဇလာဗူတိ
(စာ-၂၉) ဇရာယုသဒ္ဒံ ပတိဋ္ဌပေတွာ ရကာရဿ လကာရေ ကတေ ယကာရဿ စ ဗကာရေ ကတေ "ဇလာဗူ"တိ ရူပံ သိဇ္ဈတိ။ ဇရံ ဇီရဏံ ဘေဒံ ယာတိဥပေတီတိ ဇလာဗု၊ ဂဗ္ဘသေယျသတ္တာနံ ပလိဝေဓနာသယော။ သန္နိသီဝသဒ္ဒေ ပန သန္နိသီဒသဒ္ဒံ ပတိဋ္ဌပေတွာ ဒကာရဿ ဝကာရေ ကတေ "သန္နိသီဝေါ"တိ[ဒီ-ဋ္ဌ ၂-၄၉] ရူပံ သိဇ္ဈတိ။
၁၀၃။ ဧဠတော မုခဿ မူဂေါ။ ဧဠမူဂေါ[မ ၁-၂၅။ အံ ၂-၁၂၁။ ဇာတက-ဋ္ဌ ၃-၃၂၆]။
(က) အထ ဝါ မုခဿ မူကော။ ဧဠမူကော၊ ဧဠမုခေါ[မ-ဋ္ဌ ၁-၁၂၁-၂] ဝါ။
၁၀၄။ တယဒယာနံ သညောဂေါစ္စယုဂဇ္ဇယုဂံ။ ဇစ္စန္ဓော။ ယဇ္ဇေဝံ။ ဟီနဇစ္စော။ န ဇစ္စာဝသလော ဟောတိ[ခု ၁-၂၉၉]။ ယထာဘစ္စံ။ ပဏ္ဍိစ္စံ။ကုက္ကုစ္စံ။ အာသနံ ဥဒကံ ပဇ္ဇံ[ဒီ ၂-၁၉၃]။ သောဟဇ္ဇံ။ ဝဇ္ဇံ။ ဒဇ္ဇံ။ နဇ္ဇော မညေသန္ဒန္တိ[အံ ၃-၁၉၆]၊ အထ "ဇာတိအန္ဓော၊ ယဒိ ဧဝံ၊ ဟီနဇာတိယော၊ပဏ္ဍိတိယံ၊ ပဏ္ဍိစ္စယံ၊ ကုက္ကုစ္စယံ၊ နဒိယော"တိ ရူပန္တရာနိပိ ဒိဿန္တိ။ ဣဓ န ဘဝတိ "ပုတ္တော တျာဟံ[ခု ၅-၂]၊ ပဋိသန္ထာရဝုတျဿ[ခု ၁-၆၇]၊ အထ ဝိဿာသတေ တျမှီ"တိ[ခု ၆-၂၉၀။ ဇာတက-ဋ္ဌ ၇-၁၉၆] အာဒီသု။
၁၀၅။ နဿ နိဂ္ဂဟီတံ တယာနမေကော စော။ အာကာသာနဉ္စာယတနံ[ဝိသုဒ္ဓိ ၁-၃၂၆]။
၁၀၆။ ထယဓယာနံ စ္ဆယုဂဇ္ဈယုဂံ။ ဘူတံ တစ္ဆံ[ဒီ ၁-၁၇၆။ မ ၁-၅၇]။ ယဒိ ဝါ တစ္ဆော၊ ယဒိ ဝါ အတစ္ဆော၊ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ၊ ဒုမ္မေဇ္ဈံ၊ နာညတြ ဗောဇ္ဈာ တပသာ[သံ ၁-၅၂]၊ ဗောဇ္ဈာတိ ဗောဓိယာတိ ပဒဋ္ဌိတိ။ ဣဓန ဘဝတိ "တိဏလတာနိ သြသဓျော"တိ[ခု ၆-၃၅၅]။
(စာ-၃၀)၁၀၇။ တထာနံ ဋ္ဌယုဂံ။ အဋ္ဌကထာ၊ အတ္ထကထာ ဝါ။ ဒုက္ခဿ ပီဠနဋ္ဌော သင်္ခတဋ္ဌော[ခု ၉-၂၀၊ ၂၉၄။]၊ အန္နံ အန္နဋ္ဌိကဿ[ဒီ ၂-၁၄၇]။ အဋ္ဌိံ ကတွာ သုဏေယျ။ ကွစိ န ဘဝတိ "အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ၊ အတ္ထရသော"တိ။
၁၀၈။ ကယာနံ က္ကယုဂံ ဇ္ဇယုဂဉ္စ။ နေပက္ကံ။ မဟာနာမော သက္ကော[အံ ၁-၂၇]။ ဘိသက္ကဿ ဣဒန္တိ ဘေသဇ္ဇံ။ အထ "သကျာ[ခု ၁-၃၈၇] သာကိယာ"တိ ရူပန္တရာနိပိ ဒိဿန္တိ။
၁၀၉။ စယဇယာနံ စ္စယုဂဇ္ဇယုဂံ။ ပစ္စတိ၊ ပဝုစ္စတိ။ ပလုဇ္ဇတိ၊ ဘောဇ္ဇယာဂု[ဝိ ၃-၃၁၈]။
၁၁၀။ လယာနံ လ္လယုဂံ။ ဝိပရိ အာသော ဝိပလ္လာသော၊ဝိပရိ အတ္ထံ ဝိပလ္လတ္ထံ၊ ပတ္တကလ္လံ[ဝိ ၃-၁၃၂]။ ကောသလ္လံ[အဘိ ၁-၁၉]။ ကွစိ န ဘဝတိ၊ သုမင်္ဂလျံ။
၁၁၁။ ဝယာနံ ဗ္ဗယုဂံ။ ဝေဓဗ္ဗံ၊ ဝေဓဗျံ ဝါ။
၁၁၂။ သျော ဿယုဂံ။ ပေါရိဿံ၊ အထ "ပေါရိသိယ"န္တိ ရူပန္တရမ္ပိ ဒိဿတိ။ ကွစိ န ဘဝတိ၊ အာလသျံ။
၁၁၃။ ဂျော ဂ္ဂယုဂံ။ ဒေါဘဂ္ဂံ။ ကွစိ န ဘဝတိ။ သြဒဂျံ။
၁၁၄။ ပျော ပ္ပယုဂံ ပေါ စ။ အပ္ပေကစ္စေ[ဒီ ၁-၁၁၂]။ အပ္ပေကဒါ၊ သာရုပ္ပံ၊ ဒီပါ[ခု ၆-၅၇]၊ ဒီပိစမ္မပရိဝါရိတာတိ အတ္ထော။
၁၁၅။ ဃျော ဃော။ ဝေယျဂ္ဃါ[ခု ၆-၅၇]၊ ဗျဂ္ဃစမ္မပရိဝါရိတာတိ အတ္ထော။
၁၁၆။ ဋျော စ္စယုဂံ။ ဗျာဝဋဿ ဘာဝေါ ဝေယျာဝစ္စံ။ကွစိ န ဘဝတိ၊ ပါရိဘဋျံ[အဘိ-ဋ္ဌ ၂-၃၂၄]။
(စာ-၃၁) ၁၁၇။ နျော ညယုဂံ ဏျော စ။ အာနိအာယော အညာယော၊ အာကိဉ္စညံ[ခု ၁-၄၃၉]။ ဂေလညံ၊ သာမညံ။ ကွစိ န ဘဝတိ၊ အာဏဏျံ။
၁၁၈။ ဘျော ဗ္ဘယုဂံ။ သြသဗ္ဘံ။
၁၁၉။ မ္မယုဂံ မျော။ သြပမ္မံ။ သောခုမ္မံ။
၁၂၀။ တီသု ဗျဉ္ဇနေသွေကော သရူပေါ လောပံ။ မောစေသိ ဧကသတံ ခတျေ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၁၅၅]။ အဂျာဂါရံ[ဝိ ၃-၁၄၅]။ သရူပေါတိ ကိံ? ဧဝမ္ပိ တိတ္ထျာ ပုထုသောဝဒန္တိ[ခု ၁-၄၁၇]။
၁၂၁။ မတန္တရေ ဥဒုနိတော ပရံ ဒွိဘာဝံ သဒိသတ္တေန။ အာစရိယာနံ မတန္တရေ ဥဒုနိဥပသဂ္ဂတော ပရံ ဗျဉ္ဇနံ သဒိသတ္တေနဒွိဘာဝံ ပပ္ပေါတိ။ ဥက္ကာသိ[မ ၂-၁၉၇]။ ဥတ္တာသော၊ ဒုမ္မနော၊ ဒုက္ကရံ၊ နိဿောကော၊နိက္ကင်္ခေါ။
၁၂၂။ ဖုဋ္ဌက္ခရသညောဂေ ပုဗ္ဗမဖုဋ္ဌတ္တံ။ ဥဋ္ဌိတော၊ ဥဂ္ဃါတိ၊ ဒုဗ္ဘာသိတံ[ဝိ ၅-၂၆၂]။ ဒုဗ္ဘိက္ခံ၊ နိဒ္ဓနော၊ နိဗ္ဘယံ။
၁၂၃။ အဖုဋ္ဌက္ခရသညောဂေ ပရံ ကွစိ ဖုဋ္ဌတ္တံ။ နိက္ခမတိ၊ အပိဓာနံ နိပ္ဖတတိ[ဝိ ၃-၂၉၅]။ နိတ္ထရဏတ္ထာယ[အံ ၁-၅၂၁]။ သောမှိ ဧတရဟိ ကန္တာရံ နိတ္ထိဏ္ဏော[ဒီ ၁-၆၉]။ ကွစီတိ ကိံ? တံ ဝေ နပ္ပသဟတီ မာရော[ခု ၁-၁၄]။ ဥတ္တရန္တိ မဟာနဒိံ[ခု ၄-၃၁၂]။
၁၂၄။ ဝိသဘာဂသညောဂေ ဧကော ဧကဿ သဘာဂတ္တံ။ ပရိဧသနာ၊ ပယျေသနာ။ နာဘိယောနဗ္ဘော။ သြသဗ္ဘံ။
၁၂၅။ ဇာတိယာ ဇစ္စော ကွစိ ဗျဉ္ဇနေ။ ဇာတိသဒ္ဒဿ ဇစ္စာဒေသော ဟောတိ ကွစိ ဗျဉ္ဖနေ ပရေ။ဇစ္စဗဓိရော၊ ဇာတိဗဓိရော ဝါ။ ဇစ္စဇဠော၊ ဇာတိဇဠောဝါ။ ဣဓ ဗျဉ္ဇနဂ္ဂဟဏံ
(စာ-၃၂) "ဇစ္စန္ဓော"တိ အာဒီသု သရပရတ္တာအနေန လက္ခဏေန ဇာတိသဒ္ဒဿ ဇစ္စာဒေသော န ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ။ ဣမသ္မိံ ပကရဏေကာနိစိ ဥဒါဟရဏာနိ ပုဗ္ဗလက္ခဏေန သိဒ္ဓါနိပိဝိဓိနာနတ္တဒဿနေန သောတူနံ ပရမကောသလ္လုပ္ပါဒနတ္ထဉ္စေဝပဇ္ဇုန္နဂတိကာနိပိ လက္ခဏာနိ ဟောန္တီတိ ဒဿနတ္ထဉ္စဝုတ္တာနီတိ န ပုနရုတ္တိဒေါသော အဝဂန္တဗ္ဗော။ယသ္မာ စ နီတိ နာမ နာနပ္ပကာရေန ကထိတာယေဝ သောဘတိ၊အယဉ္စ သာသနေ သဒ္ဓမ္မနီတိ၊ တသ္မာပိ နာနပ္ပကာရေနကထိတာတိ န ပုနရုတ္တိဒေါသော။
၁၂၆။ အဝဿော။ အဝဣစ္စေတဿ သြကာရာဒေသော ဟောတိ ကွစိ ဗျဉ္ဇနေပရေ။ အန္ဓကာရေန ဩနဒ္ဓါ[ခု ၁-၃၅]။ ဩဝဒတိ၊ ဩသာနံ၊ ဝေါသာနံ။ ကွစီတိ ကိံ? အဝသုဿတု[မ ၂-၁၄၆။ သံ ၁-၂၆၆၊ ၄၆၄။ အံ ၁-၅၂။ အံ ၃-၃၃]။ အဝသာနံ။ ဗျဉ္ဇနေတိ ကိံ? အဝယာဂမနံ၊ အဝေက္ခတိ။
၁၂၇။ ဧဝံခွန္တရေ ဝိယဿ ဗျာ။ ဧဝံသဒ္ဒခေါသဒ္ဒါနမန္တရေ ဌိတဿ ဝိယသဒ္ဒဿ ဗျာဒေသော ဟောတိ။ ဧဝံ ဗျာ ခေါ အဟံဘန္တေ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ[မ ၁-၁၈၄။ ဝိ ၂-၁၇၆။ ဝိ ၄-၆၉]။ ဧဝံ ဗျာ ခေါတိ ဧဝံ ဝိယ ခေါ[မ-ဋ္ဌ ၂-၁၀]။
၁၂၈။ ဝါစာယ ဗျော ပထေ။ ဝါစာသဒ္ဒဿ ဗျော ဟောတိ ပထသဒ္ဒေ ပရေ။ ဗျပ္ပထော။ ဗျပ္ပထောတိ ဝစနပထော[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၃၆၁]။ ဝါစာ ဧဝ အညေသမ္ပိ ဒိဋ္ဌာနုဂတိမာပဇ္ဇန္တာနံပထဘူတတ္တာ ဗျပ္ပထောတိ ဝုစ္စတိ။
၁၂၉။ ဥ ဗျဉ္ဇနေ ပုထဿန္တော။ ပုထဣစ္စေတဿ အန္တော သရော ဗျဉ္ဇနေပရေ ဥကာရော ဟောတိ။ ပုထုဇ္ဇနော[ဒီ ၁-၃]။ ပုထုဘူတာ[ဒီ ၂-၈၉]။ ဗျဉ္ဇနေတိ ကိံ? ပုထ အယံ။
(စာ-၃၃) ၁၃၀။ ကွစောကာရာဂမော။ ကွစိ ဩကာရာဂမော ဟောတိ ဗျဉ္ဇနေပရေ။ ပရောသဟဿံ ဘိက္ခုသံဃံ[သံ ၁-၁၉၄]။ ဇီဝ တွံ သရဒေါသတံ[ခု ၅-၃၇]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? ဧထ ပဿထိမံ လောကံ[ခု ၁-၃၉]။ အန္ဓီဘူတော အယံ လောကော[ခု ၁-၃၉]။ အာစရိယာ ပန သြကာရေန သဟာပိ ဂကာရာဂမံ ဣစ္ဆန္တိ၊တေ "အတိပ္ပဂေါ ခေါ တာဝ သာဝတ္ထိယံပိဏ္ဍာယ စရိတု"န္တိ[ဒီ ၁-၁၆၇] ဥဒါဟရန္တိ။ အယံ ပန အသ္မာကံ ရုစိ။ ပဂေါသဒ္ဒေါ ပါတောသဒ္ဒေန သမာနတ္ထော နိပါတောတိဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တေနာဟု အဋ္ဌကထာစရိယာ "အတိပ္ပဂေါတိ အတိဝိယ ပါတောတိ အတ္ထော"တိ[ဒီ-ဋ္ဌ ၃-၁]။
၁၃၁။ နပုံသကေ တံသဒ္ဒါဒီနံနိဂ္ဂဟီတံ ဗျဉ္ဇနေ နိဿရံ တကာရံ သော စ သဿရံဒကာရံ ကွစိ ဂါထာယံ။ ယဒိစ္ဆသေ တွံ တဒတေ သမိဇ္ဈတု[ခု ၅-၃၁၆]။ န ဗြာဟ္မဏဿေတဒကိဉ္စိ သေယျော[ခု ၁-၆၉]။ ဧတ္ထ ဟိ "တံ တေ"တိ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၄-၄၀၅] ဆေဒေါ၊ "ဧတံ ကိဉ္စီ"တိ[ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ ၂-၃၉၉] စ။ ကွစီတိ ကိံ? န တံ ဇိတံ သာဓု ဇိတံ[ခု ၅-၁၆]။ ဧတံ မင်္ဂလမုတ္တမံ[ခု ၁-၁၆၊ ၃၁၉]။
၁၃၂။ အဓိဿ ဇ္ဈော။ အဓိဣစ္စေတဿ ဗျဉ္ဇနေ ပရေ ကွစိ အဇ္ဈာဒေသော ဟောတိ၊ သော စ ခေါ ဂါထာယံဒဋ္ဌဗ္ဗော။ အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ[ခု ၄-၃၂၈]။ အဓိ သော အာဝသီတိ ဆေဒေါ။ တတ္ထ အဇ္ဈသဒ္ဒံ အာဝသိသဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓိတွာ အတ္ထော ဝတ္တဗ္ဗော "သစေ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတီ"တိ[ဒီ ၃-၁၁၇။ မ ၂-၃၃၅] ပါဠိဒဿနတော။ ဝိစိတြနယဥှိဘဂဝတော ပါဝစနံ။
၁၃၃။ အဒ္ဓေါ ဘူမယေ ပရေ။ အဓိဣစ္စေတဿ ဘူဓာတုမယေ ပရေ ကွစိ အဒ္ဓါဒေသော ဟောတိ။ အဒ္ဓဘူတော[သံ ၂-၂၅၂]။
(စာ-၃၄) အဒ္ဓဘဝတိ၊ စက္ခုံ ဘိက္ခဝေ အဒ္ဓဘူတံ[သံ ၂-၂၅၂]။ ကိံသု သဗ္ဗံ အဒ္ဓဘဝိ[သံ ၁-၃၆]။ နာမံ သဗ္ဗံ အဒ္ဓဘဝိ[သံ ၁-၃၆]။ ကွစီတိ ကိံ? အဓိဘူတော။ အဓိဘဝတိ။
ဣတိ သဒ္ဒနီတိယံ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိဝိဓာနံနိဋ္ဌိတံ။
အထ ဝေါမိဿသန္ဓိဝိဓာနံ ဘဝတိ --
မိဿီဘူတာနံ သရဗျဉ္ဇနာဒီနံသန္ဓိ ဝေါမိဿသန္ဓိ၊ တထာ ဟိ သရဗျဉ္ဇနနိဂ္ဂဟီတာဒေသ လောပကရဏဝသေနသာဓိတော သန္ဓိ "ဝေါမိဿသန္ဓီ"တိ ဝုစ္စတိ။ သော ဧဝ သရဗျဉ္ဇနနိဂ္ဂဟီတာဒေသလောပဝိပရီတာဒိဝသေနအနေကသင်္ဂဟတ္တာ "သာဓာရဏသန္ဓီ"တိ စ ဝုစ္စတိ။ တထာ သော ဧဝ ဂါထာသု ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထံဝုတ္တိအနုရက္ခဏတ္ထဉ္စ စုဏ္ဏိယပဒေသု သုခုစ္စာရဏတ္ထံလောပါဂမာဒိဝသေန သာဓိတတ္တာ "ဝုတ္တသန္ဓီ"တိ စ ဝုစ္စတိ။ ကိဉ္စာပိ တေ တိဝိဓာ သန္ဓယောနာမတော ဝိသုံ ဝုတ္တာ၊ တထာပိ သရသန္ဓိဗျဉ္ဇနသန္ဓီသုယေဝသင်္ဂဟံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
၁၃၄။ ဧကာရော အကာရံ ဣကာရံ ဝါ ဂါထံ ပတွာ။ ဧကာရော အကာရံ ပပ္ပေါတိ၊ ဣကာရံ ဝါ ကွစိ ဂါထံ ပတွာ။ အကရမှသတေ ကိစ္စံ[ခု ၅-၉၇]။ ဩက္ကန္တာမသိ ဘူတာနိ[ခု ၆-၃၅၅]။ ဣဓ ဟေမန္တဂိမှိသု[ခု ၁-၅၄]။ ကွစီတိ ကိမတ္ထံ? ဂါထာယမ္ပိ ကတ္ထစိ ဝိသယေ ဧကာရော အကာရံ န ပပ္ပေါတီတိ ဒဿနတ္ထံ။ ဂါထန္တိ ကိံ? ဟေမန္တဂိမှေသု[ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ ၂-၂၆၉]။
၁၃၅။ သညုတ္တော ဗျဉ္ဇနော ဝိသညောဂေါ။ သညုတ္တော ဗျဉ္ဇနောဂါထံ ပတွာ ကွစိ ဝိသညောဂေါ ဟောတိ။ ပုတ္တာနဥှိဝဓော ဒုခေါ[ခု ၆-၃၅၄]။ ဝိဝိဒံ ဝိန္ဒတေ ဒုခံ[ခု ၂-၃၂၂]။ နိရယမှိ အပစ္စိသံ[ခု ၆-၁၅၂]။ ဂါထန္တိ ကိံ? ဒုက္ခာ ဝေဒနာ[အဘိ ၂-၃]။ ကွစီတိ ကိံ? န ဒုက္ခံ အဟိနာ ဒဋ္ဌံ[ခု ၆-၃၃၄]။ အဟံ ပုရေ သံယမိဿံ[ခု ၂-၁၅၂]။
(စာ-၃၅) ၁၃၆။ အသညောဂေါ သသညောဂေါ စ။ အသညောဂေါ ဗျဉ္ဇနော ဂါထံ ပတွာ ကွစိ သသညောဂေါဟောတိ။ ဓမ္မော ပါပေတိ သုဂ္ဂတိံ[ခု ၅-၃၅၇]။ ဂါထန္တိ ကိံ? သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နော[မ ၁-၂၇]။ ကွစီတိ ကိံ? ဣတော ဘော သုဂတိံ ဂစ္ဆ[ခု ၁-၂၄၈]။
၁၃၇။ ကွစိ သရေ ဗျဉ္ဇနေဝါ ပဋိ ပတိဿ။ ပတိဣစ္စေတဿ သရေ ဝါ ဗျဉ္ဇနေ ဝါ ပရေကွစိ ပဋိအာဒေသော ဟောတိ။ ပဋဂ္ဂိဒါတဗ္ဗော[ဝိ ၄-၂၇၉]။ ပဋိဟညတိ။ ကွစီတိ ကိံ? ပတိလီယတိ[အံ ၂-၄၃၄]။ ပတိရူပဒေသဝါသောစ[ခု ၁-၄၊ ၃၁၉]။
၁၃၈။ နိဂ္ဂဟီတံ ဝဂ္ဂေ ဝဂ္ဂန္တံဝါ။ နိဂ္ဂဟီတံ ဝဂ္ဂက္ခရေ ပရေ ယထာသကံဝဂ္ဂန္တံ ဝါ ပပ္ပေါတိ။ ဒီပင်္ကရော[ခု ၄-၃၀၉]။ ဓမ္မဉ္စရေ သုစရိတံ[ခု ၁-၃၉]။ လောကဿ သဏ္ဌိတိ[ဝိ-ဋ္ဌ ၁-၉၁]။ တန္နိစ္စုတံ။ သံဃသမ္မတော။ ဝါတိ ကသ္မာ? န တံ ကမ္မံ ကတံ သာဓု[ခု ၁-၂၃]။
၁၃၉။ လေ လကာရံ။ နိဂ္ဂဟီတင်္ခေါ လကာရေ ပရေ လကာရံ ပပ္ပေါတိ ဝါ။ အသလ္လီနံ[ဝိ-၁-၄] ပဋိသလ္လီနော၊ ပဋိသလ္လာနော၊သလ္လက္ခဏာ၊ ပုလ္လိင်္ဂံ။ ဝါတိ ကသ္မာ? အာမိသံ လဘတိ။
၁၄၀။ ဉ မေဟေ။ ဧကာရဟကာရေ ပရေ နိဂ္ဂဟီတင်္ခေါ ဉကာရံ ပပ္ပေါတိ ဝါ။ ပစ္စတ္တညေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ[မ ၁-၃၁၈]။ တညေဝေတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမိ[ဒီ ၁-၃၇]။ ဧဝဥှိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ သိက္ခိတဗ္ဗံ[မ ၁-၁၇၈]။ တဥှိ တဿ မုသာ ဟောတိ[ခု ၁-၃၉၆]။ သဥှိတော။ ဝါတိ ကသ္မာ? ဧဝမေဝ တွမ္ပိ[ခု ၁-၄၅၁]။ ဧဝမေတမဘိညာယ[ခု ၁-၄၄၇]။ ဧဝံ ဟောတိ သုဘာသိတံ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]။ ပမာဏရဟိတံ ဟိတံ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၁၁]။
(စာ-၃၆) ၁၄၁။ ယေ သဟ။ နိဂ္ဂဟီတင်္ခေါ ယကာရေ ပရေ သဟ ယကာရေန ဉကာရံ ပပ္ပေါတိ ဝါ။ သညောဇနံ၊ သညောဂေါ၊သညုတ္တံ။ ဝါတိ ကသ္မာ? သံယောဂေါ၊ သံယုတ္တံ။
၁၄၂။ နပုံသကေ ယတေတေဟိ ဒေါ သရေ ပါယေန။ နပုံသကလိင်္ဂေ ဝတ္တမာနေဟိ ယ တ ဧတ ဣစ္စေတေဟိ ပရဿ နိဂ္ဂဟီတဿသရေ ပရေ ပါယေန ဒကာရာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ဗာဝရိယော ယဒဗြဝိ[ခု ၅-၆၀]။ တဒေဝါရမ္မဏံ၊ ဧတဒဝေါစ သတ္ထာ။ ဝါတိ ကသ္မာ? ယံ အဗြဝိ၊ ပါယေနာတိ ကိံ? ယမေတံ ဝါရိဇံ ပုပ္ဖံ[ခု ၅-၁၅၂]။
၁၄၃။ မော ဣတရေ။ ဣတရေ လိင်္ဂဒွယေ ဝတ္တမာနေဟိ ယ တ ဧတဣစ္စေတေဟိ ပရဿ နိဂ္ဂဟီတဿသရေ ပရေ မကာရာဒေသော ဟောတိ။ယမာဟု ဒေဝေသု သုဇမ္ပတီတိ[ခု ၅-၃၁၆]။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော[ဇာတက-ဋ္ဌ ၆-၂၇]။ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ[ဝိ ၃-၂]။ တမဗြဝိ မဟာရာဇာ မဒ္ဒိံ[ခု ၆-၃၂၅]။ ဝါတိ ကသ္မာ? သုဓမ္မာတိ စ ယံ အာဟု[ခု ၆-၂၀၃]။
၁၄၄။ သမာသေ ဒေါ တိလိင်္ဂေ။ သမာသေ တိဝိဓလိင်္ဂေ ဝတ္တမာနေဟိ ယ တ ဧတဣစ္စေတေဟိ ပရဿ နိဂ္ဂဟီတဿသရေ ပရေ ဒကာရာဒေသော ဟောတိ။ယဿ သဒ္ဒဿ ပဒဿ ဝါ အနန္တရံ ယဒနန္တရံ၊ ယဿာ ဂါထာယအနန္တရံ ယဒနန္တရံ၊ ယံ အနန္တရန္တိ ဆေဒေါ၊ ဧဝံတဒနန္တရံ၊ ဧတဿ သဒ္ဒဿ ပဒဿ ဝါ အတ္ထော ဧတဒတ္ထော၊ဧတိဿာ ဂါထာယ အတ္ထော ဧတဒတ္ထော၊ ဧတံ အတ္ထောတိဆေဒေါ။
၁၄၅။ သေသတော မော ဒေါ စသရေ ဗျဉ္ဇနေ ဝါ။ ဝုတ္တပ္ပကာရေဟိ ယ တ ဧတဣစ္စေတေဟိ သေသတော သဒ္ဒတောပရဿ နိဂ္ဂဟီတဿ သရေ ဝါ ဗျဉ္ဇနေ ဝါ ပရေ မကာရာဒေသော ဟောတိ ဒကာရာဒေသော စ။ ဧဝမေတံ
(စာ-၃၇) အဘိညာယ[ခု ၁-၄၄၇]။ အဟမေဝ၊ တွမေဝ၊ ဗုဒ္ဓမ်သရဏမ် ဂစ္ဆာမိ[ဝိ-ဋ္ဌ ၃-၂၅၁]။ သဒ္ဒဟနာ၊ တဒ္ဓိတံ၊ ဝါတိ ကိံ? ဧဝါစာရာ ဘိက္ခုနိယော[ဝိ ၂-၃၁၄]။ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ[ခု ၁-၁]။
၁၄၆။ ကွစိ နိဂ္ဂဟီတာဂမော။ ကွစိ နိဂ္ဂဟီတာဂမော ဟောတိ သရေ ဝါ ဗျဉ္ဇနေဝါ ပရေ ကွစိ။ စက္ခုံ ဥဒပါဒိ[ဝိ ၃-၁၅]။ အဝံသိရော[ခု ၅-၂၃၀]။ ယာဝဉ္စိဒံ ဘိက္ခဝေ[သံ ၁-၃၈၇]။ တံသမ္ပယုတ္တော[အဘိ ၁-၂၀၅]။ အဏုံထူလာနိ သဗ္ဗသော[ခု ၁-၅၁]။ မနောပုဗ္ဗင်္ဂမာ ဓမ္မာ[ခု ၁-၁၃]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? ဣဓေဝ တာဝ အစ္ဆဿု[ခု ၆-၁၅၃]။ ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတိ[ခု ၆-၈၂]။
၁၄၇။ လောပံ။ နိဂ္ဂဟီတင်္ခေါ သရေ ဝါ ဗျဉ္ဇနေ ဝါ ပရေ ကွစိလောပံ ပပ္ပေါတိ။ ဘိက္ခူနာသိ သမာဂမော[ခု ၄-၃၇၆]။ အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ[ဒီ ၁-၈၀၊၁၀၃။ ခု ၁-၁၃၅။]။ တာသာဟံ သန္တိကေ[ဝိ ၂-၃၀၃]။ ဝိဒူနဂ္ဂံ၊ သဗ္ဗဒဿာဝီ[မ ၂-၁၄၈]။ အရိယသစ္စာန ဒဿနံ[ခု ၁-၄၊ ၃၁၉]။ ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနံ[ခု ၁-၄၀]။ သန္တာ ဝါစာ စ ကမ္မ စ[ခု ၁-၂၇]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? အဟမေဝ နူန ဗာလော[ဂဝေသိတဗ္ဗံ။။ တံ တေသံ မင်္ဂလမုတ္တမံ[ခု ၁-၄၊ ၃၁၉]။
၁၄၈။ ပရော သရော ဝါ။ နိဂ္ဂဟီတမှာ ပရော သရော လောပံပပ္ပေါတိ ဝါ။ အဘိနန္ဒုန္တိ[ဒီ ၁-၄၃]။ ဥတ္တတ္တံဝ၊ ဣဒမ္ပိ။ ဝါတိ ကသ္မာ? အဟမေဝ၊ ဧတဒဗြဝိ။
၁၄၉။ လုတ္တေ ဗျဉ္ဇနော ဝိသညောဂေါ။ နိဂ္ဂဟီတမှာ ပရသ္မိံသရေ လုတ္တေ ယဒိပိ ဗျဉ္ဇနော သညုတ္တော ဝိသညောဂေါဟောတိ။ ဧဝံသ တေ အာသဝါ[မ ၁-၁၃]။ ပုပ္ဖံသာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ[ဝိ ၁-၂၁]။ သစေ ဘုတ္တော ဘဝေယျာဟံ-သာဇီဝေါ ဂရဟိတော မမ[ခု ၁၁-၃၅၂၊ ဝိသုဒ္ဓိ ၁-၄၀။]။ ဣဒံ ပန
(စာ-၃၈) ဌာနံ ပဌမပါဒေန ဒုတိယပါဒဿ သမ္ဗဇ္ဈနဋ္ဌာနံ၊တဉ္စ ခေါ နိဂ္ဂဟီတမှာ ပရဿ လောပကာရဏာ သညောဂဗျဉ္ဇနဿဝိသညောဂဘာဝကရဏေန သဒ္ဓိံ ကရဏဋ္ဌာနံ, န အက္ခရသင်္ကန္တိဝသေန၊ တေပိဋကေ ဟိ ဗုဒ္ဓဝစနေနိဂ္ဂဟီတမှာ ပရသရဿ လောပကာရဏာ သညောဂဗျဉ္ဇနဿဝိသညောဂဘာဝသဟိတံ ပါဠိပ္ပဒေသံ ဌပေတွာ နတ္ထိအညော ပါဠိပ္ပဒေသော။ ယတ္ထ ဂါထာနံ ပဌမပါဒဿဒုတိယပါဒေန, တတိယပါဒဿ စ စတုတ္ထပါဒေနသဒ္ဓိံ အက္ခရသင်္ကန္တိဝသေန ဝါ ပဒသင်္ကန္တိဝသေနဝါ သန္ဓိ သိယာ။ ကဝီနံ ပန သဒ္ဒရစနာဝိသယေ သောပဒေသော အတ္ထေဝ။ တံ ယထာ? "ယတ္ထပ္ပတိဋ္ဌိတဉ္စေတ-မေတံ ဝတွာ ဝိဓိန္တတော"တိ[ဝိ-ဋ္ဌ ၁-၄] စ, "ဥပက္ကမေန ဝါ ကေသ-ဉ္စုပစ္ဆေဒကကမ္မုနာ"တိ[သစ္စသံခေပ၊ ၆၂-ဂါထာ] စ, "သောတာပန္နာ စ သကဒါ-ဂါမိနော စာပိ ပုဂ္ဂလာ"တိ[အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟ ၃၀] စ "နာမံ ဒွိဓာ စတုဓာ စ-နွတ္ထသာမညအာဒိတော။ ဝိဇ္ဇမာနာဝိဇ္ဇမာန-တ္တာဒိတော ဆဗ္ဗိဓံ မတ"န္တိ [ဂဝေသိတဗ္ဗံ] စ၊ အယံ အက္ခရသင်္ကန္တိပဒေသော။ဝဓာဒိပဉ္စရတန-တ္တယဿာ ဂုဏဝဏ္ဏနံ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]၊ အယံ ပဒသင်္ကန္တိပဒေသော။ ဒွေပိ ဧတာ သင်္ကန္တိယော ယထာ ပါဠိယံပဌမဒုတိယပါဒေသု တတိယစတုတ္ထပါဒေသု စ သမ္ဗန္ဓအာဒိအက္ခရောသမာသော န လဗ္ဘတိ၊ တထာ န လဗ္ဘတိ၊ တထာ န လဗ္ဘန္တီတိဒဋ္ဌဗ္ဗာ။
ကေစိ ပနေတ္ထ ဝဒေယျုံ "နနု စ ဘော 'ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန၊ နေကကောဋိသတံ ဓန'န္တိ[ခု ၄-၃၀၈] ဧတ္ထ ပဌမဒုတိယပါဒါ သန္ဓိဝသေန သမ္ဗဇ္ဈန္တိ၊အထ ကိမတ္ထံ 'နတ္ထိ အညော ပါဠိပ္ပဒေသော'တိ အာဒိ ဝုတ္တ"န္တိ? တန္န, ပဌမပါဒေန ဒုတိယပါဒဿ အသမ္ဗဇ္ဈနတော။ဧတ္ထ ဟိ "စိန္တယိတွာနာနေကကောဋိသတ"န္တိ သန္ဓိကိစ္စေန ပယောဇနံ နတ္ထိ၊တသ္မာ ပဌမပါဒံ ပဟာယ "န ဧကကောဋိသတံ နေကကောဋိသတ"န္တိ သန္ဓိကိစ္စမေဝ ဣစ္ဆိတံ သမာသဝသေန၊ယထာ "န အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ"တိ။ ဒွေ ပန
(စာ-၃၉) ပါဒါ န သမ္ဗဇ္ဈန္တီတိ ကထံ ဉာယတီတိ စေ? ပါဌန္တရေန ဉာယတိ။ အတြိဒံ ပါဌန္တရံ-
နေကာနံ နာဂကောဋီနံ၊ ပရိဝါရေတွာနဟံတဒါ။ ဝဇ္ဇန္တော သဗ္ဗတူရိယေဟိ၊ လောကဇေဋ္ဌံ ဥပါဂမိန္တိ။[ခု ၄-၃၆၄]
နေကသဒ္ဒေါ ပနေတ္ထ အနုပပဒေါ ဟုတွာတိဋ္ဌတိ၊ တေန ဉာယတိ "ဒွေ ပဒါ န သမ္ဗဇ္ဈန္တီ"တိ။ ယထာ အလာဗုလာဗုသဒ္ဒါ ဝိသုံ ဝိသုံ သာသနေ ဒိဿန္တိ၊ တထာ အနေကနေကသဒ္ဒါ ဝိသုံ ဝိသုံ သာသနေဒိဿန္တိ "အနေကကောဋိသန္နိစယော[ခု ၄-၃၀၆] နေကကောဋိသတံ ဓန"န္တိ[ခု ၄-၃၀၈] အာဒီသု။ ဣတိ ပါဠိယံ အက္ခရသင်္ကန္တိ စ ပဒသင်္ကန္တိစ သဗ္ဗထာပိ နတ္ထီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တာသု ဟိ သင်္ကန္တီသုပဒါနိ ဆိန္နဘိန္နာနိ ဟောန္တိ၊ ပဒေသု ဆိန္နဘိန္နေသုဇာတေသု အတ္ထော အပရိဗျတ္တော သိယာ၊ အတ္ထာဝဗောဓောပိဆိန္နဘိန္နော ဝိယ ဓမ္မံ သုဏန္တေ ဝေနေယျေ ပဋိဘာယေယျ၊တသ္မာ ဓမ္မိဿရေန ဘဂဝတာ ဒွေ သင်္ကန္တိယော ဝဇ္ဇေတွာသဗ္ဗသတ္တာနံ မူလဘာသာဘူတာယ မာဂဓိကာယ သဘာဝနိရုတ္တိယာတန္တိ ဌပိတာ၊ ဘဂဝတော သာဝကေဟိ အရိယေဟိပိတဒနုလောမေနေဝ တန္တိ ဌပိတာ။ ဒေဝတာဒီနံ ဘာသိတေသုယံ အပနေတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ တံ အပနယိံသု၊ သုဒ္ဓံပန ဗျဉ္ဇနံ ရောပယိံသု။
၁၅၀။ နိဂ္ဂဟီတပ္ပရော ဣကာရော အကာရံ ဥကာရဉ္စ မကာရေ။ တံ ဣမိနာပေတံ၊ တဒမိနာပေတံ[သံ ၁-၈၈]။ ဧဝံ ဣမံ၊ ဧဝုမံ။
၁၅၁။ အကာရော ဧကာရံ ဟကာရေ။ ကံ အဟံ၊ ကေဟံ ကဟံ။
၁၅၂။ သဟကဿ ကဿ ပတိမှိ နိဂ္ဂဟီတတ္တံ။ ဗြဟ္မာ သဟံပတိ[ဝိ ၃-၆]။
(စာ-၄၀)၁၅၃။ ဗျဉ္ဇနေ နိဂ္ဂဟီတမံ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ၊ တံ သာဓု[ခု ၅-၁၆]။
၁၅၄။ ပရိယာဒီနံ ရယာဒိဝဏ္ဏဿ ယရာဒီဟိ ဝိပရိယာယော။ ပရိယုဒါဟာသိ၊ ပယိရုဒါဟာသိ[ဒီ ၂-၁၇၉]။ အရိယဿ၊ အယိရဿ။ ကရိယာ၊ ကယိရာ။ဗဟုအာဗာဓော၊ ဗဝှါဗာဓော။ မသကာ၊ မကသာ။ နအဘိနေယျ၊ အနဘိနေယျ၊ အရိယာ၊ အယိရာ၊ အရိယသဒ္ဒေန သာမိပိ ဝတ္တဗ္ဗော၊ အရိယော, အယိရော, သာမီတိ အတ္ထော။
၁၅၅။ သံသဒ္ဒေ ပရလောပေ ပုဗ္ဗော ဒီဃံ။ သံရတ္တော၊ သာရတ္တော[ဝိ ၁-၄၄]။ ဧဝံ သာရာဂေါ[အဘိ ၁-၂၁၅]။ သာရမ္ဘော[ဝိ ၁-၂၄၁]။ အဝိသာဟာရော။ သံသဒ္ဒေတိ ကိံ? အရိယသစ္စာန ဒဿနံ[ခု ၁-၄၊ ၃၁၉]။ ကိံ နုမာဝ သမဏိယော[ဝိ ၂-၃၀၃ အာဒီသု]။
၁၅၆။ ဝါသိဋ္ဌဿိကာရော ဧတ္တံ ပါဝစနေ။ ဝါသေဋ္ဌော[ဒီ ၁-၉၈]။
၁၅၇။ ဝဏ္ဏနိယမော ဆန္ဒော ဂရုလဟုနိယမော ဝုတ္တိ။
၁၅၈။ ဂါထာသု ဆန္ဒမဘေဒတ္ထမက္ခရလောပေါ။ အဒုဿ မေ ခေတ္တပါလဿ၊ ဒုဿ မေ ခေတ္တပါလဿ[ခု ၅-၁၀၁]။ စန္ဒောဝ ပတိတော ဆမာယံ၊ စန္ဒောဝပတိတော ဆမာ[ခု ၆-၁၇၉]။ ပုဗ္ဗေဝ စ သောမနဿဒေါမနဿံ၊ပုဗ္ဗေဝ စ သောမနဒေါမနဿံ[ခု ၁-၂၈၉]။ ဧဝမေဝ နူန ရာဇာနံ၊ ဧဝမေဝ နု ရာဇာနံ[ခု ၅-၃၉]။ ဣတိ အာဒိအန္တမဇ္ဈလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။
၁၅၉။ ဝုတ္တာနုရက္ခဏတ္ထံ ဝိပရီတတာ။ ဧတ္ထာစရိယာနံ မတံ ကထယာမ။ ကေစိဟိ အာစရိယာ "ဂါထာသု ဝုတ္တိအနုရက္ခဏတ္ထာယဂရုလဟူနံ နိယမဿ ပါလနတ္ထာယ ဝိပရီတတာ"တိ, ကေစိ ပန "ဂါထာဝတ္တသုတ္တန္တဝတ္တတရင်္ဂဝတ္တာဒီနံ
(စာ-၄၁) ဝတ္တာနမနုရက္ခဏတ္ထာယ ဝဏ္ဏဝိကာရတာ ဟောတီ"တိ ဝဒန္တိ။ အကရမှသေ တေ ကိစ္စံ၊ အကရမှသတေ ကိစ္စံ[ခု ၅-၉၇]။ စရေယျ တေနတ္တမနော သတီမာ[ခု ၁-၂၈၆]။ နပ္ပဇ္ဇဟေ ဝဏ္ဏဗလံ ပုရာဏံ[ခု ၅-၉၄]။
၁၆၀။ သုတ္တေ သုခုစ္စာရဏတ္ထမက္ခရလောပေါ ဝိပရီတတာ စ။ ဒွါသဋ္ဌိ ပဋိပဒါ၊ ဒွဋ္ဌိပဋိပဒါ[ဒီ ၁-၅၀]။ ဧဝံ ဒွန္တရကပ္ပါ[ဒီ ၁-၅၀]။ သယံ အဘိညာယ သစ္ဆိကတွာ၊ သယံ အဘိညာသစ္ဆိကတွာ[ဒီ ၁-၅၉]။ ပဋိသင်္ခါယ ယောနိသော၊ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော[မ ၁-၁၂။ အံ ၂-၃၄၁။ အံ ၃-၁၅ အာဒီသု။]။ သုဝဏ္ဏမယံ၊ သောဏ္ဏမယံ[ဝိ ၃-၅၀]။ နဝနီတံ၊ နောနီတံ[ဝိ ၁-၃၆၂။ ဝိ ၃-၁၃၃။ ခု ၂-၁၇၄။။ ဝိလပတိ ဧဝ သော ဒိဇော၊ ဝိလပတွေဝသော ဒိဇော[ခု ၅-၁၅၀]။ သမန္တပါသာဒိကာတွေဝ[ဝိ-ဋ္ဌ ၁-၁၆၇]။ သုအာက္ခာတော၊ သွာက္ခာတော[ဝိ ၃-၂၆၊၂၈၊၅၄။]။ ဝနပ္ပဂုမ္ဗော၊ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ[ခု ၁-၇၊၃၁၄]။ သုခံ၊ ဒုက္ခံ၊ ဇီဝေါ သုခေ၊ ဒုက္ခေ၊ဇီဝေ[ဒီ ၁-၅၃]။ ဇီဝေါ စ သတ္တ ဣမေ ကာယာ၊ ဇီဝေစ သတ္တိမေ ကာယာ[ခု ၆-၂၆၀]။ ကော ဂန္ဓဗ္ဗော၊ ကေ ဂန္ဓဗ္ဗေ[ခု ၆-၂၇၆]။ ဗာလာ စ ပဏ္ဍိတာ စ၊ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ[ဒီ ၁-၅၀]။ အဋ္ဌ နာဂါဝါသသတာနိ၊ အဋ္ဌ နာဂါဝါသသတေ[ဒီ ၁-၅၀]။ ဝိရတ္တာ ကောသိယာယနီ၊ ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေ[ခု ၅-၃၄]။ ဧသောသော ဧကော၊ ဧသေသေ ဧကေ[အဘိ ၄-၂၇]။ အထ ပနာစရိယာ "သောယျထိဒံ၊ သေယျထိဒ"န္တိ ဩကာရဿ ဧကာရတ္တမိစ္ဆန္တိ၊ ပါဌန္တရံတေဟိ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ၊ မယံ ပန န ပဿာမ၊ တထာ "သာ ဣတ္ထီ၊ သောတ္ထီ"တိ အာကာရဿ ဩကာရတ္တမိစ္ဆန္တိ၊ မယံပန "သာ ဣတ္ထီ"တိ အတ္ထဝန္တံ သောတ္ထီတိ ပဒံ န ပဿာမ၊ "သုန္ဒရိတ္ထီ"တိ အတ္ထဝန္တမေဝ သောတ္ထီတိ ပဒံ ပဿာမ။ အတြာယံ ပါဠိ "န စာပိ သောတ္ထိ ဘတ္တာရံ၊ ဣဿာစာရေနမညတီ"တိ[အံ ၂-၃၂]။ တတြာယံ သံဟိတာပဒစ္ဆေဒေါ "သုဣတ္ထိ၊ သောတ္ထီ"တိ။ တထာ အာစရိယာ
(စာ-၄၂) "ရတ္တညော၊ ရတ္တညူ"ဣတိ ဩကာရဿ ဦကာရတ္တမိစ္ဆန္တိ၊ မယံ တု "ကာလညူ သမယညူ စ၊ သ ရာဇဝသတိံ ဝသေ"တိ[ခု ၆-၂၉၃] အာဒိ ပါဠိဒဿနတော တဿီလတ္ထေ ဦပစ္စယဝသေန "ရတ္တညူ သဗ္ဗညူ ကာလညူ"တိ ဦကာရန္တတံ ဣစ္ဆာမ။ အပိစ "ရတ္တညော, ဝံသညော"တိ[အံ ၂-၃၃၆] ဒဿနတော ပန "ရတ္တညော ဝံသညော"တိ ဩကာရန္တတ္တမ္ပိ ဣစ္ဆာမ။ "သဗ္ဗညူ"တိ ပဒေ အယံ နယော န လဗ္ဘတိ။
၁၆၁။ အပ္ပက္ခရာနံ ဗဟုတ္တမညထတ္တဉ္စ။ သရတိ၊ သုသရတိ။ သကေဟိ၊ သုဝကေဟိ[ခု ၆-၂၄၆]။ သွာမိ၊ သုဝါမိ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ။]။ သွာမိနီ၊ သုဝါမိနီ[ခု ၅-၁၄၇]။ သတ္တော၊ သတ္တဝေါ။ မစ္စော၊ မာတိယော[သံ ၁-၆၇]။ ဒွေ၊ ဒုဝေ။ တဏှာ၊ တသိနာ[သံ ၃-၅၃-၄။]။ ပမှံ၊ ပခုမံ[ဒီ-ဋ္ဌ ၂-၄၂] ဣစ္စာဒီနိ။
၁၆၂။ ဗဟွက္ခရာနံ အပ္ပတ္တမညထတ္တဉ္စ။ အာစရိယံ အာစေရံ[ခု ၆-၃၆၀]။ ကာတိယာနော၊ ကစ္စာနော[ခု ၆-၂၉၄]။ ပဒုမာနိ၊ ပဒ္မါနိ[ခု ၆-၃၁၉] ဣစ္စာဒီနိ။
၁၆၃။ ကွစိ သရေ ဗျဉ္ဇနေဝါ ဩဒန္တာနံ နာမာနံ အကာရန္တတ္တံ ပကတိ။ သော ဧဝ အတ္ထော၊ သ ဧဝတ္ထော။ ဧဝံ သသီလဝါ[ခု ၁-၂၅]။ ဧသ အာဘောဂေါ၊ ဧသ ဓမ္မော[ခု ၁-၁၄]။ တုဝဉ္စ ဓနုသေခေါ စ၊ တုဝဉ္စ ဓနုသေခစ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]။ ဧဝံ ကကုသန္ဓ ကောဏာဂမနော[ခု ၂-၂၉၃]။ ထေရ ဝါဒါနမုတ္တမောတိ[အဘိ-ဋ္ဌ ၃-၁၀၉]။ အဋ္ဌကထာသု ပန ဩကာရဿ အဒဿနေန ဝိဘတ္တိသုတိယာ အဘာဝတော "ကကုသန္ဓ"ဣတိ အဝိဘတ္တိကော နိဒ္ဒေသောတိ စ "ထေရ"ဣတိ အဝိဘတ္တိကော နိဒ္ဒေသောတိစ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ "သ ဧဝတ္ထော၊ ဧသ အာဘောဂေါ"တိ အာဒီသု သဧသသဒ္ဒါ အဝိဘတ္တိကာတိပိ ဝတ္တုံဝဋ္ဋတိ ပရိယာယေန၊ နိပ္ပရိယာယေန ပန "ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန၊
(စာ-၄၃) ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသီ"တိ[ခု ၆-၄] ဧတ္ထ အာလပနတ္ထေ ဝတ္တမာနောလုတ္တဝိဘတ္တိကော ဟုတွာ သဝိဘတ္တိကော ရာဇသဒ္ဒေါ ဝိယ သဧသဣစ္စေတေ သဝိဘတ္တိကာယေဝ၊ တထာဟိ လုတ္တဝိဘတ္တိကေ ရာဇသဒ္ဒေ သဝိဘတ္တိကေ ဇာတေ သတိ ကထံ ဝိဘတ္တိဝိကာရဿ ဩကာရဿ အကာရဘာဝံ ဂတတ္တာ သဧသဣစ္စေတေ အဝိဘတ္တိကာ သိယုန္တိ။ဣတိ သဝိဘတ္တိကာယေဝ သဧသသဒ္ဒါ ဘဝန္တိ။ "တုဝဉ္စ ဓနုသေခ စာ"တိ အာဒီသု ပန "ဓနုသေခ ကကုသန္ဓ"ဣစ္စာဒယော အဝိဘတ္တိကာ ဝါ ဟောန္တိသဝိဘတ္တိကာ ဝါ။ ဧကန္တအဝိဘတ္တိကာ ပန သဒ္ဒါ "သီဒတီတိ သတ, အတ္ထီတိ အသာ"တိ ပဒါနိ ဘဝန္တိ၊ တသ္မာ "သတသ္မီတိ ဟောတီ"တိ[အံ ၁-၅၃၃] ဧတ္ထ "သတ အသ္မီ"တိ ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော၊ အနိစ္စော အသ္မီတိအတ္ထော။ "အသသ္မီတိ ဟောတီ"တိ[အံ ၁-၅၃၃] ဧတ္ထ "အသ အသ္မီ"တိ ဆေဒေါ၊ နိစ္စော အသ္မီတိ အတ္ထော။
၁၆၄။ ဝုတ္တိရက္ခဏေ မာဂမေ။ ဝုတ္တိရက္ခဏဋ္ဌာနေ မကာရာဂမေ ပရေ ြသဒန္တာနံ နာမာနံ အကာရန္တတ္တံ ပကတိ။ မဂ္ဂမတ္ထိ ဂမကောန ဝိဇ္ဇတိ[အဘိ-ဋ္ဌ ၂-၈၄]။ ပစ္စယာကာရမေဝ စ[အဘိ-ဋ္ဌ ၂-၁၂၃။ ဝိသုဒ္ဓိ ၂-၁၅၃]။ ဧသ မဂ္ဂံ။ မာဂမေတိ ကိံ? ဧသ မဂ္ဂေါ အဓမ္မဋ္ဌ[ခု ၅-၃၈၃]။
၁၆၅။ မာဒေသေ အကာရော ဒီဃံ။ ဝုတ္တိရက္ခဏဋ္ဌာနေ မကာရာဒေသေ သတိ အကာရော ဒီဃံ ပပ္ပေါတိ။ နယိဒံ ပညဝတာမိဝ[ခု ၆-၉၂]။ ဓမ္မော အရဟတာမိဝ[ဒီ ၂-၂၁၂]။ နဘံ တာရာစိတာမိဝ[ခု ၆-၃၄၀]။ မာဒေေသတိ ကိံ? ဗကော ကက္ကဋကာမိဝ[ခု ၅-၉]။
၁၆၆။ အပိစဿိလောပေါ ပဿ စတ္တံ။ ဝုတ္တိရက္ခဏဋ္ဌာနေ အပိစသဒ္ဒဿ ဣကာရဿ လောပေါ ဟောတိ၊ ပကာရဿ စ စကာရတ္တံ။ အစ္စာယံ မဇ္ဈိမော ခဏ္ဍော[ခု ၅-၁၅၉]။ ဝုတ္တိရက္ခဏေတိ ကိံ? အပိစာယံ တပေါဒါ[ဝိ ၁-၁၄၉]။
(စာ-၄၄) ၁၆၇။ အတိစ္စဿ ဝါ တိလောပေါ။ အထ ဝါ ဝုတ္တိရက္ခဏဋ္ဌာနေ အတိစ္စသဒ္ဒဿ တိကာရလောပေါ ဟောတိ။ အစ္စာယံ မဇ္ဈိမောခဏ္ဍော[ခု ၅-၁၅၉]။
၁၆၈။ ဌာနန္တရဂတိ နိဂ္ဂဟီတဿ။ ဝုတ္တိရက္ခဏဋ္ဌာနေ အတ္တနိဿယံ ဆဍ္ဍေတွာ နိဂ္ဂဟီတဿဌာနန္တရဂမနံ ဟောတိ။ တေတံ အဿေ အယာစိသုံ[ခု ၆-၃၂၉]။ ယထာဘူတံ ဝိပဿိသုံ[ဒီ ၃-၁၅၉]။ ဣမသ္မိံ ပန ပကရဏေ ကာနိစိ လက္ခဏာနိအနိယမဝသေန ဝုတ္တာနိ၊ တေဟိ ဝိဝိဓာနိ ရူပါနိသိဇ္ဈန္တိ။ ဧဝံ သန္တေပိ အနိယမဝသေန ဝုတ္တတ္တာတတ္ထ တတ္ထ ပါဠိပ္ပဒေသေ သောတူနံ သမ္မောဟောသိယာ, ရူပါနဉ္စ အတိပ္ပသင်္ဂေါတိ တဒုဘယဝိဝဇ္ဇနတ္ထံအပ္ပမတ္တကံ နိယမံ ဝဒါမ၊ န ဧတ္ထ ပုနရုတ္တိဒေါသောအဝဂန္တဗ္ဗော။
၁၆၉။ ဣကာရော အကာရံ တန္နိမိတ္တံတကာရလောပေါ။ ဣမာ ဂါထာ အဘာသိတ္ထ၊ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ[ခု ၆-၃၃၇]။ ဥဒကေနာဘိသိဉ္စိတ္ထ၊ ဥဒကေနာဘိသိဉ္စထ[ခု ၆-၃၆၂]။
၁၇၀။ အကာရော ဧကာရံ ဌာနေ။ နဝစ္ဆန္နကေ ဒေါဏိ ဒိယျတိ[ခု ၅-၁၄၇]။
၁၇၁။ အကာရော ကွစိ သြကာရံ။ ပိတာ စုပဟတော မနော[ခု ၆-၃၃၁]။ ကွစီတိ ကိံ? ဥပဟတမနော။
၁၇၂။ ဥကာရော သြကာရံ။ သောတတ္ထော၊ သောတိန္တော။သောဝဏ္ဏမယံ[ဝိ ၃-၅၀]၊ သောတ္ထီ[အံ ၂-၃၂]။
၁၇၃။ ဂေဟဿေကာရော အကာရံဣကာရဉ္စ သမာသတဒ္ဓိတေသု။ ဂဟကူဋံ[ခု ၁-၃၆]။ ဂဟပတိ။ ဂဟဋ္ဌော။ ဂိဟီ။
(စာ-၄၅) ၁၇၄။ ဧကာရော ဣကာရံ။ ဒုမ္မိဇ္ဈံ၊ ဒုမ္မေဇ္ဈံ[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၂၉၆] ဝါ။
၁၇၅။ အကာရဉ္စေကာရာဂမေ။ ဟညယေဝါပိ ကောစိ နံ[ခု ၆-၂၆၀]။ ဟညေ ဧဝ ကောစိ နန္တိ ဆေဒေါ။
၁၇၆။ ဩကာရော အာကာရံ ဥကာရဉ္စ။ ဝိဝဋစ္ဆဒါ[ဒီ ၂-၁၄] အာရုဂျံ[မ ၂-၁၁၄]။ န တေနတ္ထံ အဗန္ဓိ သု[ခု ၅-၁၃၇]။ အဝှါယန္တု သုယုဒ္ဓေန[ခု ၆-၂၂၈]။ အပိနု ဟနုကာ သန္တာ[ခု ၅-၃၄]။ တတ္ထ ဝိဝဋစ္ဆဒါတိ ဝိဝဋစ္ဆဒေါ။ တထာ ဟိ မဟာပဒါနသုတ္တဋီကာယံ "ဝိဝဋစ္ဆဒါတိ ဩကာရဿ အာကာရံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော"တိ[ဒီ-ဋီ ၂-၃၆] ဝုတ္တံ။ အဗန္ဓိ သူတိ အဗန္ဓိသော၊ နိပါတမတ္တံဝါ သုကာရော။
၁၇၇။ ဥဿီ ဗျဉ္ဇနေ။ အာသီဝိသော[သံ-ဋ္ဌ ၃-၅၈]။
၁၇၈။ ယထာတထာတော အညတောဝါ ဧဝဿေကာရော ဣကာရံ။ ယထာ ဧဝ၊ ယထရိဝ။ တထာ ဧဝ၊ တထရိဝ။ ဘုသာမိဝ[ခု ၅-၈၆]။
၁၇၉။ သညောေဂ ဝါထဝါ အာဂမေ ဒီဃော ရဿံ။ ပဂေဝ ဣတရာ ပဇာ[ခု ၅-၁၁၀။ ခု ၆-၄၅၊၄၆၊၅၁။]။ မယာ သမ္မ ဒက္ခာတာ[သံ ၃-၇၁-၂]။ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အညာ[ဒီ ၂-၂၅၁။ မ ၁-၉၀။]။
၁၈၀။ ပုဂ္ဂလဝါစိနော အာသဝဿသဿ ဒွိတ္တံ။ အာသဝေါ အဿဝေါ။ အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ[ခု ၆-၈၈]။ ယဉ္စေ ပုတ္တာ အနဿဝါ[သံ ၁-၁၇၈]။ ပုဂ္ဂလဝါစိနောတိ ကိံ? အာသဝါ ဓမ္မာ[အဘိ ၁-၅]။ ဣတိ ပုဂ္ဂလာဘိဓေယျ အာသဝသဒ္ဒေါ န ပဝတ္တတိ။ ဓမ္မာဘိဓေယျေ
(စာ-၄၆) စ အဿဝသဒ္ဒေါ န ပဝတ္တတီတိ။ သင်္ကေတနိရူဠှောဟိ အတ္ထေသု သဒ္ဒေါတိ။ အယံ နီတိ သာဓုကံ မနသိကာတဗ္ဗာ။
၁၈၁။ ပဋိပဒါယ ဒဿ ဗျဉ္ဇနေကွစိ လောပေါ။ ဧတ္ထ စ ပဋိပဒါသဒ္ဒဿာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ တထာ ဟိအတ္ထနိဒ္ဒေသော ဝိယ သဒ္ဒနိဒ္ဒေသောပိ ဘဝတိ။ယထာ "တုမှမှာကံ တယိမယီ"တိ၊ ဥစ္စာဝစာဟိ ပဋိပါ[ခု ၁-၃၉၀]။ ပဋိပံ ဝဒေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ[ခု ၁-၄၂၂]။ ပဋိပါယ၊ ပဋိပါသု။ ကွစီတိ ကိံ? မဇ္ဈိမာ ပဋိပဒါ[သံ ၃-၃၆၉။ ခု ၉-၃၃၀။ ဝိ ၃-၁၄။]။
၁၈၂။ သကိဿ ဣဿာကာရော သဒါဂမေန အာဂါမိမှိ။ သကိံသဒ္ဒဿ ဣကာရဿ ဒကာရာဂမေန သဟ ပဝတ္တေ အာဂါမီသဒ္ဒေ ပရေ အကာရာဒေသော ဟောတိ။ သကဒါဂါမီ။
၁၈၃။ ပတိဿ ပစ္စော သရနိမိတ္တဿဝါ ဗျဉ္ဇနမိတ္တဿ ဝါ။ ဟီနေ ကုလေ ပစ္စာဇာတော[အံ ၁-၃၉၇]။ ပစ္စာဇာယတိ။ ဧတ္ထ စ ပစ္စာဇာတောတိ ပတိဇာတော[ဒီ-၏ ၁-၁၆၂]။ ဣတိ ဗျဉ္ဇနနိမိတ္တေန ပတိသဒ္ဒေါ သနိမိတ္တော ဘဝတိ။အထ ဝါ ပစ္စာဇာတောတိ ပတိအာဇာတော၊ "သစေ ဧန္တိ မနုဿတ္တံ၊ အဍ္ဎေ အာဇာယရေ ကုလေ"တိ[သံ ၁-၃၂] ဒဿနတော ဧဝံ ဆေဒေါ ကတော၊ ဣတိ သရနိမိတ္တေန ပတိသဒ္ဒေါ သနိမိတ္တော ဘဝတိ။တတ္ထ ပုဗ္ဗပက္ခဝသေန ပစ္စသဒ္ဒါကာရဿ ဒီဃဘာဝေါ ဗျဉ္ဇနသန္ဓိ စ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ဣတရဝသေန သရသန္ဓိ။
၁၈၄။ ဝါစာသိလိဋ္ဌတ္တံ အန္တဂတာဒီနိ ပတန္တိ ပဒန္တေ။ သုတ္တန္တော[ဒီ-ဋ္ဌ ၁-၁၉]။ ကမ္မန္တော၊ ဝနန္တံ၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ္တန္တံ၊ဂူထဂတံ၊ မုတ္တဂတံ[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၂၉၅]။ ဒိသတာ၊ ဒေဝတာ၊ ဣဒပ္ပစ္စယတာ။
(စာ-၄၇) ၁၈၅။ ယတ္ထ သန္ဓိတေ သရေ န ပဒံ သုခုစ္စာရဏီယံ၊န တတ္ထ သရာနံ သန္ဓိ။ ဧဝမေဝ အဇ္ဈတ္တံ အရူပသညီ[ဒီ ၂-၉၃]။ ယာဝ ဣမေ ဣဒံ ဗြဟ္မစရိယံ[ဒီ ၂-၈၉]။ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ[ခု ၁-၇၇]။
