ပဉ္စပကရဏ-အဋ္ဌကထာ

၄၃၆-၄၃၈။ ဣဒါနိ စိတ္တာရမ္မဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ စေတောပရိယာယေ ဉာဏန္တိ ဝစနမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ ‘‘တံ ဉာဏံ စိတ္တာရမ္မဏမေဝါ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထဿ ‘‘ယော သရာဂါဒိဝသေန စိတ္တံ ဇာနာတိ, တဿ ရာဂါဒယောပိ အာရမ္မဏာ ဟောန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ တံ စိတ္တာရမ္မဏညေဝါ’’တိ စောဒနတ္ထံ နနု အတ္ထိ ကောစီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ ဖဿာရမ္မဏေတိ ဖဿသင်္ခါတေ အာရမ္မဏေ။ ဝေဒနာရမ္မဏေတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ပုန ဖဿာရမ္မဏေ ဉာဏံ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ပုဋ္ဌော ဖဿဿ ဖုသနလက္ခဏံ မနသိကရောတော ဖဿောဝါရမ္မဏံ ဟောတီတိ ပဋိဇာနာတိ။ ကိံ ပနေတံ ဖဿပရိယာယေ ဉာဏန္တိ ပုဋ္ဌော ပန တာဒိသဿ သုတ္တပဒဿ အဘာဝါ ပဋိက္ခိပတိ။ ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဣဒါနိ ယံ နိဿာယ လဒ္ဓိ, တဒေဝ ဒဿေတွာ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ နနု စေတောပရိယာယေ ဉာဏန္တိအာဒိမာဟ။ သာ ပနေသာ ဝစနမတ္တာဘိနိဝေသေန ပတိဋ္ဌာပိတာပိ အပ္ပတိဋ္ဌာပိတာဝ ဟောတီတိ။

စိတ္တာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ အနာဂတဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၃၉-၄၄၀။ ဣဒါနိ အနာဂတဉာဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ အနာဂတံ နာမ အန္တရမ္ပိ အတ္ထိ, အနန္တရမ္ပိ။ တေသု အနန္တရေ ဧကန္တေနေဝ ဉာဏံ နတ္ထိ။ ယထာ စ အနန္တရေ, တထာ ဧကဝီထိဧကဇဝနပရိယာပန္နေပိ။ တတ္ထ ယေ သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ အနာဂတေ ဉာဏံ ဣစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယံ တေ အနာဂတေ ဉာဏံ, ကိံ တေန အနန္တရံ အနာဂတံ မူလာဒိဝသေန ဇာနာတီ’’တိ စောဒေတုံ အနာဂတံ မူလတောတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ မူလတောတိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ ကာရဏဝေဝစနာနေဝ။ ကာရဏဉှိ ယံ အတ္တနော ဖလံ ကရောတိ, တံ တတ္ထ မူလယတိ ပတိဋ္ဌာတီတိ မူလံ။ တတော စ တံ ဟိနောတိ ပဝတ္တယတီတိ ဟေတု။ တဒေဝ တံ နိဒေတိ ‘‘ဟန္ဒ နံ ဂဏှထာ’’တိ။ နိယျာတေတိ ဝိယာတိ နိဒါနံ။ တတော တံ သမ္ဘဝတီတိ သမ္ဘဝေါ။ ပဘဝတီတိ ပဘဝေါ။ တတ္ထ စ တံ သမုဋ္ဌာတိ, တံ ဝါ နံ သမုဋ္ဌာပေတီတိ သမုဋ္ဌာနံ။ တဒေဝ နံ အာဟရတီတိ အာဟာရော။ တဉ္စဿ အပရိစ္စဇိတဗ္ဗဋ္ဌေန အာရမ္မဏံ။ တဒေဝ စေတံ ပဋိစ္စ ဧတီတိ ပစ္စယော။ တတော နံ သမုဒေတီတိ သမုဒယောတိ ဝုစ္စတိ။ ယသ္မာ ပန အနန္တရံ စိတ္တံ ဧတေဟာကာရေဟိ န သက္ကာ ဇာနိတုံ, တသ္မာ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ။ အနာဂတံ ဟေတုပစ္စယတန္တိ ယာ အနန္တရာနာဂတေ စိတ္တေ ဟေတုပစ္စယတာ, တံ ဇာနာတိ။ ယေ တတ္ထ ဓမ္မာ ဟေတုပစ္စယာ ဟောန္တိ, တေ ဇာနာတီတိ အတ္ထော။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဂေါတြဘုနောတိအာဒိ ယသ္မိံ အနာဂတေ ဉာဏံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ သရူပတော ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ပါဋလိပုတ္တဿာတိ သုတ္တံ ယသ္မိံ အနာဂတေ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ဒဿေတုံ အာဟဋံ။ ယသ္မာ ပနေတံ န သဗ္ဗသ္မိံ အနာဂတေ ဉာဏဿ သာဓကံ၊ တသ္မာ အနာဟဋမေဝါတိ။

အနာဂတဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ ပဋုပ္ပန္နဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၁-၄၄၂။ ဣဒါနိ ပဋုပ္ပန္နဉာဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘သဗ္ဗသင်္ခါရေသု အနိစ္စတော ဒိဋ္ဌေသု တမ္ပိ ဉာဏံ အနိစ္စတော ဒိဋ္ဌံ ဟောတီ’’တိ ဝစနံ နိဿာယ ‘‘အဝိသေသေန သဗ္ဗသ္မိံ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဉာဏံ အတ္ထီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပဋုပ္ပန္နေတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ အဝိသေသေန ပဋုပ္ပန္နေ ဉာဏံ အတ္ထိ, ခဏပစ္စုပ္ပန္နေပိ တေန ဘဝိတဗ္ဗံ။ ဧဝံ သန္တေ ဒွိန္နံ ဉာဏာနံ ဧကတော အဘာဝါ တေနေဝ ဉာဏေန တံ ဇာနိတဗ္ဗံ ဟောတီ’’တိ စောဒနတ္ထံ တေနာတိ အနုယောဂေါ သကဝါဒိဿ။ တတ္ထ ပဌမပဉှေ တေနေဝ တံ ဇာနိတုံ န သက္ကာတိ ပဋိက္ခေပေါ ဣတရဿ။ ဒုတိယပဉှေ သန္တတိံ သန္ဓာယ ပဋိညာ တဿေဝ။ ပဋိပါဋိတော ဘင်္ဂံ ပဿန္တော ဘင်္ဂါနုပဿနေနေဝ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏံ ပဿတီတိ အဓိပ္ပါယော။ တေန ဉာဏေန တံ ဉာဏံ ဇာနာတီတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ တေန ဖဿေန တံ ဖဿန္တိအာဒီနိဿ လေသောကာသနိဝါရဏတ္ထံ ဝုတ္တာနိ။ ယံ ပနေတေန လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ နနု သဗ္ဗသင်္ခါရေတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ နယတော တံ ဉာဏံ ဒိဋ္ဌံ ဟောတိ, န အာရမ္မဏတောတိ အဓိပ္ပါယေန ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ တသ္မာ ဧဝံ ပတိဋ္ဌိတာပိဿ လဒ္ဓိ အပ္ပတိဋ္ဌိတာဝ ဟောတိ။

ပဋုပ္ပန္နဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ဖလဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၃-၄၄၄။ ဣဒါနိ ဖလေ ဉာဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ဗုဒ္ဓါပိ သတ္တာနံ အရိယဖလပ္ပတ္တိယာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ သာဝကာပိ, ဣတိ ဣမိနာ သာမညေန ဗုဒ္ဓါနံ ဝိယ သာဝကာနမ္ပိ တေန တေန သတ္တေန ပတ္တဗ္ဗေ ဖလေ ဉာဏံ အတ္ထီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ သာဝကဿာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ သာဝကဿ ဖလေ ဉာဏံ အတ္ထိ, ယထာ ဗုဒ္ဓါ သမာနေပိ သောတာပတ္တိဖလေ အတ္တနော ဉာဏဗလေန ‘အယံ ဧကဗီဇီ, အယံ ကောလံကောလော, အယံ သတ္တက္ခတ္တုပရမော’တိ ဖလဿကတံ ပညပေန္တိ, ကိံ တေ ဧဝံ သာဝကောပီ’’တိ စောဒေတုံ သာဝကော ဖလဿ ကတံ ပညပေတီတိ အာဟ။ ဣတရော ပဋိက္ခိပတိ။

အတ္ထိ သာဝကဿ ဖလပရောပရိယတ္တီတိအာဒိ ဖလေ ဉာဏဿ အတ္ထိတာယ ပစ္စယပုစ္ဆနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ဗုဒ္ဓါနံ ‘‘ဣဒံ ဖလံ ပရံ, ဣဒံ ဩပရ’’န္တိ ဧဝံ ဖလာနံ ဥစ္စာဝစဘာဝဇာနနသင်္ခါတာ ဖလေ ပရောပရိယတ္တိ နာမ အတ္ထိ။ တထာ ဣန္ဒြိယပုဂ္ဂလပရောပရိယတ္တိယော, တာသံ အတ္ထိတာယ တဿ တဿ ပုဂ္ဂလဿ တေသံ တေသံ ဣန္ဒြိယာနံ ဝသေန တံ တံ ဖလံ ဇာနန္တိ, ကိံ တေ သာဝကဿာပိ ဧတာ ပရောပရိယတ္တိယော အတ္ထီတိ။

အတ္ထိ သာဝကဿ ခန္ဓပညတ္တီတိအာဒီနိပိ ‘‘ယဒိ တေ သာဝကဿ ဗုဒ္ဓါနံ ဝိယ ဖလေ ဉာဏံ အတ္ထိ, ဣမာ ဟိ ပိဿ ပညတ္တီဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ။ ကိမဿ တာ အတ္ထိ, သက္ကောတိ သော ဧတာ ပညတ္တိယော အတ္တနော ဗလေန ဇာနိတုံ ဝါ ပညပေတုံ ဝါ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ။ သာဝကော ဇိနောတိအာဒိ ‘‘ယဒိ သာဝကဿ ဗုဒ္ဓါနံ ဝိယ ဖလေ ဉာဏံ အတ္ထိ, ဧဝံ သန္တေ သွေဝ ဇိနော’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သာဝကော အနုပ္ပန္နဿာတိ ပဉှေပိ အယမေဝ နယော။ အညာဏီတိ ပဉှေ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါတဿ အညာဏဿ ဝိဟတတ္တာ ပဋိက္ခိတ္တော, န ပနဿ ဗုဒ္ဓါနံ ဝိယ ဖလေ ဉာဏံ အတ္ထိ။ တသ္မာ အပ္ပတိဋ္ဌိတောဝ ပရဝါဒီဝါဒေါတိ။

ဖလဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ။

ပဉ္စမော ဝဂ္ဂေါ။

မဟာပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၆။ ဆဋ္ဌဝဂ္ဂ

၁။ နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၅-၄၄၇။ ဣဒါနိ နိယာမကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ နိယာမောတိ ‘‘ဘဗ္ဗော နိယာမံ ဩက္ကမိတုံ ကုသလေသု ဓမ္မေသု သမ္မတ္တ’’န္တိ (ပု။ ပ။ ၁၃) ဝစနတော အရိယမဂ္ဂေါ ဝုစ္စတိ။ ယသ္မာ ပန တသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓေပိ ပုဂ္ဂလော အနိယတော နာမ န ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သော နိယာမော နိစ္စဋ္ဌေန အသင်္ခတော’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ တတော ‘‘ယဒိ သော အသင်္ခတော, ဧဝရူပေန တေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဒီပေန္တော နိဗ္ဗာနန္တိအာဒိမာဟ။ သံသန္ဒနပုစ္ဆာ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ။

အတ္ထိ ကေစီတိအာဒိ နိယာမဿ သင်္ခတဘာဝဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ မဂ္ဂေါ အသင်္ခတောတိပဉှေ တဿ ဥပ္ပါဒနိရောဓဘာဝတော ပဋိက္ခိပတီတိ။ နိယာမော သင်္ခတောတိပဉှေ နိရုဒ္ဓေပိ မဂ္ဂေ နိယာမဿ အတ္ထိတံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ သောတာပတ္တိနိယာမောတိအာဒိပဉှေသုပိ အနုလောမတော စ ပဋိလောမတော စ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပဉ္စ အသင်္ခတာနီတိ ပုဋ္ဌော ပဉ္စန္နံ အသင်္ခတာနံ အာဂတဋ္ဌာနံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော စတုန္နံ သမ္မတ္တနိယာမာနံ နိယာမဝစနတော နိဗ္ဗာနဿ စ အသင်္ခတဘာဝတော ပဋိဇာနာတိ။ မိစ္ဆတ္တနိယာမပဉှော နိယာမဝစနမတ္တေန အသင်္ခတတာယ အယုတ္တဘာဝဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တောတိ။

နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကထာဝဏ္ဏနာ

၄၄၈။ ဣဒါနိ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ နိဒါနဝဂ္ဂေ ‘‘ဥပ္ပါဒါ ဝါ တထာဂတာနံ အနုပ္ပါဒါ ဝါ တထာဂတာနံ ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ’’တိအာဒိဝစနတော (သံ။ နိ။ ၂။၂၀) ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ အသင်္ခတော’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနဉ္စ မဟိသာသကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။

၄၄၉။ အဝိဇ္ဇာ အသင်္ခတာတိ အာဒယော ပဉှာ အဝိဇ္ဇာဒီနံယေဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာ။ ယေန ပနတ္ထေန တတ္ထ ဧကေကံ အင်္ဂံ ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ’’တိ ဝုစ္စတိ, သော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်္ဂေ ဝုတ္တောယေဝ။

၄၅၁။ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ယာ တတ္ထ ဓမ္မဋ္ဌိတတာတိအာဒိ ယေန သုတ္တေန လဒ္ဓိ ပတိဋ္ဌာပိတာ, တဿေဝ အတ္ထဒဿနေန လဒ္ဓိဘိန္ဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယာ အယံ ဟေဋ္ဌာ ‘‘ဌိတာဝ သာ ဓာတု ဓမ္မဋ္ဌိတတာ ဓမ္မနိယာမတာ’’တိ ဝုတ္တာ န သာ အညတြ အဝိဇ္ဇာဒီဟိ ဝိသုံ ဧကာ အတ္ထိ။ အဝိဇ္ဇာဒီနံ ပန ပစ္စယာနံယေဝေတံ နာမံ။ ဥပ္ပန္နေပိ ဟိ တထာဂတေ အနုပ္ပန္နေပိ အဝိဇ္ဇာတော သင်္ခါရာ သမ္ဘဝန္တိ, သင်္ခါရာဒီဟိ စ ဝိညာဏာဒီနိ, တသ္မာ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ ယာ ဧတသ္မိံ ပဒေ သင်္ခါရဓမ္မာနံ ကာရဏဋ္ဌေန ဌိတတာတိ ဓမ္မဋ္ဌိတတာ။ တေသံယေဝ စ ဓမ္မာနံ ကာရဏဋ္ဌေနေဝ နိယာမတာတိ ဓမ္မနိယာမတာတိ အဝိဇ္ဇာ ဝုစ္စတိ။ သာ စ အသင်္ခတာ, နိဗ္ဗာနဉ္စ အသင်္ခတန္တိ ပုစ္ဆတိ။ ပရဝါဒီ လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနိတွာ ပုန ဒွေ အသင်္ခတာနီတိ ပုဋ္ဌော သုတ္တာဘာဝေန ပဋိက္ခိပိတွာ လဒ္ဓိဝသေနေဝ ပဋိဇာနာတိ။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသံ ပန တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ သစ္စကထာဝဏ္ဏနာ

၄၅၂-၄၅၄။ ဣဒါနိ သစ္စကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, တထာနိ အဝိတထာနီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၅။၁၀၉၀) သုတ္တံ နိဿာယ ‘‘စတ္တာရိ သစ္စာနိ နိစ္စာနိ အသင်္ခတာနီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အယဉှိဿ အဓိပ္ပါယော – ဒုက္ခသမုဒယမဂ္ဂေသု ဝတ္ထုသစ္စံ သင်္ခတံ, လက္ခဏသစ္စံ အသင်္ခတံ။ နိရောဓေ ဝတ္ထုသစ္စံ နာမ နတ္ထိ အသင်္ခတမေဝ တန္တိ။ တသ္မာ အာမန္တာတိ အာဟ။ တံ ပနဿ လဒ္ဓိမတ္တမေဝ။ သော ဟိ ဒုက္ခံ ဝတ္ထုသစ္စံ ဣစ္ဆတိ, တထာ သမုဒယံ မဂ္ဂဉ္စ။ ယာနိ ပန နေသံ ဗာဓနပဘဝနိယျာနိကလက္ခဏာနိ, တာနိ လက္ခဏသစ္စံ နာမာတိ, န စ ဗာဓနလက္ခဏာဒီဟိ အညာနိ ဒုက္ခာဒီနိ နာမ အတ္ထီတိ။ တာဏာနီတိအာဒီသု အဓိပ္ပါယော ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဒုက္ခသစ္စန္တိ ပဉှေ လဒ္ဓိဝသေန လက္ခဏံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဒုက္ခန္တိ ပဉှေ ဝတ္ထုံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဣတော ပရံ သုဒ္ဓိကပဉှာ စ သံသန္ဒနပဉှာ စ သဗ္ဗေ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အဝသာနေ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ အာဟဋသုတ္တံ အတ္ထဿ မိစ္ဆာ ဂဟိတတ္တာ အနာဟဋသဒိသမေဝါတိ။

