ဇာတက-အဋ္ဌကထာ (ဆ)

ဗြာဟ္မဏ တေဝ ပုစ္ဆာမိ, ကော နု တွမသိ မာရိသာ’’တိ။

တတ္ထ ဗြာဟ္မဏ မနုသာသတီတိ ဗြာဟ္မဏ, ကလျာဏံ ဝတ မံ ဘဝံ အနုသာသတိ။

တတော တာပသော အာဟ –

၂၅၉။ ‘‘နာရဒေါ ဣတိ မေ နာမံ, ကဿပေါ ဣတိ မံ ဝိဒူ၊

ဘောတော သကာသမာဂစ္ဆိံ, သာဓု သဗ္ဘိ သမာဂမော။

၂၆၀။ ‘‘တဿ တေ သဗ္ဗော အာနန္ဒော, ဝိဟာရော ဥပဝတ္တတု၊

ယံ ဦနံ တံ ပရိပူရေဟိ, ခန္တိယာ ဥပသမေန စ။

၂၆၁။ ‘‘ပသာရယ သန္နတဉ္စ, ဥန္နတဉ္စ ပသာရယ၊

ကမ္မံ ဝိဇ္ဇဉ္စ ဓမ္မဉ္စ, သက္ကတွာန ပရိဗ္ဗဇာ’’တိ။

တတ္ထ ဝိဒူတိ ဂေါတ္တေန မံ ‘‘ကဿပေါ’’တိ ဇာနန္တိ။ သဗ္ဘီတိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ သမာဂမော နာမ သာဓု ဟောတီတိ အာဂတောမှိ။ အာနန္ဒောတိ တဿ တဝ ဣမိဿာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အာနန္ဒော တုဋ္ဌိ သောမနဿမေဝ ဟောတု မာ ဥက္ကဏ္ဌိ။ ဝိဟာရောတိ စတုဗ္ဗိဓော ဗြဟ္မဝိဟာရော။ ဥပဝတ္တတူတိ နိဗ္ဗတ္တတု။ ယံ ဦနံ တန္တိ ယံ တေ သီလေန ကသိဏပရိကမ္မေန ဈာနေန စ ဦနံ, တံ ဧတေဟိ သီလာဒီဟိ ပူရယ။ ခန္တိယာ ဥပသမေန စာတိ ‘‘အဟံ ရာဇပဗ္ဗဇိတော’’တိ မာနံ အကတွာ အဓိဝါသနခန္တိယာ စ ကိလေသူပသမေန စ သမန္နာဂတော ဟောဟိ။ ပသာရယာတိ မာ ဥက္ခိပ မာ ပတ္ထရ, ပဇဟာတိ အတ္ထော။ သန္နတဉ္စ ဥန္နတဉ္စာတိ ‘‘ကော နာမာဟ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တံ ဩမာနဉ္စ ‘‘အဟမသ္မိ ဇာတိသမ္ပန္နော’’တိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တံ အတိမာနဉ္စ။ ကမ္မန္တိ ဒသကုသလကမ္မပထံ။ ဝိဇ္ဇန္တိ ပဉ္စအဘိညာ-အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏံ။ ဓမ္မန္တိ ကသိဏပရိကမ္မသင်္ခါတံ သမဏဓမ္မံ။ သက္ကတွာန ပရိဗ္ဗဇာတိ ဧတေ ဂုဏေ သက္ကတွာ ဝတ္တဿု, ဧတေ ဝါ ဂုဏေ သက္ကတွာ ဒဠှံ သမာဒါယ ပရိဗ္ဗဇ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ ပါလေဟိ, မာ ဥက္ကဏ္ဌီတိ အတ္ထော။

ဧဝံ သော မဟာသတ္တံ ဩဝဒိတွာ အာကာသေန သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော။ တသ္မိံ ဂတေ အပရောပိ မိဂါဇိနော နာမ တာပသော တထေဝ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဩလောကေန္တော ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ ‘‘မဟာဇနံ နိဝတ္တနတ္ထာယ တဿ ဩဝါဒံ ဒဿာမီ’’တိ တတ္ထေဝါဂန္တွာ အာကာသေ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော အာဟ –

၂၆၂။ ‘‘ဗဟူ ဟတ္ထီ စ အဿေ စ, နဂရေ ဇနပဒါနိ စ၊

ဟိတွာ ဇနက ပဗ္ဗဇိတော, ကပါလေ ရတိမဇ္ဈဂါ။

၂၆၃။ ‘‘ကစ္စိ နု တေ ဇာနပဒါ, မိတ္တာမစ္စာ စ ဉာတကာ၊

ဒုဗ္ဘိမကံသု ဇနက, ကသ္မာ တေတံ အရုစ္စထာ’’တိ။

တတ္ထ ကပါလေတိ မတ္တိကာပတ္တံ သန္ဓာယာဟ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – မဟာရာဇ, တွံ ဧဝရူပံ ဣဿရိယာဓိပစ္စံ ဆဍ္ဍေတွာ ပဗ္ဗဇိတော ဣမသ္မိံ ကပါလေ ရတိံ အဇ္ဈဂါ အဓိဂတောတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာကာရဏံ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ။ ဒုဗ္ဘိန္တိ ကိံ နု ဧတေ တဝ အန္တရေ ကိဉ္စိ အပရာဓံ ကရိံသု, ကသ္မာ တဝ ဧဝရူပံ ဣဿရိယသုခံ ပဟာယ ဧတံ ကပါလမေဝ အရုစ္စိတ္ထာတိ။

တတော မဟာသတ္တော အာဟ –

၂၆၄။ ‘‘န မိဂါဇိန ဇာတုစ္ဆေ, အဟံ ကဉ္စိ ကုဒါစနံ၊

အဓမ္မေန ဇိနေ ဉာတိံ, န စာပိ ဉာတယော မမ’’န္တိ။

တတ္ထ န မိဂါဇိနာတိ အမ္ဘော မိဂါဇိန ဇာတုစ္ဆေ ဧကံသေနေဝ အဟံ ကဉ္စိ ဉာတိံ ကုဒါစနံ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ အဓမ္မေန န ဇိနာမိ။ တေပိ စ ဉာတယော မံ အဓမ္မေန န ဇိနန္တေဝ, ဣတိ န ကောစိ မယိ ဒုဗ္ဘိံ နာမ အကာသီတိ အတ္ထော။

ဧဝမဿ ပဉှံ ပဋိက္ခိပိတွာ ဣဒါနိ ယေန ကာရဏေန ပဗ္ဗဇိတော, တံ ဒဿေန္တော အာဟ –

၂၆၅။ ‘‘ဒိသွာန လောကဝတ္တန္တံ, ခဇ္ဇန္တံ ကဒ္ဒမီကတံ၊

ဟညရေ ဗဇ္ဈရေ စေတ္ထ, ယတ္ထ သန္နော ပုထုဇ္ဇနော၊

ဧတာဟံ ဥပမံ ကတွာ, ဘိက္ခကောသ္မိ မိဂါဇိနာ’’တိ။

တတ္ထ ဒိသွာန လောကဝတ္တန္တန္တိ ဝဋ္ဋာနုဂတဿ ဗာလလောကဿ ဝတ္တံ တန္တိံ ပဝေဏိံ အဟမဒ္ဒသံ, တံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇိတောမှီတိ ဒီပေတိ။ ခဇ္ဇန္တံ ကဒ္ဒမီကတန္တိ ကိလေသေဟိ ခဇ္ဇန္တံ တေဟေဝ စ ကဒ္ဒမီကတံ လောကံ ဒိသွာ။ ယတ္ထ သန္နော ပုထုဇ္ဇနောတိ ယမှိ ကိလေသဝတ္ထုမှိ သန္နော လဂ္ဂေါ ပုထုဇ္ဇနော, တတ္ထ လဂ္ဂါ ဗဟူ သတ္တာ ဟညန္တိ စေဝ အန္ဒုဗန္ဓနာဒီဟိ စ ဗဇ္ဈန္တိ။ ဧတာဟန္တိ အဟမ္ပိ သစေ ဧတ္ထ ဗဇ္ဈိဿာမိ, ဣမေ သတ္တာ ဝိယ ဟညိဿာမိ စေဝ ဗဇ္ဈိဿာမိ စာတိ ဧဝံ ဧတဒေဝ ကာရဏံ အတ္တနော ဥပမံ ကတွာ ကဒ္ဒမီကတံ လောကံ ဒိသွာ ဘိက္ခကော ဇာတောတိ အတ္ထော။ မိဂါဇိနာတိ တံ နာမေန အာလပတိ။ ကထံ ပန တေန တဿ နာမံ ဉာတန္တိ? ပဋိသန္ထာရကာလေ ပဌမမေဝ ပုစ္ဆိတတ္တာ။

တာပသော တံ ကာရဏံ ဝိတ္ထာရတော သောတုကာမော ဟုတွာ ဂါထမာဟ –

၂၆၆။ ‘‘ကော နု တေ ဘဂဝါ သတ္ထာ, ကဿေတံ ဝစနံ သုစိ၊

န ဟိ ကပ္ပံ ဝါ ဝိဇ္ဇံ ဝါ, ပစ္စက္ခာယ ရထေသဘ၊

သမဏံ အာဟု ဝတ္တန္တံ, ယထာ ဒုက္ခဿတိက္ကမော’’တိ။

တတ္ထ ကဿေတန္တိ ဧတံ တယာ ဝုတ္တံ သုစိဝစနံ ကဿ ဝစနံ နာမ။ ကပ္ပန္တိ ကပ္ပေတွာ ကပ္ပေတွာ ပဝတ္တိတာနံ အဘိညာသမာပတ္တီနံ လာဘိံ ကမ္မဝါဒိံ တာပသံ။ ဝိဇ္ဇန္တိ အာသဝက္ခယဉာဏဝိဇ္ဇာယ သမန္နာဂတံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ရထေသဘ မဟာရာဇ, န ဟိ ကပ္ပသမဏံ ဝါ ဝိဇ္ဇာသမဏံ ဝါ ပစ္စက္ခာယ တဿောဝါဒံ ဝိနာ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ သက္ကာ။ ယထာ ဒုက္ခဿ အတိက္ကမော ဟောတိ, ဧဝံ ဝတ္တန္တံ သမဏံ အာဟု။ တေသံ ပန ဝစနံ သုတွာ သက္ကာ ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ, တသ္မာ ဝဒေဟိ, ကော နု တေ ဘဂဝါ သတ္ထာတိ။

မဟာသတ္တော အာဟ –

၂၆၇။ ‘‘န မိဂါဇိန ဇာတုစ္ဆေ, အဟံ ကဉ္စိ ကုဒါစနံ၊

သမဏံ ဗြာဟ္မဏံ ဝါပိ, သက္ကတွာ အနုပါဝိသိ’’န္တိ။

တတ္ထ သက္ကတွာတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဂုဏပုစ္ဆနတ္ထာယ ပူဇေတွာ။ အနုပါဝိသိန္တိ န ကဉ္စိ အနုပဝိဋ္ဌပုဗ္ဗောသ္မိ, န မယာ အညော ကောစိ သမဏော ပုစ္ဆိတပုဗ္ဗောတိ ဝဒတိ။ ဣမိနာ ဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တေနပိ န ကဒါစိ ဩဒိဿကဝသေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဂုဏော ပုစ္ဆိတပုဗ္ဗော, တသ္မာ ဧဝမာဟ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ယေန ကာရဏေန ပဗ္ဗဇိတော, တံ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒီပေန္တော အာဟ –

၂၆၈။ ‘‘မဟတာ စာနုဘာဝေန, ဂစ္ဆန္တော သိရိယာ ဇလံ၊

ဂီယမာနေသု ဂီတေသု, ဝဇ္ဇမာနေသု ဝဂ္ဂုသု။

၂၆၉။ ‘‘တူရိယတာဠသံဃုဋ္ဌေ, သမ္မတာလသမာဟိတေ၊

သ မိဂါဇိန မဒ္ဒက္ခိံ, ဖလိံ အမ္ဗံ တိရောစ္ဆဒံ၊

ဟညမာနံ မနုဿေဟိ, ဖလကာမေဟိ ဇန္တုဘိ။

၂၇၀။ ‘‘သော ခေါဟံ တံ သိရိံ ဟိတွာ, ဩရောဟိတွာ မိဂါဇိန၊

မူလံ အမ္ဗဿုပါဂစ္ဆိံ, ဖလိနော နိပ္ဖလဿ စ။

၂၇၁။ ‘‘ဖလိံ အမ္ဗံ ဟတံ ဒိသွာ, ဝိဒ္ဓသ္တံ ဝိနဠီကတံ၊

အထေကံ ဣတရံ အမ္ဗံ, နီလောဘာသံ မနောရမံ။

၂၇၂။ ‘‘ဧဝမေဝ နူနမှေပိ, ဣဿရေ ဗဟုကဏ္ဋကေ၊

အမိတ္တာ နော ဝဓိဿန္တိ, ယထာ အမ္ဗော ဖလီ ဟတော။

၂၇၃။ ‘‘အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, နာဂေါ ဒန္တေဟိ ဟညတေ၊

ဓနမှိ ဓနိနော ဟန္တိ, အနိကေတမသန္ထဝံ၊

ဖလီ အမ္ဗော အဖလော စ, တေ သတ္ထာရော ဥဘော မမာ’’တိ။

တတ္ထ ဝဂ္ဂုသူတိ မဓုရဿရေသု တူရိယေသု ဝဇ္ဇမာနေသု။ တူရိယတာဠသံဃုဋ္ဌေတိ တူရိယာနံ တာဠိတေဟိ သံဃုဋ္ဌေ ဥယျာနေ။ သမ္မတာလသမာဟိတေတိ သမ္မေဟိ စ တာလေဟိ စ သမန္နာဂတေ။ သ မိဂါဇိနာတိ မိဂါဇိန, သော အဟံ အဒက္ခိံ။ ဖလိံ အမ္ဗန္တိ ဖလိတံ အမ္ဗရုက္ခန္တိ အတ္ထော။ တိရောစ္ဆဒန္တိ တိရောပါကာရံ ဥယျာနဿ အန္တောဌိတံ ဗဟိပါကာရံ နိဿာယ ဇာတံ အမ္ဗရုက္ခံ။ ဟညမာနန္တိ ပေါထိယမာနံ။ ဩရောဟိတွာတိ ဟတ္ထိက္ခန္ဓာ ဩတရိတွာ။ ဝိနဠီကတန္တိ နိပတ္တနဠံ ကတံ။

ဧဝမေဝါတိ ဧဝံ ဧဝ။ ဖလီတိ ဖလသမ္ပန္နော။ အဇိနမှီတိ စမ္မတ္ထာယ စမ္မကာရဏာ။ ဒန္တေဟီတိ အတ္တနော ဒန္တေဟိ, ဟညတေ ဒန္တနိမိတ္တံ ဟညတေတိ အတ္ထော။ ဟန္တီတိ ဟညတိ။ အနိကေတမသန္ထဝန္တိ ယော ပန နိကေတံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတတ္တာ အနိကေတော နာမ သတ္တသင်္ခါရဝတ္ထုကဿ တဏှာသန္ထဝဿ အဘာဝါ အသန္ထဝေါ နာမ, တံ အနိကေတံ အသန္ထဝံ ကော ဟနိဿတီတိ အဓိပ္ပါယော။ တေ သတ္ထာရောတိ တေ ဒွေ ရုက္ခာ မမ သတ္ထာရော အဟေသုန္တိ ဝဒတိ။

တံ သုတွာ မိဂါဇိနော ‘‘အပ္ပမတ္တော ဟောဟီ’’တိ ရညော ဩဝါဒံ ဒတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော။ တသ္မိံ ဂတေ သီဝလိဒေဝီ ရညော ပါဒမူလေ ပတိတွာ အာဟ –

၂၇၄။ ‘‘သဗ္ဗော ဇနော ပဗျထိတော, ရာဇာ ပဗ္ဗဇိတော ဣတိ၊

ဟတ္ထာရောဟာ အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ။

၂၇၅။ ‘‘အဿာသယိတွာ ဇနတံ, ဌပယိတွာ ပဋိစ္ဆဒံ၊

ပုတ္တံ ရဇ္ဇေ ဌပေတွာန, အထ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိဿသီ’’တိ။

တတ္ထ ပဗျထိတောတိ ဘီတော ဥတြသ္တော။ ပဋိစ္ဆဒန္တိ အမှေ ဍယှမာနေပိ ဝိလုပ္ပမာနေပိ ရာဇာ န ဩလောကေတီတိ ပဗျထိတဿ မဟာဇနဿ အာဝရဏံ ရက္ခံ ဌပေတွာ ပုတ္တံ ဒီဃာဝုကုမာရံ ရဇ္ဇေ ဌပေတွာ အဘိသိဉ္စိတွာ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိဿသီတိ အတ္ထော။

တတော ဗောဓိသတ္တော အာဟ –

၂၇၆။ ‘‘စတ္တာ မယာ ဇာနပဒါ, မိတ္တာမစ္စာ စ ဉာတကာ၊

သန္တိ ပုတ္တာ ဝိဒေဟာနံ, ဒီဃာဝု ရဋ္ဌဝဍ္ဎနော၊

တေ ရဇ္ဇံ ကာရယိဿန္တိ, မိထိလာယံ ပဇာပတီ’’တိ။

တတ္ထ သန္တိ ပုတ္တာတိ သီဝလိ သမဏာနံ ပုတ္တာ နာမ နတ္ထိ, ဝိဒေဟရဋ္ဌဝါသီနံ ပန ပုတ္တာ ဒီဃာဝု အတ္ထိ, တေ ရဇ္ဇံ ကာရယိဿန္တိ။ ပဇာပတီတိ ဒေဝိံ အာလပတိ။

ဒေဝီ အာဟ ‘‘ဒေဝ, တုမှေသု တာဝ ပဗ္ဗဇိတေသု အဟံ ကိံ ကရောမီ’’တိ။ အထ နံ သော ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ တံ အနုသိက္ခာမိ, ဝစနံ မေ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဂါထမာဟ –

၂၇၇။ ‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ, ယံ ဝါကျံ မမ ရုစ္စတိ၊

ရဇ္ဇံ တုဝံ ကာရယသိ, ပါပံ ဒုစ္စရိတံ ဗဟုံ၊

ကာယေန ဝါစာ မနသာ, ယေန ဂစ္ဆသိ ဒုဂ္ဂတိံ။

၂၇၈။ ‘‘ပရဒိန္နကေန ပရနိဋ္ဌိတေန, ပိဏ္ဍေန ယာပေဟိ သ ဓီရဓမ္မော’’တိ။

တတ္ထ တုဝန္တိ တွံ ပုတ္တဿ ဆတ္တံ ဥဿာပေတွာ ‘‘မမ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇ’’န္တိ ရဇ္ဇံ အနုသာသမာနာ ဗဟုံ ပါပံ ကရိဿသိ။ ဂစ္ဆသီတိ ယေန ကာယာဒီဟိ ကတေန ဗဟုပါပေန ဒုဂ္ဂတိံ ဂမိဿသိ။ သ ဓီရဓမ္မောတိ ပိဏ္ဍိယာလောပေန ယာပေတဗ္ဗံ, ဧသ ပဏ္ဍိတာနံ ဓမ္မောတိ။

ဧဝံ မဟာသတ္တော တဿာ ဩဝါဒံ အဒါသိ။ တေသံ အညမညံ သလ္လပန္တာနံ ဂစ္ဆန္တာနညေဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော။ ဒေဝီ ပတိရူပေ ဌာနေ ခန္ဓာဝါရံ နိဝါသာပေသိ။ မဟာသတ္တောပိ ဧကံ ရုက္ခမူလံ ဥပဂတော။ သော တတ္ထ ရတ္တိံ ဝသိတွာ ပုနဒိဝသေ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ။ ဒေဝီပိ ‘‘သေနာ ပစ္ဆတောဝ အာဂစ္ဆတူ’’တိ ဝတွာ တဿ ပစ္ဆတောဝ အဟောသိ။ တေ ဘိက္ခာစာရဝေလာယံ ထူဏံ နာမ နဂရံ ပါပုဏိံသု။ တသ္မိံ ခဏေ အန္တောနဂရေ ဧကော ပုရိသော သူဏတော မဟန္တံ မံသခဏ္ဍံ ကိဏိတွာ သူလေန အင်္ဂါရေသု ပစာပေတွာ နိဗ္ဗာပနတ္ထာယ ဖလကကောဋိယံ ဌပေတွာ အဋ္ဌာသိ။ တဿ အညဝိဟိတဿ ဧကော သုနခေါ တံ အာဒါယ ပလာယိ။ သော ဉတွာ တံ အနုဗန္ဓန္တော ယာဝ ဗဟိဒက္ခိဏဒွါရံ ဂန္တွာ နိဗ္ဗိန္ဒော နိဝတ္တိ။ ရာဇာ စ ဒေဝီ စ သုနခဿ ပုရတော ဂစ္ဆန္တာ ဒွိဓာ အဟေသုံ။ သော ဘယေန မံသခဏ္ဍံ ဆဍ္ဍေတွာ ပလာယိ။

မဟာသတ္တော တံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘အယံ သုနခေါ ဆဍ္ဍေတွာ အနပေက္ခော ပလာတော, အညောပိဿ သာမိကော န ပညာယတိ, ဧဝရူပေါ အနဝဇ္ဇော ပံသုကူလပိဏ္ဍပါတော နာမ နတ္ထိ, ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ န’’န္တိ။ သော မတ္တိကာပတ္တံ နီဟရိတွာ တံ မံသခဏ္ဍံ အာဒါယ ပုဉ္ဆိတွာ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အာရဘိ။ တတော ဒေဝီ ‘‘သစေ ဧသ ရဇ္ဇေနတ္ထိကော ဘဝေယျ, ဧဝရူပံ ဇေဂုစ္ဆံ ပံသုမက္ခိတံ သုနခုစ္ဆိဋ္ဌကံ န ခါဒေယျ။ သစေ ခါဒေယျ, ဣဒါနေသ အမှာကံ သာမိကော န ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, ဧဝရူပံ ဇေဂုစ္ဆံ ခါဒသီ’’တိ အာဟ။ ‘‘ဒေဝိ, တွံ အန္ဓဗာလတာယ ဣမဿ ပိဏ္ဍပါတဿ ဝိသေသံ န ဇာနာသီ’’တိ ဝတွာ တဿေဝ ပတိတဋ္ဌာနံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ အမတံ ဝိယ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝတိ။ တသ္မိံ ခဏေ ဒေဝီ နိန္ဒမာနာ အာဟ –

၂၇၉။ ‘‘ယောပိ စတုတ္ထေ ဘတ္တကာလေ န ဘုဉ္ဇေ, အဇုဋ္ဌမာရီဝ ခုဒါယ မိယျေ၊

န တွေဝ ပိဏ္ဍံ လုဠိတံ အနရိယံ, ကုလပုတ္တရူပေါ သပ္ပုရိသော န သေဝေ၊

တယိဒံ န သာဓု တယိဒံ န သုဋ္ဌု, သုနခုစ္ဆိဋ္ဌကံ ဇနက ဘုဉ္ဇသေ တုဝ’’န္တိ။

တတ္ထ အဇုဋ္ဌမာရီဝါတိ အနာထမရဏမေဝ။ လုဠိတန္တိ ပံသုမက္ခိတံ။ အနရိယန္တိ အသုန္ဒရံ။ န သေဝေတိ န-ကာရော ပရိပုစ္ဆနတ္ထေ နိပါတော။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သစေ စတုတ္ထေပိ ဘတ္တကာလေ န ဘုဉ္ဇေယျ, ခုဒါယ မရေယျ, နနု ဧဝံ သန္တေပိ ကုလပုတ္တရူပေါ သပ္ပုရိသော ဧဝရူပံ ပိဏ္ဍံ န တွေဝ သေဝေယျာတိ။ တယိဒန္တိ တံ ဣဒံ။

မဟာသတ္တော အာဟ –

၂၈၀။ ‘‘န စာပိ မေ သီဝလိ သော အဘက္ခော, ယံ ဟောတိ စတ္တံ ဂိဟိနော သုနဿ ဝါ၊

ယေ ကေစိ ဘောဂါ ဣဓ ဓမ္မလဒ္ဓါ, သဗ္ဗော သော ဘက္ခော အနဝယောတိ ဝုတ္တော’’တိ။

တတ္ထ အဘက္ခောတိ သော ပိဏ္ဍပါတော မမ အဘက္ခော နာမ န ဟောတိ။ ယံ ဟောတီတိ ယံ ဂိဟိနော ဝါ သုနဿ ဝါ စတ္တံ ဟောတိ, တံ ပံသုကူလံ နာမ အသာမိကတ္တာ အနဝဇ္ဇမေဝ ဟောတိ။ ယေ ကေစီတိ တသ္မာ အညေပိ ယေ ကေစိ ဓမ္မေန လဒ္ဓါ ဘောဂါ, သဗ္ဗော သော ဘက္ခော။ အနဝယောတိ အနုအဝယော, အနုပုနပ္ပုနံ ဩလောကိယမာနောပိ အဝယော ပရိပုဏ္ဏဂုဏော အနဝဇ္ဇော, အဓမ္မလဒ္ဓံ ပန သဟဿဂ္ဃနကမ္ပိ ဇိဂုစ္ဆနီယမေဝါတိ။

ဧဝံ တေ အညမညံ ကထေန္တာဝ ထူဏနဂရဒွါရံ သမ္ပာပုဏိံသု။ တတြ ဒါရိကာသု ကီဠန္တီသု ဧကာ ကုမာရိကာ ခုဒ္ဒကကုလ္လကေန ဝါလုကံ ပပ္ဖေါဋေတိ။ တဿာ ဧကသ္မိံ ဟတ္ထေ ဧကံ ဝလယံ, ဧကသ္မိံ ဒွေ ဝလယာနိ။ တာနိ အညမညံ သံဃဋ္ဋေန္တိ, ဣတရံ နိဿဒ္ဒံ။ ရာဇာ တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘သီဝလိဒေဝီ မမ ပစ္ဆတော စရတိ, ဣတ္ထီ စ နာမ ပဗ္ဗဇိတဿ မလံ, ‘အယံ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ဘရိယံ ဇဟိတုံ န သက္ကောတီ’တိ ဂရဟိဿန္တိ မံ။ သစာယံ ကုမာရိကာ ပဏ္ဍိတာ ဘဝိဿတိ, သီဝလိဒေဝိယာ နိဝတ္တနကာရဏံ ကထေဿတိ, ဣမိဿာ ကထံ သုတွာ သီဝလိဒေဝိံ ဥယျောဇေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

၂၈၁။ ‘‘ကုမာရိကေ ဥပသေနိယေ, နိစ္စံ နိဂ္ဂဠမဏ္ဍိတေ၊

ကသ္မာ တေ ဧကော ဘုဇော ဇနတိ, ဧကော တေ န ဇနတီ ဘုဇော’’တိ။

တတ္ထ ဥပသေနိယေတိ မာတရံ ဥပဂန္တွာ သေနိကေ။ နိဂ္ဂဠမဏ္ဍိတေတိ အဂလိတမဏ္ဍနေန မဏ္ဍနသီလိကေတိ ဝဒတိ။ ဇနတီတိ သဒ္ဒံ ကရောတိ။

ကုမာရိကာ အာဟ –

၂၈၂။ ‘‘ဣမသ္မိံ မေ သမဏ ဟတ္ထေ, ပဋိမုက္ကာ ဒုနီဝရာ၊

သံဃာတာ ဇာယတေ သဒ္ဒေါ, ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတိ။

၂၈၃။ ‘‘ဣမသ္မိံ မေ သမဏ ဟတ္ထေ, ပဋိမုက္ကော ဧကနီဝရော၊

သော အဒုတိယော န ဇနတိ, မုနိဘူတောဝ တိဋ္ဌတိ။

၂၈၄။ ‘‘ဝိဝါဒပ္ပတ္တော ဒုတိယော, ကေနေကော ဝိဝဒိဿတိ၊

တဿ တေ သဂ္ဂကာမဿ, ဧကတ္တမုပရောစတ’’န္တိ။

တတ္ထ ဒုနီဝရာတိ ဒွေ ဝလယာနိ။ သံဃာတာတိ သံဟနနတော သံဃဋ္ဋနတောတိ အတ္ထော။ ဂတီတိ နိဗ္ဗတ္တိ။ ဒုတိယဿေဝ ဟိ ဧဝရူပါ နိဗ္ဗတ္တိ ဟောတီတိ အတ္ထော။ သောတိ သော နီဝရော။ မုနိဘူတောဝါတိ ပဟီနသဗ္ဗကိလေသော အရိယပုဂ္ဂလော ဝိယ တိဋ္ဌတိ။ ဝိဝါဒပ္ပတ္တောတိ သမဏ ဒုတိယကော နာမ ဝိဝါဒမာပန္နော ဟောတိ, ကလဟံ ကရောတိ, နာနာဂါဟံ ဂဏှာတိ။ ကေနေကောတိ ဧကကော ပန ကေန သဒ္ဓိံ ဝိဝဒိဿတိ။ ဧကတ္တမုပရောစတန္တိ ဧကီဘာဝေါ တေ ရုစ္စတု။ သမဏာ နာမ ဘဂိနိမ္ပိ အာဒါယ န စရန္တိ, ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပံ ဥတ္တမရူပဓရံ ဘရိယံ အာဒါယ ဝိစရသိ, အယံ တေ အန္တရာယံ ကရိဿတိ, ဣမံ နီဟရိတွာ ဧကကောဝ သမဏကမ္မံ ကရောဟီတိ နံ ဩဝဒတိ။

သော တဿာ ကုမာရိကာယ ဝစနံ သုတွာ ပစ္စယံ လဘိတွာ ဒေဝိယာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တော အာဟ –