၁၈၆။ ယတ္ထ သန္ဓိတော သရောအတ္ထံ ဒူသေတိ၊ န တတ္ထ သန္ဓိ။ အာယသ္မာ အာနန္ဒော[ခု ၁-၁၀၅]။
၁၈၇။ ဒွီသု ပဒေသု န ဗျဉ္ဇနေသရာနံ သန္ဓိ။ အက္ကောစ္ဆိ မံ၊ အဝဓိ မံ။[ခု ၁-၁၃] ဣန္ဒြိယေသု သုတံဝုတံ[ခု ၁-၁၄]။ ဧတေ ဟံသာ ပက္ကမန္တိ[ခု ၅-၃၂၆]။ သြရောဓာ စ ကုမာရာ စ[ခု ၆-၁၅၁]။ နနု စ ဘော "သ သီလဝါ"တိ[ခု ၁-၂၅]အာဒီသု သရာ သန္ဓိယန္တီတိ? န သန္ဓိယန္တိ, ဩကာရဿ လောပဋ္ဌာနေ အကာရဿ အာဂတတ္တာ။ ယဇ္ဇေဝံ တေ ပယောဂါသန္ဓိပ္ပယောဂါ န ဟောန္တိ၊ အထ ကထံ သန္ဓိဝိသယေဝုတ္တာတိ? သစ္စံ၊ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တေသုသန္ဓိပ္ပယောဂေသု ပက္ခိတ္တတ္တာ သန္ဓိပ္ပယောဂါယေဝတေ ပယောဂါ ဘဝန္တိ၊ တသ္မာ သန္ဓိဝိသယေ ဝုတ္တာ။လောကသ္မိဥှိ ယေဘုယျဝသေန ဝေါဟာရော ဒိဿတိယထာ "အာနဂရာ ခဒိရဝန"န္တိ။
၁၈၈။ ဧကပဒန္တောဂဓေ ဗျဉ္ဇနေ သရာနံ ကွစိ သန္ဓိ။ အာရာမရုက္ခစေတျာနိ[ခု ၁-၄၁]။ စေတိယာနိ ဝန္ဒိံသု။
၁၈၉။ န သုဒ္ဓဿရလောပေါအာဒိဿာကာရေ သရန္တရေ ဝါ။ အာဒိသဒ္ဒဿ အာကာရေ ပရေ အညသ္မိံ ဝါ သရေ ပရေ ဗျဉ္ဇနသင်္ခါတဿနိဿိတဿ အဘာဝေန ဝိဂတနိဿိတာနံ သုဒ္ဓဿရာနံလောပေါ န ဟောတိ အတ္ထပ္ပကာသနေ အသမတ္ထတ္တာ၊အ အာဒိ ယေသန္တေ အအာဒယော။ ဧဝံ အာအာဒယော၊ဣအာဒယော၊ ဤဣံနံ တ္ထတ္ထံ၊ ဥ အာဂတော။ န သုဒ္ဓဿရလောပေါတိ ကိံ? အကာရာဒယော၊ ပဗ္ဗတာဒယော။
(စာ-၄၈) ဧတ္ထ ဟိ ပုဗ္ဗသရေ သတိပိ အာဒိသဒ္ဒဿ အာကာရေ ပရေ သန္တေပိ သနိဿိတတ္တာ သုဒ္ဓဿရဘာဝါဘာဝတော လောပံ ပပ္ပေါတိဧဝ။
၁၉၀။ ဥပပဒေ သုဒ္ဓါသုဒ္ဓါနံလောပေါ သန္တေပိ တသ္မိံ အညသ္မိံ ဝါ။ ဥပပဒေ သတိ သုဒ္ဓဿရာသုဒ္ဓဿရာနံ လောပေါ ဟောတိယေဝ တသ္မိံ အာဒိသဒ္ဒဿ အာကာရေ ပရေ သန္တေပိ အညသ္မိံ ဝါ သရေပရေ သန္တေပိ၊ အက္ခရာပိ အအာဒယော အက္ခရာပါဒယော။ က အ ဤသာ ကေသာ၊ ကောစ, အ စ, ဤသော စ, ကေသာတိ သမာသော။ ဧတ္ထ စ ကသဒ္ဒေန ဗြဟ္မာ ဝုတ္တော၊ အသဒ္ဒေန အဝိဏ္ဍု[ဂေဏှု (သီ)၊ ဝိဏှု (ဣ)]၊ ဤသသဒ္ဒေန ဣဿရော ဝုတ္တော။ ကိဉ္စာပိ ဧတေဟိဒွီဟိ လက္ခဏေဟိ ဒဿိတာ ဧတေ ပယောဂါ ပါဠိယံန သန္တိ၊ တထာပိ ပါဠိယာ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနတ္ထံ ဧတေလောကိကပ္ပယောဂေ အဝေါစုမှ၊ အဋ္ဌာနေ ဣဒံ ကထိတန္တိန ဝတ္တဗ္ဗံ, နီတိဝသေန ဝတ္တဗ္ဗတ္တာ။
၁၉၁။ သုဒ္ဓဿရမှာ ဣတိဿ ဣဿ လောပေါ။ ဣမသ္မိံ ဘဂဝတော ပါဝစနေ သုဒ္ဓဿရမှာ ပရဿ ဣတိသဒ္ဒဿ ဣကာရဿ လောပေါ ဟောတိ အတ္ထပ္ပကာသနေသမတ္ထတ္တာ။ ဣတိ စ ဒန္တိ စ ဒုတိ စ ခန္တိ စ ဉာဏံ ပဝတ္တတီတိ၊န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ[အဘိ ၄-၃၃၀]။ ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ "ဣ ဣတိ စာ"တိ ဆေဒံ ကတွာ ပရဣကာရေ လုတ္တေ ဣတိ စာတိ ပဒံ သိဇ္ဈတိ၊ ဧတ္ထ ဣကာရော ဤသကံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗော။ဧဝံ ဥစ္စာရေတဗ္ဗတ္တာ ဧတံ ပဒံ အတ္ထပ္ပကာသနေသမတ္ထံ ဘဝတိ၊ အအာဒယောတိအာဒီသု ပန အကာရေ လုတ္တေ "အာဒယော"တိ ပဒံ အကာရာဒယောတိအတ္ထပ္ပကာသနေ သမတ္ထံ န ဟောတိ၊ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာဥစ္စာရေတဗ္ဗဘာဝါဘာဝတော ဝိသေသကဘူတဿ အကာရဿ ဝိနဋ္ဌတ္တာ။ ဝိသေသကသ္မိဥှိနဋ္ဌေ ကော ဝိသေသိတဗ္ဗံ ဝိသေသေဿတိ၊ တသ္မာ အတ္ထပ္ပကာသနေသမတ္ထံ န ဟောတိ။ "ဣတိ စာ"တိ ပဒံ ပန
(စာ-၄၉) သမတ္ထံ ဘဝတိယေဝ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဥစ္စာရေတဗ္ဗတ္တာ။ကဝိသမယေ "ဣ ဣတီ"တိ ပဒမေဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ ပါဝစနေပန ဒုဝိဓောပိ နယော ဣစ္ဆိတဗ္ဗော။ တထာ ဟိ ဧကာဓိပ္ပါယောပိသံဟိတာပဒစ္ဆေဒေါ ဘဝတိ၊ တတြ အယံ တတြာယံဣစ္စာဒိ။ ဒွါဓိပ္ပါယောပိ ဘဝတိ၊ သု အာဂတံ။သွာဂတံ[ခု ၅-၃၂၉] သု အာဂတံ သာဂတံ ဣစ္စာဒိ။ အထ ဝါ ဒု ဤဟိတိကာဒွီဟိတိကာ[ဝိ ၁-၇] ဣဒံ သမာနပဒစ္ဆေဒံအသမာနတ္ထံ ဧကပ္ပကာရံ ဒွါဓိပ္ပါယံ သံဟိတာပဒန္တိဝေဒိတဗ္ဗံ။
အပရော နယော အနတ္ထံ ဒဒါတီတိ အနတ္ထဒေါ၊ သော ဧဝ ဒကာရဿ တကာရံ ကတွာ အနတ္ထတော[ဝိ ၃-၁၉၁]။ အနတ္ထော အတော ဧတသ္မာ ပုရိသသ္မာတိဝါ အနတ္ထတော။ ဧဝမ္ပိ ဒွါဓိပ္ပါယံ သံဟိတာပဒံ ဘဝတိ။သာ အဟံ သာဟံ၊ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ဆေဒေါ။ အထ ဝါ သော အဟံ သာဟံ၊ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ဆေဒေါ။ အပရောနယော၊ ဆ အသံ သာဟံ၊ သင်္ချာဝသေန ဆေဒေါ။ ဣစ္စေဝမာဒိ အဓိပ္ပါယတ္တယိကောသံဟိတာပဒစ္ဆေဒေါ။ စတုရာဓိပ္ပါယာဒယော ပနန သန္တိ။ ဧဝံ နာနာဓိပ္ပါယံ ဝိစိတြနယံ ဘဂဝတောပါဝစနံ။ အတြိမေ ပယောဂါ- သာဟံ ဝိစရိဿာမိ ဧကိကာ။ သာဟံ ဒါနိသက္ခိ ဇာနာမိ မုနိနော၊ ဒေသယတော ဓမ္မံ သုဂတဿ[သံ ၁-၂၇]။ အတ္ထိ နေသံ ဥသာမတ္တံ၊ အထ သာဟဿ ဇီဝိတန္တိ[ခု ၆-၁၇၆’။ ဧတ္ထ စ ဆ အဟာနိ ဆာဟန္တိ ဧဝံ သမာသသမ္ဘဝတော ဆ အဟံ သာဟန္တိ သဟပဒစ္ဆေဒသံဟိတာပဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ယထာဆ အာယတနံ သဠာယတနန္တိ။ ဣတိ သာဟန္တိ ပဒံ အဓိပ္ပါယတ္တယိကံ ဘဝတိ။ဤဒိသာနံ ပဒါနမတ္ထော ပယောဂါနုရူပတော အတ္ထပ္ပကရဏာဒိဝသေနယောဇေတဗ္ဗော။ တထာ? တတြာယမိစ္စာဒိ ဧကသန္ဓိဒွိသင်္ခေပံ သံဟိတာပဒံ။ "သုတာ စ ပဏ္ဍိတာတျမှ"[ခု ၆-၉၅] ဣစ္စာဒိ ဒွိသန္ဓိတိသင်္ခေပသံဟိတာပဒန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။
(စာ-၅၀) တထာ အတ္ထိပဒံ နောသန္ဓိပဒဉ္စေဝ သန္ဓိပဒဉ္စ။တံ ယထာ? ဥဘယတ္ထ ကလိဂ္ဂါဟော၊ ဥဘယတ္ထကဋဂ္ဂါဟော[မ ၂-၆၅] ဣစ္စာဒိ။ ဥဘယသ္မိံ လောကေ ကလိဂ္ဂါဟော, ဥဘယေသံ ဝါ အတ္ထာနံ ကလိဂ္ဂါဟော ဥဘယတ္ထကလိဂ္ဂါဟော၊ ပရာဇယဂ္ဂါဟောတိ အတ္ထော။ ဧသ နယော ဥဘယတ္ထကဋဂ္ဂါဟောတိ ဧတ္ထာပိ။ ကဋဂ္ဂါဟောတိ ဇယဂ္ဂါဟော[မ-ဋ္ဌ ၃-၈၂]။ ဣမသ္မိံ ပန ပကရဏေ ဆန္ဒဝုတ္တိရက္ခဏာဒီသုယော ယော ပဘေဒေါ ဝတ္တဗ္ဗော သိယာ၊ တံ သဗ္ဗံ ဂန္ထဝိတ္ထာရဘယေနန ဝဒါမ။ ယံ ပနေတ္ထ "ဆန္ဒာနုရက္ခဏတ္ထ"န္တိ စ "ဝုတ္တိရက္ခဏတ္ထ"န္တိ စ "သုခုစ္စာရဏတ္ထ"န္တိ စ ဝုတ္တံ၊ တံ လောကောပစာရမတ္တဝသေနဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ န ဟိ ဘဂဝါ ဆန္ဒဉ္စ ဝုတ္တိဉ္စရက္ခတိ၊ နာပိ သုခုစ္စာရဏတ္ထံ အက္ခရလောပါဒိကံကရောတိ။ ယော ဟိ သာသင်္ကော သဘယော၊ သော အညေသံပဏ္ဍိတာနံ သင်္ကာယ ဥပ္ပဇ္ဇနကနိန္ဒာဘယေန ဆန္ဒဉ္စဝုတ္တိဉ္စ ရက္ခတိ၊ သုခုစ္စာရဏတ္ထဉ္စ အက္ခရလောပါဒိကံကရောတိ။ ဘဂဝါ ပန နိရာသင်္ကော နိဗ္ဘယော၊ ဘဂဝတောပါဝစနေ ခလိတံ နတ္ထိ၊ သော ကထံ ပရပ္ပဝါဒံ ပဋိစ္စဆန္ဒဉ္စ ဝုတ္တိဉ္စ ရက္ခိဿတိ၊ သုခုစ္စာရဏတ္ထဉ္စအက္ခရလောပါဒိကံ ကရိဿတိ။ ဝုတ္တေဥှတံ အဘိဓမ္မဋီကာယံ --
"ဘဂဝါ ပန ဝစနာနံ လဟုဂရုဘာဝံန ဂဏေတိ၊ ဗောဓနေယျာနံ ပန အဇ္ဈာသယာနုလောမတောဓမ္မသဘာဝံ အဝိလောမေန္တောဝ တထာ တထာ ဒေသနံနိယာမေတီတိ န ကတ္ထစိ အက္ခရာနံ ဗဟုတာ ဝါ အပ္ပတာဝါ စောဒေတဗ္ဗာ"တိ[မူ-ဋီ ၂၊၁၇၉]။
ဣစ္စေဝံ ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ယာ ယာ နီတိသာသနဿောပကာရာယ ယထာဗလံ အမှေဟိ ဌပိတာ၊ တာသဗ္ဗာပိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သာသနေအာဒရံ ကတွာ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗာတိ။
ဝေါမိဿကသန္ဓိဝိဓာနံ နိဋ္ဌိတံ။
(စာ-၅၁)ဝိဝိဓနယဝိစိတ္တေ ပါဠိဓမ္မေပဋုတ္တံ၊ သရမသရပရသ္မိံ တီဟိ သန္ဓီဟိ ယုတ္တေ။
ဗဟုဝိဓနယသာရေ သန္ဓိကပ္ပမှိယောဂံ၊ ကရိယ သုမတိ ပေါသော အတ္ထသာရံလဘေတိ။
ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေသန္ဓိကပ္ပေါ နာမ ဝီသတိမော ပရိစ္ဆေဒေါ။
၂-နာမကပ္ပ
ဣတော ပရံ ပဝက္ခာမိ၊ နာမကပ္ပံ ဟိတာဝဟံ။
သောတူနံ ပါဋဝတ္ထာယ၊ ပရမေ သောဂတေမတေ။
၁၉၂။ ဝိသဒတ္တာဒိသဟိတံလီနတ္ထဂမကံ နိပ္ဖန္နဝစနံ လိင်္ဂံ။ ဝိသဒဘာဝါဒိသဟိတံ လီနဿတ္ထဿ ဂမကံ နိပ္ဖန္နဝစနံလိင်္ဂံ နာမ ဘဝတိ။ ဗုဒ္ဓေါ၊ ဘဂဝါ ဣစ္စာဒိ။ ဝုတ္တဥှိ-
"ရုက္ခောတိ ဝစနံ လိင်္ဂံ၊ လိင်္ဂတ္ထော တေန ဒီပိတော။ ဧဝံ လိင်္ဂဉ္စ လိင်္ဂတ္ထံ၊ ဉ တွာ ယောဇေယျ ပဏ္ဍိတော"တိ။
၁၉၃။ ဝိသဒံ ပုလ္လိင်္ဂံ။ ဝိသဒံ ဝစနံ ပုလ္လိင်္ဂံ နာမ ဘဝတိ။ ပုရိသော၊နပုံသကော၊ အာပေါ၊ မာတုဂါမော၊ ရာဇာ ဣစ္စာဒိ။
၁၉၄။ အဝိသဒမိတ္ထိလိင်္ဂံ။ ဒေဝတာ၊ ရတ္တိ၊ ဝီသတိ ဣစ္စာဒိ။
၁၉၅။ နေဝဝိသဒံ နာဝိသဒံနပုံသကလိင်္ဂံ။ စိတ္တံ၊ ရူပံ၊ ကလတ္တံ၊အက္ခံ ဣစ္စာဒိ။
၁၉၆။ ဓာတုပစ္စယဝိဘတ္တိဝဇ္ဇိတမတ္ထဝံလိင်္ဂံ။ ဓာတုပစ္စယဝိဘတ္တီဟိ ဝိဝဇ္ဇိတံအတ္ထဝန္တံ ပဋိစ္ဆန္နမင်္ဂံ နိပ္ဖန္နပဒါနံ ပဌမံဌပေတဗ္ဗရူပံ လိင်္ဂံ နာမ ဘဝတိ။ ပုရိသ၊ စိတ္တ၊မာလာ ဣစ္စာဒိ။
(စာ-၅၂) ၁၉၇။ ဥပသဂ္ဂနိပါတာ စ။ ဥပသဂ္ဂနိပါတာ စ လိင်္ဂံ နာမ ဘဝန္တိ။ ပတိ၊အတ္ထိ၊ သက္ကာ ဣစ္စာဒယော။
၁၉၈။ သျာဒယော တျာဒယောစ ဝိဘတ္တိယော။ သျာဒယော တျာဒယော စသဒ္ဒါ ဝိဘတ္တိနာမကာ ဘဝန္တိ။ ကမ္မာဒိဝသေန ဧကတ္တာဒိဝသေနစ ဝိဝိဓာ ဘဇိယန္တီတိ ဝိဘတ္တိ။
၁၉၉။ သျာဒယော နာမေ တျာဒယောအာချာတေ။ သျာဒိကာ ဝိဘတ္တိယော နာမေဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ တျာဒိကာ စ အာချာတေ။
၂၀၀။ သိ ယော အံ ယော နာ ဟိသ နံ သ္မာ ဟိ သ နံ သ္မိံ သု။ ယာ ဝိတတ္တိယော နာမေတိ ဝုတ္တာ၊ တာ သရူပတောသိ ယော အံ ယော နာ ဟိ သ နံ သ္မာ ဟိ သ နံ သ္မိံ သူတိစုဒ္ဒသ ဘဝန္တိ။ သိ ယော ဣတိ ဒွေ သဒ္ဒါ ပဌမာ ဝိဘတ္တိ နာမ။ အံ ယော ဣတိ ဒုတိယာ။ နာ ဟိ ဣတိ တတိယာ။ သ နံ ဣတိ စတုတ္ထီ။ သ္မာ ဟိ ဣတိ ပဉ္စမီ။ သ နံ ဣတိ ဆဋ္ဌီ။ သ္မိံ သု ဣတိ ဒွေ သတ္တမီ ဝိဘတ္တိ နာမ။
၂၀၁။ ဒွီသု ဒွီသု ပဌမံပဌမံ ဧကဝစနံ ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ဗဟုဝစနံ။
၂၀၂။ လီနင်္ဂတော တာ။ တာ ဝိဘတ္တိယော ဝုတ္တပ္ပကာရာ လီနင်္ဂဘူတသ္မာလိင်္ဂတော ပရာ ဟောန္တိ၊ န နိပ္ဖန္နလိင်္ဂမှာ, နိပ္ဖန္နဿ ပုန နိပ္ဖါဒေတဗ္ဗာဘာဝတော။
၂၀၃။ ရူဠှာနုကရဏောပသဂ္ဂါဒိတောစ။ တာ ဝိဘတ္တိယော ရူဠှီသဒ္ဒတော, အနုကရဏသဒ္ဒတော, ဥပသဂ္ဂါဒိတော စ ပရာ ဟောန္တိ။ တထာဟိ ဝိဍုဍဘော[ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ ၁-၂၂၀။ ဇာတက-ဋ္ဌ ၄-၁၅၄။]။ ယေဝါပနကော[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၁၇၆]။ ဒိသော၊ ရုစော၊ ကရောတိဿအဘိဿ ပတိဿ၊ စဏ္ဍောရဏံ
(စာ-၅၃) ပတိ[ခု ၅-၂၂၆]။ နမော အတ္ထု[သံ ၁-၄၈]။ နမော ကရောဟိ[မ ၁-၁၉၆] ဣစ္စေဝမာဒယော သဝိဘတ္တိကာ ဘဝန္တိ။
၂၀၄။ အာမန္တနေ သိ ဂသညော။ အာမန္တနတ္ထေ သိသဒ္ဒေါ ဂသညော ဟောတိ။ ဘော ပုရိသ၊ဘောတိ အယျေ။
၂၀၅။ ဈလိဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ။ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ ယထာက္ကမံ ဈလသညာ ဟောန္တိ။ ဣသိနာ၊ ဒဏ္ဍိနော၊အဂ္ဂိနော၊ ဘိက္ခုနော၊ သယမ္ဘုနော၊ ဝါဒိနော။
၂၀၆။ ဣတ္ထိယံ ေတ ပေါ။ တေ ဣဝဏ္ဏုဝဏ္ဏာ ဣတ္ထိလိင်္ဂေဝတ္တဗ္ဗေ ပသညာ ဟောန္တိ။ ရတ္တိယာ၊ဣတ္ထိယာ၊ ဝီသတိယာ၊ နဝုတိယာ၊ ဓေနုယာ၊ ဝဓုယာ။
၂၀၇။ အာကာရော ဃော။ အာကာရော ဣတ္ထိယံ ဝတ္တဗ္ဗာယံ ဃသညော ဟောတိ။ သဒ္ဓါယ၊ ကညာယ။
၂၀၈။ ပုံနပုံသကေသု သေသာဂမော။ ပုံနပုံသကေသု ဝတ္တဗ္ဗေသု သကာရာဂမော ဟောတိ သေ ဝိဘတ္တိယံ။ ပုရိသဿ၊ အဂ္ဂိဿ၊ ဒဏ္ဍိဿ၊ဘိက္ခုဿ၊ သယမ္ဘုဿ၊ စိတ္တဿ။
၂၀၉။ သံသာသွေကဝစနေသု ထိယံ။ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ သံသာသု ဧကဝစနေသု ဝိဘတ္တာဒေသေသု သကာရာဂမော ဟောတိ။ ယဿံ၊ ယဿာ။အမုဿံ၊ အမုသာ။
၂၁၀။ ဧတိမာဒီနမိ။ ဧတာ ဣမာဣစ္စေဝမာဒီနမန္တော သရော ဣကာရော ဟောတိ သံသာသု ဧကဝစနေသု ဝိဘတ္တာဒေသေသု။ဧတိဿံ၊ ဧတိဿာ၊ ဣမိဿံ၊ ဣမိဿာ၊ အညိဿံ၊ အညိဿာ၊အညတရိဿံ၊ အညတရိဿာ၊ အညတမိဿံ၊ အညတမိဿာ၊ဧကိဿံ၊ ဧကိဿာ။
(စာ-၅၄)၂၁၁။ တာယ ဝါ။ တာသဒ္ဒဿ အန္တော သရော ဣကာရော ဟောတိ ဝါ သံသာသု ဧကဝစနေသု ဝိဘတ္တာဒေသေသု။တိဿံ၊ တိဿာ။ တဿံ၊ တဿာ။
၂၁၂။ တေတိမာတော သဿ ဿာယ။ တာ ဧတာ ဣမာတော သဿ ဝိဘတ္တိဿ ဿာယာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ တိဿာယ၊ တိဿာ၊ဧတိဿာယ၊ ဧတိဿာ၊ ဣမိဿာယ ဣမိဿာ။
၂၁၃။ ရဿတ္တံ ဃော။ ဃော ရဿတ္တမာပဇ္ဇတေ သံသာသွေကဝစနေသု ဝိဘတ္တာဒေသေသု၊တဿံ၊ တဿာ၊ ယဿံ၊ ယဿာ၊ သဗ္ဗဿံ၊ သဗ္ဗဿာ။
၂၁၄။ ဒွါဒိတော ဒသန္တာနာဂမော နံမှိ။ ဒွိဣစ္စေဝမာဒိတော ဒသသဒ္ဒပရိယောသာနာ သင်္ချာသဒ္ဒတော နကာရာဂမော ဟောတိ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ဒွိန္နံ။ တိန္နံ။စတုန္နံ။ ပဉ္စန္နံ။ ဆန္နံ။ သတ္တန္နံ။ အဋ္ဌန္နံ။နဝန္နံ။ ဒသန္နံ။ ဧကာဒသန္နံ။ အဋ္ဌာရသန္နံ။
၂၁၅။ တိစတုတော ထိယံ ဣဿမဿံ။ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ တိစတုသဒ္ဒတော ယထာက္ကမံ ဣဿံ အဿံ ဣစ္စေတေ အာဂမာ ဟောန္တိ။ တိဿန္နံ ဝေဒနာနံ။စတဿန္နံ ဣတ္ထီနံ။
၂၁၆။ ပတော သ္မိံသ္မာနံ အမာဝါ။ ပတော ပရေသံ သ္မိံသ္မာဣစ္စေတေသံ အံအာအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ။မတျံ၊ မတိယံ၊ မတျာ၊ မတိယာ၊ ပထဗျံ၊ ပထဝိယံ၊ပထဗျာ၊ ပထဝိယာ။
၂၁၇။ နာသသ္မိံနမာ။ ပတော ပရေသံ နာသသ္မိံဣစ္စေတေသံ အာအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ နိကတျာ သုခမေဓတိ[ခု ၅-၉]။ ရတျာ ရုစ္စတိ စန္ဒော၊ ရတျာ တိယာမံ၊ပထဗျာ စာရုပုဗ္ဗင်္ဂီ[ခု ၆-၃၁၂]။ ဝါတိ ကိံ? မတိယာ ဥပေတော[ခု ၅-၁၁။]။
(စာ-၅၅) ၂၁၈။ အာဒိတော အံသြ။ အာဒိဣစ္စေတသ္မာ သ္မိံဝစနဿ အံသြအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ။ အာဒိံ၊ အာဒေါ၊ အာဒိသ္မိံ၊အာဒိမှိ။
၂၁၉။ အညသ္မာ အာ စ။ အညသ္မာ သဒ္ဒတော သ္မိံဝစနဿ အံသြအာအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ။ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ ဟရန္တိယေ ဗလိံ[ခု ၁-၅၊၃၁၂]။ ဒိဝါ ဝါ ယဒိ ဝါ ရတ္တိံ[ခု ၆-၂၉၀]။ ဗာရာဏသိံ အဟု ရာဇာ[ခု ၅-၃၈၀]။ ဝါတိ ကိံ? ဗာရာဏသျံ မဟာရာဇ[ခု ၅-၈၈]၊ ဗာရာဏဿန္တိပိ ပါဌော။
၂၂၀။ သရေ ဈလာနမိယုဝါ။ သရေ ပရေ ဈလာနံ ဣယဥဝဣစ္စေတေ အာဒေသာ ဟောန္တိဝါ။ တိယန္တံ၊ ပစ္ဆိယာဂါရေ၊ အဂ္ဂိယာဂါရေ၊ဘိက္ခုဝါသနေ။ ပုထုဝါသနေ။ သရေတိ ကိမတ္ထံ? တိမလံ။ ဝါတိ ကိမတ္ထံ? ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ၊ စက္ခာယတနံ။
၂၂၁။ ဣကာရဿ အယော ဏာနုဗန္ဓေ။ ဣကာရဿ အယာဒေသော ဟောတိ ဏာနုဗန္ဓေ သရေ ပရေ။ဝတ္ထုတ္တယံ၊ အတ္ထဒွယံ၊ အတ္ထဒယံ ဝါ။
၂၂၂။ ပဿ ယော။ ပသညဿ သရဿ ဝိဘတ္တာဒေသေ သရေပရေ ယကာရာဒေသော ဟောတိ။ နိကတျာ၊နိကတျံ၊ ပထဗျာ ပဗ္ဗတေ စေဝ[ခု ၄-၆]။ ပထဗျံ ဌိတော။
၂၂၃။ ပိတုဿုလောပေါ နာမှိနာဿ စ ယာ ဝါ။ ပိတုသဒ္ဒဿ ဥကာရဿ လောပေါ ဟောတိ နာမှိ ဝိဘတ္တိယံ၊ နာဝိဘတ္တိယာ စ ယာအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ပိတျာ ကတံ၊ပိတရာ ကတံ ဝါ။ ဧတ္ထ စ "ပိတျာ"တိ ဣဒံ "ဟေတုယော ဇန္တုယော အဓိပတိယာ"တိ ရူပါနိ ဝိယ ဣတ္ထိလိင်္ဂရူပသဒိသံပုလ္လိင်္ဂရူပန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ "မတျာ စ ပိတျာ စ ကတံ သု သာဓူ"တိ[ခု ၆-၄၀] ပါဠိ စ။
(စာ-၅၆)၂၂၄။ ဂေါဿာဝါဝါ ယောအံနာသသ္မာသ္မိံသုသု။ ဂေါသဒ္ဒဿောကာရဿ အာဝအဝါဒေသာ ဟောန္တိ ယောအံနာသသ္မာသ္မိံသု ဣစ္စေတာသု ဝိဘတ္တီသု။ ဂါဝေါ၊ ဂဝေါ ဂစ္ဆန္တိ။ ဘောန္တော ဂါဝေါ၊ဂဝေါ တိဋ္ဌထ။ ဂါဝေါ၊ ဂဝေါ။ ဂါဝံ၊ ဂဝံ ပဿတိ။ဂါဝေန၊ ဂဝေန။ ဂါဝဿ၊ ဂဝဿ ဒေတိ၊ သန္တကံ ဝါ၊ဂါဝါ၊ ဂဝါ အပေတိ။ ဂါဝေ၊ ဂဝေ။ ဂါဝေသု၊ ဂဝေသုပတိဋ္ဌိတံ။
၂၂၅။ အာဝေ ကတေ ယောနမီ။ ဂေါသဒ္ဒဿောကာရဿ အာဝါဒေသေ ကတေ ယောနံ ဤကာရော ဟောတိ။ ဂါဝီ ဂစ္ဆန္တိ။ဇနော ဂါဝီ ပဿတိ။
၂၂၆။ အံမှာဝဿု ဝါ။ အာဝဣစ္စေတဿ ဂါဝါဒေသဿ အန္တသရဿ ဥကာရော ဟောတိ ဝါ အံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ဂါဝုံ၊ ဂါဝံ ဝါ။
၂၂၇။ ဂေါတော နမံ။ ဂေါသဒ္ဒတော နံဝစနဿ အံအာဒေသော ဟောတိ၊ ဂေါသဒ္ဒဿောကာရဿ အဝါဒေသော ဟောတိ။ ဂဝဉ္စေတရမာနာနံ[ခု ၅-၁၁၀။ ခု ၆-၄၅၊၄၆၊၅၁။]။
၂၂၈။ ပတိမှာလုတ္တေ စ သမာသေ။ အလုတ္တေ စ သမာသေ ပတိမှိ ပရေ ဂေါသဒ္ဒတော နံဝစနဿ အံအာဒေသော ဟောတိ၊ ဂေါသဒ္ဒဿောကာရဿ အဝါဒေသော ဟောတိ။ အာယသ္မာဂဝံပတိ[သံ ၃-၃၈၂]။ မုဟုတ္တဇာတောဝ ဂဝံပတီယထာ[မ-ဋ္ဌ ၁-၄၈]။ အလုတ္တေတိ ကိံ? ဂေါပတိ။
၂၂၉။ လုတ္တေ ဩ သရေ ဗျဉ္ဇနေစ။ လုတ္တေ သမာသေ ဂေါသဒ္ဒဿောကာရဿ အဝါဒေသော ဟောတိ သရေပရေ ဗျဉ္ဇနေ စ။ ဂဝဿကံ၊ ဂဝေဠကံ၊ ဂဝါဇိနံ၊သဂဝစဏ္ဍော[အံ ၁-၄၂၃]။ ပရဂဝစဏ္ဍော[အံ ၁-၄၂၃]။ ဣဓ ကောစိ ဝဒေယျ "ဂဝပါနန္တိ ဧတ္ထ
(စာ-၅၇) ကထ"န္တိ? ဧတ္ထ ပန ဂေါဘိနိဗ္ဗတ္တံ ခီရံ ဂဝံ၊ ပါတဗ္ဗဋ္ဌေနပါနံ၊ ဂဝဉ္စ တံ ပါနဉ္စာတိ ဂဝပါနန္တိ ဘဝတိ။ "သကျပုင်္ဂဝေါ"တိ[ခု ၃-၂၅။] အာဒီသု ကထန္တိ? ဧတ္ထ ပန ပုင်္ဂဝသဒ္ဒေါ သေဋ္ဌဝါစကောတိ ဂဝသဒ္ဒဿ နိပ္ဖတ္တိ န စိန္တေတဗ္ဗာ။
၂၃၀။ ဂေါဿ သဗ္ဗဿ ဝါ နံမှိဂု။ ဂေါသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဂုအာဒေသော ဟောတိ ဝါ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ဂုန္နံ ဒေတိ၊ ဂုန္နံသိင်္ဂါနိ။
၂၃၁။ မတန္တရေ သုနံဟိသုဂေါဏ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ဂေါသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဂေါဏာဒေသော ဟောတိ ဝါ သုနံဟိဣစ္စေတာသု ဝိဘတ္တီသု။ ဂေါဏေသု၊ ဂေါဏာနံ၊ဂေါဏေဟိ၊ ဂေါဏေဘိ။ ဝါတိ ကိံ? ဂေါသု၊ ဂေါနံ၊ ဂေါဟိ၊ ဂေါဘိ။
၂၃၂။ သျာဒိသေသာသု စ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ဂေါသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဂေါဏာဒေသော ဟောတိ ဝါ သျာဒီသု သေသာသု စ ဝိဘတ္တီသု။ ဂေါဏော၊ဂေါဏာ။ ဘော ဂေါဏ၊ ဘဝန္တော ဂေါဏာ။ ဂေါဏံ၊ဂေါဏေ။ ဂေါဏေန။ ဂေါဏဿ။ ဂေါဏာ၊ ဂေါဏသ္မာ၊ဂေါဏမှာ။ ဂေါဏသ္မိံ၊ ဂေါဏမှိ။ ဝါတိ ကိံ? ဂေါ၊ ဂါဝေါ။
၂၃၃။ ဂုဏဓာတုတော န ဂေါဿဂေါဏော။ အမှာကံ ပန မတေ "ဂုဏ အာမန္တနေ"တိ ဓာတုဝသေန နိပ္ဖန္နတ္တာ ဂေါသဒ္ဒဿ ဂေါဏာဒေသော န ဣစ္ဆိတော။
၂၃၄။ ဥဝဏ္ဏန္တာနံ သ္မိံယောသုဥဝအဝဥရာ ကွစိ။ ဥဝဏ္ဏန္တာနံ လိင်္ဂါနံအန္တသရဿ သ္မိံယောဝစနေသု ကွစိ ဥဝအဝဥရာဒေသာ ဟောန္တိ။ ဘုဝိ၊ ပသဝေါ၊ ပသူ၊ ဂရဝေါ၊ဂရူ၊ စတုရော၊ စတ္တာရော။
(စာ-၅၈)၂၃၅။ ဈလပေဟိ နိဂ္ဂဟီတမံမာနံ။ ဣသိံ၊ မဟေသိံ၊ ဘိက္ခုံ၊ သယမ္ဘုံ၊ အဋ္ဌိံ၊ အာယုံ၊ရတ္တိံ၊ ဣတ္ထိံ၊ ယာဂုံ၊ ဝဓုံ၊ ပုလ္လိင်္ဂံ၊ ပုမ္ဘာဝေါ၊ပုင်္ကောကိလော။
၂၃၆။ အမာဒေသပစ္စယာဂမေသုကွစိ သရလောပေါ တေသံ ပကတိ စ။ ပုရိသံ၊ ပုရိသေ၊ ပါပံ၊ ပါပေ၊ ပါပိယော၊ပါပိဋ္ဌော၊ ပရောပဏ္ဏာသ ဓမ္မာ[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၁၆၆]။ သရဒေါသတံ[ခု ၅-၃၇]။ အမာဒေသပစ္စယာဂမေသူတိ ကိံ? ရတ္တိယော၊ ဟေတုနာ။ ကွစီတိ ကိံ? ဘိက္ခုံ၊ သယမ္ဘုံ၊ ဓေနုံ၊ ယာဂု၊ ဘိက္ခုနီ၊ဂဟပတာနီ၊ သမ္မဒက္ခာတော[သံ ၃-၇၁-၂]။ ပကတိဂ္ဂဟဏသာမတ္ထိယေနသန္ဓိကိစ္စဉ္စ ဘဝတိ။ သေယျော၊ သေဋ္ဌော၊ ဇေယျော၊ဇေဋ္ဌော။
၂၃၇။ အမာဒေသေကဝစနယောဂေသွဃော ရဿံ။ ဣတ္ထိံ၊ ဝဓုံ၊ ဣတ္ထိယာ၊ ဝဓုယာ၊ ဣတ္ထိယော၊ ဝဓုယော၊ဘောတိ ဣတ္ထိ၊ ဘောတိ ဝဓု၊ သယမ္ဘုံ၊ ဒဏ္ဍိံ၊ သယမ္ဘုနာ၊ဒဏ္ဍိနာ၊ သယမ္ဘုမှာ၊ သယမ္ဘုမှိ၊ ဒဏ္ဍိနော၊ ဘောသယမ္ဘု၊ ဘော ဒဏ္ဍိ။
၂၃၈။ န လောပေတဗ္ဗေ ယောမှိ။ အဃော သရော လောပေတဗ္ဗေ ယောမှိ သတိ ရဿံ နာပဇ္ဇတိ။ သယမ္ဘူတိဋ္ဌန္တိ။ ဧဝံ ဒဏ္ဍီ၊ ဣတ္ထီ၊ ဝဓူ။ ဘော သယမ္ဘူတုမှေ တိဋ္ဌထ။
၂၃၉။ အနပုံသကာနိ သိမှိ။ အနပုံသကာနိ လိင်္ဂါနိ သိမှိ ရဿံ နာပဇ္ဇန္တိ၊ သာ ဣတ္ထီ၊သော ဒဏ္ဍီ၊ သော သယမ္ဘူ၊ သာ ဝဓူ၊ သာ ဘိက္ခုနီ။
၂၄၀။ နပုံသကာနိ ရဿံ။ နပုံသကာနိ လိင်္ဂါနိသိမှိ ရဿံ အာပဇ္ဇန္တိ။ သုခကာရိ ဒါနံ၊ သုခကာရိသီလံ၊ သီဃယာယိ စိတ္တံ၊ ဂေါတြဘု စိတ္တံ။
(စာ-၅၉)၂၄၁။ ဥဘသ္မာ နမိန္နံ။ ဥဘိန္နံ။
၂၄၂။ မတန္တရေ ဒွိတော စ။ ဒွိန္နံ။
၂၄၃။ တိတော ဣဏ္ဏမိဏ္ဏန္နံ။ တိဣစ္စေတသ္မာ သင်္ချာသဒ္ဒတော နံဝစနဿ ဣဏ္ဏံ ဣဏ္ဏန္နံ ဣစ္စေတေ အာဒေသာ ဟောန္တိ။ တိဏ္ဏံ၊ တိဏ္ဏန္နံ။
၂၄၄။ နံမှိ ဒွိဿ ဒုဝိ။ ဒုဝိန္နံ။
၂၄၅။ ယောသု ဒီဃံ ကတလောပနိကာရေသု။ အဂ္ဂီ၊ ဘိက္ခူ၊ ရတ္တီ၊ ယာဂူ၊ အဋ္ဌီ၊ အဋ္ဌီနိ၊အာယူ၊ အာယူနိ၊ သဗ္ဗာနိ၊ ယာနိ၊ တာနိ၊ ကာနိ၊အမူနိ၊ ဣမာနိ။
၂၄၆။ သုနံဟိသု။ အဂ္ဂီသု၊ အဂ္ဂီနံ၊ အဂ္ဂီဟိ၊ ဘိက္ခူသု၊ဘိက္ခူနံ၊ ဘိက္ခူဟိ၊ ပုရိသာနံ။ ဣဓ ပန ဒီဃတ္တံန ဘဝတိ "သုခေတ္တေသု ဗြဟ္မစရိသူ"တိ[အံ ၁-၃၅၂] အာဒီသု ဝုတ္တိရက္ခဏတ္ထံ။
၂၄၇။ ပဉ္စာဒီနမန္တော အတ္တံယောသု စ။ ပဉ္စာဒီနံ သင်္ချာနံ အန္တော အတ္တမာပဇ္ဇတိ ယောမှိ သုနံဟိ ဣစ္စေတေသု။ ပဉ္စ ပုရိသာ၊ ပဉ္စ ပုရိသေ၊ပဉ္စ ဣတ္ထိယော၊ ပဉ္စ စိတ္တာနိ၊ ဆ၊ သတ္တ၊ အဋ္ဌ၊နဝ၊ ဒသ။ ပဉ္စသု၊ ပဉ္စန္နံ၊ ပဉ္စဟိ၊ဆသု၊ ဆန္နံ၊ ဆဟိ၊ သတ္တသု၊ သတ္တန္နံ၊ သတ္တဟိ၊အဋ္ဌသု၊ အဋ္ဌန္နံ၊ အဋ္ဌဟိ၊ နဝသု၊ နဝန္နံ၊ နဝဟိ၊ဒသသု၊ ဒသန္နံ၊ ဒသဟိ။ အန္တဂ္ဂဟဏသာမတ္ထိယေန ကွစိ ဗျဉ္ဇနေပရေ ဆသဒ္ဒဿန္တော ဒီဃမာပဇ္ဇတိ။ဆာရတ္တံ ဝိပ္ပဝသေယျ[ဝိ ၄-၁၀၄]။ ဆာပိ ပါစီနတော နိန္နာ ဝုတ္တာ[သံ ၃-၁၁၉။]။
၂၄၈။ ပတိဿိနီပစ္စယေ။ ပတိဿ အန္တော အတ္တမာပဇ္ဇတိ ဣနီပစ္စယေ ပရေ။ နကုလမာတာ ဂဟပတာနီ[အံ ၁-၂၈]။
၂၄၉။ န္တုဿ အံယောနာဟိသနံသုသ္မာသ္မိံသု။ န္တုပစ္စယဿ အန္တော အတ္တမာပဇ္ဇတိ အံယောနာဟိသနံသုသ္မာသ္မိံ ဣစ္စေတေသု ဝစနေသု။ အာယသ္မန္တံ၊ အာယသ္မန္တေ။ဂုဏဝန္တံ၊
(စာ-၆၀) ဂုဏဝန္တေ။ ဂုဏဝန္တေန၊ ဂုဏဝန္တေဟိ၊ ဂုဏဝန္တေဘိ။ သတိမန္တေန၊ သတိမန္တေဟိ၊ သတိမန္တေဘိ၊ဂုဏဝန္တဿ၊ သတိမန္တဿ၊ ဂုဏဝန္တာနံ၊ သတိမန္တာနံ၊ဂုဏဝန္တေသု၊ သတိမန္တေသု၊ ဂုဏဝန္တသ္မာ၊ ဂုဏဝန္တမှာ၊ဂုဏဝန္တာ၊ ဟိမဝန္တာ အာဂတမှ၊ ဂုဏဝန္တသ္မိံ၊ဂုဏဝန္တမှိ၊ ဂုဏဝန္တေ။ ဟိမဝန္တေ ဝသာမိ[ခု ၃-၆၃]။ ဂုဏဝန္တေသု။
၂၅၀။ နပုံသကေ ယောသု ယောနဉ္စိတ္တံ။ န္တုပစ္စယဿ နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ အန္တော အတ္တမာပဇ္ဇတိ ယောသု ဝစနေသု၊ ယောနဉ္စ ဣကာရတ္တံ ဟောတိ။ ဂုဏဝန္တိ ကုလာနိ။
၂၅၁။ အံသေသု ဝါ သဗ္ဗဿ။ န္တုပစ္စယဿ သကလဿေဝ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ အံသဣစ္စေတေသု။ သတိမံ ဘိက္ခုံ၊ သတိမန္တံ ဘိက္ခုံဝါ။ ဗန္ဓုမဿ ရညော၊ ဗန္ဓုမတော ရညော ဝါ။
၂၅၂။ သိမှိ ကတ္ထစိ။ ကတ္ထစိ န္တုပစ္စယဿ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ဧတ္ထ စ ကတ္ထစီတိ ဣမိနာ ဂါထာဝိသယော ဂဟေတဗ္ဗော။ဟိမဝန္တောဝ ပဗ္ဗတော[ခု ၁-၅၆၊ ခု ၁၀-၁၂။]။ ပုညဝန္တော ဇုတိန္ဓရော[ခု ၄-၃၆၄]။ ဂတိမန္တော သတိမန္တော၊ ဓိတိမန္တောစ သော ဣသိ[ခု ၂-၃၄၉]။ ဝါတိ ကိမတ္ထံ? ဟိမဝါ ပဗ္ဗတော[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၃၃၇]။
၂၅၃။ အဘိဓာတဗ္ဗေ နိပ္ပဇ္ဇတေ။ အဘိဓာတဗ္ဗေ နိပ္ပဇ္ဇတေ၊ ဣစ္စေတံ အဓိကာရတ္ထံဝေဒိတဗ္ဗံ။
၂၅၄။ အဂ္ဂိမှိ အဂ္ဂိနီတိ ဂိနီတိ စ။ အဂ္ဂိမှိ အဘိဓာတဗ္ဗေ အဂ္ဂိနီတိ နိပ္ပဇ္ဇတေ, ဂိနီတိ စ နိပ္ပဇ္ဇတေ၊ "အဂ္ဂိနိ၊ အဂ္ဂိနီ, အဂ္ဂိနယော။ အဂ္ဂိနိ"န္တိ သဗ္ဗာ ဝိဘတ္တိယော ပရာ လဗ္ဘန္တိ။တထာ "ဂိနိ၊ ဂိနီ, ဂိနယော"တိ၊ ဥဘိန္နံ ပါဠိပ္ပဒေသော ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတော။
(စာ-၆၁)၂၅၅။ သတ္တေ သတ္တဝါတိ။ သတ္တေ အဘိဓာတဗ္ဗေ သတ္တဝဣတိ နိပ္ပဇ္ဇတေ၊ တွဉ္စ ဥတ္တမသတ္တဝေါ[ခု ၆-၈၉]။ သတ္တဝါ၊ သတ္တဝန္တိ သဗ္ဗာ ဝိဘတ္တိယောပရာ လဗ္ဘန္တိ။ သတ္တေတိ ကိံ? ရူပါဒီသု သတ္တော ဝိသတ္တောလဂ္ဂေါ[ခု ၇-၁၈]။
၂၅၆။ ဥဒကေ ဒကန္တိ ကန္တိစ။ ဥဒကေ အဘိဓာတဗ္ဗေ ဒကန္တိ နိပ္ပဇ္ဇတေ ကန္တိ စ။ ဒကံ၊ ဒကာနိ။ ကံ၊ ကာနိ၊သဗ္ဗာ ဝိဘတ္တိယော ပရာ လဗ္ဘန္တိ ထလဇာ ဒကဇာ ပုပ္ဖါ[ခု ၄-၃၁၃]။ အမ္ဗပက္ကံ ဒကံ သီတံ[ခု ၅-၁၀၁]။ ကန္တာရံ နိတ္ထိဏ္ဏော[ဒီ ၁-၆၉]။
၂၅၇။ ဥဒကဿ ကွစိ ကလောပေါစ။ ဥဒဓိ၊ မဟောဒဓိ၊ နီလောဒံ ဝနမဇ္ဈတော[ခု ၆-၂၂၂]။ ပမတ္တံ ဥဒဟာရိယံ[ခု ၆-၁၇၄]။ ဥဒကုမ္ဘောပိ ပူရတိ[ခု ၁-၃၁]။ ကွစီတိ ကိံ? တေသာဟံ ဥဒကာဟာရော[ခု ၆-၁၇၆]။ ဥဒကကုမ္ဘမာဒါယ[ခု ၆-၁၇၈]။ ဧတ္ထ ပန "ဥဒဓီ"တိအာဒီနိ စတ္တာရိ ကိဉ္စာပိသန္ဓိကပ္ပေ ဝတ္တဗ္ဗာနိ၊ တထာပိ တိဏ္ဏံ က ဒက ဥဒကသဒ္ဒါနံ ပစ္စေကံ အာဝိဘာဝဒဿနတ္ထံ ဥဒကသဒ္ဒေ ကကာရလောပေါပိ ကတ္ထစိ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထဉ္စအာနီတာနီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
၂၅၈။ မူဠှေ မုဒ္ဓါတိ။ မူဠှေ အဘိဓာတဗ္ဗေ မုဒ္ဓဣတိ နိပ္ပဇ္ဇတေ။ မုဒ္ဓေါ၊ မုဒ္ဓါ။
၂၅၉။ ယောသွတ္တမကတရဿောဈော။ ယောသု အကတရဿော ဈော အတ္တမာပဇ္ဇတိ။ အဂ္ဂယော၊ မုနယော၊ ဣသယော။
၂၆၀။ လော စ ဝေဝေါသု။ အကတရဿော လော စ ဝေဝေါဣစ္စေတေသု အတ္တမာပဇ္ဇတိ။ ဒွေမေ ဘိက္ခဝေ အန္တာ[သံ ၃-၃၆၈။ ခု ၉-၃၃၀။ ဝိ ၃-၁၄။]။ အာဝုသော ဘိက္ခဝေတိ[သံ ၁-၄၆၂]။ သုဏောထ ဘိက္ခဝေါ မယှံ[ခု ၄-၃၄၇]။ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ "ဘိက္ခဝေါ"တိ[မ ၁-၁။ သံ ၁-၃၉၄။ အံ ၁-၁။]။ ဟေတဝေ၊ ဟေတဝေါ။
(စာ-၆၂)၂၆၁။ မာတုလာဒီနမန္တော အာနော ဤပစ္စယေ။ မာတုလာနီ၊ အယျိကာနီ၊ ဝရုဏာနီ၊ သာကိယာနီ။ ဤပစ္စယေတိ ကိံ? ဘိက္ခုနီ၊ ဇာလိနီ၊ ဂဟပတာနီ။
၂၆၂။ နဒိယာ ဒိဿ ဇ္ဇာ ယောသုဝါ။ နဒီသဒ္ဒဿ ဒီကာရဿ ဇ္ဇာအာဒေသော ဟောတိ ဝါ ယောသု၊ နဇ္ဇာယော သုပ္ပတိတ္ထာယော[ခု ၆-၂၈၃]။ နဇ္ဇာယောတိ နဒိယော[ဇာတက-ဋ္ဌ ၇-၁၇၇]။
၂၆၃။ ယောဟိ သဟ ဇ္ဇော။ နဒီသဒ္ဒဿ ဒီကာရဿ ယောဟိ သဟ ဇ္ဇောဣတိ အာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ[သံ ၂-၁၇၈]။ နဇ္ဇော ပဿတိ။ ဝါတိ ကိံ? နဒိယော သန္ဒန္တိ၊ နဒိယော ပဿတိ။
၂၆၄။ နာဒျေကဝစနေဟိ ဇ္ဇာသ္မိံ နာ ဇ္ဇဉ္စ။ နဒီသဒ္ဒဿ ဒီကာရဿ နာဒီဟိ ဧကဝစနေဟိ သဟ ဇ္ဇာဣတိအာဒေသော ဟောတိ ဝါ သ္မိံနာ သဟ ဇ္ဇမိတိ စ။ နဇ္ဇာ ကတံ၊ နဇ္ဇာ ပုပ္ဖံ ဒဒါတိ၊နဇ္ဇာ အပေတိ၊ နဇ္ဇာ နေရဉ္ဇရာယ တီရေ[ဝိ ၃-၁။ ခု ၁-၇၇။]။ နဇ္ဇာ၊ နဇ္ဇံ ပတိဋ္ဌိတံ။ ဝါတိ ကိံ? နဒိယာ၊ နဒိယံ။
၂၆၅။ သဗ္ဗတော ဟိဿ ဘိ ဝါ။ သဗ္ဗတော လိင်္ဂတော ဟိဝစနဿ ဘိအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ပုရိသေဘိ၊ ပုရိသေဟိ၊ဣတ္ထီဘိ၊ ဣတ္ထီဟိ၊ စိတ္တေဘိ၊ စိတ္တေဟိ။
၂၆၆။ သ္မာသ္မိံနံ ယထာက္ကမံယထာရဟံ မှာမှိ။ သဗ္ဗတော လိင်္ဂတော သ္မာသ္မိံနံ မှာမှိအာဒေသာ ဟောန္တိ ယထာက္ကမံယထာရဟံ။ ပုရိသမှာ၊ ပုရိသသ္မာ၊ ပုရိသမှိ၊ပုရိသသ္မိံ။ စိတ္တမှာ၊ စိတ္တသ္မာ၊ စိတ္တမှိ၊စိတ္တသ္မိံ။ ပါဠိနယဝသေန ဂါထာယံယေဝ ဧကစ္စတောဣတ္ထိလိင်္ဂတော မှာမှိ ဣစ္စေတေ ပရာ ဒိဿန္တိ "ကုသာဝတိမှိ နဂရေ[ခု ၄-၃၈၇]။ ယထာ ဗလာကယောနိမှီ"တိ[ခု ၃-၄၆]။ ကုသာဝတိယံ ဗလာကယောနိယန္တိအက္ခရဝိပလ္လာသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
(စာ-၆၃) ယထာရဟန္တိ ကိံ"? သတ္ထာရာ အပေတိ၊ သတ္ထရိ ပတိဋ္ဌိတံ။အပိစ "ယထာရဟ"န္တိ ဣဒံ ပါဠိနယဝသေန စုဏ္ဏိယပဒေသုဣတ္ထိလိင်္ဂတော မှာမှိသဒ္ဒါနံ အနုပလဗ္ဘနီယတမ္ပိ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
၂၆၇။ ကတာကာရေဟိ န တိမေဟိ။ ကတာကာရေဟိ တဣမဣစ္စေတေဟိ သ္မာသ္မိံနံ မှာမှိဣစ္စေတေ အာဒေသာ န ဟောန္တိ။ အသ္မာ၊ အသ္မိံ။ ကတာကာရေဟီတိ ကိမတ္ထံ? တမှာ၊ တမှိ၊ ဣမမှာ၊ ဣမမှိ။
၂၆၈။ သုဟိသု လိင်္ဂါကာရောဧ။ သဗ္ဗေသု၊ ယေသု၊ တေသု၊ ကေသု၊ ပုရိသေသု၊ဣမေသု၊ ကုသလေသု၊ တုမှေသု၊ အမှေသု၊ သဗ္ဗေဟိ၊ယေဟိ။
၂၆၉။ သဗ္ဗကတရာဒယော သဗ္ဗနာမာနိ။ သဗ္ဗကတရဣစ္စာဒယော သဒ္ဒါ သဗ္ဗနာမာနိဘဝန္တိ။ တေသံ သရူပံ သဗ္ဗထာပိ ဟေဋ္ဌာ ပကာသိတံ။
၂၇၀။ သဗ္ဗနာမာနံ ပန နံမှိ။ သဗ္ဗနာမာနံ ပန အကာရော နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ ဧတ္တမာပဇ္ဇတိ။ သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗေသာနံ၊ကတရေသံ၊ ကတရေသာနံ။
၂၇၁။ အတော နာယေန။ သဗ္ဗေန၊ ယေန၊ တေန၊ ကေန၊ အနေန၊ ပုရိသေန၊ရူပေန။
၂၇၂။ သိဿ ဩ။ အကာရတော သိဝစနဿ သြကာရော ဟောတိ။ သဗ္ဗော၊ ယော၊ သော၊ ကော၊အမုကော၊ ပုရိသော။
၂၇၃။ သော ဝါ ဌာနေ။ အကာရတော နာဝစနဿ သောအာဒေသော ဟောတိ ဝါ ဌာနေ။ အတ္ထသော၊ ဗျဉ္ဇနသော၊အက္ခရသော၊ သုတ္တသော[အံ ၂-၂၀၇]။ ပဒေသော၊ ယသသော၊
(စာ-၆၄) ဥပါယသော။ ဝါတိ ကိံ? အတ္ထေန၊ ဗျဉ္ဇနေန။ ဌာနေတိ ကိံ? ပုရိသေန၊ စိတ္တေန။
၂၇၄။ ဒီဃောရတော သ္မာဿ။ ဒီဃဩရသဒ္ဒေဟိ သ္မာဝစနဿ သော ဟောတိ ဝါ။ ဒီဃသော[ဝိ ၁-၂၂၃။ ဝိ ၂-၂၂၁။]။ ဒီဃမှာ၊ သြရသော၊သြရမှာ။
၂၇၅။ ယောနံ နိနဉ္စာဧ။ အကာရတော ပရေသံ ပဌမာဒုတိယာယောနံ ယထာက္ကမံ အာဧအာဒေသာ ဟောန္တိ၊ တထာ ပဌမာဒုတိယာနိနံ အာဧအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ။ ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ပုရိသေပဿတိ၊ ရူပါ တိဋ္ဌန္တိ၊ ရူပေ ပဿတိ။ ဝါတိ ကိံ? ရူပါနိ တိဋ္ဌန္တိ၊ ရူပါနိ ပဿန္တိ။
၂၇၆။ သ္မာသ္မိံနံ။ အကာရတော သ္မာသ္မိံနံ အာဧအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ။ပုရိသာ အပေတိ၊ ပုရိသသ္မာ ဝါ။ ပုရိသေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ပုရိသသ္မိံ ဝါ။
၂၇၇။ တိလိင်္ဂတော ဌာနေသိယောနမေ။ တီဟိ ဣတ္ထိပုရိသနပုံသကလိင်္ဂေဟိပရေသံ သိယောဝစနာနံ ဧကာရာဒေသော ဟောတိဝါ ဌာနေ။ ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ ယထ ဖုဿိတဂ္ဂေ[ခု ၁-၇၊၃၁၄။]။ ကေ စ ဆဝေ ပါထိကပုတ္တေ[ဒီ ၃-၂၀]။ ကေ ပဏ္ဍိတေ သဗ္ဗကာမဒဒေ[ခု ၆-၂၇၆]။ ဒီဃရတ္တံ ဘတ္တာ မေ ဘဝိဿတိ[ခု ၆-၂၇၆]။ တတော ဝါတာတပေ ဃောရေ၊ သဉ္ဇာတေ ပဋိဟညတိ[ဝိ ၄-၂၉၂၊၃၁၄။]။ ဝိဟာရေ န ပဋိဟညတီတိ အတ္ထော ယောဇေတဗ္ဗော။ရောဟိတာ နဠပေ သိင်္ဂု[ခု ၆-၃၄၆]။ ဗာလေ စ ပဏ္ဍိတေ စ သန္ဓာဝိတွာ သံသရိတွာဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿန္တိ[ဒီ ၁-၅၀၊၅၁။]။ ဣမာနိ ပဒါနိ ပုလ္လိင်္ဂါနံ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေနဝုတ္တာနိ။ သုခေ ဒုက္ခေ[ဒီ ၁-၅၃။] အဋ္ဌ နာဂါဝါသသတေ[ဒီ ၁-၅၀]။ ဣမာနိ နပုံသကာနံ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန။ဝိရတ္တေ ကောသိယာယနေ[ခု ၅-၃၄]။ ဣမာနိ
(စာ-၆၅) ဣတ္ထိလိင်္ဂါနံ ဧကဝစနဝသေန ဝုတ္တာနိ။ ဝါတိ ကိံ? ဝနပ္ပဂုမ္ဗော။ သုခံ၊ ဒုက္ခံ။ ဝိရတ္တာ ကောသိယာယနီ။ ဌာနေတိ ကိံ? ရာဇာ၊ အတ္တာ၊ ကညာ၊ ဗြာဟ္မဏီ။
၂၇၈။ ဆေဒနာဒီသု ယံ ပယောဇနံသော တဒတ္ထော။ ဆေဒနကြိယာဒီသု ယံ ဝတ္ထုပယောဇနံ ဟောတိ၊ သော တဒတ္ထော နာမ ဘဝတိ။
၂၇၉။ တဒတ္ထေ စတုတ္ထေကဝစနဿာယောအတ္ထဉ္စ။ တဒတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ အကာရတော စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသော ဟောတိ အတ္ထံ ဣစ္စာဒေသော စ။ ဧတ္တကာ ရုက္ခာဆိဇ္ဇန္တု ယူပတ္ထာယ[ဒီ ၁-၁၃၄]။ ဧတ္ထ ရုက္ခစ္ဆေဒနကြိယာယ ယူပေါ ပယောဇနံ။အတ္ထာယ ဟိတာယ သုခါယ ဒေဝမနုဿာနံ[အံ ၁-၂၁]။ အတ္ထတ္ထံ။ ဟိတတ္ထံ။ သုခတ္ထံ။ ကိမတ္ထံ။တဒတ္ထံ။ ပတ္တမက္ခနတေလာဒိအတ္ထံ။ မမာပိ ပုညောဒယဗုဒ္ဓိအတ္ထံ[ဗုဒ္ဓဝံသ-ဋ္ဌ ၂။]။
၂၈၀။ ကွစိ ဒုတိယာတတိယာပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမီနမတ္ထေပုန္နပုံသကေဟိ စတုတ္ထေကဝစနံ တဿ စာယော။
၂၈၁။ န တယော သဗ္ဗနာမတော။ သဗ္ဗနာမတော သ္မာသ္မိံသာနံ န ဘဝန္တိ တယော အာဧအာယာဒေသာ။ သဗ္ဗသ္မာ၊ သဗ္ဗသ္မိံ၊ သဗ္ဗဿ။ ယသ္မာ၊ ယသ္မိံ၊ယဿ။ တသ္မာ၊ တသ္မိံ၊ တဿ။ ဣမသ္မာ၊ ဣမသ္မိံ၊ ဣမဿ။အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။