သစ္စကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ အာရုပ္ပကထာဝဏ္ဏနာ

၄၅၅-၄၅၆။ ဣဒါနိ အာရုပ္ပကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘စတ္တာရော အာရုပ္ပါ အာနေဉ္ဇာ’’တိ ဝစနံ နိဿာယ ‘‘သဗ္ဗေပိ တေ ဓမ္မာ အသင်္ခတာ’’တိ လဒ္ဓိ, တေ သန္ဓာယ အာကာသာနဉ္စာယတနန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။ သာဓကသုတ္တမ္ပိ အတ္ထံ အဇာနိတွာ အာဟဋတ္တာ အနာဟဋသဒိသမေဝါတိ။

အာရုပ္ပကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ နိရောဓသမာပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၅၇-၄၅၉။ ဣဒါနိ နိရောဓသမာပတ္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ နိရောဓသမာပတ္တီတိ စတုန္နံ ခန္ဓာနံ အပ္ပဝတ္တိ။ ယသ္မာ ပန သာ ကရိယမာနာ ကရိယတိ, သမာပဇ္ဇိယမာနာ သမာပဇ္ဇိယတိ, တသ္မာ နိပ္ဖန္နာတိ ဝုစ္စတိ။ သင်္ခတာသင်္ခတလက္ခဏာနံ ပန အဘာဝေန န ဝတ္တဗ္ဗာ ‘‘သင်္ခတာတိ ဝါ အသင်္ခတာ’’တိ ဝါ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ယသ္မာ သင်္ခတာ န ဟောတိ, တသ္မာ အသင်္ခတာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဥတ္တရာပထကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ နိရောဓသမာပတ္တီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဥပ္ပါဒေန္တီတိအာဒိ သမာပဇ္ဇနပဋိလာဘဝသေနေဝ ဝုတ္တံ။ ယထာ ပန ရူပါဒယော အသင်္ခတဓမ္မေ ဥပ္ပါဒေန္တိ၊ န တထာ တံ ကေစိ ဥပ္ပါဒေန္တိ နာမ။ နိရောဓာ ဝေါဒါနံ ဝုဋ္ဌာနန္တိ ဖလသမာပတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အသင်္ခတာ ပန တံ နတ္ထိယေဝ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ တေန ဟီတိ ယသ္မာ သင်္ခတာ န ဟောတိ, တသ္မာ အသင်္ခတာတိ လဒ္ဓိ။ ဣဒံ ပန အသင်္ခတဘာဝေ ကာရဏံ န ဟောတီတိ ဝုတ္တမ္ပိ အဝုတ္တသဒိသမေဝါတိ။

နိရောဓသမာပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ အာကာသကထာဝဏ္ဏနာ

၄၆၀-၄၆၂။ ဣဒါနိ အာကာသကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ တိဝိဓော အာကာသော – ပရိစ္ဆေဒါကာသော, ကသိဏုဂ္ဃါဋိမာကာသော, အဇဋာကာသော။ ‘‘တုစ္ဆာကာသော’’တိပိ တဿေဝ နာမံ။ တေသု ပရိစ္ဆေဒါကာသော သင်္ခတော, ဣတရေ ဒွေ ပညတ္တိမတ္တာ။ ယေသံ ပန ‘‘ဒုဝိဓောပိ ယသ္မာ သင်္ခတော န ဟောတိ, တသ္မာ အသင်္ခတော’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ မဟိသာသကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ အာကာသောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အာကာသကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ အာကာသော သနိဒဿနောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၆၃-၄၆၄။ ဣဒါနိ အာကာသော သနိဒဿနောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒါဒီသု ဉာဏပ္ပဝတ္တိံ နိဿာယ ‘‘သဗ္ဗောပိ အဇဋာကာသော သနိဒဿနော’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အာကာသော သနိဒဿနောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ သနိဒဿနော, ဧဝံဝိဓော ဘဝေယျာ’’တိ စောဒနတ္ထံ ရူပန္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စာတိပဉှေသု ဧဝရူပဿ သုတ္တဿ အဘာဝေန ပဋိက္ခိပိတွာ တုလန္တရိကာဒီနံ ဥပလဒ္ဓိံ နိဿာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဒွိန္နံ ရုက္ခာနံ အန္တရန္တိ ဧတ္ထ ရုက္ခရူပံ စက္ခုနာ ဒိသွာ အန္တရေ ရူပါဘာဝတော အာကာသန္တိ မနောဒွါရဝိညာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န စက္ခုဝိညာဏံ။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော။ တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

အာကာသော သနိဒဿနောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ပထဝီဓာတုသနိဒဿနာတိအာဒိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၆၅-၄၇၀။ ဣဒါနိ ပထဝီဓာတု သနိဒဿနာတိအာဒိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ပါသာဏဥဒကဇာလရုက္ခစလနာနဉ္စေဝ ပဉ္စိန္ဒြိယပတိဋ္ဌောကာသာနဉ္စ ဝဏ္ဏာယတနံ ကာယဝိညတ္တိကာလေ ဟတ္ထပါဒါဒိရူပဉ္စ ဒိသွာ ‘‘ပထဝီဓာတုအာဒယော သနိဒဿနာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ သဗ္ဗကထာသု အာဒိပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ပါဠိအနုသာရေန စေဝ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန စ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။ ပထဝီဓာတု သနိဒဿနာတိ အာဒိံ ကတွာ ကာယကမ္မံ သနိဒဿနန္တိ ပရိယောသာနကထာ နိဋ္ဌိတာ။

ဆဋ္ဌော ဝဂ္ဂေါ။

၇။ သတ္တမဝဂ္ဂ

၁။ သင်္ဂဟိတကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၁-၄၇၂။ ဣဒါနိ သင်္ဂဟိတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ဒါမာဒီဟိ ဗလိဗဒ္ဒါဒယော ဝိယ ကေစိ ဓမ္မာ ကေဟိစိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘နတ္ထိ ကေစိ ဓမ္မာ ကေဟိစိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာ, ဧဝံ သန္တေ ဧကဝိဓေန ရူပသင်္ဂဟောတိအာဒိ နိရတ္ထက’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကာနဉ္စေဝ သိဒ္ဓတ္ထိကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ အညေနတ္ထေန သင်္ဂဟဘာဝံ ဒဿေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, အတ္တနော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဣဒါနိ ယေနတ္ထေန သင်္ဂဟော လဗ္ဘတိ, တံ ဒဿေတုံ နနု အတ္ထိ ကေစိ ဓမ္မာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ ယာ ပနေသာ ပရဝါဒိနာ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ ယထာ ဒါမေန ဝါတိအာဒိကာ ဥပမာ အာဟဋာ, သကဝါဒိနာ တံ အနဘိနန္ဒိတွာ အပ္ပဋိက္ကောသိတွာ ‘‘ဟဉ္စိ ဒါမေန ဝါ’’တိ တဿ လဒ္ဓိ ဘိန္နာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယဒိ တေ ဒါမာဒီဟိ ဗလိဗဒ္ဒါဒယော သင်္ဂဟိတာ နာမ, အတ္ထိ ကေစိ ဓမ္မာ ကေဟိစိ ဓမ္မေဟိ သင်္ဂဟိတာတိ။

သင်္ဂဟိတကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ သမ္ပယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၃-၄၇၄။ ဣဒါနိ သမ္ပယုတ္တကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ တိလမှိ တေလံ ဝိယ န ဝေဒနာဒယော သညာဒီသု အနုပဝိဋ္ဌာ, တသ္မာ ‘‘နတ္ထိ ကေစိ ဓမ္မာ ကေဟိစိ ဓမ္မေဟိ သမ္ပယုတ္တာ, ဧဝံ သန္တေ ဉာဏသမ္ပယုတ္တန္တိအာဒိ နိရတ္ထကံ ဟောတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကသိဒ္ဓတ္ထိကာနညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ အညေနေဝတ္ထေန သမ္ပယုတ္တတံ ဒဿေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, အတ္တနော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမိဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ ယော ပနေသ ပရဝါဒိနာ ‘‘ယထာ တိလမှိ တေလ’’န္တိအာဒိကော ဥပမာပဉှော အာဟဋော, သော ယသ္မာ ဝေဒနာသညာနံ ဝိယ တိလတေလာနံ လက္ခဏတော နာနတ္တဝဝတ္ထာနံ နတ္ထိ။ သဗ္ဗေသုပိ ဟိ တိလအဋ္ဌိတစေသု တိလောတိ ဝေါဟာရမတ္တံ, တေနေဝ တိလံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဂဟိတေ ပုရိမသဏ္ဌာနေန တိလော နာမ န ပညာယတိ, တသ္မာ အနာဟဋသဒိသောဝ ဟောတီတိ။

သမ္ပယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ စေတသိကကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၅-၄၇၇။ ဣဒါနိ စေတသိကကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ဖဿိကာဒယော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘စေတသိကေနာပိ န ဘဝိတဗ္ဗံ, ဣတိ နတ္ထိ စေတသိကော ဓမ္မော’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကသိဒ္ဓတ္ထိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သဟဇာတောတိ သမ္ပယုတ္တသဟဇာတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဖဿိကာတိ တာဒိသံ ဝေါဟာရံ အပဿန္တဿ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ။ ကိံ ဝေါဟာရေန, ယထာ စိတ္တနိဿိတကောတိ စေတသိကော, ဧဝံ သောပိ ဖဿနိဿိတတ္တာ ဖဿိကောတိ ဝုတ္တေ ဒေါသော နတ္ထီတိ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

စေတသိကကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

၄၇၈။ ဣဒါနိ ဒါနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဒါနံ နာမ တိဝိဓံ – စာဂစေတနာပိ, ဝိရတိပိ, ဒေယျဓမ္မောပိ။ ‘‘သဒ္ဓါ ဟိရိယံ ကုသလဉ္စ ဒါန’’န္တိ (အ။ နိ။ ၈။၃၀) အာဂတဋ္ဌာနေ စာဂစေတနာ ဒါနံ။ ‘‘အဘယံ ဒေတီ’’တိ (အ။ နိ။ ၈။၃၉) အာဂတဋ္ဌာနေ ဝိရတိ။ ‘‘ဒါနံ ဒေတိ အန္နံ ပါန’’န္တိ အာဂတဋ္ဌာနေ ဒေယျဓမ္မော။ တတ္ထ စာဂစေတနာ ‘‘ဒေတိ ဝါ ဒေယျဓမ္မံ, ဒေန္တိ ဝါ ဧတာယ ဒေယျဓမ္မ’’န္တိ ဒါနံ။ ဝိရတိ အဝခဏ္ဍနဋ္ဌေန လဝနဋ္ဌေန ဝါ ဒါနံ။ သာ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဘယဘေရဝါဒိသင်္ခါတံ ဒုဿီလျစေတနံ ဒါတိ ခဏ္ဍေတိ လုနာတိ ဝါတိ ဒါနံ။ ဒေယျဓမ္မော ဒိယျတီတိ ဒါနံ။ ဧဝမေတံ တိဝိဓမ္ပိ အတ္ထတော စေတသိကော စေဝ ဓမ္မော ဒေယျဓမ္မော စာတိ ဒုဝိဓံ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘စေတသိကောဝ ဓမ္မော ဒါနံ, န ဒေယျဓမ္မော’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကသိဒ္ဓတ္ထိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ စေတသိကောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ဒေယျဓမ္မဝသေန စောဒေတုံ လဗ္ဘာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, အန္နာဒီနိ ဝိယ သော န သက္ကာ ဒါတုန္တိ ပဋိက္ခေပေါ ဣတရဿ။ ပုန ဒဠှံ ကတွာ ပုဋ္ဌေ ‘‘အဘယံ ဒေတီ’’တိ သုတ္တဝသေန ပဋိညာ တဿေဝ။ ဖဿပဉှာဒီသု ပန ဖဿံ ဒေတီတိအာဒိဝေါဟာရံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတေဝ။

၄၇၉။ အနိဋ္ဌဖလန္တိအာဒိ အစေတသိကဿ ဓမ္မဿ ဒါနဘာဝဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ န ဟိ အစေတသိကော အန္နာဒိဓမ္မော အာယတိံ ဝိပါကံ ဒေတိ, ဣဋ္ဌဖလဘာဝနိယမနတ္ထံ ပနေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အယမ္ပိ ဟေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ယဒိ အစေတသိကော အန္နာဒိဓမ္မော ဒါနံ ဘဝေယျ, ဟိတစိတ္တေန အနိဋ္ဌံ အကန္တံ ဘေသဇ္ဇံ ဒေန္တဿ နိမ္ဗဗီဇာဒီဟိ ဝိယ နိမ္ဗာဒယော အနိဋ္ဌမေဝ ဖလံ နိဗ္ဗတ္တေယျ။ ယသ္မာ ပနေတ္ထ ဟိတဖရဏစာဂစေတနာ ဒါနံ, တသ္မာ အနိဋ္ဌေပိ ဒေယျဓမ္မေ ဒါနံ ဣဋ္ဌဖလမေဝ ဟောတီတိ။

ဧဝံ ပရဝါဒိနာ စေတသိကဓမ္မဿ ဒါနဘာဝေ ပတိဋ္ဌာပိတေ သကဝါဒီ ဣတရေန ပရိယာယေန ဒေယျဓမ္မဿ ဒါနဘာဝံ သာဓေတုံ ဒါနံ ဣဋ္ဌဖလံ ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိအာဒိမာဟ။ ပရဝါဒီ ပန စီဝရာဒီနံ ဣဋ္ဌဝိပါကတံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ သုတ္တသာဓနံ ပရဝါဒီဝါဒေပိ ယုဇ္ဇတိ သကဝါဒီဝါဒေပိ, န ပန ဧကေနတ္ထေန။ ဒေယျဓမ္မော ဣဋ္ဌဖလောတိ ဣဋ္ဌဖလဘာဝမတ္တမေဝ ပဋိက္ခိတ္တံ။ တသ္မာ တေန ဟိ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ဣဋ္ဌဖလဘာဝေနေဝ န ဝတ္တဗ္ဗတာ ယုဇ္ဇတိ။ ဒါတဗ္ဗဋ္ဌေန ပန ဒေယျဓမ္မော ဒါနမေဝ။ ဒိန္နဉှိ ဒါနာနံ သင်္ကရဘာဝမောစနတ္ထမေဝ အယံ ကထာတိ။

ဒါနကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ပရိဘောဂမယပုညကထာဝဏ္ဏနာ

၄၈၃။ ဣဒါနိ ပရိဘောဂမယပုညကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘တေသံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ, သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၁။၄၇) စ ‘‘ယဿ ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော’’တိ (အ။ နိ။ ၄။၅၁) စ ဧဝမာဒီနိ သုတ္တာနိ အယောနိသော ဂဟေတွာ ယေသံ ပရိဘောဂမယံ နာမ ပုညံ အတ္ထီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကသိဒ္ဓတ္ထိကသမ္မိတိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပရိဘောဂမယန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ပုညံ နာမ ဖဿာဒယော ကုသလာ ဓမ္မာ, န တတော ပရံ, တသ္မာ ဖဿာဒီဟိ တေ ဝဍ္ဎိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ပရိဘောဂမယော ဖဿောတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တံ သဗ္ဗံ ဣတရေန တေသံ အဝဍ္ဎနတော ပဋိက္ခိတ္တံ။ လတာဝိယာတိအာဒီနိ ‘‘ကိရိယာယ ဝါ ဘာဝနာယ ဝါ ဝိနာပိ ယထာ လတာဒီနိ သယမေဝ ဝဍ္ဎန္တိ, ကိံ တေ ဧဝံ ဝဍ္ဎန္တီ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ။ တထာ ပနဿ အဝဍ္ဎနတော န ဟေဝါတိ ပဋိက္ခိတ္တံ။

၄၈၄။ န သမန္နာဟရတီတိ ပဉှေ ပဋိဂ္ဂါဟကာနံ ပရိဘောဂေန ပုရိမစေတနာ ဝဍ္ဎတိ, ဧဝံ တံ ဟောတိ ပုညန္တိ လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ တတော အနာဝဋ္ဋေန္တဿာတိအာဒီဟိ ပုဋ္ဌော ဒါယကဿ စာဂစေတနံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ တတ္ထ အနာဝဋ္ဋေန္တဿာတိ ဒါနစေတနာယ ပုရေစာရိကေန အာဝဇ္ဇနေန ဘဝင်္ဂံ အနာဝဋ္ဋေန္တဿ အပရိဝဋ္ဋေန္တဿ။ အနာဘောဂဿာတိ နိရာဘောဂဿ။ အသမန္နာဟရန္တဿာတိ န သမန္နာဟရန္တဿ။ အာဝဇ္ဇနဉှိ ဘဝင်္ဂံ ဝိစ္ဆိန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂတမဂ္ဂေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ဒါနစေတနံ သမန္နာဟရတိ နာမ။ ဧဝံကိစ္စေန ဣမိနာ စိတ္တေန အသမန္နာဟရန္တဿ ပုညံ ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ အမနသိကရောန္တဿာတိ မနံ အကရောန္တဿ။ အာဝဇ္ဇနေန ဟိ တဒနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ မနံ ကရောတိ နာမ။ ဧဝံ အကရောန္တဿာတိ အတ္ထော။ ဥပယောဂဝစနသ္မိဉှိ ဧတံ ဘုမ္မံ။ အစေတယန္တဿာတိ စေတနံ အနုပ္ပါဒေန္တဿ။ အပတ္ထေန္တဿာတိ ပတ္ထနာသင်္ခါတံ ကုသလစ္ဆန္ဒံ အကရောန္တဿ။ အပ္ပဏိဒဟန္တဿာတိ ဒါနစေတနာဝသေန စိတ္တံ အဋ္ဌပေန္တဿာတိ အတ္ထော။ နနု အာဝဋ္ဋေန္တဿာတိ ဝါရေ အာဘောဂဿာတိ အာဘောဂဝတော။ အထ ဝါ အာဘောဂါ အဿ, အာဘောဂဿ ဝါ အနန္တရံ တံ ပုညံ ဟောတီတိ အတ္ထော။