၂၈၅။ ‘‘သုဏာသိ သီဝလိ ကထာ, ကုမာရိယာ ပဝေဒိတာ၊

ပေသိယာ မံ ဂရဟိတ္ထော, ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတိ။

၂၈၆။ ‘‘အယံ ဒွေဓာပထော ဘဒ္ဒေ, အနုစိဏ္ဏော ပထာဝိဟိ၊

တေသံ တွံ ဧကံ ဂဏှာဟိ, အဟမေကံ ပုနာပရံ။

၂၈၇။ ‘‘မာဝစ မံ တွံ ‘ပတိ မေ’တိ, နာဟံ ‘ဘရိယာ’တိ ဝါ ပုနာ’’တိ။

တတ္ထ ကုမာရိယာ ပဝေဒိတာတိ ကုမာရိကာယ ကထိတာ။ ပေသိယာတိ သစာဟံ ရဇ္ဇံ ကာရေယျံ, ဧသာ မေ ပေသိယာ ဝစနကာရိကာ ဘဝေယျ, ဩလောကေတုမ္ပိ မံ န ဝိသဟေယျ။ ဣဒါနိ ပန အတ္တနော ပေသိယံ ဝိယ စ မညတိ, ‘‘ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတီ’’တိ မံ ဩဝဒတိ။ အနုစိဏ္ဏောတိ အနုသဉ္စရိတော။ ပထာဝိဟီတိ ပထိကေဟိ။ ဧကန္တိ တဝ ရုစ္စနကံ ဧကံ မဂ္ဂံ ဂဏှ, အဟံ ပန တယာ ဂဟိတာဝသေသံ အပရံ ဂဏှိဿာမိ။ မာဝစ မံ တွန္တိ သီဝလိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ပုန မံ ‘‘ပတိ မေ’’တိ မာ အဝစ, အဟံ ဝါ တွံ ‘‘ဘရိယာ မေ’’တိ နာဝစံ။

သာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ဒေဝ, တုမှေ ဥတ္တမာ, ဒက္ခိဏမဂ္ဂံ ဂဏှထ, အဟံ ဝါမမဂ္ဂံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ထောကံ ဂန္တွာ သောကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ပုနာဂန္တွာ ရညာ သဒ္ဓိံ ကထေန္တီ ဧကတောဝ နဂရံ ပါဝိသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

‘‘ဣမမေဝ ကထယန္တာ, ထူဏံ နဂရုပါဂမု’’န္တိ။

တတ္ထ နဂရုပါဂမုန္တိ နဂရံ ပဝိဋ္ဌာ။

ပဝိသိတွာ စ ပန မဟာသတ္တော ပိဏ္ဍတ္ထာယ စရန္တော ဥသုကာရဿ ဂေဟဒွါရံ ပတ္တော။ သီဝလိဒေဝီပိ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ တသ္မိံ သမယေ ဥသုကာရော အင်္ဂါရကပလ္လေ ဥသုံ တာပေတွာ ကဉ္ဇိယေန တေမေတွာ ဧကံ အက္ခိံ နိမီလေတွာ ဧကေန အက္ခိနာ ဩလောကေန္တော ဥဇုံ ကရောတိ။ တံ ဒိသွာ မဟာသတ္တော စိန္တေသိ ‘‘သစာယံ ပဏ္ဍိတော ဘဝိဿတိ, မယှံ ဧကံ ကာရဏံ ကထေဿတိ, ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ။ သော ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆတိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၂၈၈။ ‘‘ကောဋ္ဌကေ ဥသုကာရဿ, ဘတ္တကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

တတြာ စ သော ဥသုကာရော, ဧကံ ဒဏ္ဍံ ဥဇုံ ကတံ၊

ဧကဉ္စ စက္ခုံ နိဂ္ဂယှ, ဇိမှမေကေန ပေက္ခတီ’’တိ။

တတ္ထ ကောဋ္ဌကေတိ ဘိက္ခဝေ, သော ရာဇာ အတ္တနော ဘတ္တကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ ဥသုကာရဿ ကောဋ္ဌကေ အဋ္ဌာသိ။ တတြာ စာတိ တသ္မိဉ္စ ကောဋ္ဌကေ။ နိဂ္ဂယှာတိ နိမီလေတွာ။ ဇိမှမေကေနာတိ ဧကေန အက္ခိနာ ဝင်္ကံ သရံ ပေက္ခတိ။

အထ နံ မဟာသတ္တော အာဟ –

၂၈၉။ ‘‘ဧဝံ နော သာဓု ပဿသိ, ဥသုကာရ သုဏောဟိ မေ၊

ယဒေကံ စက္ခုံ နိဂ္ဂယှ, ဇိမှမေကေန ပေက္ခသီ’’တိ။

တဿတ္ထော – သမ္မ ဥသုကာရ, ဧဝံ နု တွံ သာဓု ပဿသိ, ယံ ဧကံ စက္ခုံ နိမီလေတွာ ဧကေန စက္ခုနာ ဝင်္ကံ သရံ ပေက္ခသီတိ။

အထဿ သော ကထေန္တော အာဟ –

၂၉၀။ ‘‘ဒွီဟိ သမဏ စက္ခူဟိ, ဝိသာလံ ဝိယ ခါယတိ၊

အသမ္ပတွာ ပရမံ လိင်္ဂံ, နုဇုဘာဝါယ ကပ္ပတိ။

၂၉၁။ ‘‘ဧကဉ္စ စက္ခုံ နိဂ္ဂယှ, ဇိမှမေကေန ပေက္ခတော၊

သမ္ပတွာ ပရမံ လိင်္ဂံ, ဥဇုဘာဝါယ ကပ္ပတိ။

၂၉၂။ ‘‘ဝိဝါဒပ္ပတ္တော ဒုတိယော, ကေနေကော ဝိဝဒိဿတိ၊

တဿ တေ သဂ္ဂကာမဿ, ဧကတ္တမုပရောစတ’’န္တိ။

တတ္ထ ဝိသာလံ ဝိယာတိ ဝိတ္ထိဏ္ဏံ ဝိယ ဟုတွာ ခါယတိ။ အသမ္ပတွာ ပရမံ လိင်္ဂန္တိ ပရတော ဝင်္ကဋ္ဌာနံ အပ္ပတွာ။ နုဇုဘာဝါယာတိ န ဥဇုဘာဝါယ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဝိသာလေ ခါယမာနေ ပရတော ဥဇုဋ္ဌာနံ ဝါ ဝင်္ကဋ္ဌာနံ ဝါ န ပါပုဏေယျ, တသ္မိံ အသမ္ပတ္တေ အဒိဿမာနေ ဥဇုဘာဝါယ ကိစ္စံ န ကပ္ပတိ န သမ္ပဇ္ဇတီတိ။ သမ္ပတွာတိ စက္ခုနာ ပတွာ, ဒိသွာတိ အတ္ထော။ ဝိဝါဒပ္ပတ္တောတိ ယထာ ဒုတိယေ အက္ခိမှိ ဥမ္မီလိတေ လိင်္ဂံ န ပညာယတိ, ဝင်္ကဋ္ဌာနမ္ပိ ဥဇုကံ ပညာယတိ, ဥဇုဋ္ဌာနမ္ပိ ဝင်္ကံ ပညာယတီတိ ဝိဝါဒေါ ဟောတိ, ဧဝံ သမဏဿပိ ဒုတိယော နာမ ဝိဝါဒမာပန္နော ဟောတိ, ကလဟံ ကရောတိ, နာနာဂါဟံ ဂဏှာတိ။ ကေနေကောတိ ဧကော ပန ကေန သဒ္ဓိံ ဝိဝဒိဿတိ။ ဧကတ္တမုပရောစတန္တိ ဧကီဘာဝေါ တေ ရုစ္စတု။ သမဏာ နာမ ဘဂိနိမ္ပိ အာဒါယ န စရန္တိ, ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပံ ဥတ္တမရူပဓရံ ဘရိယံ အာဒါယ ဝိစရသိ။ အယံ တေ အန္တရာယံ ကရိဿတိ, ဣမံ နီဟရိတွာ ဧကကောဝ သမဏဓမ္မံ ကရောဟီတိ သော တံ ဩဝဒတိ။

ဧဝမဿ သော ဩဝါဒံ ဒတွာ တုဏှီ အဟောသိ။ မဟာသတ္တောပိ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ မိဿကဘတ္တံ သံကဍ္ဎိတွာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ ဥဒကဖာသုကဋ္ဌာနေ နိသီဒိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ပတ္တံ ထဝိကာယ ဩသာရေတွာ သီဝလိဒေဝိံ အာမန္တေတွာ အာဟ –

၂၉၃။ ‘‘သုဏာသိ သီဝလိ ကထာ, ဥသုကာရေန ဝေဒိတာ၊

ပေသိယာ မံ ဂရဟိတ္ထော, ဒုတိယဿေဝ သာ ဂတိ။

၂၉၄။ ‘‘အယံ ဒွေဓာပထော ဘဒ္ဒေ, အနုစိဏ္ဏော ပထာဝိဟိ၊

တေသံ တွံ ဧကံ ဂဏှာဟိ, အဟမေကံ ပုနာပရံ။

၂၉၅။ ‘‘မာဝစ မံ တွံ ‘ပတိ မေ’တိ, နာဟံ ‘ဘရိယာ’တိ ဝါ ပုနာ’’တိ။

တတ္ထ သုဏာသီတိ သုဏ, တွံ ကထာ။ ‘‘ပေသိယာ မ’’န္တိ ဣဒံ ပန ကုမာရိကာယ ဩဝါဒမေဝ သန္ဓာယာဟ။

သာ ကိရ ‘‘မာဝစ မံ တွံ ‘ပတိ မေ’တိ’’ ဝုတ္တာပိ မဟာသတ္တံ အနုဗန္ဓိယေဝ။ ရာဇာ နံ နိဝတ္တေတုံ န သက္ကောတိ။ မဟာဇနောပိ အနုဗန္ဓိ။ တတော ပန အဋဝီ အဝိဒူရေ ဟောတိ။ မဟာသတ္တော နီလဝနရာဇိံ ဒိသွာ တံ နိဝတ္တေတုကာမော ဟုတွာ ဂစ္ဆန္တောယေဝ မဂ္ဂသမီပေ မုဉ္ဇတိဏံ အဒ္ဒသ။ သော တတော ဤသိကံ လုဉ္စိတွာ ‘‘ပဿသိ သီဝလိ, အယံ ဣဓ ပုန ဃဋေတုံ န သက္ကာ, ဧဝမေဝ ပုန မယှံ တယာ သဒ္ဓိံ သံဝါသော နာမ ဃဋေတုံ န သက္ကာ’’တိ ဝတွာ ဣမံ ဥပဍ္ဎဂါထမာဟ –

‘‘မုဉ္ဇာဝေသိကာ ပဝါဠှာ, ဧကာ ဝိဟရ သီဝလီ’’တိ။

တတ္ထ ဧကာ ဝိဟရာတိ အဟံ ဧကီဘာဝေန ဝိဟရိဿာမိ, တွမ္ပိ ဧကာ ဝိဟရာဟီတိ တဿာ ဩဝါဒမဒါသိ။

တံ သုတွာ သီဝလိဒေဝီ ‘‘ဣတောဒါနိ ပဋ္ဌာယ နတ္ထိ မယှံ မဟာဇနကနရိန္ဒေန သဒ္ဓိံ သံဝါသော’’တိ သောကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟာမဂ္ဂေ ပတိ။ မဟာသတ္တော တဿာ ဝိသညိဘာဝံ ဉတွာ ပဒံ ဝိကောပေတွာ အရညံ ပါဝိသိ။ အမစ္စာ အာဂန္တွာ တဿာ သရီရံ ဥဒကေန သိဉ္စိတွာ ဟတ္ထပါဒေ ပရိမဇ္ဇိတွာ သညံ လဘာပေသုံ။ သာ ‘‘တာတာ, ကုဟိံ ရာဇာ’’တိ ပုစ္ဆိ။ ‘‘နနု တုမှေဝ ဇာနာထာ’’တိ? ‘‘ဥပဓာရေထ တာတာ’’တိ။ တေ ဣတော စိတော ဓာဝိတွာ ဝိစိနန္တာပိ မဟာသတ္တံ န ပဿိံသု။ ဒေဝီ မဟာပရိဒေဝံ ပရိဒေဝိတွာ ရညော ဌိတဋ္ဌာနေ စေတိယံ ကာရေတွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ နိဝတ္တိ။ မဟာသတ္တောပိ ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ သတ္တာဟဗ္ဘန္တရေယေဝ ပဉ္စ အဘိညာ စ, အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ပုန မနုဿပထံ နာဂမိ။ ဒေဝီပိ ဥသုကာရေန သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ, ကုမာရိကာယ သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ, မံသပရိဘောဂဋ္ဌာနေ, မိဂါဇိနေန သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ, နာရဒေန သဒ္ဓိံ ကထိတဋ္ဌာနေ စာတိ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု စေတိယာနိ ကာရေတွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ သေနင်္ဂပရိဝုတာ မိထိလံ ပတွာ အမ္ဗဝနုယျာနေ ပုတ္တဿ အဘိသေကံ ကာရေတွာ တံ သေနင်္ဂပရိဝုတံ နဂရံ ပေသေတွာ သယံ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ တတ္ထေဝ ဥယျာနေ ဝသန္တီ ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏာ အဟောသိ။ မဟာသတ္တောပိ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ဟုတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ။

သတ္ထာ ဣမံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဣဒါနေဝ, ပုဗ္ဗေပိ တထာဂတော မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခန္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ – ‘‘တဒါ သမုဒ္ဒရက္ခိကာ ဒေဝဓီတာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ အဟောသိ, နာရဒေါ သာရိပုတ္တော, မိဂါဇိနော မောဂ္ဂလ္လာနော, ကုမာရိကာ ခေမာ ဘိက္ခုနီ, ဥသုကာရော အာနန္ဒော, သီဝလိဒေဝီ ရာဟုလမာတာ, ဒီဃာဝုကုမာရော ရာဟုလော, မာတာပိတရော မဟာရာဇကုလာနိ, မဟာဇနကနရိန္ဒော ပန အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟောသိ’’န္တိ။

မဟာဇနကဇာတကဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ။

[၅၄၀] ၃။ သုဝဏ္ဏသာမဇာတကဝဏ္ဏနာ

ကော နု မံ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈီတိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဧကံ မာတုပေါသကဘိက္ခုံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။ သာဝတ္ထိယံ ကိရ အဋ္ဌာရသကောဋိဝိဘဝဿ ဧကဿ သေဋ္ဌိကုလဿ ဧကပုတ္တကော အဟောသိ မာတာပိတူနံ ပိယော မနာပေါ။ သော ဧကဒိဝသံ ပါသာဒဝရဂတော သီဟပဉ္ဇရံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ဝီထိံ ဩလောကေန္တော ဂန္ဓမာလာဒိဟတ္ထံ မဟာဇနံ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘အဟမ္ပိ ဓမ္မံ သုဏိဿာမီ’’တိ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဂန္ဓမာလာဒီနိ ဂါဟာပေတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဝတ္ထဘေသဇ္ဇပါနကာဒီနိ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါပေတွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ စ ဘဂဝန္တံ ပူဇေတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ဓမ္မံ သုတွာ ကာမေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စ အာနိသံသံ သလ္လက္ခေတွာ ပရိသာယ ဝုဋ္ဌိတာယ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိတွာ ‘‘မာတာပိတူဟိ အနနုညာတံ ပုတ္တံ တထာဂတာ နာမ န ပဗ္ဗာဇေန္တီ’’တိ သုတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပုန ဂေဟံ ဂန္တွာ သဂါရဝေန မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘အမ္မတာတာ, အဟံ တထာဂတဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ။ အထဿ မာတာပိတရော တဿ ဝစနံ သုတွာ ဧကပုတ္တကဘာဝေန သတ္တဓာ ဘိဇ္ဇမာနဟဒယာ ဝိယ ပုတ္တသိနေဟေန ကမ္ပမာနာ ဧဝမာဟံသု ‘‘တာတ ပိယပုတ္တက, တာတ ကုလင်္ကုရ, တာတ နယန, တာတ ဟဒယ, တာတ ပါဏသဒိသ, တယာ ဝိနာ ကထံ ဇီဝါမ, တယိ ပဋိဗဒ္ဓံ နော ဇီဝိတံ။ မယဉှိ တာတ, ဇရာဇိဏ္ဏာ ဝုဍ္ဎာ မဟလ္လကာ, အဇ္ဇ ဝါ သုဝေ ဝါ ပရသုဝေ ဝါ မရဏံ ပါပုဏိဿာမ, တသ္မာ မာ အမှေ ဩဟာယ ဂစ္ဆသိ။ တာတ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ အတိဒုက္ကရာ, သီတေန အတ္ထေ သတိ ဥဏှံ လဘတိ, ဥဏှေန အတ္ထေ သတိ သီတံ လဘတိ, တသ္မာ တာတ, မာ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ။

တံ သုတွာ ကုလပုတ္တော ဒုက္ခီ ဒုမ္မနော ဩနတသီသော ပဇ္ဈာယန္တောဝ နိသီဒိ သတ္တာဟံ နိရာဟာရော။ အထဿ မာတာပိတရော ဧဝံ စိန္တေသုံ ‘‘သစေ နော ပုတ္တော အနနုညာတော, အဒ္ဓါ မရိဿတိ, ပုန န ပဿိဿာမ, ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဇီဝမာနံ ပုန နံ ပဿိဿာမာ’’တိ။ စိန္တေတွာ စ ပန ‘‘တာတ ပိယပုတ္တက, တံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အနုဇာနာမ, ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ အနုဇာနိံသု။ တံ သုတွာ ကုလပုတ္တော တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ အတ္တနော သကလသရီရံ ဩဏာမေတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ။ သတ္ထာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဣမံ ကုမာရံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ အာဏာပေသိ။ သော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ။ တဿ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ မဟာလာဘသက္ကာရော နိဗ္ဗတ္တိ။ သော အာစရိယုပဇ္ဈာယေ အာရာဓေတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ ပဉ္စ ဝဿာနိ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏိတွာ ‘‘အဟံ ဣဓ အာကိဏ္ဏော ဝိဟရာမိ, န မေ ဣဒံ ပတိရူပ’’န္တိ ဝိပဿနာဓုရံ ပူရေတုကာမော ဟုတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဥပဇ္ဈာယံ ဝန္ဒိတွာ ဇေတဝနာ နိက္ခမိတွာ ဧကံ ပစ္စန္တဂါမံ နိဿာယ အရညေ ဝိဟာသိ။ သော တတ္ထ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တောပိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ။ မာတာပိတရောပိဿ ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ ဒုဂ္ဂတာ အဟေသုံ။ ယေ ဟိ တေသံ ခေတ္တံ ဝါ ဝဏိဇ္ဇံ ဝါ ပယောဇေသုံ, တေ ‘‘ဣမသ္မိံ ကုလေ ပုတ္တော ဝါ ဘာတာ ဝါ ဣဏံ စောဒေတွာ ဂဏှန္တော နာမ နတ္ထီ’’တိ အတ္တနော အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ဂဟေတွာ ယထာရုစိ ပလာယိံသု။ ဂေဟေ ဒါသကမ္မကရာဒယောပိ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒီနိ ဂဟေတွာ ပလာယိံသု။

အပရဘာဂေ ဒွေ ဇနာ ကပဏာ ဟုတွာ ဟတ္ထေ ဥဒကသိဉ္စနမ္ပိ အလဘိတွာ ဂေဟံ ဝိက္ကိဏိတွာ အဃရာ ဟုတွာ ကာရုညဘာဝံ ပတ္တာ ပိလောတိကံ နိဝါသေတွာ ကပါလဟတ္ထာ ဘိက္ခာယ စရိံသု။ တသ္မိံ ကာလေ ဧကော ဘိက္ခု ဇေတဝနတော နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန တဿ ဝသနဋ္ဌာနံ အဂမာသိ။ သော တဿ အာဂန္တုကဝတ္တံ ကတွာ သုခနိသိန္နကာလေ ‘‘ဘန္တေ, ကုတော အာဂတတ္ထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ဇေတဝနာ အာဂတော အာဝုသော’’တိ ဝုတ္တေ သတ္ထုနော စေဝ မဟာသာဝကာဒီနဉ္စ အာရောဂျံ ပုစ္ဆိတွာ မာတာပိတူနဉ္စ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိ ‘‘ကိံ, ဘန္တေ, သာဝတ္ထိယံ အသုကဿ နာမ သေဋ္ဌိကုလဿ အာရောဂျ’’န္တိ? ‘‘အာဝုသော, မာ တဿ ကုလဿ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆာ’’တိ။ ‘‘ကိံ ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘အာဝုသော, တဿ ကိရ ကုလဿ ဧကော ပုတ္တော အတ္ထိ, သော ဗုဒ္ဓသာသနေ ပဗ္ဗဇိတော, တဿ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧတံ ကုလံ ပရိက္ခီဏံ, ဣဒါနိ ဒွေ ဇနာ ပရမကာရုညဘာဝံ ပတ္တာ ဘိက္ခာယ စရန္တီ’’တိ။ သော တဿ ဝစနံ သုတွာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ ရောဒိတုံ အာရဘိ။ ‘‘အာဝုသော, ကိံ ရောဒသီ’’တိ? ‘‘ဘန္တေ, တေ မယှံ မာတာပိတရော, အဟံ တေသံ ပုတ္တော’’တိ။ ‘‘အာဝုသော, တဝ မာတာပိတရော တံ နိဿာယ ဝိနာသံ ပတ္တာ, ဂစ္ဆ, တေ ပဋိဇဂ္ဂါဟီ’’တိ။

သော ‘‘အဟံ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တောပိ မဂ္ဂံ ဝါ ဖလံ ဝါ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိံ, အဘဗ္ဗော ဘဝိဿာမိ, ကိံ မေ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ, ဂိဟီ ဟုတွာ မာတာပိတရော ပေါသေတွာ ဒါနံ ဒတွာ သဂ္ဂပရာယဏော ဘဝိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အရညာဝါသံ တဿ ထေရဿ နိယျာဒေတွာ ပုနဒိဝသေ အရညာ နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဂစ္ဆန္တော သာဝတ္ထိတော အဝိဒူရေ ဇေတဝနပိဋ္ဌိဝိဟာရံ ပါပုဏိ။ တတ္ထ ဒွေ မဂ္ဂါ အဟေသုံ။ တေသု ဧကော မဂ္ဂေါ ဇေတဝနံ ဂစ္ဆတိ, ဧကော သာဝတ္ထိံ။ သော တတ္ထေဝ ဌတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ပဌမံ မာတာပိတရော ပဿာမိ, ဥဒါဟု ဒသဗလ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘မယာ မာတာပိတရော စိရံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ, ဣတော ပဋ္ဌာယ ပန မေ ဗုဒ္ဓဒဿနံ ဒုလ္လဘံ ဘဝိဿတိ, တသ္မာ အဇ္ဇမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ဓမ္မံ သုတွာ သွေ ပါတောဝ မာတာပိတရော ပဿိဿာမီ’’တိ သာဝတ္ထိမဂ္ဂံ ပဟာယ သာယနှသမယေ ဇေတဝနံ ပါဝိသိ။ တံ ဒိဝသံ ပန သတ္ထာ ပစ္စူသကာလေ လောကံ ဩလောကေန္တော ဣမဿ ကုလပုတ္တဿ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ အဒ္ဒသ။ သော တဿာဂမနကာလေ မာတုပေါသကသုတ္တေန (သံ။ နိ။ ၁။၂၀၅) မာတာပိတူနံ ဂုဏံ ဝဏ္ဏေသိ။ သော ပန ဘိက္ခု ပရိသပရိယန္တေ ဌတွာ သတ္ထုဿ ဓမ္မကထံ သုဏန္တော စိန္တေသိ ‘‘အဟံ ဂိဟီ ဟုတွာ မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိတုံ သက္ကောမီတိ စိန္တေသိံ, သတ္ထာ ပန ‘ပဗ္ဗဇိတောဝ သမာနော ပဋိဇဂ္ဂိတော ဥပကာရကော မာတာပိတူန’န္တိ ဝဒတိ။ သစာဟံ သတ္ထာရံ အဒိသွာ ဂတော, ဧဝရူပါယ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပရိဟီနော ဘဝေယျံ။ ဣဒါနိ ပန ဂိဟီ အဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတောဝ သမာနော မာတာပိတရော ပေါသေဿာမီ’’တိ။

သော သလာကဂ္ဂံ ဂန္တွာ သလာကဘတ္တဉ္စေဝ သလာကယာဂုဉ္စ ဂဏှိတွာ ဒွါဒသ ဝဿာနိ အရညေ ဝုတ္ထဘိက္ခု ပါရာဇိကပ္ပတ္တော ဝိယ အဟောသိ။ သော ပါတောဝ သာဝတ္ထိယံ ပဝိသိတွာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ပဌမံ ယာဂုံ ဂဏှိဿာမိ, ဥဒါဟု မာတာပိတရော ပဿိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကပဏာနံ မာတာပိတူနံ သန္တိကံ တုစ္ဆဟတ္ထေန ဂန္တုံ အယုတ္တ’’န္တိ စိန္တေတွာ ယာဂုံ ဂဟေတွာ ဧတေသံ ပေါရာဏကဂေဟဒွါရံ ဂတော။ မာတာပိတရောပိဿ ယာဂုဘိက္ခံ စရိတွာ ပရဘိတ္တိံ နိဿာယ ဝိဟရန္တိ။ သော ဥပဂန္တွာ နိသိန္နကေ ဒိသွာ ဥပ္ပန္နသောကော အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ တေသံ အဝိဒူရေ အဋ္ဌာသိ။ တေ တံ ဒိသွာပိ န သဉ္ဇာနိံသု။ အထ မာတာ ‘‘ဘိက္ခတ္ထာယ ဌိတော ဘဝိဿတီ’’တိ သညာယ ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ နတ္ထိ, အတိစ္ဆထာ’’တိ အာဟ။ သော တဿာ ကထံ သုတွာ ဟဒယပူရံ သောကံ ဂဟေတွာ အဿုပုဏ္ဏေဟိ နေတ္တေဟိ တတ္ထေဝ အဋ္ဌာသိ။ ဒုတိယမ္ပိ တတိယမ္ပိ ‘‘အတိစ္ဆထာ’’တိ ဝုစ္စမာနောပိ အဋ္ဌာသိယေဝ။ အထဿ ပိတာ မာတရံ အာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဒ္ဒေ, ဇာနာဟိ, ပုတ္တော နု ခေါ နော ဧသော’’တိ။ သာ ဥဋ္ဌာယ ဥပဂန္တွာ ဩလောကေန္တီ သဉ္ဇာနိတွာ ပါဒမူလေ ပတိတွာ ပရိဒေဝိ, ပိတာပိဿ တထေဝ အကာသိ, မဟန္တံ ကာရုညံ အဟောသိ။

သောပိ မာတာပိတရော ဒိသွာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တော အဿူနိ ပဝတ္တေသိ။ သော သောကံ အဓိဝါသေတွာ ‘‘အမ္မတာတာ, မာ စိန္တယိတ္ထ, အဟံ ဝေါ ပေါသေဿာမီ’’တိ မာတာပိတရော အဿာသေတွာ ယာဂုံ ပါယေတွာ ဧကမန္တေ နိသီဒါပေတွာ ပုန ဘိက္ခံ အာဟရိတွာ တေ ဘောဇေတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဘိက္ခံ ပရိယေသိတွာ တေသံ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုန ဘတ္တေနာပုစ္ဆိတွာ ပစ္ဆာ သယံ ပရိဘုဉ္ဇတိ။ သော တတော ပဋ္ဌာယ ဣမိနာ နိယာမေန မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂတိ။ အတ္တနာ လဒ္ဓါနိ ပက္ခိကဘတ္တာဒီနိ တေသံယေဝ ဒတွာ သယံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ လဘမာနော ဘုဉ္ဇတိ, အလဘမာနော န ဘုဉ္ဇတိ, ဝဿာဝါသိကမ္ပိ အညမ္ပိ ယံ ကိဉ္စိ လဘိတွာ တေသံယေဝ ဒေတိ။ တေဟိ ပရိဘုတ္တံ ဇိဏ္ဏပိလောတိကံ ဂဟေတွာ အဂ္ဂဠံ ဒတွာ ရဇိတွာ သယံ ပရိဘုဉ္ဇတိ။ ဘိက္ခလဘနဒိဝသေဟိ ပနဿ အလဘနဒိဝသာ ဗဟူ အဟေသုံ။ အထဿ နိဝါသနပါရုပနံ အတိလူခံ ဟောတိ။

ဣတိ သော မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂန္တောယေဝ အပရဘာဂေ ကိသော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော အဟောသိ။ အထ နံ သန္ဒိဋ္ဌသမ္ဘတ္တာ ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိံသု ‘‘အာဝုသော, ပုဗ္ဗေ တဝ သရီရဝဏ္ဏော သောဘတိ, ဣဒါနိ ပန ကိသော ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတော ဓမနိသန္ထတဂတ္တော, ဗျာဓိ တေ နု ခေါ ဥပ္ပန္နော’’တိ။ သော ‘‘နတ္ထိ မေ, အာဝုသော, ဗျာဓိ, အပိစ ပန ပလိဗောဓော မေ အတ္ထီ’’တိ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ။ အထ နံ တေ ဘိက္ခူ အာဟံသု ‘‘အာဝုသော, ဘဂဝါ သဒ္ဓါဒေယျံ ဝိနိပါတေတုံ န ဒေတိ, တွံ ပန သဒ္ဓါဒေယျံ ဂဟေတွာ ဂိဟီနံ ဒဒမာနော အယုတ္တံ ကရောသီ’’တိ။ သော တေသံ ကထံ သုတွာ လဇ္ဇိတော ဩလီယိ။ တေ ဧတ္တကေနပိ အသန္တုဋ္ဌာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဘန္တေ, အသုကော နာမ ဘိက္ခု သဒ္ဓါဒေယျံ ဝိနိပါတေတွာ ဂိဟီ ပေါသေတီ’’တိ သတ္ထု အာရောစေသုံ။ သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ ဘိက္ခု သဒ္ဓါဒေယျံ ဂဟေတွာ ဂိဟီ ပေါသေသီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သစ္စံ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ တံ ကိရိယံ ဝဏ္ဏေတုကာမော အတ္တနော စ ပုဗ္ဗစရိယံ ပကာသေတုကာမော ‘‘ဘိက္ခု, ဂိဟီ ပေါသေန္တော ကေ ပေါသေသီ’’တိ ပုစ္ဆိ။ ‘‘မာတာပိတရော မေ, ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ သတ္ထာ တဿ ဥဿာဟံ ဇနေတုံ ‘‘သာဓု သာဓု, ဘိက္ခူ’’တိ တိက္ခတ္တုံ သာဓုကာရံ ဒတွာ ‘‘တွံ မမ ဂတမဂ္ဂေ ဌိတော, အဟမ္ပိ ပုဗ္ဗစရိယံ စရန္တော မာတာပိတရော ပေါသေသိ’’န္တိ အာဟ။ သော အဿာသံ ပဋိလဘိ။ သတ္ထာ တာယ ပုဗ္ဗစရိယာယ အာဝိကရဏတ္ထံ တေဟိ ဘိက္ခူဟိ ယာစိတော အတီတံ အာဟရိ။