၂၈၂။ အထဝေကစ္စေဟိ သ္မာသ္မိံနမာဧဘဝန္တိ။ တာနိ ရူပါနိ အပ္ပကတမာနိ၊သဗ္ဗေ ဣစ္စာဒီနိ သတ္တမီသဟိတရူပါနိ တတ္ထ တတ္ထနိဒ္ဒေသပါဠိအာဒီသု ဒိဿန္တိ။ ယမကမဟာထေရေန ပန "သဗ္ဗေ သဗ္ဗာ" တိအာဒိနာ သတ္တမီပဉ္စမီရူပါနိ ကထိတာနိ။
(စာ-၆၆)၂၈၃။ ဃတော နာဒီနမေကဝစနာနမာယော။ ကညာယ ကတံ။ ကညာယ ဒေတိ။ ကညာယ အပေတိ။ ကညာယပရိဂ္ဂဟော။ ကညာယ ပတိဋ္ဌိတံ။
၂၈၄။ ပသ္မာ ယာ။ ရတ္တိယာ။ ဣတ္ထိယာ။ ဒေဝိယာ။ ဓေနုယာ။ ဝဓုယာ။
၂၈၅။ သခတော ဂဿာဝဏ္ဏော။ ဘော သခ၊ ဘော သခါ။ တတြာယံ ပါဠိ "ဟရေ သခါ ကိဿ နု မံ ဇဟာသီ"တိ[ခု ၅-၁၄၈]။
၂၈၆။ ဣဝဏ္ဏေကာရတ္တံ မတန္တရေ။ အာစရိယာနံ မတန္တရေ သခသဒ္ဒသော ဂဿ ဣကာရဤကာရဧကာရာဒေသာ ဟောန္တိ။ ဘောသခိ၊ ဘော သခီ၊ ဘော သခေ။
၂၈၇။ ဗြဟ္မမုနာဒိတောဧ ဝါ။ ဗြဟ္မမုနိအာဒိတော ဂဿ ဧကာရာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသုဗြဟ္မေ[ဒီ ၂-၃၄။ မ ၁-၂၂၆။ မ ၂-၂၉၃။ သံ ၁-၁၄၀။ ဝိ ၃-၁၀။]။ ဧသ သေလော မဟာဗြဟ္မေ[ခု ၆-၃၃၉]။ ကပ္ပံ တိဋ္ဌ မဟာမုနေ[ခု ၄-၂၁၂။]။ ပုတ္တော ဥပ္ပဇ္ဇတံ ဣသေ[ခု ၅-၂၈၉]။ အင်္ဂါရိနောဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ[ခု ၂-၃၀၀] ဣစ္စေဝမာဒိ။ ဝါတိ ကိံ? ပုစ္ဆာမိ တံ မဟာဗြဟ္မ။
၂၈၈။ ဃတော နိစ္စံ ဧ။ ဃတော ဂဿ နိစ္စံ ဧကာရော ဟောတိ။ ဧဟိ ဗာလေ ခမာပေဟိ[ခု ၆-၇၂]။ ဘောတိ အယျေ။ ဘောတိ ကညေ။ ဘောတိခရာဒိယေ[ခု ၅-၄။]။
၂၈၉။ သမာသေ မာတာဒိတောစ။ သမာသဝိသယေ မာတုအာဒိတော ဂဿ ဧကာရော ဟောတိ ဝါ။ အစ္ဆရိယံ နန္ဒမာတေ၊ အဗ္ဘုတံနန္ဒမာတေ[အံ ၂-၄၄၆]။ ဘောတိ သေဋ္ဌိဓီတေ။ဘောတိ ရာဇဓီတေ။ သမာသေတိ ကိံ? ဘောတိ မာတာ၊ ဘောတိ ဓီတာ။
(စာ-၆၇)၂၉၀။ နေဝမ္မာဒိတော။ အမ္မာဒိတော ဂဿ နေဝ ဧကာရတ္တံ ဟောတိ။ ဘောတိ အမ္မာ။ ဘောတိအန္နာ။ ဘောတိ တာတာ။
၂၉၁။ ရဿာ လတော ယွာလပနဿဝေဝေါ။ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခဝေါ၊ ဟေတဝေ၊ဟေတဝေါ၊ ဇန္တဝေ၊ ဇန္တဝေါ။
၂၉၂။ ဈလေဟိ ဝါ သဿ နော။ အဂ္ဂိနော၊ အဂ္ဂိဿ။ ဒဏ္ဍိနော၊ ဒဏ္ဍိဿ။ ဘိက္ခုနော၊ဘိက္ခုဿ။ သယမ္ဘုနော၊ သယမ္ဘုဿ။
၂၉၃။ ဃပတော စ ယောနံ လုတ္တိ။ ဃပဈလေဟိ ယောနံ လုတ္တိ ဘဝတိ ဝါ။ ကညာ၊ ကညာယော။ ရတ္တီ၊ရတ္တိယော။ ဣတ္ထီ၊ ဣတ္ထိယော။ ဝဓူ၊ ဝဓုယော။ယာဂူ၊ ယာဂုယော။ အမူ၊ အမုယော။ အဂ္ဂီ၊ အဂ္ဂယော။ဘိက္ခူ၊ ဘိက္ခဝေါ။ သယမ္ဘူ၊ သယမ္ဘုဝေါ။ အဋ္ဌီ၊အဋ္ဌီနိ။ အာယူ၊ အာယူနိ။
၂၉၄။ လတော ယထာသမ္ဘဝံ ဝေါနော စ။ လတော ယောနံ ဝေါနောအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာသမ္ဘဝံ။ဘိက္ခဝေါ၊ ဘိက္ခူ။ သယမ္ဘုဝေါ၊ သယမ္ဘူ။ ဟေတဝေါ၊ဟေတူ၊ ဟေတုယော။ ဇန္တဝေါ၊ ဇန္တုနော၊ ဇန္တူ၊ဇန္တုယော။ စသဒ္ဒဂ္ဂဟဏမဝဓာရဏတ္ထံ။အမူ ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ၊ အမူ ပုရိသေ ပဿထ။
၂၉၅။ အမှဿ သဝိဘတ္တိကဿမမံ သေ။ အမှသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ မမံ အာဒေသော ဟောတိ သဝိဘတ္တိယံ။မမံ ဒီယတေ၊ မမံ ပရိဂ္ဂဟော။
၂၉၆။ ယောမှိ ပဌမေ မယံ။ အမှသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ မယံအာဒေသော ဟောတိ ယောမှိ ပဌမေ။ မယံ ဂစ္ဆာမ။ အမှဿာတိ ကိမတ္ထံ? ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ။ ယောမှီတိ ကိမတ္ထံ? အဟံ ဂစ္ဆာမိ။ ပဌမေတိ ကိမတ္ထံ? အမှာကံ ပဿသိ။
(စာ-၆၈) ဣမသ္မိံ ပကရဏေ ဝန္တုမန္တုပစ္စယာနံ ဝကာရမကာရံ ဒေသတော[ဝကာရမကာရေ သရတော(သီ)] ဝိယောဇေတွာ သုခုစ္စာရဏတ္ထံ အကာရံ ဂဟေတွာ အန္တုပစ္စယောတိ ဝေါဟာရော ကရိယတိ။ပစ္စယာဝယဝေါ ဟိ ပစ္စယောတိ နာမံ လဘတိ။ တဿစ ပယောဂါနုရူပါတော အာဒေသော ဝိဓိယျတိ။
၂၉၇။ န္တုဿ န္တော အာ စ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ န္တောဣစ္စာဒေသော ဟောတိ အာ စ ယောမှိ ပဌမေ။ ဂုဏဝန္တော တိဋ္ဌန္တိ။ သတိမန္တောတိဋ္ဌန္တိ။ သတိမာ တိဋ္ဌန္တိ။ စက္ခုမာ အန္ဓိကာဟောန္တိ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၂-၂၉၅။]။
၂၉၈။ သေ ဝါ န္တဿ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ န္တဿဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဝါ သေ ဝိဘတ္တိယံ။ သီလဝန္တဿ[ခု ၁-၂၉]။ သီလဝတော ဝါ။
၂၉၉။ သိမှာ နိစ္စံ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ အာအာဒေသော ဟောတိ နိစ္စံ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ဂုဏဝါ၊ ပညဝါ၊သတိမာ၊ ဓိတိမာ။
၃၀၀။ နပုံသကေ အံ ဝါ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ အံ ဟောတိ ဝါ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ။ဂုဏဝံ စိတ္တံ တိဋ္ဌတိ၊ ရုစိမံ ပုပ္ဖံ[ခု ၁-၂၀။]။ ဝါတိ ကသ္မာ? ဝဏ္ဏဝန္တံ အဂန္ဓကံ[ခု ၁-၂၀။]။
၃၀၁။ မတန္တရေ ဂေ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ အံ ဟောတိ ဂေ ပရေ အာစရိယာနံ မတန္တရေ။ ဘော ဂုဏဝံ။ သာသနသ္မိဥှိသာနုသာရံ အာလပနံ နတ္ထိ၊ "ယဿသိ နံ ပညဝန္တံ ဝိသယှာ"တိ[ခု ၅-၉၄။] ဧတ္ထ ပန ဝုတ္တိအနုရက္ခဏတ္ထံ ပညဝန္တသဒ္ဒတော အနုသာရာဂမော ကတော၊ နန္တိ ပဒပူရဏေ
(စာ-၆၉) နိပါတပဒံ၊ ဘော ယသဿိ ပညဝန္တ ဣတိ အတ္ထော၊တသ္မာ "ဘော ဂုဏဝ"န္တိ ဧတ္ထာပိ အနုသာရာဂမေန န ဘဝိတဗ္ဗံ။
၃၀၂။ အဝဏ္ဏော ယထာရဟံ။ အသ္မာကံ မတေ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ အအာသင်္ခါတော အဝဏ္ဏော ဟောတိ ဂေ ပရေ ယထာရဟံ။ ဘော ဂုဏဝ၊ ဘော ဂုဏဝါ။ဘော သတိမ၊ ဘော သတိမာ။ ပါဒေ ဝန္ဒာမိ စက္ခုမ[သံ ၁-၁၂၂]။ ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ[ခု ၂-၃၈၆]။ တဂ္ဃ ဘဂဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ[သံ ၃-၇၂]။ ကထံ နု ဘဂဝါ တုယှံ[သံ ၁-၁၂၂]။ အာယသ္မာ တိဿ။
၃၀၃။ နာသ္မိံသေသု ဝါ တာတိတော။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ တာတိတော အာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ နာသ္မိံသဣစ္စေတေသု ယထာက္ကမံ။ ဂုဏဝတာ၊ ဂုဏဝန္တေန၊ဂုဏဝတိ၊ ဂုဏဝန္တသ္မိံ၊ ဂုဏဝတော၊ ဂုဏဝန္တဿ။သတိမတာ၊ သတိမန္တေန၊ သတိမတိ၊ သတိမန္တသ္မိံ၊သတိမတော၊ သတိမန္တဿ။
၃၀၄။ တံ နံမှိ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ တံအာဒေသော ဟောတိ ဝါ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ဂုဏဝတံ၊ ဂုဏဝန္တာနံ။သတိမတံ၊ သတိမန္တာနံ။
၃၀၅။ ဣဒဿိမံ သိမှိ နပုံသကေ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ ဣမံအာဒေသော ဟောတိ ဝါ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ။ဣမံ စိတ္တံ တိဋ္ဌတိ၊ ဣဒံ စိတ္တံ တိဋ္ဌတိ ဝါ။
၃၀၆။ အယမနပုံသကဿ နိစ္စံ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ အနပုံသကဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ အယံဣစ္စာဒေသော ဟောတိ နိစ္စံ။အယံ ပုရိသော၊ အယံ ဣတ္ထီ။
(စာ-၇၀)၃၀၇။ ယောအံနာဒီသု စ တေလိင်္ဂိကဿိမော ဝါ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ တိလိင်္ဂေ နိယုတ္တဿ သဗ္ဗဿေဝ ဣမဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဝါ ယောအံနာဒီသု ပရေသု။ စသဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ သဝိဘတ္တိဂ္ဂဟဏနိဝတ္တနတ္ထံ။ဣမေ ပုရိသာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဣမေ ပုရိသေ ပဿထ။ ဣမံပုရိသံ၊ ဣမံ ဣတ္ထိံ၊ ဣမံ စိတ္တံ ပဿတိ၊ ဣဒံစိတ္တံ ပဿတိ ဝါ။ ဣမာ ဂါထာယော၊ ဣမာယ၊ ဣမာဟိ၊ဣမိဿာယ၊ ဣမိဿံ၊ ဣမာသံ၊ ဣမာသု၊ ဣမဿ၊ ဣမေသံ၊ဣမသ္မာ၊ ဣမေဟိ၊ ဣမသ္မိံ၊ ဣမေသု။
၃၀၈။ အမုဿာဒုမံသိသုနပုံသကေ။ အမုသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ အဒုံ ဟောတိ အံသိသု နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ။ အဒုံပုပ္ဖံ ပဿတိ၊ အဒုံ ပုပ္ဖံ ဝိရောစတိ။
၃၀၉။ ဣတ္ထိပုမနပုံသကသင်္ချံ။ ဣတ္ထိပုမနပုံသကသင်္ချံဣစ္စေတံ အဓိကာရတ္ထံဝေဒိတဗ္ဗံ။ အယံ ဝုတ္တိ၊ အယံ ပနာဓိပ္ပါယဝိညာပိကာအနုဝုတ္တိ၊ ဣတ္ထိပုမနပုံသကဝါစကတ္တာ ဣတ္ထိပုမနပုံသကသင်္ခါတံသင်္ချာသဒ္ဒရူပံ ဣဒါနိ အမှေဟိ ဝုစ္စတေ၊ ဧတ္ထဝစနေ ဣတ္ထိပုမနပုံသကသဒ္ဒေါ စ သင်္ချာသဒ္ဒေါစ ဒွေပိ ဝတ္တန္တီတိ။
၃၁၀။ ယောသု ဒွိန္နံ ဒွေဒုဝေ။ ဒွိန္နံ သင်္ချာနံ ဣတ္ထိပုမနပုံသကေ ဝတ္တမာနာနံသဝိဘတ္တိကာနံ ဒွေဒုဝေ အာဒေသာ ဟောန္တိ ယောသု။ ဒွေ ဣတ္ထိယော၊ ဒွေ ဓမ္မာ၊ဒွေ ရူပါနိ၊ ဒွေ နပုံသကာ၊ ဒုဝေ ကညာယော၊ဒုဝေ သမဏာ၊ ဒုဝေ စိတ္တာနိ။
၃၁၁။ တိစတုန္နံ တိဿောစတဿော တယော စတ္တာရော တီဏိ စတ္တာရိ။ တိစတုန္နံ သင်္ချာနံ ဣတ္ထိပုမနပုံသကေဝတ္တမာနာနံ သဝိဘတ္တိကာနံ တိဿော စတဿော တယော စတ္တာရော တီဏိ စတ္တာရိဣစ္စေတေ အာဒေသာ ဟောန္တိ ယောဣစ္စေတေသု။ တိဿော ဝေဒနာ[ဒီ ၃-၁၈၁]၊ စတဿော ဒိသာ။ တယော
(စာ-၇၁) ဇနာ[ခု ၅-၁၉၆]၊ တယော ဇနေ၊ စတ္တာရောပုရိသာ၊ စတ္တာရော ပုရိသေ။ တီဏိ အာယတနာနိ၊စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ[ခု ၁-၃]။
၃၁၂။ ဥဘူဘယတော ယောနေမာ။ ဣတ္ထိပုမနပုံသကေ ဝတ္တမာနေဟိ ဥဘဥဘယဣစ္စေတေဟိ သဗ္ဗနာမေဟိပရေသံ ယောနံ ဩကာရာဒေသော ဟောတိ။ ဥဘော ကုမာရာ[ခု ၆-၃၇၃]။ ဥဘော ကုမာရေ[ခု ၆-၃၅၁]။ ဥဘော ဣတ္ထိယော၊ ဥဘော ပါဒါနိ[ဝိသုဒ္ဓိ ၁-၄၆]။ ဥဘယော ဒေဝမာနုသာ[သံ ၁-၂၉]။ ဥဘယော ဣတ္ထိယော၊ ဥဘယော စိတ္တာနိ။
၃၁၃။ သုဟိသု အန္တော စ။ ဥဘသဒ္ဒဿ အန္တော စ ဩကာရော ဟောတိ သုဟိသု။ ဥဘောသု အန္တေသု[ခု ၁-၄၀၀]။ ဥဘောသု ပုရိသေသု၊ ဥဘောသု ဣတ္ထီသု၊ဥဘောသု ပဿေသု၊ ဥဘောသု စိတ္တေသု၊ ဥဘောဟိဟတ္ထေဟိ[ခု ၃-၆၃]။ ဥဘောဟိ ဗာဟာဟိ၊ ဥဘောဟိစိတ္တေဟိ။ အာစရိယာ ပန "ဥဘေဟိ ဥဘေဘိ ဥဘေသူ"တိပိ ရူပါနိ ဣစ္ဆန္တိ၊ တေသံ သိဒ္ဓိန ဒုက္ကရာ။
၃၁၄။ ရာဇဿ သဝိဘတ္တိကဿသေ ရညော ရာဇိနော။ ပဏ္ဏာကာရံ ရညော အဒါသိ၊ ရညော ရဋ္ဌံ၊ ရာဇိနောရုစ္စတိ ဓမ္မစရိယာ၊ ရာဇိနော သန္တကံ။
၃၁၅။ နံ မှိ ရညံ ဝါ။ ရညံ၊ ရာဇူနံ။
၃၁၆။ နာမှိ ရညာ ရာဇိနာ။ တေန ရညာ၊ သဗ္ဗဒတ္တေန ရာဇိနာ[ခု ၅-၂၃၆]။
၃၁၇။ သ္မိံမှိ ရညေရာဇိနိ။ ရညေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ ရာဇိနိ ပတိဋ္ဌိတံ။
၃၁၈။ တုမှာမှဿ တယိ မယိ။ တယိ၊ မယိ။
(စာ-၇၂)၃၁၉။ အဟမဟကံ သိမှိ။ သဗ္ဗဿ အမှသဒ္ဒဿ သဝိဘတ္တိကဿ အဟံအဟကံ ဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ အဟံ ဂစ္ဆာမိ၊ အဟကံဂစ္ဆာမိ၊ အဟကဉ္စ စိတ္တဝသာနုဘာသိတံ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ။]။
၃၂၀။ ဣတရဿ တုဝံ တွံ။ ဣတရဿာတိ တုမှသဒ္ဒံ နိဒ္ဒိသတိ။ တုဝံ သတ္ထာ[ခု ၁-၃၆၂]။ တွံ သေနာပတိ။
၃၂၁။ တဝမမ တုယှံမယှဉ္စသေ။ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ တဝ မမဣစ္စတေ အာဒေသာ ဟောန္တိ ယထာသင်္ချံ သေ ဝိဘတ္တိယံ တုယှံမယှံဣစ္စာဒေသာ စ။ တဝ၊ မမ၊တုယှံ၊ မယှံ။
၃၂၂။ အံမှိ တံမံ တဝံမမဉ္စ။ တံ၊ မံ၊ တဝံ၊ မမံ။
၃၂၃။ တယာ မယာ နာသ္မိံ။ တယာ၊ မယာ။
၃၂၄။ တုမှဿံမှိ တုဝံတွံ။ သဗ္ဗဿ တုမှသဒ္ဒဿ သဝိဘတ္တိကဿ တုဝံတွံဣစ္စေတေ အာဒေသာ ဟောန္တိယထာသင်္ချံ အံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ကလိင်္ဂရဿတုဝံ မညေ၊ ကဋ္ဌဿ တွံ မညေ၊ အဟံ တွံ မာရေဿာမီတိအဋ္ဌကထာပယောဂေါ။
၃၂၅။ ပဒသ္မာ ဒုတိယာစတုတ္ထီဆဋ္ဌီသုဝေါနော နဝါ။ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ ပဒသ္မာပရေသံ ဝေါနောအာဒေသာ ဟောန္တိ နဝါ ယထာသင်္ချံ ဒုတိယာစတုတ္ထီဆဋ္ဌီဝိဘတ္တီသု၊ ပဟာယ ဝေါဂမိဿာမိ[ခု ၄-၂၆၅]။ မာ နော အဇ္ဇဝိကန္တိံသု[ခု ၆-၉၃]။ ဓမ္မံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဒေသေဿာမိ[မ ၃-၈၆]။ သံဝိဘဇေထ နော ရဇ္ဇေန[ဒီ ၂-၁၈၈]။ တုဋ္ဌောသ္မိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ပကတိယာ[ခု ၆-၈၉]။ သတ္ထာ နော ဘဂဝါ အနုပ္ပတ္တော[မ ၁-၂၆၆။ ဝိ ၃-၄၉၇။]။ နဝါတိ ကိမတ္ထံ? ဧသော အမှာကံ သတ္ထာ။ တုမှမှာကမီတိ ကိမတ္ထံ? ဧတေ ဣသယော ပဿသိ။
(စာ-၇၃) ပဒသ္မာတိ ကိမတ္ထံ? တုမှာကံ သတ္ထာ။ ဒုတိယာစတုတ္ထီဆဋ္ဌီသူတိ ကိမတ္ထံ? ဂစ္ဆထ တုမှေ။
၃၂၆။ ပစ္ဆိမာနမေကဝစနေနဝါ တေမေ။ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ ပဒသ္မာပရေသံ တေမေအာဒေသာ ဟောန္တိ နဝါယထာသင်္ချံ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ ဧကဝစနေ။ ဒဒါမိ တေဂါမဝရာနိ ပဉ္စ[ခု ၅-၂၂၉]။ ဒဒါဟိ မေ ဂါမဝရံ[ခု ၅-၂၂၇]။ ဣဒံ တေ ရဋ္ဌံ[ခု ၆-၆၆၊ ၁၃၈။]။ အယံ မေ ပုတ္တော။
၃၂၇။ န ဒုတိယေကဝစနေ။ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ ပဒသ္မာ ပရေသံ တေမေ အာဒေသာ န ဟောန္တိ ဒုတိယေကဝစနေပရေ။ ပဿေယျ တံ ဝဿသတံ အာရောဂျံ[ခု ၅-၃၅၀။ ခု ၆-၁၄၂။]။ သော မံ ဗြဝီတိ။
၃၂၈။ တတိယေကဝစနေ ဝါ။ တတိယေကဝစနေ ပရေ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ ပဒသ္မာပရေသံ တေမေအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါယထာသင်္ချံ။ ကတံ တေ ပါပံ၊ ကတံ တယာ ပါပံ။ ကတံမေ ပါပံ၊ ကတံ မယာ ပါပံ။
၃၂၉။ ဝေါနော ဗဟုဝစနေ။ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ ပဒသ္မာ ပရေသံ ဝေါနော အာဒေသာ ဟောန္တိ ယထာသင်္ချံတတိယာဗဟုဝစနေ ပရေ။ ကတံ ဝေါ ကမ္မံ။ ကတံ နောကမ္မံ။
၃၃၀။ ယောမှိ ပဌမေ စ။ သဗ္ဗေသံ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သဝိဘတ္တိကာနံ ပဒသ္မာပရေသံ ဝေါနော အာဒေသာ ဟောန္တိ ယောမှိ ပဌမေ ပရေ။ ဂါမံ ဝေါ ဂစ္ဆေယျာထ၊ဂါမံ နော ဂစ္ဆေယျာမ။
(စာ-၇၄)၃၃၁။ ပုမန္တဿာ သိမှိ ဝါ။ ပုမသဒ္ဒန္တဿ သဝိဘတ္တိကဿ အာအာဒေသော ဟောတိ ဝါ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ပုမာ တိဋ္ဌတိ။ ဝါတိ ကိမတ္ထံ? န ဝိဇ္ဇတိ ပုမော သဒါ[ခု ၃-၄၆]။
၃၃၂။ မဃဝါဒီနံ နိစ္စံ။ မဃဝသဒ္ဒါဒီနမန္တဿ သဝိဘတ္တိကဿနိစ္စံ အာအာဒေသော ဟောတိ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ မဃဝါ၊ ယုဝါ။
၃၃၃။ မတန္တရေ ပုမဿ အမာလပနေကဝစနေ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ပုမသဒ္ဒန္တဿ သဝိဘတ္တိကဿ အံ ဟောတိ အာလပနေကဝစနေ ပရေ။ ဟေပုမံ။
၃၃၄။ သမာသေ စ ဝိဘာသာ။ သမာသေ စ ပုမသဒ္ဒန္တဿ အံ ဟောတိ ဝိဘာသာ။ ဣတ္ထိပုမန္နပုံသကသမူဟော။ ဝိဘာသာတိ ကိမတ္ထံ? ဣတ္ထိပုမနပုံသကာ။
၃၃၅။ အာနော ယောသု။ ပုမသဒ္ဒန္တဿ သဝိဘတ္တိကဿ အာနောအာဒေသော ဟောတိ ယောသု ဝိဘတ္တီသု။ ပုမာနော၊ ဟေ ပုမာနော။
၃၃၆။ သ္မိံမှာနေ ဝါ။ ပုမသဒ္ဒန္တဿ သဝိဘတ္တိကဿ အာေနအာဒေသော ဟောတိ ဝါ သ္မိံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ပုမာနေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ပုမေ ဝါ။
၃၃၇။ ဟိဝိဘတ္တိယံ။ ပုမသဒ္ဒန္တဿ ဟိဝိဘတ္တိယံ အာနေအာဒေသော ဟောတိ။ပုမာနေဟိ၊ပုမာနေဘိ။ ပုန ဝိဘတ္တိဂ္ဂဟဏံ ကိမတ္ထံ? သဝိဘတ္တိဂ္ဂဟဏနိဝတ္တနတ္ထံ။
၃၃၈။ သသ္မာသု ပုမကမ္မထာမာနမု။ ပုမကမ္မထာမာနမန္တဿ ဥကာရာဒေသော ဟောတိဝါ သသ္မာသု ဝိဘတ္တီသု။ ပုမုနော၊ပုမဿ။ ပုမုနာ အပေတိ၊ ပုမသ္မာ ဝါ။ ကမ္မုနော၊
(စာ-၇၅) ကမ္မဿ။ ကမ္မုနာ နိဿဋံ၊ ကမ္မသ္မာ ဝါ။ ထာမုနော။ထာမဿ။ ထာမုနာ နိဿဋံ၊ ထာမသ္မာ ဝါ။
၃၃၉။ အာ ဝါ သုသ္မိံ။ ပုမသဒ္ဒန္တဿ သုဝိဘတ္တိယံ အာအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ပုမာသု၊ ပုမေသု ဝါ။
၃၄၀။ နာမှိစ။ ပုမသဒ္ဒန္တဿ အာဥအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ နာမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ပုမာနာ ကတံ၊ ပုမုနာ၊ပုမေန ဝါ။
၃၄၁။ ကမ္မန္တဿ အကာရုကာရာ။ ကမ္မသဒ္ဒန္တဿ အကာရဥကာရာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ နာမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ကမ္မနာ ကတံ ဖလံ၊ ကမ္မုနာ၊ ကမ္မေန ဝါ။
၃၄၂။ ကွစိ ယုဝါဒီနမာ သုနာသု။ ယုဝါဒီနမန္တဿ အာအာဒေသော ဟောတိ ဝါ ကွစိ သုနာဣစ္စေတာသု ဝိဘတ္တီသု။ ယုဝါသု။ယုဝါနာ ကတံ၊ ယုဝေန ဝါ။ မဃဝါသု။ မဃဝါနာကတံ၊ မဃဝေန ဝါ။
၃၄၃။ သဗ္ဗာသွာန။ ယုဝါဒီနမန္တဿ အာနအာဒေသော ဟောတိ ဝါ သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တီသု။ယုဝါနော တိဋ္ဌတိ၊ ယုဝါနာ တိဋ္ဌန္တိ။ ယုဝါနံ၊ယုဝံ ပဿတိ။ ယုဝါနေ၊ ယုဝေ ပဿတိ။ သေသံ ပရိပုဏ္ဏံကာတဗ္ဗံ။ မဃဝါနော တိဋ္ဌတိ၊ မဃဝါ တိဋ္ဌတိ။ မဃဝါနာတိဋ္ဌန္တိ။ မဃဝါနံ၊ မဃဝံ ပဿထ။ မဃဝါနေ၊ မဃဝေပဿတိ။ သေသံ ပရိပုဏ္ဏံ ကာတဗ္ဗံ။ ဣမသ္မိံ ဌာနေ "မဃဝါ၊ မဃဝန္တော"တိ အယမ္ပိ နယော လဗ္ဘတိ။
၃၄၄။ တုမှမှေဟိ နမာကံ။ တုမှအမှေဟိ နံဝစနဿ အာကံ ဟောတိ။ တုမှာကံ၊ အမှာကံ။
၃၄၅။ အံအာနဉ္စ အပ္ပဌမောယော။ တေဟိ တုမှအမှေဟိ ယော အပ္ပဌမော အာကံအံအာနဉ္စ ဟောတိ။ တုမှာကံ ပဿာမိ၊တုမှေ ပဿာမိ ဝါ။ အမှာကံ ပဿသိ၊ အမှေ ပဿသိဝါ။ ဧဝံ တုမှံ၊ တုမှာနံ။ အမှံ၊ အမှာနံ။
(စာ-၇၆)၃၄၆။ မတန္တရေ သဿ ဝါ အံ။ ဂရူနံ မတန္တရေ တုမှအမှသဒ္ဒေဟိ သဿ ဝိဘတ္တိယာ အံအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ တုမှံ ဒီယတေ၊တဝ ဒီယတေ။ တုမှံ ပရိဂ္ဂဟော၊ တဝ ပရိဂ္ဂဟော။အမှံ၊ မမ။
၃၄၇။ သဗ္ဗနာမကာရတော ယောပဌမော ဧ။ သဗ္ဗေ၊ ယေ၊ တေ၊ ကေ၊ ဣမေ၊ တုမှေ၊ကထံ အမှေ ကရောမသေ[ခု ၆-၂၂၁]။
၃၄၈။ ဒွန္ဒေ ဌိတာ ဝါ။ ဒွန္ဒေ သမာသေ ဌိတာ သဗ္ဗနာမကာရတော ယော ပဌမော ဧတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ ကတရကတမေ၊ ကတရကတမာဝါ။
၃၄၉။ နာညော သဗ္ဗနာမဝိဓိ။ လ ဒွန္ဒေ သမာသေ ဌိတာ သဗ္ဗနာမကာရတော ပရဿ ယောဝစနဿ ဌပေတွာ ဧတ္တံ အညော သဗ္ဗနာမဝိဓိ ကာတဗ္ဗောန ဟောတိ။ ပုဗ္ဗာပရာနံ၊ ပုဗ္ဗုတ္တရာနံ၊ အဓုတ္တရာနံ။
၃၅၀။ တတိယာတပ္ပုရိသေ စ။ တတိယာတပ္ပုရိသေ စ သမာသေအညော သဗ္ဗနာမဝိဓိ ကာတဗ္ဗော န ဟောတိ။ မာသပုဗ္ဗာယဣတ္ထိယာ၊ မာသပုဗ္ဗာနံ ပုရိသာနံ၊ ဣတ္ထီနံဝါ။
၃၅၁။ ဗဟုဗ္ဗီဟိသ္မိဉ္စ။ ဗဟုဗ္ဗီဟိသ္မိဉ္စ သမာသေ အညော သဗ္ဗနာမဝိဓိကာတဗ္ဗော န ဟောတိ။ ပိယပုဗ္ဗာယ ဣတ္ထိယာ၊ ပိယပုဗ္ဗာနံဣတ္ထီနံ၊ ပုရိသာနံ ဝါ။
၃၅၂။ ဟောတိ ဒိသာသဗ္ဗနာမာနံ။ ဒိသာဝါစကာနံ သဗ္ဗနာမာနံ ဗဟုဗ္ဗီဟိမှိသမာသေ သဗ္ဗနာမဝိဓိ ဟောတိယေဝ။ ဒက္ခိဏပုဗ္ဗဿံ၊ဒက္ခိဏပုဗ္ဗဿာ။ ဥတ္တရပုဗ္ဗဿံ၊ ဥတ္တရပုဗ္ဗဿာ။
၃၅၃။ သဗ္ဗနာမတော နံ သံသာနံ။ ကတမေသံ၊ ကတမေသာနံ။ ကတမာသံ၊ ကတမာသာနံ။သဗ္ဗေသံ၊ သဗ္ဗေသာနံ။
(စာ-၇၇) သဗ္ဗာသံ၊ သဗ္ဗာသာနံ။ ယေသံ၊ ယေသာနံ။ ယာသံ၊ယာသာနံ။ တေသံ၊ တေသာနံ။ တာသံ၊ တာသာနံ။ကေသံ၊ ကေသာနံ။ ကာသံ၊ ကာသာနံ။ ဣမေသံ၊ ဣမေသာနံ။ဣမာသံ၊ ဣမာသာနံ။ အမူသံ၊ အမူသာနံ။
၃၅၄။ ရာဇဿ သုနံဟိသု ရာဇု။ ရာဇူသု၊ ရာဇူနံ၊ ရာဇူဟိ၊ ရာဇူဘိ။
၃၅၅။ ကွစိ သမာသုတ္တရပဒတ္ထေ။ ရာဇာဒယော ပုရိသနယာ။ သမာသဝိသယေ ဥတ္တရပဒတ္ထေဝတ္တမာနာ ရာဇသဒ္ဒါဒယော ကွစိ ပုရိသနယေန ယောဇေတဗ္ဗာ။ မဟာရာဇော၊ စတ္တာရောမဟာရာဇာ[ဒီ ၂-၂၀၆။ ဒီ ၃-၁၅၈။]။ မဟာရာဇံ၊ မဟာရာဇေ။ မဟာရာဇေန၊သိဝိရာဇေန ပေသိတော[ခု ၆-၃၁၅]။ မဟာရာဇေဟိ၊ မဟာရာဇေဘိ။ မဟာရာဇဿ၊ဓမ္မရာဇဿ သတ္ထုနော[ဂဝေသိတဗ္ဗံ။]။ မဟာရာဇာနံ။ မဟာရာဇာ၊ မဟာရာဇသ္မာ၊ မဟာရာဇမှာ၊မဟာရာဇေဟိ၊ မဟာရာဇေဘိ။ မဟာရာဇဿ၊ မဟာရာဇာနံ။ဥဘိန္နံ ဒေဝရာဇာနံ၊ သင်္ဂါမော ပစ္စုပဋ္ဌိတော[ခု ၃-၁၆၂]။ နိက္ခမန္တေ မဟာရာဇေ[ခု ၆-၃၂၂]။ မဟာရာဇသ္မိံ၊ မဟာရာဇမှိ၊ မဟာရာဇေသု။ ဘော မဟာရာဇ၊ ဘဝန္တောမဟာရာဇာ။ ဧဝံ "သဗ္ဗသခေါ ဘာဝိတတ္တော"တိ[ခု ၂ ၃၁၄။]အာဒီသု။ အသမာသေပိ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီဝသေန "ရာဇာန"မိတိ ဉေယျံ "အာရာဓယတိ ရာဇာန"န္တိ[ခု ၆-၂၉၄ ပါဠိဒဿနတော။ ကွစီတိ ကိံ? မဟာရာဇူသု၊ မဟာရာဇူနံ၊ မဟာရာဇူဟိ။
၃၅၆။ ဣဒဿေ သဗ္ဗဿ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဧကာရော ဟောတိ ဝါ သုနံဟိဣစ္စေတေသု။ ဣဒံသဒ္ဒဿ ပကတိဘာဝေါ "ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ"တိ[ဒီ ၂-၃၁] ပါဠိဝသေန ဝိညာယတိ။ ဣမေသံ ပစ္စယာတိ ဟိဣဒပ္ပစ္စယာ၊ ဣဒပ္ပစ္စယာ ဧဝ ဣဒပ္ပစ္စယတာ[ဒီ-ဋ္ဌ ၂-၅၅]။ ဧသု၊ ဣမေသု၊ ဧသံ၊ ဣမေသံ၊ဧဟိ၊ ဣမေဟိ။
(စာ-၇၈)၃၅၇။ နာမှိ အနိမိ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ အနဣမိအာဒေသာ ဟောန္တိ နာမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ အနေန၊ ဣမိနာ။
၃၅၈။ သိမှာယမနပုံသကဿ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ အနပုံသကဿ အယံဣစ္စာဒေသော ဟောတိ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ အယံ ပုရိသော၊အယံ ဣတ္ထီ၊ အယံ မာတုဂါမော၊ အယံ ဩရောဓော၊အယံ ဂရူနံ ဒါရော၊ အယံ အာပေါ၊ အယံ နပုံသကော။
၃၅၉။ အမုနောမော သံ။ အမုသဒ္ဒဿ အနပုံသကဿ မကာရော သကာရမာပဇ္ဇတိ ဝါ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ အသု ရာဇာ၊ အမုကော ရာဇာ၊အသု ဣတ္ထီ၊ အမုကာ ဣတ္ထီ။
၃၆၀။ တေတတေသံ။ ဧတတဣစ္စေတေသံ အနပုံသကာနံ တကာရော သကာရံ အာပဇ္ဇတိ သိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ဧသော ပုရိသော၊ဧသာ ဣတ္ထီ၊ သော ပုရိသော၊ သာ ဣတ္ထီ။
၃၆၁။ နတ္တံ တဿ ဝါ သဗ္ဗလိင်္ဂေသု။ သဗ္ဗနာမဿ တကာရဿ နတ္တံ ဟောတိ ဝါ သဗ္ဗလိင်္ဂေသု။နံ၊ တံ၊ နေ၊ တေ၊ နေန၊ တေန၊ နေသု၊ တေသု၊ နမှိ၊တမှိ၊ နာယ၊ တာယ၊ နာဟိ၊ တာဟိ၊ နာဘိ၊ တာဘိ။ဣဓ သာသနယုတ္တိယာ ပဒတော ပရဿေဝ တကာရဿ နကာရာဒေသော အဝဂန္တဗ္ဗော "န နံ ဥမှယတေ ဒိသွာ၊ န စ နံ ပဋိနန္ဒတီ"တိ[ခု ၅-၅၁] အာဒိဒဿနတော။
၃၆၂။ အတ္တံ သသ္မာသ္မိံသံသာသု။ သဗ္ဗနာမဿ တကာရဿ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ သသ္မာသ္မိံ သံသာဣစ္စေတေသု သဗ္ဗသ္မိံ လိင်္ဂေ။ အဿ၊ တဿ၊ အသ္မာ၊တသ္မာ၊ အသ္မိံ၊ တသ္မိံ၊ အဿံ၊ တဿံ၊ အဿာ၊ တဿာ ဣတ္ထိယာကတံ၊ အဿာ၊ တဿာ ဣတ္ထိယာ ဒေတိ။ အဿာ၊ တဿာ ဣတ္ထိယာအပေတိ။ အဿာ၊ တဿာ ဣတ္ထိယာ ပရိဂ္ဂဟော၊ အဿာ၊တဿာ ဣတ္ထိယာ ပတိဋ္ဌိတံ။
(စာ-၇၉)၃၆၃။ ဣဒံသဒ္ဒဿ စ။ သဗ္ဗသ္မိံ လိင်္ဂေ ဣဒံသဒ္ဒဿ စ သဗ္ဗဿေဝ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ သသ္မာသ္မိံသံသာဣစ္စေတေသု။ အဿ၊ ဣမဿ၊အသ္မာ လောကာ ပရံ လောကံ[ခု ၁-၃၀၇]။ ဣမသ္မာ၊ အသ္မိံ လောကသ္မိံ ဒေဝတေ[ခု ၆-၁၅၉]။ ဣမသ္မိံ၊ အဿံ၊ ဣမိဿံ၊ အဿာ၊ ဣမိဿာကညာယ ကတံ၊ အဿာ၊ ဣမိဿာ ကညာယ ရုစ္စတိ အလင်္ကာရော။အဿာ၊ ဣမိဿာ ကညာယ နိဿဋံ။ အဿာ၊ ဣမိဿာ ကညာယ သန္တကံ။ အဿာ၊ ဣမိဿာကညာယ ပတိဋ္ဌိတံ။
၃၆၄။ သဗ္ဗနာမတော ကကာရာဂမောယထာတန္တိ။ အမုကော၊ အသုကော၊ အမုကံ၊အသုကံ၊ အမုကာ၊ အသုကာ။ ယထာတန္တီတိ ကိံ? ယော သော ဘဂဝါ[ခု ၈-၂၁၅]။ ယာ ဣတ္ထီ၊ သာ ဣတ္ထီ။
၃၆၅။ ဃပေဟိ သ္မိံသာနံ သံသာ။ သဗ္ဗနာမေဟိ ဃပသညေဟိ ပရေသံ သ္မိံသဣစ္စေတေသံ သံသာအာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ ယထာက္ကမံ။ သဗ္ဗဿံ၊ သဗ္ဗာယံပတိဋ္ဌိတံ။ သဗ္ဗဿာ၊ သဗ္ဗာယ ဒေတိ၊ ပရိဂ္ဂဟောဝါ၊ ဧဝံ ဣမိဿံ၊ ဣမာယံ၊ ဣမိဿာ၊ ဣမာယ။ အမုဿံ၊အမုယံ၊ အမုဿာ၊ အမုယာ။
၃၆၆။ နာသ္မာသ္မိံဣစ္စေတာနိသေဝ။ သဗ္ဗနာမေဟိ ဃပသညေဟိ ပရာနိ နာသ္မာသ္မိံ ဣစ္စေတာနိ ဝစနာနိ သဝစနံ ဣဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ။ သဗ္ဗဿာ ဣတ္ထိယာကတံ။ သဗ္ဗဿာ ဣတ္ထိယာ အပေတိ။ သဗ္ဗဿာ ဣတ္ထိယာပတိဋ္ဌိတံ။ တဿာ ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ[ဝိ ၁-၂၈၅]။ ကဿာဟံ ကေန ဟာယာမိ[ဝိ ၁-၁၉၃။]။ တဿာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝတိ[ဝိ ၁-၂၅]။ အညတရိဿာ ဣတ္ထိယာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တောဟောတိ[ဝိ ၁-၄၆]။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ[ခု ၇-၃၁]။ ယံ ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ[မ ၃-၁၁၀။ အံ ၁-၂၉။ အဘိ ၂-၃၄၉။]။
(စာ-၈၀)၃၆၇။ ထိယံ တော သံ နံမှိ ဝါ။ ဣတ္ထိလိင်္ဂေဟိ သဗ္ဗနာမိကော တကာရော သကာရမာပဇ္ဇတိ ဝါ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ အဘိက္ကမော သာနံ ပညာယတိ[သံ ၃-၇၂]။ ဝါတိ ကိံ? တာသံ။
၃၆၈။ အာ စ တိလိင်္ဂေ။ တိလိင်္ဂေ သဗ္ဗနာမိကော တကာရော အာကာရတ္တဉ္စ အာပဇ္ဇတိ ဝါ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ အာသံ ဣတ္ထီနံ၊တာသံ ဝါ၊ အာသံ ပုရိသာနံ၊ အာသံ စိတ္တာနံ၊တေသံ ဝါ။ အတြိမာ ပါဠိယော၊ နာသံ ကုဇ္ဈန္တိပဏ္ဍိတာ[ခု ၅-၁၆။]။ သဗ္ဗာသံ သောကာ နဿန္တိ[ခု ၆-၃၃၄]။ နေဝါသံ ကေသာ ဒိဿန္တိ၊ ဟတ္ထပါဒါစ ဇာလိနောတိ[ခု ၆-၃၅၉]။ တတ္ထ နာသန္တိ န အာသန္တိ ဆေဒေါ။ သဗ္ဗာသန္တိသဗ္ဗေ အာသန္တိ ဆေဒေါ။ အာသန္တိ စေတ္ထ တေသံ ဒွိန္နံ ဇနာနန္တိအတ္ထော။ ဧတ္ထ စ ပုလ္လိင်္ဂနယေ ဒိဋ္ဌေယေဝ နပုံသကနယောပိတံသမာနဂတိကတ္တာ ဒိဋ္ဌော နာမ ဟောတီတိ "အာသံ စိတ္တာန"န္တိ ဝုတ္တံ။ ကတ္ထစိ ပန ပေါတ္ထကေ "သဗ္ဗေသံ သောကာ ဝိနဿန္တီ"တိ ပါဠိ ဒိဿတိ။ တတ္ထ "သဗ္ဗေ ဧသ"န္တိ ဆေဒေါ, "သုတံ မေတံ ဘော ဂေါတမာ"တိ[ဒီ ၁-၁၂၇] ဧတ္ထ ဝိယ။
၃၆၉။ မတန္တရေ ဃပေဟိ သ္မိံနာယယာ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ဃပသညေဟိ သဗ္ဗနာမေဟိ သ္မိံဝစနဿ နေဝ အာယယာ အာဒေသာ ဟောန္တိ။ ဧတိဿံ၊ ဧတာယံ၊ဣမိဿံ၊ ဣမာယံ၊ အမုဿံ၊ အမုယံ။
၃၇၀။ ဟောန္တေဝ။ အသ္မာကံ မတေ ပန တေ အာဒေသာ ဟောန္တိယေဝ။ဧတာယ ပတိဋ္ဌိတံ၊ ဣမာယ ပတိဋ္ဌိတံ၊ အမုယာ ပတိဋ္ဌိတံ။
၃၇၁။ မနဝစာဒယော မနောဂဏာ။ မနဝစဣစ္စေဝမာဒယော သဒ္ဒါ မနောဂဏာ နာမ ဘဝန္တိ။ တေသံ သရူပံဟေဋ္ဌာ ဝိဘာဝိတံ။
၃၇၂။ ဗိလပဒါဒယော မနောဂဏာဒိကာ။
(စာ-၈၁)၃၇၃။ မနောဂဏာဒီဟိ ဝါ သ္မိံနော ဣ နာသ္မာနမာ။ မနသိ၊ မနသ္မိံ။ ဝစသိ၊ ဝစသ္မိံ။ အယသိ၊ အယသ္မိံ။အယသာ ကတံ၊ အယေန ဝါ၊ အယသာဝ မလံ သမုဋ္ဌိတံ[ခု ၁-၄၈]။ အယသ္မာ ဝါ။ ဧဝံ မနသာ[ခု ၁-၁၃]။ ဝစသာ[အံ ၁-၅၀၄]။ ဝယသာ[ဒီ ၂-၁၂၅။ ခု ၆-၈၅။]။ သဗ္ဗော မနောဂဏော ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော။ဗိလသိ၊ ဗိလသ္မိံ၊ ပဒသိ၊ ပဒသ္မိံ၊ ဗိလသာ၊ ဗိလေန၊ပဒသာ၊ ပဒေန၊ မုခသာ၊ ဝေဂသာ[ခု ၅-၃]။ ရသသာ[ခု ၅-၁၅၇]။ အာယုသာ[ခု ၁-၁၁၊ ၃၀၁။]။ အာယုနာ။ ဧဝံ အညေပိ မနောဂဏာဒိကာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗာ။ မနောဂဏာဒီဟီတိ ကိံ? ပုရိသသ္မိံ၊ ပုရိသေန၊ ပုရိသသ္မာ၊စိတ္တသ္မိံ၊ စိတ္တေန၊ စိတ္တသ္မာ။ ကညာယံ၊ ကညာယ။
၃၇၄။ ဩ သဿ။ မနောဂဏာဒီဟိ သဿ ဩကာရော ဟောတိ ဝါ။ မနသော၊မနဿ။ တပသော၊ တပဿ။ ဗိလသော၊ ဗိလဿ။
၃၇၅။ တဒန္တော ဝိဘတ္တိလောပေ။ တေသံ မနောဂဏာဒီနမန္တော ဩတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ ဝိဘတ္တိလောပေ ကတေ။မနောမယံ[ဒီ ၁-၇၃]။ အယောမယံ[ခု ၁-၃၈၃]။ တေဇောဓာတု[အဘိ ၁-၁၇၀]။ တပေါဓနော၊ သိရောရုဟော၊ အာပေါကသိဏံ၊ဝါယောကသိဏံ[အဘိ ၁-၅၅]။ ဝါတိ ကိံ? အယသလာကံ။
၃၇၆။ မနောဂဏတော သရေ သာဂမော။ မနောဂဏတော ဝိဘတ္တဒေသေ ဝါ ပစ္စယေ ဝါ သရေပရေ သကာရာဂမော ဟောတိ ဝါ။ မနသာ၊ဝစသာ။ မနသိ၊ ဝစသိ။ အဗျဂ္ဂမနသော နရော[အံ ၁-၁၃၀]။ ထိရစေတသံ ကုလံ။ သဒ္ဓေယျဝစသာ ဥပါသိကာ[ဝိ ၁-၂၈၆]။ မာနသိကံ၊ ဝါစသိကံ[အဘိ ၂-၂၅၅]။ ဝါတိ ကိံ? မနော၊ မနာ၊ မနံ၊ မနေ။ မနေန။ မနအာယတနံ။
(စာ-၈၂)၃၇၇။ အံဝစနဿော။ မနောဂဏတော အံဝစနဿ ဩကာရာဒေသော ဟောတိ ဝါ။အဒါနေ ကုရုတေ မနော၁။ ကဿပဿ ဝစော သုတွာ၂။ တပေါ ဣဓ ကြုဗ္ဗသိ၃။ ယသော လဒ္ဓါ န မဇ္ဇေယျ၄။ ဝါတိ ကိံ? ယသံ လဒ္ဓါန ဒုမ္မေဓော၅။ မနံ အညာသိ။ မနောဂဏတောတိ ကိံ? ဗိလံ ပဝိသ ဇမ္ဗုက၆။ စိတ္တမညာသိ။ ကညံ ပဿတိ။
၃၇၈။ သန္တဿ သော ဘေ အန္တေဗော။ သန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သကာရာဒေသော ဟောတိ ဘကာရေ၊ အန္တေ ပန ဗကာရာဂမော ဟောတိ။ သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ[သံ ၁-၁၆၊၁၇၊၅၅၊၅၆။ ခု ၅-၄၉။ ခု ၆-၁၃၆၊၁၄၁။]။ သဗ္ဘူတော၊ သဗ္ဘာဝေါ။
၃၇၉။ ကာရာဒီသု စ။ သန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သကာရာဒေသော ဟောတိ ကာရသဒ္ဒါဒီသု စ ပရေသု။ သက္ကာရော၊သက္ကတော၊ သက္ကတွာ။
၃၈၀။ သျာဒီသု သဗ္ဘိ။ သန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သျာဒီသု သဗ္ဗာသု ဝိဘတ္တီသု သဗ္ဘိ အာဒေသော ဟောတိ။ သဗ္ဘိ၊ သဗ္ဘီ၊သဗ္ဘယော။ သဗ္ဘိန္တိ သေသံ သဗ္ဗံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ။ဣမသ္မိံ ဌာနေ "သဗ္ဘီဟိ သဒ္ဓိံ[သံ-ဋ္ဌ ၁-၁၂၇]။ ဗဟုပေတံ အသဗ္ဘိ ဇာတဝေဒ[ခု ၅-၃၃]။ အသဗ္ဘိရူပေါ ပုရိသော"တိ[ခု ၆-၂၀၅] ဧဝမာဒီဟိ ပဒေဟိ ဝိသုံ ဝိသုံ သဗ္ဘိသဒ္ဒဿ ဝိဇ္ဇမာနတာ သာရတော ပစ္စေတဗ္ဗာ။
၃၈၁။ သဒဘိဒိတောထဝါ သဗ္ဘီတိသိဒ္ဓိ။ အထ ဝါ သဒဘိဒိဓာတုဝသေန သဗ္ဘီတိ ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သဗ္ဘိနိဗ္ဗာနံ။
(စာ-၈၃) ၃၈၂။ ပညတ္တိယံ သန္တဿ န္တော သိမှိ။ ပညတ္တိယံ ဝတ္တမာနဿ သန္တသဒ္ဒဿ န္တသဒ္ဒေါ အမာပဇ္ဇတိ သိမှိ။ သံ၊ သပ္ပုရိသော။ သိမှီတိ ကိံ? သန္တော သပ္ပုရိသော လောကေ[ခု ၅-၂]။ ပညတ္တိယန္တိ ကိံ? သန္တော ဒန္တော နိယတော ဗြဟ္မစာရီ[ခု ၁-၃၄]။
၃၈၃။ ဂစ္ဆန္တာဒီနံ ဝါ။ ဂစ္ဆန္တာဒီနံ န္တသဒ္ဒေါ အမာပဇ္ဇတိ သိမှိ ဝါ။ ဂစ္ဆံ၊ ဂစ္ဆန္တော၊ မဟံ၊ မဟန္တောဣစ္စာဒိ။ ဂစ္ဆန္တာဒီနမိတိ ကိံ? အန္တော၊ ဒန္တော၊ ဝန္တော။
၃၈၄။ ထိယမ္ပိ ဝါ။ အပရေန ပါဠိနယေန ဣတ္ထိလိင်္ဂေပိ ဂစ္ဆန္တာဒီနံ န္တသဒ္ဒေါ အံ အာပဇ္ဇတိ ဝါ သိမှိ။ သာ ဂစ္ဆံ ဂစ္ဆန္တီ။ သာ ဇာနံ ဧဝမာဟ နဇာနာမီတိ၊ ပဿံ ဧဝမာဟ န ပဿာမီတိ။ ထိယန္တိ ကိံ? ဂစ္ဆန္တံ ကုလံ၊ ဇာနန္တံ စိတ္တံ။
၃၈၅။ အထ ဝါ ပုမေ ယောပဌမေ။ အပရေန ပါဠိနယေန ပုလ္လိင်္ဂေ ဂစ္ဆန္တာဒီနံ န္တသဒ္ဒေါ အံ အာပဇ္ဇတိ ဝါ ယောမှိ ပဌမေ။ ယေ ဂစ္ဆံ၊ စက္ခုံ လစ္ဆာမ နော ဘဝံ[ခု ၄-၅၆]။ အပိနု တုမှေ အာယသ္မန္တော။ပ။ ဇာနံ ပဿံ ဝိဟရထာတိ[ဒီ ၁-၁၇၉]။ အနေန လက္ခဏေန "တေ ဂစ္ဆန္တော ဘဝန္တော"တိအာဒီနိ ပဋိသိဒ္ဓါနိ ဘဝန္တိ။
၃၈၆။ သသ္မိံနာနံသု န္တုဝ။ ဂစ္ဆန္တာဒီနံ န္တသဒ္ဒေါ န္တုပစ္စယောဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော သသ္မိံနာနမိစ္စေတေသု။ ဂစ္ဆတော မဟတော၊ဂစ္ဆတိ၊ မဟတိ၊ ဂစ္ဆတာ၊ မဟတာ၊ ဂစ္ဆတံ၊ မဟတံ။
၃၈၇။ အရဟန္တာဒီနဉ္စ ယောပဌမေ။ အရဟန္တသဒ္ဒါဒီနဉ္စ န္တသဒ္ဒေါ န္တုပစ္စယောဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော ယော ပဌမေ ဝါ။ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ[ခု ၁-၂၇။ ခု ၂-၃၄၄]။ သန္တော သပ္ပုရိသာ လောကေ[ခု ၅-၂]။ ဘဝန္တော အာဂစ္ဆန္တု။ ဝါတိ ကိံ? မယဉ္စမှ အနရဟန္တာ[ဝိ ၁-၁၄၃]။
(စာ-၈၄) အနေန စ လက္ခဏေန "တေ ဂစ္ဆန္တော၊ ဘဝန္တော ဂစ္ဆန္တော"တိ အာဒီနိ ပဋိသိဒ္ဓါနိ ဘဝန္တိ။
၃၈၈။ သန္တဿ န္တော အတ္တမံမှိ ဝါ။ သံ ဘဇတိ ယဒိဝါအသံ[ခု ၅-၃၂၉]။ ဝါတိ ကိံ? သန္တံ၊ အသန္တံ။