၄၈၅။ ဒွိန္နံ ဖဿာနန္တိအာဒီသုပိ ဧကက္ခဏေ ဒါယကဿ ဒွိန္နံ ဖဿာဒီနံ အဘာဝါ ပဋိက္ခိပတိ, ဒါယကဿ စ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ စာတိ ဥဘိန္နံ ဖဿာဒယော သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ အပိစဿ ပဉ္စန္နံ ဝိညာဏာနံ သမောဓာနံ ဟောတီတိ လဒ္ဓိ, တဿာပိ ဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ သကဝါဒီ ပရိယာယဿ ဒွါရံပိဒဟိတွာ ဥဇုဝိပစ္စနီကဝသေန စောဒေတုံ ကုသလာဒိပဉှံ ပုစ္ဆတိ။ တတြာပိ ကုသလာကုသလာနံ ဧကဿေကက္ခဏေ သမ္ပယောဂါဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ပရိဘောဂမယံ ပန စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ လဒ္ဓိယာ ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ သကဝါဒီ သုတ္တေန နိဂ္ဂဏှာတိ။

၄၈၆။ သုတ္တသာဓနေ အာရာမရောပကာဒီနံ အနုဿရဏပဋိသင်္ခရဏာဒိဝသေန အန္တရန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပုညံ သန္ဓာယ သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ ဝုတ္တံ။ အပ္ပမာဏော တဿ ပုညာဘိသန္ဒောတိ ဣဒံ အပ္ပမာဏဝိဟာရိနော ဒိန္နပစ္စယတ္တာ စ ‘‘ဧဝရူပေါ မေ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇတီ’’တိ အနုမောဒနဝသေန စ ဝုတ္တံ။ တံ သော ပရိဘောဂမယန္တိ သလ္လက္ခေတိ။ ယသ္မာ ပန ပဋိဂ္ဂါဟကေန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အပရိဘုတ္တေပိ ဒေယျဓမ္မေ ပုညံ ဟောတိယေဝ, တသ္မာ သကဝါဒီဝါဒေါဝ ဗလဝါ, တတ္ထ ပဋိဂ္ဂါဟကေန ပဋိဂ္ဂဟိတေတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ပရိဘောဂမယပုညကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဣတောဒိန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၄၈၈-၄၉၁။ ဣဒါနိ ဣတော ဒိန္နကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလင်္ကတာ တဟိ’’န္တိ (ပေ။ ဝ။ ၁၉) ဝစနံ နိဿာယ ‘‘ယံ ဣတော စီဝရာဒိ ဒိန္နံ တေနေဝ ယာပေန္တီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကသိဒ္ဓတ္ထိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ဣတော ဒိန္နေနာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ပုန စီဝရာဒိဝသေန အနုယုတ္တော ပဋိက္ခိပတိ။ အညော အညဿ ကာရကောတိ အညဿ ဝိပါကဒါယကာနံ ကမ္မာနံ အညော ကာရကော, န အတ္တနာဝ အတ္တနော ကမ္မံ ကရောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဧဝံ ပုဋ္ဌော ပန ဣတရော သုတ္တဝိရောဓဘယေန ပဋိက္ခိပတိ။ ဒါနံ ဒေန္တန္တိ ဒါနံ ဒဒမာနံ ဒိသွာတိ အတ္ထော။ တတ္ထ ယသ္မာ အတ္တနော အနုမောဒိတတ္တာ စ တေသံ တတ္ထ ဘောဂါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တသ္မာဿ ဣမိနာ ကာရဏေန လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌပေန္တဿာပိ အပ္ပတိဋ္ဌိတာဝ ဟောတိ။ န ဟိ တေ ဣတော ဒိန္နေနေဝ ဝတ္ထုနာ ယာပေန္တိ။ သေသေသုပိ သုတ္တသာဓနေသု ဧသေဝ နယောတိ။

ဣတော ဒိန္နကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ပထဝီကမ္မဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၉၂။ ဣဒါနိ ပထဝီ ကမ္မဝိပါကောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘အတ္ထိ ဣဿရိယသံဝတ္တနိယံ ကမ္မံ, အာဓိပစ္စသံဝတ္တနိယံ ကမ္မ’’န္တိ ဧတ္ထ ဣဿရာနံ ဘာဝေါ ဣဿရိယံ နာမ, အဓိပတီနဉ္စ ဘာဝေါ အာဓိပစ္စံ နာမ, ပထဝိဿရိယအာဓိပစ္စသံဝတ္တနိကဉ္စ ကမ္မံ အတ္ထီတိ ဝုတ္တံ။ တသ္မာ ယေသံ ‘‘ပထဝီ ကမ္မဝိပါကော’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပထဝီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သုခဝေဒနီယာတိအာဒိ ကမ္မဝိပါကသဘာဝဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ။ ‘‘ဖဿော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ နယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု ဝိပါကေသု ဖဿော သုခဝေဒနီယာဒိဘေဒေါ ဟောတိ။ သော စ သညာဒယော စ သုခဝေဒနာဒီဟိ သမ္ပယုတ္တာ, ဝေဒနာဒယော သညာဒီဟိ, သဗ္ဗေပိ သာရမ္မဏာ, အတ္ထိ စ နေသံ ပုရေစာရိကအာဝဋ္ဋနာဒိသင်္ခါတံ အာဝဇ္ဇနံ, ကမ္မပစ္စယဘူတာ စေတနာ, ယော တတ္ထ ဣဋ္ဌဝိပါကော, တဿ ပတ္ထနာ, ပဏိဓာနဝသေန ပဝတ္တာ မူလတဏှာ, ကိံ တေ ဧဝရူပါ ပထဝီတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ပဋိက္ခိပတိ။ ပဋိလောမပုစ္ဆာဒီနိ ဥတ္တာနတ္ထာနေဝ။

၄၉၃။ ကမ္မဝိပါကော ပရေသံ သာဓာရဏောတိ ပဉှေ ဖဿာဒယော သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ကမ္မသမုဋ္ဌာနံ ရူပဉ္စ ပထဝီအာဒီနံယေဝ စ သာဓာရဏဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ အသာဓာရဏမညေသန္တိ သုတ္တံ ပရသမယတော အာဟရိတွာ ဒဿိတံ။ သဗ္ဗေ သတ္တာ ပထဝိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီတိ ပဉှေ ပထဝိံ အနိဿိတေ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, နိဿိတေ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ပထဝိံ အပရိဘုဉ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီတိ ပဉှေ အာရုပ္ပေ ပရိနိဗ္ဗာယန္တာနံ ဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ ကမ္မဝိပါကံ အခေပေတွာတိ ဣဒံ ပရသမယဝသေန ဝုတ္တံ။ ကမ္မဝိပါကဉှိ ခေပေတွာဝ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီတိ တေသံ လဒ္ဓိ။ သကသမယေ ပန ကတောကာသဿ ကမ္မဿ ဥပ္ပန္နံ ဝိပါကံ အခေပေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနံ နတ္ထိ။ တေသဉ္စ လဒ္ဓိယာ ပထဝီ သာဓာရဏဝိပါကတ္တာ ဥပ္ပန္နဝိပါကောယေဝ ဟောတိ။ တံ ဝိပါကဘာဝေန ဌိတံ အခေပေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနံ န ယုဇ္ဇတီတိ စောဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ။ ဣတရော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိက္ခိပတိ။ စက္ကဝတ္တိသတ္တဿ ကမ္မဝိပါကန္တိ ပဉှေ အသာဓာရဏံ ဖဿာဒိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, သာဓာရဏံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ပထဝီသမုဒ္ဒသူရိယစန္ဒိမာဒယော ဟိ သဗ္ဗေသံ သာဓာရဏကမ္မဝိပါကောတိ တေသံ လဒ္ဓိ။

၄၉၄။ ဣဿရိယသံဝတ္တနိယန္တိ ဧတ္ထ ဣဿရိယံ နာမ ဗဟုဓနတာ။ အာဓိပစ္စံ နာမ သေသဇနေ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေတွာ တေဟိ ဂရုကာတဗ္ဗဋ္ဌေန အဓိပတိဘာဝေါ။ တတ္ထ ကမ္မံ ပဋိလာဘဝသေန တံသံဝတ္တနိကံ နာမ ဟောတိ, န ဇနကဝသေန။ တသ္မာ ဝိပါကဘာဝေ အသာဓကမေတန္တိ။

ပထဝီ ကမ္မဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ဇရာမရဏံ ဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၄၉၅။ ဣဒါနိ ဇရာမရဏံ ဝိပါကောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘အတ္ထိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏသံဝတ္တနိယံ ကမ္မံ အပ္ပါယုကသံဝတ္တနိယံ ကမ္မ’’န္တိ ဧတ္ထ ဒုဗ္ဗဏ္ဏတာ နာမ ဇရာ။ အပ္ပါယုကတာ နာမ မရဏံ။ တံသံဝတ္တနိယဉ္စ ကမ္မံ အတ္ထိ။ တသ္မာ ဇရာမရဏံ ဝိပါကောတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ပဋိလောမပဉှေ အနာရမ္မဏန္တိ ရူပဓမ္မာနံ တာဝ အနာရမ္မဏမေဝ, အရူပါနံ ပန ဇရာမရဏံ သမ္ပယောဂလက္ခဏာဘာဝါ အနာရမ္မဏမေဝ။

၄၉၆။ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဇရာမရဏံ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဝိပါကောတိ ပဉှေ ဇရာမရဏေန နာမ အနိဋ္ဌဝိပါကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိဇာနာတိ။ တေနေဝ ကာရဏေန ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဇရာမရဏဿ ကုသလဝိပါကတံ ပဋိက္ခိပတိ။ ပရတော စဿ အကုသလဝိပါကတညေဝ ပဋိဇာနာတိ။

ကုသလာနဉ္စ အကုသလာနဉ္စာတိ ပုစ္ဆာဝသေန ဧကတော ကတံ, ဧကက္ခဏေ ပန တံ နတ္ထိ။ အဗျာကတာနံ အဝိပါကာနံ ဇရာမရဏံ ဝိပါကောတိ ဝတ္တဗ္ဗတာယ ပရိယာယော နတ္ထိ, တသ္မာ အဗျာကတဝသေန ပုစ္ဆာ န ကတာ။

၄၉၇။ ဒုဗ္ဗဏ္ဏသံဝတ္တနိယန္တိ ဧတ္ထ ဒုဗ္ဗဏ္ဏိယံ နာမ အပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏတာ။ အပ္ပါယုကတာ နာမ အာယုနော စိရံ ပဝတ္တိတုံ အသမတ္ထတာ။ တတ္ထ အကုသလကမ္မံ ကမ္မသမုဋ္ဌာနဿ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပဿ ကမ္မပစ္စယော ဟောတိ, အသဒိသတ္တာ ပနဿ တံဝိပါကော န ဟောတိ။ ဥတုသမုဋ္ဌာနာဒိနော ပန တံပဋိလာဘဝသေန အာယုနော စ ဥပစ္ဆေဒကဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ။ ဧဝမေတံ ပရိယာယေန တံသံဝတ္တနိကံ နာမ ဟောတိ, န ဝိပါကဖဿာဒီနံ ဝိယ ဇနကဝသေန, တသ္မာ ဝိပါကဘာဝေ အသာဓကံ။ သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသမေဝါတိ။

ဇရာမရဏံ ဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ အရိယဓမ္မဝိပါကကထာဝဏ္ဏနာ

၄၉၈။ ဣဒါနိ အရိယဓမ္မဝိပါကကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ကိလေသပ္ပဟာနမတ္တမေဝ သာမညဖလံ, န စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ နတ္ထိ အရိယဓမ္မဝိပါကောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ။ တတ္ထ အရိယဓမ္မဝိပါကောတိ မဂ္ဂသင်္ခါတဿ အရိယဓမ္မဿ ဝိပါကော။ ကိလေသက္ခယမတ္တံ အရိယဖလန္တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိညာ ဣတရဿ။ သာမညန္တိ သမဏဘာဝေါ, မဂ္ဂဿေတံ နာမံ။ ‘‘သာမညဉ္စ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေသေဿာမိ သာမညဖလဉ္စာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ။ ဗြဟ္မညေပိ ဧသေဝ နယော။

သောတာပတ္တိဖလံ န ဝိပါကောတိအာဒီသု သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒီနံ အပစယဂါမိတံ သန္ဓာယ အရိယဖလာနံ နဝိပါကဘာဝံ ပဋိဇာနာတိ, ဒါနဖလာဒီနံ ပဋိက္ခိပတိ။ သော ဟိ အာစယဂါမိတ္တိကဿ ဧဝံ အတ္ထံ ဓာရေတိ – ဝိပါကသင်္ခါတံ အာစယံ ဂစ္ဆန္တိ, တံ ဝါ အာစိနန္တာ ဂစ္ဆန္တီတိ အာစယဂါမိနော, ဝိပါကံ အပစိနန္တာ ဂစ္ဆန္တီတိ အပစယဂါမိနောတိ။ တသ္မာ ဧဝံ ပဋိဇာနာတိ စ ပဋိက္ခိပတိ စ။

၅၀၀။ ကာမာဝစရံ ကုသလံ သဝိပါကံ အာစယဂါမီတိအာဒိကာ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, ပဋိညာ စ ပဋိက္ခေပေါ စ သကဝါဒိဿ။ လောကိယဉှိ ကုသလံ ဝိပါကစုတိပဋိသန္ဓိယော စေဝ ဝဋ္ဋဉ္စ အာစိနန္တံ ဂစ္ဆတီတိ အာစယဂါမိ။ လောကုတ္တရကုသလံ စုတိပဋိသန္ဓိယော စေဝ ဝဋ္ဋဉ္စ အပစိနန္တံ ဂစ္ဆတီတိ အပစယဂါမိ။ ဧဝမေတံ သဝိပါကမေဝ ဟောတိ, န အပစယဂါမိဝစနမတ္တေန အဝိပါကံ။ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယေတ္ထ သကဝါဒိနော ပဋိညာ စ ပဋိက္ခေပေါ စ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ။

အရိယဓမ္မဝိပါကကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၀၁။ ဣဒါနိ ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ဝိပါကော ဝိပါကဿ အညမညာဒိပစ္စယဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ, တသ္မာ ဝိပါကောပိ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ တဿ ဝိပါကောတိ တဿ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မဿ ဝိပါကဿ ယော ဝိပါကော, သောပိ တေ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော အာယတိံ ဝိပါကဒါနာဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော တပ္ပစ္စယာပိ အညဿ ဝိပါကဿ ဥပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဧဝံ သန္တေ ပနဿ ကုသလာကုသလဿ ဝိယ တဿာပိ ဝိပါကဿ ဝိပါကော, တဿာပိ ဝိပါကောတိ ဝဋ္ဋာနုပစ္ဆေဒေါ အာပဇ္ဇတီတိ ပုဋ္ဌော သမယဝိရောဓဘယေန ပဋိက္ခိပတိ။

ဝိပါကောတိ ဝါတိအာဒိမှိ ဝစနသာဓနေ ပန ယဒိ ဝိပါကဿ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မေန ဧကတ္ထတာ ဘဝေယျ, ကုသလာကုသလဗျာကတာနံ ဧကတ္ထတံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ဝိပါကော စ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော စာတိ ဧတ္ထ အယံ အဓိပ္ပါယော – သော ဟိ စတူသု ဝိပါကက္ခန္ဓေသု ဧကေကံ အညမညပစ္စယာဒီသု ပစ္စယဋ္ဌေန ဝိပါကဓမ္မဓမ္မတံ ပစ္စယုပ္ပန္နဋ္ဌေန စ ဝိပါကံ မညမာနော ‘‘ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော’’တိ ပုဋ္ဌော အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ သကဝါဒီ ‘‘ယသ္မာ တယာ ဧကက္ခဏေ စတူသု ခန္ဓေသု ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောပိ အနုညာတော, တသ္မာ တေသံ သဟဂတာဒိဘာဝေါ အာပဇ္ဇတီ’’တိ စောဒေတုံ ဧဝမာဟ။ ဣတရော ကုသလာကုသလသင်္ခါတံ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ တညေဝ အကုသလန္တိ ယဒိ တေ ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော, ယော အကုသလဝိပါကော, သော အကုသလံ အာပဇ္ဇတိ။ ကသ္မာ? ဝိပါကဓမ္မဓမ္မေန ဧကတ္တာ။ တညေဝ ကုသလန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။

၅၀၂။ အညမညပစ္စယာတိ ဣဒံ သဟဇာတာနံ ပစ္စယမတ္တဝသေန ဝုတ္တံ, တသ္မာ အသာဓကံ။ မဟာဘူတာနမ္ပိ စ အညမညပစ္စယတာ ဝုတ္တာ, န စ တာနိ ဝိပါကာနိ, န စ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မာနီတိ။

ဝိပါကော ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

သတ္တမော ဝဂ္ဂေါ။

၈။ အဋ္ဌမဝဂ္ဂ

၁။ ဆဂတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၀၃-၅၀၄။ ဣဒါနိ ဆဂတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ အသုရကာယေန သဒ္ဓိံ ဆဂတိယောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဥတ္တရာပထကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ သကဝါဒီ ‘‘ပဉ္စ ခေါ ပနိမာ, သာရိပုတ္တ, ဂတိယော’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၁၅၃) လောမဟံသနပရိယာယေ ပရိစ္ဆိန္နာနံ ဂတီနံ ဝသေန စောဒေတုံ နနု ပဉ္စ ဂတိယောတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော သုတ္တဝိရောဓဘယေန ပဋိဇာနာတိ။ ကသ္မာ ပန သကဝါဒီ ဆ ဂတိယော န သမ္ပဋိစ္ဆတိ, နနု ‘‘စတူဟာပါယေဟိ စ ဝိပ္ပမုတ္တော’’တိ ဧတ္ထ အသုရကာယောပိ ဂဟိတောတိ။ သစ္စံ ဂဟိတော, န ပနေသာ ဂတိ။ ကသ္မာ? ဝိသုံ အဘာဝတော။ အသုရကာယသ္မိဉှိ ကာလကဉ္စိကာ အသုရာ ပေတဂတိယာ သင်္ဂဟိတာ, ဝေပစိတ္တိပရိသာ ဒေဝဂတိယာ, အသုရကာယောတိ ဝိသုံ ဧကာ ဂတိ နာမ နတ္ထိ။