အတီတေ ဗာရာဏသိနဂရတော အဝိဒူရေ နဒိယာ ဩရိမတီရေ ဧကော နေသာဒဂါမော အဟောသိ, ပါရိမတီရေ ဧကော နေသာဒဂါမော။ ဧကေကသ္မိံ ဂါမေ ပဉ္စ ပဉ္စ ကုလသတာနိ ဝသန္တိ။ ဒွီသုပိ ဂါမေသု ဒွေ နေသာဒဇေဋ္ဌကာ သဟာယကာ အဟေသုံ။ တေ ဒဟရကာလေယေဝ ကတိကဝတ္တံ ကရိံသု ‘‘သစေ အမှေသု ဧကဿ ဓီတာ ဟောတိ, ဧကဿ ပုတ္တော ဟောတိ, တေသံ အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရိဿာမာ’’တိ။ အထ ဩရိမတီရေ ဂါမဇေဋ္ဌကဿ ဂေဟေ ပုတ္တော ဇာယိ, ဇာတက္ခဏေယေဝ ဒုကူလေန ပဋိဂ္ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဒုကူလော’’တွေဝဿ နာမံ ကရိံသု။ ဣတရဿ ဂေဟေ ဓီတာ ဇာယိ, တဿာ ပရတီရေ ဇာတတ္တာ ‘‘ပါရိကာ’’တိ နာမံ ကရိံသု။ တေ ဥဘောပိ အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ အဟေသုံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ။ တေ နေသာဒကုလေ ဇာတာပိ ပါဏာတိပါတံ နာမ န ကရိံသု။

အပရဘာဂေ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကံ ဒုကူလကုမာရံ မာတာပိတရော အာဟံသု ‘‘ပုတ္တ, ကုမာရိကံ တေ အာနယိဿာမာ’’တိ။ သော ပန ဗြဟ္မလောကတော အာဂတော သုဒ္ဓသတ္တော ဥဘော ကဏ္ဏေ ပိဓာယ ‘‘န မေ ဃရာဝါသေနတ္ထော အမ္မတာတာ, မာ ဧဝရူပံ အဝစုတ္ထာ’’တိ ဝတွာ ယာဝတတိယံ ဝုစ္စမာနောပိ န ဣစ္ဆိယေဝ။ ပါရိကာပိ မာတာပိတူဟိ ‘‘အမ္မ, အမှာကံ သဟာယကဿ ပုတ္တော အတ္ထိ, သော အဘိရူပေါ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော, တဿ တံ ဒဿာမာ’’တိ ဝုတ္တာ တထေဝ ဝတွာ ဥဘော ကဏ္ဏေ ပိဒဟိ။ သာပိ ဗြာဟ္မလောကတော အာဂတာ ဃရာဝါသံ န ဣစ္ဆိ။ ဒုကူလကုမာရော ပန တဿာ ရဟဿေန သာသနံ ပဟိဏိ ‘‘သစေ ပါရိကေ မေထုနဓမ္မေန အတ္ထိကာ, အညဿ ဂေဟံ ဂစ္ဆတု, မယှံ မေထုနဓမ္မေ ဆန္ဒော နတ္ထီ’’တိ။ သာပိ တဿ တထေဝ သာသနံ ပေသေသိ။

အထ မာတာပိတရော တေသံ အနိစ္ဆမာနာနညေဝ အာဝါဟဝိဝါဟံ ကရိံသု။ တေ ဥဘောပိ ကိလေသသမုဒ္ဒံ အနောတရိတွာ ဒွေ မဟာဗြဟ္မာနော ဝိယ ဧကတောဝ ဝသိံသု။ ဒုကူလကုမာရော ပန မစ္ဆံ ဝါ မိဂံ ဝါ န မာရေတိ, အန္တမသော အာဟဋမံသမ္ပိ န ဝိက္ကိဏာတိ။ အထ နံ မာတာပိတရော ဝဒိံသု ‘‘တာတ, တွံ နေသာဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာပိ နေဝ ဃရာဝါသံ ဣစ္ဆသိ, န ပါဏဝဓံ ကရောသိ, ကိံ နာမ ကမ္မံ ကရိဿသီ’’တိ? ‘‘အမ္မတာတာ, တုမှေသု အနုဇာနန္တေသု မယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။ တံ သုတွာ မာတာပိတရော ‘‘တေန ဟိ ပဗ္ဗဇထာ’’တိ ဒွေ ဇနေ အနုဇာနိံသု။ တေ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ အနုပုဗ္ဗေန ဂင်္ဂါတီရေန ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ ယသ္မိံ ဌာနေ မိဂသမ္မတာ နာမ နဒီ ဟိမဝန္တတော ဩတရိတွာ ဂင်္ဂံ ပတ္တာ, တံ ဌာနံ ဂန္တွာ ဂင်္ဂံ ပဟာယ မိဂသမ္မတာဘိမုခါ အဘိရုဟိံသု။

တသ္မိံ ခဏေ သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ။ သက္ကော ဩလောကေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ဝိဿကမ္မံ အာမန္တေတွာ ‘‘တာတ ဝိဿကမ္မ, ဒွေ မဟာပုရိသာ ဂါမာ နိက္ခမိတွာ ဟိမဝန္တံ ပဝိဋ္ဌာ, တေသံ နိဝါသဋ္ဌာနံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, မိဂသမ္မတာနဒိယာ အဍ္ဎကောသန္တရေ ဧတေသံ ပဏ္ဏသာလဉ္စ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ စ မာပေတွာ ဧဟီ’’တိ အာဟ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မူဂပက္ခဇာတကေ (ဇာ။ ၂။၂၂။၁ အာဒယော) ဝုတ္တနယေနေဝ သဗ္ဗံ သံဝိဒဟိတွာ အမနာပသဒ္ဒေ မိဂပက္ခိနော ပလာပေတွာ ဧကပဒိကံ ဇင်္ဃမဂ္ဂံ မာပေတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော။ တေပိ တံ မဂ္ဂံ ဒိသွာ တေန မဂ္ဂေန ဂန္တွာ တံ အဿမပဒံ ပါပုဏိံသု။ ဒုကူလပဏ္ဍိတော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရေ ဒိသွာ ‘‘သက္ကေန မယှံ ဒိန္နာ’’တိ သက္ကဒတ္တိယဘာဝံ ဉတွာ သာဋကံ ဩမုဉ္စိတွာ ရတ္တဝါကစီရံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ အဇိနစမ္မံ အံသေ ကတွာ ဇဋာမဏ္ဍလံ ဗန္ဓိတွာ ဣသိဝေသံ ဂဟေတွာ ပါရိကာယပိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အဒါသိ။ ဥဘောပိ ကာမာဝစရမေတ္တံ ဘာဝေတွာ တတ္ထ ဝသိံသု။ တေသံ မေတ္တာနုဘာဝေန သဗ္ဗေပိ မိဂပက္ခိနော အညမညံ မေတ္တစိတ္တမေဝ ပဋိလဘိံသု, န ကောစိ ကဉ္စိ ဝိဟေဌေသိ။ ပါရိကာ တတော ပဋ္ဌာယ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ အာဟရတိ, အဿမပဒံ သမ္မဇ္ဇတိ, သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရောတိ။ ဥဘောပိ ဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အတ္တနော အတ္တနော ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တာ တတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပယိံသု။

သက္ကော တေသံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂစ္ဆတိ။ သော ဧကဒိဝသံ အနုဩလောကေန္တော ‘‘ဣမေသံ စက္ခူနိ ပရိဟာယိဿန္တီ’’တိ အန္တရာယံ ဒိသွာ ဒုကူလပဏ္ဍိတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဘန္တေ, တုမှာကံ အန္တရာယော ပညာယတိ, ပဋိဇဂ္ဂနကံ ပုတ္တံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ, လောကဓမ္မံ ပဋိသေဝထာ’’တိ။ အထ နံ ဒုကူလပဏ္ဍိတော အာဟ – ‘‘သက္က, ကိန္နာမေတံ ကထေသိ, မယံ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တာပိ ဧတံ လောကဓမ္မံ ပုဠဝကဂူထရာသိံ ဝိယ ဇိဂုစ္ဆိမှာ, ဣဒါနိ ပန အရညံ ပဝိသိတွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ကထံ ဧဝရူပံ ကရိဿာမာ’’တိ။ အထ သက္ကော တံ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, သစေ ဧဝံ န ကရောထ, ပါရိကာယ တာပသိယာ ဥတုနိကာလေ နာဘိံ ဟတ္ထေန ပရာမသေယျာထာ’’တိ။ ဒုကူလပဏ္ဍိတော ‘‘ဣဒံ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ။ သက္ကော တံ ဝန္ဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော။

ဒုကူလပဏ္ဍိတောပိ တံ ကာရဏံ ပါရိကာယ အာစိက္ခိတွာ အဿာ ဥတုနိကာလေ နာဘိံ ဟတ္ထေန ပရာမသိ။ တဒါ ဗောဓိသတ္တော ဒေဝလောကတော စဝိတွာ တဿာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ။ သာ ဒသမာသစ္စယေန သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ, တေနေဝဿ ‘‘သုဝဏ္ဏသာမော’’တိ နာမံ ကရိံသု။ ပါရိကာယ ဖလာဖလတ္ထာယ ဝနံ ဂတကာလေ ပဗ္ဗတန္တရေ ကိန္နရိယော ဓာတိကိစ္စံ ကရိံသု။ တေ ဥဘောပိ ဗောဓိသတ္တံ နှာပေတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဖလာဖလတ္ထာယ အရညံ ဂစ္ဆန္တိ။ တသ္မိံ ခဏေ ကိန္နရာ ကုမာရံ ဂဟေတွာ ဂိရိကန္ဒရာဒီသု နှာပေတွာ ပဗ္ဗတမတ္ထကံ အာရုယှ နာနာပုပ္ဖေဟိ အလင်္ကရိတွာ ဟရိတာလမနောသိလာဒီနိ သိလာယံ ဃံသိတွာ နလာဋေ တိလကေ ကတွာ ပုန အာနေတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ နိပဇ္ဇာပေသုံ။ ပါရိကာပိ အာဂန္တွာ ပုတ္တံ ထညံ ပါယေသိ။ တံ အပရဘာဂေ ဝဍ္ဎိတွာ သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကမ္ပိ အနုရက္ခန္တာ မာတာပိတရော ပဏ္ဏသာလာယံ နိသီဒါပေတွာ သယမေဝ ဝနမူလဖလာဖလတ္ထာယ ဝနံ ဂစ္ဆန္တိ။ မဟာသတ္တော ‘‘မမ မာတာပိတူနံ ကဒါစိ ကောစိဒေဝ အန္တရာယော ဘဝေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ တေသံ ဂတမဂ္ဂံ သလ္လက္ခေသိ။

အထေကဒိဝသံ တေသံ ဝနမူလဖလာဖလံ အာဒါယ သာယနှသမယေ နိဝတ္တန္တာနံ အဿမပဒတော အဝိဒူရေ မဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိ။ တေ ဧကံ ရုက္ခမူလံ ပဝိသိတွာ ဝမ္မိကမတ္ထကေ အဋ္ဌံသု။ တဿ စ အဗ္ဘန္တရေ အာသီဝိသော အတ္ထိ။ တေသံ သရီရတော သေဒဂန္ဓမိဿကံ ဥဒကံ ဩတရိတွာ တဿ နာသာပုဋံ ပါဝိသိ။ သော ကုဇ္ဈိတွာ နာသာဝါတေန ပဟရိ။ ဒွေပိ အန္ဓာ ဟုတွာ အညမညံ န ပဿိံသု။ ဒုကူလပဏ္ဍိတော ပါရိကံ အာမန္တေတွာ ‘‘ပါရိကေ မမ စက္ခူနိ ပရိဟီနာနိ, အဟံ တံ န ပဿာမီ’’တိ အာဟ။ သာပိ တထေဝ အာဟ။ တေ ‘‘နတ္ထိ နော ဣဒါနိ ဇီဝိတ’’န္တိ မဂ္ဂံ အပဿန္တာ ပရိဒေဝမာနာ အဋ္ဌံသု။ ‘‘ကိံ ပန တေသံ ပုဗ္ဗကမ္မ’’န္တိ? တေ ကိရ ပုဗ္ဗေ ဝေဇ္ဇကုလေ အဟေသုံ။ အထ သော ဝေဇ္ဇော ဧကဿ မဟာဓနဿ ပုရိသဿ အက္ခိရောဂံ ပဋိဇဂ္ဂိ။ သော တဿ ကိဉ္စိ ဓနံ န အဒါသိ။ အထ ဝေဇ္ဇော ကုဇ္ဈိတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘရိယာယ အာရောစေတွာ ‘‘ဘဒ္ဒေ, အဟံ တဿ အက္ခိရောဂံ ပဋိဇဂ္ဂါမိ, ဣဒါနိ မယှံ ဓနံ န ဒေတိ, ကိံ ကရောမာ’’တိ အာဟ။ သာပိ ကုဇ္ဈိတွာ ‘‘န နော တဿ သန္တကေနတ္ထော, ဘေသဇ္ဇံ တဿ ဧကယောဂံ ဒတွာ အက္ခီနိ ကာဏာနိ ကရောဟီ’’တိ အာဟ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တထာ အကာသိ။ သော နစိရဿေဝ အန္ဓော ဟောတိ။ တေသံ ဥဘိန္နမ္ပိ ဣမိနာ ကမ္မေန စက္ခူနိ အန္ဓာနိ ဇာယိံသု။

အထ မဟာသတ္တော ‘‘မမ မာတာပိတရော အညေသု ဒိဝသေသု ဣမာယ ဝေလာယ အာဂစ္ဆန္တိ, ဣဒါနိ တေသံ ပဝတ္တိံ န ဇာနာမိ, ပဋိမဂ္ဂံ ဂမိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မဂ္ဂံ ဂန္တွာ သဒ္ဒမကာသိ။ တေ တဿ သဒ္ဒံ သဉ္ဇာနိတွာ ပဋိသဒ္ဒံ ကရိတွာ ပုတ္တသိနေဟေန ‘‘တာတ သုဝဏ္ဏသာမ, ဣဓ ပရိပန္ထော အတ္ထိ, မာ အာဂမီ’’တိ ဝဒိံသု။ အထ နေသံ ‘‘တေန ဟိ ဣမံ လဋ္ဌိကောဋိံ ဂဟေတွာ မမ သန္တိကံ ဧထာ’’တိ ဒီဃလဋ္ဌိံ အဒါသိ။ တေ လဋ္ဌိကောဋိံ ဂဟေတွာ တဿ သန္တိကံ အာဂမိံသု။ အထ နေ ‘‘ကေန ကာရဏေန ဝေါ စက္ခူနိ ဝိနဋ္ဌာနီ’’တိ ပုစ္ဆိ။ အထ နံ မာတာပိတရော အာဟံသု ‘‘တာတ, မယံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ဣဓ ရုက္ခမူလေ ဝမ္မိကမတ္ထကေ ဌိတာ, တေန ကာရဏေနာ’’တိ။ သော မာတာပိတူနံ ကထံ သုတွာဝ အညာသိ ‘‘တတ္ထ အာသီဝိသေန ဘဝိတဗ္ဗံ, တေန ကုဒ္ဓေန နာသာဝါတော ဝိဿဋ္ဌော ဘဝိဿတီ’’တိ။ သော မာတာပိတရော ဒိသွာ ရောဒိ စေဝ ဟသိ စ။ အထ နံ တေ ပုစ္ဆိံသု ‘‘ကသ္မာ, တာတ, ရောဒသိ စေဝ ဟသသိ စာ’’တိ? အမ္မတာတာ, ‘‘တုမှာကံ ဒဟရကာလေယေဝ ဧဝံ စက္ခူနိ ဝိနဋ္ဌာနီ’’တိ ရောဒိံ, ‘‘ဣဒါနိ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ လဘိဿာမီ’’တိ ဟသိံ။ အမ္မတာတာ, တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, အဟံ ဝေါ ပဋိဇဂ္ဂိဿာမီတိ။

သော မာတာပိတရော အဿာသေတွာ အဿမပဒံ အာနေတွာ တေသံ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနေသု စင်္ကမေ ပဏ္ဏသာလာယံ ဝစ္စဋ္ဌာနေ ပဿာဝဋ္ဌာနေ စာတိ သဗ္ဗဋ္ဌာနေသု ရဇ္ဇုကေ ဗန္ဓိ, တတော ပဋ္ဌာယ တေ အဿမပဒေ ဌပေတွာ သယံ ဝနမူလဖလာဒီနိ အာဟရိတွာ ပဏ္ဏသာလာယံ ဌပေတွာ ပါတောဝ တေသံ ဝသနဋ္ဌာနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ဃဋံ အာဒါယ မိဂသမ္မတာနဒိံ ဂန္တွာ ပါနီယပရိဘောဇနီယံ အာဟရိတွာ ဥပဋ္ဌာပေတိ, ဒန္တကဋ္ဌမုခေါဒကာဒီနိ ဒတွာ မဓုရဖလာဖလံ ဒေတိ, တေဟိ ဘုဉ္ဇိတွာ မုခေ ဝိက္ခာလိတေ သယံ ခါဒိတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ မိဂဂဏပရိဝုတော ဖလာဖလတ္ထာယ အရညံ ပါဝိသိ။ ပဗ္ဗတပါဒေ ကိန္နရပရိဝါရော ဖလာဖလံ ဂဟေတွာ သာယနှသမယေ အာဂန္တွာ ဃဋေန ဥဒကံ အာဟရိတွာ ဥဏှောဒကေန တေသံ ယထာရုစိ နှာပနံ ပါဒဓောဝနံ ဝါ ကတွာ အင်္ဂါရကပလ္လံ ဥပနေတွာ ဟတ္ထပါဒေ သေဒေတွာ တေသံ နိသိန္နာနံ ဖလာဖလံ ဒတွာ ခါဒါပေတွာ ပရိယောသာနေ သယံ ခါဒိတွာ သေသကံ ဌပေသိ။ ဣမိနာ နိယာမေနေဝ မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိ။

တသ္မိံ သမယေ ဗာရာဏသိယံ ပီဠိယက္ခော နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ။ သော မိဂမံသလောဘေန မာတရံ ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆာပေတွာ သန္နဒ္ဓပဉ္စာဝုဓော ဟိမဝန္တံ ပဝိသိတွာ မိဂေ ဝဓိတွာ မံသံ ခါဒန္တော မိဂသမ္မတာနဒိံ ပတွာ အနုပုဗ္ဗေန သာမဿ ပါနီယဂ္ဂဟဏတိတ္ထံ သမ္ပတ္တော မိဂပဒဝလဉ္ဇံ ဒိသွာ မဏိဝဏ္ဏာဟိ သာခါဟိ ကောဋ္ဌကံ ကတွာ ဓနုံ အာဒါယ ဝိသပီတံ သရံ သန္နဟိတွာ နိလီနောဝ အစ္ဆိ။ မဟာသတ္တောပိ သာယနှသမယေ ဖလာဖလံ အာဟရိတွာ အဿမပဒေ ဌပေတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ ‘‘ပါနီယံ အာဟရိဿာမီ’’တိ ဃဋံ ဂဟေတွာ မိဂဂဏပရိဝုတော ဒွေပိ မိဂေ ဧကတော ကတွာ တေသံ ပိဋ္ဌိယံ ပါနီယဃဋံ ဌပေတွာ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ နဒီတိတ္ထံ အဂမာသိ။ ရာဇာ ကောဋ္ဌကေ ဌိတောဝ တံ တထာ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘မယာ ဧတ္တကံ ကာလံ ဧဝံ ဝိစရန္တေနပိ မနုဿော နာမ န ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, ဒေဝေါ နု ခေါ ဧသ နာဂေါ နု ခေါ, သစေ ပနာဟံ ဧတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိဿာမိ။ ဒေဝေါ စေ ဘဝိဿတိ, အာကာသံ ဥပ္ပတိဿတိ။ နာဂေါ စေ, ဘူမိယံ ပဝိသိဿတိ။ န ခေါ ပနာဟံ သဗ္ဗကာလံ ဟိမဝန္တေယေဝ ဝိစရိဿာမိ, ဗာရာဏသိံ ဂမိဿာမိ။ တတြ မံ ပုစ္ဆိဿန္တိ ‘အပိ နု ခေါ တေ, မဟာရာဇ, ဟိမဝန္တေ ဝသန္တေန ကိဉ္စိ အဆရိယံ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗ’န္တိ? တတြာဟံ ‘ဧဝရူပေါ မေ သတ္တော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော’တိ ဝက္ခာမိ။ ‘ကော နာမေသော’တိ ဝုတ္တေ သစေ ‘န ဇာနာမီ’တိ ဝက္ခာမိ, အထ ဂရဟိဿန္တိ မံ, တသ္မာ ဧတံ ဝိဇ္ဈိတွာ ဒုဗ္ဗလံ ကတွာ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ စိန္တေသိ။

အထ တေသု မိဂေသု ပဌမမေဝ ဩတရိတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဥတ္တိဏ္ဏေသု ဗောဓိသတ္တော ဥဂ္ဂဟိတဝတ္တော မဟာထေရော ဝိယ သဏိကံ ဩတရိတွာ ပဿဒ္ဓဒရထော ပစ္စုတ္တရိတွာ ရတ္တဝါကစီရံ နိဝါသေတွာ ဧကံ ပါရုပိတွာ အဇိနစမ္မံ အံသေ ကတွာ ပါနီယဃဋံ ဥက္ခိပိတွာ ဥဒကံ ပုဉ္ဆိတွာ ဝါမအံသကူဋေ ဌပေသိ။ တသ္မိံ ကာလေ ‘‘ဣဒါနိ ဝိဇ္ဈိတုံ သမယော’’တိ ရာဇာ ဝိသပီတံ သရံ ဥက္ခိပိတွာ မဟာသတ္တံ ဒက္ခိဏပဿေ ဝိဇ္ဈိ, သရော ဝါမပဿေန နိက္ခမိ။ တဿ ဝိဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ မိဂဂဏာ ဘီတာ ပလာယိံသု။ သုဝဏ္ဏသာမပဏ္ဍိတော ပန ဝိဒ္ဓေါပိ ပါနီယဃဋံ ယထာ ဝါ တထာ ဝါ အနဝသုမ္ဘိတွာ သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ သဏိကံ ဩတာရေတွာ ဝါလုကံ ဝိယူဟိတွာ ဌပေတွာ ဒိသံ ဝဝတ္ထပေတွာ မာတာပိတူနံ ဝသနဋ္ဌာနဒိသာဘာဂေန သီသံ ကတွာ ရဇတပဋ္ဋဝဏ္ဏာယ ဝါလုကာယ သုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ နိပဇ္ဇိတွာ သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ မမ ဝေရီ နာမ နတ္ထိ, မယှံ မာတာပိတူနဉ္စ ဝေရီ နာမ နတ္ထီ’’တိ မုခေန လောဟိတံ ဆဍ္ဍေတွာ ရာဇာနံ အဒိသွာဝ ပဌမံ ဂါထမာဟ –

၂၉၆။ ‘‘ကော နု မံ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈိ, ပမတ္တံ ဥဒဟာရကံ၊

ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော ဝေဿော, ကော မံ ဝိဒ္ဓါ နိလီယသီ’’တိ။

တတ္ထ ပမတ္တန္တိ မေတ္တာဘာဝနာယ အနုပဋ္ဌိတသတိံ။ ဣဒဉှိ သော သန္ဓာယ တသ္မိံ ခဏေ အတ္တာနံ ပမတ္တံ နာမ အကာသိ။ ဝိဒ္ဓါတိ ဝိဇ္ဈိတွာ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ပုန အတ္တနော သရီရမံသဿ အဘက္ခသမ္မတဘာဝံ ဒဿေတုံ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ –

၂၉၇။ ‘‘န မေ မံသာနိ ခဇ္ဇာနိ, စမ္မေနတ္ထော န ဝိဇ္ဇတိ၊

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဝိဒ္ဓေယျံ မံ အမညထာ’’တိ။

ဒုတိယဂါထံ ဝတွာ တမေဝ နာမာဒိဝသေန ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

၂၉၈။ ‘‘ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ၊

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ, ကိံ မံ ဝိဒ္ဓါ နိလီယသီ’’တိ။

တတ္ထ အမညထာတိ အယံ ပုရိသော ကေန ကာရဏေန မံ ဝိဇ္ဈိတဗ္ဗန္တိ အမညိတ္ထာတိ အတ္ထော။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တုဏှီ အဟောသိ။ တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အယံ မယာ ဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဇ္ဈိတွာ ပါတိတောပိ နေဝ မံ အက္ကောသတိ န ပရိဘာသတိ, မမ ဟဒယံ သမ္ဗာဟန္တော ဝိယ ပိယဝစနေန သမုဒါစရတိ, ဂစ္ဆိဿာမိဿ သန္တိက’’န္တိ စိန္တေတွာ ဂန္တွာ တဿ သန္တိကေ ဌိတောဝ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၂၉၉။ ‘‘ရာဇာဟမသ္မိ ကာသီနံ, ပီဠိယက္ခောတိ မံ ဝိဒူ၊

လောဘာ ရဋ္ဌံ ပဟိတွာန, မိဂမေသံ စရာမဟံ။

၃၀၀။ ‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော၊

နာဂေါပိ မေ န မုစ္စေယျ, အာဂတော ဥသုပါတန’’န္တိ။

တတ္ထ ရာဇာဟမသ္မီတိ ဧဝံ ကိရဿ ဝိတက္ကော အဟောသိ ‘‘ဒေဝါပိ နာဂါပိ မနုဿဘာသာယ ကထေန္တိယေဝ, အဟမေတံ ဒေဝေါတိ ဝါ နာဂေါတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ န ဇာနာမိ။ သစေ ကုဇ္ဈေယျ, နာသေယျ မံ, ‘ရာဇာ’တိ ဝုတ္တေ ပန အဘာယန္တော နာမ နတ္ထီ’’တိ။ တသ္မာ အတ္တနော ရာဇဘာဝံ ဇာနာပေတုံ ပဌမံ ‘‘ရာဇာဟမသ္မီ’’တိ အာဟ။ လောဘာတိ မိဂမံသလောဘေန။ မိဂမေသန္တိ မိဂံ ဧသန္တော။ စရာမဟန္တိ စရာမိ အဟံ။ ဒုတိယံ ဂါထံ ပန အတ္တနော ဗလံ ဒီပေတုကာမော ဧဝမာဟ။ တတ္ထ ဣဿတ္ထေတိ ဓနုသိပ္ပေ။ ဒဠှဓမ္မောတိ ဒဠှဓနုံ သဟဿတ္ထာမဓနုံ ဩရောပေတုဉ္စ အာရောပေတုဉ္စ သမတ္ထော။

ဣတိ ရာဇာ အတ္တနော ဗလံ ဝဏ္ဏေတွာ တဿ နာမဂေါတ္တံ ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

၃၀၁။ ‘‘ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ၊

ပိတုနော အတ္တနော စာပိ, နာမဂေါတ္တံ ပဝေဒယာ’’တိ။

တတ္ထ ပဝေဒယာတိ ကထယ။

တံ သုတွာ မဟာသတ္တော ‘‘သစာဟံ ‘ဒေဝနာဂကိန္နရခတ္တိယာဒီသု အညတရောဟမသ္မီ’တိ ကထေယျံ, သဒ္ဒဟေယျေဝ ဧသ, သစ္စမေဝ ပနဿ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ –

၃၀၂။ ‘‘နေသာဒပုတ္တော ဘဒ္ဒန္တေ, သာမော ဣတိ မံ ဉာတယော၊

အာမန္တယိံသု ဇီဝန္တံ, သွဇ္ဇေဝါဟံ ဂတော သယေ။

၃၀၃။ ‘‘ဝိဒ္ဓေါသ္မိ ပုထုသလ္လေန, သဝိသေန ယထာ မိဂေါ၊

သကမှိ လောဟိတေ ရာဇ, ပဿ သေမိ ပရိပ္လုတော။

၃၀၄။ ‘‘ပဋိဝါမဂတံ သလ္လံ, ပဿ ဓိမှာမိ လောဟိတံ၊

အာတုရော တျာနုပုစ္ဆာမိ, ကိံ မံ ဝိဒ္ဓါ နိလီယသိ။

၃၀၅။ ‘‘အဇိနမှိ ဟညတေ ဒီပိ, နာဂေါ ဒန္တေဟိ ဟညတေ၊

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဝိဒ္ဓေယျံ မံ အမညထာ’’တိ။

တတ္ထ ဇီဝန္တန္တိ မံ ဣတော ပုဗ္ဗေ ဇီဝမာနံ ‘‘ဧဟိ သာမ, ယာဟိ သာမာ’’တိ ဉာတယော အာမန္တယိံသု။ သွဇ္ဇေဝါဟံ ဂတောတိ သော အဟံ အဇ္ဇ ဧဝံ ဂတော မရဏမုခေ သမ္ပတ္တော, ပဝိဋ္ဌောတိ အတ္ထော။ သယေတိ သယာမိ။ ပရိပ္လုတောတိ နိမုဂ္ဂေါ။ ပဋိဝါမဂတန္တိ ဒက္ခိဏပဿေန ပဝိသိတွာ ဝါမပဿေန နိဂ္ဂတန္တိ အတ္ထော။ ပဿာတိ ဩလောကေဟိ မံ။ ဓိမှာမီတိ နိဋ္ဌုဘာမိ, ဣဒံ သော သတိံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ အဝိကမ္ပမာနောဝ လောဟိတံ မုခေန ဆဍ္ဍေတွာ အာဟ။ အာတုရော တျာနုပုစ္ဆာမီ’’တိ ဗာဠှဂိလာနော ဟုတွာ အဟံ တံ အနုပုစ္ဆာမိ။ နိလီယသီတိ ဧတသ္မိံ ဝနဂုမ္ဗေ နိလီနော အစ္ဆသိ။ ဝိဒ္ဓေယျန္တိ ဝိဇ္ဈိတဗ္ဗံ။ အမညထာတိ အမညိတ္ထ။