၃၈၉။ အာယသ္မန္တုတော နိစ္စံ ယွာဒွီသု။ ဘဂဝတော ပညတ္တဝိနယဝေါဟာရဝသေနဒွီသု ဘိက္ခူသု ဝတ္တဗ္ဗေသု အာယသ္မန္တုသဒ္ဒတော ပရော ယော ပဌမော အာ ဟောတိ နိစ္စံ။ သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ[ဝိ ၃-၁၆၇]။ ပဌမောတိ ကိံ? အာယသ္မန္တေ ပုစ္ဆာမိ[ဝိ ၂-၂၇၂]။ ဒွီသူတိ ကိံ? ဥဒ္ဒိဋ္ဌံ ခေါ အာယသ္မန္တောနိဒါနံ[ဝိ ၂-၂၇၂]။ အနေန လက္ခဏေန အနေနစ မူလောဒါဟရဏေန "ဂုဏဝန္တာ, သတိမန္တာ"တိအာဒီနိ ပဋိသိဒ္ဓါနိ ဘဝန္တိ။ ယထာပန ပါဠိယံ "အနရဟန္တာ"တိ ပဒဿ ဒဿနေန "အရဟန္တာ"တိ ပဒံ ဂဟေတဗ္ဗံ ဟောတိ၊န တထာ "အာယသ္မန္တာ"တိပဒဿ ဒဿနေန "ဂုဏဝန္တာ, သတိမန္တာ"တိအာဒီနိ ဂဟေတဗ္ဗာနိဟောန္တိ တာဒိသာနံ ပါဠိယံ အနာဂတတ္တာ။ ယထာစ ပန "အာယသ္မန္တော, အရဟန္တော"တိ ပဒါနိ ပါဠိယံ ဒိဿန္တိ၊ န တထာ "ဂစ္ဆန္တော, မဟန္တော, စရန္တော"တိအာဒီနိ ဗဟုဝစနန္တပဒါနိ ဒိဿန္တိ။ယထာ စ "သန္တော, အယျော"တိ ပဒါနိ ပါဠိယံ ဧကဝစနဗဟုဝစနဝသေန ဒိဿန္တိ၊န တထာ "ဂစ္ဆန္တော, မဟန္တော, စရန္တော" တိအာဒီသု အနေကပဒသဟဿေသုဧကမ္ပိ ပဒံ ဗဟုဝစနဝသေန န ဒိဿတိ။
၃၉၀။ ဗြဟ္မတ္တသခရာဇာဒိတော သျာ။ ဗြဟ္မာ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ အတ္တာ၊အာတုမာ၊ သခါ၊ ရာဇာ၊ သာ၊ ပုမာ၊ ရဟာ၊ ဒဠှမ္မော၊ပစ္စက္ခဓမ္မာ၊ ဝိဝဋစ္ဆဒါ၊ ဝတ္တဟာ၊ ယုဝါ၊ မဃဝါ၊အဒ္ဓါ၊ မုဒ္ဓါ။ ဣမာနိ ပဒါနိ ကာသုစိ ဝိဘတ္တီသုအညမညံ သမသမာနိ ဘဝန္တိ၊ ကာသုစိ ဝိသဒိသာနိ။
(စာ-၈၅)၃၉၁။ ယော ဝါ ပဌမော။ ဗြဟ္မဣစ္စေဝမာဒိတော ယော ပဌမော အာ ဟောတိ ဝါ။ ဗြဟ္မာ တိဋ္ဌန္တိ။ အတ္တာတိဋ္ဌန္တိ၊ နေတာဒိသာ သခါ ဟောန္တိ[ခု ၅-၁၅၆]။ စတ္တာရော မဟာရာဇာ[ဒီ ၂-၂၀၆။ ဒီ ၃-၁၅၈]။ သေသံ နေတဗ္ဗံ။ ဝါတိ ကိံ? ဗြဟ္မာနော တိဋ္ဌန္တိ။
၃၉၂။ အာနော ယောနံ။ ဗြဟ္မဣစ္စေဝမာဒိတော ယောနံ အာနောအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ဗြဟ္မာနော ဂစ္ဆန္တိ၊ဗြဟ္မာနော ပဿတိ။ ဧဝံ အတ္တာနော၊ သခါနော၊ရာဇာနော၊ သာနော။ ဝါတိ ကိံ? သခါယော တိဋ္ဌန္တိ၊ သခါယောပဿတိ၊ သာနေ ပဿတိ။
၃၉၃။ အမာနံ။ ဗြဟ္မာဒိတော အံဝစနဿ အာနံအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ဗြဟ္မာနံ၊ ဗြဟ္မံ၊အတ္တာနံ အတ္တံ၊ သခါနံ သခံ၊ ရာဇာနံ၊ ရာဇံ။ ဝါတိ ကိံ? သခါရံ ပဿတိ။
၃၉၄။ အာယောနော သခတော ယောနံ။ သခါယော၊ သခိနော တိဋ္ဌန္တိ၊သခါယော၊ သခိနော ပဿတိ။
၃၉၅။ ရဟတော ယောပဌမဿ နော အန္တော စိကာရော။ ရဟိနော တိဋ္ဌန္တိ၊ ဘောန္တော ရဟိနော တိဋ္ဌထ။
၃၉၆။ နာမှိ ရဟဒဠှဓမ္မာနံ။ ရဟဒဠှဓမ္မဣစ္စေတေသမန္တော ဣကာရော ဟောတိ နာမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ ရဟိနာ ကတံ၊ ဒဠှဓမ္မိနာကတံ။ နာမှီတိ ကိံ? ရဟာ အပေတိ။
၃၉၇။ ဝတ္တဟာဒိတော ဣတရဿာနေ။ ဝတ္တဟာဒိတော ဣတရဿ ယောအပဌမဿ အာနေအာဒေသော ဟောတိ။ ဝတ္တဟာနေ ပဿတိ။ဧဝံ ရဟာနေ၊ ဒဠှဓမ္မာနေ၊ ဝိဝဋစ္ဆဒါနေ၊ သာနေ၊ဝုတ္တသိရာနေ၊ အဒ္ဓါနေ၊ မုဒ္ဓါနေ ပဿတိ။
၃၉၈။ ဝတ္တဟရဟဒ္ဓသာတော သ္မိမာနေ။ ဝတ္တဟရဟအဒ္ဓသာဣစ္စေဝမာဒိတော သ္မိံဝစနဿ အာနေအာဒေသော
(စာ-၈၆) ဟောတိ။ ဝတ္တဟာနေ ပတိဋ္ဌိတံ။ ဧဝံ ရဟာနေ၊အဒ္ဓါနေ၊ သာနေ။
၃၉၉။ တဒန္တော သုသ္မိမာနံ။ တေသံ ဝတ္တဟရဟအဒ္ဓသာဣစ္စေတေသမန္တော အာနတ္တမာပဇ္ဇတိ သုသ္မိံ ဝိဘတ္တိယံ။ ဝတ္တဟာနေသု၊ ရဟာနေသု၊အဒ္ဓါနေသု၊ သာနေသု။
၄၀၀။ ဝုတ္တသိရာဒီနံ ဟိသ္မိံ။ ဝုတ္တသိရာဒီနမန္တော အာနတ္တမာပဇ္ဇတိ ဟိသ္မိံ ဝိဘတ္တိယံ။ ဝုတ္တသိရာနေဟိ၊ဝတ္တဟာနေဟိ၊ အဒ္ဓါနေဟိ။
၄၀၁။ ရဟဿိနံ။ ရဟသဒ္ဒဿန္တော ဣနတ္တမာပဇ္ဇတိ ဟိသ္မိံ ဝိဘတ္တိယံ။ ရဟိနေဟိ။
၄၀၂။ သသ္မိံ ဝတ္တဟဿိ။ ဝတ္တဟသဒ္ဒဿန္တော ဣကာရော ဟောတိ သသ္မိံ ဝိဘတ္တိယံ။ ဝတ္တဟိနော ဒဒါတိ။ဝတ္တဟိနော ဒေဝရဇ္ဇံ။
၄၀၃။ အဒ္ဓဿု နာသ္မာသေသု။ အဒ္ဓသဒ္ဒဿန္တော ဥကာရော ဟောတိ နာသ္မာသဝိဘတ္တီသု၊ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ[မ ၁-၁၁၆။ အံ ၃-၄၈၀။]။ အဒ္ဓုနာ ပဋိနိဿဋံ။အဒ္ဓုနော ရုစ္စတိ။ ဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေန[မ ၃-၂၂၂]။
၄၀၄။ အဒ္ဓမုဒ္ဓကမ္မစမ္မဃမ္မာဒိတော ဝါ သ္မိံ နိ။ အဒ္ဓနိ၊ အဒ္ဓါနေ။ မုဒ္ဓနိ၊ မုဒ္ဓါနေ။ ကမ္မနိ၊ကမ္မသ္မိံ။ စမ္မနိ၊ စမ္မသ္မိံ၊ ဃမ္မနိ၊ ဃမ္မသ္မိံ။ဝေသ္မနိ၊ ဝေသ္မသ္မိံ။
၄၀၅။ ဗြဟ္မတ္တတော နိစ္စံ။ ဗြဟ္မအတ္တဣစ္စေတေဟိ သ္မိံဝစနဿ နိအာဒေသော ဟောတိ နိစ္စံ။ ဗြဟ္မနိ။ အတ္တနိ။
၄၀၆။ သသျာဒိတော ဝါ။ သသီဣစ္စေဝမာဒိတော ဤကာရန္တတော သ္မိံဝစနဿ နိအာဒေသော ဟောတိ ဝါ၊ သမုပဂစ္ဆတိ သသိနိဂဂနာတလံ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ။]။ ဒဏ္ဍိနိ။ ဘောဂိနိ၊ ဝါတိ ကိံ? သသိမှိ။
(စာ-၈၇)၄၀၇။ သခန္တဿိတ္တံ နောနာနံသေသု။ သခိနော။ သခိနာ။သခီနံ။ သခိဿ။
၄၀၈။ အာရော ဟိမှိ။ သခန္တဿ အာရာဒေသော ဟောတိ ဝါ ဟိမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ သခါရေဟိ။ သခေဟိ။
၄၀၉။ အံသုနံသု။ သခန္တဿ အာရော ဟောတိ ဝါ အံသုနံဣစ္စေတေသု။ သခါရံ၊ သခံ။သခါရေသု၊ သခေသု။ သခါရာနံ၊ သခီနံ။
၄၁၀။ ဗြဟ္မဿုတ္တံ သနံနာသု။ ဗြဟ္မသဒ္ဒဿ အန္တော ဥတ္တမာပဇ္ဇတိ သနံနာဣစ္စေတေသု။ ဗြဟ္မုနော၊ ဗြဟ္မူနံ၊ဗြဟ္မုနာ။
၄၁၁။ သတ္ထုပိတာဒီနမာသိယောသု တံလောပေါ စ။ သတ္ထုပိတုအာဒီနမန္တော အာတ္တမာပဇ္ဇတိ သိယောဣစ္စေတေသု၊ တေသံ သိယောနံ လောပေါ စ ဟောတိ။ သတ္ထာတိဋ္ဌတိ။ ဧဝံ ပိတာ၊ မာတာ၊ ဘာတာ၊ ကတ္တာ၊ ဝတ္တာ။သတ္ထာ တိဋ္ဌန္တိ။ ပိတာ တိဋ္ဌန္တိ။ အဝိတက္ကိတာမစ္စုမုပဗ္ဗဇန္တိ[ခု ၅-၂၇၂]။ ဘဝန္တော သတ္ထာ။ ဘဝန္တော ပိတာ။ ဘောတိယောမာတာ။
၄၁၂။ ယွာဒီသွာရော ဝါ။ သတ္ထုပိတုအာဒီနမန္တော ယောအံအာဒီသု ဝစနေသု အာရတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ သတ္ထာရော။ ပိတရော။ မာတရော။သတ္ထာရံ။ ပိတရံ။ မာတရံ။ ဝတ္တာရံ။ ဂန္တာရံ။သတ္ထာရာ။ သတ္ထာရေဟိ။ သတ္ထာရာနံ။ ဝါတိ ကိံ? အဝိတက္ကိတာ မစ္စုမုပဗ္ဗဇန္တိ[ခု ၅-၂၇၂]။ တိဏ္ဏန္နံ သတ္ထူနံ[အံ ၁-၂၈၁]။
၄၁၃။ ပိတာဒီနံ သမာသေသျာဒီသု။ သမာသဝိသယေ သျာဒီသု ပရေသု ပိတာဒီနမန္တော အာရတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ ဣမိနာ ပုရိသေနဧကမာတရော အယံ ပုရိသော။ နိမ္မာတာပိတရောပုရိသော။ နိမ္မာတာပိတရံ ပုရိသံ။ ဧကပိတရာတေ
(စာ-၈၈) ဇနာ။ ဧကမာတရာ။ ဧကဓီတရော ပုရိသော။ အဿမဏီဟောတိ အသကျဓီတရော[ဝိ ၂-၂၇၇၊၂၈၁၊၂၈၄၊၂၈၆]။
၄၁၄။ သတ္ထာဒီနံ တောမှိ။ သတ္ထုအာဒီနမန္တော အာရတ္တမာပဇ္ဇတိ တောမှိ ပစ္စယေ ပရေ။ သတ္ထာရတော အပေတိ။ဧဝံ ဝတ္တာရတော။ ဂန္တာရတော။ အတြာယံ ပါဠိ "သတ္ထာရတော သတ္ထာရံ ဂစ္ဆတီ"တိ[ခု ၇-၇၁]။
၄၁၅။ သမာသဂတနာမေ ကွစိ။ သတ္ထုအာဒီနမန္တော အာရတ္တမာပဇ္ဇတိ သမာသဂတနာမေ ပရေ ကွစိ။ ဟေတုသတ္ထာရဒဿနံ[ခု ၄-၃၁၁]။ အမာတာပိတရသံဝဍ္ဎော[ခု ၅-၂၈]။ သတ္ထာရနိဒ္ဒေသော။ ကတ္တာရနိဒ္ဒေသော။ ကွစီတိ ကိံ? သတ္ထုဒဿနံ။ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော[ဥဒါန-ဋ္ဌ-၁၃]။
၄၁၆။ နံမှိ။ သတ္ထုပိတုအာဒီနမန္တော အာရတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ သတ္ထာရာနံ။ ပိတရာနံ။ ဘာတရာနံ။သတ္ထူနံ။ ပိတူနံ။ ဘာတူနံ။
၄၁၇။ အာတ္တဉ္စ။ သတ္ထုပိတုအာဒီနမန္တော အာတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ နံမှိ ဝိဘတ္တိယံ။ သတ္ထာနံ။ ပိတာနံ။ ဘာတာနံ။ဓီတာနံ။ ကတ္တာနံ။
၄၁၈။ ဥ သမှိ သလုတ္တိ စ။ သတ္ထုပိတုအာဒီနမန္တဿ ဥတ္တံ ဟောတိ ဝါ သမှိ ဝိဘတ္တိယံ၊ တဿ စ သဿ လုတ္တိ ဟောတိ။ သတ္ထု၊ သတ္ထုဿ၊သတ္ထုနော။ ပိတု၊ ပိတုဿ၊ ပိတုနော။ ဘာတု၊ဘာတုဿ၊ ဘာတုနော။ ယာယ မာတုဘတော ပေါသော[အံ ၂-၄၇၂]။ မာတုယာ၊ ဗုဒ္ဓမာတုဿ သက္ကာရံ၊ ကရောတုသုဂတောရသော[ခု ၄-၂၁၉]။ ဤဒိသီ ပါဠိ အပ္ပကာ။မန္ဓာတု၊ မန္ဓာတုဿ၊ မန္ဓာတုနော။
(စာ-၈၉)၄၁၉။ မန္ဓာတုဿတ္တံ သမာသေ။ သမာသဝိသယေ မန္ဓာတုဿ အန္တော အတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ မန္ဓာတဇာတကံ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၂-၂၈၁]။ သဗ္ဗညုမန္ဓာတသုသီဟနာဒေါ။ ဝါတိ ကိံ? မန္ဓာတုမဟာရာဇာ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၂-၂၈၄]။
၄၂၀။ မာတာဒီနမာ နိစ္စံ။ မာတုအာဒီနမန္တဿ အာကာရတ္တံ ဟောတိ သမာသေ နိစ္စံ။ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနံ[ခု ၁-၄၊၃၁၉]။ မာတာပိတရော၊ မာတာဓီတရော၊ မာတာပုတ္တာ။အဒူသကာ ပိတာပုတ္တာ[ခု ၆-၁၇၇]။ ဓီတာဘာတရော၊ မာတာ ပိတာ ဘာတာ ဘဂိနီအာဒယော။
၄၂၁။ အာရာ ယောနမော။ အာရာဒေသတော ယောနံ သြကာရော ဟောတိ။ သတ္ထာရော တိဋ္ဌန္တိ။ ဘောန္တောသတ္ထာရော တုမှေ ဓမ္မံ ဒေသေထ။ ပိတရော။ မာတရော။ဝတ္တာရော။ ဂန္တာရော။
၄၂၂။ သ္မိမိ။ အာရာဒေသတော သ္မိံဝစနဿ ဣကာရော ဟောတိ။ သတ္ထရိ၊ ပိတရိ၊ ဓီတရိ။
၄၂၃။ နာဿာ။ အာရာဒေသတော နာဝစနဿ အာအာဒေသော ဟောတိ။ သတ္ထာရာ၊ ပိတရာ၊ မာတရာ။
၄၂၄။ အာရော ရဿမိမှိ။ အာရာဒေသော ရဿမာပဇ္ဇတိ ဣကာရေ ပရေ။ သတ္ထရိ၊ ပိတရိ၊ မာတရိ။
၄၂၅။ အသိသ္မိံ ပိတာဒီနမာ။ ပိတုအာဒီနမာရာဒေသော ရဿမာပဇ္ဇတိ အသိသ္မိံ ဝိဘတ္တိယံ။ပိတရာ။ မာတရာ။ ဘာတရာ။ ဓီတရာ။ ပိတရော။အရောဂါ မယှ မာတရော[ခု ၆-၁၅၅]။
၄၂၆။ ဂန္တာဒီနံ နာရောဝါ အံမှိ။ ဂန္တုအာဒီနမန္တဿ အာရတ္တံ န ဟောတိ ဝါ အံမှိ ဝစနေ။ ဂန္တံ၊ ဂန္တာရံ ဝါ၊ ရမယန္တေဝအာဂန္တံ[ခု ၆-၃၃၉]။ အာဂန္တာရံ ဝါ။ ဝတ္တံ၊ဝတ္တာရံ ဝါ။ ဂန္တာဒီနန္တိ ကိံ? သတ္ထာရံ။
(စာ-၉၀)၄၂၇။ မာတာဒီနမန္တဿိ တောဘရာဒီသု။ မာတုအာဒီနမန္တဿ ဣကာရော ဟောတိ တောပစ္စယေ ဘရသဒ္ဒါဒီသု စ ပရေသု။ မာတိတော။ပိတိတော။ ဘာတိတော။ ဓီတိတော။ ဒုဟိတိတော။မာတာပေတ္တိဘရော စဿံ[သံ ၁-၂၃၀]။ မာတိပက္ခော၊ ပိတိပက္ခော။ မာတိသညာ၊ပိတိသညာ။ အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။
၄၂၈။ သမာသေ မာတုဓီတူနမေဂေ။ သမာသဝိသယေ မာတုဓီတုဣစ္စေတေသမန္တဿ ဧကာရော ဟောတိ ဂေ ပရေ။ ဘောတိ တိဿမာတေ။ ဘောတိဖုဿမာတေ။ ဘောတိ သေဋ္ဌိဓီတေ။ ဘောတိ ရာဇဒုဟိတေ။အဋ္ဌဟိ ခေါ နကုလမာတေ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော မာတုဂါမော[အံ ၃-၉၅]။ သမာသေတိ ကိံ? ဟေ မာတ။ ဟေ ဓီတ။
၄၂၉။ အာ စ နာသသ္မာသ္မိံသု။ သမာသဝိသယေ မာတုဓီတုဣစ္စေတေသမန္တဿ အာ စ ဟောတိ ဝါ နာသသ္မာသ္မိံဣစ္စေတာသု ဝိဘတ္တီသု။ ရာဇမာတာယ။ ရာဇဓီတာယ။သေဋ္ဌိဓီတာယ။ သမာသေတိ ကိံ? မာတု။ မာတုယာ။ မတျာ။ ဝါတိ ကိံ? ရာဇမာတုယာ။ သေဋ္ဌိဓီတုယာ။
၄၃၀။ နေတ္တုတော သ္မိမေ။ နေတ္တုတော သ္မိံဝစနဿ ဧတ္တံ ဟောတိ ဝါ။ နေတ္တေ ဥဇုံ ဂတေ သတိ[ခု ၅-၁၁၀။ ခု ၆-၄၆၊ ၅၁။ အံ ၁-၃၈၇]။ ဝါတိ ကိံ? နေတ္တရိ။
၄၃၁။ နိသာတော စ။ နိသာသဒ္ဒတော စ သ္မိံဝစနဿ ဧတ္တံ ဟောတိ ဝါ။ နိသေ အဂ္ဂီဝ ဘာသတိ[ခု ၅-၃၂၇]။ ဝါတိ ကိံ? နိသာယံ။
၄၃၂။ ကတ္တာဒိတေ ဂဿ စ။ ကတ္တုအာဒိတော ဂဿ စ ဧတ္တံ ဟောတိ ဝါ။ ဥဋ္ဌေဟိ ကတ္တေ[ခု ၆-၃၁၅]။ ဧဟိ ခတ္တေ။ ဝါတိ ကိံ? ဘော ကတ္တ။ ဟေ ခတ္တ။
(စာ-၉၁)၄၃၃။ ပိတုဘာတာဒိတော သာဂမော သသ္မိံ။ ပိတုဿ။ ဘာတုဿ။ သတ္ထုဿ။ ဝတ္တုဿ။ ပိတုဘာတာဒိတောတိ ကိံ? ဓီတုယာ။ ပါဠိယဥှိ ဣတ္ထိလိင်္ဂေသု သကာရော သရူပေန န တိဋ္ဌတိ ဌပေတွာ "မာတုဿာ"တိ ပဒံ။ မာတုဿာတိ ဝါ အက္ခရဝိပလ္လာသော၊ တေန မာတုယာတိယောဇေတဗ္ဗံ။
၄၃၄။ ဓီတုယာ အတ္တမံမှိ။ အံမှိ ဝစနေ ဓီတုသဒ္ဒဿ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ။ ကဏှာဇိနံ ဓီတံ[ခု ၄-၃၉၅]။ ဓီတရံ ဝါ။
၄၃၅။ တယာတယိနံ တော တွတ္တံ။ တယာတယိဣစ္စေတေသံ တကာရော တွတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ တွယာ၊ တယာ။ တွယိ၊ တယိ။တွယိ ဂဓိတစိတ္တောသ္မိ[ဒီ ၂-၂၁၃]။
၄၃၆။ တာသုတမှိနံ တျတ္တံ။ တာသုတမှိဣစ္စေတေသံ တကာရော တျတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ တျမှိပုရိသမှိ။ တျမှိ စိတ္တမှိ။ တျာသု ဣတ္ထီသု။ကထံ နု ဝိဿသေ တျမှိ[ခု ၅-၃၉၁]။ အထ ဝိဿသတေ တျမှိ[ခု ၆-၂၉၀]။ ခိဍ္ဍာပဏိဟိတာ တျာသု[ခု ၆-၉၃]။ ရတိတျာသု ပတိဋ္ဌိတာ။ ဝါတိ ကိံ? တမှိ၊ တာသု။
၄၃၇။ တံသဒ္ဒဿ တုမှတ္ထဿတျံ။ တုမှသဒ္ဒတ္ထဝါစကဿ တံသဒ္ဒဿ တျံအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။အာတုရော တျာနု ပုစ္ဆာမိ[ခု ၆-၁၇၅]။ ဝါတိ ကိံ? တံ အနုပုစ္ဆာမိ။
၄၃၈။ အမှာကမမှေသုနံမှော သ္မတ္တံ။ အမှာကံအမှေသုဣစ္စေတေသံ မှကာရော သ္မတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ အသ္မာကံ။ အမှာကံ။ အသ္မေသု။အမှေသု။ ဝုတ္တိရက္ခဏဋ္ဌာနေ ပန "အသ္မိသု"ဣတိ ဒိဿတိ ဧကာရဿ ဣကာရာဒေသဝသေန "ဣဓ ဟေမန္တဂိမှိသူ"တိ[ခု ၁-၅၄] ပဒေ ဝိယ။
(စာ-၉၂)၄၃၉။ အတ္တန္တော အနတ္တံ ဟိမှိ။ အတ္တနေဟိ၊ အတ္တနေဘိ။
၄၄၀။ တမှာ သဿ နော။ တမှာ အတ္တတော သဿ ဝိဘတ္တိဿ နော ဟောတိ။ အတ္တနော။
၄၄၁။ သ္မာဿ နာ။ အတ္တတော သ္မာဝစနဿ နာ ဟောတိ။ အတ္တနာ နိဿဋံ။
၄၄၂။ ဈလေဟိ စ။ ဈလေဟိ စ သ္မာဝစနဿ နာ ဟောတိ။ အဂ္ဂိနာ အပေတိ။ ဧဝံ ဒဏ္ဍိနာ၊ သယမ္ဘုနာ။
၄၄၃။ ဃပေဟိ သ္မိံ ယံ ဝါ။ ကညာယံ၊ ကညာယ။ ရတ္တိယံ၊ ရတ္တိယာ။ ဣတ္ထိယံ၊ဣတ္ထိယာ။ ယာဂုယံ၊ ယာဂုယာ။ ဝဓုယံ၊ ဝဓုယာ။
၄၄၄။ နပုံသကေဟိ ယောနံ နိ။ အဋ္ဌီနိ၊ အဋ္ဌီ။ အာယူနိ၊ အာယူ။
၄၄၅။ နိစ္စမတော။ အကာရန္တေဟိ နပုံသကလိင်္ဂေဟိ ယောနံ နိစ္စံ နိ ဟောတိ။ ယာနိ စိတ္တာနိ တိဋ္ဌန္တိ။ယာနိ ကုလာနိ ပဿတိ။ တာနိ၊ တာနိ။ ကာနိ၊ ကာနိ။ဘယာနိ၊ ဘယာနိ။ ရူပါနိ၊ ရူပါနိ။ ရူပါ သဒ္ဒါရသာ ဂန္ဓာ[ဝိ ၃-၂၈။ ခု ၁-၃၉၇]။ "ရူပေ စ သဒ္ဒေ စ အထော ရသေ စာ"တိ[ဝိ ၃-၄၆] အာဒီသု ပန "ရူပါ ရူပေ"တိအာဒီနိ နိနံ အာဧအာဒေသဝသေန သိဒ္ဓါနိ။ ဣဒံ လက္ခဏံ နိစ္စဘာဝဒီပကံဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
၄၄၆။ သိနော အံ။ အကာရန္တေဟိ နပုံသကလိင်္ဂေဟိ သိဝစနဿ အံအာဒေသော ဟောတိ။ သဗ္ဗံ၊ ဣဒံ၊ ယံ၊ တံ၊ ကံ၊ရူပံ။
၄၄၇။ သေသေဟိ လောပံ ဂေါ သိ စ။ "သိနော အံ၊ သိဿဩ" ဣစ္စေဝမာဒီဟိ သုတ္တေဟိ ယာနိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိဥဒါဟရဏာနိ၊ တတော သေသေဟိ ပရော ဂေါ လောပံ ပပ္ပေါတိ
(စာ-၉၃)သိဝစနဉ္စ။ ဘဒ္ဒေ ဖုဿတိ၊ ဘောတိ ဣတ္ထိ၊ သာ ဣတ္ထီ၊ ဘော ဒဏ္ဍိ၊ သော ဒဏ္ဍီ၊ ဘော သတ္ထ၊သော သတ္ထာ။ ဘော ရာဇ၊ သော ရာဇာ။ သေသေဟီတိ ကိံ? ပုရိသော ဂစ္ဆတိ။ ဂေါ သိ စာတိ ကိံ? ဣတ္ထိယာ၊ သတ္ထုဿ။
၄၄၈။ သဗ္ဗာသမာချာတဝဇ္ဇိတောပသဂ္ဂနိပါတာဒီဟိ စ ယထာရဟ။ံနာမာချာတောပသဂ္ဂ နိပါတသင်္ခါတေသု စတူသုပဒေသု အာချာတဝဇ္ဇိတေဟိ ဥပသဂ္ဂနိပါတာဒီဟိစ ပရာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိဘတ္တီနံ ဧကဝစနဗဟုဝစနိကာနံပဌမာဒုတိယာ တတိယာစတုတ္ထီပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမီနံယထာရဟံ လောပေါဟောတိ။ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူ အသင်္ချာသဒ္ဒတ္တာဥပသဂ္ဂနိပါတေဟိ ဗဟုဝစနလောပံ န ဣစ္ဆန္တိ၊သာသနိကာ ပန ဣစ္ဆန္တိ။ တထာဟိ သာသနေ အသင်္ချာသဒ္ဒတောပိဗဟုဝစနလောပေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗော ဟောတိ အတ္ထဿ ဂရုံကတွာ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ။ အတ္ထဝသေန ဟိ ဝိဘတ္တုပ္ပတ္တိဘဝတိ၊ ယထာ "အတ္ထိယာ နဝ၊ နတ္ထိယာနဝါ" တိ[အဘိ ဂ-၆၀] ။ တသ္မာ "အတ္ထိယာ ဘာဝေါ အတ္ထိတာ၊ နတ္ထိယာ ဘာဝေါနတ္ထိတာ" တိ နိဗ္ဗစနကရဏေ ဝိရောဓောန ကာတဗ္ဗော။
တတြိမာနိ ဥဒါဟရဏာနိ၊ သေယုထိဒံ? သူရိယဿုဂ္ဂမနံ ပတိ၊ သတ္တော ဗြာဟ္မဏဝဏ္ဏေန၊ပါတော နေသံ အဒိဿထ[ခု ၆-၃၆၃] ။ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ သာရိပုတ္တော။အယံ ဘိက္ခု အနု သာရိပုတ္တံ ပညဝါဣစ္စေဝမာဒီသု ပဌမေကဝစနဿ လောပေါ။ ဧတ္ထ ဟိ ပတိသဒ္ဒံ ပဋိစ္စဥဂ္ဂမနတ္ထဿ ကမ္မဘာဝေါ၊ ပတိသဒ္ဒေါ စ သက္ကသဒ္ဒတ္ထံ အပေက္ခတိ၊ တေန တတော ပစ္စတ္တေကဝစနံဘဝတိ၊ ပစ္ဆာ တဿ လောပေါ၊ ဧသ နယော ယထာရဟံ နေတဗ္ဗော၊ "ဣမေ ဘိက္ခူ အနု သာရိပုတ္တံ ပညဝန္တော၊သာဓု ဗုဒ္ဓရက္ခိတဓမ္မရက္ခိတာ မာတရံ အနု" ဣစ္စေဝမာဒီသု ပဌမာဗဟုဝစနဿ လောပေါ။ဧဝံ ဗျာသပဒေသု ဧကစ္စေဟိ ဥပသဂ္ဂေဟိ ပရောဧကစ္စာ ဝိဘတ္တိယော လောပံ ပါပုဏန္တိ, န သဗ္ဗာ။ အာယသ္မတာ ပန
(စာ-၉၄) မဟာကစ္စာယနေန နိရုတ္တိပိဋကေ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝီသတိယာ ဥပသဂ္ဂါနံ အဝိဘတ္တိကတ္တိဝုတ္တံ၊ နိပါတေသု ပန ဧကစ္စာနံ သဝိဘတ္တိကတ္တံ, ဧကစ္စာနံ အဝိဘတ္တိကတ္တံ၊ မယံ ပန ဗျာသပဒေသုဧကစ္စာနံ ဥပသဂ္ဂါနံ သဝိသတ္တိကတ္တံ, ဧကစ္စာနံ အဝိဘတ္တိကတ္တံ "ပဘဝတိ ပရာဘဝတီ”တိ အာဒီသု သဗ္ဗေသုပိကြိယာပဒေသု သဗ္ဗထာ အဝိဘတ္တိကတ္တံ ဣစ္ဆာမ။သမာသပဒေသု ပန သဗ္ဗထာ ဝိဘတ္တိကတ္တံ ဣစ္ဆာမ၊နိပါတေသု ပန ယထာဝုတ္တမေဝ နယံ ဣစ္ဆာမ၊ ပကာရေနဇာနနာ ပဇာနနာတိ[အဘိ ဋ္ဌ ၁-၁၉၁] တတိယေကဝစနဿ လောပေါ၊ ဥဒ္ဓံ ခိတ္တာနိ ဥက္ခိတ္တာနံ၊အန္တော ခိတ္တာနိ ပက္ခိတ္တာနံ၊ သတ္တမိယာ ဧကဝစနဿလောပေါ။ ဣမိနာ နယေန ဝိတ္ထာရော ကာတဗ္ဗော။အတ္ထိ ဓနံ၊ အတ္ထိ ဓနာနိ၊ ပုတ္တာ မတ္ထိ၊ ဓနာမတ္ထိ[ခု ၁-၂၂] ။ ရညာ ပစ္စာမိတ္တေ ဇေတုံသက္ကာ၊ သတ္တံဝေါ ဇေတုံ သက္ကာ၊ ဣဒံ ဒုက္ခံ ပုမုနာလဗ္ဘာ[ခု ၆-၁၇၆၊၃၅၂]။ ဣမာနိ ဒုက္ခာနိ ပုမုနာလဗ္ဘာ။ ဧဟိ အာဝုသော၊ ဧထ အာဝုသော၊ ဧဟိ ဘန္တေ၊ဧထ ဘန္တေ၊ ဧဟိ သမ္မ နိဝတ္တဿု[ခု ၆-၁၅၃]။ မာ သမ္မ ဧဝံ အဝစုတ္ထ[ခု-၆-၃၆၇]။ အယံ နိပါတတော ပဌမေကဝစနပုထုဝစနာနံလောပေါ။ နမောအတ္ထု၊ နမော ကရောဟိ နာဂဿ[ခု-၁-၁၉၆]။ အယံ ပဌမာဒုတိယာနံဧကဝစနဿ လောပေါ။ ဧဝံ ဗျာသဝသေန။ သမာသဝသေနပန အတ္ထိ ခီရံ ဧတိဿာတိ အတ္ထိခီရာ၊ ဗြာဟ္မဏီတိ သိလောပေါ။ကိန္တိ မေ သာဝကာ သဒ္ဒါယ ဝဍ္ဎေယျုံ၊ တတိယေကဝစနဿလောပေါ၊ဒါနာနိ ဒါတုံ[အံ-၂-၂၈]။ ဒါတုကာမော ယဿ သောယံ ဒါတုကာမော၊စတုတ္ထေကဝစနဿ လောပေါ။ ဣမိနာ နယေန ဝိတ္ထာရောကာတဗ္ဗော။ သမဏော စ ဗြာဟ္မဏော စ၊ သမဏာ စ ဗြာဟ္မဏာစ၊ သမဏဉ္စ ဗြာဟ္မဏဉ္စ။ပ။ သမဏေသု စ ဗြာဟ္မဏေသုစ၊ အယံ ဗျာသော။ ဧတ္ထ စ သဒ္ဒတော ပဌမဒုတိယာဒီနံဧကဝစနဗဟုဝစနိကာနံ သဗ္ဗာသံ ဝိသတ္တီနံ လောပေါဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တေန ဝုတ္တံ "ယထာရဟ" န္တိ။
(စာ-၉၅)ဧတ္ထ သိယာ "နနု စ ဘော အာချာတဝိသယေ သျာဒီနမုပ္ပတ္တိယေဝနတ္ထိ၊ အထ ကသ္မာ 'အာချာတဝဇ္ဇိတောပသဂ္ဂနိပါတာဒီဟီ'တိ ဝုတ္တ"န္တိ? သစ္စံ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ကဿစိ ဗုဒ္ဓိသိယာ "အာချာတပဒတောပိ သျာဒိဝိဘတ္တုပ္ပတ္တိဟောတိ၊ 'ကရောတိဿ, ဂစ္ဆတိနော, ဟောတိဿာ"တိ စ ရူပါနံ ဒဿနတော"တိ တန္နိသေဓနတ္ထံ ဝဇ္ဇိတဝစနံ ဝုတ္တံ။ "ကရောတိ ဓာတု, ဂစ္ဆတိ ဓာတူ" တိအာဒီသု ဟိ ကရောတိ စသာ ဓာတုစာတိ ကရောတိဓာတူတိအာဒီဟိ ရူဠှီသဒ္ဒေဟိပိဝိဘတ္တိလောပေါ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ။ "အတ္ထီတိ အသ၊ သီဒတီတိ သတ"[အဘိ-ဋ္ဌ-၂-၄၉၆]ဣစ္စေတေဟိ နာမပဒေဟိ စ ဝိဘတ္တိလောပေါစ ဟောတီတိ ဒဿနတ္ထဉ္စ "နိပါတာဒီဟီ"တိ အာဒိဂ္ဂဟဏံ ကတံ။ ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ဝီသတိယာဥပသဂ္ဂါနံ သရူပဉ္စ နိပါတာနံ သရူပဉ္စ ဝတ္တဗ္ဗမ္ပိသမာနံ ဥပရိ စတုန္နံ ပဒါနံ ဝိဘာဂေ အာဝိ ဘဝိဿတီတိဣဓ န ဒဿိတံ။
၄၄၉။ ပုမဿ သမာသေ လိင်္ဂါဒီသု။ သမာသဝိသယေ ပုမသဒ္ဒဿန္တော လောပမာပဇ္ဇတိ လိင်္ဂါဒီသုပရေသု။ ပုလ္လိင်္ဂံ။ ပုမ္ဘာဝေါ။ ပုင်္ကောကိလော။
၄၅၀။ အံ ယ မိ ဝဏ္ဏာ ပါ ဝါ။ ဣဝဏ္ဏာ ပသညတော အံဝစနဿ ယံအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ဗောဓိယံ၊ဗောဓိံ။ ဒါသိယံ၊ ဒါသိံ၊ ဣတ္ထိယံ၊ ဣတ္ထိံ။ ဗုဇ္ဈဿုဇိနဗောဓိယံ[ခု-၄-၃၂၀]။ ဃရေ ဇာတံဝ ဒါသိယံ[ခု-၆-၃၅၅]။
၄၅၁။ ဈမှာ နံ ကတရဿာ။ ကတရဿသာ ဈမှာ အံ ဝစနဿ နံ ဟောတိ ဝါ။ ယံ ပဿေ ဝဇ္ဇဒဿိနံ[ခု ၁-၂၄]။ ဝဇ္ဇဒဿိံ၊ ဝေရိနံ[ခု ၁-၁၂၃]။ ဒဏ္ဍိနံ။ ဘောဂိနံ။
၄၅၂။ ယောနံ တမှာ နော။ တမှာ ကတရဿာ ဈမှာ ယောနံ နော ဟောတိ ဝါ။ ဒဏ္ဍိနော၊ဒဏ္ဍီ၊ ဘောဂိနော၊ ဘောဂီ၊ ဟေ ဒဏ္ဍိနော၊ ဟေ ဘောဂိနော။
(စာ-၉၆) ၄၅၃။ ဝဇ္ဇဒသျာဒီနမိနော အံယောသ္မိံသူသု။ အပရေန နယေန ဝဇ္ဇဒဿီ ဣစ္စေဝမာဒီနမန္တော အံ ယော သ္မိံ သု ဣစ္စေတေသု ဣနတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ။ ဝဇ္ဇဒဿိနံ ပဿတိ။ယံ ပဿေ ဝဇ္ဇဒဿိနံ[ခု ၁-၂၄]။ ဝဇ္ဇဒဿိနေ ပဿတိ။ ဝဇ္ဇဒဿိနေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ဝဇ္ဇဒဿိနေသု ပတိတံ၊ ပါဏိနံ ပဿတိ။ ပါဏိနေပဿတိ။ အဓိဝတ္တန္တိ ပါဏိနေ[သံ ၁-၁၀၂]။ ပါဏိနေ ပတိဋ္ဌိတံ၊ ပါဏိနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ယသဿိနံ ပဿတိ၊ ယသဿိနေ ပဿတိ၊ ယသဿိနေ ပတိဋ္ဌိတံ။မာတင်္ဂသ္မိံ ယသဿိနေ[ခု ၆-၆၁]။ ယသဿိနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ ဝေရိနံ၊ ဝေရိနေပဿတိ။ ဝေရိနေ ပတိဋ္ဌိတံ။ ဝေရိနေသု အဝေရိနော[ခု-၁-၄၂]။ ဒဏ္ဍိနံ၊ ဒဏ္ဍိနေ ပဿတိ၊ဒဏ္ဍိနေ၊ ဒဏ္ဍိနေသု ပတိဋ္ဌိတံ။ ဘောဂိနံ၊ ဘောဂိနေပဿတိ၊ ဘောဂိနေ၊ ဘောဂိနေသု ပတိဋ္ဌိတံ၊ ဣမိနာနယေန ပုလ္လိင်္ဂေ အနေကသတာနိ "သိခီ ကရီ" တိအာဒီနိ ဤကာရန္တပဒါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။ပဇ္ဇုန္နဂတိကမိဒံ လက္ခဏံ။ ဝါတိ ကိံ? ဝဇ္ဇဒဿိံ၊ ဝဇ္ဇဒဿိနော ပဿတိ။ ဝဇ္ဇဒဿိမှိ၊ဝဇ္ဇဒဿီသု ပတိဋ္ဌိတံ။
၄၅၄။ ပုဏ္ဏမာတော သ္မိံနော အာယေ ဂါထာယံ ။ ဂါထာဝိသယေ ပုဏ္ဏမာသဒ္ဒတော သ္မိံဝစနဿ အာယေဣစ္စာဒေသော ဟောတိ။ ပုဏ္ဏမာယေဥပေါသထေ[ခု-၄-၃၉၂]။ ပုဏ္ဏမာယေ ယထာ စန္ဒော[ခု-၄-၃၂၀]။ ဂါထာယန္တိ ကိံ? ဝိသာခါပုဏ္ဏမာယ ရတ္တိယာ[ဥဒါန-ဋ္ဌ-၄၆]။
၄၅၅။ လဇ္ဇိတော တဗ္ဗဿ သဝိဘတ္တိကဿ တာယေ။ ဂါထာယံ လဇ္ဇိသဒ္ဒတော ပရဿ တဗ္ဗသဒ္ဒဿ သဝိဘတ္တိကဿ တာယေဣစ္စာဒေသော ဟောတိ။ ဧတ္ထ စ လဇ္ဇိသဒ္ဒေန အလဇ္ဇိသဒ္ဒေါပိ ဂဟိတော။ အလဇ္ဇိတာယေလဇ္ဇန္တိ၊ လဇ္ဇိတာယေ န လဇ္ဇရေ[ခု-၁-၅၈]။ ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အလဇ္ဇိတဗ္ဗလဇ္ဇိတဗ္ဗသဒ္ဒေဟိ သ္မိံ ဝစနံ ကတွာ တဿ တာယေအာဒေသော
(စာ-၉၇) ကာတဗ္ဗော။ တတ္ထ အလဇ္ဇိတာယေတိ အလဇ္ဇိတဗ္ဗေ။ လဇ္ဇိတာယေတိ လဇ္ဇိတဗ္ဗေ။
၄၅၆။ ကိဿ ဝေ က။ ကိံ သဒ္ဒဿ ဝ ပစ္စယေ ပရေ က ဣတိ ရူပံ ဟောတိ။ ကွ နစ္စံ။ ကွ ဂီတံ[ဒီ-၃-၁၄၈]။ ကွ ဂတောသိ တွံ ဒေဝါနံပိယတိဿ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]။
၄၅၇။ ထံ ဟံသျာဒီသု စ။ ကိံ သဒ္ဒဿ ထံဟံပစ္စယေသု သျာဒီသု ဝစနေသု ပရေသု ကဣတိ ရူပံ ဟောတိ။ ကထံ ဇာနေမု တံမယံ[ခု-၅-၁၄၂။ ခု-၆-၁၄၉]။ ကဟံ မံ ဒက္ခိဿတိ၊ ကော တံ နိန္ဒိတုမရဟတိ[ခု-၁-၄၇]။ ကေ တုမှေ။ ကံ တွံ အတ္ထဝသံဉတွာ[ခု-၆-၁၅၉]။ ကာ ဣတ္ထီ။ ကော ပကာရော ကထံ၊ ကံ ပကာရံ ကထံ၊ကေန ပကာရေန ကထံ ဣစ္စာဒိ။ ဧတ္ထ "ကော ပကာရော, ကံ ပကာရ" န္တိအာဒီနိ ကထံသဒ္ဒဿ အတ္ထဝါကျဝသေန ဥဒါဟရဏဝသေန စ ဂဟိတာနိ, န ကေဝလံ အတ္ထဝါကျဝသေန၊ ဧတ္ထ ဟိ "ကော ပကာရော ကထ" န္တိ အာဒိနာ ဝါကျေန ဧကက္ခဏေယေဝ ဒွေဒွေ ပယောဂါ ဒဿိတာ။ တထာ ဟိ ဧကေနောဒကဃဋေနအမ္ဗသေစနယတိနှာပနာဒိ ဘဝတိ။ အတြာယံ ပါဠိ "အမ္ဗော စ သိတ္တော သမဏော စ နှာပိတော။မယာ စ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက" န္တိ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]။ ဂရူ ပန ယထာ ဧကေနောဒကဃဋေန အမ္ဗသေစနဂရုသိနနာနိဘဝန္တီတိ ဥပမံ အာဟရန္တိ။
၄၅၈။ နပုံသကေ အံသိသု ဝါ။ ကိံ သဒ္ဒဿ နပုံသကေ ဝတ္တမာနဿ အံသိဣစ္စေတေသု ကဣတိ ရူပံ ဟောတိ ဝါ။ ကံစိတ္တံ။ကံ ရူပံ။ ကိံ စိတ္တံ၊ ကိံ ရူပံ။
၄၅၉။ ကော ဣတိ သမာသေ နာမေ။ သမာသဝိသယေ ကိံ သဒ္ဒဿ နာမသဒ္ဒေ ပရေ ကောဣတိ ရူပံ ဟောတိ ဝါ။ ကောနာမောပုရိသော။ ကိံနာမော ဝါ။ ကောနာမာ
(စာ-၉၈) ဣတ္ထီ၊ ကိံနာမာ ဝါ။ ကောနာမံ ကုလံ၊ ကိံနာမံဝါ။ ကောနာမော တေ ဥပဇ္ဈာယော[ဝိ-၃-၁၃၁]။ သမာသေတိ ကိံ? ကာ နာမ အယံ ဣတ္ထီ။ နာမေတိ ကိံ? ကိံ ဂေါတ္တော တွံ။ ကိံ ပုရိသော။ ကံကုလံ။
၄၆၀။ ကု ဟိံ ဟံ ဟိဉ္စိ ဟိဉ္စနံ ြတတောထဒါစနံဒါသု။ ကိံ သဒ္ဒဿ ကု ဟောတိ ဟိံ ဟံဟိဉ္စိဟိဉ္စနံ တြတောထ ဒါစနံဒါ ဣစ္စေတေသု။ ကုဟိံ၊ ကုဟံ၊ကုဟိဉ္စိ၊ ကုဟိဉ္စနံ၊ ကုတြ၊ ကုတော၊ ကုတ္ထ၊ကုဒါစနံ၊ ကုဒါ။
၄၆၁။ သဗ္ဗဿေတဿတ္တံ တောထေသု ဝါ။ သဗ္ဗဿ ဧတသဒ္ဒဿ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ တောထေသု ပစ္စယေသု။ အတော၊ အတ္ထ။ ဧတ္တော၊ဧတ္ထ။
၄၆၂။ နိစ္စံ တြေ။ သဗ္ဗဿ ဧတသဒ္ဒဿ အကာရော ဟောတိ နိစ္စံ တြေပစ္စယေ ပရေ။ အတြ။
၄၆၃။ ဣဒဿိ ထံဒါနိဟတောဓေသု။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဣကာရော ဟောတိ ထံဒါနိဟတော ဓဣစ္စေတေသု။ ဣတ္ထံ၊ဣဒါနိ၊ ဣဟ၊ ဣတော၊ ဣဓ။
၄၆၄။ ဓုနာမှတ္တံ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ အတ္တံ ဟောတိ ဓုနာမှိ ပစ္စယေ ပရေ။ အဓုနာ။
၄၆၅။ ရဟိမှေတ။ ဣဒံသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဧတာဒေသော ဟောတိ ရဟိမှိ ပစ္စယေ ပရေ။ ဧတရဟိ။
၄၆၆။ အဝဏ္ဏန္တိတ္ထိယာ အာပစ္စယော။ အဝဏ္ဏန္တာ ဣတ္ထိလိင်္ဂတော အာပစ္စယော ဟောတိ။ ကညာ၊ သဒ္ဓါ၊ သာလာ၊သဗ္ဗာ၊ ယာ၊ သာ၊ ကာ၊ ကတရာ၊ သဗ္ဗညုတာ၊ ဇနတာ၊ဒေဝတာ။
(စာ-၉၉) ၄၆၇။ ဤ နဒါဒီဟိ ဝါ။ နဒါဒီဟိ ဝါ အနဒါဒီဟိ ဝါ ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနေဟိ ဤ ပစ္စယော ဟောတိ။ နဒီ၊ မဟီ၊ ကုမာရီတရုဏီ၊ သခီ၊ ဣတ္ထီ၊ ယက္ခီ၊ နာဂီ။
၄၆၈။ ဏဝဏိကဏန္တုဏေယျေဟိ ။ ဏဝဏိကဏန္တုဏေယျဣစ္စေတေဟိ ဣတ္ထိယံ ဝတ္တမာနေဟိ ဤပစ္စယော ဟောတိ။ မာဏဝီ၊ ပဏ္ဍဝီ၊ နာဝိကီ၊ဂေါတမီ၊ ဂုဏဝတီ၊ သတိမတီ၊ ဝေနတေယျီ၊ ကောန္တေယျီ။
၄၆၉။ ပတျာဒိဘိက္ခာဒိရာဇာဒီဒန္တေဟိ ဣနီ။ ပတိအာဒီဟိ စ ဘိက္ခုအာဒီဟိ စ ရာဇာဒီဟိ ဤကာရန္တေဟိ စ ဣနီပစ္စယော ဟောတိ။ ဂဟပတာနီ၊ ဣသိနီ၊ကပိနီ၊ ကိမိနီ၊ အရိနီ၊ ဘိက္ခုနီ၊ ပရစိတ္တဝိဒုနီ၊ဥတုနီ၊ ရာဇိနီ၊ ယက္ခိနီ၊ နာဂိနီ၊ ခတ္တိယာနီ၊သာကိယာနီ၊ အရညာနီ၊ ပေါက္ခရဏီ၊ သီဟိနီ၊တာပသိနီ၊ ဒဏ္ဍိနီ၊ ဘောဂိနီ၊ သုခိနီ၊ သိခိနီ၊ဟတ္ထိနီ၊ မေဓာဝိနီ၊ တပဿိနီ၊ ပိယဘာဏိနီ၊အညာနိပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။
၄၇၀။ ဣဒ္ဓိမန္တုတော စ။ ဣတ္ထိယံဝတ္တမာနာ ဣဒ္ဓိမန္တုသဒ္ဒတော စ ဣနီပစ္စယော ဟောတိ။ ဣဒ္ဓိမန္တနီ၊ဣဒ္ဓိမန္တိနိယော။
၄၇၁။ န္တုဿ တော ဤကာရေ။ န္တုပစ္စယဿ သဗ္ဗဿေဝ တကာရော ဟောတိ ဤကာရေ ပရေ။ ဂုဏဝတီ၊ သတိမတီ၊ စက္ခုမတီ၊ဘိက္ခုနီ၊ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ[ခု-၂-၄၀၀]။ ဣတ္ထီ သိယာ ရူပဝတီ[ခု-၅-၅၀]။ ဣဒ္ဓိမတီ၊ မဟတီ နင်္ဂလသီသာ[သံ-၁-၁၀၅]။ ဂုရူ ပန ဝိကပ္ပေန န္တုပစ္စယဿ တကာရတ္တမိစ္ဆန္တိ၊ တေသံ မတေ "ဂုဏဝတီ၊ ဂုဏဝန္တီ၊ ကုလဝတီ၊ ကုလဝန္တီ၊သတိမတီ၊ သတိမန္တီ၊ မဟတီ၊ မဟန္တီ"တိအာဒီနိ ရူပါနိ ဘဝန္တိ၊ တေသု ဂုဏဝန္တီပကာရာနိသာသနေ အပ္ပသိဒ္ဓါနိ။
၄၇၂။ ဘဝန္တဿ ဘောတ။ ဘဝန္တဿ သဗ္ဗဿေဝ ဘောတဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဤကာရေ ဣတ္ထိဂတေ ပရေ။ ဘောတိ အယျေ၊ဘောတိ ကညေ၊ ဘောတိ ခရာဒိယေ။
(စာ-၁၀၀) ၄၇၃။ ဘော ဂေ။ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဘော ဟောတိ ဂေ ပရေ။ ဘော ပုရိသ၊ဘော အဂ္ဂိ။
၄၇၄။ အထဝေကဗဟွတ္ထေသု ဘော နိပါတော။ အထ ဝါ ဧကဗဟွတ္ထေသု ဘောဣတိ နိပါတော ပတတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ဘော ပုရိသ တွံ ပတိဋ္ဌ၊ ဘော ပုရိသာ တုမှေ ပတိဋ္ဌထ၊ဘော စိတ္တ၊ ဘော စိတ္တာနိ။ ဧဝံ သော ပုရိသ ဇာနာဟိ[ခု-၁-၄၉]။ သော တေ ပုရိသေ အာဟ "ဘော တုမှေ မံ မာရေန္တာ ရညော ဒဿေတွာဝမာရေထာ"တိ[ဇာတက-ဋ္ဌ-၁-၄၆၄]။ ဘော ယက္ခာ၊ ဘောဓုတ္တာ။ ဥမ္မုဇ္ဇ ဘောပုထုသိလေ[သံ-၂-၄၉၉]။ ဂစ္ဆထ ဘော ဃရဏိယော[ခု-၆-၂၄၇]။ ဓမ္မာလပနေ ဘောသဒ္ဒေါ ဧကဝစနန္တော "အစ္ဆရိယံ ဝတ ဘော၊ အဗ္ဘုတံဝတ ဘော" တိ[ဒီ-၂-၁၀၇၊ ဝိ-၂-၃၀]။
၄၇၅။ မတန္တရေ အကာရပိတာဒီနမာ။ ဂရူနံ မတန္တရေ အကာရော စ ပိတာဒီနမန္တော စ အာကာရတ္တမာပဇ္ဇတိ ဂေ ပရေ။ ဘော ပုရိသာ တွံ တိဋ္ဌ၊ ဘော ပိတာ၊ ဘောဘာတာ၊ ဘောတိ မာတာ၊ ဘော သတ္ထာ ဣစ္စာဒိ။
၄၇၆။ သော ရဿံ ဝါ။ ဂရူနံ မတန္တရေ သောအာဒေသဘူတော အာကာရော ရဿမာပဇ္ဇတိ ဝါ ဂေ ပရေ။ ဘောရာဇ၊ ဘော ရာဇာ၊ ဘောအတ္တ၊ ဘော အတ္တာ၊ ဘော သတ္ထ၊ ဘော သတ္ထာ ဣစ္စာဒီနိမတန္တရေဧကဝစနဝသေန ဝုတ္တာနိ။
၄၇၇။ ပဈလာ နိစ္စံ။ ပဈလဣစ္စေတေ ဝဏ္ဏာ နိစ္စံ ရဿမာပဇ္ဇန္တိ ဂေ ပရေ။ ဘောတိ ဣတ္ထိ၊ ဘောတိ ဝဓု၊ဖုဿတိ ဝရဝဏ္ဏာဘေ[ခု-၆-၃၁၂]၊ ဘော ဒဏ္ဍိ၊ သယမ္ဘု။
၄၇၈။ ရာဇာဒိသတ္ထာဒိတော ဂဿတ္တံ။ ရာဇာဒိတော သတ္ထုအာဒိတော စ ဂဿ အတ္တံ ဟောတိ နိစ္စံ။ ဓမ္မဉ္စရ မဟာရာဇ[ခု-၆-၄]။ န ရာဇ ကပဏော ဟောမိ[ခု-၆-၅၃]။ ဘော အတ္တ၊ ဘော သတ္ထ၊ ဘောပိတ။
(စာ-၁၀၁) ၄၇၉။ ဗြဟ္မာဒိကတ္တာဒိတော ဝါ။ ြဗဟ္မာဒိတော ကတ္တုအာဒိတော စ ဂဿ အတ္တံ ဟောတိ ဝါ။ ဘော ဗြဟ္မ၊ ဘော သခ၊ ဘော ကတ္တ၊ဘော ခတ္တ၊ ဝါတိ ကိံ? ဓမ္မံ ပဏီတံ မနုဇေသု ဗြဟ္မေ[ဒီ-၂-၃၄၊ မ-၁၂၆၆၊ မ-၂-၂၉၃၊ သံ-၁-၁၄၀၊ ဝိ-၃-၁၀]။ ပရိဗ္ဗဇ မဟာဗြဟ္မေ[ခု-၅-၉၇]။ ဟရေ သခါ ကိဿ နု မံ ဇဟာသိ[ခု-၅-၁၄၈]။ ဥဋ္ဌေဟိ ကတ္တေ[ခု-၆-၃၁၅]။ တေန ဟိ ခတ္တေ[ဒီ-၁-၁၀၅]။ ခတ္တာတိ စေတ္ထ သဗ္ဗကမ္မိကော အမစ္စော။ ကတ္တာတိ စ ခတ္တာတိ စ ဥဘယမ္ပေတံ အနတ္ထန္တရံ။
၄၈၀။ မတန္တရေ ဘဝန္တဿ ဘောန္တဘန္တေဘောန္တော ဘဒ္ဒေ ဂေ ဂလောပေါ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဘောန္တဘန္တေဘောန္တော ဘဒ္ဒေ ဣစ္စေတေ အာဒေသာ ဟောန္တိ ဂေ ပရေ၊ ဂဿ စ လောပေါ ဟောတိ။ ဘောန္တ၊ ဘန္တေ၊ဘောန္တော၊ ဘဒ္ဒေ။
၄၈၁။ ဘောန္တီတိ အပ္ပသိဒ္ဓံ။ ဣမသ္မိံ ဘဂဝတောပါဝ စနေ တေသု စတူသု ရူပေသု ဘောန္တဣတိ ရူပံ အပ္ပသိဒ္ဓန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
၄၈၂။ ဘန္တေဘဒ္ဒေတိ ဧကပုထုဝစနန္တမဗျယံ ။ ဘန္တေ,ဘဒ္ဒေတိ ပဒဒွယံ "အာဝုသော" တိ ပဒံ ဝိယ ဧကဝစနန္တံ ပုထုဝစနန္တဉ္စ အဗျယံဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧဟိ ဘန္တေ[ဝိ-၄-၂၄]။ သော တေ ဘိက္ခူ ခမာပေသိ "ခမထ ဘန္တေ" တိ။ တွံ ဘဒ္ဒေ မဟေသိ၊ ဘဒ္ဒေ တုမှေ ဂစ္ဆထ။
၄၈၃။ အယျတော အာလပနေကဝစနဗဟုဝစနာနမောဝါ။ အယျသဒ္ဒတော ပရေသံ အာလပနေကဝစနဗဟုဝစနာနံ ဩကာရာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ ဘော အယျောတွံ ဂစ္ဆ၊ ဘဝန္တော အယျော တုမှေ ဂစ္ဆထ၊ မာယျောဧဝရူပ မကာသိ၊ ဧထယျော ရာဇဝသတိံ[ခု-၆-၂၉၀]။ ဝါတိ ကိံ? ဘော အယျ၊ ဘဝန္တော အယျာ။
(စာ-၁၀၂) ၄၈၄။ သဝိဘတ္တိကဿ ဘောန္တော ပစ္စတ္တာလပနတ္ထေ ယောသု။ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ ဘောန္တောဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဝါပစ္စတ္တာလပနတ္ထေ ဝတ္တ မာနာသု ယောသု ဝိဘတ္တီသု၊ အပ္ပသဒ္ဒါဘောန္တောဟောန္တု[ဒီ-၁-၁၆၇]။ ဧဝံ ပစ္စတ္တဝစနတ္ထေ၊ မာ ဘောန္တောသဒ္ဒမကတ္ထ[ဒီ-၁-၁၆၇]။ ဣမံ ဘောန္တော နိသာမေထ[ခု-၁-၃၄၀]။ ဧဝံ အာလပနတ္ထေ၊ ဝါတိ ကိံ? ဧတေ ဘဝန္တော အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဘဝန္တော တုမှေဧထ။
၄၈၅။ နာသ္မာသေသု ဘောတာဘောတော။ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သဝိဘတ္တိကဿ ဘောတာဘောတောဣစ္စေတေ အာဒေသာ ဟောန္တိ ဝါ နာသ္မာသဣစ္စေတာသု ဝိဘတ္တီသု။ ဘောတာဂေါတမေန[ဝိ-၁-၇]။ ဘောတာ နိဿရတိ။ ကစ္စိ နု ဘောတောကုသလံ[ခု-၅-၃၂၇၊ ခု-၆-၇၇]။ ဘောတော ပရိဂ္ဂဟော။ ဝါတိ ကိံ? ဘဝန္တေန၊ ဘဝတာ၊ ဘဝန္တဿ၊ ဘဝတော။