ဣဒါနိ ဧတမေဝ အတ္ထံ ဒဿေတုံ နနု ကာလကဉ္စိကာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တတ္ထ သမာနဝဏ္ဏာတိ သဒိသရူပသဏ္ဌာနာ ဗီဘစ္ဆာ ဝိရူပါ ဒုဒ္ဒဿိကာ။ သမာနဘောဂါတိ သဒိသမေထုနသမာစာရာ။ သမာနာဟာရာတိ သဒိသခေဠသိင်္ဃာဏိကပုဗ္ဗလောဟိတာဒိအာဟာရာ။ သမာနာယုကာတိ သဒိသအာယုပရိစ္ဆေဒါ။ အာဝါဟဝိဝါဟန္တိ ကညာဂဟဏဉ္စေဝ ကညာဒါနဉ္စ။ သုက္ကပက္ခေ သမာနဝဏ္ဏာတိ သဒိသရူပသဏ္ဌာနာ အဘိရူပါ ပါသာဒိကာ ဒဿနီယာ ပဘာသမ္ပန္နာ။ သမာနဘောဂါတိ သဒိသပဉ္စကအာမဂုဏဘောဂါ။ သမာနာဟာရာတိ သဒိသသုဓာဘောဇနာဒိအာဟာရာ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။ နနု အတ္ထိ အသုရကာယောတိ ဣဒံ အသုရကာယဿေဝ သာဓကံ။ တဿ ပန ဝိသုံ ဂတိပရိစ္ဆေဒါဘာဝေန န ဂတိသာဓကန္တိ။

ဆဂတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ အန္တရာဘဝကထာဝဏ္ဏနာ

၅၀၅။ ဣဒါနိ အန္တရာဘဝကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘အန္တရာ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ သုတ္တပဒံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘အန္တရာဘဝေါ နာမ အတ္ထိ, ယတ္ထ သတ္တော ဒိဗ္ဗစက္ခုကော ဝိယ အဒိဗ္ဗစက္ခုကော, ဣဒ္ဓိမာ ဝိယ အနိဒ္ဓိမာ မာတာပိတိသမာဂမဉ္စေဝ ဥတုသမယဉ္စ ဩလောကယမာနော သတ္တာဟံ ဝါ အတိရေကသတ္တာဟံ ဝါ တိဋ္ဌတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ အတ္ထီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, လဒ္ဓိယံ ဌတွာ ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယေ စ ဘဂဝတာ တယော ဘဝါ ဝုတ္တာ, တေသံ ဝသေန စောဒေတုံ ကာမဘဝေါတိအာဒိမာဟ။ တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ယဒိ တေ အန္တရာဘဝေါ နာမ ကောစိ ဘဝေါ အတ္ထိ, တေန ကာမဘဝါဒီနံယေဝ အညတရေန ဘဝိတဗ္ဗံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝါဒိနာ ဝိယ, တေန တံ ပုစ္ဆာမိ – ‘‘ကိံ တေ အယံ အန္တရာဘဝေါ နာမ ကာမဘဝေါ, ဥဒါဟု ရူပဘဝေါ အရူပဘဝေါ ဝါ’’တိ? ဣတရော တထာ အနိစ္ဆန္တော သဗ္ဗံ ပဋိက္ခိပတိ။ ကာမဘဝဿ စာတိအာဒိ ယဒိ အန္တရာဘဝေါ နာမ အတ္ထိ, ဣမေသံ ဘဝါနံ အန္တရာ ဒွိန္နံ သီမာနံ သီမန္တရိကာ ဝိယ ဘဝေယျာတိ စောဒေတုံ အာရဒ္ဓံ။ ပရဝါဒီ ပန တထာ အနိစ္ဆန္တော သဗ္ဗပဉှေ ပဋိက္ခိပတိ ကေဝလံ လဒ္ဓိယာ, န သဟဓမ္မေန။ တေနေဝ နံ သကဝါဒီ ‘နော ဝတ ရေ’တိ ပဋိသေဓေတိ။

၅၀၆။ ပဉ္စမီ သာ ယောနီတိအာဒီနိပိ ယထာပရိစ္ဆိန္နယောနိအာဒီသု သော သမောဓာနံ န ဂစ္ဆတိ, အထ တေန တတော တတော အတိရေကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စောဒေတုံ ဝုတ္တာနိ။ အန္တရာဘဝူပဂံ ကမ္မန္တိ ယဒိ သောပိ ဧကော ဘဝေါ, ယထာ ကာမဘဝူပဂါဒီနိ ကမ္မာနိ အတ္ထီတိ သတ္ထာရာ ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာနိ, ဧဝံ တဒုပဂေနာပိ ကမ္မေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ယသ္မာ ပန ပရသမယေ အန္တရာဘဝူပဂံ နာမ ပါဋိယေက္ကံ ကမ္မံ နတ္ထိ, ယံ ယံ ဘဝံ ဥပပဇ္ဇိဿတိ, တဒုပဂေနေဝ ကမ္မေန အန္တရာဘဝေ နိဗ္ဗတ္တတီတိ တေသံ လဒ္ဓိ, တသ္မာ ‘နဟေဝ’န္တိ ပဋိက္ခိတ္တံ။ အတ္ထိ အန္တရာဘဝူပဂါ သတ္တာတိ ပုဋ္ဌောပိ ကာမဘဝူပဂါယေဝ နာမ တေတိ လဒ္ဓိယာ ပဋိက္ခိပတိ။ ဇာယန္တီတိအာဒီနိ ပုဋ္ဌောပိ တတ္ထ ဇာတိဇရာမရဏာနိ စေဝ စုတိပဋိသန္ဓိပရမ္ပရဉ္စ အနိစ္ဆန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ရူပါဒိဝသေန ပုဋ္ဌောပိ ယသ္မာ အန္တရာဘဝသတ္တဿ အနိဒဿနံ ရူပံ, ဝေဒနာဒယောပိ အညေသံ ဝိယ န ဩဠာရိကာတိ တဿ လဒ္ဓိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ ဣမိနာဝ ကာရဏေန ပဉ္စဝေါကာရဘဝဘာဝေပိ ပဋိက္ခေပေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။

၅၀၇။ ဣဒါနိ ကာမဘဝေါ ဘဝေါ ဂတီတိအာဒိ ဘဝသံသန္ဒနံ နာမ ဟောတိ။ တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ယဒိ တေ အန္တရာဘဝေါ နာမ ကောစိ ဘဝေါ ဘဝေယျ, ယထာ ကာမဘဝါဒီသု ဘဝဂတိအာဒိဘေဒေါ လဗ္ဘတိ, တထာ တတြာပိ လဗ္ဘေထ။ ယထာ ဝါ တတ္ထ န လဗ္ဘတိ, တထာ ဣမေသုပိ န လဗ္ဘေထ။ သမာနသ္မိဉှိ ဘဝဘာဝေ ဧတေသွေဝေသ ဝိဘာဂေါ အတ္ထိ, န ဣတရသ္မိန္တိ ကော ဧတ္ထ ဝိသေသဟေတူတိ။ ဣတရော ပုန လဒ္ဓိမတ္တဝသေန တံ တံ ပဋိဇာနာတိ စေဝ ပဋိက္ခိပတိ စ။

၅၀၈။ သဗ္ဗေသညေဝ သတ္တာနံ အတ္ထိ အန္တရာဘဝေါတိ ပုဋ္ဌော ယသ္မာ နိရယူပဂအသညသတ္တူပဂအရူပူပဂါနံ အန္တရာဘဝံ န ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ တေနေဝ ကာရဏေန ပဋိလောမေ ပဋိဇာနာတိ။ အာနန္တရိယဿာတိအာဒိ ယေသံ သော အန္တရာဘဝံ န ဣစ္ဆတိ, တေ တာဝ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ တံ သဗ္ဗံ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ သဒ္ဓိံ သုတ္တသာဓနေနာတိ။

အန္တရာဘဝကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ ကာမဂုဏကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၀။ ဣဒါနိ ကာမဂုဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သကသမယေ တာဝ ကာမဓာတူတိ ဝတ္ထုကာမာပိ ဝုစ္စန္တိ – ကိလေသကာမာပိ ကာမဘဝေါပိ။ ဧတေသု ဟိ ဝတ္ထုကာမာ ကမနီယဋ္ဌေန ကာမာ, သဘာဝနိဿတ္တသုညတဋ္ဌေန ဓာတူတိ ကာမဓာတု။ ကိလေသကာမာ ကမနီယဋ္ဌေန စေဝ ကမနဋ္ဌေန စ ကာမာ, ယထာဝုတ္တေနေဝတ္ထေန ဓာတူတိ ကာမဓာတု။ ကာမဘဝေါ ကမနီယဋ္ဌေန ကမနဋ္ဌေန ဝတ္ထုကာမပဝတ္တိဒေသဋ္ဌေနာတိ တီဟိ ကာရဏေဟိ ကာမော, ယထာဝုတ္တေနေဝတ္ထေန ဓာတူတိ ကာမဓာတု။ ပရသမယေ ပန – ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ’’တိ ဝစနမတ္တံ နိဿာယ ပဉ္စေဝ ကာမဂုဏာ ကာမဓာတူတိ ဂဟိတံ။ တသ္မာ ယေသံ အယံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ကာမဓာတုနာနတ္တံ ဗောဓေတုံ ပဉ္စေဝါတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ နနု အတ္ထီတိအာဒိ ကိလေသကာမဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ တပ္ပဋိသံယုတ္တောတိ ကာမဂုဏပဋိသံယုတ္တော, ကာမဂုဏာရမ္မဏောတိ အတ္ထော။ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဉ္စေဝါတိ ဣမေသု တပ္ပဋိသံယုတ္တဆန္ဒာဒီသု သတိ ပဉ္စေဝ ကာမဂုဏာ ကာမဓာတူတိ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ ဧတေပိ ဟိ ဆန္ဒာဒယော ကမနီယဋ္ဌေန ကာမာ စ ဓာတု စာတိပိ ကာမဓာတု။ ကမနဋ္ဌေန ကာမသင်္ခါတာ ဓာတူတိပိ ကာမဓာတူတိ အတ္ထော။

မနုဿာနံ စက္ခုန္တိအာဒိ ဝတ္ထုကာမဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ပရဝါဒီ ဆန္နမ္ပိ အာယတနာနံ ဝတ္ထုကာမဘာဝေန နကာမဓာတုဘာဝံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုန မနောတိ ပုဋ္ဌော မဟဂ္ဂတလောကုတ္တရံ သန္ဓာယ နကာမဓာတုဘာဝံ ပဋိဇာနာတိ။ ယသ္မာ ပန သဗ္ဗောပိ တေဘူမကမနော ကာမဓာတုယေဝ, တသ္မာ နံ သကဝါဒီ သုတ္တေန နိဂ္ဂဏှာတိ။

၅၁၁။ ကာမဂုဏာ ဘဝေါတိအာဒိ ဘဝဿ ကာမဓာတုဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ယသ္မာ ပန ကာမဂုဏမတ္တေ ဘဝေါတိ ဝေါဟာရော နတ္ထိ, တသ္မာ ပရဝါဒီ နဟေဝါတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ကာမဂုဏူပဂံ ကမ္မန္တိအာဒိ သဗ္ဗံ ကာမဂုဏမတ္တဿ နကာမဓာတုဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ကာမဓာတုသင်္ခါတကာမဘဝူပဂမေဝ ဟိ ကမ္မံ အတ္ထိ, ကာမဘဝူပဂါ ဧဝ စ သတ္တာ ဟောန္တိ။ တတ္ထ ဇာယန္တိ ဇိယန္တိ မိယန္တိ စဝန္တိ ဥပပဇ္ဇန္တိ, န ကာမဂုဏေသူတိ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ကာမဂုဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ကာမကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၃-၅၁၄။ ဣဒါနိ ကာမကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, ကာမဂုဏာ’’တိ ဝစနမတ္တံ နိဿာယ ရူပါယတနာဒီနိ ပဉ္စေဝါယတနာနိ ကာမာတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေသံ ကိလေသကာမဿေဝ နိပ္ပရိယာယေန ကာမဘာဝံ ဒဿေတုံ ပဉ္စေဝါတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ကာမကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၅-၅၁၆။ ဣဒါနိ ရူပဓာတုကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ရူပိနော ဓမ္မာ ရူပဓာတု နာမာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ရူပိနောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ သကဝါဒီ ယသ္မာ ရူပဓာတု နာမ ရူပဘဝေါ, န ရူပမတ္တမေဝ, တသ္မာ တေနတ္ထေန စောဒေတုံ ရူပဓာတူတိအာဒိမာဟ။ တံ သဗ္ဗံ ကာမဂုဏကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ သာဝ ကာမဓာတူတိ ပုဋ္ဌော ဘူမိပရိစ္ဆေဒေန ဝိရောဓံ ပဿမာနော ပဋိက္ခိပတိ။ ပုန ဒဠှံ ကတွာ ပုဋ္ဌော အတ္တနော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ ဧဝံ သန္တေ ပန ဒွီဟိ ဘဝေဟိ သမန္နာဂတတာ အာပဇ္ဇတိ, တေန တံ သကဝါဒီ ကာမဘဝေန စာတိ အာဒိမာဟ။ ဣတရော ဧကဿ ဒွီဟိ သမန္နာဂတာဘာဝတော ပဋိက္ခိပတီတိ။

ရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ အရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၇-၅၁၈။ အရူပဓာတုကထာယပိ ဣမိနာဝုပါယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ အရူပဓမ္မေသု ပန ဝေဒနာက္ခန္ဓမေဝ ဂဟေတွာ ဝေဒနာ ဘဝေါတိအာဒိနာ နယေနေတ္ထ ဒေသနာ ကတာ။ တတ္ထ ကိံ တေ အရူပိနော ဓမ္မာတိ သင်္ခံ ဂတာ ဝေဒနာဒီသု အညတရာ ဟောတီတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

အရူပဓာတုကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ရူပဓာတုယာ အာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

၅၁၉။ ဣဒါနိ ရူပဓာတုယာ အာယတနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ရူပီ မနောမယော သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီ အဟီနိန္ဒြိယော’’တိ (ဒီ။ နိ။ ၁။၈၇) သုတ္တံ နိဿာယ ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဃာနာဒိနိမိတ္တာနိပိ အာယတနာနေဝါတိ ကပ္ပေတွာ သဠာယတနိကော တေသံ အတ္တဘာဝေါတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ သဠာယတနိကောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယံ တတ္ထ အာယတနံ နတ္ထိ, တဿ ဝသေန စောဒေတုံ အတ္ထိ တတ္ထ ဃာနာယတနန္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တတော ပရဝါဒီ ယံ တတ္ထ အဇ္ဈတ္တိကာနံ တိဏ္ဏံ အာယတနာနံ ဃာနာဒိကံ သဏ္ဌာနနိမိတ္တံ တဒေဝ အာယတနန္တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိဇာနာတိ။ ဗာဟိရာနံ ဂန္ဓာယတနာဒီနံ ဝသေန ပုဋ္ဌော ဃာနပ္ပသာဒါဒယော တတ္ထ န ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ တေသံ ဂေါစရံ ပဋိသေဓေန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ပဋိလောမပဉှသံသန္ဒနပဉှေသုပိ ဣမိနာဝုပါယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

၅၂၁။ အတ္ထိ တတ္ထ ဃာနာယတနံ အတ္ထိ ဂန္ဓာယတနံ တေန ဃာနေန တံ ဂန္ဓံ ဃာယတီတိ တသ္မိံယေဝ ပရသမယေ ဧကစ္စေ အာစရိယေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေ ကိရ တတ္ထ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ပရိပုဏ္ဏာနိ ဣစ္ဆန္တိ, အာယတနေန စ နာမ သကိစ္စကေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ တေဟိ ဃာနာဒီဟိ တေ ဂန္ဓာဒယော ဃာယန္တိ သာယန္တိ ဖုသန္တီတိပိ ဣစ္ဆန္တိ။ တံ လဒ္ဓိံ သန္ဓာယ ပရဝါဒီ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ။

၅၂၂။ အတ္ထိ တတ္ထ မူလဂန္ဓောတိအာဒီနိ ပန ပုဋ္ဌော အတ္ထိဘာဝံ သာဓေတုံ အသက္ကောန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ နနု အတ္ထိ တတ္ထ ဃာနနိမိတ္တန္တိအာဒိ သဏ္ဌာနမတ္တဿေဝ သာဓကံ, န အာယတနဿ, တသ္မာ ဥဒါဟဋမ္ပိ အနုဒါဟဋသဒိသမေဝါတိ။

ရူပဓာတုယာ အာယတနကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ အရူပေ ရူပကထာဝဏ္ဏနာ