ရာဇာ တဿ ဝစနံ သုတွာ ယထာဘူတံ အနာစိက္ခိတွာ မုသာဝါဒံ ကထေန္တော အာဟ –

၃၀၆။ ‘‘မိဂေါ ဥပဋ္ဌိတော အာသိ, အာဂတော ဥသုပါတနံ၊

တံ ဒိသွာ ဥဗ္ဗိဇီ သာမ, တေန ကောဓော မမာဝိသီ’’တိ။

တတ္ထ အာဝိသီတိ အဇ္ဈောတ္ထရိ။ တေန ကာရဏေန မေ ကောဓော ဥပ္ပန္နောတိ ဒီပေတိ။

အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, မဟာရာဇ, ဣမသ္မိံ ဟိမဝန္တေ မံ ဒိသွာ ပလာယနမိဂေါ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဝတွာ အာဟ –

၃၀၇။ ‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ, ယတော ပတ္တောသ္မိ ဝိညုတံ၊

န မံ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, အရညေ သာပဒါနိပိ။

၃၀၈။ ‘‘ယတော နိဓိံ ပရိဟရိံ, ယတော ပတ္တောသ္မိ ယောဗ္ဗနံ၊

န မံ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, အရညေ သာပဒါနိပိ။

၃၀၉။ ‘‘ဘီရူ ကိမ္ပုရိသာ ရာဇ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ၊

သမ္မောဒမာနာ ဂစ္ဆာမ, ပဗ္ဗတာနိ ဝနာနိ စ။

၃၁၀။ ‘‘န မံ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, အရညေ သာပဒါနိပိ၊

အထ ကေန နု ဝဏ္ဏေန, ဥတြာသန္တိ မိဂါ မမ’’န္တိ။

တတ္ထ န မံ မိဂါတိ ဘော မဟာရာဇ, ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အဟံ အတ္တာနံ သရာမိ, ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အဟံ ဝိညုဘာဝံ ပတ္တော အသ္မိ ဘဝါမိ, တတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ မံ ဒိသွာ မိဂါ နာမ န ဥတ္တသန္တိ။ သာပဒါနိပီတိ ဝါဠမိဂါပိ။ ယတော နိဓိန္တိ ယတော ကာလတော ပဋ္ဌာယ အဟံ ဝါကစီရံ ပရိဟရိံ။ ဘီရူ ကိမ္ပုရိသာတိ မဟာရာဇ, မိဂါ တာဝ တိဋ္ဌန္တု, ကိမ္ပုရိသာ နာမ အတိဘီရုကာ ဟောန္တိ။ ယေ ဣမသ္မိံ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတေ ဝိဟရန္တိ, တေပိ မံ ဒိသွာ န ဥတ္တသန္တိ, အထ ခေါ မယံ အညမညံ သမ္မောဒမာနာ ဂစ္ဆာမ။ ဥတြာသန္တိ မိဂါ မမန္တိ မမံ ဒိသွာ မိဂါ ဥတြာသေယျုံ, ကေန ကာရဏေန တွံ မံ သဒ္ဒဟာပေဿသီတိ ဒီပေတိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘မယာ ဣမံ နိရပရာဓံ ဝိဇ္ဈိတွာ မုသာဝါဒေါ ကထိတော, သစ္စမေဝ ကထယိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

၃၁၁။ ‘‘န တံ တသ မိဂေါ သာမ, ကိံ တာဟံ အလိကံ ဘဏေ၊

ကောဓလောဘာဘိဘူတာဟံ, ဥသုံ တေ တံ အဝဿဇိ’’န္တိ။

တတ္ထ န တံ တသာတိ န တံ ဒိသွာ မိဂေါ တသ, န ဘီတောတိ အတ္ထော။ ကိံ တာဟန္တိ ကိံ တေ ဧဝံ ကလျာဏဒဿနဿ သန္တိကေ အဟံ အလိကံ ဘဏိဿာမိ။ ကောဓလောဘာဘိဘူတာဟန္တိ ကောဓေန စ လောဘေန စ အဘိဘူတော ဟုတွာ အဟံ။ သော ဟိ ပဌမမေဝ မိဂေသု ဥပ္ပန္နေန ကောဓေန ‘‘မိဂေ ဝိဇ္ဈိဿာမီ’’တိ ဓနုံ အာရောပေတွာ ဌိတော ပစ္ဆာ ဗောဓိသတ္တံ ဒိသွာ တဿ ဒေဝတာဒီသု အညတရဘာဝံ အဇာနန္တော ‘‘ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ လောဘံ ဥပ္ပါဒေသိ, တသ္မာ ဧဝမာဟ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘နာယံ သုဝဏ္ဏသာမော ဣမသ္မိံ အရညေ ဧကကောဝ ဝသိဿတိ, ဉာတကေဟိပိဿ ဘဝိတဗ္ဗံ, ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ဣတရံ ဂါထမာဟ –

၃၁၂။ ‘‘ကုတော နု သာမ အာဂမ္မ, ကဿ ဝါ ပဟိတော တုဝံ၊

‘ဥဒဟာရော နဒိံ ဂစ္ဆ’, အာဂတော မိဂသမ္မတ’’န္တိ။

တတ္ထ သာမာတိ မဟာသတ္တံ အာလပတိ။ အာဂမ္မာတိ ကုတော ဒေသာ ဣမံ ဝနံ အာဂမိတွာ ‘‘အမှာကံ ဥဒဟာရော ဥဒကံ အာဟရိတုံ နဒိံ ဂစ္ဆာ’’တိ ကဿ ဝါ ပဟိတောကေန ပုဂ္ဂလေန ပေသိတော ဟုတွာ တုဝံ ဣမံ မိဂသမ္မတံ အာဂတောတိ အတ္ထော။

သော တဿ ကထံ သုတွာ မဟန္တံ ဒုက္ခဝေဒနံ အဓိဝါသေတွာ မုခေန လောဟိတံ ဆဍ္ဍေတွာ ဂါထမာဟ –

၃၁၃။ ‘‘အန္ဓာ မာတာပိတာ မယှံ, တေ ဘရာမိ ဗြဟာဝနေ၊

တေသာဟံ ဥဒကာဟာရော, အာဂတော မိဂသမ္မတ’’န္တိ။

တတ္ထ ဘရာမီတိ မူလဖလာဒီနိ အာဟရိတွာ ပေါသေမိ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော မာတာပိတရော အာရဗ္ဘ ဝိလပန္တော အာဟ –

၃၁၄။ ‘‘အတ္ထိ နေသံ ဥသာမတ္တံ, အထ သာဟဿ ဇီဝိတံ၊

ဥဒကဿ အလာဘေန, မညေ အန္ဓာ မရိဿရေ။

၃၁၅။ ‘‘န မေ ဣဒံ တထာ ဒုက္ခံ, လဗ္ဘာ ဟိ ပုမုနာ ဣဒံ၊

ယဉ္စ အမ္မံ န ပဿာမိ, တံ မေ ဒုက္ခတရံ ဣတော။

၃၁၆။ ‘‘န မေ ဣဒံ တထာ ဒုက္ခံ, လဗ္ဘာ ဟိ ပုမုနာ ဣဒံ၊

ယဉ္စ တာတံ န ပဿာမိ, တံ မေ ဒုက္ခတရံ ဣတော။

၃၁၇။ ‘‘သာ နူန ကပဏာ အမ္မာ, စိရရတ္တာယ ရုစ္ဆတိ၊

အဍ္ဎရတ္တေဝ ရတ္တေ ဝါ, နဒီဝ အဝသုစ္ဆတိ။

၃၁၈။ ‘‘သော နူန ကပဏော တာတော, စိရရတ္တာယ ရုစ္ဆတိ၊

အဍ္ဎရတ္တေဝ ရတ္တေ ဝါ, နဒီဝ အဝသုစ္ဆတိ။

၃၁၉။ ‘‘ဥဋ္ဌာနပါဒစရိယာယ, ပါဒသမ္ဗာဟနဿ စ၊

သာမ တာတဝိလပန္တာ, ဟိဏ္ဍိဿန္တိ ဗြဟာဝနေ။

၃၂၀။ ဣဒမ္ပိ ဒုတိယံ သလ္လံ, ကမ္ပေတိ ဟဒယံ မမံ၊

ယဉ္စ အန္ဓေ န ပဿာမိ, မညေ ဟိဿာမိ ဇီဝိတ’’န္တိ။

တတ္ထ ဥသာမတ္တန္တိ ဘောဇနမတ္တံ။ ‘‘ဥသာ’’တိ ဟိ ဘောဇနဿ နာမံ တဿ စ အတ္ထိတာယ။ သာဟဿ ဇီဝိတန္တိ ဆဒိဝသမတ္တံ ဇီဝိတန္တိ အတ္ထော။ ဣဒံ အာဟရိတွာ ဌပိတံ ဖလာဖလံ သန္ဓာယာဟ။ အထ ဝါ ဥသာတိ ဥသ္မာ။ တေနေတံ ဒဿေတိ – တေသံ သရီရေ ဥသ္မာမတ္တံ အတ္ထိ, အထ မယာ အာဘတေန ဖလာဖလေန သာဟဿ ဇီဝိတံ အတ္ထီတိ။ မရိဿရေတိ မရိဿန္တီတိ မညာမိ။ ပုမုနာတိ ပုရိသေန, ဧဝရူပဉှိ ဒုက္ခံ ပုရိသေန လဘိတဗ္ဗမေဝါတိ အတ္ထော။ စိရရတ္တာယ ရုစ္ဆတီတိ စိရရတ္တံ ရောဒိဿတိ။ အဍ္ဎရတ္တေ ဝါတိ မဇ္ဈိမရတ္တေ ဝါ။ ရတ္တေ ဝါတိ ပစ္ဆိမရတ္တေ ဝါ။ အဝသုစ္ဆတီတိ ကုန္နဒီ ဝိယ သုဿိဿတီတိ အတ္ထော။ ဥဋ္ဌာနပါဒစရိယာယာတိ မဟာရာဇ, အဟံ ရတ္တိမ္ပိ ဒိဝါပိ ဒွေ တယော ဝါရေ ဥဋ္ဌာယ အတ္တနော ဥဋ္ဌာနဝီရိယေန တေသံ ပါဒစရိယံ ကရောမိ, ဟတ္ထပါဒေ သမ္ဗာဟာမိ, ဣဒါနိ မံ အဒိသွာ မမတ္ထာယ တေ ပရိဟီနစက္ခုကာ ‘‘သာမတာတာ’’တိ ဝိလပန္တာ ကဏ္ဋကေဟိ ဝိဇ္ဈိယမာနာ ဝိယ ဣမသ္မိံ ဝနပ္ပဒေသေ ဟိဏ္ဍိဿန္တိ ဝိစရိဿန္တီတိ အတ္ထော။ ဒုတိယံ သလ္လန္တိ ပဌမဝိဒ္ဓဝိသပီတသလ္လတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဒုက္ခတရံ ဣဒံ ဒုတိယံ တေသံ အဒဿနသောကသလ္လံ။

ရာဇာ တဿ ဝိလာပံ သုတွာ ‘‘အယံ အစ္စန္တံ ဗြဟ္မစာရီ ဓမ္မေ ဌိတော မာတာပိတရော ဘရတိ, ဣဒါနိ ဧဝံ ဒုက္ခပ္ပတ္တောပိ တေသံယေဝ ဝိလပတိ, ဧဝံ ဂုဏသမ္ပန္နေ နာမ မယာ အပရာဓော ကတော, ကထံ နု ခေါ ဣမံ သမဿာသေယျ’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘နိရယေ ပစ္စနကာလေ ရဇ္ဇံ ကိံ ကရိဿတိ, ဣမိနာ ပဋိဇဂ္ဂိတနိယာမေနေဝဿ မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂိဿာမိ, ဣမဿ မရဏမ္ပိ အမရဏံ ဝိယ ဘဝိဿတီ’’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ အာဟ –

၃၂၁။ ‘‘မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန၊

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿံ တေ ဗြဟာဝနေ။

၃၂၂။ ‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော၊

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿံ တေ ဗြဟာဝနေ။

၃၂၃။ ‘‘မိဂါနံ ဝိဃာသမနွေသံ, ဝနမူလဖလာနိ စ၊

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿံ တေ ဗြဟာဝနေ။

၃၂၄။ ‘‘ကတမံ တံ ဝနံ သာမ, ယတ္ထ မာတာပိတာ တဝ၊

အဟံ တေ တထာ ဘရိဿံ, ယထာ တေ အဘရီ တုဝ’’န္တိ။

တတ္ထ ဘရိဿံ တေတိ တေ တဝ မာတာပိတရော ဘရိဿာမိ။ မိဂါနန္တိ သီဟာဒီနံ မိဂါနံ ဝိဃာသံ အနွေသန္တော။ ဣဒံ သော ‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလောတိ ထူလထူလေ မိဂေ ဝဓိတွာ မဓုရမံသေန တဝ မာတာပိတရော ဘရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘မာ, မဟာရာဇ, အမှေ နိဿာယ ပါဏဝဓံ ကရီ’’တိ ဝုတ္တေ ဧဝမာဟ။ ယထာ တေတိ ယထာ တွံ တေ အဘရိ, တထေဝါဟမ္ပိ ဘရိဿာမီတိ။

အထဿ မဟာသတ္တော ‘‘သာဓု, မဟာရာဇ, တေန ဟိ မေ မာတာပိတရော ဘရဿူ’’တိ ဝတွာ မဂ္ဂံ အာစိက္ခန္တော အာဟ –

၃၂၅။ ‘‘အယံ ဧကပဒီ ရာဇ, ယောယံ ဥဿီသကေ မမ၊

ဣတော ဂန္တွာ အဍ္ဎကောသံ, တတ္ထ နေသံ အဂါရကံ၊

ယတ္ထ မာတာပိတာ မယှံ, တေ ဘရဿု ဣတော ဂတော’’တိ။

တတ္ထ ဧကပဒီတိ ဧကပဒမဂ္ဂေါ။ ဥဿီသကေတိ ယော ဧသ မမ မတ္ထကဋ္ဌာနေ။ အဍ္ဎကောသန္တိ အဍ္ဎကောသန္တရေ။

ဧဝံ သော တဿ မဂ္ဂံ အာစိက္ခိတွာ မာတာပိတူသု ဗလဝသိနေဟေန တထာရူပံ ဝေဒနံ အဓိဝါသေတွာ တေသံ ဘရဏတ္ထာယ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစန္တော ပုန ဧဝမာဟ –

၃၂၆။ ‘‘နမော တေ ကာသိရာဇတ္ထု, နမော တေ ကာသိဝဍ္ဎန၊

အန္ဓာ မာတာပိတာ မယှံ, တေ ဘရဿု ဗြဟာဝနေ။

၃၂၇။ ‘‘အဉ္ဇလိံ တေ ပဂ္ဂဏှာမိ, ကာသိရာဇ နမတ္ထု တေ၊

မာတရံ ပိတရံ မယှံ, ဝုတ္တော ဝဇ္ဇာသိ ဝန္ဒန’’န္တိ။

တတ္ထ ဝုတ္တော ဝဇ္ဇာသီတိ ‘‘ပုတ္တော ဝေါ သုဝဏ္ဏသာမော နဒီတီရေဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ ရဇတပဋ္ဋသဒိသေ ဝါလုကာပုလိနေ ဒက္ခိဏပဿေန နိပန္နော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ တုမှာကံ ပါဒေ ဝန္ဒတီ’’တိ ဧဝံ မဟာရာဇ, မယာ ဝုတ္တော ဟုတွာ မာတာပိတူနံ မေ ဝန္ဒနံ ဝဒေယျာသီတိ အတ္ထော။

ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ။ မဟာသတ္တောပိ မာတာပိတူနံ ဝန္ဒနံ ပေသေတွာ ဝိသညိတံ ပါပုဏိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၂၈။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန သော သာမော, ယုဝါ ကလျာဏဒဿနော၊

မုစ္ဆိတော ဝိသဝေဂေန, ဝိသညီ သမပဇ္ဇထာ’’တိ။

တတ္ထ သမပဇ္ဇထာတိ ဝိသညီ ဇာတော။

သော ဟိ ဟေဋ္ဌာ ဧတ္တကံ ကထေန္တော နိရဿာသော ဝိယ အဟောသိ။ ဣဒါနိ ပနဿ ဝိသဝေဂေန မဒ္ဒိတာ ဘဝင်္ဂစိတ္တသန္တတိ ဟဒယရူပံ နိဿာယ ပဝတ္တိ, ကထာ ပစ္ဆိဇ္ဇိ, မုခံ ပိဟိတံ, အက္ခီနိ နိမီလိတာနိ, ဟတ္ထပါဒါ ထဒ္ဓဘာဝံ ပတ္တာ, သကလသရီရံ လောဟိတေန မက္ခိတံ။ ရာဇာ ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ မယာ သဒ္ဓိံ ကထေသိ, ကိံ နု ခေါ’’တိ တဿ အဿာသပဿာသေ ဥပဓာရေသိ။ တေ ပန နိရုဒ္ဓါ, သရီရံ ထဒ္ဓံ ဇာတံ။ သော တံ ဒိသွာ ‘‘နိရုဒ္ဓေါ ဒါနိ သာမော’’တိ သောကံ သဒ္ဓါရေတုံ အသက္ကောန္တော ဥဘော ဟတ္ထေ မတ္ထကေ ဌပေတွာ မဟာသဒ္ဒေန ပရိဒေဝိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၂၉။ ‘‘သ ရာဇာ ပရိဒေဝေသိ, ဗဟုံ ကာရုညသဉှိတံ၊

အဇရာမရောဟံ အာသိံ, အဇ္ဇေတံ ဉာမိ နော ပုရေ၊

သာမံ ကာလင်္ကတံ ဒိသွာ, နတ္ထိ မစ္စုဿ နာဂမော။

၃၃၀။ ‘‘ယဿု မံ ပဋိမန္တေတိ, သဝိသေန သမပ္ပိတော၊

သွဇ္ဇ ဧဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသတိ။

၃၃၁။ ‘‘နိရယံ နူန ဂစ္ဆာမိ, ဧတ္ထ မေ နတ္ထိ သံသယော၊

တဒါ ဟိ ပကတံ ပါပံ, စိရရတ္တာယ ကိဗ္ဗိသံ။

၃၃၂။ ‘‘ဘဝန္တိ တဿ ဝတ္တာရော, ဂါမေ ကိဗ္ဗိသကာရကော၊

အရညေ နိမ္မနုဿမှိ, ကော မံ ဝတ္တုမရဟတိ။

၃၃၃။ ‘‘သာရယန္တိ ဟိ ကမ္မာနိ, ဂါမေ သံဂစ္ဆ မာဏဝါ၊

အရညေ နိမ္မနုဿမှိ, ကော နု မံ သာရယိဿတီ’’တိ။

တတ္ထ အာသိန္တိ အဟံ ဧတ္တကံ ကာလံ အဇရာမရောမှီတိ သညီ အဟောသိံ။ အဇ္ဇေတန္တိ အဇ္ဇ အဟံ ဣမံ သာမံ ကာလကတံ ဒိသွာ မမဉ္စေဝ အညေသဉ္စ နတ္ထိ မစ္စုဿ နာဂမောတိ တံ မစ္စုဿ အာဂမနံ အဇ္ဇ ဇာနာမိ, ဣတော ပုဗ္ဗေ န ဇာနာမီတိ ဝိလပတိ။ သွဇ္ဇ ဧဝံ ဂတေ ကာလေတိ ယော သဝိသေန သလ္လေန သမပ္ပိတော ဣဒါနေဝ မံ ပဋိမန္တေတိ, သော အဇ္ဇ ဧဝံ ဂတေ ကာလေ ဧဝံ မရဏကာလေ သမ္ပတ္တေ ကိဉ္စိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ န ဘာသတိ။ တဒါ ဟီတိ တသ္မိံ ခဏေ သာမံ ဝိဇ္ဈန္တေန မယာ ပါပံ ကတံ။ စိရရတ္တာယ ကိဗ္ဗိသန္တိ တံ ပန စိရရတ္တံ ဝိပစ္စနသမတ္ထံ ဒါရုဏံ ဖရုသံ။

တဿာတိ တဿ ဧဝရူပံ ပါပကမ္မံ ကတွာ ဝိစရန္တဿ။ ဝတ္တာရောတိ နိန္ဒိတာရော ဘဝန္တိ ‘‘ကုဟိံ ဂါမေ ကိန္တိ ကိဗ္ဗိသကာရကော’’တိ။ ဣမသ္မိံ ပန အရညေ နိမ္မနုဿမှိ ကော မံ ဝတ္တုမရဟတိ, သစေ ဟိ ဘဝေယျ, ဝဒေယျာတိ ဝိလပတိ။ သာရယန္တီတိ ဂါမေ ဝါ နိဂမာဒီသု ဝါ သံဂစ္ဆ မာဏဝါ တတ္ထ တတ္ထ ဗဟူ ပုရိသာ သန္နိပတိတွာ ‘‘အမ္ဘော ပုရိသဃာတက, ဒါရုဏံ တေ ကမ္မံ ကတံ, အသုကဒဏ္ဍံ ပတ္တော နာမ တွ’’န္တိ ဧဝံ ကမ္မာနိ သာရေန္တိ စောဒေန္တိ။ ဣမသ္မိံ ပန နိမ္မနုဿေ အရညေ မံ ကော သာရယိဿတီတိ အတ္တာနံ စောဒေန္တော ဝိလပတိ။

တဒါ ဗဟုသုန္ဒရီ နာမ ဒေဝဓီတာ ဂန္ဓမာဒနဝါသိနီ မဟာသတ္တဿ သတ္တမေ အတ္တဘာဝေ မာတုဘူတပုဗ္ဗာ။ သာ ပုတ္တသိနေဟေန ဗောဓိသတ္တံ နိစ္စံ အာဝဇ္ဇေတိ, တံ ဒိဝသံ ပန ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝမာနာ န တံ အာဝဇ္ဇေတိ။ ‘‘ဒေဝသမာဂမံ ဂတာ’’တိပိ ဝဒန္တိယေဝ။ သာ တဿ ဝိသညိဘူတကာလေ ‘‘ကိံ နု ခေါ မေ ပုတ္တဿ ပဝတ္တီ’’တိ အာဝဇ္ဇမာနာ အဒ္ဒသ ‘‘အယံ ပီဠိယက္ခော နာမ ရာဇာ မမ ပုတ္တံ ဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဇ္ဈိတွာ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ ဝါလုကာပုလိနေ ဃာတေတွာ မဟန္တေန သဒ္ဒေန ပရိဒေဝတိ။ သစာဟံ န ဂမိဿာမိ, မမ ပုတ္တော သုဝဏ္ဏသာမော ဧတ္ထေဝ မရိဿတိ, ရညောပိ ဟဒယံ ဖလိဿတိ, သာမဿ မာတာပိတရောပိ နိရာဟာရာ ပါနီယမ္ပိ အလဘန္တာ သုဿိတွာ မရိဿန္တိ။ မယိ ပန ဂတာယ ရာဇာ ပါနီယဃဋံ အာဒါယ တဿ မာတာပိတူနံ သန္တိကံ ဂမိဿတိ, ဂန္တွာ စ ပန ‘‘ပုတ္တော ဝေါ မယာ ဟတော’တိ ကထေဿတိ။ ဧဝဉ္စ ဝတွာ တေသံ ဝစနံ သုတွာ တေ ပုတ္တဿ သန္တိကံ အာနယိဿတိ။ အထ ခေါ တေ စ အဟဉ္စ သစ္စကိရိယံ ကရိဿာမ, သစ္စဗလေန သာမဿ ဝိသံ ဝိနဿိဿတိ။ ဧဝံ မေ ပုတ္တော ဇီဝိတံ လဘိဿတိ, မာတာပိတရော စ စက္ခူနိ လဘိဿန္တိ, ရာဇာ စ သာမဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ နဂရံ ဂန္တွာ မဟာဒါနံ ဒတွာ သဂ္ဂပရာယဏော ဘဝိဿတိ, တသ္မာ ဂစ္ဆာမဟံ တတ္ထာ’’တိ။ သာ ဂန္တွာ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ အဒိဿမာနေန ကာယေန အာကာသေ ဌတွာ ရညာ သဒ္ဓိံ ကထေသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၃၄။ ‘‘သာ ဒေဝတာ အန္တရဟိတာ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ၊

ရညောဝ အနုကမ္ပာယ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။

၃၃၅။ ‘‘အာဂုံ ကိရ မဟာရာဇ, အကရိ ကမ္မဒုက္ကဋံ၊

အဒူသကာ ပိတာပုတ္တာ, တယော ဧကူသုနာ ဟတာ။

၃၃၆။ ‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ, ယထာ တေ သုဂတီ သိယာ၊

ဓမ္မေနန္ဓေ ဝနေ ပေါသ, မညေဟံ သုဂတီ တယာ’’တိ။

တတ္ထ ရညောဝါတိ ရညောယေဝ။ အာဂုံ ကိရာတိ မဟာရာဇ, တွံ မဟာပရာဓံ မဟာပါပံ အကရိ။ ဒုက္ကဋန္တိ ယံ ကတံ ဒုက္ကဋံ ဟောတိ, တံ လာမကကမ္မံ အကရိ။ အဒူသကာတိ နိဒ္ဒေါသာ။ ပိတာပုတ္တာတိ မာတာ စ ပိတာ စ ပုတ္တော စ ဣမေ တယော ဇနာ ဧကဥသုနာ ဟတာ။ တသ္မိဉှိ ဟတေ တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ တဿ မာတာပိတရောပိ ဟတာဝ ဟောန္တိ။ အနုသိက္ခာမီတိ သိက္ခာပေမိ အနုသာသာမိ။ ပေါသာတိ သာမဿ ဌာနေ ဌတွာ သိနေဟံ ပစ္စုပဋ္ဌာပေတွာ သာမော ဝိယ တေ ဥဘော အန္ဓေ ပေါသေဟိ။ မညေဟံ သုဂတီ တယာတိ ဧဝံ တယာ သုဂတိယေဝ ဂန္တဗ္ဗာ ဘဝိဿတီတိ အဟံ မညာမိ။

သော ဒေဝတာယ ဝစနံ သုတွာ ‘‘အဟံ ကိရ တဿ မာတာပိတရော ပေါသေတွာ သဂ္ဂံ ဂမိဿာမီ’’တိ သဒ္ဒဟိတွာ ‘‘ကိံ မေ ရဇ္ဇေန, တေယေဝ ပေါသေဿာမီ’’တိ ဒဠှံ အဓိဋ္ဌာယ ဗလဝပရိဒေဝံ ပရိဒေဝန္တော သောကံ တနုကံ ကတွာ ‘‘သုဝဏ္ဏသာမော မတော ဘဝိဿတီ’’တိ နာနာပုပ္ဖေဟိ တဿ သရီရံ ပူဇေတွာ ဥဒကေန သိဉ္စိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ စတူသု ဌာနေသု ဝန္ဒိတွာ တေန ပူရိတံ ဥဒကဃဋံ အာဒါယ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော ဒက္ခိဏဒိသာဘိမုခေါ အဂမာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၃၇။ ‘‘သ ရာဇာ ပရိဒေဝိတွာ, ဗဟုံ ကာရုညသဉှိတံ၊

ဥဒကကုမ္ဘမာဒါယ, ပက္ကာမိ ဒက္ခိဏာမုခေါ’’တိ။

ပကတိယာပိ မဟာထာမော ရာဇာ ပါနီယဃဋံ အာဒါယ ဂစ္ဆန္တော အဿမပဒံ ကောဋ္ဋေန္တော ဝိယ ပဝိသိတွာ ဒုကူလပဏ္ဍိတဿ ပဏ္ဏသာလာဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ။ ဒုကူလပဏ္ဍိတော အန္တော နိသိန္နောဝ တဿ ပဒသဒ္ဒံ သုတွာ ‘‘နာယံ သာမဿ ပဒသဒ္ဒေါ, ကဿ နု ခေါ’’တိ ပုစ္ဆန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

၃၃၈။ ‘‘ကဿ နု ဧသော ပဒသဒ္ဒေါ, မနုဿဿေဝ အာဂတော၊

နေသော သာမဿ နိဂ္ဃေါသော, ကော နု တွမသိ မာရိသ။

၃၃၉။ ‘‘သန္တဉှိ သာမော ဝဇတိ, သန္တံ ပါဒါနိ နေယတိ၊

နေသော သာမဿ နိဂ္ဃေါသော, ကော နု တွမသိ မာရိသာ’’တိ။

တတ္ထ မနုဿဿေဝါတိ နာယံ သီဟဗျဂ္ဃဒီပိယက္ခနာဂကိန္နရာနံ, အာဂစ္ဆတော ပန မနုဿဿေဝါယံ ပဒသဒ္ဒေါ, နေသော သာမဿာတိ။ သန္တံ ဟီတိ ဥပသမယုတ္တံ ဧဝ။ ဝဇတီတိ စင်္ကမတိ။ နေယတီတိ ပတိဋ္ဌာပေတိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘သစာဟံ အတ္တနော ရာဇဘာဝံ အကထေတွာ ‘မယာ တုမှာကံ ပုတ္တော မာရိတော’တိ ဝက္ခာမိ, ဣမေ ကုဇ္ဈိတွာ မယာ သဒ္ဓိံ ဖရုသံ ကထေဿန္တိ။ ဧဝံ မေ တေသု ကောဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ, အထ နေ ဝိဟေဌေဿာမိ, တံ မမ အကုသလံ ဘဝိဿတိ, ‘ရာဇာ’တိ ပန ဝုတ္တေ အဘာယန္တာ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ရာဇဘာဝံ တာဝ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ပါနီယမာဠကေ ပါနီယဃဋံ ဌပေတွာ ပဏ္ဏသာလာဒွါရေ ဌတွာ အာဟ –