၄၈၆။ မတန္တရေ ဝဿောဘာဝေါ ကွစိ ယောသု။ ဂရူနံ မတန္တရေ ဘဝန္တသဒ္ဒဿ ဝကာရဿ ဩဘာဝေါ ဟောတိ ကွစိ ယောသု။ ဘောန္တော တုမှေ တိဋ္ဌထ၊ ဘောန္တောပဿတိ။ ကွစီတိ ကိံ? ဘဝန္တာ ဣမာနိ တီဏိ နိဇ္ဈာနံ ခမန္တိစေ၊ ဂဟေတဗ္ဗာနိ။
၄၈၇။ ဘဒ္ဒန္တဿ ဝါ ဘဒန္တေ ဂေ။ ဘဒ္ဒန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဘဒန္တေဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဝါ ဂေ ပရေ။ အင်္ဂါရိနော ဒါနိ ဒုမာ ဘဒန္တေ[ခု-၂-၃၀၀]။ ပဉ္စ ပဏ္ဍိတာ မယံ ဘဒန္တေ[ခု-၅-၃၂၂]။ ဝါတိ ကိံ? ဟေ သဒ္ဒန္တေ။
၄၈၈။ မတန္တရေ ဘဒန္တဘန္တေ ယောသု စ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ဘဒ္ဒန္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ဘဒန္တဘန္တေဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ ကွစိ ဂေ ပရေ ယောသု စ၊ ဘဒန္တ၊ ဘန္တေ။ ကွစီတိ ကိံ? ဘဒ္ဒန္တ၊ ဘဒ္ဒန္တာ။
(စာ-၁၀၃) ၄၈၉။ သဒ္ဒနိဒ္ဒေသောဝ အတ္ထနိဒ္ဒေသော။ ကွစိ အတ္ထဿ နိဒ္ဒေသော သဒ္ဒဿ နိဒ္ဒေသောဝိယ ပေါရာဏေဟိ ကတော။ သေယျထိဒံ? ဘဂဝါတိ ဝစနံ သေဋ္ဌံ[ဒီ-ဋ္ဌ-၁၊ ၃၄။ ဝိသုဒ္ဓိ ၁-၂၀၃]။ ဝုစ္စတီတိ ဝစနံ၊ အတ္ထော[ဝိသုဒ္ဓိ ဋီ ၁-၂၅၁]။ ဘဂဝါတိ အတ္ထော၊ သေဋ္ဌောတိအတ္ထော[ဝိသုဒ္ဓိ-ဋီ ၁-၂၅၁]။ ကွစီတိ ကိံ? တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ ဒေဝိန္ဒောဧတဒဗြဝိ[ခု ၆-၃၆၆]။
၄၉၀။ အတ္ထနိဒ္ဒေသောဝ သဒ္ဒနိဒ္ဒေသော။ ကွစိ သဒ္ဒဿ နိဒ္ဒေသော အတ္ထနိဒ္ဒေသော ဝိယအက္ခရစိန္တကေဟိ ကတော, န အဓုနာ အမှေဟေဝ။ ယထာ "တုမှမှာကံ တယိမယီ" တိ။
၄၉၁။ အမှတုမှာနံ တောမှိ မမတဝ။ သဗ္ဗေသံ အမှတုမှ သဒ္ဒါနံ တောမှိ ပစ္စယေ ပရေ နိစ္စံ မမတဝဣစ္စာဒေသာ ဟောန္တိ။ မမတော အပေတိ၊တဝတော အပေတိ၊ မမတော ဥတ္တရိတရော နတ္ထိ။ တဝတောအယံ အဓိကော။ တဝတော အယံ ဟီနော။ အတြာယံ ပါဠိ "ဣဒ္ဓိယာ ဣတ္ထိမာပေတိ၊ မမတောပိသုရူပိနိ" န္တိ[ခု ၄-၂၅၅]။ ဧတ္ထ စ "မမတော" တိ ပါဠိဂတိဒဿနေန အဒိဋ္ဌဿပိ "တဝတော" တိ ပဒဿ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ, ဒိဋ္ဌေန နယေန အဒိဋ္ဌဿပိ တဂ္ဂတိကဿ နယဿနယညူဟိ ဝိညူဟိ ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ။ တောမှီတိ ကိံ? မယာ အပေတိ၊ တယာ အပေတိ၊ မယာ အဓိကောနတ္ထိ၊ တယာ အယံ ဟီနော။
၄၉၂။ တွာဒယော ဧကဗဝှတ္ထေသု ဝိဘတ္တိသညာ။ တောအာဒယော ပစ္စယော ဒါစနံပရိယန္တာ ဧကတ္ထေ စ ဗဟွတ္ထေ စယထာရဟံ ဝတ္တမာနာ ဝိဘတ္တိသညာ ဘဝန္တိ။ သဗ္ဗတော၊ယတော၊ တတော၊ ကုတော၊ အတော၊ ဣတော၊ သဗ္ဗဒါ၊ယဒါ၊ တဒါ၊ ဣဓ၊ ဣဒါနိ ဣစ္စေဝမာဒီနိ။
၄၉၃။ တတိယာပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမီယတ္ထေသုတော ကွစိ။ အနိစ္စတော၊ ဒုက္ခတော၊ ရောဂတော၊ ဣစ္စာဒီနိတတိယတ္ထေ။
(စာ-၁၀၄) ဥဘတော သုဇာတော မာတိတော စ ပိတိတော စ သံသုဒ္ဓဂဟဏိကောတိစ[ဒီ ၁-၁၁၃]။ နာဿုဓ ကောစိ ဘောဂါနံ ဥပဃာတောအာဂစ္ဆတိ ရာဇတော ဝါ စောရတော ဝါ အဂ္ဂိတောဝါတိ[အံ ၂-၁၅၂] စ ဣစ္စာဒီနိ ပဉ္စမီယတ္ထေ၊န စာဟမေတံ ဣစ္ဆာမိ၊ ယံ ပရတော ဒါနပစ္စယာ[ခု ၆-၂၀၃]။ ဧဝံ ဆဋ္ဌီယတ္ထေ။ ပရဿ ဒါနပစ္စယာတိအတ္ထော။ ဧကတော၊ ပုရိတော၊ ပစ္ဆတော၊ ပဿတော၊ပိဋ္ဌိတော၊ ပါဒတော၊ သီသတော၊ မူလတော၊ ဟေဋ္ဌတော၊ဣစ္စာဒီနိ သတ္တမီယတ္ထေ။ သဗ္ဗတော၊ ကတရတော၊ယတော၊ တတော၊ ဣစ္စာဒီနိ ယထာရဟံ တတိယာပဉ္စမီသတ္တမီယတ္ထေသုဝတ္တန္တိ။ ကွစီတိ ကိံ? သဗ္ဗေန၊ သဗ္ဗသ္မာ၊ သဗ္ဗသ္မိံ။
၄၉၄။ သတ္တမိယာ တြထ သဗ္ဗနာမတော။ သဗ္ဗတြ၊ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗသ္မိံဝါ၊ ယတြ၊ ယတ္ထ၊ တတြ၊ တတ္ထ၊ အမုတြ၊ အမုတ္ထ။
၄၉၅။ ယမှာ ပဌမတေ္ထ။ တြထပစ္စယာ ပဌမာယ ဝိဘတ္တိယာ အတ္ထေ ယသဒ္ဒတော ပရာ ဟောန္တိ ကွစိ၊ ယတြဟိ နာမ သာဝကောပိ[သံ ၁-၄၅၂။ ဝိ ၁-၁၄၅]။ ယတ္ထ ဧတာဒိသော သတ္ထာ[ဒီ ၂-၁၂၉]။ ကွစီတိ ကိံ? ယော ဟိ နာမ၊ ယော ဧတာဒိသော။
၄၉၆။ ဣတိနာ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗေ တော။ ဣတိသဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗေ ပဌမတ္ထေကွစိ တောပစ္စယော ဟောတိ။ ဒိဋ္ဌိစရိတာရူပံ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆန္တိ[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]။ သုဘတော နံ မညတိ ဗာလော[ခု ၁-၃၀၈]။ အနိစ္စတော ဝိပဿန္တိ[အဘိ ၈-၁၃၄]။ တတ္ထ အတ္တတော ဥပဂစ္ဆန္တီတိ အတ္တာတိ ဂဏှန္တိ။ဧသ နယော ဣတရတြာပိ။
၄၉၇။ ယတေဟိ ပစ္စတ္တဝစနဿ တော နိဒါနာဒီသု။ နိဒါနသဒ္ဒါဒီသု ပရေသု ယတသဒ္ဒေဟိ ပရဿ ပစ္စတ္တဝစနဿ ကွစိ တောအာဒေသော ဟောတိ။ ယတောနိဒါနံ[ခု ၁-၃၂၁]။
(စာ-၁၀၅) သော တတောနိဒါနံ[မ ၁-၁၈၆]။ ယတွာဓိကရဏမေနံ[ဒီ ၁-၆၆။ မ ၁-၃၃၆၊၃၄၀။ မ ၃-၁၃၊၅၃။ အဘိ ၁-၂၆၁]။ ကွစီတိ ကိံ? ယံနိဒါနံ။
၄၉၈။ ကိံ သဒ္ဒဿ နိဂ္ဂဟီတလောပေါ သ္မိံ သေသု။ ကိသ္မိံ မေ သိဝယော ကုဒ္ဓါ[ခု ၆-၃၁၅]။ ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော[ခု ၆-၃၀၃]။
၄၉၉။ သတ္တမိယာ ဝ ကိံမှာ။ ကိံ သဒ္ဒတော ဝပစ္စယော ဟောတိ ကွစိ သတ္တမျတ္ထေ။ကွ နစ္စံ၊ ကွ ဂီတံ[ဒီ ၃-၁၄၈]။ ကွ ဂတောသိ တွံ ဒေဝါနံပိယတိဿ။
၅၀၀။ ဟိံ ဟံဟိဉ္စနံဟိဉ္စိ။ ကုဟိံ၊ ကုဟံ၊ ကုဟိဉ္စနံ၊ ကုဟိဉ္စိ။ "ကိသ္မိံ မေ သိဝယော ကုဒ္ဓါ" တိ[ခု ၆-၃၁၅] ဧတ္ထ န ဟောတိ။
၅၀၁။ တတော ဟိံ ဟံ။ တတိံ၊ တဟံ၊ တသ္မိံ ဝါ။
၅၀၂။ သဗ္ဗသ္မာ ဓိ။ သဗ္ဗဓိ၊ သဗ္ဗသ္မိံ ဝါ။
၅၀၃။ ဣဒတော ဟဓာ။ ဣဟ၊ ဣဓ၊ ဣမသ္မိံ ဝါ။
၅၀၄။ ယသ္မာ ဟိံ။ ယဟိံ ၊ ယသ္မိံ၊ ယေသု ဝါ။
၅၀၅။ ကိံ သဗ္ဗညေကယကုဟိ ကာလေ ဒါဒါစနံ။
ကာလေ ဝတ္တဗ္ဗေ ကွစိ သတ္တမီယတ္ထေ ကိံ သဗ္ဗ အည ဧက ယ ကုဣစ္စေတေဟိ သဒ္ဒေဟိ ဒါဒါစနံဣစ္စေတေ ပစ္စယာ ဟောန္တိ ယထာရဟံ၊ကဒါ၊ သဗ္ဗဒါ၊ အညဒါ၊ ဧကဒါ၊ ယဒါ၊ ကုဒါ၊ ကုဒါစနံ၊မာ ဝေါ ဓမ္မံ အဓမ္မံ ဝါ၊ အဒ္ဒသာမ ကုဒါစနံ[ခု ၅-၈၀]။ တံ ကုဒါဿု ဘဝိဿတိ[ခု ၆-၁၆၁]။
၅၀၆။ တမှာ ဒါဒါနိ။ တဒါ၊ တဒါနိ။
၅၀၇။ ဣဒတော ရဟိဓုနာဒါနိ။ ဧတရဟိ၊ အဓုနာ၊ ဣဒါနိ၊ ကေစိ ပန ဂရု "ယဒါ တဒါ သဒါ ဣဒါနီ"တိ ဣမေဟိ
(စာ-၁၀၆) စတူဟိ ပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ပစ္စေကံ "ကာလေ" တိ ပဒံ ယောဇေတွာ ဝဒန္တိ "ယဒါ ကာလေ" တိ အာဒိနာ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ ဒါဒါနိပစ္စယာနံ ကာလဝါစကတ္တာ, "ယသ္မိံ ကာလေ"တိ ဝုတ္တသဒိသတာပဇ္ဇနတော စ သာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ တာဒိသဿ နယဿ အဒဿနတော စ။ ဝေဝစနနယော ပန အာဟစ္စဘာသိတေ ဒိဿတိ "အပ္ပံ ဝဿသတံ အာယု၊ ဣဒါနေတရဟိ ဝိဇ္ဇတီ"တိ[ခု ၄-၃၈၁]။ တထာ "ယသ္မာ တသ္မာ" တိ ပဒေဟိပိ သဒ္ဓိံ ပစ္စေကံ "ကာရဏာ" တိ ပဒံ ယောဇေတွာ ဝဒန္တိ "ယသ္မာ ကာရဏာ"တိ အာဒီနိ၊ တမ္ပိ န ဂဟေတဗ္ဗံ, "ယသ္မာ တသ္မာ ကသ္မာ"တိ နိပါတပဒေဟေဝ ကာရဏတ္ထဿ ပကာသိတတ္တာ, ပါဠိယံ ပေါရာဏဋ္ဌကထာဒီသု စ တာဒိသဿ နယဿ လောကဝေါဟာရဝသေန အာဂတဿ အဒဿနတော စ။ တသ္မာ ယတ္ထ ကတ္ထစိ တာဒိသဿ ဒဿနံ ဝိညူနံ အပ္ပမာဏံ။ ဧဝဥှိ အဋ္ဌကထာဒီသု ဒိဿတိ "ယသ္မာတိ ယံကာရဏာ၊ ယသ္မာတိ ယေန ကာရဏေန၊ တသ္မာတိ တံကာရဏာ၊ တသ္မာတိ တေန ကာရဏေန၊ ကသ္မာတိ ကိံ ကာရဏာ၊ ကသ္မာတိ ကေန ကာရဏေန" ဣတိဝါ။ "ကိံ ကာရဏံ" ဣစ္စပိ နေတ္တိအာဒီသုဒိဿတိ "တတ္ထ ကိံကာရဏံ ယံ တဏှာစရိတောဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ ဒန္ဓာဘိညာယ ခိပ္ပါယိညာယစ နိယျတီ"တိ။ ယဒါ ပန ပရမတ္ထဝိသယေအဝိဇ္ဇာဒိကာရဏံ ကထေတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ တဒါ တသ္မာကာရဏာတိ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တတော ဟေတုတောတိ အတ္ထော။ အဋ္ဌကထာယမ္ပိ ဟိ ဣမမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ "တသ္မာ ကာရဏာ"တိ ဝုတ္တိဋ္ဌာနမ္ပိ ဒိဿတိ၊ တံ ဌာနမ္ပိမယံ န ဒဿေမ။ ယေ ယေ ဝိစက္ခဏာ ဝိညုဇာတိကာ နယဂ္ဂဟဏေပဋိဗလာ၊ တေ တေ တံ ဌာနံ ပရိယေသန္တု။ ဣတိ လောကဝေါဟာရဝိသယေ "ယသ္မာ ကာရဏာ" တိအာဒီနိ န ဝတ္တဗ္ဗာနိ၊ ပရမတ္ထဝိသယေပန ဝုတ္တပ္ပကာရမတ္ထံ ပဋိစ္စ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ အယံနီတိ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗာ။
(စာ-၁၀၇) ၅၀၈။ သဗ္ဗဿ ဒါမှိ သော ဝါ။ သဗ္ဗဣစ္စေတဿ သကာရာဒေသော ဟောတိ ဝါ ဒါမှိ ပစ္စယေ ပရေ။ သဒါ ရမတိ ပဏ္ဍိတော[ခု ၁-၂၄]။ ဝါတိကိံ? သဗ္ဗဒါ သီလသမ္ပန္နော[သံ ၁-၅၁]။ အတြိဒံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ကတ္ထစိ ပရိတ္တပေါတ္ထကေ "သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန, သဗ္ဗဓမ္မာနုဘာဝေန, သဗ္ဗသံဃာနုဘာဝေန သဗ္ဗဒါ သဒါ သောတ္ထိဘဝန္တု တေ"တိ ပါဌော ဒိဿတိ၊ သောအယုတ္တော။ န ဟိ "သဗ္ဗဒါ" တိ ပဒေန သဒ္ဓိံ "သဒါ" တိ ပဒံ "သဒါ" တိ ပဒေန စ "သဗ္ဗဒါ"တိ ပဒံ သမာဂစ္ဆတိ၊ တသ္မာ "သဒါ သောတ္ထိ ဘဝန္တု တေ" တိ ပဒမေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ။
ဧတ္ထ သိယာ "နနု စ ဘော ယထာ 'အပ္ပံ ဝဿသတံ အာယု၊ ဣဒါနေတရဟိ ဝိဇ္ဇတီ' တိ[ခု ၄-၃၈၁] ပါဠိယံ ဣဒါနိ ဧတရဟိသဒ္ဒါနံ သမာနတ္ထနမ္ပိဝေဝစနဘာဝေန သမာဂမော ဒိဿတိ၊ တထာ သဗ္ဗဒါသဒါသဒ္ဒါနမ္ပိ ဝေဝစနဘာဝေနသမာဂမော ဟောတိယေဝါ"တိ? တန္န, တာဒိသဿ နယဿ အာစရိယေဟိ ဝိစာရိတပေါတ္ထကေသုအယုတ္တိတော, ဂါထာပါဒဿ စ အဓိကက္ခရတ္တာ။
ဧတ္ထ ပန ဧဝံ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။တတ္ထ ဟိ ဒါသဒ္ဒဝဇ္ဇိတော ကေဝလော သဗ္ဗသဒ္ဒေါ ပေယျာလနယဝသေန ဝုတ္တောတိဒဋ္ဌဗ္ဗော။ တထာ ဟိ ပေါရာဏပေါတ္ထကေ "သဗ္ဗသံဃာနုဘာဝေန သဗ္ဗ သဒါ သောတ္ထိဘဝန္တု တေ" တိ ဝိဂတဒါသဒ္ဒေါ သဗ္ဗသဒ္ဒေါ ဒိဿတိ။ ဧဝံဘူတေန သဗ္ဗသဒ္ဒပေယျာလေန "ယံကိဉ္စိ ရတနံ လောကေ" တိအာဒိပဒဝတီနံ တိဏ္ဏံ ဂါထာနံ စတုတ္ထပါဒဋ္ဌာနေ "သဒါ သောတ္ထိ ဘဝန္တု တေ" တိ ပဒံ ဝိယ "ဘဝတု သဗ္ဗမင်္ဂလ" န္တိ ဂါထာ တိဓာ ကတွာ "သဗ္ဗဗုဒ္ဓါနုဘာဝေနာ" တိအာဒီသု ပဒေသု ဧကေကဿ ပါဒဿ အဝသာနေစတုတ္ထပါဒဋ္ဌာနေ "သဒါ သောတ္ထိ ဘဝန္တု တေ" တိ ပဒံ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ "သဗ္ဗ သဒါ သောတ္ထိ ဘဝန္တု တေ" တိပါဌံ ဝဒိံသု ဂရူ။ တထာ ဟိ ဧတ္ထ အဝိဘတ္တိကေန
(စာ-၁၀၈) သဗ္ဗသဒ္ဒေန ပေယျာလနယော နိဒ္ဒိဋ္ဌော၊တေန "သဒါ သောတ္ထိ ဘဝန္တု တေ"တိ ဣဒံ ပဒံ သဗ္ဗတ္ထ ယောဇေတဗ္ဗန္တိ ဉာယတိ။ယေ ပန ဧဝရူပံ နယံ အစိန္တေတွာ ဧတ္ထ အက္ခရံ ပတိတန္တိမညမာနာ ဒါသဒ္ဒံ ပက္ခိပိတွာ "သဗ္ဗဒါ သဒါ သောတ္ထိ ဘဝန္တု တေ"တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ သော ပါဌော န ဂဟေတဗ္ဗော၊ယထာ ဝိတ္ထာရိတနယောယေဝ ပါဌော ဥစ္စာရေတဗ္ဗော။
တတ္ထ ပေယျာလနယောတိ ဝိတ္ထာရနယော။ ဧတ္ထ ဌတွာ တိဝိဓော ပေယျာလနယောဝတ္တဗ္ဗော အာဒိဉ္စေဝ အဝသာနဉ္စ ပဒက္ခရံ ဂဟေတွာမဇ္ဈေ မုဉ္စိတွာ ဣတိသဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ပေယျာလော စ အာဒိသဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ပေယျာလောစ သဗ္ဗသဒ္ဒေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော ပေယျာလောစာတိ။ ဧတ္ထ ပန သောတူနံ သုခဂ္ဂဟဏတ္တံ ပယောဂံရစယိတွာ ဒဿေဿာမ၊ သေယျထိဒံ? ယော ပဋိသန္ဓိပညာယ ပညဝါ အာတာပီ နိပကောဟုတွာ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ သမာဓိဉ္စေဝ ဝိပဿနဉ္စဘာဝေတိ၊ သော တဏှာဇဋံ ဆိန္ဒိတွာ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တောဟောတိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ "သီလေ ပတိဋ္ဌာယ။ပ။ သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ" န္တိ[သံ ၁-၁၃]။ ဧတ္ထ အာဟသဒ္ဒေါ ဣတိသဒ္ဒေန သဟ ယောဇေတဗ္ဗော "ဣတိအာဟာ"တိ၊ အယံ မဇ္ဈေ မုဉ္စိတွာ အာဒိအန္တဉ္စ ဂဟေတွာ ဣတိသဒ္ဒေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော ပေယျာလော နာမ။ ယတ္ထ ပန ဧဝံ အနိဒ္ဒိသိတွာတေနာဟ ဘဂဝါ "သီလေ ပတိဋ္ဌာယာ"တိ အာဒိ။ ဧဝံ ပစ္စတ္တဝစနယုတ္တေန အာဒိသဒ္ဒေန ဝိတ္ထာရနယော ဒဿိတော၊အယံ အာဒိသဒ္ဒေန နိဒ္ဒိဋ္ဌော ပေယျာလော နာမ။ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒမတ္တဿ အဘာဝတော အာဟသဒ္ဒေါ ဣတိသဒ္ဒေန သဟ သမ္ဗန္ဓံ န လဘတိ "ဣတိ အာဟာ"တိ၊ တထာ အာဟသဒ္ဒေါ အာဒိသဒ္ဒဿ ဥပယောဂဝသေန အဝုတ္တတ္တာ ဣတိ အာဒိသဒ္ဒေန သဟာပိ သမ္ဗန္ဓံ န လဘတိ "ဣတိအာဒိမာဟာ" တိ၊ တသ္မာ "တေနာဟ ဘဂဝါ" တိ ပဒံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ "သီလေ ပတိဋ္ဌာယာတိအာဒီ"တိ အာဒိသဒ္ဒေန သဟ ဣတိသဒ္ဒေန
(စာ-၁၀၉) ပကာသေတဗ္ဗာ "သော ဣမံ ဝိဇဋယေ ဇဋ" န္တိ ပဒပရိယောသာနာ ဂါထာ ပရိပုဏ္ဏံကတွာ ဒဿိတာ ဘဝတိ။ သဗ္ဗသဒ္ဒပေယျာလော ပန ဝုတ္တောယေဝ။
မဇ္ဈေပေယျာလကော စေဝံ၊ အာဒိပေယျာလမေဝစ။ သဗ္ဗပေယျာလကော စာတိ၊ ပေယျာလာ တိဝိဓာသိယုံ။ အယမ္ပိ နီတိ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗာ။
၅၀၉။ အဝဏ္ဏော ယမှိ လောပံ။ အဝဏ္ဏော ယပစ္စယေ ပရေ လောပမာပဇ္ဇတိ၊ ဗာဟုဿစ္စံ၊ပဏ္ဍိစ္စံ၊ ဝေပုလ္လံ၊ က ာရုညံ၊ ကောသလ္လံ၊ သာမညံ၊သောဟဇ္ဇံ။
၅၁၀။ ပသ္တဿ သတ္ထော နိစ္စံ။ ပသ္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သတ္ထာဒေသော ဟောတိ နိစ္စံ၊ အယံ ဝုတ္တိ၊ အယံ ပနာဓိပ္ပါယဝိညာပိကာ အနုဝုတ္တိ၊ "သံသ ပသံသနေ" တိ ဓာတုတော ပရဿ ကမ္မနိ ဝိဟိတဿ တပစ္စယဿ ဝသေန သမ္ဘူတဿ ပသ္တသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သတ္ထာ- ဒေသော ဟောတိ နိစ္စံ။သံသိယတိ ပသံသိယတိ သော ဇနေတီတိ သတ္ထော၊ ဧဝံ ပသတ္ထော။ ဧတ္ထ စ "သတ္ထော ပသတ္ထော"တိ ဣမာနိ "တက္ကော ဝိဘတ္တော"တိ[အဘိ ၁-၁၈] ပဒါနိဝိယ "စာရော ဝိစာရော"တိ[အဘိ ၁-၁၈] ပဒါနိ ဝိယ စ အနုပသဂ္ဂသောပသဂ္ဂမတ္တေန သဝိသေသာနိ၊အတ္ထတော ပန နိန္နာနာကရဏာနီတိ အဝဂန္တဗ္ဗံ။ ပသ္တဿာတိ ကိံ? ဝိဒ္ဓသ္တာ ဝိနဠီကတာ[အံ ၁-၃၄၈]။ ဥဒ္ဓတ္တေ အရုဏေ[ဝိ ၃-၄၀၁။ အံ ၃-၄၄။ ခု ၁-၁၃၈]။
၅၁၁။ သတ္ထဿ သော တမေ။ သတ္ထသဒ္ဒဿ ပသတ္ထဝါစကဿ သကာရာဒေသော ဟောတိ တမပစ္စယေ ပရေ။ အယဉ္စ သတ္ထော အယဉ္စသတ္ထော၊ အယမိမေသံ ဝိသေသေန သတ္ထောတိ သတ္တမော၊ ပသတ္ထတရောတိ အတ္ထော။ တထာဟိ သတ္တမသဒ္ဒေါ အတ္ထုဒ္ဓါရဝသေနသင်္ချာပူရဏတ္ထေ သာဓုဇနေ
(စာ-၁၁၀) စ ဒိဿတိ။ သတ္တမံ ဣသိသတ္တမော[အဘိ-ဋ္ဌ ၃-၃၄၁]။ ဧတ္ထ စ သတ္တမန္တိ သင်္ချာ ပူရဏတ္ထဝသေနေဝ ဝုတ္တံ။ ဣသိသတ္တမောတိ ဣဒံ ပန သင်္ချာ ပူရဏတ္ထဝသေနစေဝ ပသတ္ထကရပုဂ္ဂလသင်္ခါတသာဓုဇနဝသေန စ ဝုတ္တန္တိဝတ္တဗ္ဗံ။ တထာ ဟိ ပဋ္ဌာနံ နာမ ပကရဏံ ဓမ္မသင်္ဂဏီအာဒီနိဥပါဒါယ သတ္တမံ ဟောတိ။ သကျသီဟောပိ ဘဂဝါဝိပဿီအာဒယော ဥပါဒါယ သတ္တမော ဟောတိ၊ ပသတ္ထတရပုဂ္ဂလဘာဝေနပန သတ္တမောတိ ဝုစ္စတိ။ တထာဟိ အဘိဓမ္မဋီကာယံ ဣဒံ ဝုတ္တံ "ဣသိသတ္တမောတိ စတုသစ္စာဝဗောဓဂတိယာ ဣသယောတိ သင်္ခံ ဂတာနံသတံ ပသတ္ထာနံ ဣသီနံ အတိသယေန သတ္ထော ပသတ္ထောတိအတ္ထော။ ဝိပဿီအာဒယော စ ဥပါဒါယ ဘဂဝါ သတ္တမောတိဝုတ္တော"တိ[မူလဋီ ၃-၁၆၆။ (သုတ္တနိပါတ-ဋ္ဌ ၂-၈၄ ပိဋ္ဌေပိ]။ ဧတ္ထ စ "စတုသစ္စာဝဗောဓဂတိယာ"တိ ဣဒံ သဒ္ဒသတ္ထနယေန "ဣသ ဂတိယ" န္တိ ဓာတုအတ္ထံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ။ ဣဒံပနေတ္ထ နိဗ္ဗစနံ ဘဝတိ- ဣသီနံ သတ္တမော, ဣသီသု ဝါ သတ္တမောတိ၊ အထဝါ သပရသန္တာနေသုသီလာဒိဂုဏာနံ ဧသနဋ္ဌေန ဣသယော၊ ဗုဒ္ဓါဒယော အရိယာ။ ဣသိ စသတ္တမော စာတိ ဣသိသတ္တမောတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
၅၁၂။ ပသတ္ထဿ ဣယိဋ္ဌေသု။ ပသတ္ထသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ သကာရာဒေသော ဟောတိ ဣယဣဋ္ဌဣစ္စေတေသု ပစ္စယေသု။ သေယျော၊သေဋ္ဌော။
၅၁၃။ ဇော ဝုဍ္ဎဿ။ ဇေယျော၊ ဇေဋ္ဌော။
၅၁၄။ နေဒန္တိကဿ။ နေဒိယော၊ နေဒိဋ္ဌော။
၅၁၅။ သာဓော ဗာဠှဿ။ သာဓိယော၊ သာဓိဋ္ဌော။
၅၁၆။ ခုဒ္ဒကဿ ကဏော။ ကဏိယော၊ ကဏိဋ္ဌော။
(စာ-၁၁၁) ၅၁၇။ မတန္တရေ ယုဝဿ စ။ ဂရူနံ မတန္တရေ ယုဝသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ကဏာဒေသော ဟောတိ ဣယဣဋ္ဌဣစ္စေတေသု ပစ္စယေသု၊ ကဏိယော၊ကဏိဋ္ဌော။
၅၁၈။ လုတ္တိ ဝန္တုမန္တုဝီနံ။ ဝန္တုမန္တုဝီဣစ္စေတေသံ ပစ္စယာနံ လုတ္တိ ဟောတိ ဣယဣဋ္ဌဣစ္စေတေသု ပစ္စယေသု ဂုဧိယော၊ဂုဏိဋ္ဌော၊ သတိယော၊ သတိဋ္ဌော၊ မေဓိယော၊ မေဓိဋ္ဌော။
၅၁၉။ နိဒါနေ ကိဿ ကုတော သမာသေ။ သမာသေ ဝတ္တမာနဿ ကိံ သဒ္ဒဿ နိဒါနသဒ္ဒေ ပရေ ကုတောအာဒေသော ဟောတိ။ ကိံ နိဒါနံ ဧတေသံ ဓမ္မာနန္တိကုတော နိဒါနာ။
၅၂၀။ ဣဒဿ ဣတော။ သမာသေ ဝတ္တမာနဿ ဣဒံသဒ္ဒဿ နိဒါနသဒ္ဒေ ပရေ ဣတော ဣစ္စာဒေသော ဟောတိ။ အယံ အတ္တဘာဝေါ နိဒါနံဧတေသန္တိ ဣတောနိဒါနာ။
၅၂၁။ ဣတ္ထဉ္စ နာမေ။ နာမသဒ္ဒေ ပရေ သမာသေ ဝတ္တမာနဿ ဣဒံသဒ္ဒဿ ဣတ္ထံဣစ္စာဒေသော ဟောတိ။ ဣဒံ နာမံ ဧတဿာတိ ဣတ္ထန္နာမော။ ဧဝံနာမောတိ အတ္ထော။ "ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပုဠိနထုပိယောထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာ"တိ[ခု ၄-၈၁] အာဒီသု ပန ဣမိနာ ပကာရေန ဣတ္ထန္တိ ပကာရတ္ထေ ထံပစ္စယော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
၅၂၂။ ကွစိ ကွဿ ကော ဣတိ။ ကွစိ ဝိသယေ ကွသဒ္ဒဿ ကောဣတိ အာဒေသော ဟောတိ။ကော တေ ဗလံ မဟာရာဇ၊ ကော နု တေ ရထမဏ္ဍလံ[ခု ၆-၃၃၀]။ ကွစီတိ ကိံ? ကွ နစ္စံ။
၅၂၃။ သောဿ သု။ သောဣစ္စေတဿ သုဣတိ အာဒေသော ဟောတိ ကွစိ။ မိဂေါဝဇာတရူပေန၊ န တေနတ္ထံ အဗန္ဓိ သု[ခု ၅-၁၃၇]။ ကွစီတိ ကိံ? ဧဝံ သော နိဟတော သေတိ[ခု ၅-၁၁]။
(စာ-၁၁၂) ၅၂၄။ နောဿ နု အမှတေ္ထ။ အမှာကန္တိ အတ္ထေ ဝတ္တမာနဿ နောဣစ္စေတဿ နုဣတိ အာဒေသော ဟောတိ ကွစိ၊ အပိနု အနုကာ သန္တာ[ခု ၅-၃၄]။ ကွစီတိ ကိံ? အပိနော။ နောတိ ကိံ? သာနိ မံသာနိ။
၅၂၅။ ကိတကေ အန္တတော သိဿု ဝါ။ ကိတကေ ပရိယာပန္နတော အန္တပစ္စယတော ပရဿ သိဝစနဿ ဥကာရော ဟောတိ ဝါ။ အဝှါယန္တု သုယုဒ္ဓေန[ခု ၆-၂၂၈]။ ဝါတိ ကိံ? အဝှါယန္တော အဋ္ဌာသိ။
၅၂၆။ အာစရိယဿာစေရော။ အာစရိယသဒ္ဒဿ အာစေရာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ အာစေရော၊အာစရိယော ဝါ။ အာစေရမိဝ မာဏဝေါ[ခု ၆-၃၆၀]။ ဉတွာ အာစေရကံ မတံ။
၅၂၇။ သံသဒ္ဒဿ နိဂ္ဂဟီတံ မတ္တမီကာရေ သရော ဒီဃံ မေ။ သံသဒ္ဒဿ နိဂ္ဂဟီတံ ဤကာရေ အတ္ထိအတ္ထဝတိပစ္စယေ ပရေ မကာရတ္တမာပဇ္ဇတိ၊ မကာရေ စ ပရေ သရော ဒီဃံ ပပ္ပေါတိ၊သံ အဿ အတ္ထီတိ သာမီ၊ ဣဿရာဓိဝစနမေတံ။ ရဿတ္တေသာမိ။ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ သာမိနီတိ ဣနီပစ္စယဝသေန သိဇ္ဈတိ။
၅၂၈။ ကေ ကတ္တဉ္စ။ သံသဒ္ဒဿ နိဂ္ဂဟီတံ အတ္ထိ အတ္ထဝတိကပစ္စယေ ပရေ ကကာရတ္တမာပဇ္ဇတိ။ အရိယဓန သင်္ခါတံဗဟုဝိဓံ သံ အဿ ဘဂဝတော အတ္ထိ သော ဘဂဝါ သက္ကော။ ကေတိ ကိံ? သကျာ ဝတ ဘော ကုမာရာ[ဒီ ၁-၈၇]။
၅၂၉။ သာမီသာမိနီနမာကာရော ဥဝါ မေ။ သာမီ သာမိနီဣစ္စေတေသံ အာကာရော မကာရေ ပရေ ဥဝါဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ သုဝါမီ၊သုဝါမိနီ။
(စာ-၁၁၃) ၅၃၀။ သကဿဿုဝ။ သကသဒ္ဒဿ အကာရဿ ဥဝအာဒေသော ဟောတိ ဝါ။ သုဝကံ၊ သကံ ဝါ၊ ဧသောခဏ္ဍတာလော၊ ယဇတံ သုဝကေဟိ ပုတ္တေဟိ[ခု ၆-၂၄၆]။ သုဝကေဟီတိ သတေဟိ။
၅၃၁။ ဇန္တုဝါစီသတ္တဿဝေါ။ ဇန္တုဝါစကဿ သတ္တသဒ္ဒဿ အကာရော အဝါဒေသော ဟောတိ ဝါ။ သတ္တဝေါ။ သတ္တောဝါ၊ တွဉ္စ ဥတ္တမသတ္တဝေါ[ခု ၆-၈၉]။
၅၃၂။ စန္ဒဿ စန္ဒရော အာဘာယ ဂါထာယံ။ ဂါထာဝိသယေ စန္ဒသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ စန္ဒရဣစ္စာဒေသော ဟောတိ ဝါ အာဘာသဒ္ဒေ ပရေ။ အတိဘောန္တိ န တဿာဘာ၊စန္ဒရာဘာ သတာရကာ[ခု ၃-၈၀]။ ဧတ္ထ စ စန္ဒရာဘာတိ စန္ဒာဘာ၊ စန္ဒာဘာတိ စ ဣဒံ သက္ကဋဘာသာဘာဝံ ပတွာ ဒကာရရကာရသညောဂဝသေန တိဋ္ဌတိ၊ မာဂဓဘာသတ္တံ ပနပတွာ စန္ဒရာဘာတိ ဝိသုံ တိဋ္ဌတိ၊ ဧတ္ထ ရကာရော အာဂမောတိ စေ? န၊ သာသနေ ဗဟိဒ္ဓါ စ ပသိဒ္ဓပဒ္မသဒ္ဒတော ဝိသုံ ပဒုမသဒ္ဒဝစနံ ဝိယ။ ဗဟိဒ္ဓါ စ ပသိဒ္ဓစန္ဒြသဒ္ဒတော ဝိသုံ စန္ဒရဝစနံ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ "အာဘာသဒ္ဒေ ပရေ" တိ ဝစနံ ပနေတ္ထ သညာပနတ္ထံ ဝုတ္တံ၊တသ္မိံ အသန္တေပိ သတ္တဝသဒ္ဒဿ ဝိယ စန္ဒရသဒ္ဒဿ ကေဝလဿာပိ ဌိတဘာဝေါ ယုဇ္ဇတေဝ။ ဂါထာယန္တိ အယမဓိကာရော ဟေဋ္ဌိမသုတ္တေသုစ ဥပရိမသုတ္တေသု စ သီဟဂတိဝသေန ဝတ္တတီတိဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
၅၃၃။ ရတနဿ ရတ္နော။ ရတနသဒ္ဒဿ သဗ္ဗဿေဝ ရတ္နာဒေသော ဟောတိ ဝါ ဂါထာယံ။ နာနာရတ္နေစ မာဏိယေ[ခု ၆-၃၇၅]။ အယံ တာဝ ပါဠိပ္ပဒေသော။အယံ ပန အဋ္ဌကထာပဒေသော အရိန္ဒမံ နာမ နရာဓိပဿ၊တေနေဝ တံ ဝုစ္စတိ စက္ကရတ္နန္တိ။ ကတ္ထစိ အဋ္ဌကထာပေါတ္ထကေတေနေဝ တံ ဝုစ္စတိ "စက္ကရတန" န္တိ ဝိသုံ တကာရနကာရာ ဌိတာ။ ကေစိ စ တထာ
(စာ-၁၁၄) ပဌန္တိ။ ယထာ ပနပါဠိအာဒီသု "ဩပုပ္ဖါနိ စ ပဒ္မါနိ[ခု ၆-၃၁၉]၊ ဥဒ္ဓသ္တေအရုဏေ[ဝိ ၃-၄၀၁။ အံ ၃-၄၄။ ခု ၁-၁၃၈]၊ ဝိဒ္ဓသ္တာ ဝိနဠီကတာ[အံ ၁-၃၄၈]၊ အသ္နာထ ခါဒထာ"တိ[ဒီ ၂-၁၄၀။ ခု ၄-၃၀၆] ဒကာရမကာရာနံ, သကာရတကာရာနံ သကာရနကာရာနဉ္စ သညောဂေါ ဒိဿတိ၊တထာ "နာနာရတ္နေ စ မာဏိယေ"တိ အာဒီသုပိ တကာရနကာရသညောဂေါ ဒိဿတိ။ ဝါတိ ကိံ? ရတနာနိ ပဝတ္တယိံ သု။
၅၃၄။ မေရယဿ မဇ္ဈာကာရော ဧတ္တံ။ မေရယသဒ္ဒဿ မဇ္ဈေ အကာရော ဧတ္တမာပဇ္ဇတိ ဝါ ဂါထာယံ။ သုရာမေရေယ ပါနာနိ၊ယော နရော အနုယုဉ္ဇတိ[ခု ၁-၄၉]။
၅၃၅။ ဟေတာဓိပတိတော သ္မိံနော ယာပစ္စယဝစနေ။ ဟေတုယာ တီဏိ၊ အဓိပတိယာသတ္တ၊ ဝါဓိကာရတ္တာ ဝါတိကိံ? ဟေတုသ္မိံ၊ အဓိပတိသ္မိံ။
၅၃၆။ အတ္ထိနတ္ထိတော ပစ္စယဝစနေ ဝါ နိစ္စံ သဿစ။
အတ္ထိနတ္ထိသဒ္ဒတော သဿ စ သ္မိံနော စ နိစ္စံ ယာအာဒေသေသာ ဟောတိ ပစ္စယဝစနေ ဝါအပစ္စယဝစနေ ဝါ။ အတ္ထိယာ ဘာဝေါ အတ္ထိတာ။ နတ္ထိယာ ဘာဝေါ နတ္ထိတာ။ အတ္ထိယာ နဝ။ နတ္ထိယာ နဝ၊ဧတ္ထ စ "အတ္ထိတာ အတ္ထိတ္တ" န္တိ အာဒိဒဿနသာမတ္ထိယေန "အတ္ထိယာ နဝါ" တိအာဒိသတ္တမီပယောဂဒဿနသာမတ္ထိယေနစ "အတ္ထိယာ ဘာဝေါ" တိအာဒိ ဆဋ္ဌီပယော- ဂေါပိ သမတ္ထိတော ဘဝတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
၅၃၇။ ဣတ္ထိယမုပါသကာဒိကဿိကော နိစ္စံ။ ဣတ္ထိလိင်္ဂေ ဝတ္တဗ္ဗေ ဥပါသကသဒ္ဒါဒီနံ အကဿ ဣကာဒေသော ဟောတိ နိစ္စံ။ ဥပါသိကာ၊ အဂ္ဂသာဝိကာ၊မာဏဝိကာ၊ ဒါရိကာ ဣစ္စာဒီနိ၊ ဣတ္ထိယန္တိ ကိံ? ဥပါသကော၊ အဂ္ဂသာဝကော။
(စာ-၁၁၅)၅၃၈။ သညာယံ ယထာရုတမေဝ။ သညာယံ ဝတ္တဗ္ဗာယံ အာဂမေသု အာဂတံ ယထာရုတမေဝရူပံ ဂဟေတဗ္ဗံ၊ န တတ္ထ ဣကာဒေသဝိဓာနံ ကာတဗ္ဗံ။ သာဠိကော၊သာဠိကာ၊ သေဖာလိကာ၊ နဝမာလိကာ၊ မလ္လိကာ၊ဧသိကာ၊ မာနိကာ ဣစ္စာဒီနိ။
၅၃၉။ တူရိယဿ တူရော။ တူရိယသဒ္ဒဿ အတ္တနော သမာနလေသေန တူရာဒေသော ဟောတိ။ တူရံ၊ တူရိယံဝါ။ ဒေဝတူရာပိ ဝဇ္ဇယုံ[ခု ၃-၃၅]။
၅၄၀။ သူရိယဿ သူရ။ သူရော၊ သူရိယော၊ ဝါ၊ဥဿူရော ဇာတော၊ စန္ဒသူရသဟဿာနိ[ခု ၄-၂၁၃]။
၅၄၁။ ဗျ ဂ္ဃဿ ဝ ဂ္ဃ။ ဝဂ္ဃေါ၊ ဗျဂ္ဃေါဝါ၊ ဥဘိန္နမေတေသံပဒါနံ ဝိအဂ္ဃေါတိ ဆေဒေါ။ အဂ္ဃေါတိ စေတ္ထ အာသဒ္ဒေါ ဘုသတ္ထေ ဥပသဂ္ဂပဒံ၊ သညောဂပရတ္တာပန ရဿော ဇာတော။ ဝိဝိဓေ သတ္တေ အာဃာတေတီတိ ဝဂ္ဃေါ၊ ဧဝံ ဗျဂေ္ဃါ။
၅၄၂။ အမှတုမှန္တုရာဇဗြဟ္မတ္တသခသတ္ထုပိတာဒိတောသ္မာ နာဝ။ အမှတုမှန္တုရာဇ ဗြဟ္မအတ္တသခပိတုဣစ္စေဝ မာဒိတော သ္မာဝစနံ နာဝစနမိဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ မယာအပေတိ။ ဧဝံ တယာ၊ ဂုဏဝတာ၊ ရညာ၊ ဗြဟ္မုနာ။အတ္တနာ၊ သခိနာ။ ကော သတ္ထာရာသဒိသော အတ္ထိ၊ပုတ္တောပိတရာ သိပ္ပံ ဂဏှာတိ၊ မာတရာ အန္တရဓာယတိ၊ဘာတရာ၊ ဓီတရာ။
၅၄၃။ အမှဿ မံ သမာသေ။ ဧတေ ဂါမဏိ မံဒီပါမံလေဏာ မံပဋိသရဏာ[သံ ၂-၅၀၁]။ မမုဒ္ဒေသိကော ဘိက္ခုသံဃော[ဒီ ၂-၈၅]။ မံမုခံ။
၅၄၄။ တုမှဿ တွံ။ တွမုခံ ကမလေနေဝ တုလျံ[ကာဗျဒါသ၊ ၂၊ ၁၉]။
(စာ-၁၃၆) ၅၄၅။ တုမှမှာကံ တမာယောဂေ ယဿ ဒွိတ္တံ။ တုမှအမှသဒ္ဒါနံ သမာသေ ဝတ္တမာနာနံ တကာရမကာရာဒေသာ ဟောန္တိ ယောဂသဒ္ဒေ ပရေ၊ ယကာရဿ စ ဒွေဘာဝေါ ဟောတိ။ တယျောဂေါ၊မယျောဂေါ။
၅၄၆။ ဝန္တုဿ တုလောပေါနော နိဂ္ဂဟီတံ မူလာဒီသု။ ဝန္တုသဒ္ဒဿ သမာသေ ဝတ္တမာနဿ တုကာရလောပေါ ဟောတိ သညောဂါဒိဘူတော နကာရော နိဂ္ဂဟီတံ ဟောတိ မူလသဒ္ဒါဒီသု ပရေသု။ ဘဂဝံမူလကာဘန္တေ ဓမ္မာ၊ ဘဂဝံပဋိသရဏာ[အံ ၃-၈]။ ဣမိနာ နယေန "ဘဂဝံပမုခေါ ဘိက္ခုသံဃော၊ မဃဝံပဓာနောဒေဝဂဏော" တိအာဒိနာ ဝုတ္တာနိပိပယောဂါနိ ယောဇေတဗ္ဗာနိ။ အပိစ "သတိမံပဋိသရဏာ"တိ အာဒိနာ မန္တုပစ္စယဝသေနပိ ယောဇေတဗ္ဗာနိတဂ္ဂတိကတ္တာ။ ဝန္တုဿာတိ ဟိ ကထာသီသမတ္တံ ဝုတ္တံ၊တသ္မာ ဝန္တုမန္တုသဒ္ဒါနံ သမာသေ ဝတ္တမာနာနံ တုကာရလောပေါ ဟောတိ၊ သညောဂါဒိဘူတော နကာရော နိဂ္ဂဟီတံ ဟောတိ မူလသဒ္ဒါဒီသု ပရေသူတိ အနုဝုတ္တိဝေဒိတဗ္ဗာ။
နမန္တိ ယာနိ အတ္ထေသု၊ အတ္ထေ နာမေန္တိစတ္တနိ။
ပဒေသု တေသု နာမေသု၊ ဓီရာ နာမေန္တုမာနသံ။
မာနသံ တေသု နာမေန္တာ၊ ဉတွာ ပါဠိနယုတ္တမံ။
နာမဓမ္မေသု ဝိန္ဒေယျုံ၊ နာမနာမံသုနိမ္မလံ။
ဣတိ နဝင်္ဂေ သာဋ္ဌကထေ ပိဋကတ္တယေဗျပ္ပထဂတီသု ဝိညူနံ ကောသလ္လတ္ထာယ ကတေ သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏေနာမကပ္ပေါ နာမ ဧကဝီသတိမော ပရိစ္ဆေဒေါ။
(စာ-၁၁၇) ၃-ကာရကကပ္ပ
ဣတော ပရံ သသမ္ဗန္ဓံ၊ ဝိဘတ္တိပ္ပဘဝံဆဓာ။
ကာရကံ ဝိဘဇိတွာန၊ ပဝက္ခာမိသုဏာထ မေ။
၅၄၇။ ကြိယာနိမိတ္တံ ကာရကံ။ ယံ သာဓနသဘာဝတ္တာ မုချဝသေန ဝါ ဥပစာရဝသေနဝါ ကြိယာဘိနိပ္ဖတ္တိယာ နိမိတ္တံ၊ တံ ဝတ္ထုကာရကံ နာမ ဘဝတိ၊ မုချောပစာရဝသေန ဟိ ကြိယံကရောတီတိ ကာရကံ၊ တံ ဆဗ္ဗိဓံ ကတ္တုကမ္မကရဏသမ္ပဒါနာပါဒါနောကာသဝသေန၊ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓလက္ခဏံ ကာရကံ။
၅၄၈။ ယော ကုရုတေ ယော ဝါ ဇာယတိ၊ သော ကတ္တာ။
ယော အတ္တပ္ပဓာနော ဟုတွာ ဂမနပစနာဒိကံကြိယံ ကုရုတေ ယော ဝါ ဇာယတိ၊ သော ကာရကော ကတ္တာ နာမ ဘဝတိ၊ ဝါသဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပနတ္ထော၊ တေန အညောပိအတ္ထော ယော ဇေတဗ္ဗော။ ကြိယံ ကရောတီတိ ကတ္တာ။ သော တိဝိဓော သုဒ္ဓကတ္တာ ဟေတုကတ္တာကမ္မကတ္တာတိ။ တတ္ထ ယော သယမေဝ ကြိယံ ကရောတိ၊သော သုဒ္ဓကတ္တာ နာမ။ တံ ယထာ? ပုရိသော မဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ၊သူဒေါ ဘတ္တံ ပစတိ၊ ပုတ္တော ဇာယတိ၊ ဗုဒ္ဓေနဇိတော မာရော၊ ဥပဂုတ္တေန ဗဒ္ဓေါ မာရော။ ယောအညံ ကမ္မနိ ယောဇေတိ၊ သော ဟေတုကတ္တာ နာမ။ သော ဟိ ပရဿ ကြိယာယကာရဏဘာဝေန ဟိနောတိ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ဟေတု၊ဟေတု စ သော ကတ္တာ စာတိ အတ္ထေန ဟေတုကတ္တာ။ ယညဒတ္တောဒေဝဒတ္တံ ဂမယတိ။ ယော ပန ပရဿ ကြိယံ ပဋိစ္စကမ္မဘူတောပိ သုကရတ္တာ သယမေဝ သိဇ္ဈန္တော ဝိယဟောတိ၊ သော ကမ္မကတ္တာ နာမ ကမ္မဉ္စ တံ ကတ္တာ စာတိ အတ္ထေန၊ သယမေဝကဋော ကရိယတိ၊ သယမေဝ ပစိယတိ ဩဒနောတိ၊ ဧဝံတိဝိဓာ ဘဝန္တိ ကတ္တာရော အပိစ အဘိဟိတကတ္တာအနဘိဟိတကတ္တာ စာတိ ဣမေ ဒွေ, တေ စ တယောတိ ကတ္တူနံ ပဉ္စဝိဓတ္တမပိဣစ္ဆန္တိ ဂရူ။ တတ္ထ
(စာ-၁၁၈) ပုရိသော မဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ၊ အယံ အဘိဟိတကတ္တာ အာချာတေန ကထိတတ္တာ။သူဒေန ပစိယတိ ဩဒနော၊ အဟိနာ ဒဋ္ဌော နရော၊အယံ အနဘိဟိတကတ္တာ အာချာတေန ကိတေန ဝါ အကထိတတ္တာ၊ အဘိနိပ္ဖါဒနလက္ခဏံ ကတ္တုကာရကံ။ ကတ္တာဣစ္စနေန ကွတ္ထော? ကတ္တရိ ပဌမာ တတိယာ စ။
၅၄၉။ အသန္တံ သန္တံဝ ကပ္ပိယတိ၊ တဉ္စ။ ယံ အသန္တံ သန္တံ ဝိယ ဗုဒ္ဓိယာပရိကပ္ပိယတိ၊ တဉ္စ ကတ္တုသညံ ဘဝတိ၊ သညောဂေါဇာယတိ၊ အဘာဝေါ ဟောတိ။ သသဝိသာဏံ တိဋ္ဌတိ။ဥဒုမ္ဗရပုပ္ဖံ ဝိကသတိ။ ဝဉ္ဈာပုတ္တော ဓာဝတိ။
၅၅၀။ ယော ကာရေတိ ယော ဝါ ဥဋ္ဌာပယတိ၊ သော ဟေတု။ ဣဓာပိ ဝါသဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပနတ္တော၊ တေန အညေပိ အတ္ထာ ယောဇေတဗ္ဗာ။ဧဝမုတ္တရတြာပိ၊ ပုရိသော ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရေတိ၊အာသနာ ဥဋ္ဌာပေတိ၊ ပါသာဏံ ဥဋ္ဌာပယတိ။
၅၅၁။ ယံ ကုရုတေ ယံ ဝါ ပဿတိ၊ တံ ကမ္မံ။ ကရိယတေ တံ ကရိယာယ ပါပုဏိယတေတိ ကမ္မံ၊ ကြိယာပတ္တိလက္ခဏံ ကမ္မကာရကံ၊တံ တိဝိဓံ နိပ္ဖတ္တနီယာဒိဝသေန၊ သတ္တဝိဓမပိကေစိ ဣစ္ဆန္တိ ဣစ္ဆိတာဒိဝသေန။ တတ္ထ ရထံ ကရောတိ၊သုခံ ဇနယတိ၊ ပုတ္တံ ဝိဇာယတိ၊ အလဒ္ဓံ ပတ္ထေတိ၊ဣဒံ နိပ္ဖတ္တနီယံ နာမ။ ကဋ္ဌမင်္ဂါရံ ကရောတိ၊ သုဝဏ္ဏံ ကေယူရံကဋကံ ဝါ ကရောတိ။ ဝီဟယော လုနာတိ၊ ဣဒံ ဝိကရဏီယံ နာမ။ တံ ဒုဝိဓံ ပရိစ္စတ္တကာရဏံ အပရိစ္စတ္တကာရဏန္တိ။ တတ္ထ ပရိစ္စတ္တကာရဏံ နာမ ယံ ကာရဏဿ ဝိနာသေနသမ္ဘူတံ။ အပရိစ္စတ္တကာရဏံ နာမ ယတ္ထ ကာရဏဘူတေ ဝတ္ထုမှိ ဝိဇ္ဇမာနေယေဝဂုဏန္တရုပ္ပတ္တိယာ ဝေါဟာရဘေဒေါ ဒိဿတိ၊ ဥဘယံပနေတံ ယထာဒဿိတပ္ပယောဂဝသေန ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ နိဝေသနံပဝိသတိ၊ အာဒိစ္စံ နမဿတိ၊ ရူပံ ပဿတိ၊ ဓမ္မံသုဏာတိ၊ ပဏ္ဍိတေ ပယိရုပါသတိ၊ မနသာပါဋလိပုတ္တံဂစ္ဆတိ၊ ဣဒံ ပါပနီယံ နာမ။ တထာ ဟိ "နိဝေသနံ
(စာ-၁၁၉) ပဝိသတီ" တိအာဒီသု နိဝေသနာဒီနံကြိယာယ န ကောစိ ဝိသေသော ကရိယတိ အညဝတ သမ္ပတ္တိမတ္တာ။
"ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇတိ" ဣစ္စာဒီသု ဘတ္တာဒိ ဣစ္ဆိတကမ္မံ နာမ။ "ဝိသံ ဂိလတိ" ဤစ္စာဒီသု ဝိသံ အနိစ္ဆိတကမ္မံ နာမ။ "ဂါမ ဂစ္ဆန္တော ရုက္ခမူလမုပသင်္ကမတိ" ဣစ္စာဒီသု ရုက္ခမူလာဒိ နေဝိစ္ဆိတနာနိစ္ဆိတကမ္မံ နာမ။ "အဇံ ဂါမံ နယတိ၊ ယညဒတ္တံကမ္ဗလံ ယာစတိ ဗြာဟ္မဏော၊ သမိဒ္ဓံ ဓနံ ဘိက္ခတိ၊ရာဇာနံ ဧတဒဗြဝိ" ဣစ္စာဒီသု အဇာဒယော ကထိတတမ္မံ နာမ၊ ဂါမာဒယော အကထိတကမ္မံ နာမ။ တထာ ဟိ "အဇံ ဂါမံ နယတီ" တိ ဧတ္ထ အဇော ကထိတကမ္မံ ဒွိကမ္မိကာယ နယနကြိယာယပတ္တုမိစ္ဆိတတရတ္တာ၊ ဂါမော ပန အပ္ပဓာနတ္တာ အကထိတကမ္မံ။ ဧသ နယော ဣတရေသုပိ။ "ပုရိသော ပုရိသံ ကမ္မံ ကာရေတိ" ဣစ္စာဒီသု ပန အာဏတ္တပုရိသာဒယော ကတ္တုကမ္မံ နာမ ကတ္တာ စ သော ကမ္မဉ္စာတိအတ္ထေန။
"မယာ ဣဇ္ဇတေ ဗုဒ္ဓေါ၊ ယညဒတ္တောကမ္ဗလံ ယာစိယတေ ဗြာဟ္မဏေန၊ နာဂေါ မဏိံ ယာစိတောဗြာဟ္မဏေန"[ခု ၅-၇၂။ ဝိ ၁-၂၂၂] ဣစ္စေဝမာဒီသု ဗုဒ္ဓါဒယော အဘိဟိတကမ္မံ နာမ အာချာတေန ပစ္စယေနဝါ ကထိကတ္တာ။ "ဆတ္တံ ကရောတိ၊ ဃဋံကရောတိ" ဣစ္စာဒီသု ဆတ္တာဒယော အနဘိဟိတကမ္မံ နာမ အာချာတေန အကထိတတ္တာ။
၅၅၂။ ယေန ကုရုတေ, ယေန ဝါ ပဿတိ၊ တမ္ပိ ကရဏံ။
ကရိယတိ ကြိယံ ဇနေတိ အနေန ကတ္တုနောဥပကရဏဘူတေန ဝတ္ထုနာတိ ကရဏံ၊ ဧတ္ထ စ သတိပိသဗ္ဗကာရကာနံ ကြိယာသာဓကတ္တေ "ယေန ကုရုတေ" တိအာဒိံ ဝိသေသေတွာ ဝစနံ ကတ္တူပကရဏဘူတေသုသာဓနေသု သာဓကတမဿေဝ ဂဟဏတ္ထံ၊ ကြိယာသမ္ဘာရလက္ခဏံကရဏကာရကံ၊ တံ ဒုဝိဓံ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရဝသေန၊စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတိ၊ သောတေန
(စာ-၁၂၀) သဒ္ဒံ သုဏာတိ၊ မနဿ ဓမ္မံ ဝိဇာနာတိ[ဒီ ၂-၂၆၉]။ ဟတ္ထေန ကမ္မံ ကရောတိ၊ ပရသုနာ ရုက္ခံဆိန္ဒတိ။