၅၂၄-၅၂၆။ ဣဒါနိ အရူပေ ရူပကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ ဝစနတော အာရုပ္ပဘဝေပိ ဩဠာရိကရူပါ နိဿဋံ သုခုမရူပံ အတ္ထီတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အတ္ထိ ရူပန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အရူပေ ရူပကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ ရူပံ ကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၂၇-၅၃၇။ ဣဒါနိ ရူပံ ကမ္မန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ကာယဝစီဝိညတ္တိသင်္ခါတံ ရူပမေဝ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ နာမ, တဉ္စ ကုသလသမုဋ္ဌာနံ ကုသလံ, အကုသလသမုဋ္ဌာနံ အကုသလန္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟိသာသကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ကုသလေန စိတ္တေန သမုဋ္ဌိတန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ သစေ တံ ကုသလံ, ယွာယံ သာရမ္မဏာဒိဘေဒေါ ကုသလဿ လဗ္ဘတိ, အတ္ထိ တေ သော တဿာတိ စောဒေတုံ သာရမ္မဏန္တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တတ္ထ ပတ္ထနာ ပဏိဓီတိ စေတနာယေဝေတံ ဝေဝစနံ။ ကုသလစေတနာယေဝ ဟိ ပကပ္ပယမာနာ ပတ္ထနာတိ။ ပကပ္ပနဝသေန ဌိတတ္တာ ပဏိဓီတိ စ ဝုစ္စတိ။ ပရတော ပန ကုသလေန စိတ္တေန သမုဋ္ဌိတာ ဝေဒနာ သညာ စေတနာ သဒ္ဓါတိအာဒီသု ဝေဒနာဒီနညေဝ စေတ္ထ ပတ္ထနာ ပဏိဓီတိ လဗ္ဘတိ, န စေတနာယ။ ကသ္မာ? ဒွိန္နံ စေတနာနံ ဧကတော အဘာဝါ, သောတပတိတတ္တာ ပန ဧဝံ တန္တိ ဂတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ရူပါယတနန္တိအာဒိ ပုရိမဝါရေ ‘‘သဗ္ဗန္တံ ကုသလ’’န္တိ သံခိတ္တဿ ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသာ သံသန္ဒနနယာ, ဝစီကမ္မကထာ ‘‘အကုသလေန စိတ္တေန သမုဋ္ဌိတ’’န္တိအာဒိဝိဓာနဉ္စ သဗ္ဗံ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အသုစီတိ ပနေတ္ထ သုက္ကံ အဓိပ္ပေတံ။ သုတ္တသာဓနံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

ရူပံ ကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၀။ ဣဒါနိ ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ နာမ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တော အရူပဓမ္မော, တသ္မာ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ နတ္ထီတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ နတ္ထိ ရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယူတိ ပဉှေ ဥပါဒိန္နရူပါနမ္ပိ တိဏကဋ္ဌာဒီနမ္ပိ သန္တာနဝသေန ပဝတ္တိမေဝ အာယု ဌိတိ ယပနာ ယာပနာ ဣရိယနာ ဝတ္တနာ ပါလနာတိ ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ အတ္ထီတိ ပဉှေပိ ဣမိနာ ကာရဏေန ပဋိဇာနာတိ။ အတ္ထိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ပဉှေ အရူပဓမ္မာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ ဇီဝိတိန္ဒြိယသန္တာနံ နာမ အတ္ထီတိ ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။

၅၄၁။ ရူပီနံ ဓမ္မာနံ အာယု အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ပဉှေ သတ္တသန္တာနေ ရူပိနော ဝါ ဟောန္တု အရူပိနော ဝါ, သဗ္ဗေသံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယမေဝ ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။

၅၄၂။ နိရောဓသမာပန္နပဉှေသုပိ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ အရူပဇီဝိတမေဝ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ စ ပဋိဇာနာတိ စ။ သကဝါဒီ ပန တံ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော ယံ အရူပပဝတ္တေ အသတိ အတ္ထိ, ရူပေန တေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စောဒေတုံ ဟဉ္စီတိအာဒိမာဟ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓပဉှေ ဖဿာဒိသင်္ခါရက္ခန္ဓံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ကာယကမ္မာဒိသင်္ခါရက္ခန္ဓံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ကာယဝိညတ္တိ ဝစီဝိညတ္တိ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဧဝမာဒယောပိ ဓမ္မာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာတိဿ လဒ္ဓိ။ သကဝါဒီ ပန တံ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော ယဒိ နိရုဒ္ဓေပိ အရူပပဝတ္တေ သင်္ခါရက္ခန္ဓော အတ္ထိ, စတုန္နမ္ပိ ခန္ဓာနံ အတ္ထိတာ ဟောတူတိ စောဒေတုံ အတ္ထိ ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ အာဒိမာဟ။ ဣတရော အန္တောသမာပတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, သမာပဇ္ဇန္တဿ စ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ စ ပုဗ္ဗာပရဘာဂံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။

၅၄၃။ အသညသတ္တဝါရေပိ ဧသေဝ နယော။ တဿ ဟိ လဒ္ဓိယာ အသညသတ္တာနံ ပဋိသန္ဓိကာလေ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈတိ, တေန သဟ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တအရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ယာဝတာယုကံ ပဝတ္တတိ။ တသ္မာ တေသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ နတ္ထီတိ ပုဋ္ဌော ပဋိက္ခိပတိ, အတ္ထီတိ ပုဋ္ဌော ပဋိဇာနာတိ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒယောပိ တေသံ ပဝတ္တိဝသေန ပဋိက္ခိပတိ, စုတိပဋိသန္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ သကဝါဒီ ပန တံ အနိစ္ဆန္တော ‘‘သစေ တတ္ထ ဧကက္ခဏေပိ ဝေဒနာဒယော အတ္ထိ, ပဉ္စဝေါကာရဘဝတ္တံ ပါပုဏာတီ’’တိ စောဒေတုံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါတိ အာဟ။ ဣတရော သုတ္တဝိရောဓဘယာ ပဋိက္ခိပတိ။

၅၄၄-၅၄၅။ ဧကဒေသံ ဘိဇ္ဇတီတိ ပဉှေ သမ္ပယုတ္တံ ဘိဇ္ဇတိ, ဝိပ္ပယုတ္တံ တိဋ္ဌတီတိ တဿ လဒ္ဓိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။ ဒွေ ဇီဝိတိန္ဒြိယာနီတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ ရူပါရူပဝသေန ဟိ ဒွေ ဇီဝိတိန္ဒြိယာနိ, တေဟိယေဝ သတ္တော ဇီဝတိ, တေသံ ဘင်္ဂေန မရတီတိ ဝုစ္စတိ။ စုတိက္ခဏသ္မိဉှိ ဒွေပိ ဇီဝိတာနိ သဟေဝ ဘိဇ္ဇန္တိ။

ဇီဝိတိန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၁။ ကမ္မဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၆။ ဣဒါနိ ကမ္မဟေတုကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေန အရဟတာ ပုရိမဘဝေ အရဟာ အဗ္ဘာစိက္ခိတပုဗ္ဗော, သော တဿ ကမ္မဿ ဟေတု အရဟတ္တာ ပရိဟာယတီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ကမ္မဟေတူတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ပရိဟာနိကထာယံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဟန္ဒ ဟိ အရဟန္တာနံ အဗ္ဘာစိက္ခတီတိ ဣဒံ ယဿ ကမ္မဿ ဟေတု ပရိဟာယတိ, တံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတုံ ဝဒတိ။ အထ နံ သကဝါဒီ တံ ပက္ခံ ပဋိဇာနာပေတွာ ‘‘ယဒိ ဧဝံ ယေဟိ အရဟန္တော န အဗ္ဘာစိက္ခိတပုဗ္ဗာ, တေ သဗ္ဗေ အရဟတ္တံ ပါပုဏေယျု’’န္တိ စောဒေတုံ ယေ ကေစီတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တဿ ကမ္မဿ အရဟတ္တံ သမ္ပာပုဏနေ နိယာမံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။

ကမ္မဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ။

အဋ္ဌမော ဝဂ္ဂေါ။

၁။ အာနိသံသဒဿာဝီကထာဝဏ္ဏနာ

၉။ နဝမဝဂ္ဂ

၅၄၇။ ဣဒါနိ အာနိသံသဒဿာဝီကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သကသမယေ သင်္ခါရေ အာဒီနဝတော နိဗ္ဗာနဉ္စ အာနိသံသတော ပဿန္တဿ သံယောဇနပ္ပဟာနံ ဟောတီတိ နိစ္ဆယော။ ယေသံ ပန တေသု ဒွီသုပိ ဧကံသိကဝါဒံ ဂဟေတွာ ‘‘အာနိသံသဒဿာဝိနောဝ သံယောဇနပ္ပဟာနံ ဟောတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထဿ ‘‘ဧကံသိကဝါဒေါ တယာ ဂဟိတော, အာဒီနဝေါပိ ဒဋ္ဌဗ္ဗောယေဝါ’’တိ ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ သကဝါဒီ သင်္ခါရေတိအာဒိမာဟ။

သင်္ခါရေ စ အနိစ္စတော မနသိကရောတိ, နိဗ္ဗာနေ စ အာနိသံသဒဿာဝီ ဟောတီတိ ပဉှသ္မိံ အယမဓိပ္ပါယော – အာနိသံသဒဿာဝိဿ သံယောဇနာနံ ပဟာနံ ဟောတီတိ တေသံ လဒ္ဓိ။ နနု သင်္ခါရေ အနိစ္စတော မနသိကရောတော သံယောဇနာ ပဟီယန္တီတိ စ ပုဋ္ဌော အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ။ တေန တေ သင်္ခါရေ စ အနိစ္စတော မနသိကရောတိ, နိဗ္ဗာနေ စ အာနိသံသဒဿာဝီ ဟောတီတိ ဣဒံ အာပဇ္ဇတိ, ကိံ သမ္ပဋိစ္ဆသိ ဧတန္တိ။ တတော ပရဝါဒီ ဧကစိတ္တက္ခဏံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော နာနာစိတ္တဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ သကဝါဒီ ပနဿ အဓိပ္ပါယံ မဒ္ဒိတွာ အနိစ္စမနသိကာရဿ အာနိသံသဒဿာဝိတာယ စ ဧကတော ပဋိညာတတ္တာ ဒွိန္နံ ဖဿာနံ ဒွိန္နံ စိတ္တာနံ သမောဓာနံ ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ဒွိန္နံ သမောဓာနံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုက္ခတောတိအာဒိပဉှေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ကိံ ပနေတ္ထ သန္နိဋ္ဌာနံ, ကိံ အနိစ္စာဒိတော မနသိကရောတော သံယောဇနာ ပဟီယန္တိ, ဥဒါဟု နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသဒဿာဝိဿ, ဥဒါဟု ဒွေပိ ဧကတော ကရောန္တဿာတိ။ ယဒိ တာဝ အနိစ္စာဒိတော မနသိကရောတော ပဟာနံ ဘဝေယျ, ဝိပဿနာစိတ္တေနေဝ ဘဝေယျ။ အထ အာနိသံသဒဿာဝိနော, အနုဿဝဝသေန နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသံ ပဿန္တဿ ဝိပဿနာစိတ္တေနေဝ ဘဝေယျ, အထ ဒွေပိ ဧကတော ကရောန္တဿ ဘဝေယျ, ဒွိန္နံ ဖဿာဒီနံ သမောဓာနံ ဘဝေယျ။ ယသ္မာ ပန အရိယမဂ္ဂက္ခဏေ အနိစ္စာဒိမနသိကာရဿ ကိစ္စံ နိပ္ဖတ္တိံ ဂစ္ဆတိ ပုန နိစ္စတောတိအာဒိဂဟဏဿ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မဘာဝတော, နိဗ္ဗာနေ စ ပစ္စက္ခတောဝ အာနိသံသဒဿနံ ဣဇ္ဈတိ, တသ္မာ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိဝသေန အနိစ္စာဒိတော မနသိကရောတော အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တိဝသေန စ နိဗ္ဗာနေ အာနိသံသဒဿာဝိဿ သံယောဇနာနံ ပဟာနံ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၅၄၈။ နိဗ္ဗာနေ သုခါနုပဿီတိ သုတ္တံ နိဗ္ဗာနေ သုခါနုပဿနာဒိဘာဝမေဝ သာဓေတိ, န အာနိသံသဒဿာဝိတာမတ္တေန သံယောဇနာနံ ပဟာနံ။ တသ္မာ အာဘတမ္ပိ အနာဘတသဒိသမေဝါတိ။

အာနိသံသဒဿာဝီကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ အမတာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ

၅၄၉။ ဣဒါနိ အမတာရမ္မဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘နိဗ္ဗာနံ မညတီ’’တိအာဒီနံ အယောနိသော အတ္ထံ ဂဟေတွာ အမတာရမ္မဏံ သံယောဇနံ ဟောတီတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ သစေ အမတာရမ္မဏံ သံယောဇနံ, အမတဿ သံယောဇနိယာဒိဘာဝေါ အာပဇ္ဇတီတိ စောဒေတုံ အမတံ သံယောဇနိယန္တိအာဒိမာဟ။ ဣတရော သုတ္တဝိရောဓဘယေန သဗ္ဗံ ပဋိက္ခိပတိ။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာနတောတိ အာဟဋသုတ္တံ ပန ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

အမတာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ ရူပံ သာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၂-၅၅၃။ ဣဒါနိ ရူပံ သာရမ္မဏန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ရူပံ သပ္ပစ္စယဋ္ဌေန သာရမ္မဏံ နာမ ဟောတိ, န အညံ အာရမ္မဏံ ကရောတီတိ အာရမ္မဏပစ္စယဝသေန။ ယေသံ ပန အဝိသေသေန ရူပံ သာရမ္မဏန္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အာရမ္မဏတ္ထဿ ဝိဘာဂဒဿနတ္ထံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ပါဠိအနုသာရေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ပဉှေ ဩလုဗ္ဘာရမ္မဏံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ ဒုတိယပဉှေပိ ပစ္စယာရမ္မဏံ သန္ဓာယ ပဋိညာ တဿေဝ။ ဣတိ သပ္ပစ္စယဋ္ဌေနေဝေတ္ထ သာရမ္မဏတာ သိဒ္ဓါတိ။

ရူပံ သာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ အနုသယာ အနာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၄-၅၅၆။ ဣဒါနိ အနုသယာ အနာရမ္မဏာတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ အနုသယာ နာမ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တာ အဟေတုကာ အဗျာကတာ, တေနေဝ စ အနာရမ္မဏာတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဧကစ္စာနဉ္စ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အနုသယာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ အနာရမ္မဏေန နာမ ဧဝံဝိဓေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ စောဒေတုံ ရူပန္တိအာဒိမာဟ။ ကာမရာဂေါတိအာဒိ ကာမရာဂါနုသယတော အနညတ္တာ ဒဿိတံ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓော အနာရမ္မဏောတိ ပဉှေ စိတ္တသမ္ပယုတ္တသင်္ခါရက္ခန္ဓံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ အနုသယံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ကာယကမ္မာဒိရူပဉ္စ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နံ, တံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဣမိနာဝုပါယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သာနုသယောတိ ပဉှေ ပန အပ္ပဟီနာနုသယတ္တာ သာနုသယတာ အနုညာတာ။ န အနုသယာနံ ပဝတ္တိသဗ္ဘာဝါ။ ယော ဟိ အပ္ပဟီနော, န သော အတီတော, နာနာဂတော, န ပစ္စုပ္ပန္နော စ။ မဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသော ပနေသ အပ္ပဟီနတ္တာဝ အတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ။ ဧဝရူပဿ စ ဣဒံ နာမ အာရမ္မဏန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ တသ္မာ တံ ပဋိက္ခိတ္တံ။ တံ ပနေတံ န ကေဝလံ အနုသယဿ, ရာဂါဒီနမ္ပိ တာဒိသမေဝ, တသ္မာ အနုသယာနံ အနာရမ္မဏတာသာဓကံ န ဟောတီတိ။

အနုသယာ အနာရမ္မဏာတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ဉာဏံ အနာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၇-၅၅၈။ ဣဒါနိ ဉာဏံ အနာရမ္မဏန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ အရဟာ စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂီ ဉာဏီတိ ဝုစ္စတိ, တဿ ဉာဏဿ တသ္မိံ ခဏေ အာရမ္မဏံ နတ္ထိ, တသ္မာ ဉာဏံ အနာရမ္မဏန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ အနုသယကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

ဉာဏံ အနာရမ္မဏန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ အတီတာနာဂတာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ

၅၅၉-၅၆၁။ ဣဒါနိ အတီတာနာဂတာရမ္မဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ အတီတာနာဂတာရမ္မဏံ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ တဒါရမ္မဏေန စိတ္တေန အာရမ္မဏဿ နတ္ထိတာယ အနာရမ္မဏေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အတီတံ အနာရမ္မဏန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ, တေ သန္ဓာယ အတီတာရမ္မဏန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

အတီတာနာဂတာရမ္မဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ဝိတက္ကာနုပတိတကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၂။ ဣဒါနိ ဝိတက္ကာနုပတိတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဝိတက္ကာနုပတိတာ နာမ ဒုဝိဓာ – အာရမ္မဏတော စ သမ္ပယောဂတော စ။ တတ္ထ အသုကစိတ္တံ နာမ ဝိတက္ကဿာရမ္မဏံ န ဟောတီတိ နိယမာဘာဝတော သိယာ သဗ္ဗံ စိတ္တံ ဝိတက္ကာနုပတိတံ, ဝိတက္ကဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တသဗ္ဘာဝတော ပန န သဗ္ဗံ စိတ္တံ ဝိတက္ကာနုပတိတံ။ ဣတိ ဣမံ ဝိဘာဂံ အကတွာ အဝိသေသေနေဝ သဗ္ဗံ စိတ္တံ ဝိတက္ကာနုပတိတန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ပါဠိဝသေနေဝ နိယျာတီတိ။