၃၄၀။ ‘‘ရာဇာဟမသ္မိ ကာသီနံ, ပီဠိယက္ခောတိ မံ ဝိဒူ၊

လောဘာ ရဋ္ဌံ ပဟိတွာန, မိဂမေသံ စရာမဟံ။

၃၄၁။ ‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော၊

နာဂေါပိ မေ န မုစ္စေယျ, အာဂတော ဥသုပါတန’’န္တိ။

ဒုကူလပဏ္ဍိတောပိ တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော အာဟ –

၃၄၂။ ‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ၊

ဣဿရောသိ အနုပ္ပတ္တော, ယံ ဣဓတ္ထိ ပဝေဒယ။

၃၄၃။ ‘‘တိန္ဒုကာနိ ပိယာလာနိ, မဓုကေ ကာသုမာရိယော၊

ဖလာနိ ခုဒ္ဒကပ္ပါနိ, ဘုဉ္ဇ ရာဇ ဝရံ ဝရံ။

၃၄၄။ ‘‘ဣဒမ္ပိ ပါနီယံ သီတံ, အာဘတံ ဂိရိဂဗ္ဘရာ၊

တတော ပိဝ မဟာရာဇ, သစေ တွံ အဘိကင်္ခသီ’’တိ၊

တဿတ္ထော သတ္တိဂုမ္ဗဇာတကေ (ဇာ။ ၁။၁၅။၁၅၉ အာဒယော) ကထိတော။ ဣဓ ပန ‘‘ဂိရိဂဗ္ဘရာ’’တိ မိဂသမ္မတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သာ ဟိ နဒီ ဂိရိဂဗ္ဘရာ နိက္ခန္တတ္တာ ‘‘ဂိရိဂဗ္ဘရာ’’ တွေဝ ဇာတာ။

ဧဝံ တေန ပဋိသန္ထာရေ ကတေ ရာဇာ ‘‘ပုတ္တော ဝေါ မယာ မာရိတော’’တိ ပဌမမေဝ ဝတ္တုံ အယုတ္တံ, အဇာနန္တော ဝိယ ကထံ သမုဋ္ဌာပေတွာ ကထေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

၃၄၅။ ‘‘နာလံ အန္ဓာ ဝနေ ဒဋ္ဌုံ, ကော နု ဝေါ ဖလမာဟရိ၊

အနန္ဓဿေဝယံ သမ္မာ, နိဝါပေါ မယှ ခါယတီ’’တိ။

တတ္ထ နာလန္တိ တုမှေ အန္ဓာ ဣမသ္မိံ ဝနေ ကိဉ္စိ ဒဋ္ဌုံ န သမတ္ထာ။ ကော နု ဝေါ ဖလမာဟရီတိ ကော နု တုမှာကံ ဣမာနိ ဖလာဖလာနိ အာဟရိ။ နိဝါပေါတိ အယံ သမ္မာ နယေန ဥပါယေန ကာရဏေန ကတော ခါဒိတဗ္ဗယုတ္တကာနံ ပရိသုဒ္ဓါနံ ဖလာဖလာနံ နိဝါပေါ သန္နိစယော အနန္ဓဿ ဝိယ မယှံ ခါယတိ ပညာယတိ ဥပဋ္ဌာတိ။

တံ သုတွာ ဒုကူလပဏ္ဍိတော ‘‘မဟာရာဇ, န မယံ ဖလာဖလာနိ အာဟရာမ, ပုတ္တော ပန နော အာဟရတီ’’တိ ဒဿေန္တော ဂါထာဒွယမာဟ –

၃၄၆။ ‘‘ဒဟရော ယုဝါ နာတိဗြဟာ, သာမော ကလျာဏဒဿနော၊

ဒီဃဿ ကေသာ အသိတာ, အထော သူနဂ္ဂဝေလ္လိတာ။

၃၄၇။ ‘‘သော ဟဝေ ဖလမာဟရိတွာ, ဣတော အာဒါယ ကမဏ္ဍလုံ၊

နဒိံ ဂတော ဥဒဟာရော, မညေ န ဒူရမာဂတော’’တိ။

တတ္ထ နာတိဗြဟာတိ နာတိဒီဃော နာတိရဿော။ သူနဂ္ဂဝေလ္လိတာတိ သူနသင်္ခါတာယ မံသကောဋ္ဋနပေါတ္ထနိယာ အဂ္ဂံ ဝိယ ဝိနတာ။ ကမဏ္ဍလုန္တိ ဃဋံ။ န ဒူရမာဂတောတိ ဣဒါနိ န ဒူရံ အာဂတော, အာသန္နဋ္ဌာနံ အာဂတော ဘဝိဿတီတိ မညာမီတိ အတ္ထော။

တံ သုတွာ ရာဇာ အာဟ –

၃၄၈။ ‘‘အဟံ တံ အဝဓိံ သာမံ, ယော တုယှံ ပရိစာရကော၊

ယံ ကုမာရံ ပဝေဒေထ, သာမံ ကလျာဏဒဿနံ။

၃၄၉။ ‘‘ဒီဃဿ ကေသာ အသိတာ, အထော သူနဂ္ဂဝေလ္လိတာ၊

တေသု လောဟိတလိတ္တေသု, သေတိ သာမော မဟာ ဟတော’’တိ။

တတ္ထ အဝဓိန္တိ ဝိသပီတေန သရေန ဝိဇ္ဈိတွာ မာရေသိံ။ ပဝေဒေထာတိ ကထေထ။ သေတီတိ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ ဝါလုကာပုလိနေ သယတိ။

ဒုကူလပဏ္ဍိတဿ ပန အဝိဒူရေ ပါရိကာယ ပဏ္ဏသာလာ ဟောတိ။ သာ တတ္ထ နိသိန္နာဝ ရညော ဝစနံ သုတွာ တံ ပဝတ္တိံ သောတုကာမာ အတ္တနော ပဏ္ဏသာလတော နိက္ခမိတွာ ရဇ္ဇုကသညာယ ဒုကူလပဏ္ဍိတဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အာဟ –

၃၅၀။ ‘‘ကေန ဒုကူလ မန္တေသိ, ‘ဟတော သာမော’တိ ဝါဒိနာ၊

‘ဟတော သာမော’တိ သုတွာန, ဟဒယံ မေ ပဝေဓတိ။

၃၅၁။ ‘‘အဿတ္ထဿေဝ တရုဏံ, ပဝါဠံ မာလုတေရိတံ၊

‘ဟတော သာမော’တိ သုတွာန, ဟဒယံ မေ ပဝေဓတီ’’တိ။

တတ္ထ ဝါဒိနာတိ ‘‘မယာ သာမော ဟတော’’တိ ဝဒန္တေန။ ပဝါဠန္တိ ပလ္လဝံ။ မာလုတေရိတန္တိ ဝါတေန ပဟဋံ။

ဒုကူလပဏ္ဍိတော ဩဝဒန္တော အာဟ –

၃၅၂။ ‘‘ပါရိကေ ကာသိရာဇာယံ, သော သာမံ မိဂသမ္မတေ၊

ကောဓသာ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈိ, တဿ မာ ပါပမိစ္ဆိမှာ’’တိ။

တတ္ထ မိဂသမ္မတေတိ မိဂသမ္မတာနဒီတီရေ။ ကောဓသာတိ မိဂေသု ဥပ္ပန္နေန ကောဓေန။ မာ ပါပမိစ္ဆိမှာတိ တဿ မယံ ဥဘောပိ ပါပံ မာ ဣစ္ဆိမှာ။

ပုန ပါရိကာ အာဟ –

၃၅၃။ ‘‘ကိစ္ဆာ လဒ္ဓေါ ပိယော ပုတ္တော, ယော အန္ဓေ အဘရီ ဝနေ၊

တံ ဧကပုတ္တံ ဃာတိမှိ, ကထံ စိတ္တံ န ကောပယေ’’တိ။

တတ္ထ ဃာတိမှီတိ ဃာတကေ။

ဒုကူလပဏ္ဍိတော အာဟ –

၃၅၄။ ‘‘ကိစ္ဆာ လဒ္ဓေါ ပိယော ပုတ္တော, ယော အန္ဓေ အဘရီ ဝနေ၊

တံ ဧကပုတ္တံ ဃာတိမှိ, အက္ကောဓံ အာဟု ပဏ္ဍိတာ’’တိ။

တတ္ထ အက္ကောဓန္တိ ကောဓော နာမ နိရယသံဝတ္တနိကော, တသ္မာ တံ ကောဓံ အကတွာ ပုတ္တဃာတကမှိ အက္ကောဓော ဧဝ ကတ္တဗ္ဗောတိ ပဏ္ဍိတာ အာဟု ကထေန္တိ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ တေ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဥရံ ပဟရိတွာ မဟာသတ္တဿ ဂုဏေ ဝဏ္ဏေတွာ ဘုသံ ပရိဒေဝိံသု။ အထ နေ ရာဇာ သမဿာသေန္တော အာဟ –

၃၅၅။ ‘‘မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေထ, ‘ဟတော သာမော’တိ ဝါဒိနာ၊

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿာမိ ဗြဟာဝနေ။

၃၅၆။ ‘‘ဣဿတ္ထေ စသ္မိ ကုသလော, ဒဠှဓမ္မောတိ ဝိဿုတော၊

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿာမိ ဗြဟာဝနေ။

၃၅၇။ ‘‘မိဂါနံ ဝိဃာသမနွေသံ, ဝနမူလဖလာနိ စ၊

အဟံ ကမ္မကရော ဟုတွာ, ဘရိဿာမိ ဗြဟာဝနေ’’တိ။

တတ္ထ ဝါဒိနာတိ တုမှေ ‘‘သာမော ဟတော’’တိ ဝဒန္တေန မယာ သဒ္ဓိံ ‘‘တယာ နော ဧဝံ ဂုဏသမ္ပန္နော ပုတ္တော မာရိတော, ဣဒါနိ ကော အမှေ ဘရိဿတီ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေထ, အဟံ တုမှာကံ ကမ္မကရော ဟုတွာ သာမော ဝိယ တုမှေ ဘရိဿာမီတိ။

ဧဝံ ရာဇာ ‘‘တုမှေ မာ စိန္တယိတ္ထ, န မယှံ ရဇ္ဇေနတ္ထော, အဟံ ဝေါ ယာဝဇီဝံ ဘရိဿာမီ’’တိ တေ အဿာသေသိ။ တေ တေန သဒ္ဓိံ သလ္လပန္တာ အာဟံသု –

၃၅၈။ ‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ, နေတံ အမှေသု ကပ္ပတိ၊

ရာဇာ တွမသိ အမှာကံ, ပါဒေ ဝန္ဒာမ တေ မယ’’န္တိ။

တတ္ထ ဓမ္မောတိ သဘာဝေါ ကာရဏံ ဝါ။ နေတံ အမှေသု ကပ္ပတီတိ ဧတံ တဝ ကမ္မကရဏံ အမှေသု န ကပ္ပတိ န သောဘတိ။ ‘‘ပါဒေ ဝန္ဒာမ တေ မယ’’န္တိ ဣဒံ ပန တေ ပဗ္ဗဇိတလိင်္ဂေ ဌိတာပိ ပုတ္တသောကေန သမဗ္ဘာဟတာယ စေဝ နိဟတမာနတာယ စ ဝဒိံသု။ ‘‘ရညော ဝိဿာသံ ဥပ္ပါဒေတုံ ဧဝမာဟံသူ’’တိပိ ဝဒန္တိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ အတိဝိယ တုဿိတွာ ‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ, ဧဝံ ဒေါသကာရကေ နာမ မယိ ဖရုသဝစနမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ, ပဂ္ဂဏှန္တိယေဝ မမ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဂါထမာဟ –

၃၅၉။ ‘‘ဓမ္မံ နေသာဒါ ဘဏထ, ကတာ အပစိတီ တယာ၊

ပိတာ တွမသိ အမှာကံ, မာတာ တွမသိ ပါရိကေ’’တိ။

တတ္ထ တယာတိ ဧကေကံ ဝဒန္တော ဧဝမာဟ။ ပိတာတိ ဒုကူလပဏ္ဍိတ, အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ တွံ မယှံ ပိတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌ, အမ္မ ပါရိကေ, တွမ္ပိ မေ မာတုဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌ, အဟံ ပန ဝေါ ပုတ္တဿ သာမဿ ဌာနေ ဌတွာ ပါဒဓောဝနာဒီနိ သဗ္ဗကိစ္စာနိ ကရိဿာမိ, မံ ရာဇာတိ အသလ္လက္ခေတွာ သာမောတိ သလ္လက္ခေထာတိ။

တေ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဝန္ဒိတွာ ‘‘မဟာရာဇ, တဝ အမှာကံ ကမ္မကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ, အပိစ ခေါ ပန လဋ္ဌိကောဋိယာ နော ဂဟေတွာ အာနေတွာ သာမံ ဒဿေဟီ’’တိ ယာစန္တာ ဂါထာဒွယမာဟံသု –

၃၆၀။ ‘‘နမော တေ ကာသိရာဇတ္ထု, နမော တေ ကာသိဝဍ္ဎန၊

အဉ္ဇလိံ တေ ပဂ္ဂဏှာမ, ယာဝ သာမာနုပါပယ။

၃၆၁။ ‘‘တဿ ပါဒေ သမဇ္ဇန္တာ, မုခဉ္စ ဘုဇဒဿနံ၊

သံသုမ္ဘမာနာ အတ္တာနံ, ကာလမာဂမယာမသေ’’တိ။

တတ္ထ ယာဝ သာမာနုပါပယာတိ ယာဝ သာမော ယတ္ထ, တတ္ထ အမှေ အနုပါပယ။ ဘုဇဒဿနန္တိ ကလျာဏဒဿနံ အဘိရူပံ။ သံသုမ္ဘမာနာတိ ပေါထေန္တာ။ ကာလမာဂမယာမသေတိ ကာလကိရိယံ အာဂမေဿာမ။

တေသံ ဧဝံ ကထေန္တာနညေဝ သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော။ အထ ရာဇာ ‘‘သစာဟံ ဣဒါနေဝ ဣမေ တတ္ထ နေဿာမိ, တံ ဒိသွာဝ နေသံ ဟဒယံ ဖလိဿတိ, ဣတိ တိဏ္ဏမ္ပိ ဧတေသံ မတကာလေ အဟံ နိရယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တောယေဝ နာမ, တသ္မာ တေသံ ဂန္တုံ န ဒဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ စတဿော ဂါထာယော အဇ္ဈဘာသိ –

၃၆၂။ ‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ၊

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, စန္ဒောဝ ပတိတော ဆမာ။

၃၆၃။ ‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ၊

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, သူရိယောဝ ပတိတော ဆမာ။

၃၆၄။ ‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ၊

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, ပံသုနာ ပတိကုန္ထိတော။

၃၆၅။ ‘‘ဗြဟာ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏံ, အာကာသန္တံဝ ဒိဿတိ၊

ယတ္ထ သာမော ဟတော သေတိ, ဣဓေဝ ဝသထဿမေ’’တိ။

တတ္ထ ဗြဟာတိ အစ္စုဂ္ဂတံ။ အာကာသန္တံဝါတိ ဧတံ ဝနံ အာကာသဿ အန္တော ဝိယ ဟုတွာ ဒိဿတိ။ အထ ဝါ အာကာသန္တန္တိ အာကာသမာနံ, ပကာသမာနန္တိ အတ္ထော။ ဆမာတိ ဆမာယံ, ပထဝိယန္တိ အတ္ထော။ ‘‘ဆမ’’န္တိပိ ပါဌော, ပထဝိံ ပတိတော ဝိယာတိ အတ္ထော။ ပတိကုန္ထိတောတိ ပရိကိဏ္ဏော, ပလိဝေဌိတောတိ အတ္ထော။

အထ တေ အတ္တနော ဝါဠမိဂဘယာဘာဝံ ဒဿေတုံ ဂါထမာဟံသု –

၃၆၆။ ‘‘ယဒိ တတ္ထ သဟဿာနိ, သတာနိ နိယုတာနိ စ၊

နေဝမှာကံ ဘယံ ကောစိ, ဝနေ ဝါဠေသု ဝိဇ္ဇတီ’’တိ။

တတ္ထ ကောစီတိ ဣမသ္မိံ ဝနေ ကတ္ထစိ ဧကသ္မိံ ပဒေသေပိ အမှာကံ ဝါဠေသု ဘယံ နာမ နတ္ထိ။

ရာဇာ တေ ပဋိဗာဟိတုံ အသက္ကောန္တော ဟတ္ထေသု ဂဟေတွာ တတ္ထ နေသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၆၇။ ‘‘တတော အန္ဓာနမာဒါယ, ကာသိရာဇာ ဗြဟာဝနေ၊

ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ ပက္ကာမိ, ယတ္ထ သာမော ဟတော အဟူ’’တိ။

တတ္ထ တတောတိ တဒါ။ အန္ဓာနန္တိ အန္ဓေ။ အဟူတိ အဟောသိ။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဌာနေ သော နိပန္နော, တတ္ထ နေသီတိ အတ္ထော။

သော အာနေတွာ စ ပန သာမဿ သန္တိကေ ဌပေတွာ ‘‘အယံ ဝေါ ပုတ္တော’’တိ အာစိက္ခိ။ အထဿ ပိတာ သီသံ ဥက္ခိပိတွာ မာတာ ပါဒေ ဂဟေတွာ ဦရူသု ဌပေတွာ နိသီဒိတွာ ဝိလပိံသု။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၆၈။ ‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ၊

အပဝိဒ္ဓံ ဗြဟာရညေ, စန္ဒံဝ ပတိတံ ဆမာ။

၃၆၉။ ‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ၊

အပဝိဒ္ဓံ ဗြဟာရညေ, သူရိယံဝ ပတိတံ ဆမာ။

၃၇၀။ ‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ၊

အပဝိဒ္ဓံ ဗြဟာရညေ, ကလူနံ ပရိဒေဝယုံ။

၃၇၁။ ‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ပက္ကန္ဒုံ, ‘အဓမ္မော ကိရ ဘော’ဣတိ။

၃၇၂။ ‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပမတ္တောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန၊

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ။

၃၇၃။ ‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပဒိတ္တောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန၊

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ။

၃၇၄။ ‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပကုဒ္ဓေါသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန၊

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသတိ။

၃၇၅။ ‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ပသုတ္တောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန၊

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ။

၃၇၆။ ‘‘ဗာဠှံ ခေါ တွံ ဝိမနောသိ, သာမ ကလျာဏဒဿန၊

ယော အဇ္ဇေဝံ ဂတေ ကာလေ, န ကိဉ္စိ မဘိဘာသသိ။

၃၇၇။ ‘‘ဇဋံ ဝလိနံ ပံသုဂတံ, ကောဒါနိ သဏ္ဌပေဿတိ၊

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော။

၃၇၈။ ‘‘ကော မေ သမ္မဇ္ဇမာဒါယ, သမ္မဇ္ဇိဿတိ အဿမံ၊

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော။

၃၇၉။ ‘‘ကောဒါနိ နှာပယိဿတိ, သီတေနုဏှောဒကေန စ၊

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော။

၃၈၀။ ‘‘ကောဒါနိ ဘောဇယိဿတိ, ဝနမူလဖလာနိ စ၊

သာမော အယံ ကာလကတော, အန္ဓာနံ ပရိစာရကော’’တိ။

တတ္ထ အပဝိဒ္ဓန္တိ ရညာ နိရတ္ထကံ ဆဍ္ဍိတံ။ အဓမ္မော ကိရ ဘော ဣတီတိ အယုတ္တံ ကိရ ဘော, အဇ္ဇ ဣမသ္မိံ လောကေ ဝတ္တတိ။ ပမတ္တောတိ တိခိဏသုရံ ပိဝိတွာ ဝိယ မတ္တော ပမတ္တော ပမာဒံ အာပန္နော။ ပဒိတ္တောတိ ဒပ္ပိတော။ ‘‘ပကုဒ္ဓေါသိ ဝိမနောသီ’’တိ သဗ္ဗံ ဝိလာပဝသေန ဘဏန္တိ။ ဇဋန္တိ တာတ, အမှာကံ ဇဋာမဏ္ဍလံ။ ဝလိနံ ပံသုဂတန္တိ ယဒါ အာကုလံ မလဂ္ဂဟိတံ ဘဝိဿတိ။ ကောဒါနီတိ ဣဒါနိ ကော သဏ္ဌပေဿတိ, သောဓေတွာ ဥဇုံ ကရိဿတီတိ။

အထဿ မာတာ ဗဟုံ ဝိလပိတွာ တဿ ဥရေ ဟတ္ထံ ဌပေတွာ သန္တာပံ ဥပဓာရေန္တီ ‘‘ပုတ္တဿ မေ သန္တာပေါ ပဝတ္တတိယေဝ, ဝိသဝေဂေန ဝိသညိတံ အာပန္နော ဘဝိဿတိ, နိဗ္ဗိသဘာဝတ္ထာယ စဿ သစ္စကိရိယံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ သစ္စကိရိယမကာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၈၁။ ‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ၊

အဋ္ဋိတာ ပုတ္တသောကေန, မာတာ သစ္စံ အဘာသထ။

၃၈၂။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဓမ္မစာရီ ပုရေ အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၈၃။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဗြဟ္မစာရီ ပုရေ အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၈၄။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, သစ္စဝါဒီ ပုရေ အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၈၅။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, မာတာပေတ္တိဘရော အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၈၆။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကော၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၈၇။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ပါဏာ ပိယတရော မမ၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၈၈။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိတ္ထိ ကတံ ပုညံ, မယှဉ္စေဝ ပိတုစ္စ တေ၊

သဗ္ဗေန တေန ကုသလေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတူ’’တိ။

တတ္ထ ယေန သစ္စေနာတိ ယေန ဘူတေန သဘာဝေန။ ဓမ္မစာရီတိ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မစာရီ။ သစ္စဝါဒီတိ ဟသိတဝသေနပိ မုသာဝါဒံ န ဝဒတိ။ မာတာပေတ္တိဘရောတိ အနလသော ဟုတွာ ရတ္တိန္ဒိဝံ မာတာပိတရော ဘရိ။ ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကောတိ ဇေဋ္ဌာနံ မာတာပိတူနံ သက္ကာရကာရကော ဟောတိ။

ဧဝံ မာတရာ သတ္တဟိ ဂါထာဟိ သစ္စကိရိယာယ ကတာယ သာမော ပရိဝတ္တိတွာ နိပဇ္ဇိ။ အထဿ ပိတာ ‘‘ဇီဝတိ မေ ပုတ္တော, အဟမ္ပိဿ သစ္စကိရိယံ ကရိဿာမီ’’တိ တထေဝ သစ္စကိရိယမကာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၃၈၉။ ‘‘ဒိသွာန ပတိတံ သာမံ, ပုတ္တကံ ပံသုကုန္ထိတံ၊

အဋ္ဋိတော ပုတ္တသောကေန, ပိတာ သစ္စံ အဘာသထ။

၃၉၀။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဓမ္မစာရီ ပုရေ အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၁။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ဗြဟ္မစာရီ ပုရေ အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၂။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, သစ္စဝါဒီ ပုရေ အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၃။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, မာတာပေတ္တိဘရော အဟု၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၄။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကော၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၅။ ‘‘ယေန သစ္စေနယံ သာမော, ပါဏာ ပိယတရော မမ၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၆။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိတ္ထိ ကတံ ပုညံ, မယှဉ္စေဝ မာတုစ္စ တေ၊

သဗ္ဗေန တေန ကုသလေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတူ’’တိ။

ဧဝံ ပိတရိ သစ္စကိရိယံ ကရောန္တေ မဟာသတ္တော ပရိဝတ္တိတွာ ဣတရေန ပဿေန နိပဇ္ဇိ။ အထဿ တတိယံ သစ္စကိရိယံ ဒေဝတာ အကာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အဟ –

၃၉၇။ ‘‘သာ ဒေဝတာ အန္တရဟိတာ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ၊

သာမဿ အနုကမ္ပာယ, ဣမံ သစ္စံ အဘာသထ။

၃၉၈။ ‘‘ပဗ္ဗတျာဟံ ဂန္ဓမာဒနေ, စိရရတ္တနိဝါသိနီ၊

န မေ ပိယတရော ကောစိ, အညော သာမေန ဝိဇ္ဇတိ၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၃၉၉။ ‘‘သဗ္ဗေ ဝနာ ဂန္ဓမယာ, ပဗ္ဗတေ ဂန္ဓမာဒနေ၊

ဧတေန သစ္စဝဇ္ဇေန, ဝိသံ သာမဿ ဟညတု။

၄၀၀။ ‘‘တေသံ လာလပ္ပမာနာနံ, ဗဟုံ ကာရုညသဉှိတံ၊

ခိပ္ပံ သာမော သမုဋ္ဌာသိ, ယုဝါ ကလျာဏဒဿနော’’တိ။

တတ္ထ ပဗ္ဗတျာဟန္တိ ပဗ္ဗတေ အဟံ။ သဗ္ဗေ ဝနာ ဂန္ဓမယာတိ သဗ္ဗေ ရုက္ခာ ဂန္ဓမယာ။ န ဟိ တတ္ထ အဂန္ဓော နာမ ကောစိ ရုက္ခော အတ္ထိ။ တေသန္တိ ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဥဘိန္နံ လာလပ္ပမာနာနညေဝ ဒေဝတာယ သစ္စကိရိယာယ ပရိယောသာနေ ခိပ္ပံ သာမော ဥဋ္ဌာသိ, ပဒုမပတ္တတော ဥဒကံ ဝိယဿ ဝိသံ ဝိနိဝတ္တေတွာ အာဗာဓော ဝိဂတော, ဣဓ နု ခေါ ဝိဒ္ဓေါ, ဧတ္ထ နု ခေါ ဝိဒ္ဓေါတိ ဝိဒ္ဓဋ္ဌာနမ္ပိ န ပညာယိ။

ဣတိ မဟာသတ္တဿ နိရောဂဘာဝေါ, မာတာပိတူနဉ္စ စက္ခုပဋိလာဘော, အရုဏုဂ္ဂမနဉ္စ, ဒေဝတာနုဘာဝေန တေသံ စတုန္နံ အဿမေယေဝ ပါကဋဘာဝေါ စာတိ သဗ္ဗံ ဧကက္ခဏေယေဝ အဟောသိ။ မာတာပိတရော ‘‘စက္ခူနိ နော လဒ္ဓါနိ, သုဝဏ္ဏသာမော စ အရောဂေါ ဇာတော’’တိ အတိရေကတရံ တုဿိံသု။ အထ နေ သာမပဏ္ဍိတော ဂါထံ အဘာသိ –

၄၀၁။ ‘‘သာမောဟမသ္မိ ဘဒ္ဒံ ဝေါ, သောတ္ထိနာမှိ သမုဋ္ဌိတော၊

မာ ဗာဠှံ ပရိဒေဝေထ, မဉ္စုနာဘိဝဒေထ မ’’န္တိ။

တတ္ထ သောတ္ထိနာမှိ သမုဋ္ဌိတောတိ သောတ္ထိနာ သုခေန ဥဋ္ဌိတော အမှိ ဘဝါမိ။ မဉ္ဇုနာတိ မဓုရဿရေန မံ အဘိဝဒေထ။

အထ သော ရာဇာနံ ဒိသွာ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော အာဟ –

၄၀၂။ ‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ၊

ဣဿရောသိ အနုပ္ပတ္တော, ယံ ဣဓတ္ထိ ပဝေဒယ။

၄၀၃။ ‘‘တိန္ဒုကာနိ ပိယာလာနိ, မဓုကေ ကာသုမာရိယော၊

ဖလာနိ ခုဒ္ဒကပ္ပါနိ, ဘုဉ္ဇ ရာဇ ဝရံ ဝရံ။

၄၀၄။ ‘‘အတ္ထိ မေ ပါနီယံ သီတံ, အာဘတံ ဂိရိဂဗ္ဘရာ၊

တတော ပိဝ မဟာရာဇ, သစေ တွံ အဘိကင်္ခသီ’’တိ။

ရာဇာပိ တံ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ အာဟ –

၄၀၅။ ‘‘သမ္မုယှာမိ ပမုယှာမိ, သဗ္ဗာ မုယှန္တိ မေ ဒိသာ၊

ပေတံ တံ သာမ မဒ္ဒက္ခိံ, ကော နု တွံ သာမ ဇီဝသီ’’တိ။

တတ္ထ ပေတန္တိ သာမ အဟံ တံ မတံ အဒ္ဒသံ။ ကော နု တွန္တိ ကထံ နု တွံ ဇီဝိတံ ပဋိလဘသီတိ ပုစ္ဆိ။

မဟာသတ္တော ‘‘အယံ ရာဇာ မံ ‘မတော’တိ သလ္လက္ခေသိ, အမတဘာဝမဿ ပကာသေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

၄၀၆။ ‘‘အပိ ဇီဝံ မဟာရာဇ, ပုရိသံ ဂါဠှဝေဒနံ၊

ဥပနီတမနသင်္ကပ္ပံ, ဇီဝန္တံ မညတေ မတံ။

၄၀၇။ ‘‘အပိ ဇီဝံ မဟာရာဇ, ပုရိသံ ဂါဠှဝေဒနံ၊

တံ နိရောဓဂတံ သန္တံ, ဇီဝန္တံ မညတေ မတ’’န္တိ။

တတ္ထ အပိ ဇီဝန္တိ ဇီဝမာနံ အပိ။ ဥပနီတမနသင်္ကပ္ပန္တိ ဘဝင်္ဂဩတိဏ္ဏစိတ္တာစာရံ။ ဇီဝန္တန္တိ ဇီဝမာနမေဝ ‘‘ဧသော မတော’’တိ မညတိ။ နိရောဓဂတန္တိ အဿာသပဿာသနိရောဓံ သမာပန္နံ သန္တံ ဝိဇ္ဇမာနံ မံ ဧဝံ လောကော မတံ ဝိယ ဇီဝန္တမေဝ မညတိ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မဟာသတ္တော ရာဇာနံ အတ္ထေ ယောဇေတုကာမော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ပုန ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ –

၄၀၈။ ‘‘ယော မာတရံ ပိတရံ ဝါ, မစ္စော ဓမ္မေန ပေါသတိ၊

ဒေဝါပိ နံ တိကိစ္ဆန္တိ, မာတာပေတ္တိဘရံ နရံ။

၄၀၉။ ‘‘ယော မာတရံ ပိတရံ ဝါ, မစ္စော ဓမ္မေန ပေါသတိ၊

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ, ဘော, မာတာပေတ္တိဘရဿ ဇန္တုနော ဥပ္ပန္နရောဂံ ဒေဝတာပိ တိကိစ္ဆန္တိ, အတိဝိယ အယံ သာမော သောဘတီ’’တိ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာစန္တော အာဟ –

၄၁၀။ ‘‘ဧသ ဘိယျော ပမုယှာမိ, သဗ္ဗာ မုယှန္တိ မေ ဒိသာ၊

သရဏံ တံ သာမ ဂစ္ဆာမိ, တွဉ္စ မေ သရဏံ ဘဝါ’’တိ။

တတ္ထ ဘိယျောတိ ယသ္မာ တာဒိသေ ပရိသုဒ္ဓသီလဂုဏသမ္ပန္နေ တယိ အပရဇ္ဈိံ, တသ္မာ အတိရေကတရံ သမ္မုယှာမိ။ တွဉ္စ မေ သရဏံ ဘဝါတိ သရဏံ ဂစ္ဆန္တဿ မေ တွံ သရဏံ ဘဝ, ပတိဋ္ဌာ ဟောဟိ, ဒေဝလောကဂါမိမဂ္ဂံ ကရောဟီတိ။

အထ နံ မဟာသတ္တော ‘‘သစေပိ, မဟာရာဇ, ဒေဝလောကံ ဂန္တုကာမောသိ, မဟန္တံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ပရိဘုဉ္ဇိတုကာမောသိ, ဣမာသု ဒသရာဇဓမ္မစရိယာသု ဝတ္တဿူ’’တိ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဒသ ရာဇဓမ္မစရိယဂါထာ အဘာသိ –

၄၁၁။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, မာတာပိတူသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၂။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ပုတ္တဒါရေသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၃။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, မိတ္တာမစ္စေသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၄။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ဝါဟနေသု ဗလေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၅။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ဂါမေသု နိဂမေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၆။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ရဋ္ဌေသု ဇနပဒေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၇။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, သမဏဗြာဟ္မဏေသု စ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၈။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, မိဂပက္ခီသု ခတ္တိယ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၁၉။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, ဓမ္မော စိဏ္ဏော သုခါဝဟော၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ရာဇ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ။

၄၂၀။ ‘‘ဓမ္မံ စရ မဟာရာဇ, သဣန္ဒာ ဒေဝါ သဗြဟ္မကာ၊

သုစိဏ္ဏေန ဒိဝံ ပတ္တာ, မာ ဓမ္မံ ရာဇ ပါမဒေါ’’တိ။

တာသံ အတ္ထော တေသကုဏဇာတကေ (ဇာ။ ၂။၁၇။၁ အာဒယော) ဝိတ္ထာရိတောဝ။ ဧဝံ မဟာသတ္တော တဿ ဒသ ရာဇဓမ္မေ ဒေသေတွာ ဥတ္တရိပိ ဩဝဒိတွာ ပဉ္စ သီလာနိ အဒါသိ။ သော တဿ ဩဝါဒံ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မဟာသတ္တံ ဝန္ဒိတွာ ခမာပေတွာ ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂပရာယဏော အဟောသိ။ ဗောဓိသတ္တောပိ ယာဝဇီဝံ မာတာပိတရော ပရိစရိတွာ မာတာပိတူဟိ သဒ္ဓိံ ပဉ္စ အဘိညာ စ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော စ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဗြဟ္မလောကူပဂေါ အဟောသိ။

သတ္ထာ ဣဒံ ဓမ္မဒေသနံ အာဟရိတွာ ‘‘ဘိက္ခဝေ, မာတာပိတူနံ ပေါသနံ နာမ ပဏ္ဍိတာနံ ဝံသော’’တိ ဝတွာ သစ္စာနိ ပကာသေတွာ ဇာတကံ သမောဓာနေသိ, သစ္စပရိယောသာနေ မာတုပေါသကဘိက္ခု သောတာပတ္တိဖလံ ပါပုဏိ။

တဒါ ရာဇာ အာနန္ဒော အဟောသိ, ဒေဝဓီတာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ, သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ, ဒုကူလပဏ္ဍိတော မဟာကဿပေါ, ပါရိကာ ဘဒ္ဒကာပိလာနီ ဘိက္ခုနီ, သုဝဏ္ဏသာမပဏ္ဍိတော ပန အဟမေဝ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အဟောသိန္တိ။

သုဝဏ္ဏသာမဇာတကဝဏ္ဏနာ တတိယာ။

[၅၄၁] ၄။ နိမိဇာတကဝဏ္ဏနာ

အစ္ဆေရံ ဝတ လောကသ္မိန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ မိထိလံ ဥပနိဿာယ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တော သိတပါတုကမ္မံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။ ဧကဒိဝသဉှိ သတ္ထာ သာယနှသမယေ သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ စာရိကံ စရမာနော ဧကံ ရမဏီယံ ဘူမိပ္ပဒေသံ ဒိသွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗစရိယံ ကထေတုကာမော ဟုတွာ သိတပါတုကမ္မံ ကတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒတ္ထေရေန သိတပါတုကမ္မကာရဏံ ပုဋ္ဌော ‘‘အာနန္ဒ, အယံ ဘူမိပ္ပဒေသော ပုဗ္ဗေ မယာ မဃဒေဝရာဇကာလေ ဈာနကီဠှံ ကီဠန္တေန အဇ္ဈာဝုဋ္ဌပုဗ္ဗော’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ အတီတံ အာဟရိ။

အတီတေ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလနဂရေ မဃဒေဝေါ နာမ ရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ။ သော စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ကုမာရကီဠှံ ကီဠိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ဥပရဇ္ဇံ ကာရေသိ, စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ ရဇ္ဇံ ကာရေန္တော ‘‘ယဒါ မေ သမ္မ ကပ္ပက, သိရသ္မိံ ပလိတာနိ ပဿေယျာသိ, တဒါ မေ အာရောစေယျာသီ’’တိ အာဟ။ အပရဘာဂေ ကပ္ပကော ပလိတာနိ ဒိသွာ ရညော အာရောစေသိ။ ရာဇာ ပလိတံ သုဝဏ္ဏသဏ္ဍာသေန ဥဒ္ဓရာပေတွာ ဟတ္ထတလေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ပလိတံ ဩလောကေတွာ မစ္စုရာဇေန အာဂန္တွာ နလာဋေ လဂ္ဂံ ဝိယ မရဏံ သမ္ပဿမာနော ‘‘ဣဒါနိ မေ ပဗ္ဗဇိတကာလော’’တိ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘တာတ, ရဇ္ဇံ ပဋိစ္ဆ, အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ကိံ ကာရဏာ ဒေဝါ’’တိ ဝုတ္တေ –

‘‘ဥတ္တမင်္ဂရုဟာ မယှံ, ဣမေ ဇာတာ ဝယောဟရာ၊

ပါတုဘူတာ ဒေဝဒူတာ, ပဗ္ဗဇ္ဇာသမယော မမာ’’တိ။ –

ဝတွာ ပုတ္တံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စိတွာ ‘‘တာတ, တွမ္ပိ ဧဝရူပံ ပလိတံ ဒိသွာဝ ပဗ္ဗဇေယျာသီ’’တိ တံ ဩဝဒိတွာ နဂရာ နိက္ခမိတွာ အမ္ဗဝနေ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ။ ပုတ္တောပိဿ ဧတေနေဝ ဥပါယေန ပဗ္ဗဇိတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ။ တထာ တဿ ပုတ္တော, တထာ တဿ ပုတ္တောတိ ဧဝံ ဒွီဟိ ဦနာနိ စတုရာသီတိခတ္တိယသဟဿာနိ သီသေ ပလိတံ ဒိသွာဝ ဣမသ္မိံ

အမ္ဗဝနေ ပဗ္ဗဇိတွာ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု။

တေသံ သဗ္ဗပဌမံ နိဗ္ဗတ္တော မဃဒေဝရာဇာ ဗြဟ္မလောကေ ဌိတောဝ အတ္တနော ဝံသံ ဩလောကေန္တော ဒွီဟိ ဦနာနိ စတုရာသီတိခတ္တိယသဟဿာနိ ပဗ္ဗဇိတာနိ ဒိသွာ တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ ‘‘ဣတော နု ခေါ ပရံ ပဝတ္တိဿတိ, န ပဝတ္တိဿတီ’’တိ ဩလောကေန္တော အပ္ပဝတ္တနဘာဝံ ဉတွာ ‘‘မမ ဝံသံ အဟမေဝ ဃဋေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ တတော စဝိတွာ မိထိလနဂရေ ရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိတွာ ဒသမာသစ္စယေန မာတု ကုစ္ဆိတော နိက္ခမိ။ ရာဇာ တဿ နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ နေမိတ္တကေ ဗြာဟ္မဏေ ပက္ကောသာပေတွာ ပုစ္ဆိ။ တေ တဿ လက္ခဏာနိ ဩလောကေတွာ ‘‘မဟာရာဇ, အယံ ကုမာရော တုမှာကံ ဝံသံ ဃဋေန္တော ဥပ္ပန္နော။ တုမှာကဉှိ ဝံသော ပဗ္ဗဇိတဝံသော, ဣမဿ ပရတော နာဂမိဿတီ’’တိ ဝဒိံသု။ တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အယံ ကုမာရော ရထစက္ကနေမိ ဝိယ မမ ဝံသံ ဃဋေန္တော ဇာတော, တသ္မာ တဿ ‘နိမိကုမာရော’တိ နာမံ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘နိမိကုမာရော’’တိဿ နာမံ အကာသိ။

သော ဒဟရကာလတော ပဋ္ဌာယ ဒါနေ သီလေ ဥပေါသထကမ္မေ စ အဘိရတော အဟောသိ။ အထဿ ပိတာ ပုရိမနယေနေဝ ပလိတံ ဒိသွာ ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇံ နိယျာဒေတွာ အမ္ဗဝနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဗြဟ္မလောကပရာယဏော အဟောသိ။ နိမိရာဇာ ပန ဒါနဇ္ဈာသယတာယ စတူသု နဂရဒွါရေသု နဂရမဇ္ဈေ စာတိ ပဉ္စသု ဌာနေသု ပဉ္စ ဒါနသာလာယော ကာရာပေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ။ ဧကေကာယ ဒါနသာလာယ သတသဟဿံ သတသဟဿံ ကတွာ ဒေဝသိကံ ပဉ္စ ပဉ္စ ကဟာပဏသတသဟဿာနိ ပရိစ္စဇိ, နိစ္စံ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခိ, ပက္ခဒိဝသေသု ဥပေါသထံ သမာဒိယိ, မဟာဇနမ္ပိ ဒါနာဒီသု ပုညေသု သမာဒပေသိ, သဂ္ဂမဂ္ဂံ အာစိက္ခိတွာ နိရယဘယေန တဇ္ဇေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ တဿ ဩဝါဒေ ဌိတာ မနုဿာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု, ဒေဝလောကော ပရိပူရိ, နိရယော တုစ္ဆော ဝိယ အဟောသိ။ တဒါ တာဝတိံသဘဝနေ ဒေဝသံဃာ သုဓမ္မာယံ ဒေဝသဘာယံ သန္နိပတိတွာ ‘‘အဟော, ဝတ အမှာကံ အာစရိယော နိမိရာဇာ, တံ နိဿာယ မယံ ဣမံ ဗုဒ္ဓညဏေနပိ အပရိစ္ဆိန္ဒနီယံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝါမာ’’တိ ဝတွာ မဟာသတ္တဿ ဂုဏေ ဝဏ္ဏယိံသု။ မနုဿလောကေပိ မဟာသမုဒ္ဒပိဋ္ဌေ အာသိတ္တတေလံ ဝိယ မဟာသတ္တဿ ဂုဏကထာ ပတ္ထရိ။ သတ္ထာ တမတ္ထံ အာဝိဘူတံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ကထေန္တော အာဟ –

၄၂၁။ ‘‘အစ္ဆေရံ ဝတ လောကသ္မိံ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝိစက္ခဏာ၊

ယဒါ အဟု နိမိရာဇာ, ပဏ္ဍိတော ကုသလတ္ထိကော။

၄၂၂။ ‘‘ရာဇာ သဗ္ဗဝိဒေဟာနံ, အဒါ ဒါနံ အရိန္ဒမော၊

တဿ တံ ဒဒတော ဒါနံ, သင်္ကပ္ပေါ ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ, ကတမံ သု မဟပ္ဖလ’’န္တိ။

တတ္ထ ယဒါ အဟူတိ ဘိက္ခဝေ, ယဒါ ပဏ္ဍိတော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ ကုသလတ္ထိကော နိမိရာဇာ အဟောသိ, တဒါ ဒေဝမနုဿာ ‘‘အစ္ဆေရံ ဝတ, ဘော, ဧဝရူပါပိ နာမ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓဉာဏေ မဟာဇနဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စံ သာဓယမာနာ လောကသ္မိံ ဝိစက္ခဏာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဧဝံ တဿ ဂုဏကထံ ကထေသုန္တိ အတ္ထော။ ‘‘ယထာ အဟူ’’တိပိ ပါဌော။ တဿတ္ထော – ယထာ အဟု နိမိရာဇာ ပဏ္ဍိတော ကုသလတ္ထိကောယေဝ, တထာရူပါ မဟာဇနဿ ဗုဒ္ဓကိစ္စံ သာဓယမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝိစက္ခဏာ။ ယံ တေသံ ဥပ္ပန္နံ, တံ အစ္ဆေရံ ဝတ လောကသ္မိန္တိ။ ဣတိ သတ္ထာ သယမေဝ အစ္ဆရိယဇာတော ဧဝမာဟ။ သဗ္ဗဝိဒေဟာနန္တိ သဗ္ဗဝိဒေဟရဋ္ဌဝါသီနံ။ ကတမံ သူတိ ဧတေသု ဒွီသု ကတမံ နု ခေါ မဟပ္ဖလန္တိ အတ္ထော။

သော ကိရ ပန္နရသီဥပေါသထဒိဝသေ ဥပေါသထိကော ဟုတွာ သဗ္ဗာဘရဏာနိ ဩမုဉ္စိတွာ သိရိသယနပိဋ္ဌေ နိပန္နောဝ ဒွေ ယာမေ နိဒ္ဒံ ဩက္ကမိတွာ ပစ္ဆိမယာမေ ပဗုဒ္ဓေါ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ ‘‘အဟံ မဟာဇနဿ အပရိမာဏံ ဒါနမ္ပိ ဒေမိ, သီလမ္ပိ ရက္ခာမိ, ဒါနဿ နု ခေါ မဟန္တံ ဖလံ, ဥဒါဟု ဗြဟ္မစရိယဿာ’’တိ စိန္တေတွာ အတ္တနော ကင်္ခံ ဆိန္ဒိတုံ နာသက္ခိ။ တသ္မိံ ခဏေ သက္ကဿ ဘဝနံ ဥဏှာကာရံ ဒဿေသိ။ သက္ကော အာဝဇ္ဇေန္တော တံ တထာ ဝိတက္ကေန္တံ ဒိသွာ ‘‘ကင်္ခမဿ ဆိန္ဒိဿာမီ’’တိ ဧကကောဝ သီဃံ အာဂန္တွာ သကလနိဝေသနံ ဧကောဘာသံ ကတွာ သိရိဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဩဘာသံ ဖရိတွာ အာကာသေ ဌတွာ တေန ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၄၂၃။ ‘‘တဿ သင်္ကပ္ပမညာယ, မဃဝါ ဒေဝကုဉ္ဇရော၊

သဟဿနေတ္တော ပါတုရဟု, ဝဏ္ဏေန ဝိဟနံ တမံ။

၄၂၄။ ‘‘သလောမဟဋ္ဌော မနုဇိန္ဒော, ဝါသဝံ အဝစာ နိမိ၊

ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ။

၄၂၅။ ‘‘န စ မေ တာဒိသော ဝဏ္ဏော, ဒိဋ္ဌော ဝါ ယဒိ ဝါ သုတော၊

အာစိက္ခ မေ တွံ ဘဒ္ဒန္တေ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ။

၄၂၆။ ‘‘သလောမဟဋ္ဌံ ဉတွာန, ဝါသဝေါ အဝစာ နိမိံ၊

သက္ကောဟမသ္မိ ဒေဝိန္ဒော, အာဂတောသ္မိ တဝန္တိကေ၊

အလောမဟဋ္ဌော မနုဇိန္ဒ, ပုစ္ဆ ပဉှံ ယမိစ္ဆသိ။

၄၂၇။ ‘‘သော စ တေန ကတောကာသော, ဝါသဝံ အဝစာ နိမိ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ မဟာရာဇ, သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

‘ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ, ကတမံသု မဟပ္ဖလံ’။

၄၂၈။ ‘‘သော ပုဋ္ဌော နရဒေဝေန, ဝါသဝေါ အဝစာ နိမိံ၊

ဝိပါကံ ဗြဟ္မစရိယဿ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၂၉။ ‘‘ဟီနေန ဗြဟ္မစရိယေန, ခတ္တိယေ ဥပပဇ္ဇတိ၊

မဇ္ဈိမေန စ ဒေဝတ္တံ, ဥတ္တမေန ဝိသုဇ္ဈတိ။

၄၃၀။ ‘‘န ဟေတေ သုလဘာ ကာယာ, ယာစယောဂေန ကေနစိ၊

ယေ ကာယေ ဥပပဇ္ဇန္တိ, အနာဂါရာ တပဿိနော’’တိ။

တတ္ထ သလောမဟဋ္ဌောတိ ဘိက္ခဝေ, သော နိမိရာဇာ ဩဘာသံ ဒိသွာ အာကာသံ ဩလောကေန္တော တံ ဒိဗ္ဗာဘရဏပဋိမဏ္ဍိတံ ဒိသွာဝ ဘယေန လောမဟဋ္ဌော ဟုတွာ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆိ။ အလောမဟဋ္ဌောတိ နိဗ္ဘယော အဟဋ္ဌလောမော ဟုတွာ ပုစ္ဆ, မဟာရာဇာတိ။ ဝါသဝံ အဝစာတိ တုဋ္ဌမာနသော ဟုတွာ သက္ကံ အဝေါစ။ ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတောတိ ဘိက္ခဝေ, သော သက္ကော အတီတေ အတ္တနာ ပစ္စက္ခတော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယဿ ဝိပါကံ ဇာနန္တော တဿ အဇာနတော အက္ခာသိ။

ဟီနေနာတိအာဒီသု ပုထုတိတ္ထာယတနေ မေထုနဝိရတိမတ္တံ သီလံ ဟီနံ နာမ, တေန ခတ္တိယကုလေ ဥပပဇ္ဇတိ။ ဈာနဿ ဥပစာရမတ္တံ မဇ္ဈိမံ နာမ, တေန ဒေဝတ္တံ ဥပပဇ္ဇတိ။ အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနံ ပန ဥတ္တမံ နာမ, တေန ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ, တံ ဗာဟိရကာ နိဗ္ဗာနန္တိ ကထေန္တိ။ တေနာဟ ‘‘ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ။ ဣမသ္မိံ ပန ဗုဒ္ဓသာသနေ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ဘိက္ခုနော အညတရံ ဒေဝနိကာယံ ပတ္ထေန္တဿ ဗြဟ္မစရိယစေတနာ ဟီနတာယ ဟီနံ နာမ, တေန ယထာပတ္ထိတေ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ။ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ဘိက္ခုနော အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနံ မဇ္ဈိမံ နာမ, တေန ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတိ။ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တုပ္ပတ္တိ ဥတ္တမံ နာမ, တေန ဝိသုဇ္ဈတီတိ။ ဣတိ သက္ကော ‘‘မဟာရာဇ, ဒါနတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန သတသဟဿဂုဏေန ဗြဟ္မစရိယဝါသောဝ မဟပ္ဖလော’’တိ ဝဏ္ဏေတိ။ ကာယာတိ ဗြဟ္မဃဋာ။ ယာစယောဂေနာတိ ယာစနယုတ္တကေန ယညယုတ္တကေန ဝါတိ ဥဘယတ္ထာပိ ဒါယကဿေဝေတံ နာမံ။ တပဿိနောတိ တပနိဿိတကာ။

ဣမာယ ဂါထာယ ဗြဟ္မစရိယဝါသဿေဝ မဟပ္ဖလဘာဝံ ဒီပေတွာ ဣဒါနိ ယေ အတီတေ မဟာဒါနံ ဒတွာ ကာမာဝစရံ အတိက္ကမိတုံ နာသက္ခိံသု, တေ ရာဇာနော ဒဿေန္တော အာဟ –

၄၃၁။ ‘‘ဒုဒီပေါ သာဂရော သေလော, မုဇကိန္ဒော ဘဂီရသော၊

ဥသိန္ဒရော ကဿပေါ စ, အသကော စ ပုထုဇ္ဇနော။

၄၃၂။ ‘‘ဧတေ စညေ စ ရာဇာနော, ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဗဟူ၊

ပုထုယညံ ယဇိတွာန, ပေတတ္တံ နာတိဝတ္တိသု’’န္တိ။

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗေ ဗာရာဏသိယံ ဒုဒီပေါ နာမ ရာဇာ ဒါနံ ဒတွာ မရဏစက္ကေန ဆိန္နော ကာမာဝစရေယေဝ နိဗ္ဗတ္တိ။ တထာ သာဂရာဒယော အဋ္ဌာတိ ဧတေ စ အညေ စ ဗဟူ ရာဇာနော စေဝ ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ စ ပုထုယညံ ယဇိတွာန အနေကပ္ပကာရံ ဒါနံ ဒတွာ ကာမာဝစရဘူမိသင်္ခါတံ ပေတတ္တံ နာတိဝတ္တိံသူတိ အတ္ထော။ ကာမာဝစရဒေဝတာ ဟိ ရူပါဒိနော ကိလေသဝတ္ထုဿ ကာရဏာ ပရံ ပစ္စာသီသနတော ကပဏတာယ ‘‘ပေတာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ယေ အဒုတိယာ န ရမန္တိ ဧကိကာ, ဝိဝေကဇံ ယေ န လဘန္တိ ပီတိံ၊

ကိဉ္စာပိ တေ ဣန္ဒသမာနဘောဂါ, တေ ဝေ ပရာဓီနသုခါ ဝရာကာ’’တိ။

ဧဝမ္ပိ ဒါနဖလတော ဗြဟ္မစရိယဖလဿေဝ မဟန္တဘာဝံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဗြဟ္မစရိယဝါသေန ပေတဘဝနံ အတိက္ကမိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တတာပသေ ဒဿေန္တော အာဟ –

၄၃၃။ ‘‘အထ ယီမေ အဝတ္တိံသု, အနာဂါရာ တပဿိနော၊

သတ္တိသယော ယာမဟနု, သောမယာမော မနောဇဝေါ။

၄၃၄။ ‘‘သမုဒ္ဒေါ မာဃော ဘရတော စ, ဣသိ ကာလပုရက္ခတော၊

အင်္ဂီရသော ကဿပေါ စ, ကိသဝစ္ဆော အကတ္တိ စာ’’တိ။

တတ္ထ အဝတ္တိံသူတိ ကာမာဝစရံ အတိက္ကမိံသု။ တပဿိနောတိ သီလတပဉ္စေဝ သမာပတ္တိတပဉ္စ နိဿိတာ။ သတ္တိသယောတိ ယာမဟနုအာဒယော သတ္တ ဘာတရောဝ သန္ဓာယာဟ။ အင်္ဂီရသာဒီဟိ စတူဟိ သဒ္ဓိံ ဧကာဒသေတေ အဝတ္တိံသု အတိက္ကမိံသူတိ အတ္ထော။

ဧဝံ တာဝ သုတဝသေနေဝ ဒါနဖလတော ဗြဟ္မစရိယဝါသဿေဝ မဟပ္ဖလတံ ဝဏ္ဏေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ အာဟရန္တော အာဟ –

၄၃၅။ ‘‘ဥတ္တရေန နဒီ သီဒါ, ဂမ္ဘီရာ ဒုရတိက္ကမာ၊

နဠဂ္ဂိဝဏ္ဏာ ဇောတန္တိ, သဒါ ကဉ္စနပဗ္ဗတာ။

၄၃၆။ ‘‘ပရူဠှကစ္ဆာ တဂရာ, ရူဠှကစ္ဆာ ဝနာ နဂါ၊

တတြာသုံ ဒသသဟဿာ, ပေါရာဏာ ဣသယော ပုရေ။

၄၃၇။ ‘‘အဟံ သေဋ္ဌောသ္မိ ဒါနေန, သံယမေန ဒမေန စ၊

အနုတ္တရံ ဝတံ ကတွာ, ပကိရစာရီ သမာဟိတေ။

၄၃၈။ ‘‘ဇာတိမန္တံ အဇစ္စဉ္စ, အဟံ ဥဇုဂတံ နရံ၊

အတိဝေလံ နမဿိဿံ, ကမ္မဗန္ဓူ ဟိ မာဏဝါ။

၄၃၉။ ‘‘သဗ္ဗေ ဝဏ္ဏာ အဓမ္မဋ္ဌာ, ပတန္တိ နိရယံ အဓော၊

သဗ္ဗေ ဝဏ္ဏာ ဝိသုဇ္ဈန္တိ, စရိတွာ ဓမ္မမုတ္တမ’’န္တိ။

တတ္ထ ဥတ္တရေနာတိ မဟာရာဇ, အတီတေ ဥတ္တရဟိမဝန္တေ ဒွိန္နံ သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတာနံ အန္တရေ ပဝတ္တာ သီဒါ နာမ နဒီ ဂမ္ဘီရာ နာဝါဟိပိ ဒုရတိက္ကမာ အဟောသိ။ ကိံ ကာရဏာ? သာ ဟိ အတိသုခုမောဒကာ, သုခုမတ္တာ ဥဒကဿ အန္တမသော မောရပိဉ္ဆ-မတ္တမ္ပိ တတ္ထ ပတိတံ နံ သဏ္ဌာတိ, ဩသီဒိတွာ ဟေဋ္ဌာတလမေဝ ဂစ္ဆတိ။ တေနေဝ သာ သီဒါ နာမ အဟောသိ။ တေ ပန တဿာ တီရေသု ကဉ္စနပဗ္ဗတာ သဒါ နဠဂ္ဂိဝဏ္ဏာ ဟုတွာ ဇောတန္တိ ဩဘာသန္တိ။ ပရူဠှကစ္ဆာ တဂရာတိ တဿာ ပန နဒိယာ တီရေ ကစ္ဆာ ပရူဠှတဂရာ အဟေသုံ တဂရဂန္ဓသုဂန္ဓိနော။ ရူဠှကစ္ဆာ ဝနာ နဂါတိ ယေ တတ္ထ အညေပိ ပဗ္ဗတာ, တေသမ္ပိ အန္တရေ ကစ္ဆာ ရူဠှဝနာ အဟေသုံ, ပုပ္ဖဖလူပဂရုက္ခသဉ္ဆန္နာတိ အတ္ထော။ တတြာသုန္တိ တသ္မိံ ဧဝံ ရမဏီယေ ဘူမိဘာဂေ ဒသသဟဿာ ဣသယော အဟေသုံ။ တေ သဗ္ဗေပိ အဘိညာသမာပတ္တိလာဘိနောဝ။ တေသု ဘိက္ခာစာရဝေလာယ ကေစိ ဥတ္တရကုရုံ ဂစ္ဆန္တိ, ကေစိ မဟာဇမ္ဗုဒီပေ ဇမ္ဗုဖလံ အာဟရန္တိ, ကေစိ ဟိမဝန္တေယေဝ မဓုရဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ ခါဒန္တိ, ကေစိ ဇမ္ဗုဒီပတလေ တံ တံ နဂရံ ဂစ္ဆန္တိ။ ဧကောပိ ရသတဏှာဘိဘူတော နတ္ထိ, ဈာနသုခေနေဝ ဝီတိနာမေန္တိ။ တဒါ ဧကော တာပသော အာကာသေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ သုနိဝတ္ထော သုပါရုတော ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ပုရောဟိတဿ ဂေဟဒွါရံ ပါပုဏိ။ သော တဿ ဥပသမေ ပသီဒိတွာ အန္တောနိဝေသနံ အာနေတွာ ဘောဇေတွာ ကတိပါဟံ ပဋိဇဂ္ဂန္တော ဝိဿာသေ ဥပ္ပန္နေ ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ ကုဟိံ ဝသထာ’’တိ ပုစ္ဆိ။ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ နာမာဝုသော’’တိ။ ‘‘ကိံ ပန တုမှေ ဧကကောဝ တတ္ထ ဝသထ, ဥဒါဟု အညေပိ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, အာဝုသော, တသ္မိံ ပဒေသေ ဒသသဟဿာ ဣသယော ဝသန္တိ, သဗ္ဗေဝ အဘိညာသမာပတ္တိလာဘိနော’’တိ။ တဿ တေသံ ဂုဏံ သုတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမိ။ အထ နံ သော အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, မမ္ပိ တတ္ထ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေထာ’’တိ။ ‘‘အာဝုသော, တွံ ရာဇပုရိသော, န တံ သက္ကာ ပဗ္ဗာဇေတု’’န္တိ။ ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, အဇ္ဇာဟံ ရာဇာနံ အာပုစ္ဆိဿာမိ, တုမှေ သွေပိ အာဂစ္ဆေယျာထာ’’တိ။ သော အဓိဝါသေသိ။