၅၅၃။ ယဿ ဒါတုကာမော ယဿ ဝါ ရုစ္စတိ၊ တံ သမ္ပဒါနံ။ ယဿ ဝါ ဒါတုကာမော, ယဿ ဝါ ရုစ္စတိ, ယဿ ဝါ ခမတိ, ယဿ ဝါ ဓာရယတေ၊ တံ ကာရကံ သမ္ပဒါနသညံ ဟောတိ၊သမဏဿ ဒါနံ ဒါတုကာမော၊ သမဏဿ စီဝရံ ဒဒါတိ၊တဿ ပုရိသဿ ဘတ္တံ ရုစ္စတိ၊ ဂမနံ မယှံ ရုစ္စတိ[ခု ၆-၃၄၉]။ မာ အာယသ္မန္တာနမ္ပိ သံဃဘေဒေါ ရုစ္စိတ္ထ[ဝိ ၁-၂၆၈]။ ဒေဝဒတ္တဿ သုဝဏ္ဏစ္ဆတ္တံ ဓာရယတေ ယညဒတ္တော။သမ္မာ ပကာရေန အဿ ဒဒါတီတိ သမ္ပဒါနံ၊ ပဋိဂ္ဂါဟကော၊ ပဋိဂ္ဂဟဏလက္ခဏံသမ္ပဒါနကာရကံ။ တံ ပနေတံ သမ္ပဒါနံ တိဝိဓံဟောတိ အနိရာကရဏဇ္ဈေသနာနုမတိဝသေန၊ တထာဟိကိဉ္စိ ဒီယမာနဿ အနိရာကရဏေန သမ္ပဒါနသညံ လဘတိ၊ယထာ "ဗုဒ္ဓဿ ပုပ္ဖံ ဒဒါတိ၊ ရုက္ခဿဇလံ ဒဒါတီ"တိ။ ကိဉ္စိ အဇ္ဈေသနေနယာစကာနံ ဘောဇနံ ဒဒါတီတိ၊ ကိဉ္စိ အနုမတိယာနာရာယနဿ ဗလိံ ဒဒါတိ၊ ဘိက္ခုဿ ဘတ္တံ ဒဒါတီတိ၊ဧတ္ထ စ သာသနေ ယုတ္တိတော ရောစနတ္ထေ သမ္ပဒါနဝစနဉ္စဥပယောဂဝစနဉ္စ ဒိဿတိ, "သမဏဿ ရောစတေ သစ္စံ၊ တဿ တေ သဂ္ဂကာမဿ၊ဧကတ္တမုပရောစိတံ[ခု ၆-၁၇၃]။ ကိဿဿု ဧကဓမ္မဿ၊ ဝဓံ ရောစေသိ ဂေါတမ[သံ ၁-၄၄]။ ပုရိသဿ ဝဓံ န ရောစေယျံ[ခု ၆-၃၆၅]။ ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသီ"တိ[သံ ၁-၁၃၃] အာဒီသု၊ ရုစ္စနတ္ထေ ပန သမ္ပဒါနဝစနမေဝ ဒိဿတိ "န မေ ရုစ္စတိ ဘဒ္ဒန္တေ၊ ဥလူကဿာဘိသေစန" န္တိ[ခု ၆-၇၉] အာဒီသု။ တသ္မာ အယံ နီတိ သာဓုကံ မနသိ ကာတဗ္ဗာ။
၅၅၄။ သိလာဃဟနုဌာသပဓာရပိဟကုဓဒုဟိဿာဿုယျရာဓိက္ခပစ္စာသုဏ အနုပတိဂိဏပုဗ္ဗကတ္တာ ရောစနတ္ထ တဒတ္ထတုမတ္ထလမတ္ထမညာနာဒရပ္ပါဏိနိ နယနဂတျတ္ထကမ္မနိ အာသီသတ္ထသမ္မုတိတတိယတ္ထာဒီသု စ။ သိလာဃ ဟနု ဌာ
(စာ-၁၂၁)သပဓာရပိဟကုဓဒုဟဣဿဣစ္စေတေသံဓာတူနံ ပယောဂေ စ ဥဿုယျတ္ထာနဉ္စ ပယောဂေ ရာဓိက္ခပယောဂေစ ပစ္စာသုဏ အနုပတိဂိဏာနံ ပုဗ္ဗကတ္တရိ စ အာရောစနတ္ထယောဂေတဒတ္ထေ တုမတ္ထေ အလမတ္ထပ္ပယောဂေ စ မညတိပ္ပယောဂေအနာဒရေ အပ္ပါဏိနိ စ နယနဂတျတ္ထာနံ ကမ္မနိ စ အာသီသတ္ထပ္ပယောဂေစ သမ္မုတိပ္ပယောဂေ စ တတိယတ္ထာဒီသု စ တံ ကာရကံသမ္ပဒါနသညံ ဟောတိ။ ဧတ္ထာဒိသဒ္ဒေန ပဉ္စမီဆဋ္ဌီသတ္တမီနမတ္ထောစ သာရတ္ထော စ ဗဟုဝိဓော အက္ခရပ္ပယောဂေါ စ ဂဟိတော၊ဧတေသုပိ စတုတ္ထီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ။
သိလာဃပယောဂေ တာဝ- ဗုဒ္ဓဿ သိလာဃတေ၊ သကံ ဥပဇ္ဈာယဿသိလာဃတေ ဣစ္စေဝမာဒိ။ ဧတ္ထ စ သိလာဃတေတိ ကတ္ထတိ ထောမေတီတိ အတ္ထော။
ဟနုပယောဂေ- ဟနုတေ မယှမေဝ၊ ဟနုတေ တုယှမေဝ ဣစ္စေဝမာဒိ။ဧတ္ထ စ ဟနုတေတိ အပဏယတိ၊ အပလပတိအလ္လာပသလ္လာပံ န ကရောတီတိ အတ္ထော။
ဌာပယောဂေ- ဥပတိဋ္ဌေယျ သကျပုတ္တာနံ ဝဍ္ဎကီ ဣစ္စေဝမာဒိ။ဧတ္ထ စ ဥပဋ္ဌာနံ နာမ ဥပဂမနံ သဒ္ဒတ္ထဝသေန သင်္ကေတတ္ထဝသေနပန ဥပဋ္ဌဟနန္တိ အတ္ထော။ တထာ ဟိ ဂရု "အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌိတောသ္မီ"တိ[ခု ၆-၂၃] ဥပဂန္တွာ ဌိတော အသ္မီတိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ သဒ္ဒတ္ထဝသေနသင်္ကေတတ္ထဝသေန ပန "မာတာပိတုဥပဋ္ဌာန" န္တိ[ခု ၁-၄၊ ၃၁၉] အာဒီသု ဝိယ ဥပဋ္ဌဟနံ အဓိပ္ပေတံ။
သပပယောဂေ- သပထမ္ပိ တေ သမ္မ အဟံ ကရောမိ[ခု ၆-၁၃၆]။ မယှံ သပတေ၊ တုယှံ သပတေတိ။ ဧတ္ထစ သပတေတိ သပထံ ကရောတီတိ အတ္ထော။ သပထဉ္စ နာမ ပရေသံ တောသာပနတ္ထံသစ္စကရဏံ-
(စာ-၁၂၂)"အလင်္ကတာ သုဝသနာ၊
မာလိနီ စန္ဒနုဿဒါ။
ဧကိကာ သယနေ သေတု၊
ယာ တေ အမ္ဗေ အဝါဟရီ"တိ[ခု ၅-၁၁၆]
အာဒီသု ဝိယ။ "ပုရိသော အတ္တနော ဝေရိံ သပတီ" တိ အာဒီသု ပန ပရေသံ တောသာပနတ္ထံသစ္စကရဏံ န ဟောတိ၊ တသ္မာ တာဒိသေသု ဌာနေသုသမ္ပဒါနသညာ န ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ဓာရယတိပ္ပယောဂေ- ဣဓ ဂဟပတိ ကုလပုတ္တော န ကဿစိ ကိဉ္စိဓာရေတိ အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ[အံ ၁-၃၈၁]။ သုဝဏ္ဏံ တေ ဓာရယတေ။ တဿ ရညော မယံနာဂံ ဓာရယာမ။ တတ္ထ ဓာရယတေတိ ဣဏဝသေန ဂဏှာတိ၊ ဣဏံ ကတွာဂဏှာတီတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထ ဓနိကောယေဝ သမ္ပဒါနံ။
ဝိဟပ္ပယောဂေ- ဒေဝါပိ တေသံ ပိဟယန္တိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓါနံသတီမတံ[ခု ၁-၄၀]။ ဗုဒ္ဓဿ အညတိတ္ထိယာ ပိဟယန္တိ။ဒေဝါ ဒဿနကာမာ တေ[ခု ၆-၁၈၆] ဣစ္စေဝမာဒိ။ ဣတော ဣစ္ဆာမိ ဘဒန္တဿာတိဣဒံ ပန သရိစ္ဆာယောဂေ ကမ္မနိ ဆဋ္ဌိယန္တံ ပဒန္တိဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
ကုဓဒုဟဣဿဥဿုယျတ္ထာနံ ပယောဂေ- ကုဇ္ဈတိ ဒေဝဒတ္တဿ၊ တဿ ကုဇ္ဈ မဟာဝီရ[ခု ၅-၉၉]။ ယဒိ ဟန္တဿ ကုပ္ပေယျံ[ခု ၄-၄၀၁၊၄၀၃]။ ဒုဟယတိ ဒိသာနံ မေဃော၊ ယော မိတ္တာနံန ဒုဗ္ဘတိ[ခု ၆-၁၅၀]။ ကေစိ ပန "န ဒုဟတီ"တိ ပဌန္တိ၊ တိတ္ထိယာ ဣဿယန္တိ သမဏာနံ၊ ဒေဝါန ဣဿန္တိ ပုရိသပရက္ကမဿ[ခု ၅-၉၃]။ အညတိတ္ထိယာ သမဏာနံ ဥဿုယျန္တိ လာဘဂေဓေန၊ဒုဇ္ဇနာ ဂုဏဝန္တာနံ ဥဿုယျန္တိ ဂုဏသမိဒ္ဒိယာ၊ကာ ဥဿုယာ ဝိဇာနတံ[ဝိ ၃-၅၅]။ ဒုတိယာ စ၊ ဗြာဟ္မဏော ဝဿကာရံ ဗြာဟ္မဏံဥဿုယတိ[မ-ဋ္ဌ ၄-၄၉]။
(စာ-၁၂၃) ရာဓဣက္ခဣစ္စေတေသံ ဓာတူနံ ပယောဂေယဿ ဝိပုစ္ဆနံ ကမ္မဝိချာပနတ္ထံ။ တံ ကာရကံသမ္ပဒါနသညံ ဟောတိ၊ တတ္ထ စ ဒုတိယာ၊ အာရာဓောဟံရညော၊ အာရာဓောဟံ ရာဇာနံ၊ ကျာဟံ အယျာနံအပရဇ္ဈာမိ[ဝိ ၁-၂၄၈၊ ဝိ ၄-၁၉၆]၊ ကျာဟံ အယျေ အပရဇ္ဈာမိ၊အာယသ္မတော ဥပါလိဿ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခော ဥပတိဿော[ဂဝေသိတဗ္ဗံ]၊ အာယသ္မန္တံ ဥပါလိံ ဝါ။ စက္ခုံ ဇနဿ ဒဿနာယတံ ဝိယ မညေ[မ ၂-၃၂၃]။
သုဏောတိဿ ဓာတုဿ ပစ္စာယောဂေ ယောဂေ ယော ဧတဿကမ္မုနော ကတ္တာ၊ သော သမ္ပဒါနသညော ဟောတိ။တံ ယထာ? ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ဘိက္ခဝေါတိ၊ဘဒန္တေတိ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ[အံ ၁-၁]။ ဧတ္ထ စ ဘဂဝါ အာမန္တနကြိယာဝသေန ကမ္မဘူတာနံဘိက္ခူနံ ကတ္တာ ဟုတွာ ပစ္ဆာ သဝနကြိယာဝသေနသမ္ပဒါနံ ဟောတိ။ ဧဝံ အက္ခရစိန္တကာနံ မတဝသေနအတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ အာဂမိကာ ပန ဘဂဝတော ဝစနံပစ္စဿောသုန္တိ ဆဋ္ဌီပယောဂမိစ္ဆန္တိ။
သုဏောတိဿ ဓာတုဿ ပယောဂေ ဒွီသု ကမ္မေသု ယံ ကမ္မံပုဗ္ဗံ ကထိတကမ္မတ္တာ၊ တဿ ကမ္မုနော ပုဗ္ဗဿ ယောကတ္တာ၊ သော သမ္ပဒါနသညော ဟောတိ။ တံ ယထာ? ဘိက္ခု ဇနံ ဓမ္မံ သာဝေတိ၊ တဿ ဘိက္ခုနောဇနော အနုဂိဏာတိ။ တဿ ဘိက္ခုနော ဇနော ပတိဂိဏာတိ။သာဓုကာရဒါနာဒိနာ တံ ဥဿာဟယတီတိ အတ္ထော။ဧတ္ထ စ ဇနန္တိ အကထိတကမ္မံ။ ဓမ္မန္တိ ကထိတကမ္မံ၊ ဘိက္ခု ပန သဝနကြိယာဝသေန ကမ္မဘူတဿကတ္တာ ဟုတွာ အနုဂါယနပဋိဂါယန ကြိယာဝသေနသမ္ပဒါနံ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
အာရောစနတ္ထေ- အာရောစေမိ ခေါ တေ မဟာရာဇ ပဋိဝေဒေမိခေါ တေ မဟာရာဇ[သံ ၁-၁၀၁]။ အာမန္တနတ္ထေ ဒုတိယာယေဝ, န စတုတ္ထီ၊ ဟန္ဒ ဒါနိ ဘိက္ခဝေ အာမန္တယာမိဝေါ[ဒီ ၂-၁၂၈]။ အာမန္တယဿု ဝေါ ပုတ္တေ[ခု ၆-၃၅၀] ဣစ္စေဝမာဒိ။
(စာ-၁၂၄) တဒတေ္ထ- ဦနဿ ပါရိပူရိယာ[ဝိ ၁-၃၀၄]။ ဗုဒ္ဓဿ အတ္ထာယ ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ။အတ္ထာယ ဝတ မေ ဘဒ္ဒါ၊ သုဏိသာ ဃရမာဂတာ[ဓမ္မပဒ ဋ္ဌ ၁-၂၅၇]။
တုမတ္ထေ- လောကာနုကမ္ပာယ[မ-၁-၂၆။ အံ ၁-၂၁။ ခု ၁-၂၄၈]၊ လောကံ အနုကမ္ပိတုန္တိ အတ္ထော။ ဘိက္ခူနံဖာသုဝိဟာရာယ[ဝိ ၁-၂၄။ ဝိ ၅-၂]၊ ဖာသုဝိဟရိတုန္တိ အတ္ထော။
အလမတ္ထပယောဂေ စ သမ္ပဒါနသညာ။ ဧတ္ထ စ အလံသဒ္ဒဿ အတ္ထော အရဟပဋိက္ခေပါ။ တတ္ထ အရဟတ္ထေ- အလံ မေ ဗုဒ္ဓေါ၊ အလံ မေ ရဇ္ဇံ၊ အလံဘိက္ခု ပတ္တဿ၊ အလံ မလ္လော မလ္လဿ၊ အရဟတိ မလ္လောမလ္လဿ။ ပဋိက္ခေပေ အလံ တေ ဣဓ ဝါသေန[ဝိ ၁-၂၈၀]။ အလံ မေ ဟိရညသုဝဏ္ဏေန၊ ကိံ တေ ဇဋာဟိဒုမ္မေဓ[ခု ၅-၇၀။ ခု ၆-၃၂၊၁၀၆]။
မညတိပ္ပယောဂေ အနာဒရေ အပ္ပါဏိနိ- ကဋ္ဌဿ တုဝံ မညေ၊ ကလိင်္ဂရဿတုဝံ မညေ။ အနာဒရေတိ ကိမတ္ထံ? သုဝဏ္ဏံ တံ မညေ။ အပ္ပါဏိနီတိ ကိမတ္ထံ? ဂဒြဘံ တုဝံ မညေ။
နယနဂတျတ္ထကမ္မနိ- ယော မံ ဂဟေတွာန ဒကာယ နေတိ[ခု ၅-၁၄၉]။ ဂါမဿ ပါဒေန ဂတော၊ အပ္ပေါ သဂ္ဂါယဂစ္ဆတိ[ခု ၁-၃၉]။ သဂ္ဂဿ ဂမနေန ဝါ[ခု ၁-၄၀]။ မူလာယ ပဋိကဿေယျ[ဝိ ၄-၁၁၄၊၁၁၆]။ ကဿ ဂတိယန္တိ ဓာတု၊ ပဋိကဿေယျာတိ အာကဍ္ဎေယျ၊ဘိက္ခုံ အာပတ္တိမူလံ အာနေယျာတိ အတ္ထော၊ ဒုတိယာစ၊ ဒကံ နေတိ၊ ဂါမံ ပါဒေန ဂတော၊ အပ္ပေါ သဂ္ဂံဂစ္ဆတိ၊ မူလံ ပဋိကဿေယျ။
အာသီသတ္ထေ စ- အာယသ္မတော ဒီဃာယု ဟောတု၊ ဘဒ္ဒံဘဝတော ဟောတု၊ ကုသလံ ဘဝတော ဟောတု၊ သွာဂတံဘဝတော ဟောတု ဣစ္စေဝမာဒိ။
သမ္မုတိပ္ပယောဂေ- သာဓု သမ္မုတိ မေ တဿ ဘဂဝတော ဒဿနာယ။
(စာ-၁၂၅) တတိယတ္ထေ- အသက္ကတာ စသ္မ ဓနဉ္စယာယ[ခု ၅-၁၀၇]၊ မယံ ဓနဉ္စယေန ရညာ အသက္ကတာ ဘဝါမာတိအတ္ထော။
အာဒိသဒ္ဒေန ပဉ္စမိယတေ္ထ စ၊ ဘိယျောသော မတ္တာယ[ဝိ ၄-၃၄၆။ သံ ဋ္ဌ ၁-၂၉၇။ သုတ္တနိပါတ ဋ္ဌ ၁-၂၂၀]။ အယဥှိ "ဘိယျောသော မတ္တာယာ" တိ ပယောဂေါ ပဉ္စမီပယောဂေါ "ယော စ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ၊ တိဏာ ဘိယျောန မညတီ"တိ[ဒီ ၃-၁၅၀] ပယောဂေါ ဝိယ။ တတ္ထ ဘိယျောသောတိ ဣဒံ ဘိယျောသဒ္ဒေန အတိရေကတ္ထဝါစကေနနိပါတေန သမာနတ္ထံ နိပါတပဒံ "အဟံ ဘိက္ခဝေ ယာဝဒေ အာကင်္ခါမိ ဝိဝိစ္စေဝကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟီ" တိ[သံ ၁-၄၁၂] ဧတ္ထ ယာဝဒေဝသဒ္ဒေန သမာနတ္ထံ ယာဝဒေတိ နိပါတပဒံ ဝိယ။ န စေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ "ဘိယျောသောတိ နိပါတပဒံ နာမ အတ္ထီတိအာစရိယေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ" န္တိ၊ အာစရိယေဟိ နိပါတာ နာမာတိအနိဒ္ဒိဋ္ဌာနမ္ပိ ဗဟူနံ နိပါတာနံ သာသနေ ဒိဿနတော၊ "မံ ကတေ သက္က ကဿစီ" တိ[ခု ၅-၂၀၃] ဧတ္ထ ဟိ မန္တိ အမှတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံသဗ္ဗနာမိကပဒံ၊ ကတေတိ နိပါတပဒံ၊ တသ္မာ သံသယံ အကတွာ ဘိယျောသော မတ္တာယာတိ ဧတ္ထ မတ္တတော ဘိယျောတိအတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော "တိဏာ ဘိယျော" တိ ဧတ္ထ တိဏတော ဘိယျောတိ အတ္ထော ဝိယ။ ဣမမတ္ထံယေဝသန္ဓာယ ပေါရာဏာ "ဘိယျောသော မတ္တာယာတိ အတိရေကပ္ပမာဏေနာ"တိ[သံ-ဋ္ဌ ၁-၆၃] တတိယာဝိဘတ္တိဝသေန အတ္ထံ ကထယိံသု။ပဉ္စမီဝိဘတ္တိ ဟိ ကတ္ထစိ တတိယာယ သမာနတ္တာ "မတ္တာသုခပရိစ္စာဂါ"တိ[ခု ၁-၅၅] ဧတ္ထ ဝိယ။ အပ္ပမတ္တိကဿ သုခဿ ပရိစ္စာဂေနာတိဟိ အတ္ထော။
ကေစိ ပနေတ္ထ ဝဒေယျုံ "မတ္တာ သုခပရိစ္စာဂါ" တိ အာဒီသု ယသ္မာ မတ္တာသဒ္ဒေါ ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ၊ တသ္မာ 'ဘိယျောသော မတ္တာယာ' တိ ဧတ္ထပိ 'မတ္တာယာ'တိ ဣဒံ ဣတ္ထိလိင်္ဂတတိယေကဝစနန္တံ၊တေနေဝ ဟိ အတိရေကပ္ပမာဏေနာတိ ဝိဝရဏံ ကတ" န္တိ၊ တန္န၊ ကိဉ္စာပိ "မတ္တာ သုခပရိစ္စာဂါ" တိအာဒီသု မတ္တာသဒ္ဒေါ
(စာ-၁၂၆) ဣတ္ထိလိင်္ဂေါ၊ တထာပိ "မတ္တ" န္တိ နပုံသကလိင်္ဂမ္ပိဗဟူသု ဌာနေသု ဒိဿတိ၊ တသ္မာ နပုံသကလိင်္ဂတော မတ္တသဒ္ဒတော စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသေ ကတေ "မတ္တာယာ"တိ ရူပံ ဘဝတိ၊ တဉ္စ "ဘိယျောသော"တိ နိပါတပဒယောဂတော ပဉ္စမိယတ္ထေ "စတုတ္ထီ"တိ ဝိညာယတိ။
ကေစိ ပန "ဘိယျောသော မတ္တာယာ"တိ ဧတ္ထ "သော ပုဂ္ဂလော မတ္တာယ မဒနတာယ ဘိယျော"တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ၊ တံ သာသနေ ပဟာရဒါနသဒိသံအတိဝိယ န ယုဇ္ဇတိ၊ ဆဋ္ဌီယတ္ထေစ မဟာဂဏာယ[မဟတော ဂဏာယ (သီ၊ဣ)] ဘတ္တာ မေ[ခု ၆-၉၁]။ သတ္တမိယတ္ထေ စ တုယှဉ္စဿ အာဝိကရောမိ၊တဿ မေ သက္ကော ပါတုရဟောသိ။ သာရတ္ထေစ ဝတ္တဗ္ဗေစတုတ္ထီ ဝိဘတ္တိ ဘဝတိ၊ သာရတ္ထောနာမ ဥတ္တမတ္ထော, စိန္တာပနတ္ထော ဝါ။ ဒေသေတု ဘန္တေ ဘဂဝါဓမ္မံ ဘိက္ခူနံ၊ တေသံ ဖာသု ဧတဿ ပဟိဏေယျ၊ယထာ နော ဘဂဝါ ဗျာကရေယျ၊ တထာ တေသံ ဗျာကရိဿာမိ၊ကပ္ပတိ သမဏာနံ အာယောဂေါ၊ အမှာကံ မဏိနာအတ္ထော၊ ဗဟူပကာရာ ဘန္တေ မဟာပဇာပတိဂေါတမီဘဂဝတော[မ ၃-၂၉၆၊ အံ ၃-၁၀၃၊ ဝိ ၄-၄၄၄]။ ဗဟူပကာရာ ဘိက္ခဝေ မာတာပိတရော ပုတ္တာနံ[အံ ၁-၁၃၁၊ ခု ၁-၂၆၉] ဣစ္စေဝမာဒိ။
တထာ အာဒိသဒ္ဒေန ဗဟူသု အက္ခရပ္ပယောဂေသု စတုတ္ထိယာပဝတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ တံ ယထာ? ဥပမံ တေ ကရိဿာမိ[ခု ၆-၅၅၊၂၆၄။ မ ၁-၂၀၃] ။ ဓမ္မံ ဝေါ ဒေသေဿာမိ[မ ၁-၈၆]။ ကော အတ္ထော သုပနေန တေ[ခု ၅-၂၂၃]။ ကိမတ္ထော မေ ဗုဒ္ဓေန၊ ကထိနဿ ဒုဿံ။အာဂန္တုကဿ ဘတ္တံ ဣစ္စေဝမာဒိ။
"တတိယတ္ထာဒီသု စာ"တိ စသဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ အဝုတ္တတ္ထသမုစ္စယတ္ထဉ္စေဝ သမ္ပဒါနဂ္ဂဟဏတ္ထဉ္စ၊ ကစ္စာယနေ ပန "သတ္တမျတ္ထေသု စာ"တိ စသဒ္ဒဂ္ဂဟဏံ ဝိကပ္ပနတ္ထဝါဂ္ဂဟဏာနုကဍ္ဎနတ္ထမေဝ။
(စာ-၁၂၇) ဧတ္ထ ပန ဌတွာ ကိဉ္စိ ဝဒါမ။ သဒ္ဒသတ္ထဝိဒူနံမတဝသေန ဟိ "ရဇကဿ ဝတ္ထံ ဒဒါတိ၊ ယညဒတ္တောဒေဝဒတ္တဿ ဣဏံ ဒဒါတီ"တိ အာဒီသု သမ္ပဒါနသညာယ န ဘဝိတဗ္ဗံ၊ သဒ္ဒသတ္ထေသုဟိ "ယဿ သမ္မာပူဇာဗုဒ္ဓိယာ အနုဂ္ဂဟဗုဒ္ဓိယာဝါ ဒီယတေ၊ တံသမ္ပဒါန" န္တိ[ကာတန္တရ၊၂၊၄၊၁၀] ဝုတ္တံ။ ရဇကဿ ဝတ္ထဒါနဉ္စေဝဒေဝဒတ္တဿ ဣဏဒါနဉ္စ ပူဇာဝသေန ဝါ အနုဂ္ဂဟဝသေနဝါ န ဟောတိ၊ အစ္စန္တဝစနဉ္စ န ဟောတိ၊ တသ္မာ "သမ္မာ ပကာရေန အဿ ဒဒါတီတိ သမ္ပဒါန" န္တိ အတ္ထေန ဝိရောဓနတော သမ္ပဒါနသညာန ဟောတီတိ တေသံ လဒ္ဓိ၊ တေနေဝ "ရဇကာယ ဒေဝဒတ္တာယာ"တိ စ စတုတ္ထီဝိဘတ္တိ တေဟိ န ဝိဟိတာ၊ဆဋ္ဌီယေဝ ဝိဟိတာ "ရဇကာဿာ"တိအာဒိနာတိ။
ဧတ္ထ အသ္မာကံ ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော- ယဒိ ရဇကသဒ္ဒေါ ဝတ္ထသဒ္ဒေန သမ္ဗန္ဓနီယောသိယာ၊ ရဇကဿ ဝတ္ထံ အညဿ ကဿစိ ဒဒါတီတိ အတ္ထောသိယာ၊ ရဇကော စ သာမီ သိယာ၊ ယဒိ ပန ဓောဝါပနတ္ထာယဝတ္ထံ ရဇကဿ ဒဒါတီတိ ဒါနေန ရဇကော သမ္ဗန္ဓနီယောသိယာ၊ သော ရဇကော ကထံ သမ္ပဒါနံ နာမ န သိယာ, ဒါနကြိယာယ ပဋိဂ္ဂါဟကဘာဝေ ဌိတတ္တာ၊တထာ ဟိ "ယဿ ဒါတုကာမော" တိ စ အစိတ္တိံ ကတွာ အသက္ကတွာ "ဘိက္ခုဿ ဘတ္တံ အဒါသီ"တိ စ အာဒီသုပိ ဒါတုကာမတာမတ္တေနဝါ အသက္ကစ္စဒါနမတ္တေန ဝါ ယော ဒါနံ ဂဏှိဿတိ၊ယော စ ဒါနံ ဂဏှာတိ၊ တေ သဗ္ဗေ သမ္ပဒါနာ ဟောန္တိယေဝသာသနယုတ္တိဝသေန။
အပိစ သာသနေ "အတ္ထာယ ဟိတာယာ" တိ တဒတ္ထပ္ပယောဂံ ဌပေတွာ "ဒကာယ နေတိ၊ သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတိ၊ အသက္ကတာစသ္မ ဓနဉ္စယာယ၊ ဘိယျောသော မတ္တာယ၊ ဂဏာယ ဘတ္တာ" တိ ပယောဂေသု ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသနယဉ္စဌပေတွာ နမောယောဂဒါနယောဂါဒီသု စတုတ္ထေကဝစနဿ အာယာဒေသော န လဗ္ဘတိ။ တေန သင်္ဂီတိတ္တယာရူဠှေပါဝစနေ "ဗုဒ္ဓါယ ဒေတိ၊
(စာ-၁၂၈) နမော ဗုဒ္ဓါယာ" တိအာဒီနိ ပဒါနိ န သန္တိ။ "ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ' ဒါသာဟံ၊ နမော ကရောဟိ နာဂဿာ"တိ[ခု ၃-၃၃၁] ဧဝရူပါနိယေဝ အာယာဒေသရဟိတာနိ ပဒါနိ ဒိဿန္တိ။ တသ္မာ ယံ အဋ္ဌသာလိနိယာ အာဂတံ "ဧကော ပုရိသော ကိလိဋ္ဌဝတ္ထံ ရဇကဿ အဒါသီ" တိ[အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၂၈၆] ပဒံ၊ တတ္ထ ရဇကဿာတိ စတုတ္ထိယာဘဝိတဗ္ဗံ စတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ သဗ္ဗပ္ပကာရေန သနံဝိဘတ္တီနံ ရူပတော ဌိတဋ္ဌာနေ သဒိသတ္တာတထာဟိ "အဂ္ဂဿ ဒါတာမေဓာဝီ" တိ[ခု ၁-၂၅၅၊ အံ ၁-၃၄၄၊ အံ ၂-၃၀] ဣမိဿာ ပါဠိယာ အတ္ထံ ဝဒန္တေဟိဂရူဟိ "အဂ္ဂဿ ဒါတာတိ အဂ္ဂဿ ရတနတ္တယဿ ဒါတာ၊အထ ဝါ အဂ္ဂဿ ဒေယျဓမ္မဿ ဒါတာ" တိ စတုတ္ထီ ဆဋ္ဌီနမတ္ထော ဝုတ္တော၊ ဣတိသဒ္ဒသတ္ထယုတ္တိတော ရဇကော သာမီ ဟောတု ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိဝသေနဝုတ္တတ္တာ၊ သာသနယုတ္တိတော ပန သမ္ပဒါနံ ဟောတုစတုတ္ထီဆဋ္ဌီနံ အဝိသေသေန ဝုတ္တတ္တာ, ကတ္ထစိ ကတ္ထစိ ဌာနေ ယေဘုယျေန ပါဠိနယသဒ္ဒသတ္ထနယာနံအညမညံ အစ္စန္တဝိရုဒ္ဓတ္တာ စ။ တထာ ဟိ သဒ္ဒသတ္ထေ အာပသဒ္ဒေါ ဗဟုဝစနန္တံ ဣတ္ထိလိင်္ဂံ၊ဘဂဝတာ အာဟစ္စဘာသိတေ ပုလ္လိင်္ဂံ ဧကဝစနန္တံ၊တထာ သဒ္ဒသတ္ထေ ဒါရသဒ္ဒေါ ဗဟုဝစနန္တံ ပုလ္လိင်္ဂံ၊ ပါဝစနေ ဝစနဒွယယုတ္တံပုလ္လိင်္ဂံ။ သဒ္ဒသတ္ထေ ဓာတုသဒ္ဒေါ ဧကန္တပုလ္လိင်္ဂံ၊ ပါဝစနေဧကန္တဣတ္ထိလိင်္ဂံ၊ ဧဝ မာဒယော အညမညံ ဝိရုဒ္ဓသဒ္ဒဂတိယောဒိဿန္တိ။
ကိဉ္စ ဘိယျော သဒ္ဒသတ္ထေ "ဒေဝဒတ္တာယာ" တိ စတုတ္ထီ၊ တံ "ဒေဝဒတ္တာယာ"တိ ပဒံ ပါဠိနယံ ပတွာ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသဝသေနတတိယာပဉ္စမီဆဋ္ဌီနမတ္ထေ စတုတ္ထီ သိယာ၊ န သုဒ္ဓစတုတ္ထီ "ယညဒတ္တော ဒေဝဒတ္တာယ အသက္ကတော" တိအာဒိနာ ယောဇေတဗ္ဗတ္တာ "အသက္ကတာ စသ္မ ဓနဉ္စယာယာ" တိအာဒီသု ဝိယ။ ကိဉ္စ ဘိယျော "ဂုဏော အဿ အတ္ထီတိ ဂုဏဝါ" တိ ဧတ္ထ သဒ္ဒသတ္ထနယေန "အဿာ" တိပဒံ ဆဋ္ဌိယန္တံ ဘဝတိ၊ပါဠိနယေ အဋ္ဌကထာနယေ စ ဩလောကိယမာနေ အတ္ထိသဒ္ဒယောဂတော
(စာ-၁၂၉) စတုတ္ထိယန္တံယေဝ ဘဝတိ။ ကထံ? "ဥဒေတယံ စက္ခုမာ ဧကရာဇာ[ခု ၅-၃၈] ။
အာသာဝတီ နာမ လတာ၊ ဇာတာ စိတ္တလတာဝနေ။
တဿာ ဝဿသဟဿေန၊ ဧကံ နိဗ္ဗတ္တတေဖလံ။
တံ ဒေဝါ ပယိရုပါသန္တီ"တိ[ခု ၅-၁၄၀]။
ဣမာ ဒွေ ပါဠိယော "အဿာ"တိ ပဒဿ စတုတ္ထိယန္တတ္တံသာခေန္တိ။ တတ္ထ စက္ခုမာတိ သကလစက္ကဝါဠဝါသီနံ အန္ဓကာရံ ဝိဓမေတွာစက္ခုပဋိလာဘကရဏေန ယံ တေန တေသံ ဒွိန္နံ စက္ခု၊တေန စက္ခုမာ သူရိယော။
အတြိဒံ နိဗ္ဗစနံ- စက္ခု ဧတဿ အတ္ထီတိ စက္ခုမာ၊ စက္ခူတိ စ ကဿ စက္ခု? အာလောကဒဿနသမတ္ထံမဟာဇနဿ စက္ခု၊ တံ မဟာဇနဿ စက္ခု ဧတဿ သူရိယဿအတ္ထိ တေန ဒိန္နတ္တာတိ အတ္ထဝသေန သူရိယော သမ္ပဒါနံဘဝတိ၊ န သာမီ, ဒွိန္နံ သာမီနံ ဧတ္ထအနိစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ၊ တထာ အာသာ ဧတိဿာ အတ္ထီတိ အာသာဝတီ၊ ဧဝံနာမိကာ လတာ။ အာသာတိ စ ကဿ အာသာ? ဒေဝါနံ အာသာ၊ သာ ဒေဝါနံ အာသာ ဧတိဿာလတာယ အတ္ထိ, တံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပဇ္ဇနတောတိအတ္ထဝသေန လတာ သမ္ပဒါနံ ဘဝတိ၊ န သာမီ, ဒွိန္နံ သာမီနံ ဧတ္ထာပိ အနိစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ။ဧဝမာဒိကေ ပါဠိနယေ အဋ္ဌကထာနယေ စ ဥပပရိက္ခိယမာနေယထာဝုတ္တော အတ္ထောယေဝ ပါသံသော၊ ကိံ သဒ္ဒသတ္ထနယောကရိဿတိ။ အထ ဝါ "ရဇကဿ ဝတ္ထံ ဒဒါတီ"တိ ဧတ္ထ သဒ္ဒသတ္ထနယေန ဆဋ္ဌီ ဟောတု၊ ရဇကဿ ဟတ္ထေဝတ္ထံ ဒဒါတီတိ အတ္ထမေဝ မယံ ဂဏှာမ ဝစနသေသနယဿပိဒဿနတော။ ဧဝဉ္စ သတိ ဥဘိန္နံ နယာနံ န ကောစိဝိရောဓော။
၅၅၅။ ယတော အပေတိ, ယတော ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ တဒပါဒါနံ။ ယတော ဝါ အပေတိ, ယတော ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ တံ
(စာ-၁၃၀) ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ အပေစ္စ ဣတောအာဒဒါတီတိ အပါဒါနံ၊ ဣတော ဝတ္ထုတော ကာယဝသေန စိတ္တဝသေန ဝါအာဂန္တွာ အညံ ဂဏှာတီတိ အတ္ထော။ ကေစိ ပန "အပနေတွာ ဣတော အာဒဒါတီတိ အပါဒါန"န္တိ ဝဒန္တိ၊ တေသံ မတေဣတော အတ္တာနံ စိတ္တံ ဝါ အပနေတွာတိ အတ္ထော၊အယမ္ပိ သညာ သမ္ပဒါနသညာ ဝိယ အနွတ္ထတော ရူဠှီတောစ ကတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ တံ ပန အပါဒါနံ ဒုဝိဓံ ကာယသံယောဂပုဗ္ဗကစိတ္တသံယောဂပုဗ္ဗကာပဂမဝသေန၊တထာ စလာဝဓိနိစ္စလာဝဓိဝသေန။ အထ ဝါ တံ ပနတိဝိဓံ စလာဝဓိနိစ္စလာဝဓိနေဝစလာဝဓိနနိစ္စလာဝဓိဝသေန၊တထာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယဥပ္ပတ္တိဝိသယအနုမေယျဝိသယဝသေန။တံ သဗ္ဗပ္ပဘေဒံ ဥပရိ ဧကတော ပကာသေဿာမ။ ဂါမာအပေန္တိ မုနယော။ နဂရာ နိဂ္ဂတော ရာဇာ။ ဘူမိတောနိဂ္ဂတော ရသော။ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဩတရတိ။ ဂေဟာနိက္ခမတိ။ သာဝတ္ထိတော အာဂစ္ဆတိ။ အပါဒါနမိစ္စနေနကွတ္ထော? အပါဒါနေ ပဉ္စမီ။
၅၅၆။ ဘယာဒျုပ္ပတ္တိ ဟေတု။ ယံ ဘယာဒီနံ ဥပ္ပတ္တိယာဟေတု ဟောတိ၊ တဉ္စ ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။စောရာ ဘယံ ဇာယတိ။ ကာမတော ဇာယတေ ဘယံ[ခု ၁-၄၅]။ တဏှာယ ဇာယတိ သောကော[ခု ၁-၄၅]။
၅၅၇။ ယတော ပစတိ ဝိဇ္ဇောတတိ ဝါ။ ယတော နီဟရိတွာ ပစတိ, ယတော ဝါ နိက္ခမ္မ ဝိဇ္ဇောတတိ၊ တမ္ပိကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ ကုသူလတော ပစတိ။ဝလာဟကာ ဝိဇ္ဇောတတိ စန္ဒော။
၅၅၈။ ပရာဒိပုဗ္ဗဇိဓာတာဒိပ္ပယောဂေ။ ယထာရဟံ ပရာဣစ္စာဒိဥပသဂ္ဂပုဗ္ဗာနံ ဇိဓာတာဒီနံ ပယောဂေ စ တံ ကာရကံအပါဒါနသညံ ဟောတိ။ တထာ ဟိ ဇိဣစ္စေတဿ ဓာတုဿ ပရာပုဗ္ဗဿ ပယောဂေယော အသဟော၊ သော
(စာ-၁၃၁) အပါဒါနသညော ဟောတိ။ တံ ယထာ? ဗုဒ္ဓသ္မာ ပရာဇေန္တိ အညတိတ္ထိယာ။ ဘူဣစ္စေတဿ ဓာတုဿ ပပုဗ္ဗဿ ပယောဂေ ယတော အစ္ဆိန္နပ္ပဘဝေါ၊သော အပါဒါနသညော ဟောတိ။ တံ ယထာ? ဟိမဝတာ ပဘဝန္တိ ပဉ္စ မဟာနဒိယော[မ-ဋ္ဌ ၃-၂၆၊ အံ-ဋ္ဌ ၃-၂၂၀]။ အနောတတ္တမှာ မဟာသရာပဘဝန္တိ။ အစိရဝတိယာ ပဘဝန္တိ ကုန္နဒိယော။
၅၅၉။ အညာဒိနာမပ္ပယောဂေ။ အညသဒ္ဒါဒီနံ နာမာနံ ပယောဂေစ တံ ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ တတော ကမ္မတောအညံ ကမ္မံ၊ တတော ပရံ။
၅၆၀။ ဝဇ္ဇနတ္ထာပပရိယောဂေ။ ဝဇ္ဇနတ္ထေဟိ အပပရိဣစ္စေတေဟိ ယောဂေ စ တံ ကာရကံ အပါဒါနသညံဟောတိ။ အပသာလာယ အာယန္တိ ဝါဏိဇာ။ ဥပရိပဗ္ဗတာဒေဝေါ ဝဿတိ။ ဧတ္ထ စ သုဒ္ဓနာမာနံ ဥပသဂ္ဂေဟိယောဂေါ ဥပသဂ္ဂယောဂေါ နာမာတိ ဂဟေတဗ္ဗော၊န ဂုဏနာမာနံ ဥပသဂ္ဂေဟိ ယောဂေါ။ တထာ ဟိ "ဥဘတော သုဇာတော ပုတ္တော"တိ[ဒီ ၁-၁၁၃] အာဒီသု ဥပသဂ္ဂေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ ဥပသဂ္ဂယောဂေါနာမ န ဘဝတိ။
၅၆၁။ ဥဒ္ဓံသမန္တတ္ထုပရိယောဂေ။ ဥဣစ္စုပသဂ္ဂေန ပရိဣစ္စုပသဂ္ဂေန စာတိ ဒွီဟိ ဥပသဂ္ဂေဟိယထာက္ကမံ ဥဒ္ဓံ သမန္တတောတိ အတ္ထဝန္တေဟိ ပယောဂေစ တံ ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ ဥပရိပဗ္ဗတာဒေဝေါ ဝဿတိ၊ ပဗ္ဗတဿ ဥဒ္ဓံ သမန္တတော ဒေဝေါဝဿတီတိ အတ္ထော။ အတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော- ဥဣတိ စ ပရီတိ စ ဥပသဂ္ဂဒွယံ ဝုတ္တံ၊ ဥပရီတိ နိပါတပဒမ္ပိ အတ္ထိ။ ယဒိ ပန "ဥပရိပဗ္ဗတာ ဒေဝေါ"တိ ဧတ္ထ "ဥပရီ"တိ နိပါတပဒံ သိယာ၊ "ပဗ္ဗတာ"တိ အဝတွာ "ပဗ္ဗတဿာ"တိ ဝါ "ပဗ္ဗတေ"တိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ ဧဝံ အဝစနေန ဝိညာယတိ "ဥပရီတိ ဣဒံ ဥပသဂ္ဂဒွယဝသေနဝုတ္တ"န္တိ။ ဥဒ္ဓံ သမန္တတ္ထုပရီတိ
(စာ-၁၃၂) ကိမတ္ထံ? "ဝိဝိဓာနိ ဖလဇာတာနိ၊အသ္မိံ ဥပရိပဗ္ဗတေ"တိ[ခု ၆-၃၆၁] ဧတ္ထ ဥပရိသဒ္ဒေါ နိပါတတ္တာ ဥဒ္ဓန္တိ အတ္ထမတ္တမေဝဒီပေတိ၊ န ဥဒ္ဓံ သမန္တတောတိ အတ္ထန္တိ ဉာပနတ္ထံ။
၅၆၂။ မရိယာဒါဘိဝိဓတ္ထအာယာဝယောဂေ။ မရိယာဒါဘိဝိဓိအတ္ထေန အာဣစ္စုပသဂ္ဂေန ယာဝဣတိနိပါတေန စ ယောဂေ တံ ကာရကံအပါဒါနသညံ ဟောတိ။ အာပဗ္ဗတာ ခေတ္တံ။ အာနဂရာခဒိရဝနံ။ အာဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါ အဗ္ဘုဂ္ဂစ္ဆတိ။ယာဝ စေတုတ္တရနဂရာ မဂ္ဂံ အလင်္ကရိ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၇-၃၈၄]။ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ သဒ္ဒေါအဗ္ဘုဂ္ဂဉ္ဆိ[ဝိ ၁-၂၁]။ ယာဝ ဗြဟ္မလောကာ ဧကကောလာဟလံဇာတံ။ ဧတ္ထ စ အာပဗ္ဗတာတိ အာဒယော ပယောဂါ သဒ္ဒသတ္ထနယဝသေန ဝုတ္တာ၊ ယာဝ စေတုတ္တရနဂရာတိအာဒယော ပန ပါဠိနယဝသေနာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။
၅၆၃။ ပတိနိဓိပတိဒါနတ္ထပတိယောဂေ။ ပတိနိဓိပတိဒါနတ္ထေန ပတိဣစ္စုပသဂ္ဂေန ယောဂေ စ တံ ကာရကံအပါဒါနသညံ ဟောတိ။ ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ သာရိပုတ္တောဓမ္မဒေသနာယ အာလပတိ တေမာသံ၊ ဃတမဿ တေလသ္မာပတိ ဒဒါတိ၊ ဥပ္ပလမဿ ပဒုမသ္မာ ပတိ ဒဒါတိ၊ကနကမဿ ဟိရညသ္မာ ပတိ ဒဒါတိ။
၅၆၄။ ဝိသုံပုထယောဂေ။ ဝိသုံပုထဣစ္စေတေဟိ နိပါတေဟိ ယောဂေ စ တံ ကာရကံအပါဒါနသညံ ဟောတိ။ တေဟိ ဝိသုံ၊ တတော ဝိသုံ၊အရိယေဟိ ပုထဂေဝါယံ ဇနော။
၅၆၅။ အညတြယောဂေ ပဉ္စမီ တတိယာ စ။ အညတြဣစ္စေတေန နိပါတေန ယောဂေပဉ္စမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ တတိယာ စ။ နာညတြ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါ၊သောတ္ထိံ ပဿာမိ ပါဏိနံ[သံ ၁-၅၂]။ အညတြ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒါ လောကဿ သစ္စာဘိသမယောနတ္ထိ။ တဒန္တရံ ကော ဇာနေယျ အညတြ တထာဂတေန[အံ ၂-၃၀၇]။
(စာ-၁၃၃) ၅၆၆။ ရိတေဝိနာယောဂေ ဒုတိယာ စ။ ရိတေဝိနာဣစ္စေတေဟိ နိပါတေဟိ ယောဂေ ပဉ္စမီ တတိယာဒုတိယာ စ ဟောတိ။ ရိတေ သဒ္ဓမ္မာ ကုတော သုခံဘဝတိ၊ ရိတေ သဒ္ဓမ္မံ၊ ရိတေ သဒ္ဓမ္မေန ဝါ။ ဝိနာသဒ္ဓမ္မာ နတ္ထညော ကောစိ နာထော လောကေ ဝိဇ္ဇတိ၊ဝိနာ သဒ္ဓမ္မံ၊ ဝိနာ သဒ္ဓမ္မေန ဝါ။ ဝိနာ ဗုဒ္ဓမှာ၊ဝိနာ ဗုဒ္ဓံ၊ ဝိနာ ဗုဒ္ဓေန ဝါ။
၅၆၇။ ပဘုတျာဒျတ္ထေ တဒတ္ထပ္ပယောဂေ စ။ ပဘုတိအာဒိအတ္ထေ စ တဒတ္ထပ္ပယောဂေစ တံ ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ ယတောဟံ ဘဂိနိအရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတော[မ ၂-၃၁၆]။ ယတော သရာမိ အတ္တာနံ၊ ယတော ပတ္တောသ္မိဝိညုတံ[ခု ၆-၁၇၅]။ ယတော ပဘုတိ။ ယတောပဋ္ဌာယ။ တတော ပဋ္ဌာယ။ ဣတော ပဋ္ဌာယ။ အဇ္ဇတော ပဋ္ဌာယ။
၅၆၈။ ကာရကကြိယာနံ မဇ္ဈဋ္ဌာ ကာလဒ္ဓါ စ။ အတ္ထယောဇနက္ကမဝသေန ပန ဒွိန္နံ အပါဒါနကမ္မကာရကာနံဝါ ပုဗ္ဗာပရကြိယာနံ ဝါ မဇ္ဈေ ဌိတာ ကာလဒ္ဓါစ အပါဒါနသညာ ဟောန္တိ။ ပက္ခသ္မာ ဝိဇ္ဈတိ မိဂံ၊ကောသာ ဝိဇ္ဈတိ ကုဉ္ဇရံ၊ မာသသ္မာ ဘုဉ္ဇတိ ဘောဇနံ။တတြ လုဒ္ဒကော ဣတော ပက္ခသ္မာ မိဂံ ဝိဇ္ဈတီတိအတ္ထယောဇနက္ကမော ကာရကဝသေန၊ ကြိယာဝသေန ပနလုဒ္ဒကော အဇ္ဇ မိဂံ ဝိဇ္ဈိတွာ ပက္ခသ္မာ ဝိဇ္ဈတီတိ။ဧသ နယော ဣတရတြာပိ။
၅၆၉။ ရက္ခဏတ္ထာနမိစ္ဆိတမနိစ္ဆိတဉ္စ။ ရက္ခဏတ္ထာနံ ဓာတူနံ ပယောဂေ ယံ ဣစ္ဆိတံ, ယဉ္စ အနိစ္ဆိတံ, တံ ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ ကာကေရက္ခန္တိ တဏ္ဍုလာ၊ ဥစ္ဆူဟိ ဂဇေ ရက္ခန္တိ၊ မန္တိနောမန္တေန ဒါရကေဟိ ပိသာစေ ရက္ခန္တိ၊ ယဝါ ပဋိသေဓေန္တိဂါဝေါ၊ နာနာရောဂတော ဝါ နာနာဥပဒ္ဒဝတော ဝါအာရက္ခံ ဂဏှန္တု၊ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ မာနသံနိဝါရေတိ။ ပါပါ စိတ္တံ နိဝါရယေ[ခု ၁-၃၀]။
(စာ-၁၃၄) ၅၇၀။ ယဿာဒဿနမိစ္ဆမန္တရဓာယတိ ။ ယဿ အဒဿနမိစ္ဆန္တော ကောစိ အန္တရဓာယတိ၊တတ္ထ တတ္ထ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ဘယေန နိလီယတိ၊ တံကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။ ဥပဇ္ဈာယာ အန္တရဓာယတိသိဿော။ မာတရာ စ ပိတရာ စ အန္တရဓာယတိ ပုတ္တော။ဣဒံ လက္ခဏံ ဘယေန အန္တရဓာနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ဣဒ္ဓိယာ အဒဿနဂမနသင်္ခါတေ အန္တရဓာနေ ပန သတ္တမီဝိဘတ္တိဟောတိ၊ တဿ စ လက္ခဏံ ဥပရိ ဘဝိဿတိ။
၅၇၁။ ဒူရန္တိကဒ္ဓကာလနိမ္မာနတွာလောပဒိသာယောဂဝိဘတ္တာရပ္ပယောဂသုဒ္ဓပ္ပမောစနဟေတု ဝိဝိတ္တပ္ပမာဏပုဗ္ဗာဒိယောဂ ဗန္ဓနဂုဏဝစန ပဥှ ကထန ထောကကိစ္ဆ ကတိပယာကတ္တူသုစ။ ဒူရတ္ထေ အန္တိကတ္ထေ အဒ္ဓနိမ္မာနေ ကာလနိမ္မာနေတွာလောပေ ဒိသာယောဂေ ဝိဘတ္တေ အာရပ္ပယောဂေသုဒ္ဓတ္ထေ ပမောစနေ ဟေတုတ္ထေ ဝိဝိတ္တတ္ထေ ပမာဏေပုဗ္ဗာဒိယောဂေ ဗန္ဓနေ ဂုဏဝစနေ ပေဥှ ကထနေထောကေ ကိစ္ဆေ ကတိပယေ အကတ္တရိ စ ဣစ္စေတေသွတ္ထေသုပယောဂေသု စ တံ ကာရကံ အပါဒါနသညံ ဟောတိ။
ဒူရတ္ထပ္ပယောဂေ တာဝ- ကိံ ဝ ဒူရော ဣတော နဠကာရဂါမော၊တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ[ခု ၆-၁၃၇]။ ဂါမတော နာတိဒူရေ၊ အာရကာ တေ မောဃပုရိသာဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ။ အာရကာ တေဟိ ဘဂဝါ။ ဒူရတေ္ထ- ဒူရတောဝါ ဂမ္မ၊ ဒူရတောဝ နမဿန္တိ[ဒီ ၃-၁၆၀]။ အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ[ဒီ ၁-၁၆၇]။ ဒူရတ္ထပ္ပယောဂေ ဒုတိယာ စ တတိယာ စ၊ ဒူရံ ဂါမံ အာဂတော၊ဒူရေန ဂါမေန အာဂတော၊ ဒူရတော ဂါမာ အာဂတောတိအတ္ထော။ ဒူရံ ဂါမေန ဝါ။ အာရကာသဒ္ဒယောဂေ ဒုတိယာ စ တတိယာ စ ဆဋ္ဌီ စ။ အာရကာ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ။အနေန ဓမ္မဝိနယေန၊ အာရကာ မန္ဒဗုဒ္ဓီနံ[ဝိသုဒ္ဓိ-ဋီ ၁-၂၂၈၊ သာရတ္ထ ၁-၂၂၉] ဣစ္စေဝမာဒိ။
(စာ-၁၃၅) အန္တိကတ္တပ္ပယောဂေ- အန္တိကံ ဂါမာ၊ အာသန္နံ ဂါမာ၊ သမီပံဂါမာ၊ ဂါမဿ သမီပန္တိ အတ္ထော။ ယထာသမ္ဘဝံ ဒုတိယာစ တတိယာ စ ဆဋ္ဌီ စ။ အန္တိကံ ဂါမံ၊ အန္တိကံ ဂါမေန၊အာသန္နံ ဂါမံ၊ အာသန္နံ ဂါမေန၊ သမီပံ သဒ္ဓမ္မံ၊သမီပံ သဒ္ဓမ္မေန။ နိဗ္ဗာနဿေဝ သန္တိကေ[သံ ၁-၃၀]။ အာရကာ စ ဝိဇာနကံ[ဝိသုဒ္ဓိ-ဋီ ၁-၂၂၈။ သာရတ္ထ ၁-၂၂၉]။ ဧတ္ထ ပန အာရကာသဒ္ဒေါ သမီပဝါစကော ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ဘဂဝါ ဟိ ဝိဇာနတံ သန္တိကေတိ အတ္ထော။
အဒ္ဓကာလနိမ္မာနေ- ဣတော မဓုရာယ စတူသု ယောဇနေသု သင်္ကဿံ၊ရာဇဂဟတော ပဉ္စစတ္တာလီသယောဇနမတ္ထကေ သာဝတ္ထိ၊ဣတော ခေါ ဘိက္ခဝေ ဧကနဝုတိကပ္ပေ[ဒီ ၂-၂]။ ဣတော တိဏ္ဏံ မာသာနံ အစ္စယေန ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ[ဒီ ၂-၈၉။ ခု ၁-၁၅၅] ဣစ္စေဝမာဒိ။
တွာလောပေ ကမ္မာဓိကရဏေသု- ပါသာဒါ သင်္ကမေယျ၊ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ သင်္ကမေယျ[သံ ၁-၉၆]။ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟေယျ ဣစ္စေဝမာဒိ။ ဧတ္ထစ တွာလောပေါ နာမ အတ္ထသမ္ဘဝေပိ သတိ တွာပစ္စယန္တဿသဒ္ဒဿ အဝိဇ္ဇမာနတာ။တထာ ဟိ ပါသာဒါ သင်္ကမေယျာတိ ဧတ္ထ ပါသာဒမဘိရူဟိတွာ တမှာ ပါသာဒါအညံ ပါသာဒံ သင်္ကမေယျာတိ အတ္ထော။ ဧသ နယော ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ သင်္ကမေယျာတိ ဧတ္ထာပိ။ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟေယျာတိ အတ္ထော။ ဧဝံ ကမ္မာဓိကရဏေသု ပဉ္စမီဝိဘတ္တိ ဘဝတိ၊ ကမ္မာဓိကရဏဘူတာနိယေဝဝတ္ထူနိ တွာလောပဝိသယေ အပါဒါနံနာမ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။
ဒိသာယောဂေ စ ပဉ္စမီ ဘဝတိ။ တတ္ထ ဒိသာ စ ဒိသာယောဂေါစ ဒိသာယောဂေါ သရူပေကသေသနယေန၊ တသ္မိံ ဒိသာယောဂေ။ ဧတ္ထ စ ဒိသာဝစနေန ဒိသတ္ထော ဂဟိတော၊
(စာ-၁၃၆) ဒိသာယောဂဝစနေန ဒိသတ္ထဝါစီဟိ ယောဂေါ။တတ္ထ ဒိသတ္ထဝါစီဟိ ယောဂေ တာဝ- ဣတော သာ ပုရိမာ ဒိသာ[ဒီ ၃-၁၆၀]။ ဣတော သာ ဒက္ခိဏာ ဒိသာ[ဒီ ၃-၁၆၀]။ ဣတော သာ ပစ္ဆိမာ ဒိသာ[ဒီ ၃-၁၆၁]။ ဣတော သာ ဥတ္တရာ ဒိသာ[ဒီ ၃-၁၆၃]။ အဝီစိတော ဥပရိ ဘဝဂ္ဂမန္တရေ၊ ဥဒ္ဓံပါဒတလာ အဓော ကေသမတ္ထကာ[ဒီ ၂-၂၃၃။ မ ၁-၇၂]။ယတော ခေမံ တတော ဘယံ[ခု ၅-၁၉၃]။ ယတော အဿောသုံ ဘဂဝန္တံ။ ဒိသတ္ထေ ပုရတ္ထိမတော ဒက္ခိဏတောတိအာဒိ။ဧတ္ထ ပန သတ္တမိယတ္ထေ တောပစ္စယော ဘဝိဿတိ။
ဝိဘတ္တေ ပဉ္စမီ ဘဝတိ ဆဋ္ဌီ စ။ ဧတ္ထ ဝိဘတ္တံ နာမ သယံ ဝိဘတ္တဿေဝ တဒညတောဂုဏေန ဝိဘဇနံ။ ယတော ပဏီတတရော ဝါ ဝိသိဋ္ဌတရောဝါ နတ္ထိ၊ မာဓုရာ ပါဋလိပုတ္တကေဟိ အဘိရူပတရာ၊အတ္ထဒန္တော တတော ဝရံ[ခု ၁-၅၉]။ ဆန္နဝုတီနံ ပါသဏ္ဍာနံ ဓမ္မာနံ ပဝရံ ယဒိဒံသုဂတဝိနယော ဣစ္စေဝမာဒိ။
အာရတိပ္ပယောဂေ-ဂါမမ္မော ဝသလဓမ္မာ အသဒ္ဓမ္မာ အာရတိဝိရတိ ပဋိဝိရတိ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ[ခု ၁-၁] ဣစ္စေဝမာဒိ။
သုဒ္ဓတ္ထပ္ပယောဂေ-လောဘနိယေဟိ ဓမ္မေဟိ သုဒ္ဓေါ အသံသဋ္ဌောဣစ္စေဝမာဒိ။
ပမောစနတ္ထပ္ပယောဂေ- ပရိမုတ္တော ဒုက္ခသ္မာတိ ဝဒါမိ[သံ ၂-၂၆]။ မုတ္တောသ္မိ မာရဗန္ဓနာ၊ န တေ မုစ္စန္တိမစ္စုနာ၊ မောက္ခန္တိ မာရဗန္ဓနာ[ခု ၁-၁၈] ဣစ္စေဝမာဒိ။