ဝိတက္ကာနုပတိတကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၃။ ဣဒါနိ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရာ’’တိ ဝုတ္တာ, တသ္မာ သဗ္ဗသော ဝိတက္ကယတော ဝိစာရယတော အန္တမသော မနောဓာတုပဝတ္တိကာလေပိ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရော သဒ္ဒေါယေဝါတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ သဗ္ဗသောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယဒိ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရမတ္တံ သဒ္ဒေါ, ဖဿာဒိဝိပ္ဖါရောပိ သဒ္ဒေါ ဘဝေယျာတိ စောဒေတုံ သဗ္ဗသော ဖုသယတောတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တာဒိသံ သုတ္တလေသံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရော သဒ္ဒေါ သောတဝိညေယျောတိ ဝိတက္ကဿ ဝိပ္ဖါရမတ္တမေဝ သဒ္ဒေါတိ ကတွာ ပုစ္ဆတိ, န ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသမုဋ္ဌိတံ သုတ္တပမတ္တာနံ သဒ္ဒံ, ဣတရော ပဋိက္ခိပတိ။ နနု ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒေါ န သောတဝိညေယျောတိ ဣဒံ တဿေဝ လဒ္ဓိယာ ဒဿေတိ။ သော ဟိ ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရမတ္တမေဝ သဒ္ဒံ ဝဒတိ, သော န သောတဝိညေယျောတိ။ ဣတရော ပန ‘‘ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒံ သုတွာ အာဒိသတီ’’ တိ (ဒီ။ နိ။ ၃။၁၄၈) ဝစနတော သောတဝိညေယျောဝါတိ ဝဒတိ။

ဝိတက္ကဝိပ္ဖါရသဒ္ဒကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ နယထာစိတ္တဿ ဝါစာတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၄။ ဣဒါနိ နယထာစိတ္တဿ ဝါစာတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ကောစိ အညံ ဘဏိဿာမီတိ အညံ ဘဏတိ, တသ္မာ နယထာစိတ္တဿ ဝါစာ စိတ္တာနုရူပါ စိတ္တာနုဂတိကာ န ဟောတိ, ဝိနာပိ စိတ္တေန ပဝတ္တတီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ၊ သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တံသမုဋ္ဌာပကံ စိတ္တံ န သိယာ, ဖဿာဒယောပိ တသ္မိံ ခဏေ န သိယု’’န္တိ စောဒေတုံ အဖဿကဿာတိအာဒိမာဟ။ န ဘဏိတုကာမောတိအာဒီသု ယသ္မာ အညံ ဘဏိဿာမီတိ အညံ ဘဏန္တောပိ ဘဏိတုကာမောယေဝ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ န ဟေဝါတိ ပဋိက္ခိပတိ။

၅၆၅။ နနု အတ္ထိ ကောစိ အညံ ဘဏိဿာမီတိအာဒီသု စီဝရန္တိ ဘဏိတုကာမော စီရန္တိ ဘဏေယျ။ တတ္ထ အညံ ဘဏိတုကာမတာစိတ္တံ, အညံ ဘဏနစိတ္တံ, ဣတိ ပုဗ္ဗဘာဂေန စိတ္တေန အသဒိသတ္တာ အယထာစိတ္တော နာမ ဟောတိ, တေနဿ ကေဝလံ အနာပတ္တိ နာမ ဟောတိ, န ပန စီရန္တိ ဝစနသမုဋ္ဌာပကစိတ္တံ နတ္ထိ, ဣတိ အစိတ္တကာ သာ ဝါစာတိ အတ္ထံ သန္ဓာယ ဣမိနာ ဥဒါဟရဏေန ‘‘နယထာစိတ္တဿ ဝါစာ’’တိ ပတိဋ္ဌာပိတာပိ အပ္ပတိဋ္ဌာပိတာဝ ဟောတီတိ။

နယထာစိတ္တဿ ဝါစာတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ နယထာစိတ္တဿ ကာယကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၆-၅၆၇။ ဣဒါနိ နယထာစိတ္တဿ ကာယကမ္မန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ကောစိ အညတြ ဂစ္ဆိဿာမီတိ အညတြ ဂစ္ဆတိ, တသ္မာ နယထာစိတ္တဿ ကာယကမ္မံ စိတ္တာနုရူပံ စိတ္တာနုဂတိကံ န ဟောတိ, ဝိနာပိ စိတ္တေန ပဝတ္တတီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံယေဝ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

နယထာစိတ္တဿ ကာယကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၁။ အတီတာနာဂတသမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ

၅၆၈-၅၇၀။ ဣဒါနိ အတီတာနာဂတေဟိ သမန္နာဂတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သမန္နာဂတပညတ္တိ ပဋိလာဘပညတ္တီတိ ဒွေ ပညတ္တိယော ဝေဒိတဗ္ဗာ။ တာသု ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မသမင်္ဂီ သမန္နာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။ အဋ္ဌ သမာပတ္တိလာဘိနော ပန သမာပတ္တိယော ကိဉ္စာပိ န ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တန္တိ, အညာ အတီတာ ဟောန္တိ, အညာ အနာဂတာ, အညာ ပစ္စုပ္ပန္နာ, ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ အပရိဟီနတာယ ပန လာဘီတိ ဝုစ္စတိ။ တတ္ထ ယေသံ ဣမံ ဝိဘာဂံ အဂ္ဂဟေတွာ ယသ္မာ ဈာနလာဘီနံ အတီတာနာဂတာနိ ဈာနာနိပိ အတ္ထိ, တသ္မာ ‘‘တေ အတီတေနပိ အနာဂတေနပိ သမန္နာဂတာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ။ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။ ‘‘အဋ္ဌဝိမောက္ခဈာယီ’’တိအာဒိ ပန လာဘီဘာဝဿ သာဓကံ, န သမန္နာဂတဘာဝဿာတိ။

အတီတာနာဂတသမန္နာဂတကထာဝဏ္ဏနာ။

နဝမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၀။ ဒသမဝဂ္ဂ

၁။ နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ

၅၇၁-၅၇၂။ ဣဒါနိ နိရောဓကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ဥပပတ္တေသိယန္တိ သင်္ခံ ဂတဿ ဘဝင်္ဂစိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေန သဟေဝ ကိရိယာတိ သင်္ခံ ဂတာ ကုသလာ ဝါ အကုသလာ ဝါ စတ္တာရော ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဉ္စာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ တေသု ဟိ အနုပ္ပန္နေသု ဘဝင်္ဂေ နိရုဒ္ဓေ သန္တတိဝိစ္ဆေဒေါ ဘဝေယျာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ဥပပတ္တေသိယေတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ တတ္ထ ဥပပတ္တေသိယေတိ စတူသုပိ ပဒေသု ဗဟုဝစနဘုမ္မတ္ထေ ဧကဝစနဘုမ္မံ။ ဥပပတ္တေသိယေသု ပဉ္စသု ခန္ဓေသု အနိရုဒ္ဓေသူတိ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော။ ဒသန္နန္တိ ဥပပတ္တေသိယခန္ဓာနဉ္စ ကိရိယခန္ဓာနဉ္စ ဝသေန ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ပဌမပဉှေ ခန္ဓလက္ခဏဝသေန ကိရိယဝသေန စ ပဉ္စေဝ နာမ တေ ခန္ဓာတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယပဉှေ ပုရိမပစ္ဆိမဝသေန ဥပပတ္တေသိယကိရိယဝသေန စ နာနတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဒွိန္နံ ပန ဖဿာနံ စိတ္တာနဉ္စ သမောဓာနံ ပုဋ္ဌော သုတ္တလေသာဘာဝေန ပဋိက္ခိပတိ။

ကိရိယာ စတ္တာရောတိ ရူပေန ဝိနာ ကုသလာ အကုသလာ ဝါ စတ္တာရော ဂဟိတာ။ ကိရိယာဉာဏန္တိ ပရဝါဒိနာ စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂိက္ခဏေ အရဟတော အနုညာတံ အနာရမ္မဏဉာဏံ။ နိရုဒ္ဓေ မဂ္ဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, အနိရုဒ္ဓေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ မတော မဂ္ဂံ ဘာဝေတီတိ ဆလေန ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ။ ယသ္မာ ပန ပဋိသန္ဓိတော ယာဝ စုတိစိတ္တာ သတ္တော ဇီဝတိယေဝ နာမ, တသ္မာ သကဝါဒီ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ။

နိရောဓကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ရူပံမဂ္ဂေါတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၇၃-၅၇၅။ ဣဒါနိ ရူပံ မဂ္ဂေါတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ ရူပ’’န္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟိသာသကသမ္မိတိယမဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ မဂ္ဂသမင်္ဂိဿာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ သမ္မာဝါစာဒယော ရူပံ, န ဝိရတိယော, ယထာ သမ္မာဒိဋ္ဌာဒိမဂ္ဂေါ သာရမ္မဏာဒိသဘာဝေါ, ဧဝံ တမ္ပိ ရူပံ သိယာ’’တိ စောဒေတုံ သာရမ္မဏောတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ပဋိက္ခေပေါ စ ပဋိညာ စ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိအနုရူပေန ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ရူပံ မဂ္ဂေါတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ မဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

၅၇၆။ ဣဒါနိ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ မဂ္ဂကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတီ’’တိ သုတ္တံ နိဿာယ ‘‘ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ အတ္ထိ မဂ္ဂဘာဝနာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ တဿ မဂ္ဂဘာဝနာ အတ္ထိ, ပဉ္စဝိညာဏဂတိကေန ဝါ မဂ္ဂေန, မဂ္ဂဂတိကေဟိ ဝါ ပဉ္စဝိညာဏေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, န စ တာနိ မဂ္ဂဂတိကာနိ အနိဗ္ဗာနာရမ္မဏတ္တာ အလောကုတ္တရတ္တာ စ, န မဂ္ဂေါ ပဉ္စဝိညာဏဂတိကော တေသံ လက္ခဏေန အသင်္ဂဟိတတ္တာ’’တိ စောဒေတုံ နနု ပဉ္စဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကာတိအာဒိမာဟ။ တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ယဒိ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ မဂ္ဂဘာဝနာ သိယာ, ယေန မနောဝိညာဏေန မဂ္ဂေါ သမ္ပယုတ္တော, တမ္ပိ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ သိယာ။ ဧဝံ သန္တေ ယဒိဒံ ‘‘ပဉ္စဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကာ’’တိအာဒိ လက္ခဏံ ဝုတ္တံ, တံ ဧဝံ အဝတွာ ‘‘ဆ ဝိညာဏာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ။ တထာ ပန အဝတွာ ‘‘ပဉ္စဝိညာဏာ’’တွေဝ ဝုတ္တံ, တသ္မာ န ဝတဗ္ဗံ ‘‘ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ အတ္ထိ မဂ္ဂဘာဝနာ’’တိ။ ယသ္မာ စေတ္ထ အယမေဝ အဓိပ္ပါယော, တသ္မာ သကဝါဒီ တံ လက္ခဏံ ပရဝါဒိံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ အတ္ထိ မဂ္ဂဘာဝနာတိ အာဟ။

အပရော နယော – ပဉ္စဝိညာဏာ ဥပ္ပန္နဝတ္ထုကာ, မဂ္ဂေါ အဝတ္ထုကောပိ ဟောတိ။ တေ စ ဥပ္ပန္နာရမ္မဏာ, မဂ္ဂေါ နဝတ္တဗ္ဗာရမ္မဏော။ တေ ပုရေဇာတဝတ္ထုကာဝ မဂ္ဂေါ အဝတ္ထုကောပိ။ တေ ပုရေဇာတာရမ္မဏာ, မဂ္ဂေါ အပုရေဇာတာရမ္မဏော။ တေ အဇ္ဈတ္တိကဝတ္ထုကာဝ မဂ္ဂေါ အဝတ္ထုကောပိ ဟောတိ။ တေ စ ရူပါဒိဝသေန ဗာဟိရာရမ္မဏာ, မဂ္ဂေါ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏော။ တေ အနိရုဒ္ဓံ ဝတ္ထုံ နိဿယံ ကတွာ ပဝတ္တနတော အသမ္ဘိန္နဝတ္ထုကာ, မဂ္ဂေါ အဝတ္ထုကောပိ။ တေ အနိရုဒ္ဓါနေဝ ရူပါဒီနိ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တနတော အသမ္ဘိန္နာရမ္မဏာ, မဂ္ဂေါ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏော။ တေ နာနာဝတ္ထုကာ, မဂ္ဂေါ အဝတ္ထုကော ဝါ ဧကဝတ္ထုကော ဝါ။ တေ နာနာရမ္မဏာ မဂ္ဂေါ ဧကာရမ္မဏော။ တေ အတ္တနော အတ္တနောဝ ရူပါဒိဂေါစရေ ပဝတ္တနတော န အညမညဿ ဂေါစရဝိသယံ ပစ္စနုဘောန္တိ, မဂ္ဂေါ ရူပါဒီသု ဧကမ္ပိ ဂေါစရံ န ကရောတိ။ တေ ကိရိယမနောဓာတုံ ပုရေစာရိကံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇနတော န အသမန္နာဟာရာ န အမနသိကာရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, မဂ္ဂေါ နိရာဝဇ္ဇနောဝ။ တေ သမ္ပဋိစ္ဆနာဒီဟိ ဝေါကိဏ္ဏာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, မဂ္ဂဿ ဝေါကာရောယေဝ နတ္ထိ။ တေ အညမညံ ပုဗ္ဗစရိမဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, မဂ္ဂဿ တေဟိ သဒ္ဓိံ ပုရိမပစ္ဆိမတာဝ နတ္ထိ, တေသံ အနုပ္ပတ္တိကာလေ တိက္ခဝိပဿနာသမယေ, တေသံ အနုပ္ပတ္တိဒေသေ အာရုပ္ပေပိ စ ဥပ္ပဇ္ဇနတော။ တေ သမ္ပဋိစ္ဆနာဒီဟိ အန္တရိတတ္တာ န အညမညဿ သမနန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, မဂ္ဂဿ သမ္ပဋိစ္ဆနာဒီဟိ အန္တရိတဘာဝေါဝ နတ္ထိ။ တေသံ အညတြ အဘိနိပါတာ အာဘောဂမတ္တမ္ပိ ကိစ္စံ နတ္ထိ, မဂ္ဂဿ ကိလေသသမုဂ္ဃါတနံ ကိစ္စန္တိ။ ယသ္မာ စေတ္ထ အယမ္ပိ အဓိပ္ပါယော, တသ္မာ သကဝါဒီ ဣမေဟာကာရေဟိ ပရဝါဒိံ မဂ္ဂဿ အပဉ္စဝိညာဏဂတိကဘာဝံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ အတ္ထိ မဂ္ဂဘာဝနာတိ အာဟ။

၅၇၇။ သုညတံ အာရဗ္ဘာတိ ‘‘ယထာ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ သုညတံ နိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ, လောကိယော သုဒ္ဓသင်္ခါရပုဉ္ဇံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကိံ တေ ဧဝံ စက္ခုဝိညာဏ’’န္တိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စာ’’တိ ဝစနတော ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော ‘‘န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ’’တိ ဝစနတော ယံ တတ္ထ အနိမိတ္တံ, တဒေဝ သုညတန္တိ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စာတိ ပဉှဒွယေပိ ဧသေဝ နယော။

၅၇၈-၅၇၉။ စက္ခုဝိညာဏံ အတီတာနာဂတံ အာရဗ္ဘာတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပါယော – မနောဝိညာဏသမင်္ဂိဿ အတ္ထိ မဂ္ဂဘာဝနာ, မနောဝိညာဏဉ္စ အတီတာနာဂတမ္ပိ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ကိံ တေ ဧဝံ စက္ခုဝိညာဏမ္ပီတိ။ ဖဿံ အာရဗ္ဘာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီတိ ဧတ္ထ ဇဝနက္ခဏေ န နိမိတ္တဂ္ဂါဟိတာ ဝုတ္တာ, န စက္ခုဝိညာဏက္ခဏေ။ တသ္မာ လောကိယမဂ္ဂမ္ပိ သန္ဓာယေတံ အသာဓကန္တိ။

ပဉ္စဝိညာဏသမင်္ဂိဿ မဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ပဉ္စဝိညာဏာ ကုသလာပီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၈၀-၅၈၃။ ဣဒါနိ ပဉ္စဝိညာဏာ ကုသလာပီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ သာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထတော ဝေဒိတဗ္ဗာတိ။

ပဉ္စဝိညာဏာ ကုသလာပီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ပဉ္စဝိညာဏာ သာဘောဂါတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၈၄-၅၈၆။ ဣဒါနိ ပဉ္စဝိညာဏာ သာဘောဂါတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ အာဘောဂေါ နာမ ကုသလာကုသလဝသေန ဟောတိ သတ္ထာရာ စ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ, န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘ပဉ္စဝိညာဏာ သာဘောဂါ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ပုရိမကထာသဒိသမေဝါတိ။

ပဉ္စဝိညာဏာ သာဘောဂါတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဒွီဟိ သီလေဟီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၈၇-၅၈၉။ ဣဒါနိ ဒွီဟိ သီလေဟီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌာယ နရော သပညော’’တိအာဒိဝစနတော (သံ။ နိ။ ၁။၂၃) ယသ္မာ လောကိယေန သီလေန သီလဝါ လောကုတ္တရံ မဂ္ဂံ ဘာဝေတိ, တသ္မာ ‘‘ပုရိမေန စ လောကိယေန မဂ္ဂက္ခဏေ လောကုတ္တရေန စာတိ ဒွီဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော နာမ ဟောတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံယေဝ, တေ သန္ဓာယ မဂ္ဂသမင်္ဂီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ သော ဧကက္ခဏေ လောကိယလောကုတ္တရေဟိ ဒွီဟိ သီလေဟိ သမန္နာဂတော, ဒွီဟိ ဖဿာဒီဟိပိ တေန သမန္နာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ဒွီဟိ ဖဿေဟီတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တထာရူပံ နယံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ လောကိယေန စ လောကုတ္တရေန စာတိ ပဉှေ ပုဗ္ဗေ သမာဒိန္နဉ္စ မဂ္ဂက္ခဏေ ဥပ္ပန္နသမ္မာဝါစာဒီနိ စ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။