ဣတရောပိ ဘုတ္တပါတရာသော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, ဒေဝ, ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ အာဟ။ ‘‘ကိံ ကာရဏာ ပဗ္ဗဇိဿသီ’’တိ? ‘‘ကာမေသု ဒေါသံ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ဒိသွာ’’တိ။ ‘‘တေန ဟိ ပဗ္ဗဇာဟိ, ပဗ္ဗဇိတောပိ မံ ဒဿေယျာသီ’’တိ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ပုတ္တဒါရံ အနုသာသိတွာ သဗ္ဗံ သာပတေယျံ ဒဿေတွာ အတ္တနော ပဗ္ဗဇိတပရိက္ခာရံ ဂဟေတွာ တာပသဿ အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တောဝ နိသီဒိ။ တာပသောပိ တထေဝ အာကာသေနာဂန္တွာ အန္တောနဂရံ ပဝိသိတွာ တဿ ဂေဟံ ပါဝိသိ။ သော တံ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသိတွာ ‘‘ဘန္တေ, မယာ ကထံ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ။ သော တံ ဗဟိနဂရံ နေတွာ ဟတ္ထေ အာဒါယ အတ္တနော အာနုဘာဝေန တတ္ထ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေတွာ ပုနဒိဝသေ တံ တတ္ထေဝ ဌပေတွာ ဘတ္တံ အာဟရိတွာ ဒတွာ ကသိဏပရိကမ္မံ အာစိက္ခိ။ သော ကတိပါဟေနေဝ အဘိညာသမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ သယမေဝ ပိဏ္ဍာယ စရတိ။

သော အပရဘာဂေ ‘‘အဟံ ရညော အတ္တာနံ ဒဿေတုံ ပဋိညံ အဒါသိံ, ဒဿေဿာမဿ အတ္တာန’’န္တိ စိန္တေတွာ တာပသေ ဝန္ဒိတွာ အာကာသေန ဗာရာဏသိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခံ စရန္တော ရာဇဒွါရံ ပါပုဏိ။ ရာဇာ တံ ဒိသွာ သဉ္ဇာနိတွာ အန္တောနိဝေသနံ ပဝေသေတွာ သက္ကာရံ ကတွာ ‘‘ဘန္တေ, ကုဟိံ ဝသထာ’’တိ ပုစ္ဆိ။ ‘‘ဥတ္တရဟိမဝန္တပဒေသေ ကဉ္စနပဗ္ဗတန္တရေ ပဝတ္တာယ သီဒါနဒိယာ တီရေ, မဟာရာဇာ’’တိ။ ‘‘ကိံ ပန, ဘန္တေ, ဧကကောဝ တတ္ထ ဝသထ, ဥဒါဟု အညေပိ အတ္ထီ’’တိ။ ‘‘ကိံ ဝဒေသိ, မဟာရာဇ, တတ္ထ ဒသသဟဿာ ဣသယော ဝသန္တိ, သဗ္ဗေဝ အဘိညာသမာပတ္တိလာဘိနော’’တိ? ရာဇာ တေသံ ဂုဏံ သုတွာ သဗ္ဗေသံ ဘိက္ခံ ဒါတုကာမော အဟောသိ။ အထ နံ ရာဇာ အာဟ – ‘‘ဘန္တေ, အဟံ တေသံ ဣသီနံ ဘိက္ခံ ဒါတုကာမောမှိ, ကိံ ကရောမီ’’တိ? ‘‘မဟာရာဇ, တေ ဣသယော ဇိဝှါဝိညေယျရသေ အဂိဒ္ဓါ, န သက္ကာ ဣဓာနေတု’’န္တိ။ ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ နိဿာယ တေ ဘောဇေဿာမိ, ဥပါယံ မေ အာစိက္ခထာ’’တိ။ ‘‘တေန ဟိ, မဟာရာဇ, သစေ တေသံ ဒါနံ ဒါတုကာမောသိ, ဣတော နိက္ခမိတွာ သီဒါနဒီတီရေ ဝသန္တော တေသံ ဒါနံ ဒေဟီ’’တိ။

သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သဗ္ဗူပကရဏာနိ ဂါဟာပေတွာ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ အတ္တနော ရဇ္ဇသီမံ ပါပုဏိ။ အထ နံ တာပသော အတ္တနော အာနုဘာဝေန သဒ္ဓိံ သေနာယ သီဒါနဒီတီရံ နေတွာ နဒီတီရေ ခန္ဓာဝါရံ ကာရာပေတွာ အာကာသေန အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ ပစ္စာဂမိ။ အထ နံ ရာဇာ သက္ကစ္စံ ဘောဇေတွာ ‘‘သွေ, ဘန္တေ, ဒသသဟဿေ ဣသယော အာဒါယ ဣဓေဝ အာဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဂန္တွာ ပုနဒိဝသေ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ တေသံ ဣသီနံ အာရောစေသိ ‘‘မာရိသာ, ဗာရာဏသိရာဇာ ‘တုမှာကံ ဘိက္ခံ ဒဿာမီ’တိ အာဂန္တွာ သီဒါနဒီတီရေ နိသိန္နော သွေ ဝေါ နိမန္တေတိ, တဿာနုကမ္ပာယ ခန္ဓာဝါရံ ဂန္တွာ ဘိက္ခံ ဂဏှထာ’’တိ။ တေ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အာကာသေန ဂန္တွာ ခန္ဓာဝါရဿ အဝိဒူရေ ဩတရိံသု။ ရာဇာ တေ ဒိသွာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ခန္ဓာဝါရံ ပဝေသေတွာ ပညတ္တာသနေသု နိသီဒါပေတွာ ဣသိဂဏံ ပဏီတေနာဟာရေန သန္တပ္ပေတွာ တေသံ ဣရိယာပထေ ပသန္နော သွာတနာယပိ နိမန္တေသိ။ ဧတေနုပါယေန ဒသန္နံ တာပသသဟဿာနံ ဒသဝဿသဟဿာနိ ဒါနံ အဒါသိ။ ဒဒန္တော စ တသ္မိံယေဝ ပဒေသေ နဂရံ မာပေတွာ သဿကမ္မံ ကာရေသိ။ န ခေါ ပန, မဟာရာဇ, တဒါ သော ရာဇာ အညော အဟောသိ, အထ ခေါ အဟံ သေဋ္ဌောသ္မိ ဒါနေန, အဟမေဝ ဟိ တဒါ ဒါနေန သေဋ္ဌော ဟုတွာ တံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ဣမံ ပေတလောကံ အတိက္ကမိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတုံ နာသက္ခိံ။ မယာ ဒိန္နံ ပန ဒါနံ ဘုဉ္ဇိတွာ သဗ္ဗေဝ တေ တာပသာ ကာမာဝစရံ အတိက္ကမိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ, ဣမိနာပေတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ‘‘ဗြဟ္မစရိယဝါသောဝ မဟပ္ဖလော’’တိ။

ဧဝံ ဒါနေန အတ္တနော သေဋ္ဌဘာဝံ ပကာသေတွာ ဣတရေဟိ တီဟိ ပဒေဟိ တေသံ ဣသီနံ ဂုဏံ ပကာသေတိ။ တတ္ထ သံယမေနာတိ သီလေန။ ဒမေနာတိ ဣန္ဒြိယဒမေန။ အနုတ္တရန္တိ ဧတေဟိ ဂုဏေဟိ နိရန္တရံ ဥတ္တမံ ဝတံ သမာဒါနံ စရိတွာ။ ပကိရစာရီတိ ဂဏံ ပကိရိတွာ ပဋိက္ခိပိတွာ ပဟာယ ဧကစာရိကေ, ဧကီဘာဝံ ဂတေတိ အတ္ထော။ သမာဟိတေတိ ဥပစာရပ္ပနာသမာဓီဟိ သမာဟိတစိတ္တေ။ ဧဝရူပေ အဟံ တပဿိနော ဥပဋ္ဌဟိန္တိ ဒဿေတိ။ အဟံ ဥဇုဂတန္တိ အဟံ, မဟာရာဇ, တေသံ ဒသသဟဿာနံ ဣသီနံ အန္တရေ ကာယဝင်္ကာဒီနံ အဘာဝေန ဥဇုဂတံ ဧကမ္ပိ နရံ ဟီနဇစ္စော ဝါ ဟောတု ဇာတိသမ္ပန္နော ဝါ, ဇာတိံ အဝိစာရေတွာ တေသံ ဂုဏေသု ပသန္နမာနသော ဟုတွာ သဗ္ဗမေဝ အတိဝေလံ နမဿိဿံ, နိစ္စကာလမေဝ နမဿိဿန္တိ ဝဒတိ။ ကိံ ကာရဏာ? ကမ္မဗန္ဓူ ဟိ မာဏဝါတိ, သတ္တာ ဟိ နာမေတေ ကမ္မဗန္ဓူ ကမ္မပဋိသရဏာ, တေနေဝ ကာရဏေန သဗ္ဗေ ဝဏ္ဏာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ ‘‘ကိဉ္စာပိ, မဟာရာဇ, ဒါနတော ဗြဟ္မစရိယမေဝ မဟပ္ဖလံ, ဒွေပိ ပနေတေ မဟာပုရိသဝိတက္ကာဝ, တသ္မာ ဒွီသုပိ အပ္ပမတ္တောဝ ဟုတွာ ဒါနဉ္စ ဒေဟိ, သီလဉ္စ ရက္ခာဟီ’’တိ တံ ဩဝဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၄၄၀။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန မဃဝါ, ဒေဝရာဇာ သုဇမ္ပတိ၊

ဝေဒေဟမနုသာသိတွာ, သဂ္ဂကာယံ အပက္ကမီ’’တိ။

တတ္ထ အပက္ကမီတိ ပက္ကမိ, သုဓမ္မာဒေဝသဘာယံ နိသိန္နမေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသီတိ အတ္ထော။

အထ နံ ဒေဝဂဏာ အာဟံသု ‘‘မဟာရာဇ, နနု န ပညာယိတ္ထ, ကုဟိံ ဂတတ္ထာ’’တိ? ‘‘မာရိသာ မိထိလာယံ နိမိရညော ဧကာ ကင်္ခါ ဥပ္ပဇ္ဇိ, တဿ ပဉှံ ကထေတွာ တံ ရာဇာနံ နိက္ကင်္ခံ ကတွာ အာဂတောမှီ’’တိ ဝတွာ ပုန တံ ကာရဏံ ဂါထာယ ကထေတုံ အာဟ –

၄၄၁။ ‘‘ဣမံ ဘောန္တော နိသာမေထ, ယာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ၊

ဓမ္မိကာနံ မနုဿာနံ, ဝဏ္ဏံ ဥစ္စာဝစံ ဗဟုံ။

၄၄၂။ ‘‘ယထာ အယံ နိမိရာဇာ, ပဏ္ဍိတော ကုသလတ္ထိကော၊

ရာဇာ သဗ္ဗဝိဒေဟာနံ, အဒါ ဒါနံ အရိန္ဒမော။

၄၄၃။ ‘‘တဿ တံ ဒဒတော ဒါနံ, သင်္ကပ္ပေါ ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ, ကတမံ သု မဟပ္ဖလ’’န္တိ။

တတ္ထ ဣမန္တိ ဓမ္မိကာနံ ကလျာဏဓမ္မာနံ မနုဿာနံ မယာ ဝုစ္စမာနံ သီလဝသေန ဥစ္စံ ဒါနဝသေန အဝစံ ဗဟုံ ဣမံ ဝဏ္ဏံ နိသာမေထ သုဏာထာတိ အတ္ထော။ ယထာ အယန္တိ အယံ နိမိရာဇာ ယထာ အတိဝိယ ပဏ္ဍိတောတိ။

ဣတိ သော အပရိဟာပေတွာ ရညော ဝဏ္ဏံ ကထေသိ။ တံ သုတွာ ဒေဝသံဃာ ရာဇာနံ ဒဋ္ဌုကာမာ ဟုတွာ ‘‘အမှာကံ နိမိရာဇာ အာစရိယော, တဿောဝါဒေ ဌတွာ တံ နိဿာယ အမှေဟိ အယံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ, မယံ ဒဋ္ဌုကာမမှာ, တံ ပက္ကောသာပေဟိ, မဟာရာဇာ’’တိ ဝဒိံသု။ သက္ကော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ မာတလိံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘သမ္မ မာတလိ, ဝေဇယန္တရထံ ယောဇေတွာ မိထိလံ ဂန္တွာ နိမိရာဇာနံ ဒိဗ္ဗယာနေ အာရောပေတွာ အာနေဟီ’’တိ အာဟ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ရထံ ယောဇေတွာ ပါယာသိ။ သက္ကဿ ပန ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ကထေန္တဿ မာတလိံ အာဏာပေန္တဿ စ ရထံ ယောဇေန္တဿ စ မနုဿဂဏနာယ မာသော အတိက္ကန္တော။ ဣတိ နိမိရညော ပုဏ္ဏမာယံ ဥပေါသထိကဿ ပါစီနသီဟပဉ္ဇရံ ဝိဝရိတွာ မဟာတလေ နိသီဒိတွာ အမစ္စဂဏပရိဝုတဿ သီလံ ပစ္စဝေက္ခန္တဿ ပါစီနလောကဓာတုတော ဥဂ္ဂစ္ဆန္တေန စန္ဒမဏ္ဍလေန သဒ္ဓိံယေဝ သော ရထော ပညာယတိ။ မနုဿာ ဘုတ္တသာယမာသာ ဃရဒွါရေသု နိသီဒိတွာ သုခကထံ ကထေန္တာ ‘‘အဇ္ဇ ဒွေ စန္ဒာ ဥဂ္ဂတာ’’တိ အာဟံသု။ အထ နေသံ သလ္လပန္တာနညေဝ ရထော ပါကဋော အဟောသိ။ မဟာဇနော ‘‘နာယံ, စန္ဒော, ရထော’’တိ ဝတွာ အနုက္ကမေန သိန္ဓဝသဟဿယုတ္တေ မာတလိသင်္ဂါဟကေ ဝေဇယန္တရထေ စ ပါကဋေ ဇာတေ ‘‘ကဿ နု ခေါ ဣဒံ ဒိဗ္ဗယာနံ အာဂစ္ဆတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘န ကဿစိ အညဿ, အမှာကံ ရာဇာ ဓမ္မိကော, သက္ကေန ဝေဇယန္တရထော ပေသိတော ဘဝိဿတိ, အမှာကံ ရညောဝ အနုစ္ဆဝိကော’’တိ တုဋ္ဌပ္ပဟဋ္ဌော ဂါထမာဟ –

၄၄၄။ ‘‘အဗ္ဘုတော ဝတ လောကသ္မိံ, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောမဟံသနော၊

ဒိဗ္ဗော ရထော ပါတုရဟု, ဝေဒေဟဿ ယသဿိနော’’တိ။

တတ္ထ အဗ္ဘုတောတိ အဘူတပုဗ္ဗော။ အစ္ဆရိယောတိ တေ ဝိမှယဝသေနေဝမာဟံသု။

တဿ ပန မဟာဇနဿ ဧဝံ ကထေန္တဿေဝ မာတလိ ဝါတဝေဂေန အာဂန္တွာ ရထံ နိဝတ္တေတွာ သီဟပဉ္ဇရဥမ္မာရေ ပစ္ဆာဘာဂေန ဌပေတွာ အာရောဟဏသဇ္ဇံ ကတွာ အာရောဟဏတ္ထာယ ရာဇာနံ နိမန္တေသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၄၄၅။ ‘‘ဒေဝပုတ္တော မဟိဒ္ဓိကော, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

နိမန္တယိတ္ထ ရာဇာနံ, ဝေဒေဟံ မိထိလဂ္ဂဟံ။

၄၄၆။ ‘‘ဧဟိမံ ရထမာရုယှ, ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ၊

ဒေဝါ ဒဿနကာမာ တေ, တာဝတိံသာ သဣန္ဒကာ၊

သရမာနာ ဟိ တေ ဒေဝါ, သုဓမ္မာယံ သမစ္ဆရေ’’တိ။

တတ္ထ မိထိလဂ္ဂဟန္တိ မိထိလာယံ ပတိဋ္ဌိတဂေဟံ, စတူဟိ ဝါ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ မိထိလာယံ သင်္ဂါဟကံ။ သမစ္ဆရေတိ တဝေဝ ဂုဏကထံ ကထေန္တာ နိသိန္နာတိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ ‘‘အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ဒေဝလောကဉ္စ ပဿိဿာမိ, မာတလိဿ စ မေ သင်္ဂဟော ကတော ဘဝိဿတိ, ဂစ္ဆိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အန္တေပုရဉ္စ မဟာဇနဉ္စ အာမန္တေတွာ ‘‘အဟံ နစိရဿေဝ အာဂမိဿာမိ, တုမှေ အပ္ပမတ္တာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကရောထာ’’တိ ဝတွာ ရထံ အဘိရုဟိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၄၄၇။ ‘‘တတော ရာဇာ တရမာနော, ဝေဒေဟော မိထိလဂ္ဂဟော၊

အာသနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာန, ပမုခေါ ရထမာရုဟိ။

၄၄၈။ ‘‘အဘိရူဠှံ ရထံ ဒိဗ္ဗံ, မာတလိ ဧတဒဗြဝိ၊

ကေန တံ နေမိ မဂ္ဂေန, ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ၊

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ။

တတ္ထ ပမုခေါတိ ဥတ္တမော, အဘိမုခေါ ဝါ, မဟာဇနဿ ပိဋ္ဌိံ ဒတွာ အာရူဠှောတိ အတ္ထော။ ယေန ဝါတိ ယေန မဂ္ဂေန ဂန္တွာ ယတ္ထ ပါပကမ္မန္တာ ဝသန္တိ, တံ ဌာနံ သက္ကာ ဒဋ္ဌုံ, ယေန ဝါ ဂန္တွာ ယေ ပုညကမ္မာ နရာ ဝသန္တိ, တေသံ ဌာနံ သက္ကာ ဒဋ္ဌုံ, ဧတေသု ဒွီသု ကေန မဂ္ဂေန တံ နေမိ။ ဣဒံ သော သက္ကေန အနာဏတ္တောပိ အတ္တနော ဒူတဝိသေသဒဿနတ္ထံ အာဟ။

အထ နံ ရာဇာ ‘‘မယာ ဒွေ ဌာနာနိ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာနိ, ဒွေပိ ပဿိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အာဟ –

၄၄၉။ ‘‘ဥဘယေနေဝ မံ နေဟိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ။

တတော မာတလိ ‘‘ဒွေပိ ဧကပဟာရေနေဝ န သက္ကာ ဒဿေတုံ, ပုစ္ဆိဿာမိ န’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော ပုန ဂါထမာဟ –

၄၅၀။ ‘‘ကေန တံ ပဌမံ နေမိ, ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ၊

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ, ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ။

နိရယကဏ္ဍံ

တတော ရာဇာ ‘‘အဟံ အဝဿံ ဒေဝလောကံ ဂမိဿာမိ, နိရယံ တာဝ ပဿိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ အနန္တရံ ဂါထမာဟ –

၄၅၁။ ‘‘နိရယေ တာဝ ပဿာမိ, အာဝါသေ ပါပကမ္မိနံ၊

ဌာနာနိ လုဒ္ဒကမ္မာနံ, ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတီ’’တိ။

တတ္ထ ယာ ဂတီတိ ယာ ဧတေသံ နိဗ္ဗတ္တိ, တဉ္စ ပဿာမီတိ။

အထဿ ဝေတရဏိံ နဒိံ တာဝ ဒဿေသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၄၅၂။ ‘‘ဒဿေသိ မာတလိ ရညော, ဒုဂ္ဂံ ဝေတရဏိံ နဒိံ၊

ကုထိတံ ခါရသံယုတ္တံ, တတ္တံ အဂ္ဂိသိခူပမ’’န္တိ။

တတ္ထ ဝေတရဏိန္တိ ဘိက္ခဝေ, မာတလိ ရညော ကထံ သုတွာ နိရယာဘိမုခံ ရထံ ပေသေတွာ ကမ္မပစ္စယေ ဥတုနာ သမုဋ္ဌိတံ ဝေတရဏိံ နဒိံ တာဝ ဒဿေသိ။ တတ္ထ နိရယပါလာ ဇလိတာနိ အသိသတ္တိတောမရဘိန္ဒိဝါလမုဂ္ဂရာဒီနိ အာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ နေရယိကသတ္တေ ပဟရန္တိ ဝိဇ္ဈန္တိ ဝိဟေဌေန္တိ။ တေ တံ ဒုက္ခံ အသဟန္တာ ဝေတရဏိယံ ပတန္တိ။ သာ ဥပရိ ဘိန္ဒိဝါလပ္ပမာဏာဟိ သကဏ္ဋကာဟိ ဝေတ္တလတာဟိ သဉ္ဆန္နာ။ တေ တတ္ထ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ပစ္စိံသု။ တေသု ပဇ္ဇလန္တေသု ခုရဓာရာတိခိဏေသု ကဏ္ဋကေသု ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကာ ဟောန္တိ။ တေသံ ဟေဋ္ဌာ တာလက္ခန္ဓပ္ပမာဏာနိ ပဇ္ဇလိတအယသူလာနိ ဥဋ္ဌဟန္တိ။ နေရယိကသတ္တာ ဗဟုံ အဒ္ဓါနံ ဝီတိနာမေတွာ ဝေတ္တလတာဟိ ဂဠိတွာ သူလေသု ပတိတွာ ဝိဒ္ဓသရီရာ သူလေသု အာဝုဏိတမစ္ဆာ ဝိယ စိရံ ပစ္စန္တိ။ တာနိ သူလာနိပိ ပဇ္ဇလန္တိ, နေရယိကသတ္တာပိ ပဇ္ဇလန္တိ။ သူလာနံ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကပိဋ္ဌေ ဇလိတာနိ ခုရဓာရာသဒိသာနိ တိခိဏာနိ အယောပေါက္ခရပတ္တာနိ ဟောန္တိ။ တေ သူလေဟိ ဂဠိတွာ အယပေါက္ခရပတ္တေသု ပတိတွာ စိရံ ဒုက္ခဝေဒနံ အနုဘဝန္တိ။ တတော ခါရောဒကေ ပတန္တိ, ဥဒကံ ပဇ္ဇလတိ, နေရယိကသတ္တာပိ ပဇ္ဇလန္တိ, ဓူမောပိ ဥဋ္ဌဟတိ။ ဥဒကဿ ပန ဟေဋ္ဌာ နဒီတလံ ခုရဓာရာဟိ သဉ္ဆန္နံ။ တေ ‘‘ဟေဋ္ဌာ နု ခေါ ကီဒိသ’’န္တိ ဥဒကေ နိမုဇ္ဇိတွာ ခုရဓာရာသု ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကာ ဟောန္တိ။ တေ တံ မဟာဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တာ မဟန္တံ ဘေရဝံ ဝိရဝန္တာ ဝိစရန္တိ။ ကဒါစိ အနုသောတံ ဝုယှန္တိ, ကဒါစိ ပဋိသောတံ။ အထ နေ တီရေ ဌိတာ နိရယပါလာ ဥသုသတ္တိတောမရာဒီနိ ဥက္ခိပိတွာ မစ္ဆေ ဝိယ ဝိဇ္ဈန္တိ။ တေ ဒုက္ခဝေဒနာပ္ပတ္တာ မဟာဝိရဝံ ရဝန္တိ။ အထ နေ ပဇ္ဇလိတေဟိ အယဗဠိသေဟိ ဥဒ္ဓရိတွာ ပရိကဍ္ဎိတွာ ပဇ္ဇလိတအယပထဝိယံ နိပဇ္ဇာပေတွာ တေသံ မုခေ တတ္တံ အယောဂုဠှံ ပက္ခိပန္တိ။

ဣတိ နိမိရာဇာ ဝေတရဏိယံ မဟာဒုက္ခပီဠိတေ နေရယိကသတ္တေ ဒိသွာ ဘီတတသိတော သင်္ကမ္ပိတဟဒယော ဟုတွာ ‘‘ကိံ နာမေတေ သတ္တာ ပါပကမ္မံ အကံသူ’’တိ မာတလိံ ပုစ္ဆိ။ သောပိဿ ဗျာကာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော အာဟ –

၄၅၃။ ‘‘နိမီ ဟဝေ မာတလိမဇ္ဈဘာသထ, ဒိသွာ ဇနံ ပတမာနံ ဝိဒုဂ္ဂေ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ဝေတရဏိံ ပတန္တိ။

၄၅၄။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၅၅။ ‘‘ယေ ဒုဗ္ဗလေ ဗလဝန္တာ ဇီဝလောကေ, ဟိံ သန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ ဝေတရဏိံ ပတန္တီ’’တိ။

တတ္ထ ဝိန္ဒတီတိ အဟံ အတ္တနော အနိဿရော ဟုတွာ ဘယသန္တကော ဝိယ ဇာတော။ ဒိသွာတိ ပတမာနံ ဒိသွာ။ ဇာနန္တိ ဘိက္ခဝေ, သော မာတလိ သယံ ဇာနန္တော တဿ အဇာနတော အက္ခာသိ။ ဒုဗ္ဗလေတိ သရီရဗလဘောဂဗလအာဏာဗလဝိရဟိတေ။ ဗလဝန္တာတိ တေဟိ ဗလေဟိ သမန္နာဂတာ။ ဟိံသန္တီတိ ပါဏိပ္ပဟာရာဒီဟိ ကိလမေန္တိ။ ရောသေန္တီတိ နာနပ္ပကာရေဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ အက္ကောသန္တိ ဃဋေန္တိ။ ပသဝေတွာတိ ဇနေတွာ, ကတွာတိ အတ္ထော။

ဧဝံ မာတလိ တဿ ပဉှံ ဗျာကရိတွာ ရညာ ဝေတရဏိနိရယေ ဒိဋ္ဌေ တံ ပဒေသံ အန္တရဓာပေတွာ ပုရတော ရထံ ပေသေတွာ သုနခါဒီဟိ ခါဒနဋ္ဌာနံ ဒဿေတွာ တံ ဒိသွာ ဘီတေန ရညာ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကာသိ။ တမတ္ထံ ပကာသေန္တော သတ္ထာ အာဟ –

၄၅၆။ ‘‘သာမာ စ သောဏာ သဗလာ စ ဂိဇ္ဈာ, ကာကောလသံဃာ အဒန္တိ ဘေရဝါ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိံမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနေ ကာကောလသံဃာ အဒန္တိ။

၄၅၇။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၅၈။ ‘‘ယေ ကေစိမေ မစ္ဆရိနော ကဒရိယာ, ပရိဘာသကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

ဟိံ သန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ၊

တေမေ ဇနေ ကာကောလသံဃာ အဒန္တီ’’တိ။

ဣတော ပရေသု ပဉှေသု စေဝ ဗျာကရဏေသု စ ဧသေဝ နယော။ တတ္ထ သာမာတိ ရတ္တဝဏ္ဏာ။ သောဏာတိ သုနခါ။ သဗလာ စာတိ ကဗရဝဏ္ဏာ စ, သေတကာဠပီတလောဟိတဝဏ္ဏာ စာတိ ဧဝံ ပဉ္စဝဏ္ဏသုနခေ ဒဿေတိ။ တေ ကိရ မဟာဟတ္ထိပ္ပမာဏာ ဇလိတအယပထဝိယံ နေရယိကသတ္တေ မိဂေ ဝိယ အနုဗန္ဓိတွာ ပိဏ္ဍိကမံသေသု ဍံသိတွာ တေသံ တိဂါဝုတပ္ပမာဏံ သရီရံ ဇလိတအယပထဝိယံ ပါတေတွာ မဟာရဝံ ရဝန္တာနံ ဒွီဟိ ပုရိမပါဒေဟိ ဥရံ အက္ကမိတွာ အဋ္ဌိမေဝ သေသေတွာ မံသံ လုဉ္စိတွာ ခါဒန္တိ။ ဂိဇ္ဈာတိ မဟာဘဏ္ဍသကဋပ္ပမာဏာ လောဟတုဏ္ဍာ ဂိဇ္ဈာ။ ဧတေ တေသံ ကဏယသဒိသေဟိ တုဏ္ဍေဟိ အဋ္ဌီနိ ဘိန္ဒိတွာ အဋ္ဌိမိဉ္ဇံ ခါဒန္တိ။ ကာကောလသံဃာတိ လောဟတုဏ္ဍကာကဂဏာ။ တေ အတိဝိယ ဘယာနကာ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌေ ခါဒန္တိ။ ယေမေ ဇနေတိ ယေ ဣမေ နေရယိကသတ္တေ ကာကောလသံဃာ ခါဒန္တိ, ဣမေ နု မစ္စာ ကိံ နာမ ပါပံ အကံသူတိ ပုစ္ဆိ။ မစ္ဆရိနောတိ အညေသံ အဒါယကာ။ ကဒရိယာတိ ပရေ ဒေန္တေပိ ပဋိသေဓကာ ထဒ္ဓမစ္ဆရိနော။ သမဏဗြာဟ္မဏာနန္တိ သမိတဗာဟိတပါပါနံ။

၄၅၉။ ‘‘သဇောတိဘူတာ ပထဝိံ ကမန္တိ, တတ္တေဟိ ခန္ဓေဟိ စ ပေါထယန္တိ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ခန္ဓဟတာ သယန္တိ။

၄၆၀။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၆၁။ ‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိ သုပါပဓမ္မိနော, နရဉ္စ နာရိဉ္စ အပါပဓမ္မံ၊

ဟိံ သန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ၊

တေမေ ဇနာ ခန္ဓဟတာ သယန္တီ’’တိ။

တတ္ထ သဇောတိဘူတာတိ ပဇ္ဇလိတသရီရာ။ ပထဝိန္တိ ပဇ္ဇလိတံ နဝယောဇနဗဟလံ အယပထဝိံ။ ကမန္တီတိ အက္ကမန္တိ။ ခန္ဓေဟိ စ ပေါထယန္တီတိ နိရယပါလာ အနုဗန္ဓိတွာ တာလပ္ပမာဏေဟိ ဇလိတအယက္ခန္ဓေဟိ ဇင်္ဃာဒီသု ပဟရိတွာ ပါတေတွာ တေဟေဝ ခန္ဓေဟိ ပေါထယန္တိ, စုဏ္ဏဝိစုဏ္ဏံ ကရောန္တိ။ သုပါပဓမ္မိနောတိ အတ္တနာ သုဋ္ဌု ပါပဓမ္မာ ဟုတွာ။ အပါပဓမ္မန္တိ သီလာစာရာဒိသမ္ပန္နံ, နိရပရာဓံ ဝါ။