ဟေတုအတေ္ထ- ကသ္မာ ဟေတုနာ၊ ကသ္မာ နု တုမှံဒဟရာ န မီယရေ[ခု ၅-၂၁၄]။ ကသ္မာ ဣဓေဝ မရဏံ ဘဝိဿတိ၊ယသ္မာ အနိယတာ ကေစိ၊ ယသ္မာတိဟ ဘိက္ခဝေ[သံ ၁-၄၂၄]။ တသ္မာတိဟ ဘိက္ခဝေ[သံ ၁-၄၂၄]။
(စာ-၁၃၇) ယံကာရဏာ၊ တံကာရဏာ၊ ကိံ ကာရဏာ အမ္မ တုဝံပမဇ္ဇသိ။ အညေဟိ ပန လက္ခဏေဟိ ဟေတုတ္ထေ ပဌမာစ တတိယာ စ ဆဋ္ဌီ စ ဘဝတိ၊ တာ စ ခေါ ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓေဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ န ပန "ကော နု ခေါ ဘန္တေ ဟေတု, ကော ပစ္စယော မဟတော ဘူမိစာလဿ ပါတုဘာဝါယာ"တိ[ဒီ ၂-၉၀။ အံ ၃-၁၃၂] အာဒီသု ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓရဟိတေသုပယောဂေသု-န အတ္တဟေတု အလိကံ ဘဏေတိ[ခု ၆-၉]။ ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသိ[သံ ၁-၁၃၃။ ခု ၂-၄၀၀]။ ယဉ္စ ပုတ္တေ န ပဿာမိ[ခု ၆-၃၅၉]။ တံ တံ ဂေါတမ ပုစ္ဆာမိ[သံ ၁-၁၃]။ ကေန ကာရဏေန ဝဒေသိ၊ ယေန ကာရဏေန၊တေန ကာရဏေန၊ အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန၊ ကေန ဝါ ပနဟေတုနာ။ အနုပ္ပတ္တော ဗြဟာရညံ[ခု ၆-၃၄၉]။ သဒ္ဓါယ တရတိ သြဃံ[သံ ၁-၂၁၇]။ ဧတ္ထ စ သဒ္ဓါယာတိ အယံသဒ္ဒေါ ဟေတုအတ္ထောတိ ဂရူဟိ ဝုတ္တံ။ကေန ကဿပ ဗာလဿ၊ ဒဿနံ နာဘိကင်္ခသိ[ခု ၅-၂၆၇]။ ယေန မိဓေကစ္စေ သတ္တာ[အံ ၁-၄၇၈]။ တေန နိမိတ္တေန၊ တေန ဝုတ္တံ၊ တံ ကိဿဟေတု[မ ၁-၁]။ ကိဿ တုမှေ ကိလမထ။
ဝိဝေစနပ္ပယောဂေ- ဝိဝိတ္တော ပါပကာ ဓမ္မာ၊ ဝိဝိစ္စေဝကာမေဟိ, ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ[ဒီ ၁-၆၉] ဣစ္စေဝမာဒိ။
ပမာဏတ္ထေ-အာယာမတော စ ဝိတ္ထာရတော စ ယောဇနံ၊ဂမ္ဘီရတော ပုထုလတော စ ယောဇနံ စန္ဒဘာဂါယပမာဏံ[ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ ၁-၃၅၅]၊ ပရိက္ခေပတော နဝသဘယောဇနပရိမာဏောမဇ္ဈိမဒေသော၊ ဒီဃတော နဝဝိဒတ္တိယော သုဂတဝိဒတ္ထိယာပမာဏိကာ ကာရေတဗ္ဗာ[ဝိ ၂-၂၅၅]။ တတိယာ စ၊ ယောဇနံ အာယာမေန၊ ယောဇနံဝိတ္ထာရေန၊ ယောဇနံ ဥဗ္ဗေဓေန သာသပရာသိ[သံ ၁-၃၉၀]။
ပုဗ္ဗာဒိယောဂေ ပဌမတ္တဝါစကေန ပုဗ္ဗသဒ္ဒေန ယောဂေါ ပုဗ္ဗယောဂေါ။ ဧတ္ထ ပုဗ္ဗာဒိဂ္ဂဟဏံ အဒိသတ္ထဝုတ္တီနံ ပုဗ္ဗာဒီနံ
(စာ-၁၃၈) ဂဟဏတ္ထံ။ တထာ ဟိ ဝိသုံ ဒိသာယောဂေါ ဂဟိတော။ပုဗ္ဗေဝ မေ ဘိက္ခဝေ သမ္ဗောဓာ[အံ ၁-၂၆၁]။ ဣတော ပုဗ္ဗေ နာဟောသိ၊ တတော ပရံပစ္စန္တိမာ ဇနပဒါ[ဝိ ၃-၂၈၇။ ဇာတက-ဋ္ဌ ၁-၅၈]။ တတော အပရေန သမယေန[ဝိ ၁-၁၁၆]။ တတော ဥတ္တရိ[ဝိ ၁-၃၁၆။ ဝိ ၂-၁၀၈] ဣစ္စေဝမာဒိ။
ဗန္ဓနတ္ထပ္ပယောဂေ ဗန္ဓနဟေတုမှိ ဣဏေ၊ သတသ္မာ ဗဒ္ဓေါ နရောရညာ၊ တတိယာ စ၊ သတေန ဗဒ္ဓေါ နရော ရညာ ဣစ္စေဝမာဒိ။
ဂုဏဝစနေ- ပညာယ ဝိမုတ္တိ မနော၊ ဣဿရိယာယ ဇနံရက္ခတိ ရာဇာ၊ သီလတော နံ ပသံသန္တိ[အံ ၁-၃၁၃]။
ပဥှကထနေသု- ကုတောသိ တွံ၊ ကုတော ဘဝံ ပါဋလိပုတ္တတော။ဧတ္ထ စ ကထနံ နာမ ဝိဿဇ္ဇနံ၊ ယံပန ကစ္စာယပ္ပကရဏေ "ပေဥှ တွာလောပေ ကမ္မာဓိကရဏေသူ"တိ အာရဘိတွာ "အဘိဓမ္မံ သုတွာ အဘိဓမ္မာ ပုစ္ဆန္တိ၊အဘိဓမ္မံ အဘိဓမ္မေန ဝါ၊ ဝိနယံ သုတွာ ဝိနယာပုစ္ဆန္တိ၊ ဝိနယံ ဝိနယေန ဝါ။ ဧဝံ သုတ္တာ၊ဂေယျာ၊ ဝေယျာကရဏာ၊ ဂါထာယ၊ ဥဒါနာ၊ ဣတိဝုတ္တကာ၊ဇာတကာ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မာ၊ ဝေဒလ္လာ ဣစ္စေဝမာဒီ"တိ စ ဝုတ္တံ၊ တထာ "ကထနေ တွာလောပေ ကမ္မာဓိကရဏေသူ"တိ အာရတိတွာ "အဘိဓမ္မံ သုတွာ အဘိဓမ္မာ ကထယန္တိ၊အဘိဓမ္မံ အဘိဓမ္မေန ဝါ၊ ဝိနယံ သုတွာ ဝိနယာကထယန္တိ၊ ဝိနယံ ဝိနယေန ဝါ၊ ဧဝံ သုတ္တာ၊ ဂေယျာ၊ဝေယျာကရဏာ၊ ဂါထာယ၊ ဥဒါနာ၊ ဣတိဝုတ္တကာ၊ဇာတကာ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မာ၊ ဝေဒလ္လာ ဣစ္စေစမာဒီ"တိ စ ဝုတ္တံ၊ တထာ "ကထနေ တွာလောပေ ကမ္မာဓိကရဏေသူ"တိ အာရတိတွာ "အဘိဓမ္မံ သုတွာ အဘိဓမ္မာ ကထယန္တိ၊အဘိဓမ္မံ အဘိဓမ္မေန ဝါ၊ ဝိနယံ သုတွာ ဝိနယာကထယန္တိ၊ ဝိနယံ ဝိနသေန ဝါ၊ ဧဝံ သုတ္တာ၊ ဂေယျာ၊ဝေယျာကရဏာ၊ ဂါထာယ၊ ဥဒါနာ၊ ဣတိဝုတ္တကာ၊ဇာတကာ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မာ၊ ဝေဒလ္လာ ဣစ္စေဝမာဒီ"တိ စ ဝုတ္ထံ၊ တံ တွာလောပေယေဝ ဝတ္တဗ္ဗံ။ "ပေဥှ"တိ စ "ကထနေ"တိ စ တွာလောပရဟိတပ္ပယောဂဝသေန ဝိသုံဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဣဓ ပန ဝိသုံ ဝုတ္တံ။
ထောကတ္ထာဒီသု အပ္ပတ္ထဝစနေ ပဉ္စမီ တတိယာ စ။ ယဒါ ဟိ ဓမ္မမတ္တံအဓိပ္ပေတံ, န ဒဗ္ဗံ၊ တဒါ ထောကာဒီနံ
(စာ-၁၃၉) အသတွဝစနတာ။ ယဒါ ပန "ထောကေန ဝိသေန မတော"တိအာဒိနာ ဒဗ္ဗမဓိပ္ပေတံ၊ တဒါ တေသံသတွဝစနတာ။ထောကာ မုစ္စတိ၊ အပ္ပမတ္တကာ မုစ္စတိ၊ ကိစ္ဆာလဒ္ဓေါပိယော ပုတ္တော[ခု ၆-၁၇၉]။ ကတိပယာ မုတ္တော၊ ထောကေန၊အပ္ပမတ္တကေန၊ ကိစ္ဆေန၊ ကတိပယေန ဣစ္စေဝမာဒိ။
အကတ္တရိ အကာရကေ ဉာပကဟေတုမှိ- ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ ဝိပုလတ္တာဥပ္ပန္နံ ဟောတိ စက္ခုဝိညာဏံ[ဒီ ၃-၁၁၉] ဣစ္စေဝမာဒိ။ အာဒိသဒ္ဒေန ယေ အမှေဟိ အနုပဒိဋ္ဌာအပါဒါနပ္ပယောဂါ၊ တေ ပယောဂဝိစက္ခဏေဟိ ယောဇေတဗ္ဗာ။
ဣဒါနိ တေသမပါဒါနာနံ ကာယသညောဂပုဗ္ဗကာဒိဝသေနပဘေဒံ ကထယာမ။ "ဂါမာ အပေန္တိ မုနယော"တိ အာဒီသု ဟိ ကာယသညောဂပုဗ္ဗကဿ အပဂမနဿဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဂါမာဒိအပါဒါနံ ကာယသညောဂပုဗ္ဗကံ နာမ။ "ပါဏာတိပါတာ ဝိရမတီ"တိအာဒီသု ပန စိတ္တသညောဂပုဗ္ဗကဿအပဂမနဿ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ပါဏာတိပါတာဒိအပါဒါနံ စိတ္တသညောဂပုဗ္ဗကံ နာမ။ တထာ "ဓာဝတာ ဟတ္ထိမှာ ပတိတောအင်္ကုသဂ္ဂဟော"တိအာဒီသု ဟတ္ထိအာဒိအပါဒါနံစလမရိယာဒဘူတတ္တာ စလာဝဓိ နာမ "စလဉ္စ တံ အဝဓိစာ"တိ အတ္ထေန။ "ပဗ္ဗတာ ဩတရန္တိ ဝနစရာ"တိ အာဒီသု ပဗ္ဗတာဒိအပါဒါနံ နိစ္စလမရိယာဒဘူတတ္တာ နိစ္စလာဝဓိ နာမ "နိစ္စလဉ္စ တံ အဝဓိ စာ"တိ အတ္ထေန၊ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပကာရေဟိဝိနိမုတ္တံ "ဗုဒ္ဓသ္မာ ပတိ သာရိပုတ္တော၊ကာမတော ဇာယတေ ဘယ"န္တိ[ခု ၁-၄၅] စ အာဒီသု ဗုဒ္ဓါဒိအပါဒါနံ နေဝစလာဝဓိ နနိစ္စလာဝဓိ နာမ အဝဓိဘာဝေန အဂ္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ။ဧဝံ အပါဒါနံဒုဝိဓံ တိဝိဓဉ္စ ဘဝတိ ပုန တံတိဝိဓဉ္စ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယာဒိဝသေန။ တတ္ထ "ဂါမာ အပဂစ္ဆတီ"တိအာဒိ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝိသယံ နာမ အပါဒါနဝိသယဿ ကြိယာဝိသေသဿ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ။ကုသူလတော ပစ္စတိ၊ အဘိဓမ္မာ ကထယတိ၊ ဝလာဟကာဝိဇ္ဇောတတီတိ ဥပ္ပတ္တိဝိသယံ နာမ။ ဝလာဟကာ နိက္ခမ္မ
(စာ-၁၄၀) ဝိဇ္ဇောတတီတိအာဒိနာ ဥပါတေယျော ဧတ္ထ ကြိယာဝိသေသော။မာဓုရာ ပါဋလိပုတ္တကေဟိ အဘိရူပတရာတိ အနုမေယျဝိသယံ နာမ။ မာဓုရာ ပါဋလိပုတ္တကေဟိဥက္ကံသိယန္တိ ကေနစိ ဂုဏေနာတိ အနုမေယျောဧတ္ထ ကြိယာဝိသေသော။ ဥပ္ပတ္တိဝိသယော ဝိယ နနိယတော ကောစီတိ အယမဿ ဥပ္ပတ္တိဝိသယတော ဘေဒေါတိ။
၅၇၂။ ယော အာဓာရော၊ တမောကာသံ။ ယော ကတ္တုကမ္မသမဝေတာနံနိသဇ္ဇပစနာဒိကြိယာနံ အာဓာရကဋ္ဌေန အာဓာရော၊တံ ကာရကံ သြကာသသညံ ဟောတိ။ ဘုသော ကြိယံဓာရေတီတိ အာဓာရော၊ သော ဧဝ တာသံ ကြိယာနံ ပတိဋ္ဌာနတ္ထေန သြကာသတ္တာ "သြကာသံ နာမာ"တိ ဝုစ္စတိ။ တထာ ဟိ "ကဋေ နိသီဒတိ ဒေဝဒတ္ထော"တိ ဧတ္ထ ကဋော ဒေဝဒတ္တံ ဓာရယန္တော တံသမဝေတံ အာသနကြိယံ ဓာရေတိ၊ "ထာလိယံ သြဒနံ ပစတီ"တိ ဧတ္ထ ထာလီ တဏ္ဍုလံ ဓာရယန္တီ သံ သမဝေတမ္ပိပစနကြိယံ ဓာရေတိ။ ယဇ္ဇေဝံ ကတ္တုကမ္မာနမေဝပဓာနဝသေန ကြိယာဓာရသမ္ဘဝတော တေသမေဝ ဩကာသသညာယဘဝိတဗ္ဗန္တိ? န ဘဝိတဗ္ဗံ။ ကသ္မာ? ပဋိလဒ္ဓဝိသေသနာမတ္တာ၊ တသ္မာ ပရမ္ပရာယပိကြိယာဓာရကံ ကဋာဒိကံယေဝ ဩကာသသညံ လဘတီတိအဝဂန္တဗ္ဗံ။
သောယမောကာသော စတုဗ္ဗိဓော ဗျာပိကောဩပသိလေသိကော သာမီပိကော ဝေသယိကောတိ။ တတ္ထ ဗျာပိကော နာမ သကလောပိ အာဓာရဘူတောအတ္ထော အာဓေယျေန ပတ္ထဋော ဟောတိ၊ တံ ယထာ? တိလေသု တေလံ၊ ဥစ္ဆူသု ရသော၊ ဒဓိမှိသပ္ပီတိ။ ဩပသိလေသိကောနာမ ပစ္စေကသိဒ္ဓါနံ ဘာဝါနံ ယတ္ထ ဥပသိလေသောဥပဂမော ဟောတိ။ တံ ယထာ? ကဋေ နိသီဒတီတိ။ သာမီပိကော နာမ ယတ္ထသမီပေ သာမီပိကဝေါဟာရံ ကတွာ အာဓာရဘာဝေါဝိကပ္ပိယတိ။ တံ ယထာ? သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ[အံ ၁-၁]။ ဂင်္ဂါယံ ဝဇောတိ။ ပတဉ္စလိနာပိ ဝုတ္တံ-
(စာ-၁၄၁) "စတူဟိပကာရေဟိ အတတ္ထ သောတိ ဘဝတိ၊ ကတ္ထစိတံ ဌာနဝသေန မဉ္စာ ဥက္ကုဋ္ဌိံ ကရောန္တီတိ။ ကတ္ထစိသမီပဝသေန ဂင်္ဂါယ ဃောသော၊ ကုရူသု ဝသတီတိ။ကတ္ထစိ တံသဟစရဘာဝေန ယဋ္ဌိံ ပဝေသယ၊ ကုန္တေ ပဝေသယာတိ။ကတ္ထစိ တံကြိယာစရဏေန အဗြဟ္မဒတ္တေ ဗြဟ္မဒတ္တောယမိတိ[မဟာဘာဿ ၄၊ ၁၊ ၄၈]။
ဝေသယိကော နာမ ယတ္ထ အညတ္ထာဘာဝဝသေန ဒေသန္တရာဝစ္ဆေဒဝသေနဝါ အာဓာရပရိကပ္ပေါ၊ တံ ယထာ? ဘူမီသု မနုဿာ၊ ဇလေသု မစ္ဆာ၊ အာကာသေသကုဏာတိ။ သဗ္ဗောပိ စာယံ ပဓာနဝသေန ဝါ ပရိကပ္ပိတဝသေနဝါ ကြိယာယ ပတိဋ္ဌာ ဘဝတီတိ "ဩကာသော"တိ ဝုတ္တော။
ယံ ပနေတ္ထ ဝုတ္တံ "ကတ္တုကမ္မသမဝေတာနံ ကြိယာနံ အာဓာရော"တိ၊ တံ "ဘိယျော ခဂ္ဂမှိ သြဘာသော"တိ ဧတ္ထ ကထံ ယုဇ္ဇတီတိ စေ? ယုဇ္ဇတေဝ။ တထာ ဟိ "ဘူမီသု မနုဿာ"တိ ဧတသ္မိံ ပယောဂေ "ဝသန္တီ"တိ ကတ္တုသမဝေတာ ဝသနကြိယာ အဝိဇ္ဇမာနာပိဝစနသေသနယေန အာဟရိတဗ္ဗာ ဟောတိ၊ ဧဝမေတံ "ဘိယျော ခဂ္ဂမှိ ဩဘာသော"တိ ဧတ္ထာပိ "အဟောသီ"တိ ကတ္တုသမဝေတာ ကြိယာအဝိဇ္ဇမာနာပိ ဝစနသေသနယေန အာဟရိတဗ္ဗာဝ ဟောတိ။လောကေ ဟိ ကတ္ထစိ ကတ္ထစိ ဝေါဟာရဝိသယေ သေသံကတွာ ဝါစံ ဘဏတိ၊ တထာ ဟိ ကောစိ ဧကဂေဟေ ပဋိယတ္တံခီရံ ပါယေတုကာမော "တွံ ဂေဟံ ပဝိသ၊ ပဝိသိတွာ ခီရံ ပိဝါ"တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝစနသေသံ ကတွာ "ပပိသ၊ ခီရ"န္တိ အာဟ၊ သာသနေပိ ဒိဿတိ "ယေသံ အယျာနံ သူစိယာ အတ္ထော အဟံ သူစိယာ"တိ စ, "ယဿ ပေဥှန အတ္ထော၊သော မံ ပေဥှန အဟံ ဝေယျာကရဏေနာ"တိ စ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ သံသယော န ကာတဗ္ဗော။
(စာ-၁၄၂) ၅၃၇။ ယတ္ထိဒ္ဓိယန္တရဓာယတိ။ ယသ္မိ ဌာနေ ကောစိ ဣဒ္ဓိယာ အန္တရဓာယတိ၊တံ ဌာနဘူတံ ကာရကံ ဩကာသသညံ ဟောတိ။ သာ ဒေဝတာအန္တရဟိတာ၊ ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ[ခု ၆-၁၈၂]။ ဇေတဝနေ အန္တရဟိတော ဘဂဝါ[အံ ၁-၆၆]။ တတော သော ဒုမ္မနော ယက္ခော၊ တတ္ထေဝန္တရဓာယထ[ခု ၁-၃၄၃]။ အပ္ပေကစ္စေ မံ အဘိဝါဒေတွာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု[ဒီ ၃-၁၇၄]။ အာဓာရလက္ခဏံ ဩကာသကာရကံ။ ဣတိ ဆကာရကံပကာသိတံ ဟောတိ။
ဣဒါနိ သမာနဝိသယံ ကာရကဆက္ကံဝုစ္စတေ- ယော ယတ္ထ ယေန ယံ ဝါ ကရောတိ၊တာနိ ကတ္တုဩကာသကရဏကမ္မာနိ။ ပုရိသော အရညေ ဟတ္ထေန ကမ္မံ ကရောတိ။ သဗ္ဗတ္ထကတ္တာ နေတဗ္ဗော။ ယံ ယဿ ယတ္ထ ဝါ ဒေတိ၊ တာနိ ကမ္မသမ္ပဒါနောကာသာနိ၊ ဒါနံ ဘိက္ခုဿ အဒါသိ၊ ဒါနံ ဘိက္ခုမှိဒေတိ၊ ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ[ခု ၁-၃၀၇]။ ယတော ယတ္ထ ဇာယတိ၊ တာနိ အပါဒါနောကာသာနိ၊ ယသ္မာ သော ဇာယတေ ဂိနိ[ခု ၅-၂၀၈]။ စောရာ ဘယံ ဇာယတိ၊ ယတ္ထ သော ဇာယတီဓီရော[ခု ၁-၄၂]။ ယံ ယတ္ထ ယတော ဝါ ဂဏှာတိ၊တာနိ ကမ္မောကာသာပါဒါနာနိ၊ ဗြာဟ္မဏံ ဟတ္ထေ ဂဏှာတိ မဒ္ဒိံ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာန[ခု ၆-၃၈၄]။ နာဂံ ဂဟေတွာ သောဏ္ဍာယ[ခု ၄-၃၈၇၊ ၃၉၃]။ အာစရိယဿသန္တိကေ သိပ္ပံ ဂဏှာတိ[ဇာတက-ဋ္ဌ ၁-၃၀၃]။ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိသိက္ခံ ဂဏှာတိ။ ဂရူ ပန သတ္တမီဝိသယေ "ပုရိသဿ ဗာဟာသု ဂဟေတွာ ဗောဓိသတ္တဿမုဒ္ဓနိ စုမ္ဗိတွာ"တိ ဥဒါဟရိတွာ ကမ္မနိ သတ္တမီဝိဘတ္တုပ္ပတ္တိံဝဒန္တိ။ တံ "မဒ္ဒိံ ဟတ္ထေဂဟေတွာနာ"တိအာဒိကာယ ပါဠိယာ ဒဿနတော "ပုရိသံ ဗောဓိသတ္တ"န္တိ စ ဝိဘတ္တိံ ဝိပရိဏာမေတွာ ဌာနေယေဝသတ္တမီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဣတိ သမာသတော သမာနဝိသယံကာရကဆက္ကံ ပကာသိတံ ဟောတိ။
(စာ-၁၄၃) ၅၇၄။ န ဆဋ္ဌီဝိဟိတတ္ထော ကာရကော ယထာမန္တနံ။ ယထာ အာမန္တနသင်္ခါတော အတ္ထော ကာရကသညောန ဟောတိ၊ တထာ ဆဋ္ဌိယာ ဝိဟိတော အတ္ထော ကာရကသညောန ဟောတိ။
၅၇၅။ ယဿ သံ ယဿ ဝါ ပတိ၊ တံ သာမိ။
ယဿ အတ္ထဇာတဿဓနံ ယဿ ဝါ ပတိ, ယဿ ဝါ သာမိ, ယဿ ဝါ သမူဟော, ယဿ ဝါ အဝယဝေါ၊ တံ အတ္ထဇာတံ သာမိသညံ ဟောတိ။ဣဓာပိ ဝါသဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပနတ္ထော၊တေန အညေပိ အတ္ထာ ယောဇေတဗ္ဗာ၊ ရညော ဓနံ၊ ရညောပုရိသော၊ ပုရိသဿ ရာဇာ၊ ရညော ရဋ္ဌံ၊ ရဋ္ဌဿ သာမိ၊အမ္ဗဝနဿ အဝိဒူရေ၊ ဓညာနံ ရာသိ၊ ရုက္ခဿ သာခါ၊သုဝဏ္ဏဿ ဝိကတိ၊ ဘဋ္ဌဓညာနံ သတ္တု ဣစ္စေဝမာဒီနိဘဝန္တိ။ ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓာဘာဝါ နေသာ ကာရကတာသမ္ဘဝတိ။ သာမိဘာဝေါ ဟိ ကြိယာကာရကဘာဝဿ ဖလဘာဝေနဂဟိတော။ တထာ ဟိ "ရညော ပုရိသော"တိ ဝုတ္တေ ယသ္မာ ရာဇာဒဒါတိ၊ ပုရိသော စပဋိဂ္ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ "ရာဇပုရိသော"တိ ဝိညာယတိ။ ဧဝံ ဂစ္ဆဘာဝေန ဝါ သန္တကဘာဝေနဝါ သာမိဘာဝေန ဝါ သမီပသမူဟာဝယဝါဒိဘာဝေနဝါ ယော ကောစိ ယဿ အာယတ္တော၊ တဿ သဗ္ဗဿ သော သမ္ဗန္ဓာကာရဘူတောအတ္ထော သာမီ နာမာတိ ဂဟေတဗ္ဗော၊ တသ္မာ ဓနသမ္ဗန္ဓေဆဋ္ဌီ၊ သာမိသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ သမီပသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊သမူဟသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ အဝယဝသမ္ဗန္ဓေ ဆဋ္ဌီ၊ ဝိကာရသမ္ဗန္ဓေဆဋ္ဌီတိအာဒိကာ ဆဋ္ဌီ သာမိဆဋ္ဌီယေဝ နာမ ဟောတီတိဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ဧတ္ထ စ သာမိဆဋ္ဌီတိ အနွတ္ထဝသေန ဝါ ရူဠှီဝသေနဝါ သာမီတိ သင်္ခံ ဂတေ အတ္ထေ ဝိဟိတာ ဆဋ္ဌီ သာမိဆဋ္ဌီတိအတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ တထာ ဟိ ဝက္ခတိ "ဆဋ္ဌီ သာမိမှီ"တိ။
ဧတ္ထာဟ "ရညော ပုရိသောတိအာဒီသု ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓာဘာဝါသာမိနော ကာရကဘာဝေါ မာ ဟောတု၊ "ပိတုဿ သရတိ၊ ပိတုဿ ဣစ္ဆတိ၊ ရဇ္ဇဿသရိဿတိ၊ ရညော သမ္မတော၊
(စာ-၁၄၄) မာ ဘိက္ခဝေ ပုညာနံ ဘာယိတ္ထ[အံ ၂-၄၆၅။ ခု ၁-၂၀၅]။ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံဥပါဒါယာ"တိ[အဘိ ၁-၁၄၅] စ အာဒီသု ပန ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓဿဝိဇ္ဇမာနတ္တာ သာမိနာ ကာရကေန ဘဝိတဗ္ဗ"န္တိ? တန္န, သုဒ္ဓါယ ဆဋ္ဌိယာ အဘာဝတော။ န ဟေတ္ထ ဆဋ္ဌီသုဒ္ဓါ ကမ္မာဒိအတ္ထေသု ဝတ္တနတော။ တထာ ဟိ "ပိတရံ သရတိ၊ သစေ ဘာယထ ဒုက္ခံ ဝေါ[ခု ၁-၁၃၇]။ ရညာ သမ္မတော"တိအာဒယောပိ ပယောဂါ ဒိဿန္တိ။ တသ္မာတာဒိသေသု ဌာနေသု ကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓေ သတိပိကမ္မာဒိအတ္ထေသု ဝတ္တနတော သာမိနော ကာရကတာန ဘဝတိ။ ဧဝံ ဟောတု၊ ယထာ "အပ္ပေါ သဂ္ဂါယ ဂစ္ဆတီ"တိ[ခု ၁-၃၉] ဧတ္ထ အပ္ပေါ သဂ္ဂံ ဂစ္ဆတီတိ ကမ္မတ္ထေ ဝိဇ္ဇမာနေပိကြိယာဘိသမ္ဗန္ဓဿူပလဗ္ဘနတော သမ္ပဒါနဿ ကာရကဘာဝေါဟောတိယေဝ၊ တထာ ဣဓာပိ သာမိနော ကာရကဘာဝေါဟောတူတိ? သစ္စံ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ပေါရာဏေဟိဣဒံ ဌာနံ န ဝိစာရိတံ။ ကာရကာနဥှိ ဆဗ္ဗိဓတ္တမေဝတေဟိ ဝုတ္တံ၊ မယံ ပန သာသနေ ယုတ္တိံ ပဋိသရဏံကတွာ အတ္ထဉ္စ ဂရုံ ကတွာ တထာရူပဿ သာမိနောကာရကဘာဝေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ မညာမ။ ကေဝလံ ပနပေါရာဏေဟိ အဝုတ္တတ္တာ န ဝဒါမ၊ သုဋ္ဌု ဝိစာရေတဗ္ဗံ။
၅၇၆။ ယံ အာလပတိ၊ တဒါမန္တနံ။ ယံ ဝတ္ထုံ အာလပတိ အဘိမုခံ ကရောတိ၊ တံအာမန္တနသညံ ဟောတိ။ ဘော မဟာရာဇ၊ ဘော ပုရိသ၊ဘော ဒေဝဒတ္တ။ အာမန္တိယတေ တန္တိ အာမန္တနံ၊ အာမန္တနဉ္စ နာမ ပဂေဝ လဒ္ဓသရူပဿအဘိမုခီကရဏံ၊ ကတာဘိမုခေါ တု ပစ္ဆာ ကြိယာယယောဇိယတိ "ဂစ္ဆ ဘုဉ္ဇာ"တိ၊ တသ္မာ အာမန္တနသမယေ ကြိယာယောဂါဘာဝတောနေတံ ကာရကဝေါဟာရံ လဘတိ။ ယံ ပန ဣဒါနိ ဝိဓာတဗ္ဗံန တတ္ထ အာမန္တနဝေါဟာရော၊ ကထဥှိ နာမ အဝိဇ္ဇမာနံအာမန္တိယတိ။ တထာ ဟိ ဗုဒ္ဓတ္တပ္ပတ္တေယေဝ ဘဂဝတိ "ဗုဒ္ဓ"ဣတိ အာမန္တနဝေါဟာရော ဒိဿတိ
(စာ-၁၄၅) "နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထူ"တိ[သံ ၁-၄၈]၊ န အဗုဒ္ဓဘူတေ ဗောဓိသတ္တေ။ရဇ္ဇာဘိသေကံ ပတ္တေယေဝ စ ပုဂ္ဂလမှိ "ရာဇ"ဣတိ အာမန္တနဝေါဟာရောဒိဿတိ "ဓမ္မဉ္စရ မဟာရာဇာ"တိ[ခု ၆-၄]။ န အရာဇဘူတေ။ တသ္မာ တွံရာဇာ ဘဝါတိ ဣဒါနိ ဝိဓာတဗ္ဗေ ဝတ္ထုမှိ တံအာမန္တနံ နတ္ထိ။ ယဉ္စ ပန ဣဒါနိ အဝိဓာတဗ္ဗံသဘာဝေနေဝ အဝိဇ္ဇမာနံ၊ တံ အာမန္တိယတု "ဘော အဘာဝ၊ ဘော သသဝိသာဏ၊ ဘော ဝဉ္ဈာပုတ္တာ"တိ၊ န စ တံ ပမာဏံ။
၅၇၇။ လိင်္ဂတ္ထေပဌမာ။ လိင်္ဂတ္ထာဘိဓာနမတ္တေ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ပုရိသော၊ ပုရိသာ၊ ဣတ္ထီ၊ ကုလံ၊ ပထဝီဓာတု၊အာပေါဓာတု၊ ဖဿော၊ ဝေဒနာ၊ နိဗ္ဗာနံ၊ ဒေါဏော၊ခါရီ၊ အာဠကံ၊ ဧကော၊ ဒွေ။ ပ ပရာဣစ္စေဝမာဒယော သဗ္ဗေ ဥပသဂ္ဂါ ယောဇေတဗ္ဗာ။ အတ္ထိသက္ကာ လဗ္ဘာ ဟ အဟဣစ္စေဝမာဒယော ကေစိ နိပါတာ စ။ ဒိဝါ ဘိယျော နမောဣစ္စေတေ ပန ပဌမတ္ထေ ဒုတိယတ္ထေပိဝတ္တန္တိ၊ စ ဝါ ပနာဒယော ပဌမာဒီနံ သတ္တန္နမ္ပိ အတ္ထေ ဝတ္တန္တိ။ဧတ္ထ စ ဝိသဒါဝိသဒေါဘယရဟိတာကာရဝန္တေန တိဝိဓလိင်္ဂေနအဘိဟိတဿ ဣတ္ထိပုရိသာဒိကက္ခဠဖုသနာဒိအတ္ထဿတေဟိ တီဟာကာရေဟိ ဝိနိမုတ္တာနံ ဥပသဂ္ဂါဒီနံပကာရာဒိအတ္ထဿ စ လီနဿ ဂမနတော လိင်္ဂနတော ဝါသဒ္ဒေါယေဝ လိဂၤန္တိ အဓိပ္ပေတော။ လိင်္ဂတ္ထော နာမ ပဗန္ဓဝိသေသာကာရေနပဝတ္တမာနေ ရူပါဒယော ဥပါဒါယ ပညာပိယမာနောတဒညာနညဘာဝေန အနိဗ္ဗစနီယော သမူဟသန္တာနာဒိဘေဒေါဥပါဒါပညတ္တိသင်္ခါတော ဃဋပဋာဒိဝေါဟာရတ္ထောစ ပထဝီဖဿာဒီနံ သဘာဝဓမ္မာနံ ကာလဒေသာဒိဘေဒဘိန္နာနံဝိဇာတိယဝိနိဝတ္တော သဇာတိယသာဓာရဏော ယထာသင်္ကေတမာရောပသိဒ္ဓေါတဇ္ဇာပညတ္တိသင်္ခါတော ကက္ခဠတ္တာဒိသာမညာကာရောစ၊ သော ပန ကမ္မာဒိသံသဋ္ဌော သုဒ္ဓေါ စာတိ ဒုတိဓော။တတ္ထ ကမ္မာဒီသု ဒုတိယာဒီနံ ဝိဓိယမာနတ္တာကမ္မာဒိသံသဂ္ဂရဟိတော
(စာ-၁၄၆) လိင်္ဂသင်္ချာပရိမာဏယုတ္တော တဗ္ဗိနိမုတ္တုပသဂ္ဂါဒိပဒတ္ထဘူတောစ သုဒ္ဓေါ သဒ္ဒတ္ထော ဣဓ လိင်္ဂတ္ထောနာမ။ ယော ပန အာချာတကိတတဒ္ဓိတသမာသေဟိဝုတ္တော ကမ္မာဒိသံသဋ္ဌော အတ္ထော၊ သောပိ ဒုတိယာဒီနံပုန အတ္တနာ ဝတ္တဗ္ဗဿ အတ္ထဝိသေသဿာဘာဝေန အဝိသယတ္တာစ လိင်္ဂတ္ထမတ္တဿ သမ္ဘဝတော စ ပဌမာယေဝ ဝိသယောတိဝေဒိတဗ္ဗော။ အတြိဒံ ဝဒါမ-
"ပဌမာဝုပသဂ္ဂတ္ထေ၊ ကေသဉ္စတ္ထေနိပါတိနံ။
ကမ္မာဒျတ္ထေ စ ဝိဟိတေ၊ သုဒ္ဓေလိင်္ဂါဒိကေပိ စာ"တိ။
၅၇၈။ အာလပနေ စ။ အာလပနတ္ထာဓိကေ လိင်္ဂတ္ထာဘိဓာနမတ္တေစ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ဘော ပုရိသ၊ ဘော ပုရိသာ။ဧဟိ သမ္မ နိဝတ္တဿု[ခု ၅-၃၆]၊ ဩကာသံ ကမ္မ ဇာနာထ[ခု ၆-၃၃၁]။ ဝိက္ကမ ရေ မဟာမိဂ[ခု ၅-၁၂၆]။ ဟရေ သခါ ကိဿ နု မံ ဇဟာသိ[ခု ၅-၁၄၈]။ အရေ ဒုဋ္ဌစောရ[ဇာတက ဋ္ဌ ၆-၁၇၃]။ ဟန္ဒ ဇေ ဣမံ ဂဏှ၊ မာ ဘောတိကုပိတာ အဟု[ခု ၆-၃၃၅] ဣစ္စေဝမာဒိ။
၅၇၉။ ဟေတုမှိ။ ဟေတုမှိ စ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ န အတ္တဟေတုအလိကံ ဘဏန္တိ[ခု ၆-၉]။ ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသိ[သံ ၁-၁၃၃] ဣစ္စေဝမာဒိ။
၅၈၀။ ကမ္မတ္ထေဒုတိယာ။ ရထံ ကရောတိ။ ဂါဝံ ဒုဟတိ။
၅၈၁။ ကာလဒ္ဓါနမစ္စန္တသံယောဂေ။ ကာလဒ္ဓါနံ ဒဗ္ဗဂုဏကြိယာဟိ အစ္စန္တသံယောဂေတေဟိ ကာလဒ္ဓါနဝါစီဟိ လိင်္ဂေဟိ ဒုတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ ကာလေ- သတ္တာဟံ ဂဝပါနံ၊ မာသံ မံသောဒနံ။သရဒံ ရမဏီယာ နဒီ၊ သဗ္ဗကာလံ ရမဏီယံ နန္ဒနံ၊မာသံ သဇ္ဈာယတိ၊ မာသမဓီတေ၊ တယော မာသေ အဘိဓမ္မံဒေသေသိ။ အဒ္ဓနိ- ယောဇနံ ဝနရာဇိ၊ ယောဇနံ ဒီဃော ပဗ္ဗတော၊ကောသံ သဇ္ဈာယတိ၊ ယောဇနံ
(စာ-၁၄၇) ကလဟံ ကရောန္တော ဂစ္ဆတိ။ အစ္စန္တသံယောဂေတိ ကိံ? မာသေ မာသေ ဘုဉ္ဇတိ၊ ယောဇနေ ယောဇနေဝိဟာရံ ပတိဋ္ဌာပေသိ[ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ ၂-၂၇၄။ ခုဒ္ဒကပါဌ-ဋ္ဌ ၁၃၆။ သုတ္တနိပါတ-ဋ္ဌ ၁-၂၆၆]။
၅၈၂။ အနွာဒိဓိရာဒယော ကမ္မပ္ပဝစနီယာ။ အနုအာဒယော ဥပသဂ္ဂါ ဓိအာဒယော နိပါတာ စ ကမ္မပ္ပဝစနီယသညာဟောန္တိ။ ကမ္မံ ပဝစနီယံ ယေသန္တေ ကမ္မပ္ပဝစနီယာ။
၅၈၃။ လက္ခဏသဟတ္ထေ ဟီနေ စာနု။ တတ္ထ အနုသဒ္ဒေါ လက္ခဏေ သဟတ္ထေ ဟီနေ စ ကမ္မပ္ပဝစနီယသညောဟောတိ။ ပဗ္ဗဇိတမနုပဗ္ဗဇိံသု[ဒီ ၂-၂၅]။ နဒိမနွာဝသိတာ ဗာရာဏသီ။ အနု သာရိပုတ္တံပညဝါ။
၅၈၄။ ဣတ္ထမ္ဘူတက္ခာနဘာဂဝိစ္ဆာသု စ ပတိပရာနု။ ပတိပရိအနုဣစ္စေတေ လက္ခဏေ ဣတ္ထမ္ဘူတက္ခာနေ ဘာဂေ ဝိစ္ဆာယဉ္စကမ္မပ္ပဝစနီယသညာ ဟောန္တိ။ လက္ခဏေ- သူရိယဿုဂ္ဂမနံ ပတိ၊ဒိဗ္ဗာ ဘက္ခာ ပါတုဘဝေယျုံ[ခု ၆-၃၆၅]။ ရုက္ခံပတိဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော၊ ရုက္ခံပရိ၊ ရုက္ခံ အနု။ ဣတ္ထမ္ဘူတက္ခာနေ-သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ ပတိ၊ မာတရံပရိ၊ မာတရံ အနု။ ဘာဂေ- ယဒေတ္ထ မံ ပတိ သိယာ၊ မံ ပရိ၊ တံ ဒီယတု။ ဝိစ္ဆာယောဂေ- အတ္ထမတ္ထံ ပတိ သဒ္ဒေါ နိဝိသတိ။ ရုက္ခံရုက္ခံ ပတိ ဝိဇ္ဇောတတေ စန္ဒော၊ ရုက္ခံ ရုက္ခံပရိ၊ ရုက္ခံ ရုက္ခံ အနု။
၅၈၅။ လက္ခဏဝိစ္ဆိတ္ထမ္ဘူတေသွဘိ။ အဘိသဒ္ဒေါလက္ခဏေ ဝိစ္ဆာယံဣတ္ထမ္ဘူတေ စ ကမ္မပ္ပဝစနီယသညော ဟောတိ။ တံခေါ ပန ဘဝန္တံ ဂေါတမံ ဧဝံ ကလျာဏော ကိတ္တိသဒ္ဒေါအဗ္ဘုဂ္ဂတော[ဒီ ၁-၄၆]။ ရုက္ခံ ရုက္ခံ အဘိ ဝိဇ္ဇောတတေစန္ဒော။ သာဓု ဒေဝဒတ္တော မာတရံ အဘိ။ နိပါတေ- ဓိ ဗြာဟ္မဏဿ ဟန္တာရံ[ခု ၁-၆၉]။ ဓိရတ္ထု ကဏ္ဍိနံ သလ္လံ[ခု ၅-၄]။ ဓိရတ္ထု တံ ဝိသဝန္တံ[ခု ၅-၁၆] ဣစ္စေဝမာဒိ။
(စာ-၁၄၈) ၅၈၆။ ကမ္မပ္ပဝစနီယယုတေ္တ။ ကမ္မပ္ပဝစနီယတ္ထေဟိ နိပါတောပသဂ္ဂေဟိယုတ္တေ ပယောဂေ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ဥဒါဟရဏာနိယထာဒဿိတာနေဝ။
၅၈၇။ ဂတိဗုဒ္ဓိဘုဇပဌဟရကရသယာဒီနံ ကာရိတေ ဝါ။ ဂတိဗုဒ္ဓိဘုဇပဌဟရကရသယာဒီနံပယောဂေ ကာရိတေ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ ဝါ။ပုရိသော ပုရိသံ ဂါမံ ဂမယတိ၊ ပုရိသော ပုရိသေနဝါ။ ဧဝံ ဗောဓယတိ၊ ဘောဇယတိ၊ ပါဌယတိ၊ ဟာရယတိ၊ကာရယတိ၊ သယာပယတိ၊ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ကာရိတေ။
၅၈၈။ ကွစိ ဆဋ္ဌီနမတ္ထေအန္တရာဒိယောဂေ။ ဆဋ္ဌီနမတ္ထေ အန္တရာဒီဟိ ယောဂေ သတိ ကွစိ ဒုတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ၊အန္တရာ အဘိတော ပရိတော ပတိ ပဋိဘာတိယောဂေစာယံ။ အန္တရာ စ ရာဇဂဟံ အန္တရာ စ နာဠန္ဒံ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နောဟောတိ[ဒီ ၁-၁]။ သဒ္ဒသတ္ထေ ပန "အန္တရာ နဒိဉ္စ ဂါမဉ္စာ"တိ ဧကောယေဝ အန္တရာသဒ္ဒေါ ပယုဇ္ဇတိ။ အဘိတော ဂါမံဝသတိ။ ပရိတော ဂါမံ ဝသတိ။ နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတိ။အပိဿု မံ အဂ္ဂိဝေဿန တိဿော ဥပမာယော ပဋိဘံသု[မ ၁-၃၀၇]။
၅၈၉။ တတိယာသတ္တမီနဉ္စ။ တတိယာသတ္တမီနမတ္ထေ စ ကွစိ ဒုတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ သစေ မံ သမဏော ဂေါတမော အာလပိဿတိ[သံ ၁-၁၇၉]။ တွဉ္စ မံ နာဘိဘာသသိ[ခု ၆-၃၅၉]။ ဝိနာ သဒ္ဓမ္မံ ကုတော သုခံ၊ ဥပါယမန္တရေနန အတ္ထသိဒ္ဓိ၊ ဧဝံ တတိယတ္ထေ။ သတ္တမိယတ္ထေ ပနကာလဒိသာသု ဥပါနွဇ္ဈာဝသဿ ပယောဂေ အဓိသိဋ္ဌာဝသာနံပယောဂေ တပ္ပါနစရေသု စ ဒုတိယာ။ ကာလေ- ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ[ဝိ ၁-၇]။ ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ[ဒီ ၁-၁]။ ကိဉ္စိ ကာလံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော[ပဋ္ဌာန ၁-၇]။ ဣမံ ရတ္တိံ စတ္တာရော မဟာရာဇာ[ဒီ ၃-၁၆၆]။ ပုရိမံ ဒိသံ ဓတရဋ္ဌော[ဒီ ၂-၂၀၆]။ ဥပါဒိပုဗ္ဗဿ
(စာ-၁၄၉) ဝသဓာတုဿ ပယောဂေ ဂါမံ ဥပဝသတိ၊ ဂါမံအနုဝသတိ၊ ဝိဟာရံ အဓိဝသတိ၊ ဂါမံ အာဝသတိ၊အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတိ[ဒီ ၁-၈၃]။ အဓိပုဗ္ဗာနံ သိဌာဝသဓာတူနံ ပယောဂေ ပထဝိံ အဓိသေဿတိ[ခု ၁-၁၉]။ ဂါမံ အဓိတိဋ္ဌတိ၊ ဂါမံ အဇ္ဈာဝသတိ။ တပ္ပါနစရေသု နဒိံ ပိဝတိ၊ ဂါမံ စရတိ ဣစ္စာဒိ။
၅၉၀။ ဘာဝနပုံသကေ ဒုတိယေကဝစနံ။ ဘာဝနပုံသကသင်္ခါတေ ကြိယာဝိသေသနေ ဒုတိယေကဝစနံဟောတိ။ ဧတ္ထ စ ဘာဝနပုံသကန္တိ သာသနေ ဝေါဟာရော၊ ကြိယာဝိသေသနန္တိ သဒ္ဒသတ္ထေ။ ဧတ္ထပန ကိဉ္စာပိ ပုဗ္ဗာစရိယေဟိ-
"ကြိယာဝိသေသနာနံ ဟိ၊ကမ္မတ္ထေ ကတ္တုသဏ္ဌိတိ။
ဉာယသိဒ္ဓါ ယတော တသ္မာ၊ န တဒတ္ထံဝိသုံ ဝိဓီ"တိ-
ဝုတ္တံ၊ တထာပိ ပယောဂေသု သောတူနမသမ္မောဟတ္ထလက္ခဏံဝိဓာတဗ္ဗန္တိ အယမာရမ္ဘော ကတော။ ကြိယာယ အသတွဘူတာယအဗျတ္တလိင်္ဂတ္တာ အဘေဒကသင်္ချတ္တာ သာဓေတဗ္ဗရူပတ္တာစ တဗ္ဗိသေသနမပိ နပုံသကံ ဧကဝစနန္တံ ဒုတိယန္တံပယုဇ္ဇတေ၊ ဝိသမံ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဟရန္တိ[အံ ၁-၃၈၆]။ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ[ခု ၁-၄၊၃၁၈]။ တံ သုဏာထ သာဓုကံ မနသိ ကရောထ[မ ၁-၁] ဣစ္စေဝမာဒိ။ တတ္ထ ဝိသမန္တိ ဝိသမေနာကာရေန။ ဧကမန္တန္တိ ဧကောကာသံ၊ ဧကပဿန္တိ အတ္ထော၊ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဥပယောဂဝစနံ။
၅၉၁။ ကရဏေ တတိယာ။ အဂ္ဂိနာ ကုဋိံ ဈာပေတိ။ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတိ။
၅၉၂။ သဟာဒိယောဂေ စ။ သဟ သဒ္ဓိံ သမံ နာနာဝိနာ အလမိစ္စေဝမာဒီဟိ ယောဂေ တတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ တတ္ထ သဟသဒ္ဒေန ယောဂေါ ကြိယာဂုဏဒဗ္ဗသမဝါယေ သမ္ဘဝတိ၊ယထာ ဝိတက္ကေန သဟ ဝတ္တတိ[ဝိ ဋ္ဌ ၁-၁၁၅။ အဘိ ဋ္ဌ ၁-၂၁၀]။ ပုတ္တေန သဟ
(စာ-၁၅၀) ထူလော၊ အန္တေဝါသိကသဒ္ဓိဝိဟာရိကေဟိ သဟအာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ လာဘော။ နိသီဒိ ဘဂဝါ သဒ္ဓိံဘိက္ခုသံဃေန[ဝိ ၃-၄၉]။ သဟဿေန သမံ မိတာ[သံ ၁-၁၈]။ သဗ္ဗေဟိ မေ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါဝိနာဘာဝေါ[ဒီ ၂-၁၁၉]။ သံဃော ဝိနာပိ ဂဂ္ဂေနဥပေါသထံ ကရေယျ[ဝိ ၃-၁၆၆]။ အလန္တေ ဣဓ ဝါသေန[ဝိ ၁-၂၈၀]။ ကိံ မေ ဧကေန တိဏ္ဏေန၊ ပုရိသေန ထာမဒဿိနာ[ခု ၄-၃၁၀]။ ကိန္တေဇဋာဟိ ဒုမ္မေဓ[ခု ၁-၇၀။ ခု ၅-၃၂၊၁၀၆]။ ကိန္တေ ဝက္ကလိ ဣမိနာ ပူတိကာယေန ဒိဋ္ဌေန[သံ ၂-၉၈] ဣစ္စေဝမာဒိ။
၅၉၃။ သဟတ္ထေ။ သဟတ္ထေ စ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ဒေဝဒတ္တောရာဇဂဟံ ပါဝိသိ ကောကာလိကေန ပစ္ဆာသမဏေန၊ဒုက္ခော ဗာလေဟိ သံဝါသော[ခု ၁-၄၄]။
၅၉၄။ ကတ္တရိ ပဌမာ တတိယာ စ။ အာချာတာဘိဟိတေ ကတ္တရိ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ကိတာချာတေဟိ အနဘိဟိတေ ကတ္တရိ တတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ ဘဂဝါ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ ဘဂဝတာ ဓမ္မောဒေသိယတိ၊ အဟိ နရံ ဒံသတိ၊ အဟိနာ ဒဋ္ဌော နရော။
၅၉၅။ ဒုတိယတ္ထေ တတိယာ။ ဒုတိယတ္ထေ တတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ တိလေဟိ ခေတ္တေ ဝပ္ပတိ၊ သံဝိဘဇေထနော ရဇ္ဇေန[ဒီ ၂-၁၈၈]။ ဧတ္ထ စ တိလေဟီတိ တိလာနိ၊ အထ ဝါ ဟီတိ နိပါတမတ္တံ၊ တိလေတိ ဥပယောဂဝစနန္တံ၊ "စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏ"န္တိ[မ ၁-၁၅၈၊၃၂၆။ မ ၃-၃၂၈၊၃၃၂။ သံ ၂-၂၆၁။ အဘိ ၄-၂၄၈] ဧတ္ထ "ရူပေ"တိ ပဒံ ဝိယ။
၅၉၆။ ပဉ္စမိယတေ္ထ။ ပဉ္စမိယတ္ထေ စ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။သုမုတ္တာ မယံ တေန မဟာသမဏေန[ဝိ ၄-၂၄၈]။
(စာ-၁၅၁) ပထဗျာ ဧကရဇ္ဇေန၊ သဂ္ဂဿ ဂမနေန ဝါ။
သဗ္ဗလောကာဓိပစ္စေန၊ သောတာပတ္တိဖလံဝရန္တိ[ခု ၁-၄၀]။
၅၉၇။ ပစ္စတ္တေ။ ပစ္စတ္တေ စ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ မဏိနာမေ အတ္ထော[ဝိ ၁-၂၂၁]။ ဂရူ ပန "အတ္တနာဝ အတ္တာနံသမ္မန္နီ"တိ[ဝိ ဋ္ဌ ၁-၁၁] ပယောဂမပိ ဣစ္ဆန္တိ၊ တံ န ယုဇ္ဇတိ၊ ဧတ္ထ ဟိဘိက္ခု ကတ္တာ ဘဝတိ၊ တသ္မာ "အတ္တနာဝါ"တိ ဣဒံ ဝိသေသနံ ဘဝတိ၊ တဉ္စ ပရေဟိ သမ္မန္နနံနိဝတ္တေတိ။ ယထာ ပန "အတ္တနာ စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတိ၊ ပရေ စ ပါဏာတိပါတေသမာဒပေတီ"တိ[အံ ၁-၃၀၂] ဧတ္ထ ပုဂ္ဂလော အတ္တာ စ ပါဏာတိပါတီဟောတီတိ ပဌမာယတ္ထော နုပပဇ္ဇတိ၊ ပုဂ္ဂလောသယဉ္စ ပါဏာတိပါတီ ဟောတီတိ တတိယာယတ္ထောယေဝူပပဇ္ဇတိ၊တထာ "အတ္တနာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နီ"တိ ဧတ္ထ ဘိက္ခု အတ္တာဝ အတ္တာနံ သမ္မန္နီတိပဌမာယတ္ထော နုပပဇ္ဇတိ၊ ဘိက္ခု သယမေဝ အတ္တာနံသမ္မန္နီတိ တတိယာယတ္ထောယေဝူပပဇ္ဇတိ။ အယံပန သယံသဒ္ဒေါ တတိယာယတ္ထေ ဝတ္တတိ၊ အတ္တနာသဒ္ဒဿ စ သယံသဒ္ဒေန သမာနတ္ထတာ အတိဝိယ သာသနေပသိဒ္ဓါ၊ တသ္မာ အတ္တနာ-သဒ္ဒေါ တတိယတ္ထေဝ တတိယာဝစနန္တော ဟုတွာသမ္မန္နနံ ဝိသေသေတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အပရော နယော အတ္တနာတိ အယံ သဒ္ဒေါ ဝိဘတျန္တပဋိရူပကောအဗျယသဒ္ဒေါတိ။
၅၉၈။ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ။ ဣမံ ပကာရံ ပတ္တော ပုဂ္ဂလောတိ ဧဝံ ဝတ္တဗ္ဗဿဣတ္ထမ္ဘူတဿ လက္ခဏေ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ သာဘိန္နေန သီသေန ပဂ္ဃရန္တေန လောဟိတေန ပဋိဝိသကာနံဥဇ္ဈာပေသိ[မ ၁-၁၇၇]။ ဦနပဉ္စဗန္ဓနေန ပတ္တေနအညံ နဝံ ပတ္တံ စေတာပေယျ[ဝိ ၁-၃၅၆]။ တတ္ထ ဘိန္နေန သီသေနာတိ ဘိန္နသီသာ ဟုတွာ၊ဧသ နယော ဣတရတြာပိ။ ဣတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဒွီသုသမာနာဓိကရဏပဒေသု ဌိတေသု
(စာ-၁၅၂) ဣတ္ထမ္ဘုတလက္ခဏံ ဘဝတိ။ ဘဒ္ဒသတ္ထေ ပန ဝိနာသမာနာဓိကရဏပဒံ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏံ ဝဒန္တိ။ တိဒဏ္ဍကေန ပရိဗ္ဗာဇကမဒက္ခီတိ တိဒဏ္ဍကေန ဥပလက္ခိတံ ပရိဗ္ဗာဇကမဒက္ခီတိအတ္ထော။ ဧဝံ "သေတစ္ဆတ္တေန ရာဇာနမဒက္ခီ"တိ ဧတ္ထာပိ။
၅၉၉။ ကြိယာပဝဂေ္ဂ။ ကြိယာယ အာသုံ ပရိနိဋ္ဌာပနံ ြကိယာပဝဂ္ဂေါ၊ တသ္မိံ တတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ ဧကာဟေနေဝ ဗာရာဏသိံ ပါယာသိ၊ နဝဟိမာသေဟိ ဝိဟာရံ နိဋ္ဌာပေသိ။
၆၀၀။ ပုဗ္ဗသဒိသသမူနကလဟနိပုဏမိဿကသခိလာဒိယောဂေ။ ပုဗ္ဗသဒိသဣစ္စေဝမာဒီဟိ ယောဂေ စ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။မာသေန ပုဗ္ဗော၊ ပိတရာ သဒိသော၊ မာတရာ သမော၊ကဟာပဏေနူနော၊ အသိနာ ကလဟော၊ ဝါစာယ ကလဟော၊အာစာရေန နိပုဏော၊ ဝါစာယ နိပုဏော၊ ဂုဠေနမိဿကော၊ တိလေန မိဿကော၊ ဝါစာယ သခိလော ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၀၁။ ဟေတုတ္ထပ္ပယောဂေ။ ဟေတုတ္ထေ စ ဟေတုတ္ထပ္ပယောဂေ စ တတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ။ အန္နေန ဝသတိ၊ သဒ္ဓါယ တရတိ ဩဃံ[သံ ၁-၂၁၇။ ခု ၁-၃၀၆]။ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ[ခု ၁-၃၊ ၃၁၈။ ဝိ ၁-၁]။ န ဇစ္စာ ဝသလော ဟောတိ[ခု ၁-၂၉၉]။ သတေန ဗဒ္ဓေါ နရော၊ ဧဝံ ဟေတုတေ္ထ။ ကေန နိမိတ္တေန၊ ကေန ဝဏ္ဏေန၊ကေန ဟေတုနာ[ခု ၆-၃၄၉]။ ကေနဋ္ဌေန[အဘိ ဋ္ဌ ၁-၃]။ ကေန ပစ္စယေန၊ ဧဝံ ဟေတုတ္ထပ္ပယောဂေ။