လောကိယေ သီလေ နိရုဒ္ဓေတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, ခဏဘင်္ဂနိရောဓံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ ဣတရော ပန တံ ဝီတိက္ကမံ ဝိယ သလ္လက္ခေန္တော ဒုဿီလောတိအာဒိမာဟ။ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနံ ပနဿ ပုဗ္ဗေ အဘိန္နသီလတံယေဝ ဒီပေတိ, န ဒွီဟိ သမန္နာဂတတံ။ တသ္မာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာဝ လဒ္ဓီတိ။

ဒွီဟိ သီလေဟီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ သီလံ အစေတသိကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၉၀-၅၉၄။ ဣဒါနိ သီလံ အစေတသိကန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ သီလေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓေပိ သမာဒါနဟေတုကော သီလောပစယော နာမ အတ္ထိ, ယေန သော သီလဝါယေဝ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘သီလံ အစေတသိက’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ‘‘ဒါနံ အစေတသိက’’န္တိကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနမ္ပိ အယောနိသော ဂဟိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌာပနမေဝါတိ။

သီလံ အစေတသိကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ သီလံ န စိတ္တာနုပရိဝတ္တီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၅၉၅-၅၉၇။ ဣဒါနိ သီလံ န စိတ္တာနုပရိဝတ္တီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ န စိတ္တာနုပရိဝတ္တီတိ ဘာသန္တရမေဝ နာနံ, သေသံ ပုရိမကထာသဒိသမေဝါတိ။

သီလံ န စိတ္တာနုပရိဝတ္တီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ သမာဒါနဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ

၅၉၈-၆၀၀။ ဣဒါနိ သမာဒါနဟေတုကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘အာရာမရောပါ’’တိ ဂါထာယ အတ္ထံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီ’’တိ ဝစနတော ‘‘သမာဒါနဟေတုကံ သီလံ ဝဍ္ဎတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနညေဝ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ သီလောပစယံ သန္ဓာယ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ။ သေသံ ပုရိမကထာသဒိသမေဝါတိ။

သမာဒါနဟေတုကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ဝိညတ္တိ သီလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၀၁-၆၀၂။ ဣဒါနိ ဝိညတ္တိ သီလန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ကာယဝိညတ္တိ ကာယကမ္မံ, ဝစီဝိညတ္တိ ဝစီကမ္မန္တိ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဝိညတ္တိ သီလ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ဝိညတ္တီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယသ္မာ သီလံ နာမ ဝိရတိ, န ရူပဓမ္မော, တသ္မာ တေနတ္ထေန စောဒေတုံ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီတိအာဒိမာဟ။ အဘိဝါဒနံ သီလန္တိအာဒိ ယထာရူပံ ဝိညတ္တိံ သော ‘‘သီလ’’န္တိ မညတိ တံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ယသ္မာ ပန သာ ဝိရတိ န ဟောတိ, တသ္မာ ပုန ပါဏာတိပါတာတိအာဒိမာဟ။ လဒ္ဓိ ပနဿ ဆလေန ပတိဋ္ဌိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာယေဝါတိ။

ဝိညတ္တိ သီလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၁။ အဝိညတ္တိ ဒုဿီလျန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၀၃-၆၀၄။ ဣဒါနိ အဝိညတ္တိ ဒုဿီလျန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ အပုညူပစယဉ္စေဝ အာဏတ္တိယာ စ ပါဏာတိပါတာဒီသု အင်္ဂပါရိပူရိံ သန္ဓာယ ‘‘အဝိညတ္တိ ဒုဿီလျ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ သာ ဒုဿီလျံ, ပါဏာတိပါတာဒီသု အညတရာ သိယာ’’တိ စောဒေတုံ ပါဏာတိပါတောတိအာဒိမာဟ။ ပါပကမ္မံ သမာဒိယိတွာတိ ‘‘အသုကံ နာမ ဃာတေဿာမိ, အသုကံ ဘဏ္ဍံ အဝဟရိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ပါပသမာဒါနံ ကတွာ။ ဥဘော ဝဍ္ဎန္တီတိ ပုဋ္ဌော ဒါနက္ခဏေ ပါပဿ အနုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ ပါပူပစယံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ သေသမေတ္ထ ပရိဘောဂမယကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနမ္ပိဿ ပါပသမာဒိန္နပုဗ္ဗဘာဂမေဝ သာဓေတိ၊ န အဝိညတ္တိယာ ဒုဿီလဘာဝန္တိ။

အဝိညတ္တိ ဒုဿီလျန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

ဒသမော ဝဂ္ဂေါ။

ဒုတိယပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၁၁။ ဧကာဒသမဝဂ္ဂ

၁-၃။ တိဿောပိ အနုသယကထာဝဏ္ဏနာ

၆၀၅-၆၁၃။ ဣဒါနိ အနုသယာ အဗျာကတာ, အဟေတုကာ, စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တာတိ တိဿောပိ အနုသယကထာ နာမ ဟောန္တိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ပုထုဇ္ဇနော ကုသလာဗျာကတေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေ ‘‘သာနုသယော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော, ယော စဿ တသ္မိံ ခဏေ ဟေတု, န တေန ဟေတုနာ အနုသယာ သဟေတုကာ, န တေန စိတ္တေန သမ္ပယုတ္တာ, တသ္မာ ‘‘တေ အဗျာကတာ, အဟေတုကာ, စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ တီသုပိ ကထာသု ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ သက္ကာ ပါဠိမဂ္ဂေနေဝ ဇာနိတုန္တိ, တသ္မာ န ဝိတ္ထာရိတန္တိ။

တိဿောပိ အနုသယကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၆၁၄-၆၁၅။ ဣဒါနိ ဉာဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ မဂ္ဂဉာဏေန အညာဏေ ဝိဂတေပိ ပုန စက္ခုဝိညာဏာဒိဝသေန ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေ ဝတ္တမာနေ ယသ္မာ တံ မဂ္ဂစိတ္တံ န ပဝတ္တတိ, တသ္မာ ‘‘န ဝတ္တဗ္ဗံ ဉာဏီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ အညာဏေ ဝိဂတေ ‘ဉာဏီ’တိ ပညတ္တိ န သိယာ, ရာဂါဒီသု ဝိဂတေသု ဝီတရာဂါဒိပညတ္တိပိ န သိယာတိ ပုဂ္ဂလပညတ္တိယံ အကောဝိဒေါသီ’’တိ စောဒေတုံ ရာဂေ ဝိဂတေတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တေသု ဝိဂတေသု သရာဂါဒိဘာဝေ ယုတ္တိံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ပရိယောသာနေ ယသ္မာ ဉာဏပဋိလာဘေန သော ဉာဏီတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အရဟတိ, တသ္မာ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခေပေါ သကဝါဒိဿာတိ။

ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၁၆-၆၁၇။ ဣဒါနိ ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ အရဟာ စက္ခုဝိညာဏာဒိသမင်္ဂီ ပဋိလဒ္ဓံ မဂ္ဂဉာဏံ သန္ဓာယ ‘‘ဉာဏီ’’တိ ဝုစ္စတိ, န စဿ တံ တေန စိတ္တေန သမ္ပယုတ္တံ, တသ္မာ ‘‘ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တေသု ရူပါဒီသု အညတရံ သိယာ’’တိ စောဒေတုံ ရူပန္တိအာဒိမာဟ။ ဣတရော ပဋိက္ခိပတိ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။ ပရိယောသာနေ ပန ပညဝါတိ ပုဋ္ဌော ပဋိလာဘဝသေန တံ ပဝတ္တိံ ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတီတိ။

ဉာဏံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၁၈-၈၂၀။ ဣဒါနိ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏေ ယောဂါဝစရော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဝါစံ ဘာသတိ, ဧဝမဿ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဝါစံ ဘာသတော စ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ဉာဏံ ပဝတ္တတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, မဂ္ဂက္ခဏေ တထာ ဝါစာဘာသနံ ဉာဏပ္ပဝတ္တိဉ္စ သန္ဓာယ ပဋိညာ ဣတရဿ။ ယသ္မာ ပန သော သေသသစ္စပဋိသံယုတ္တံ ဝါစံ ပုထုဇ္ဇနောဝ ဘာသတိ, န စ တဿ တထာ ဉာဏပ္ပဝတ္တီတိ ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ သမုဒယာဒိပဉှေသု ပဋိက္ခိပတိ။ ရူပံ အနိစ္စန္တိအာဒိ ဒုက္ခပရိယာယဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ။ ဣတရော ပန သကသမယေ တာဒိသံ ဝေါဟာရံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ဣတိ စ ဒန္တိ စာတိအာဒိ ယဒိ တဿ ဒုက္ခေ ဉာဏံ ပဝတ္တတိ, ဣ-ကာရ ဒံ-ကာရ ဒု-ကာရ ခ-ကာရေသု ပဋိပါဋိယာ စတူဟိ ဉာဏေဟိ ပဝတ္တိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ဣတရော ပန တထာ န ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။

ဣဒံ ဒုက္ခန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ဣဒ္ဓိဗလကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၁-၆၂၄။ ဣဒါနိ ဣဒ္ဓိဗလကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဣဒ္ဓိပါဒဘာဝနာနိသံသဿ အတ္ထံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘ဣဒ္ဓိဗလေန သမန္နာဂတော ကပ္ပံ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ဣဒ္ဓိဗလေန သမန္နာဂတော ကပ္ပံ တိဋ္ဌေယျာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ။ တတ္ထ ကပ္ပေါ နာမ မဟာကပ္ပေါ, ကပ္ပေကဒေသော, အာယုကပ္ပေါတိ တိဝိဓော။ ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကပ္ပဿ အသင်္ချေယျာနီ’’တိ (အ။ နိ။ ၄။၁၅၆) ဧတ္ထ ဟိ မဟာကပ္ပေါဝ ကပ္ပေါတိ ဝုတ္တော။ ‘‘ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ ကပ္ပေါ အာယုပ္ပမာဏ’’န္တိ (အ။ နိ။ ၄။၁၂၃) ဧတ္ထ ကပ္ပေကဒေသာ။ ‘‘ကပ္ပံ နိရယမှိ ပစ္စတိ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒတီ’’တိ (စူဠဝ။ ၃၅၄) ဧတ္ထ အာယုကပ္ပေါ။ အာယုကပ္ပနံ အာယုဝိဓာနံ ကမ္မဿ ဝိပါကဝသေန ဝါ ဝဿဂဏနာယ ဝါ အာယုပရိစ္ဆေဒေါတိ အတ္ထော။ တေသု မဟာကပ္ပံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ, ဣတရော ပဋိဇာနာတိ။

အထ နံ သကဝါဒီ ‘‘သစေ တေ ဣဒ္ဓိဗလေန သမန္နာဂတော, ‘ယော စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’တိ (သံ။ နိ။ ၂။၁၄၃) ဧဝံ ပရိစ္ဆိန္နာ အာယုကပ္ပါ ဥဒ္ဓံ မဟာကပ္ပံ ဝါ မဟာကပ္ပေကဒေသံ ဝါ ဇီဝေယျ ဣဒ္ဓိမယိကေနဿ အာယုနာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ဣဒ္ဓိမယိကော သော အာယူတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော ‘‘ဇီဝိတိန္ဒြိယံ နာမ ဣဒ္ဓိမယိကံ နတ္ထိ, ကမ္မသမုဋ္ဌာနမေဝါ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ပဋိက္ခိပတိ။ ကော ပနေတ္ထ ဣဒ္ဓိမတော ဝိသေသော, နနု အနိဒ္ဓိမာပိ အာယုကပ္ပံ တိဋ္ဌေယျာတိ? အယံ ဝိသေသော – ဣဒ္ဓိမာ ဟိ ယာဝတာယုကံ ဇီဝိတပ္ပဝတ္တိယာ အန္တရာယကရေ ဓမ္မေ ဣဒ္ဓိဗလေန ပဋိဗာဟိတွာ အန္တရာ အကာလမရဏံ နိဝါရေတုံ သက္ကောတိ, အနိဒ္ဓိမတော ဧတံ ဗလံ နတ္ထိ။ အယမေတေသံ ဝိသေသော။

အတီတံ အနာဂတန္တိ ဣဒံ အဝိသေသေန ကပ္ပံ တိဋ္ဌေယျာတိ ပဋိညာတတ္တာ စောဒေတိ။ ဒွေ ကပ္ပေတိအာဒိ ‘‘ယဒိ ဣဒ္ဓိမာ ဇီဝိတပရိစ္ဆေဒံ အတိက္ကမိတုံ သက္ကောတိ, န ကေဝလံ ဧကံ အနေကေပိ ကပ္ပေ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဥပ္ပန္နော ဖဿောတိအာဒိ န သဗ္ဗံ ဣဒ္ဓိယာ လဗ္ဘတိ, ဣဒ္ဓိယာ အဝိသယောပိ အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ဣဒ္ဓိဗလကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ သမာဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၅-၆၂၆။ ဣဒါနိ သမာဓိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ဧကစိတ္တက္ခဏေ ဥပ္ပန္နာပိ ဧကဂ္ဂတာ သမာဓာနဋ္ဌေန သမာဓီတိ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ ဧကန္တသုခပဋိသံဝေဒီ ဝိဟရိတု’’န္တိအာဒိဝစနံ (မ။ နိ။ ၁။၁၈၀) နိဿာယ ‘‘စိတ္တသန္တတိ သမာဓီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ သဗ္ဗတ္ထိဝါဒါနဉ္စေဝ ဥတ္တရာပထကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ စိတ္တသန္တတီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ စိတ္တသန္တတိ သမာဓိ, စိတ္တသန္တတိ နာမ အတီတာပိ အတ္ထိ, အနာဂတာပိ အတ္ထိ။ န ဟိ ဧကံ ပစ္စုပ္ပန္နစိတ္တမေဝ စိတ္တသန္တတိ နာမ ဟောတိ, ကိံ တေ သဗ္ဗာပိ သာ သမာဓီ’’တိ စောဒေတုံ အတီတာတိအာဒိမာဟ, ဣတရော တထာ အနိစ္ဆန္တော ပဋိက္ခိပတိ။

နနု အတီတံ နိရုဒ္ဓန္တိအာဒိ ‘‘စိတ္တသန္တတိယံ ပစ္စုပ္ပန္နမေဝ စိတ္တံ ကိစ္စကရံ, အတီတာနာဂတံ နိရုဒ္ဓတ္တာ အနုပ္ပန္နတ္တာ စ နတ္ထိ, ကထံ တံ သမာဓိ နာမ ဟောတီ’’တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ဧကစိတ္တက္ခဏိကောတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ။ တတော ယာ သကသမယေ ‘‘သမာဓိံ, ဘိက္ခဝေ, ဘာဝေထာ’’တိအာဒီသု ပစ္စုပ္ပန္နကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဧကဂ္ဂတာ သမာဓီတိ ဝုတ္တာ, တံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂီတိအာဒိ ‘‘ဧကစိတ္တက္ခဏိကော’’တိ ဝစနမတ္တံ ဂဟေတွာ ဆလေန ဝုတ္တံ, တေနေဝ သကဝါဒိနာ ပဋိက္ခိတ္တံ။ နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ သုတ္တံ ပုရိမပစ္ဆိမဝသေန ပဝတ္တမာနဿ သမာဓိဿ အဗ္ဗောကိဏ္ဏတံ သာဓေတိ, န သန္တတိယာ သမာဓိဘာဝံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

သမာဓိကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ ဓမ္မဋ္ဌိတတာကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၇။ ဣဒါနိ ဓမ္မဋ္ဌိတတာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ဌိတာဝ သာ ဓာတူ’’တိ ဝစနံ နိဿာယ ‘‘ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသင်္ခါတာ ဓမ္မဋ္ဌိတတာ နာမ ဧကာ အတ္ထိ, သာ စ ပရိနိပ္ဖန္နာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ ပရိနိပ္ဖန္နာနံ အဝိဇ္ဇာဒီနံ အညာ ဓမ္မဋ္ဌိတတာ နာမ ပရိနိပ္ဖန္နာ အတ္ထိ, တာယပိ စ တေ ဓမ္မဋ္ဌိတတာယ အညာ ဌိတတာ ပရိနိပ္ဖန္နာ အာပဇ္ဇတီ’’တိ စောဒေတုံ တာယ ဌိတတာတိအာဒိမာဟ။ ပရဝါဒီ ဧဝရူပါယ လဒ္ဓိယာ အဘာဝေန ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော အနန္တရပစ္စယတဉ္စေဝ အညမညပစ္စယတဉ္စ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ဓမ္မဋ္ဌိတတာကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ အနိစ္စတာကထာဝဏ္ဏနာ