၄၆၂။ ‘‘အင်္ဂါရကာသုံ အပရေ ဖုဏန္တိ, နရာ ရုဒန္တာ ပရိဒဍ္ဎဂတ္တာ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိံ မကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အင်္ဂါရကာသုံ ဖုဏန္တိ။

၄၆၃။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၆၄။ ‘‘ယေ ကေစိ ပူဂါယ ဓနဿ ဟေတု, သက္ခိံ ကရိတွာ ဣဏံ ဇာပယန္တိ၊

တေ ဇာပယိတွာ ဇနတံ ဇနိန္ဒ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ၊

တေမေ ဇနာ အင်္ဂါရကာသုံ ဖုဏန္တီ’’တိ။

တတ္ထ အင်္ဂါရကာသုန္တိ သမ္မ မာတလိ, ကေ နာမေတေ အပရေ ဝဇံ အပဝိသန္တိယော ဂါဝေါ ဝိယ သမ္ပရိဝါရေတွာ နိရယပါလေဟိ ဇလိတအယဂုဠေဟိ ပေါထိယမာနာ အင်္ဂါရကာသုံ ပတန္တိ။ တတြ စ နေသံ ယာဝ ကဋိပ္ပမာဏာ နိမုဂ္ဂါနံ မဟတီဟိ အယပစ္ဆီဟိ အာဒါယ ဥပရိအင်္ဂါရေ ဩကိရန္တိ, အထ နေ အင်္ဂါရေ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ အသက္ကောန္တာ ရောဒန္တာ ဒဍ္ဎဂတ္တာ ဖုဏန္တိ ဝိဓုနန္တိ, ကမ္မဗလေန ဝါ အတ္တနော သီသေ အင်္ဂါရေ ဖုဏန္တိ ဩကိရန္တီတိ အတ္ထော။ ပူဂါယ ဓနဿာတိ ဩကာသေ သတိ ဒါနံ ဝါ ဒဿာမ, ပူဇံ ဝါ ပဝတ္တေဿာမ, ဝိဟာရံ ဝါ ကရိဿာမာတိ သံကဍ္ဎိတွာ ဌပိတဿ ပူဂသန္တကဿ ဓနဿ ဟေတု။ ဇာပယန္တီတိ တံ ဓနံ ယထာရုစိ ခါဒိတွာ ဂဏဇေဋ္ဌကာနံ လဉ္ဇံ ဒတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ ဧတ္တကံ ဝယကရဏံ ဂတံ, အသုကဋ္ဌာနေ အမှေဟိ ဧတ္တကံ ဒိန္န’’န္တိ ကူဋသက္ခိံ ကရိတွာ တံ ဣဏံ ဇာပယန္တိ ဝိနာသေန္တိ။

၄၆၅။ ‘‘သဇောတိဘူတာ ဇလိတာ ပဒိတ္တာ, ပဒိဿတိ မဟတီ လောဟကုမ္ဘီ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အဝံသိရာ လောဟကုမ္ဘိံ ပတန္တိ။

၄၆၆။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၆၇။ ‘‘ယေ သီလဝန္တံ သမဏံ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ, ဟိံသန္တိ ရောသေန္တိ သုပါပဓမ္မာ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ အဝံသိရာ လောဟကုမ္ဘိံ ပတန္တီ’’တိ။

တတ္ထ ပဒိတ္တာတိအာဒိတ္တာ။ မဟတီတိ ပဗ္ဗတပ္ပမာဏာ ကပ္ပေန သဏ္ဌိတလောဟရသေန သမ္ပုဏ္ဏာ။ အဝံသိရာတိ ဘယာနကေဟိ နိရယပါလေဟိ ဥဒ္ဓံပါဒေ အဓောသိရေ ကတွာ ခိပိယမာနာ တံ လောဟကုမ္ဘိံ ပတန္တိ။ သီလဝန္တန္တိ သီလအာစာရဂုဏသမ္ပန္နံ။

၄၆၈။ ‘‘လုဉ္စန္တိ ဂီဝံ အထ ဝေဌယိတွာ, ဥဏှောဒကသ္မိံ ပကိလေဒယိတွာ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ လုတ္တသိရာ သယန္တိ။

၄၆၉။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၇၀။ ‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိ သုပါပဓမ္မိနော, ပက္ခီ ဂဟေတွာန ဝိဟေဌယန္တိ တေ၊

ဝိဟေဌယိတွာ သကုဏံ ဇနိန္ဒ, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ၊

တေမေ ဇနာ လုတ္တသိရာ သယ’’န္တိ။

တတ္ထ လုဉ္စန္တီတိ ဥပ္ပါဋေန္တိ။ အထ ဝေဌယိတွာတိ ဇလိတလောဟယောတ္တေဟိ အဓောမုခံ ဝေဌယိတွာ။ ဥဏှောဒကသ္မိန္တိ ကပ္ပေန သဏ္ဌိတလောဟဥဒကသ္မိံ။ ပကိလေဒယိတွာတိ တေမေတွာ ခိပိတွာ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – သမ္မ မာတလိ, ယေသံ ဣမေ နိရယပါလာ ဇလိတလောဟယောတ္တေဟိ ဂီဝံ ဝေဌေတွာ တိဂါဝုတပ္ပမာဏံ သရီရံ ဩနာမေတွာ တံ ဂီဝံ သမ္ပရိဝတ္တကံ လုဉ္စိတွာ ဇလိတအယဒဏ္ဍေဟိ အာဒါယ ဧကသ္မိံ ဇလိတလောဟရသေ ပက္ခိပိတွာ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ဟောန္တိ, တာယ စ ဂီဝါယ လုဉ္စိတာယ ပုန သီသေန သဒ္ဓိံ ဂီဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတိယေဝ။ ကိံ နာမေတေ ကမ္မံ ကရိံသု? ဧတေ ဟိ မေ ဒိသွာ ဘယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ။ ပက္ခီ ဂဟေတွာန ဝိဟေဌယန္တီတိ မဟာရာဇ, ယေ ဇီဝလောကသ္မိံ သကုဏေ ဂဟေတွာ ပက္ခေ လုဉ္စိတွာ ဂီဝံ ဝေဌေတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ခါဒန္တိ ဝါ ဝိက္ကိဏန္တိ ဝါ, တေ ဣမေ လုတ္တသိရာ သယန္တီတိ။

၄၇၁။ ‘‘ပဟူတတောယာ အနိဂါဓကူလာ, နဒီ အယံ သန္ဒတိ သုပ္ပတိတ္ထာ၊

ဃမ္မာဘိတတ္တာ မနုဇာ ပိဝန္တိ, ပီတဉ္စ တေသံ ဘုသ ဟောတိ ပါနိ။

၄၇၂။ ‘‘ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ပီတဉ္စ တေသံ ဘုသ ဟောတိ ပါနိ။

၄၇၃။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၇၄။ ‘‘ယေ သုဒ္ဓဓညံ ပလာသေန မိဿံ, အသုဒ္ဓကမ္မာ ကယိနော ဒဒန္တိ၊

ဃမ္မာဘိတတ္တာန ပိပါသိတာနံ, ပီတဉ္စ တေသံ ဘုသ ဟောတိ ပါနီ’’တိ။

တတ္ထ အနိဂါဓကူလာတိ အဂမ္ဘီရတီရာ။ သုပ္ပတိတ္ထာတိ သောဘနေဟိ တိတ္ထေဟိ ဥပေတာ။ ဘုသ ဟောတီတိ ဝီဟိဘုသံ သမ္ပဇ္ဇတိ။ ပါနီတိ ပါနီယံ။ တသ္မိံ ကိရ ပဒေသေ ပဟူတသလိလာ ရမဏီယာ နဒီ သန္ဒတိ, နေရယိကသတ္တာ အဂ္ဂိသန္တာပေန တတ္တာ ပိပါသံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တာ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ဇလိတလောဟပထဝိံ မဒ္ဒန္တာ တံ နဒိံ ဩတရန္တိ, တင်္ခဏညေဝ တီရာ ပဇ္ဇလန္တိ, ပါနီယံ ဘုသပလာသဘာဝံ အာပဇ္ဇိတွာ ပဇ္ဇလတိ။ တေ ပိပါသံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တာ တံ ဇလိတံ ဘုသပလာသံ ခါဒန္တိ။ တံ တေသံ သကလသရီရံ ဈာပေတွာ အဓောဘာဂေန နိက္ခမတိ။ တေ တံ ဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တာ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ။ သုဒ္ဓဓညန္တိ ဝီဟိအာဒိသတ္တဝိဓံ ပရိသုဒ္ဓဓညံ။ ပလာသေန မိဿန္တိ ပလာသေန ဝါ ဘုသေန ဝါ ဝါလုကာမတ္တိကာဒီဟိ ဝါ မိဿကံ ကတွာ။ အသုဒ္ဓကမ္မာတိ ကိလိဋ္ဌကာယဝစီမနောကမ္မာ။ ကယိနောတိ ‘‘သုဒ္ဓဓညံ ဒဿာမီ’’တိ ကယိကဿ ဟတ္ထတော မူလံ ဂဟေတွာ တထာရူပံ အသုဒ္ဓဓညံ ဒဒန္တိ။

၄၇၅။ ‘‘ဥသူဟိ သတ္တီဟိ စ တောမရေဟိ, ဒုဘယာနိ ပဿာနိ တုဒန္တိ ကန္ဒတံ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ သတ္တိဟတာ သယန္တိ။

၄၇၆။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၇၇။ ‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိံ အသာဓုကမ္မိနော, အဒိန္နမာဒါယ ကရောန္တိ ဇီဝိကံ၊

ဓညံ ဓနံ ရဇတံ ဇာတရူပံ, အဇေဠကဉ္စာပိ ပသုံ မဟိံသံ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ သတ္တိဟတာ သယန္တီ’’တိ။

တတ္ထ ဒုဘယာနီတိ ဥဘယာနိ။ တုဒန္တီတိ ဝိဇ္ဈန္တိ။ ကန္ဒတန္တိ ကန္ဒန္တာနံ။ ဖရုသာ နိရယပါလာ အရညေ လုဒ္ဒါ မိဂံ ဝိယ သမ္ပရိဝါရေတွာ ဥသုအာဒီဟိ နာနာဝုဓေဟိ ဒွေ ပဿာနိ တုဒန္တိ, သရီရံ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ပုရာဏပဏ္ဏံ ဝိယ ခါယတိ။ အဒိန္နမာဒါယာတိပရသန္တကံ သဝိညာဏကာဝိညာဏကံ သန္ဓိစ္ဆေဒါဒီဟိ စေဝ ဝဉ္စနာယ စ ဂဟေတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တိ။

၄၇၈။ ‘‘ဂီဝါယ ဗဒ္ဓါ ကိဿ ဣမေ ပုနေကေ, အညေ ဝိကန္တာ ဗိလကတာ သယန္တိ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ဗိလကတာ သယန္တိ။

၄၇၉။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၈၀။ ‘‘ဩရဗ္ဘိကာ သူကရိကာ စ မစ္ဆိကာ, ပသုံ မဟိံသဉ္စ အဇေဠကဉ္စ၊

ဟန္တွာန သူနေသု ပသာရယိံသု, တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ၊

တေမေ ဇနာ ဗိလကတာ သယန္တီ’’တိ။

တတ္ထ ဂီဝါယ ဗဒ္ဓါတိ မဟန္တေဟိ ဇလိတလောဟယောတ္တေဟိ ဂီဝါယ ဗန္ဓိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ အယပထဝိယံ ပါတေတွာ နာနာဝုဓေဟိ ကောဋ္ဋိယမာနေ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ။ အညေ ဝိကန္တာတိ အညေ ပန ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္နာ။ ဗိလကတာတိ ဇလိတေသု အယဖလကေသု ဌပေတွာ မံသံ ဝိယ ပေါတ္ထနိယာ ကောဋ္ဋေတွာ ပုဉ္ဇကတာ ဟုတွာ သယန္တိ။ မစ္ဆိကာတိ မစ္ဆဃာတကာ။ ပသုန္တိ ဂါဝိံ။ သူနေသု ပသာရယိံသူတိ မံသံ ဝိက္ကိဏိတွာ ဇီဝိကကပ္ပနတ္ထံ သူနာပဏေသု ဌပေသုံ။

၄၈၁။ ‘‘ရဟဒေါ အယံ မုတ္တကရီသပူရော, ဒုဂ္ဂန္ဓရူပေါ အသုစိ ပူတိ ဝါတိ၊

ခုဒါပရေတာ မနုဇာ အဒန္တိ, ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ, ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ၊

ယေမေ ဇနာ မုတ္တကရီသဘက္ခာ။

၄၈၂။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိ ဇာနတော။

၄၈၃။ ‘‘ယေ ကေစိမေ ကာရဏိကာ ဝိရောသကာ, ပရေသံ ဟိံသာယ သဒါ နိဝိဋ္ဌာ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, မိတ္တဒ္ဒုနော မီဠှမဒန္တိ ဗာလာ’’တိ၊

တတ္ထ ခုဒါပရေတာ မနုဇာ အဒန္တီတိ ဧတေ နေရယိကာ သတ္တာ ဆာတကေန ဖုဋ္ဌာ ခုဒံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တာ ပက္ကုထိတံ ဓူမာယန္တံ ပဇ္ဇလန္တံ ကပ္ပေန သဏ္ဌိတံ ပုရာဏမီဠှံ ပိဏ္ဍံ ပိဏ္ဍံ ကတွာ အဒန္တိ ခါဒန္တိ။ ကာရဏိကာတိ ကာရဏကာရကာ။ ဝိရောသကာတိ မိတ္တသုဟဇ္ဇာနမ္ပိ ဝိဟေဌကာ။ မိတ္တဒ္ဒုနောတိ ယေ တေသညေဝ ဂေဟေ ခါဒိတွာ ဘုဉ္ဇိတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိတွာ သယိတွာ ပုန မာသကဟာပဏံ နာမ အာဟရာပေန္တိ, လဉ္ဇံ ဂဏှန္တိ, တေ မိတ္တဒူသကာ ဗာလာ ဧဝရူပံ မီဠှံ ခါဒန္တိ, မဟာရာဇာတိ။

၄၈၄။ ‘‘ရဟဒေါ အယံ လောဟိတပုဗ္ဗပူရော, ဒုဂ္ဂန္ဓရူပေါ အသုစိ ပူတိ ဝါတိ၊

ဃမ္မာဘိတတ္တာ မနုဇာ ပိဝန္တိ, ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ, ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ၊

ယေမေ ဇနာ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ။

၄၈၅။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၈၆။ ‘‘ယေ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ ဇီဝလောကေ, ပါရာဇိကာ အရဟန္တေ ဟနန္တိ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ’’တိ။

တတ္ထ ဃမ္မာဘိတတ္တာတိ သန္တာပေန ပီဠိတာ။ ပါရာဇိကာတိ ပရာဇိတာ ဇရာဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ဃာတေတွာ ဂိဟိဘာဝေယေဝ ပါရာဇိကံ ပတ္တာ။ အရဟန္တေတိ ပူဇာဝိသေသဿ အနုစ္ဆဝိကေ။ ဟနန္တီတိ ဒုက္ကရကာရကေ မာတာပိတရော မာရေန္တိ။ အပိစ ‘‘အရဟန္တေ’’တိ ပဒေန ဗုဒ္ဓသာဝကေပိ သင်္ဂဏှာတိ။

အပရသ္မိမ္ပိ ဥဿဒနိရယေ နိရယပါလာ နေရယိကာနံ တာလပ္ပမာဏေန ဇလိတအယဗဠိသေန ဇိဝှံ ဝိဇ္ဈိတွာ အာကဍ္ဎိတွာ တေ သတ္တေ ဇလိတအယပထဝိယံ ပါတေတွာ ဥသဘစမ္မံ ဝိယ ပတ္ထရိတွာ သင်္ကုသတေန ဟနန္တိ။ တေ ထလေ ခိတ္တမစ္ဆာ ဝိယ ဖန္ဒန္တိ, တဉ္စ ဒုက္ခံ သဟိတုံ အသက္ကောန္တာ ရောဒန္တာ ပရိဒေဝန္တာ မုခေန ခေဠံ မုဉ္စန္တိ။ တသ္မိံ ရာဇာ မာတလိနာ ဒဿိတေ အာဟ –

၄၈၇။ ‘‘ဇိဝှ စ ပဿ ဗဠိသေန ဝိဒ္ဓံ, ဝိဟတံ ယထာ သင်္ကုသတေန စမ္မံ၊

ဖန္ဒန္တိ မစ္ဆာဝ ထလမှိ ခိတ္တာ, မုဉ္စန္တိ ခေဠံ ရုဒမာနာ ကိမေတေ။

၄၈၈။ ‘‘ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ ဝင်္ကဃသ္တာ သယန္တီ’’တိ။

၄၈၉။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၉၀။ ‘‘ယေ ကေစိ သန္ဓာနဂတာ မနုဿာ, အဂ္ဃေန အဂ္ဃံ ကယံ ဟာပယန္တိ၊

ကူဋေန ကူဋံ ဓနလောဘဟေတု, ဆန္နံ ယထာ ဝါရိစရံ ဝဓာယ။

၄၉၁။ ‘‘န ဟိ ကူဋကာရိဿ ဘဝန္တိ တာဏာ, သကေဟိ ကမ္မေဟိ ပုရက္ခတဿ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ ဝင်္ကဃသ္တာ သယန္တီ’’တိ။

တတ္ထ ကိမေတေတိ ကိံကာရဏာ ဧတေ။ ဝင်္ကဃသ္တာတိ ဂိလိတဗဠိသာ။ သန္ဓာနဂတာတိ သန္ဓာနံ မရိယာဒံ ဂတာ, အဂ္ဃါပနကဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ အတ္ထော။ အဂ္ဃေန အဂ္ဃန္တိ တံ တံ အဂ္ဃံ လဉ္ဇံ ဂဟေတွာ ဟတ္ထိအဿာဒီနံ ဝါ ဇာတရူပရဇတာဒီနံ ဝါ တေသံ တေသံ သဝိညာဏကာဝိညာဏကာနံ အဂ္ဃံ ဟာပေန္တိ။ ကယန္တိ တံ ဟာပေန္တာ ကာယိကာနံ ကယံ ဟာပေန္တိ, သတေ ဒါတဗ္ဗေ ပဏ္ဏာသံ ဒါပေန္တိ, ဣတရံ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဘဇိတွာ ဂဏှန္တိ။ ကူဋေန ကူဋန္တိ တုလာကူဋာဒီသု တံ တံ ကူဋံ။ ဓနလောဘဟေတူတိ ဓနလောဘေန ဧတံ ကူဋကမ္မံ ကရောန္တိ။ ဆန္နံ ယထာ ဝါရိစရံ ဝဓာယာတိ တံ ပန ကမ္မံ ကရောန္တာပိ မဓုရဝါစာယ တထာ ကတဘာဝံ ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ ယထာ ဝါရိစရံ မစ္ဆံ ဝဓာယ ဥပဂစ္ဆန္တာ ဗဠိသံ အာမိသေန ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ တံ ဝဓေန္တိ, ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နံ ကတွာ တံ ကမ္မံ ကရောန္တိ။ န ဟိ ကူဋကာရိဿာတိ ပဋိစ္ဆန္နံ မမ ကမ္မံ, န တံ ကောစိ ဇာနာတီတိ မညမာနဿ ဟိ ကူဋကာရိဿ တာဏာ နာမ န ဟောန္တိ။ သော တေဟိ ကမ္မေဟိ ပုရက္ခတော ပတိဋ္ဌံ န လဘတိ။

၄၉၂။ ‘‘နာရီ ဣမာ သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တာ, ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ ဘုဇေ ဒုဇစ္စာ၊

သမ္မက္ခိတာ လောဟိတပုဗ္ဗလိတ္တာ, ဂါဝေါ ယထာ အာဃာတနေ ဝိကန္တာ၊

တာ ဘူမိဘာဂသ္မိံ သဒါ နိခါတာ, ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာ။

၄၉၃။ ‘‘ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမာ နု နာရိယော ကိမကံသု ပါပံ, ယာ ဘူမိဘာဂသ္မိံ သဒါ နိခါတာ၊

ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာ။

၄၉၄။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၉၅။ ‘‘ကောလိတ္ထိယာယော ဣဓ ဇီဝလောကေ, အသုဒ္ဓကမ္မာ အသတံ အစာရုံ၊

တာ ဒိတ္တရူပါ ပတိ ဝိပ္ပဟာယ, အညံ အစာရုံ ရတိခိဍ္ဍဟေတု၊

တာ ဇီဝလောကသ္မိံ ရမာပယိတွာ, ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာ’’တိ။

တတ္ထ နာရီတိ ဣတ္ထိယော။ သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တာတိ သုဋ္ဌု သမန္တတော ဘိန္နသရီရာ။ ဒုဇစ္စာတိ ဒုဇ္ဇာတိကာ ဝိရူပါ ဇေဂုစ္ဆာ။ အာဃာတနေတိ ဂါဝဃာတဋ္ဌာနေ။ ဝိကန္တာတိ ဆိန္နသီသာ ဂါဝေါ ဝိယ ပုဗ္ဗလောဟိတလိတ္တာ ဟုတွာ။ သဒါ နိခါတာတိ နိစ္စံ ဇလိတအယပထဝိယံ ကဋိမတ္တံ ပဝေသေတွာ နိခဏိတွာ ဌပိတာ ဝိယ ဌိတာ။ ခန္ဓာတိဝတ္တန္တီတိ သမ္မ မာတလိ, တာ နာရိယော ဧတေ ပဗ္ဗတက္ခန္ဓာ အတိက္ကမန္တိ။ တာသံ ကိရ ဧဝံ ကဋိပ္ပမာဏံ ပဝိသိတွာ ဌိတကာလေ ပုရတ္ထိမာယ ဒိသာယ ဇလိတအယပဗ္ဗတော သမုဋ္ဌဟိတွာ အသနိ ဝိယ ဝိရဝန္တော အာဂန္တွာ သရီရံ သဏှကရဏီ ဝိယ ပိသန္တော ဂစ္ဆတိ။ တသ္မိံ အတိဝတ္တိတွာ ပစ္ဆိမပဿေ ဌိတေ ပုန စ တာသံ သရီရံ ပါတု ဘဝတိ။ တာ ဒုက္ခံ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တိယော ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တိ။ သေသဒိသာသု ဝုဋ္ဌိတေသု ဇလိတပဗ္ဗတေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဒွေ ပဗ္ဗတာ သမုဋ္ဌာယ ဥစ္ဆုဃဋိကံ ဝိယ ပီဠေန္တိ, လောဟိတံ ပက္ကုထိတံ သန္ဒတိ။ ကဒါစိ တယော ပဗ္ဗတာ သမုဋ္ဌာယ ပီဠေန္တိ။ ကဒါစိ စတ္တာရော ပဗ္ဗတာ သမုဋ္ဌာယ တာသံ သရီရံ ပီဠေန္တိ။ တေနာဟ ‘‘ခန္ဓာတိဝတ္တန္တီ’’တိ။

ကောလိတ္ထိယာယောတိ ကုလေ ပတိဋ္ဌိတာ ကုလဓီတရော။ အသတံ အစာရုန္တိ အသညတကမ္မံ ကရိံသု။ ဒိတ္တရူပါတိ သဌရူပါ ဓုတ္တဇာတိကာ ဟုတွာ။ ပတိ ဝိပ္ပဟာယာတိ အတ္တနော ပတိံ ပဇဟိတွာ။ အစာရုန္တိ အဂမံသု။ ရတိခိဍ္ဍဟေတူတိ ကာမရတိဟေတု စေဝ ခိဍ္ဍာဟေတု စ။ ရမာပယိတွာတိ ပရပုရိသေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော စိတ္တံ ရမာပယိတွာ ဣဓ ဥပပန္နာ။ အထ တာသံ သရီရံ ဣမေ ခန္ဓာတိဝတ္တန္တိ သဇောတိဘူတာတိ။

၄၉၆။ ‘‘ပါဒေ ဂဟေတွာ ကိဿ ဣမေ ပုနေကေ, အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တိ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တိ။

၄၉၇။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၄၉၈။ ‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိံ အသာဓုကမ္မိနော, ပရဿ ဒါရာနိ အတိက္ကမန္တိ၊

တေ တာဒိသာ ဥတ္တမဘဏ္ဍထေနာ, တေမေ ဇနာ အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တိ။

၄၉၉။ ‘‘တေ ဝဿပူဂါနိ ဗဟူနိ တတ္ထ, နိရယေသု ဒုက္ခံ ဝေဒနံ ဝေဒယန္တိ၊

န ဟိ ပါပကာရိဿ ဘဝန္တိ တာဏာ, သကေဟိ ကမ္မေဟိ ပုရက္ခတဿ၊

တေ လုဒ္ဒကမ္မာ ပသဝေတွ ပါပံ, တေမေ ဇနာ အဝံသိရာ နရကေ ပါတယန္တီ’’တိ။

တတ္ထ နရကေတိ ဇလိတအင်္ဂါရပုဏ္ဏေ မဟာအာဝါဋေ။ တေ ကိရ ဝဇံ အပဝိသန္တိယော ဂါဝေါ ဝိယ နိရယပါလေဟိ နာနာဝုဓာနိ ဂဟေတွာ ဝိဇ္ဈိယမာနာ ပေါထိယမာနာ ယဒါ တံ နရကံ ဥပဂစ္ဆန္တိ, အထ တေ နိရယပါလာ ဥဒ္ဓံပါဒေ ကတွာ တတ္ထ ပါတယန္တိ ခိပန္တိ။ ဧဝံ တေ ပါတိယမာနေ ဒိသွာ ပုစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ။ ဥတ္တမဘဏ္ဍထေနာတိ မနုဿေဟိ ပိယာယိတဿ ဝရဘဏ္ဍဿ ထေနကာ။

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ မာတလိသင်္ဂါဟကော တံ နိရယံ အန္တရဓာပေတွာ ရထံ ပုရတော ပေသေတွာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ပစ္စနဋ္ဌာနံ နိရယံ ဒဿေသိ။ တေန ပုဋ္ဌော စဿ ဝိယာကာသိ။

၅၀၀။ ‘‘ဥစ္စာဝစာမေ ဝိဝိဓာ ဥပက္ကမာ, နိရယေသု ဒိဿန္တိ သုဃောရရူပါ၊

ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတိ သူတ ဒိသွာ, ပုစ္ဆာမိ တံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဣမေ နု မစ္စာ ကိမကံသု ပါပံ, ယေမေ ဇနာ အဓိမတ္တာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ၊

ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တိ။

၅၀၁။ ‘‘တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

ဝိပါကံ ပါပကမ္မာနံ, ဇာနံ အက္ခာသိဇာနတော။

၅၀၂။ ‘‘ယေ ဇီဝလောကသ္မိံ သုပါပဒိဋ္ဌိနော, ဝိဿာသကမ္မာနိ ကရောန္တိ မောဟာ၊

ပရဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု သမာဒပေန္တိ, တေ ပါပဒိဋ္ဌိံ ပသဝေတွ ပါပံ၊

တေမေ ဇနာ အဓိမတ္တာ ဒုက္ခာ တိဗ္ဗာ, ခရာ ကဋုကာ ဝေဒနာ ဝေဒယန္တီ’’တိ။

တတ္ထ ဥစ္စာဝစာမေတိ ဥစ္စာ အဝစာ ဣမေ, ခုဒ္ဒကာ စ မဟန္တာ စာတိ အတ္ထော။ ဥပက္ကမာတိ ကာရဏပ္ပယောဂါ။ သုပါပဒိဋ္ဌိနောတိ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိကာယ ဒသဝတ္ထုကာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ သုဋ္ဌု ပါပဒိဋ္ဌိနော။ ဝိဿာသကမ္မာနီတိ တာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝိဿာသေန တန္နိဿိတာ ဟုတွာ နာနာဝိဓာနိ ပါပကမ္မာနိ ကရောန္တိ။ တေမေတိ တေ ဣမေ ဇနာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ အနုဘဝန္တိ။

ဣတိ ရညော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာနံ ပစ္စနနိရယံ အာစိက္ခိ။ ဒေဝလောကေပိ ဒေဝဂဏာ ရညော အာဂမနမဂ္ဂံ ဩလောကယမာနာ သုဓမ္မာယံ ဒေဝသဘာယံ နိသီဒိံသုယေဝ။ သက္ကောပိ ‘‘ကိံ နု ခေါ, မာတလိ, စိရာယတီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော တံ ကာရဏံ ဉတွာ ‘‘မာတလိ, အတ္တနော ဒူတဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘မဟာရာဇ, အသုကကမ္မံ ကတွာ အသုကနိရယေ နာမ ပစ္စန္တီ’တိ နိရယေ ဒဿေန္တော ဝိစရတိ, နိမိရညော ပန အပ္ပမေဝ အာယု ခီယေထ, နိရယဒဿနံ နာဿ ပရိယန္တံ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ ဧကံ မဟာဇဝံ ဒေဝပုတ္တံ ပေသေသိ ‘‘တွံ ‘သီဃံ ရာဇာနံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆတူ’တိ မာတလိဿ ဝဒေဟီ’’တိ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဇဝေန ဂန္တွာ အာရောစေသိ။ မာတလိ, တဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘န သက္ကာ စိရာယိတု’’န္တိ ရညော ဧကပဟာရေနေဝ စတူသု ဒိသာသု ဗဟူ နိရယေ ဒဿေတွာ ဂါထမာဟ –

၅၀၃။ ‘‘ဝိဒိတာနိ တေ မဟာရာဇ, အာဝါသံ ပါပကမ္မိနံ၊

ဌာနာနိ လုဒ္ဒကမ္မာနံ, ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတိ၊

ဥယျာဟိ ဒါနိ ရာဇီသိ, ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ’’တိ။

တဿတ္ထော – မဟာရာဇ, ဣမံ ပါပကမ္မီနံ သတ္တာနံ အာဝါသံ ဒိသွာ လုဒ္ဒကမ္မာနဉ္စ ဌာနာနိ တယာ ဝိဒိတာနိ။ ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတိ နိဗ္ဗတ္တိ, သာပိ တေ ဝိဒိတာ။ ဣဒါနိ ဒေဝရာဇဿ သန္တိကေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ ဒဿနတ္ထံ ဥယျာဟိ ဂစ္ဆာဟိ, မဟာရာဇာတိ။