၆၀၂။ သတ္တမိယတေ္ထ။ သတ္တမိယတ္ထေ စ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ၊ကာလဒ္ဓါနဒိသာဒေသာဒီသု စာယံ။ တေန သမယေန[ဝိ ၁-၁]။ တေန ကာလေန[ခု ၃-၄၁]။ ကာလေန ဓမ္မသဝနံ[ခု ၁-၄၊၃၁၈]။ သော ဝေါ
(စာ-၁၅၃) မမစ္စယေန သတ္ထာ[ဒီ ၂-၁၂၇။ ခု ၁၁-၁၀၆]။ မာသေန ဘုဉ္ဇတိ၊ ယောဇနေနဓာဝတိ၊ ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော[ဒီ ၂-၂၀၆]။ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၀၃။ ယေနင်္ဂဝိကာရော။ ယေန ဗျာဓိမတာ အင်္ဂေန အင်္ဂိနော ဝိကာရောလက္ခိယတိ၊ တတ္ထ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ အက္ခိနာကာဏော၊ ဟတ္ထေန ကုဏီ၊ ပါဒေန ခဉ္ဇော၊ ပိဋ္ဌိယာခုဇ္ဇော။
၆၀၄။ ဝိသေသနေ ပကတိအာဒီသု စ။ ဝိသေသိယတိ ဝိသေသိတဗ္ဗမနေနာတိ ဝိသေသနံ၊ ဂေါတ္တာဒိ၊ တသ္မိံ ဂေါတ္တနာမဇာတိသိပ္ပဝယောဂုဏာလင်္ကာရသင်္ခါတေဝိသေသနတ္ထေ ပကတိအာဒီသု စ တတိယာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ဂေါတ္တေန ဂေါတမော နာထော[ခု ၃-၂၅]။ သာရိပုတ္တောတိ နာမေန၊ ဝိဿုတောပညဝါ စ သော[ခု ၃-၂၅]။ ဇာတိယာ ခတ္တိယော ဗုဒ္ဓေါ[ဒီ ၂-၄၄]။ ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကော[ခု ၁၁-၃၈၂။ သံ ဋ္ဌ ၁-၁၁၄]။ သိပ္ပေန နဠကာရော သော၊ဧကူနတိံ သော ဝယသာ သုဘဒ္ဒ[ဒီ ၂-၁၂၅]။ ဝိဇ္ဇာယ သာဓု၊ တပသာ ဥတ္တမော၊ သုဝဏ္ဏေနအဘိရူပေါ၊ ယေဟိ အလင်္ကာရေဟိ မဒ္ဒီ အသောဘထ[ခု ၆-၃၅၇]။ ပကတိယာ အဘိရူပေါ၊ ယေဘုယျေန စမ္ပေယျကာဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယောပသင်္ကမိံသု[ဒီ ၁-၁၀၅]။ ဝိသမေန ဓာဝတိ၊ ဒွိဒေါဏေန ဓညံကိဏာတိ၊ သဟဿေန အဿကေ ဝိက္ကိဏာတိ ဣစ္စာဒိ။
၆၀၅။ သမ္ပဒါနေ စတုတ္ထီ။ ဗုဒ္ဓဿ ဒါနံ ဒေတိ၊ဒါတာ ဟောတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ[အံ ၁-၅၂၄]။
၆၀၆။ နမောသောတ္ထိသွာဂတာဒိယောဂေ စ။ နာမော သောတ္ထိသွာဂတံဣစ္စာဒီဟိ ယောဂေစ စတုတ္ထီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထု[သံ ၁-၄၈]။ နမော ကရောဟိ နာဂဿ[မ ၁-၁၉၆]။ သောတ္ထိ
(စာ-၁၅၄) ပဇာနံ[ဒီ ၁-၉၀]။ သဗ္ဗသတ္တာနံ သုဝတ္ထိဟောတု၊ သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ၊ အထော တေ အဒုရာဂတံ[ခု ၅-၃၂၉]။ သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ[သံ ၁-၁၉၈။ ခု ၂-၂၇၁၊၃၇၃]။
၆၀၇။ အပါဒါနေ ပဉ္စမီ။ ပါပါ စိတ္တံ နိဝါရယေ[ခု ၁-၃၀]။ အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ[ခု ၁-၃၉]။ ဘယာ မုစ္စတိ သော နရော။
၆၀၈။ ကာရဏတ္ထေ စ။ ကာရဏတ္ထေ စ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိဟောတိ။ အနနုဗောဓာ အပ္ပဋိဝေဓာ စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံယထာဘူတမဒဿနာ[ဒီ ၂-၇၇]။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ[ခု ၁-၇၇]။
၆၀၉။ ဆဋ္ဌီ သာမိမှိ။ အနွတ္ထဝသေန ဝါ ရူဠှိဝသေနဝါ သာမီတိ သင်္ခံ ဂတေ အတ္ထေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ရညော ဓနံ၊ ဒေဝါနမိန္ဒော[သံ ၁-၂၂၀]။ အမ္ဗဝနဿ အဝိဒူရေ၊ ရာသိ သုဝဏ္ဏဿ၊အညေပိ ဆဋ္ဌီပယောဂါ ယောဇေတဗ္ဗာ။ ယဿ သံ, ယဿ ဝါ ပတိ၊ တံ သာမီတိ ဧတ္ထ ဝိကပ္ပနတ္ထေန ဝါသဒ္ဒေန သဗ္ဗေသမ္ပိ ဆဋ္ဌီပယောဂါနံဂဟိတတ္တာ။
၆၁၀။ ကြိယာကာရကဇာတေ အဿေဒမိတိဘာဝဟေတုမှိ။ အထ ဝါ ကြိယာကာရကတော ဇာတေ အဿ ဣဒန္တိဘာဝဟေတုဘူတေ အတ္ထေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ရညောပုရိသော၊ ဒေဝါနံ ရာဇာ ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၁၁။ ဘာဝဟေတုမတေ္တ။ အဿ ဣဒန္တိ ဘာဝဟေတုမတ္တေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိဟောတိ။ ဘိက္ခုနော ပဋိဝီသံ၊ ဘိက္ခုနော မုခံ၊ပဗ္ဗတကူဋဿ ဆာယာ။ ကုဝေရဿ ဗလိ ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၁၂။ သမ္ဗန္ဓသမ္ဗန္ဓီသမ္ဗန္ဓေသု။ သုဒ္ဓသမ္ဗန္ဓေ စ သမ္ဗန္ဓီဘာဝမုပဂတေ သမ္ဗန္ဓေစ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ရညော ပုရောဟိတဿ ဒါသော။ရညော ပုတ္တဿ ဃရံ။
(စာ-၁၅၅) အဟံ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ၊ သာကိယာနံ ပုရုတ္တမေ။
သုဒ္ဓေါဒနဿ ပုတ္တဿ၊ ကဏ္ဋကော သဟဇောအဟုံ[ခု ၂-၁၁၀]။
၆၁၃။ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗာနံ ဝါ သမ္ဗန္ဓနံ သမ္ဗန္ဓော ။ အထ ဝါ ဝိသေသနဿဝိသေသိတဗ္ဗဿ စ ဒွိန္နံ အညမညံ သမ္ဗန္ဓနံ သမ္ဗန္ဓောနာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။
၆၁၄။ သမ္ဗန္ဓဒွယာဓာရေ။ သမ္ဗန္ဓဒွယာဓာရေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ရညောပုရိသေန ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၁၅။ ဘာဂဝိသိဋ္ဌတေ္ထ။ ဘာဂေန ဝိသေသိတေ အတ္ထေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ[မ ၁-၁၁၃]။ ဝဿာနံ တတိယေ မာသေ။ ကပ္ပဿ တတိယောဘာဂေါ။
၆၁၆။ အဘေဒေ ဘေဒေါပစာရေ။ သိလာပုတ္တဿ သရီရံ။ ပါသာဏသာရံ ခဏသိ၊ကဏိကာရဿ ဒါရုနာ[ခု ၆-၆၇]။
၆၁၇။ ဆဝသီသတော တက္ကတဘာဇနေ။ ဆဝသီသဿ ပတ္တော[ဝိ ၄-၂၅၄]။
၆၁၈။ ဝိသိလေသေ။ သန္ဓိနော မောက္ခော။
၆၁၉။ ရုဇတိယောဂေ ။ ဒေဝဒတ္တဿ ရုဇတိ။
၆၂၀။ ပရိမာဏဂဏနယောဂေ။ တိလာနံ မုဋ္ဌိ။ သိပ္ပိကာနံ သတံ နတ္ထိ[ခု ၅-၂၇]။
၆၂၁။ အဗျယဒိသာယောဂေ။ ဝသလဿ ကတွာ။ တဿ ပုရတော ပါတုရဟောသိ[သံ ၁-၁၃၉]။ တဿ ပစ္ဆတော။ အာရကာဝ ဝိဇာနတံ[ဝိသုဒ္ဓိ ဋီ ၁၂၂၈။ သာရတ္ထ ၁-၂၂၉]။ နဂရဿ ဒက္ခိဏတော။
(စာ-၁၅၆) ၆၂၂။ ပဒယောဂေ။ ပမာဒေါ မစ္စုနော ပဒံ[ခု ၁-၁၆]။ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ပဒံ သီလံ။
၆၂၃။ ဘာဝတ္ထယောဂေ။ ပညာယ ပဋုဘာဝေါ။ ရူပဿ လဟုတာ[အဘိ ၁-၁၅၆]။
၆၂၄။ ဟေတုယောဂေ။ ဗုဒ္ဓဿ ဟေတု ဝသတိ။ ဧကဿ ကာရဏာ မယှံ၊ ဟိံသေယျဗဟုကော ဇနော[ခု ၆-၃၃၂]။
၆၂၅။ ဥဇ္ဈာပနာဒိယောဂေ။ မဟာသေနာပတီနံ ဥဇ္ဈာပေတဗ္ဗံ ဝိက္ကန္ဒိတဗ္ဗံဝိရဝိတဗ္ဗံ[ဒီ ၃-၁၆၅]။ ပဋိဝိသကာနံ ဥဇ္ဈာပေသိ[မ ၁-၁၇၇]။ ကွစိ န ဘဝတိ။ ဥဇ္ဈာပေတွာန ဘူတာနိ၊တမှာ ဌာနာ အပက္ကမီတိ[ခု ၆-၂၂၆]။
၆၂၆။ ဘာဝသာဓနာဒိယောဂေ။ ရူပဿ ဥပစယော[အဘိ ၁-၁၅၆]။ ခန္ဓာနံ ဇီရဏံ ဘေဒေါ[အဘိ ၂-၂၀၄။ ဒီ ၂-၂၄၄]။ တေသံ တေသံ သတ္တာနံစုတိ[အဘိ ၂-၂၀၄။ ဒီ ၂-၂၄၄]။ နတ္ထိ နာသာယ ရူဟနာ[ခု ၅-၇၅]။ ဓာတူနံ ဂမနံ။ အဉ္ဇနာနံ ခယော[ဓမ္မပဒ ဋ္ဌ ၁-၂၉၇]။ အစ္ဆရိယော ဂေါဏာနံ ဒေါဟောအဂေါပါလကေန။ အစ္ဆရိယော အရဇကေန ဝတ္ထာနံ ရာဂေါ။သာဓု ခလု ပယသော ပါနံ ယညဒတ္တေန။ ရာဂါဒီနံခယော နိဗ္ဗာနံ[သံ ၂-၄၄၇]။ ကာမာနမေတံ နိဿရဏံယဒိဒံ နေက္ခမ္မံ[ခု ၁-၂၃၇]။ ဗီဇာနံ အဘိသင်္ခါရော။ အရိယဓမ္မဿပဋိလာဘော။ ပုညာနံ အဘိသန္ဒော[အံ ဋ္ဌ ၂-၃၀၉]။ အဂ္ဂိနော ဟောမော။ သိက္ခာပဒါနံ ပညတ္တိဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၂၇။ ယုဏွုတုပစ္စယာနံ ကမ္မနိ။ မောဟော ဉေယျဿာဝရဏော။ဝဏဿာာရောပနံ တေလံ။ ရုက္ခဿ ဆေဒနော ပရသု။ပါဒဿ ဥက္ခိပနံ။ အဝိသံဝါဒကော လောကဿ[ဒီ ၁-၄]။
(စာ-၁၅၇) ပထဝိယာ ကဿကော။ ကမ္မဿ ကာရကော နတ္ထိ[ဝိသုဒ္ဓိ ၂-၂၃၇]။ သဟသာ ကမ္မဿ ကတ္တာရော ဣစ္စာဒိ။
၆၂၈။ ဘီရုတာယောဂေ ဒုတိယာတတိယာယော စ။ ဘီရုတာယောဂေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ၊ ဒုတိယာတတိယာဝိဘတ္တိယောစ။ ဣဒံ ပန လက္ခဏံ ပါဠိနယာယေဝါနုကူလံ ကတွာပဉ္စမိပဋိသေဓနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဂရူ ပန ဘယပ္ပယောဂေ ပဉ္စမိံယေဝ ဣစ္ဆန္တိ။ ယတ္ထဟိ ပဉ္စမီ န ဒိဿတိ၊ တတ္ထ ပယောဂေ ဝိဘတ္တိဝိပလ္လာသဝသေနပဉ္စမိယတ္ထံ ဘဏန္တိ။ မာ ဘိက္ခဝေ ပုညာနံ ဘာယိတ္ထ[ခု ၁-၂၀၅။ အံ ၂-၄၆၅။ ခု ၁၀-၁၅၇]။ ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ[သံ ၂-၃၈၁]။ မုသာဝါဒဿ ဩတ္တပ္ပံ[သံ ၁-၁၅၇]။ သဗ္ဗေ တသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော[ခု ၁-၃၂]။ ဘာယထ ဒုက္ခန္တံ။ နာဟံ ဘာယာမိ အာဝုသော[ခု ၄-၂၃၅]။ န မံ ကောစိ ဥတ္တသတိ[ခု ၄-၄၁၈]။ ဩတ္တပ္ပတိ ဩတ္တပ္ပိတဗ္ဗေန[အဘိ ၁-၂၃]။ ဧဝံ ဘီရုတာယောဂေ ဆဋ္ဌီဒုတိယာတတိယာယော ဘဝန္တိ။ အတြိဒံဝုစ္စတိ-
"ဆဋ္ဌီ စ ဘီရုတာယောဂေ၊ ဒုတိယာ တတိယာပိစ။
တီဏေဝ ပါဠိယံ ဟောတိ၊ န တု သမ္ဘောတိပဉ္စမီ"တိ။
ပါဠိယန္တိ ကိမတ္ထံ? "စောရာ ဘယံ ဇာယတီ"တိ အာဒီသု အပါဠိပ္ပဒေသေသု ပဉ္စမီဟောတီတိ ဒဿနတ္ထံ။ ဧတ္ထာဟ "နနု စ ဘော ပါဠိယမ္ပိ 'ယတော ခေမံ တတော ဘယ'န္တိ[ခု ၅-၁၉၃] ဘီရုတာယောဂေ ပဉ္စမီပယောဂေါ ဒိဿတီ"တိ? တန္န, ဥပါတတ္ထဝိသယတ္တာ[ဥပါတ္တဝိသယတ္တာ (သီ၊ဣ)] တဿ ပယောဂဿ။ တတ္ထ ဟိ ဥပ္ပန္နန္တိ အဇ္ဈာဟရိတွာယောဇေတဗ္ဗံ။ တထာ ဟိ ဇာတံ သရဏတော ဘယံ[ခု ၅-၁၉၃]။ တံဝဏ္ဏဝိသယာ အညာ တာဒိသီ ပါဠိ ဒိဿတိ။အပိစ "စောရာ ဘယံ ဇာယတီ"တိ ဧတ္ထာပိ ဇာယတိသဒ္ဒဝသေနေဝ ပဉ္စမီ အဝဿံ လဗ္ဘတီတိဒဋ္ဌဗ္ဗံ။
(စာ-၁၅၈) ၆၂၉။ အာဂမိဋ္ဌာနိတော စ။ ပုထဿ ဂါဂမော၊ ဩ အဝဿာတိစ နိဒဿနံ။
၆၃၀။ ဩကာသေ သတ္တမီ။ ဂမ္ဘီရေ ဂါဓမေဓတိ[သံ ၁-၁၇၈]။ ပါပသ္မိံ ရမတီ မနော[ခု ၁-၃၀]။ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ ကုလပုတ္တော၊ကံသပါတိယံ ဘုဉ္ဇတိ။
၆၃၁။ သာမိဿရာဓိပတိဒါယာဒသက္ခိပတိဘူပသုတကုသလာဒီဟိ။ သာမိဣဿရအဓိပတိ ဒါယာဒသက္ခိပတိဘူပသုတကုသလဣစ္စေဝမာဒီဟိပယောဂေ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ သတ္တမီ စ။ ဂေါဏာနံသာမိ၊ ဂေါဏေသု သာမိ၊ ဧဝံ ဣဿရော အဓိပတိဒါယာဒေါ သက္ခိ ပတိဘူ ပသုတော ကုသလော၊ အတ္ထာနံကောဝိဒေါ၊ အတ္ထေသု ကောဝိဒေါ၊ အမစ္စေ တာတဇာနာဟိ၊ ဓီရေ အတ္ထဿ ကောဝိဒေ[ခု ၆-၂]။
၆၃၂။ ဥဗ္ဗာဟနေ စ။ ဥဗ္ဗာဟနသင်္ခါတေ နိဒ္ဓါရဏေဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ သတ္တမီ စ။ ဧတ္ထ စ ဥဗ္ဗာဟနန္တိ သာသနေ ဝေါဟာရော၊ နိဒ္ဓါရဏန္တိ သဒ္ဒသတ္ထေ။ တတ္ထုဗ္ဗာဟနံနာမ ဇာတိဂုဏကြိယာဟိ ရာသိတော ဥဒ္ဓရိတွာနီဟရဏံ၊ နိဒ္ဓါရဏံ နာမ တေဟိ ဧဝ ဇာတိအာဒီဟိ သမုဒါယတော ဧကဿပုထက္ကရဏံ နီဟရိတွာ ဓာရဏံ၊ ဥဘယမ္ပိ ပနေတံဗျဉ္ဇနမတ္တေန နာနံ၊ အတ္ထတော ပန နိန္နာနာကရဏံ။တသ္မိံ နိဒ္ဓါရဏေ ဂမ္မမာနေ သမုဒါယဝါစိလိင်္ဂမှာဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ သတ္တမီ စ။ မနုဿာနံ ခတ္တိယောသူရတမော၊ မနုဿေသု ခတ္တိယော သူရတမော၊ ကဏှာဂါဝီနံ သမ္ပန္နခီရတမာ၊ ကဏှာဂါဝီသု သမ္ပန္နခီရတမာ၊သာမာ နာရီနံ ဒဿနီယတမာ၊ သာမာ နာရီသု ဒဿနီယတမာ၊ပထိကာနံ ဓာဝန္တော သီဃတမော၊ ပထိကေသု ဓာဝန္တောသီဃတမော ဣစ္စေဝမာဒိ။ ယေဘုယျေန ဗဟုဝစနပ္ပယောဂေါ၊ "အဓိပတိပစ္စယေ သဟဇာတာဓိပတိ နာမဓမ္မေကဒေသော"တိ ဣဒံ ဧကဝစနန္တံ သတ္တမီနိဒ္ဓါရဏံ။
(စာ-၁၅၉) ၆၃၃။ အနာဒရမှိ စ။ အနာဒရမှိ စ ဂမျမာနေ ဘာဝဝတာလိင်္ဂမှာ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိ ဟောတိ သတ္တမီ စ။ ရုဒတောဒါရကဿ ပဗ္ဗဇိ၊ ရုဒန္တသ္မိံ ဒါရကေ ပဗ္ဗဇိ၊ အာကောဋယန္တောတေ နေတိ၊ သိဝိရာဇဿ ပေက္ခတော[ခု ၆-၃၅၁]။ မစ္စု ဂစ္ဆတိ အာဒါယ၊ ပေက္ခမာနေ မဟာဇနေ။
၆၃၄။ ကွစိ တတိယာသတ္တမိယတေ္ထ ဆဋ္ဌီ။ ဧတ္ထာယံ နိယမော၊ ကတ္တရိ ကိတပ္ပစ္စယယောဂေ ဗုဒ္ဓဃောသဿ ကတံ၊ ဗုဒ္ဓဃောသေန ဝါ၊ ဧဝံကစ္စာယနဿ ကတံ၊ ကစ္စာယနေန ဝါ၊ ရညော သမ္မတော၊ရညာ ဝါ၊ ဧဝံ ရညော ပူဇိတော၊ ရညော သက္ကတော၊ရညော အပစိတော၊ ရညော မာနိတော[ဒီ ၁-၁၀၇]။ အမတံ တေသံ ဘိက္ခဝေ အပရိဘုတ္တံ၊ယေသံ ကာယဂတာသတိ အပရိဘုတ္တာ[အံ ၁-၄၇]။ ဂရူ ပန "ကတာ မေ ကလျာဏာ အနေကရူပါ"တိ[ခု ၆-၁၄၃] ဧတ္ထာပိ တတိယတ္ထေ ဆဋ္ဌိမိစ္ဆန္တိ၊ တမ္ပိ "တဒါ ဟိ ပကတံ ကမ္မံ၊ မမ တုယှဉ္စ မာရိသာ"တိ[ခု ၅-၁၀၀] ဒဿနတော ယုဇ္ဇတေဝ။
၆၃၅။ တတိယတ္ထေ ဝါ တတိယာ။ တထာဟိဒွါဓိပ္ပါယိကောပိ ပယောဂေါ ဒိဿတိ။ယထာ "အဂ္ဂဿ ဒါတာ မေဓာဝီ"တိ[အံ ၁-၃၄၄။ အံ ၂-၃၀။ ခု ၁-၂၅၅။]။
၆၃၆။ ယဇဿ ကရဏေ။ ဃတဿ အဂ္င်္ဂံ ယဇတိ၊ ဃတေနဝါ၊ ဧဝံ ပုပ္ဖဿ ဗုဒ္ဓံ ယဇတိ။
၆၃၇။ ပူရိတတ္ထယောဂေ။ ပူရတိ ဓီရော ပုညဿ[ခု ၁-၃၁]။ ပုညေနာတိ အတ္ထော။ ပတ္တံ သြဒနဿ ပူရေတွာ၊ဣမမေဝ ကာယံ ပူရံ နာနပ္ပကာရဿ အသုစိနော ပစ္စဝေက္ခတိ[ဒီ ၂-၂၃၃]။
၆၃၈။ တုလျတ္ထကိ'မလမာဒိယောဂေ။ ပိတုဿ တုလျော၊ ပိတရာ တုလျော ဝါ။ မာတုယာသဒိသော၊ မာတရာ သဒိသော
(စာ-၁၆၀) ဝါ။ ကိံ တဿ စတုမဋ္ဌဿ[ခု ၅-၄၈]၊ ကိံ တေန စတုမဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော။ အလံတဿ စတုမဋ္ဌဿ၊ အဿမော သုကတော မယှံ[ခု ၄-၃၀၈]။ ဧဝံ တတိယတ္ထေ ဆဋ္ဌီ ဘဝတိ။
၆၃၉။ သတ္တမိယတေ္ထ ကုသလာဒိယောဂေ။ ကုသလာ နစ္စဂီတဿ၊ သိက္ခိတာ စာတုရိတ္ထိယော[ခု ၆-၁၅၆]၊ ကုသုလော တွံ ရထဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ[မ ၂-၅၈]။ ကုသလော မဂ္ဂဿ၊ ကုသလော အမဂ္ဂဿ[အံ ၁-၃၄၆]။ သန္တိ ဟိ ဘန္တေ ဥဠာရာ ယက္ခာ ဘဂဝတောပသန္နာ[ဒီ ၃-၁၅၈]။ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ၊ဒိဝသေ တိက္ခတ္တုံ ဝါ၊ မာသဿ တိက္ခတ္တုံ၊ ကုတောနု တွံ မဟာရာဇ အာဂစ္ဆသိ ဒိဝါ ဒိဝဿာတိ[သံ ၁-၉၀၊၉၂] ဣစ္စေဝမာဒိ။ ဧဝံ သတ္တမိယတ္ထေဆဋ္ဌီ ဘဝတိ။
၆၄၀။ ဒုတိယာပဉ္စမီနဉ္စ။ ဒုတိယာပဉ္စမီနဉ္စအတ္ထေ ကွစိ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိဟောတိ။ တတ္ထ ကမ္မနိ ကိတကယောဂေ- တဿ ဘဝန္တိ ဝတ္တာရော[မ ၂-၁၃၃]။ သဟသာကမ္မဿ ကတ္တာရော၊ အမတဿ ဒါတာ[မ ၁-၁၅၇]။ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ပသာဒေါ[အဘိ ၁-၁၅၇] ဣစ္စေဝမာဒိ။ တထာ သရိစ္ဆာဒီနံ ကမ္မနိ-မာတု သရတိ၊ မာတရံ သရတိ၊န တေသံ ကောစိ သရတိ၊ သတ္တာနံ ကမ္မပ္ပစ္စယာ[ခု ၁-၈။ ခု ၂-၁၂၉]။ ပုတ္တဿ ဣစ္ဆတိ၊ ပုတ္တမိစ္ဆတိ။
ကရောတိဿ ပတိယတနေ စ။ ပတိယတနံ အဘိသင်္ခါရော။ ဥဒကဿ ပတိကုရုတေ၊ဥဒကံ ပတိကုရုတေ၊ ပဏ္ဍဿ ပတိကုရုတေ၊ ကဏ္ဍံ ပတိကုရုတေ၊ဧဝံ ဒုတိယတ္ထေ ဆဋ္ဌီ ဘဝတိ။
ပဉ္စမိယတေ္ထ ဝိဘတ္တေ ပရိဟာနိယောဂေ စ။ ဆန္နဝုတီနံ ပါသဏ္ဍာနံ ဓမ္မာနံ ပဝရံယဒိဒံ သုဂတဝိနယော၊ ဆန္နဝုတီဟိ ပါသဏ္ဍေဟိဓမ္မေဟိ ပဝရောတိ အတ္ထော။ "ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ
(စာ-၁၆၁) ပါသဏ္ဍာ"တိ[သံ ၁-၁၃၅]ဟိ ပါဠိ ဒိဿတိ။ အဿဝနတာ ဓမ္မဿပရိဟာယန္တိ[ဒီ ၂-၃၂။ မ ၁-၂၂၄။ မ ၂-၂၉၂။ သံ ၁-၁၃၉။ ဝိ ၃-၆]။ ဣဓ န ဘဝတိ "ယဒိဟံ တဿ ကုပ္ပေယျံ ။ပ။ ပရိဟာ ယိဿာမိသီလတော"တိ[ခု ၄-၄၀၁]။ ဧဝံ ပဉ္စမိယတ္ထေ ဆဋ္ဌီ ဘဝတိ။
ဂရူ ပန ပဉ္စမိယတ္ထေ ဘယတ္ထယောဂေပိဆဋ္ဌိမိစ္ဆန္တိ၊ ကိံ နု ခေါ အဟံ တဿ သုခဿ ဘာယာမိ[မ ၁-၃၁၃]။ သဗ္ဗေတသန္တိ ဒဏ္ဍဿ၊ သဗ္ဗေ ဘာယန္တိ မစ္စုနော[ခု ၁-၃၂]။ ဘီတော စတုန္နံ အာသီဝိသာနံ[သံ ၂-၃၈၁]။ ဣစ္စာဒိ။ တတ္ထ တဿ သုခဿာတိ တသ္မာ သုခါတိ အတ္ထော။ အတြာယံ ဝိနိစ္ဆယော- ယထာ ပရိဟာနိယောဂေ ဆဋ္ဌီပဉ္စမီနံ ဝသေနပါဠိယံ ဒွေ ပယောဂါ ဒိဿန္တိ "ဓမ္မဿ" ပရိဟာယန္တိ။ ပရိဟာယိဿာမိသီလတော"တိ၊ န တထာ ဘယတ္ထယောဂေ ဒွေပယောဂါ ဒိဿန္တိ။ "ဇာတံ သရဏတော ဘယ"န္တိ [ခု ၅-၁၉၃] အာဒီသု ပန ဇာတသဒ္ဒါဒိယောဂေန "သရဏတော"တိအာဒီနိ ပဉ္စမိယန္တာနိဘဝန္တိ, န ဘယတ္ထယောဂဝသေန။ "ယတော ခေမံ တထာ ဘယ"န္တိ [ခု ၅-၁၉၃] အတြာပိ "ဥပ္ပန္န"န္တိ အဇ္ဈာဟာရဝသေန "တတော"တိ ပဉ္စမိယန္တံ ပဒံဘဝတိ, န ဘယတ္ထယောဂဝသေန။ တသ္မာ ဟေဋ္ဌာဝိသုံ လက္ခဏံ ဌပိတံ။ ကွစီတိ ကိံ? ဂမ္ဘီရဉ္စ ကထံ ကတ္တာ [အံ ၂-၄၂၂]။ ကာလေန ဓမ္မီကထံ ဘာသိတာ ဟောတိ [မ ၁-၂၃၇]။ ပရေသံ ပုညာနိ အနုမောဒိတာ။ ဗုဇ္ဈိတာသစ္စာနိ [ခု ၇-၃၆၃။ ခု ၈-၁၉၇။ ခု ၉-၁၇၂]။ ကဋံ ကာရကော။ ပသဝေါ ဃာတကော။ တထာနိဋ္ဌာဒီသု -- သုခကာမီ ဝိဟာရံ ကတော။ရထံ ကတဝန္တော၊ ရထံ ကတာဝီ။ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ ကတာဝီ [မ ၂-၂၅၇]။ ကဋံ ကတ္တာ။ ကဋံ ကရောန္တော၊ ကဋံ ကရာနော၊ကဋံ ကုရုမာနော ဣစ္စာဒိ။
၆၄၁။ ကမ္မကရဏနိမိတ္တတ္ထေသုသတ္တမီ။ သုန္ဒရာ အာဝုသော ဣမေ အာဇီဝကာဘိက္ခူသု အဘိဝါဒေန္တိ [ဝိ ၁-၃၁၃]။ ဧဝံ
(စာ-၁၆၂) ကမ္မတ္ထေ။ ဟတ္ထေသု ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ [ဝိ ၃-၁၂၅]။ ပတ္တေသု ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ။ ပထေသု ဂစ္ဆန္တိ၊ဧဝံ ကရဏတ္ထေ စ။ အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ၊ ကုဉ္ဇရောဒန္တေသု ဟညတေ [ခု ၆-၁၇၂]။ ဧဝံ နိမိတ္တတ္ထေ။
၆၄၂။ သမ္ပဒါနေ စ။ သမ္ပဒါနေ စ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ သံသေဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ [ခု ၂-၄၉]။ သံဃေ ဂေါတမိ ဒေဟိ၊သံဃေ ဒိန္နေ အဟဉ္စေဝ ပူဇိတော ဘဝိဿာမိ [မ ၃-၂၉၆]။
၆၄၃။ ပဉ္စမိယတ္ထေ စ။ ပဉ္စမိယတ္ထေ စ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ကဒလီသုဂဇေ ရက္ခန္တိ။
၆၄၄။ ကာလဘာဝေသု စ။ ကာလတ္ထေသု စ ဘာဝလက္ခဏေ ဘာဝေ စ လိင်္ဂမှာသတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ဧတ္ထ စ ကာလော နာမ ခဏလယမုဟုတ္တပုဗ္ဗဏှာဒိကောသမယော၊ တတ္ထ ဒသစ္ဆရပ္ပမာဏော ကာလော ခဏော နာမ၊ တေန ခဏေန ဒသခဏော ကာလော လယော နာမ၊ တေန လယေန ဒသလယော ကာလော ခဏလယော နာမ၊ တေန ဒသဂုဏော မုဟုတ္တော နာမ။ မုဟုတ္တေန ဒသဂုဏော ခဏမုဟုတ္တော နာမာဘိ အယံ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဘာဝေါ နာမ ကြိယာ၊ သာ "ဓာတွတ္ထော"တိပိ ဝုစ္စတိ။ သာ စေတ္ထ ကြိယန္တရောပလက္ခဏာဝအဓိပ္ပေတာ။ တေသု ကာလေ -- ပုဗ္ဗဏှသမယေ ဂတော၊ သာယနှသမယေ အာဂတော။အကာလေ ဝဿတိ တဿ၊ ကာလေ တဿ န ဝဿတိ [ခု ၅-၅၁၊ ၁၈၁]။ ဖုဿမာသမှာ တီသု မာသေသု ဝိသာခမာသော။ဣတော သတသဟဿမှိ၊ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ စက္ခုမာ [ခု ၄-၁၂၁]။
ဘာဝေ -- ဘိက္ခူသု ဘောဇိယမာနေသု ဂတော။ဘုတ္တေသု အာဂတော။ ဂေါသု ဒုယှမာနာသု ဂတော။ဒုဒ္ဓါသု အာဂတော ဣစ္စေဝမာဒိ။ တတြ ဘိက္ခူသူတိ ဘာဝသတ္တမီ။ ကထံ ဘာဝသတ္တမီနာမ ဘဝတီတိ စေ? ဘာဝဝသေန လဒ္ဓါ သတ္တမီ
(စာ-၁၆၃) ဘာဝသတ္တမီတိ အတ္ထဝသေန။ ဧတ္ထ ဘာဝေါတိ ကြိယာ။ ယဿ ဟိ ဘာဝေန ဘာဝလက္ခဏံဘဝတိ၊ တသ္မိံ သတ္တမီ ဘဝတိ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ -- ယဿ ကြိယာယ အညဿ ကြိယာယ လက္ခဏံ သလ္လက္ခဏံဇာနနံ ဘဝတိ၊ တသ္မိံ ပဌမကြိယာဝတိ ပုဂ္ဂလေသတ္တမီဝိဘတ္တိ ဥပလဗ္ဘတီတိ။ တဒတ္ထဇောတကမိဒံသုတ္တံ။ "အထ ခေါ မာရော ပါပိမာ အစိရပက္ကန္တေအာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီ"တိ [ဒီ ၂-၈၇။ သံ ၃-၂၂၈။ ခု ၁-၁၅၃။] တတ္ထ မာရဿ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမနကြိယာအာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ဘဂဝတော သန္တိကာ ပက္ကမနကြိယာယလက္ခိယတိ၊ တသ္မာ တသ္မိံ ပက္ကမနကြိယာဝတိ အာယသ္မန္တေအာနန္ဒေ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဘဝတိ။ ဣမသ္မိံ ဌာနေယေဘုယျဝသေန သမာနာဓိကရဏဘူတေ ဘာဝဝါစကပဒေဝိဇ္ဇမာနေယေဝ သမာနာဓိကရဏပဒဝတိ ပဒေ ဘာဝသတ္တမီတိဝေါဟာရော ပဝတ္တတိ။ ဂရူ ပန ကတ္ထစိ ဌာနေ သမာနာဓိကရဏဘူတံဘာဝဝါစကပဒံ အဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ အာဟရိတွာ သမာနာဓိကရဏံပဒံ ကတွာ တတ္ထ ဘာဝသတ္တမီတိ ဝေါဟရန္တိ။ တထာဟိ တေ "သတိ [အဘိ-ဋ္ဌ ၁-၁၀၃။ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၂၁။], ဂမ္မမာနေ, ဝတ္တဗ္ဗေ"တိ စ အာဒီနိ ယထာရဟမဇ္ဈာဟရန္တိ။
တတ္ထ သိယာ "ယဒိ ဘိက္ခူသု ဘောဇိယမာနေသူ'တိ ဧတ္ထ 'ဘိက္ခူသူ'တိ အယံ ဘာဝဝသေန လဒ္ဓါသတ္တမီတိ ဘာဝသတ္တမီ နာမ သိယာ၊ 'ဘောဇိယမာနေသူ'တိ ဧသာ ပန ကတရာ နာမ သတ္တမီ သိယာ၊ ကတရေနစ လက္ခဏေန သာဓေတဗ္ဗာ"တိ? တုလျာဓိကရဏသတ္တမီ နာမ၊ ဧသာအနေနေဝ စ လက္ခဏေန သာဓေတဗ္ဗာတိ။ နနု ဧသာယေဝဘာဝေ ဝတ္တမာနာ သတ္တမီ ဘာဝသတ္တမီတိ အနွတ္ထဝသေနဝတ္တဗ္ဗာတိ? သစ္စံ၊ တထာပိ ဘာဝသတ္တမီတိဝေါဟာရော တာဒိသေသု ပေါရာဏေဟိ န အာရောပိတော၊ဣတရတြ ပနာရောပိတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။
(စာ-၁၆၄) ယထာ ပန "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ၊ ဗုဒ္ဓံဝန္ဒာမ ဂေါတမ"န္တိ [ဒီ ၃-၁၆၀။] ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓန္တိ "ကမ္မတ္ထေ ဒုတိယာ"တိ အနေန သိဒ္ဓံ၊ "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ ဂေါတမ"န္တိ စ အနေနေဝ၊ တထာ ဘာဝသတ္တမီဝိသယေပိဝုတ္တပ္ပကာရေနေဝ လက္ခဏေန သမာနာဓိကရဏပဒေသုတိဘတ္တုပ္ပတ္တိ သိဇ္ဈတိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ ယထာ "ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နံ၊ ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမဂေါတမ"န္တိအာဒီသု ဒွေ ကမ္မာနိ, တီဏိ ကမ္မာနိ, စတ္တာရိ ကမ္မာနီတိအာဒိနာ ဗဟူနိ ကမ္မာနိန ဣစ္ဆိတာနိ၊ ဧကမေဝ ကမ္မမိစ္ဆိတံ, ဗဟူဟိ ပဒေဟိ ဧကဿေဝတ္ထဿ ကထိတတ္တာ၊ဧဝမေဝ "ဘိက္ခူသု ဘောဇိယမာနေသု, အစိရပက္ကန္တေ အာယသ္မန္တေ အာနန္ဒေ"တိ စ အာဒီသုပိ ဒွေ ဘာဝသတ္တမိယော, တိဿော ဘာဝသတ္တမိယော, စတဿော ဘာဝသတ္တမိယောတိအာဒိနာ ဗဟူဘာဝသတ္တမိယော န ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ၊ ဧကာယေဝ ဘာဝသတ္တမီဣစ္ဆနီယာ, ဗဟူဟိ ပဒေဟိ ဧကဿေဝတ္ထဿကထိတတ္တာ၊ ဧသ နယော သမာနာဓိကရဏသမ္ပဒါနာဒီသူတိနိဋ္ဌမေတ္ထာဝဂန္တဗ္ဗံ။
၆၄၅။ ဥပါဓိယောဂေ အဓိကိဿရဝစနေ။ ယသ္မာ ဥပအဓိဣစ္စေတေ အဓိကိဿရဝစနေ ဝတ္တန္တိ၊ တသ္မာ တေသံ ဥပအဓီနံ ယောဂေ ဂမ္မမာနေ အဓိကဝစနေစ ဣဿရဝစနေ စ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ ဧတ္ထ စ "ဣဿရဝစန"န္တိ ဣဒံ ဒွိဓာ ဂဟိတံ ဣဿရဿ ဝစနံ ဥဒီရဏန္တိ ဣဿရဝစနံ, ဣဿရဝစနံ ယဿ ဝတ္ထုနော တံ ဣဿရဝစနန္တိ စ။တေ နိဿရပရိဒီပကဝစနေ ယဿ ကဿစိ အယမိဿရောတိဝဒန္တိ၊ တံဒီပကဝစနေ စ သတ္တမီဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ဥပ ခါရိယံ ဒေါဏော၊ ခါရိယာ ဒေါဏော အဓိကောတိအတ္ထော။ ဥပ နိက္ခေ ကဟာပဏံ၊ နိက္ခဿ ကဟာပဏံအဓိကန္တိ အတ္ထော။ အဓိ ဗြဟ္မဒတ္တေ ပဉ္စာလာ၊ဗြဟ္မဒတ္တိဿရာ ပဉ္စာလာတိ အတ္ထော။ အဓိ နစ္စေဂေါတမီ၊ နစ္စိဿရာ ဂေါတမီတိ အတ္ထော။ အဓိဒေဝေသု ဗုဒ္ဓေါ၊ သမ္မုတိဒေဝါဒိဒေဝိဿရောဗုဒ္ဓေါတိ အတ္ထော။ ကေစိ ပန ဂရူ
(စာ-၁၆၅) အဓိသဒ္ဒဿ အဓိကတ္ထတံ ဂဟေတွာ တိဝိဓေဟိပိဒေဝေဟိ သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါ အဓိကောတိ အတ္ထောတိအတ္ထံ ဝဒန္တိ။
ဧတ္ထ သိယာ "အဓိ ဗြဟ္မဒတ္တေ'တိ, 'အဓိ ဒေဝေသူ'တိ စ ဣဒံ ကိံ သမာသပဒံ၊ ဥဒါဟု ဗျာသပဒ"န္တိ? ဗျာသပဒန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။တထာ ဟိ ယဒိ သမာသပဒံ သိယာ၊ "ဣဿရဘူတေ ဗြဟ္မဒတ္တေ ပဉ္စာလာ"တိ စ "ဣဿရဘူတေသု ဒေဝေသုဗုဒ္ဓေါ"တိ စ အနိစ္ဆိတတ္ထာပတ္တိသိယာ၊ တသ္မာ ဗျာသဝသေန "ဂေါသု ဣဿရော"တိ ဧတ္ထ ဝိယ "ဣဿရာ ဗြဟ္မဒတ္တေ ပဉ္စာလာ၊ ဣဿရော ဒေဝေသုဗုဒ္ဓေါ"တိ အတ္ထော အဝဂန္တဗ္ဗော၊ဧသ နယော "အဓိ နစ္စေ ဂေါတမီ"တိ ဧတ္ထာပိ။ "ဥပ ခါရိယံ ဒေါဏော"တိအာဒီသု ပန "အဓိကော ခါရိယာ ဒေါဏော"တိ ဆဋ္ဌိယတ္ထယောဇနာဝသေန အတ္ထော အဝဂန္တဗ္ဗော။
၆၄၆။ ဥဿုက္ကမဏ္ဍိတေသု တတိယာစ။ ဥဿုက္ကမဏ္ဍိတတ္ထေသု တတိယာဝိဘတ္တိဟောတိ သတ္တမီ စ။ ဧတ္ထ စ ဥဿုက္ကသဒ္ဒေါ သေဟတ္ထဝါစကော၊ မဏ္ဍိတသဒ္ဒေါ ပသန္နဝါစကော၊ ဉာဏေနဥဿုက္ကော၊ ဉာဏသ္မိံ ဝါ ဥဿုက္ကော၊ ဉာဏေန ပသီဒိတော၊ဉာဏသ္မိံ ဝါ ပသီဒိတော သပ္ပုရိသော။ ဧတ္ထ ပနကိဉ္စာပိ ဥဿုက္ကမဏ္ဍိတတ္ထေသု ဝုတ္တပ္ပကာရာ ဝိဘတ္တိယောန ဟောန္တိ၊ အညသ္မိံယေဝတ္ထေ ဟောန္တိ၊ တထာပိအညသ္မိံ အတ္ထေ တာသံ ဥပ္ပတ္တိ ဥဿုက္ကမဏ္ဍိတတ္ထဟေတုယေဝဟောတီတိ တေ အတ္ထေ ပဓာနေ ကတွာ ဥဿုက္ကမဏ္ဍိတေသူတိဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ ဧသ နယော အညတြာပိ ဤဒိသေသုဌာနေသု။
၆၄၇။ အက္ခာတရိ ဥပယောဂေပဉ္စမီ။ အက္ခာတာတိ ပဋိပါဒယိတာ၊ ဥပယောဂေါတိ သီလာဒီနိ သမာဒိယိတွာဂဏှမာနံ နိယမပုဗ္ဗကံ ဝိဇ္ဇာဂဟဏံ။
ဥဋ္ဌာနဉ္စ ဥပဋ္ဌာနံ၊ ဥဿူသာ ပါရိစရိယံ။ သက္ကစ္စံ သိပ္ပုဂ္ဂဟဏံ၊ နိယမောတိ ပဝုစ္စတိ။
(စာ-၁၆) ဥပယောဂေ ဂမ္မမာနေ အက္ခာတရိ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိဟောတိ၊ အတ္ထေ အသမ္ဘဝတော သဒ္ဒေ ဝုတ္တဝိဓာနံဟောတီတိ ဝစနတော တံဝါစကသဒ္ဒတော ပဉ္စမီဝိဘတ္တိဘဝတိ၊ ဥပဇ္ဈာယာ အဓီတေ။ ဥပဇ္ဈာယာ သုဏောတိ။ယမှာ ဓမ္မံ ဝိဇာနေယျ [ခု ၁-၆၉။ ခု ၅-၂၅၈]။ ဥပယောဂေတိ ကိံ? နာဋကဿ သုဏောတိ။ မုခမတ္တဒီပနိယံ ပန "ဧတာနိ ဥဒါဟရဏာနိ အပါဒါနဂ္ဂဟဏေနစေဝ ဒိသာယောဂဂ္ဂဟဏေန စ သိဇ္ဈန္တီ"တိ ဝုတ္တံ။ သိဇ္ဈန္တု ဝါ မာ ဝါ၊ မယံပန လက္ခဏာနံ ပဇ္ဇုန္နဂတိကဘာဝဝိညာပနတ္ထဉ္စေဝဝေါဟာရဘေဒေသု နာနပ္ပကာရတော သောတူနံ ကောသလ္လဇနနတ္ထဉ္စဝိတ္ထာရတော လက္ခဏာနိ ဒဿေမ၊ တသ္မာ တတ္ထ တတ္ထပုနရုတ္တိဒေါသော ဟောတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ သာသနတ္ထာယဟိ မဟတီ ဥဿောဠှီ ဣဓ ကတာတိ။
၆၄၈။ ယံတံကိံယောဂေ ကာရဏတောကွစိ။ ယံတံကိံဣစ္စေတေသံ ယောဂေ ကာရဏသဒ္ဒတော ကွစိ ပဉ္စမီဝိဘတ္တိဟောတိ။ ယံကာရဏာ၊ တံကာရဏာ၊ ကိံကာရဏာ မေန ကရောသိ ဒုက္ခံ [ဇာတက-ဋ္ဌ ၆-၂၁၇]။ ကွစီတိ ကသ္မာ? ကိံ ကာရဏံ။
၆၄၉။ ကာရဏတ္ထေ ဟေတုကိံယတေဟိပဌမာ။ ကာရဏတ္ထေ ဝတ္တမာနေဟိ ဟေတုကိံယတဣစ္စေတေဟိကွစိ ပဌမာဝိဘတ္တိ ဟောတိ။ န အတ္တဟေတူ အလိကံဘဏာတိ [ခု ၆-၉]။ ကိံကာရဏံ ဘဂဝန္တံ နိန္ဒာမ၊ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသိ [သံ ၁-၁၃၃။ ခု ၂-၄၀၀]။ ယဉ္စ ပုတ္တေ န ပဿာမိ [ခု ၆-၃၅၉]။ တံ တံ ဂေါတမ ပုစ္ဆာမိ [သံ ၁-၁၃]။ ဧတ္ထ စ တသ္မာ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆာမီတိ အတ္ထက္ကမဝသေနသာမညတော နိဒ္ဒိဋ္ဌာနမ္ပိ တံတံသဒ္ဒါနံ ယထာက္ကမံဒူရတ္ထအမှတ္ထဝါစကတာ ဝိညာယတိ။ တတ္ထ ကေစိ "ကိံ ကာရဏ"န္တိ ပဒံ ဒုတိယာဝစနန္တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုတ္တံ, "န အတ္တဟေတူ အလိကံ ဘဏာတီ"တိ [ခု ၆-၉။] ပဌမာယ ဒဿနတောတိ။
(စာ-၁၆၇) ၆၅၀။ ကိံသ္မာ ဆဋ္ဌီ။ ကာရဏတ္ထေ ဝတ္တမာနာ ကိံသဒ္ဒတော ကွစိ ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိဟောတိ။ တံ ကိဿ ဟေတု [မ ၁-၁]။ ကိဿ တုမှေ ကိလမထ။ ကွစီတိ ကိံ? ကေန ကာရဏေန အာဂတောသိ။ ကသ္မာ ဝဒေသိ။
၆၅၁။ ဟေတုတော ဆဋ္ဌိယာ လောပေါတိကေစိ။ ကေစိ ဂရူ သဒ္ဒသတ္ထေ ကာရဏတ္ထဝါစကဟေတုသဒ္ဒတော ဆဋ္ဌီဝိဘတ္တိံ ဒိသွာ တတ္ထတံ မတံ ရောစေန္တာ သာသနသ္မိံ ကာရဏတ္ထေ ဝတ္တမာနာ ဟေတုသဒ္ဒတော ဆဋ္ဌိယာ လောပေါ ဟောတီတိဣစ္ဆန္တိ၊ "အန္နဿ ဟေတုဿ ဝသတီ"တိ တေသံ လဒ္ဓိ၊ ဧဝံ "ဗုဒ္ဒဿ ဟေတု၊ တံ ကိဿ ဟေတူ"တိ ဧတ္ထာပိ ဆဋ္ဌိယာ လောပေါ။ ဧဝဉ္စ သတိသာဋ္ဌကထေ တေပိဋကေ ဗုဒ္ဓဝစနေ ကတ္ထစိ သုတ္တပ္ပဒေသေ ဟေတုသဒ္ဒတော ဆဋ္ဌိယာ အလောပေါပိသိယာ၊ တာဒိသော ပယောဂေါ န ကတ္ထစိပိ ဒိဿတိ။အဋ္ဌကထာစရိယေဟိပိ "ကိဿ ဟေတူတိ ကိဿ ဟေတုဿာ"တိ ဆဋ္ဌီဝသေန ပါဠိဝိဝရဏံ ဝုစ္စေယျ။န စ တေဟိ တထာ ဝုစ္စိတ္ထ၊ တသ္မာ "အန္နဿ ဟေတု ဝသတီ"တိ အာဒီသု "အန္နဿ ကာရဏာ ဝသတီ"တိအာဒိနာ အတ္ထော သမ္ပဋိပါဒေတဗ္ဗော။
၆၅၂။ ယထာတန္တိ ဆဋ္ဌီပဌမာနံပါဠိ။ ပါဠိသဒ္ဒေါ ပဋိပါဋိဝါစကော။ ကာရဏတ္ထေ ဝတ္တမာနာနံဆဋ္ဌီပဌမာနံ ပဋိပါဋိ တန္တိအနုရူပံ ဟောတိ၊တံ ကိဿ ဟေတု။ တန္တိ ပဒပူရဏေ နိပါတပဒံ၊ ကိဿ ဟေတူတိ ကေန ကာရဏေန၊ ကသ္မာတိ ဝါ ပဉ္စမီဝသေန ဝိဝရဏမ္ပိကာတဗ္ဗံ။
၆၅၃။ ပဌမာပဉ္စမီနံ။ ကာရဏတ္ထေ ဝတ္တမာနာနံ ပဌမာပဉ္စမီနံ ပဋိပါဋိတန္တိအနုရူပံ ဟောတိ။ ယံကာရဏာ ဣစ္စေဝမာဒိ။
(စာ-၁၆၈) ၆၅၄။ တဗ္ဗိပရီတာနဉ္စ။ တာသံ ပဌမာပဉ္စမီနံ ဝိပရီတဝသေန ဌိတာနံကာရဏတ္ထေ ဝတ္တမာနာနံ ပဋိပါဋိ တန္တိအနုရူပံဟောတိ။ သော တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆေယျမရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ [မ ၁-၁၈၆။ အံ ၂-၄၉၆။ ဝိ ၁-၂၄။] ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၅၅။ ယံကာရဏိစ္စာဒိ နိပါတသမုဒါယောတိဝါ။ ပါဠိနယာနံ ဒုဇ္ဇာနတ္တာ အပရေနနယေန ယံကာရဏာဣစ္စာဒိပဒံ နိပါတသမုဒါယောတိ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ၊တသ္မာ န တတ္ထ ပဌမာတိ ဝါ ပဉ္စမီတိ ဝါ ဆဋ္ဌီတိ ဝါဝိဘတ္တိဝိစာရဏာ ကာတဗ္ဗာ။ ယံကာရဏာ။ ကိံကာရဏာ။ကိဿဟေတု၊ တတောနိဒါနံ ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၅၆။ ယေဘုယျေနိစ္စာဒယောဝိဘတျန္တပတိရူပကာ။ ယေဘုယျေနဣစ္စေဝမာဒယော သဒ္ဒါ ဝိဘတျန္တပတိရူပကာနိပါတာဗျယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ယေဘုယျေန သတ္တာအပါယေသု နိဗ္ဗတ္တန္တိ။ အန္တရေန ယမကသာလာနံ [ဒီ ၂-၁၁၃]။ အန္တရေန ပရောပဒေသာ၊ သာမံယေဝ သစ္စာနိအဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ ဣစ္စေဝမာဒိ။
၆၅၇။ သဟသဒ္ဓိံယောဂေ တတိယတ္ထေကွစိ ပဉ္စမီ။ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ သဟပရိနိဗ္ဗာနာ ဗြဟ္မာ သဟံပတိ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ [ဒီ ၂-၁၂၈]။ သဟ ဝစနာ စ ပန ဘဂဝတော သုပ္ပဝါသာ ကောလိယဓီတာအရောဂါ အရောဂံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ [ခု ၁-၉၄]။ သဒ္ဓိံ သာဝကသံဃတော၊ ဣဓေဝ ပရိနိဗ္ဗိဿံ [ခု ၄-၃၈၁]။ ဧတ္ထ စ တောပစ္စယော ပဂေဝ ပဋိလဒ္ဓဝိဘတ္တိသညတ္တာသညာဝသေန ပဉ္စမီဝိဘတ္တီတိ ဝုတ္တော။ တတ္ထ သဟ ပရိနိဗ္ဗာနာတိ ပရိနိဗ္ဗာနေနသဟေဝ။ သဟ ဝစနာတိ ဝစနေန သဟေဝါတိ အတ္ထော။ ဤဒိသေသု ဟိဌာနေသု ဝိဝစ္ဆေဒဖလတ္တာ ဧဝ သဒ္ဒေါ အဝုတ္တောပိအဇ္ဈာဟရိတွာဝ ယောဇေတဗ္ဗော။ ကွစီတိ ကိံ? မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ [ဒီ ၁-၁]။ ပုတ္တေဟိ သဟ သမ္မတိ [ခု ၆-၃၃၉]။
(စာ-၁၆၉) ၆၅၈။ သဟယောဂေ တတိယတ္ထေ သတ္တမီ။ သဟ သစ္စေ ကတေ မယှံ [ခု ၄-၄၁၅]။ မမ သစ္စကြိယာယ သဟေဝါတိ အတ္ထော။ဧတ္ထ ဟိ ကရဏံ ကတံ၊ ကြိယာ၊ "ဘိက္ခုဿ ကာလင်္ကတေ သံဃော ပတ္တစီဝရဿသာမီ"တိ[ဝိ ၃-၄၁၉။] ဧတ္ထ ဝိယ။
၆၅၉။ ပဌမတ္ထေ တတိယာသတ္တမိယော။ မဏိနာ မေ အတ္ထော [ဝိ ၁-၂၂၁]။ ဣဒမ္ပိဿ ဟောတိ သီလသ္မိံ [ဒီ ၁-၅၉]။
၆၆၀။ တတိယတ္ထေ ပဌမာ။ အဇ္ဈာသယံ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ [ဒီ ၂-၁၈၁]။ အနာဂါရေဟိ စူဘယံ [ခု ၁-၇၁၊ ၃၇၆]။ ဧတ္ထ စ ဥဘယန္တိ ဥဘယေဟိ၊ ဝိဘတ္တိဝစနဝိပလ္လာသောယံ။တထာ ဟိ ထေရဂါထာသု "အပ္ပိစ္ဆော စေဝ သန္တုဋ္ဌော"တိ [ခု ၂-၃၀၅။] ဥပသေနတ္ထေရဂါထာယံ "ကရဏေတိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစန"န္တိ ဝုတ္တံ။
၆၆၁။ တတိယတ္ထေ သတ္တမီ။ မဏိမှိ ပဿ နိမ္မိတံ [ခု ၆-၂၈၁၊ ၂၈၄]၊ မဏိနာ နိမ္မိတန္တိ အတ္ထော။ ခီယေထကပ္ပေါ စိရဒီဃမန္တရေ [ဒီ-ဋ္ဌ ၁-၂၅၇။ ဒီ-ဋ္ဌ ၃-၆၁။ မ-ဋ္ဌ ၃-၂၈၉။ ဥဒါန-ဋ္ဌ-၃၀၅။ ဗုဒ္ဓဝံသ-ဋ္ဌ-၂၆၃။ စရိယာပိဋက-ဋ္ဌ-၉၊ ၃၂၄။ အပဒါန-ဋ္ဌ ၂-၉၁။]၊ စိရဒီဃဿ အဒ္ဓုနော အစ္စယေနာတိ အတ္ထော။