၆၂၈။ ဣဒါနိ အနိစ္စတာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘အနိစ္စာနံ ရူပါဒီနံ အနိစ္စတာပိ ရူပါဒယော ဝိယ ပရိနိပ္ဖန္နာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ ရူပါဒယော ဝိယ အနိစ္စတာ ပရိနိပ္ဖန္နာ, တဿာပိ အညာယ ပရိနိပ္ဖန္နာယ အနိစ္စတာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ တာယ အနိစ္စတာယာတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော ဒွိန္နံ အနိစ္စတာယ ဧကတော အဘာဝေန ပဋိက္ခိပိတွာ ပုန ယသ္မာ သာ အနိစ္စတာ နိစ္စာ န ဟောတိ, တေနေဝ အနိစ္စေန သဒ္ဓိံ အန္တရဓာယတိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။ အထဿ သကဝါဒီ လေသောကာသံ အဒတွာ ယာ တေန ဒုတိယာ အနိစ္စတာ ပဋိညာတာ, တာယပိ တတော ပရာယပီတိ ပရမ္ပရဝသေန အနုပစ္ဆေဒဒေါသံ အာရောပေန္တော တာယ တာယေဝါတိအာဒိမာဟ။ ဇရာ ပရိနိပ္ဖန္နာတိအာဒိ ယသ္မာ ဥပ္ပန္နဿ ဇရာမရဏတော အညာ အနိစ္စတာ နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ အနိစ္စတာဝိဘာဂါနုယုဉ္ဇနဝသေန ဝုတ္တံ။ တတြာပိ ပရဝါဒိနော ပုရိမနယေနေဝ ပဋိညာ စ ပဋိက္ခေပေါ စ ဝေဒိတဗ္ဗော။

၆၂၉။ ရူပံ ပရိနိပ္ဖန္နန္တိအာဒိ ယေသံ သာ အနိစ္စတာ, တေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ‘‘ယထာ ပရိနိပ္ဖန္နာနံ ရူပါဒီနံ အနိစ္စတာဇရာမရဏာနိ အတ္ထိ, ဧဝံ ပရိနိပ္ဖန္နာနံ အနိစ္စတာဒီနံ တာနိ နတ္ထီ’’တိ မညမာနော ဧကန္တေန ပဋိက္ခိပတိယေဝါတိ။

အနိစ္စတာကထာဝဏ္ဏနာ။

ဧကာဒသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၂။ ဒွါဒသမဝဂ္ဂ

၁။ သံဝရော ကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၀-၆၃၂။ ဣဒါနိ သံဝရော ကမ္မန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတိ, န နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ ဟောတီ’’တိ သုတ္တံ နိဿာယ ‘‘သံဝရောပိ အသံဝရောပိ ကမ္မ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။

အထ နံ ယာ သကသမယေ စေတနာ ‘‘ကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တာ ယထာ သာ ကာယဝစီမနောဒွါရေသု ပဝတ္တမာနာ ကာယကမ္မာဒိနာမံ လဘတိ, တထာ ‘‘ယဒိ တေ သံဝရော ကမ္မံ, သောပိ စက္ခုန္ဒြိယာဒီသု ပဝတ္တမာနော စက္ခုကမ္မာဒိနာမံ လဘေယျာ’’တိ စောဒေတုံ စက္ခုန္ဒြိယသံဝရော စက္ခုကမ္မန္တိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တာဒိသံ သုတ္တပဒံ အပဿန္တော စတူသု ဒွါရေသု ပဋိက္ခိပိတွာ ပဉ္စမေ ကာယဒွါရေ ပသာဒကာယံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ဝိညတ္တိကာယံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ သော ဟိ ပသာဒကာယမ္ပိ ဝိညတ္တိကာယမ္ပိ ကာယိန္ဒြိယန္တေွဝ ဣစ္ဆတိ။ မနောဒွါရေပိ ဝိပါကဒွါရံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ကမ္မဒွါရံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ အသံဝရေပိ ဧသေဝ နယော။ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ’’တိ သုတ္တံ တေသု ဒွါရေသု သံဝရာသံဝရမေဝ ဒီပေတိ, န တဿ ကမ္မဘာဝံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

သံဝရော ကမ္မန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၃-၆၃၅။ ဣဒါနိ ကမ္မကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဉ္စေတနိကာနံ ကမ္မာန’’န္တိ (အ။ နိ။ ၁၀။၂၁၇) သုတ္တပဒံ နိဿာယ ‘‘သဗ္ဗံ ကမ္မံ သဝိပါက’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေသံ ‘‘စေတနာဟံ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ ဝဒါမီ’’တိ (အ။ နိ။ ၆။၆၃) သတ္ထာရာ အဝိသေသေန စေတနာ ‘‘ကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တာ၊ သာ စ ကုသလာကုသလာဝ သဝိပါကာ, အဗျာကတာ အဝိပါကာတိ ဣမံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ သဗ္ဗံ ကမ္မန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ပုန သဗ္ဗာ စေတနာတိ ပဉှေသု အဗျာကတံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခေပေါ, ကုသလာကုသလေ သန္ဓာယ ပဋိညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဝိပါကာဗျာကတာတိအာဒိ သဝိပါကာဝိပါကစေတနံ သရူပေန ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ’’တိ သုတ္တံ သတိ ပစ္စယေ ဒိဋ္ဌဓမ္မာဒီသု ဝိပါကပဋိသံဝေဒနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ သဒ္ဒေါ ဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၆-၆၃၇။ ဣဒါနိ သဒ္ဒေါ ဝိပါကောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘သော တဿ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပစိတတ္တာ ဥဿန္နတ္တာ ဝိပုလတ္တာ ဗြဟ္မဿရော ဟောတီ’’တိအာဒီနိ (ဒီ။ နိ။ ၃။၂၃၆) အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘သဒ္ဒေါ ဝိပါကော’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေသံ ‘‘ကမ္မသမုဋ္ဌာနာ အရူပဓမ္မာဝ ဝိပါကာတိ နာမံ လဘန္တိ။ ရူပဓမ္မေသု ပနာယံ ဝေါဟာရော နတ္ထီ’’တိ ဒဿေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သုခဝေဒနီယောတိအာဒိ ‘‘ဝိပါကော နာမ ဧဝရူပေါ ဟောတီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ‘‘သော တဿ ကမ္မဿာ’’တိ သုတ္တံ လက္ခဏပဋိလာဘဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ မဟာပုရိသော ဟိ ကမ္မဿ ကတတ္တာ သုစိပရိဝါရောပိ ဟောတိ, န စ ပရိဝါရော ဝိပါကော, တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

သဒ္ဒေါ ဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ သဠာယတနကထာဝဏ္ဏနာ

၆၃၈-၆၄၀။ ဣဒါနိ သဠာယတနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ သဠာယတနံ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပ္ပန္နံ, တသ္မာ ‘‘ဝိပါကော’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ စက္ခာယတနံ ဝိပါကောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။ သဠာယတနံ ဝိပါကောတိ ဧတ္ထ မနာယတနံ သိယာ ဝိပါကော။ သေသာနိ ကေဝလံ ကမ္မသမုဋ္ဌာနာနိ, န ဝိပါကော။ တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

သဠာယတနကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာဝဏ္ဏနာ

၆၄၁-၆၄၅။ ဣဒါနိ သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာ နာမ ဟောတိ, တတ္ထ ယသ္မာ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုပရမော’’တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုပရမော ပုဂ္ဂလော သတ္တက္ခတ္တုပရမတာယ နိယတော’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေသံ ဌပေတွာ ‘‘အရိယမဂ္ဂံ အညော တဿ နိယမော နတ္ထိ, ယေန သော သတ္တက္ခတ္တုပရမတာယ နိယတော ဘဝေယျာ’’တိ ဣမံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။

မာတာ ဇီဝိတာတိအာဒီသု အယမဓိပ္ပါယော – ဒွေ နိယာမာ သမ္မတ္တနိယာမော စ မိစ္ဆတ္တနိယာမော စ။ သမ္မတ္တနိယာမော အရိယမဂ္ဂေါ။ သော အဝိနိပါတဓမ္မတဉ္စေဝ ဖလုပ္ပတ္တိဉ္စ နိယမေတိ။ မိစ္ဆတ္တနိယာမော အာနန္တရိယကမ္မံ။ တံ အနန္တရာ နိရယူပပတ္တိံ နိယမေတိ။ တတ္ထ သတ္တက္ခတ္တုပရမော သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန အဝိနိပါတဓမ္မတာယ စ ဖလုပ္ပတ္တိယာ စ နိယမိတော။ သေသမဂ္ဂနိယာမော ပနဿ နတ္ထိ အနဓိဂတတ္တာ, အာနန္တရိယမ္ပိ ကာတုံ သော အဘဗ္ဗော။ တွံ ပနဿ နိယာမံ ဣစ္ဆသိ, တေန တံ ဝဒါမ – ‘‘ကိံ တေ သော ဣမိနာ မိစ္ဆတ္တနိယာမေန နိယမိတော’’တိ။

အဘဗ္ဗော အန္တရာတိ ပဉှေသု အာနန္တရိယာဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, သတ္တက္ခတ္တုပရမံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ အတ္ထိ သော နိယာမောတိ ပဉှေ သတ္တက္ခတ္တုပရမတာယ နိယာမံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ အတ္ထိ တေ သတိပဋ္ဌာနာတိအာဒိ နိယာမသင်္ခါတေ မဂ္ဂဓမ္မေ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ တဿ ပန ပုန ပဌမမဂ္ဂါနုပ္ပတ္တိတော တေပိ နတ္ထိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ နနု သော သတ္တက္ခတ္တုပရမောတိ ဧတ္ထ ဘဂဝါ ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ဧတ္တကေ ဘဝေ သန္ဓာဝိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿတိ, အယံ ဧတ္တကေ’’တိ အတ္တနော ဉာဏဗလေန ဗျာကရောတိ, န ဘဝနိယာမံ နာမ ကိဉ္စိ တေန သတ္တက္ခတ္တုပရမော, ကောလံကောလော, ဧကဗီဇီ ဝါတိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

သတ္တက္ခတ္တုပရမကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၄၆-၆၄၇။ ကောလံကောလဧကဗီဇိကထာယောပိ ဣမိနာဝုပါယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ကောလံကောလဧကဗီဇိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ဇီဝိတာဝေါရောပနကထာဝဏ္ဏနာ

၆၄၈-၆၄၉။ ဣဒါနိ ဇီဝိတာဝေါရောပနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ဒေါသသမ္ပယုတ္တေန စိတ္တေန ပါဏာတိပါတော ဟောတိ, ဒေါသော စ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ အပ္ပဟီနော, တသ္မာ ‘‘ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နော သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာပရသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သဉ္စိစ္စ မာတရန္တိအာဒိပဉှေသု ပန ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ အနဝကာသော’’တိ သုတ္တဘယေန ပဋိက္ခိပတိ။ သတ္ထရိ အဂါရဝေါတိအာဒိ သတ္ထာရာဒီသု သဂါရဝဿ သိက္ခာပဒဿ ဝီတိက္ကမာဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဣတရော ပန အကုသလဝသေန တဿ အဂါရဝေါ နာမ နတ္ထီတိ ပဋိက္ခိပိတွာ သဂါရဝဘာဝဉ္စ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ပုန အဂါရဝေါတိ ပုဋ္ဌော တေသု တေသု ကိစ္စေသု ပသုတတာယ ဝိက္ခိတ္တာနံ အသတိယာ အမနသိကာရေန စေတိယေ အဘိဝါဒနပဒက္ခိဏကရဏာဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ပုန ဩဟဒေယျာတိအာဒိနာ နယေန ပုဋ္ဌော တာဒိသာယ ကိရိယာယ သဉ္စိစ္စ အကရဏတော ပဋိက္ခိပတိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ဇီဝိတာဝေါရောပနကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ ဒုဂ္ဂတိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၅၀-၆၅၂။ ဣဒါနိ ဒုဂ္ဂတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေ ဒုဂ္ဂတိဉ္စ ဒုဂ္ဂတိသတ္တာနံ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ တဏှဉ္စာတိ ဥဘယမ္ပိ ဒုဂ္ဂတီတိ ဂဟေတွာ ပုန တထာ အဝိဘဇိတွာ အဝိသေသေနေဝ ‘‘ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ ပဟီနာ ဒုဂ္ဂတီ’’တိ ဝဒန္တိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အာပါယိကေ ရူပေ ရဇ္ဇေယျာတိအာဒိ ပရဝါဒိနော လဒ္ဓိယာ ဒိဋ္ဌိသမ္ပန္နဿ ဒုဂ္ဂတိ အပ္ပဟီနာ, တဿ ဝသေန စောဒေတုံ ဝုတ္တံ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ နိရယံ ဥပပဇ္ဇေယျာတိအာဒိ ဒုဂ္ဂတိပဟာနမေဝ ဒုဂ္ဂတိဂါမိနိတဏှာပဟာနံ ဝါ ဒီပေတိ, န ဒုဂ္ဂတိသတ္တာနံ ရူပါဒိအာရမ္မဏာယ တဏှာယ ပဟာနံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ဒုဂ္ဂတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၅၃။ သတ္တမဘဝိကကထာယပိ ဧသေဝ နယောတိ။

ဒွါဒသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၃။ တေရသမဝဂ္ဂ

၁။ ကပ္ပဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ

၆၅၄-၆၅၇။ ဣဒါနိ ကပ္ပဋ္ဌကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘သံဃံ သမဂ္ဂံ ဘေတွာန, ကပ္ပံ နိရယမှိ ပစ္စတီ’’တိ ‘‘သကလမ္ပိ ကပ္ပံ သံဃဘေဒကော နိရယေ တိဋ္ဌတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ကပ္ပဋ္ဌောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဗုဒ္ဓေါ စ လောကေတိ ဣဒံ ဝိနာ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေန သံဃဘေဒဿ အဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ကပ္ပေါ စ သဏ္ဌာတိ သံဃော စ ဘိဇ္ဇတီတိအာဒိ ‘‘ယဒိ သော သကလံ ကပ္ပံ တိဋ္ဌတိ, သဏ္ဌဟနတော ပဋ္ဌာယ တံ ကမ္မံ ကတွာ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ အတီတန္တိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာဓိပ္ပါယမေဝ။ ကပ္ပဋ္ဌော ဣဒ္ဓိမာတိ ပဉှေ ဘာဝနာမယံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ပရသမယေ ပနဿ ဇာတိမယံ ဣဒ္ဓိံ ဣစ္ဆန္တိ, တံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဆန္ဒိဒ္ဓိပါဒေါတိအာဒိ ‘‘ဇာတိမယာယ ဣဒ္ဓိယာ ဣဒ္ဓိမာတိ လဒ္ဓိမတ္တမေတံ, ကိံ တေန, ယဒိ ပနဿ ဣဒ္ဓိ အတ္ထိ, ဣမိနာ နယေန ဣဒ္ဓိပါဒါ ဘာဝိတာ ဘဝေယျု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အာပါယိကော နေရယိကောတိ သုတ္တံ ယံ သော ဧကံ ကပ္ပံ အသီတိဘာဂေ ကတွာ တတော ဧကဘာဂမတ္တံ ကာလံ တိဋ္ဌေယျ, တံ အာယုကပ္ပံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ကပ္ပဋ္ဌကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ကုသလပဋိလာဘကထာဝဏ္ဏနာ

၆၅၈-၆၅၉။ ဣဒါနိ ကုသလပဋိလာဘကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ကပ္ပဋ္ဌော သကသမယေ ကာမာဝစရကုသလမေဝ ပဋိလဘတိ။ ယေန ပန တံ ဥပပတ္တိံ ပဋိဗာဟေယျ, တံ မဟဂ္ဂတံ လောကုတ္တရံ ဝါ န ပဋိလဘတိ။ ယေသံ ပန ဣမံ ဝိဘာဂံ အကတွာ အဝိသေသေနေဝ ‘‘သော ကုသလစိတ္တံ န ပဋိလဘတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေသံ ဝိဘာဂဒဿနေန တံ လဒ္ဓိံ ဘိန္ဒိတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ကုသလပဋိလာဘကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ အနန္တရာပယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၆၆၀-၆၆၂။ ဣဒါနိ အနန္တရာပယုတ္တကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ အနန္တရာပယုတ္တော နာမ ယေန ခန္ဓဘေဒတော အနန္တရာ ဝိပါကဒါယကံ မာတုဃာတာဒိ အာနန္တရိယကမ္မံ အာဏတ္တံ။ တတ္ထ ယဿ နိယတာယ အာဏတ္တိယာ အာဏတ္တော တံ ကမ္မံ ကရိဿတိ, သော အတ္ထသာဓိကာယ စေတနာယ ဥပ္ပါဒိတတ္တာ မိစ္ဆတ္တနိယတော ဟောတိ, အဘဗ္ဗော သမ္မတ္တနိယာမံ ဩက္ကမိတုံ။ ယဿ အနိယတာယ အာဏတ္တိယာ အာဏတ္တော တံ ကမ္မံ ကရိဿတိ, သော အတ္ထသာဓိကာယ စေတနာယ အနုပ္ပါဒိတတ္တာ န မိစ္ဆတ္တနိယတော, ဘဗ္ဗော သမ္မတ္တနိယာမံ ဩက္ကမိတုန္တိ ဣဒံ သကသမယေ သန္နိဋ္ဌာနံ။ ယေသံ ပန ‘‘အနိယတာယပိ အာဏတ္တိယာ အဘဗ္ဗောယေဝ သမ္မတ္တနိယာမံ ဩက္ကမိတု’’န္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေသံ တံ လဒ္ဓိံ ဘိန္ဒိတုံ သကဝါဒီ ပုဗ္ဗပက္ခံ ဒတွာ အနန္တရာပယုတ္တောတိ ပရဝါဒိနာ အတ္တာနံ ပုစ္ဆာပေတိ။ တေနေတ္ထ ပဌမပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, အတ္ထသာဓိကစေတနာယ အဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ တတော ပရဝါဒီ မာတုဃာတာဒိကမ္မဿ အာဏတ္တတ္တာဝ ‘‘သော မိစ္ဆတ္တနိယတော’’တိ မညတိ။ တသ္မာ မိစ္ဆတ္တနိယာမဉ္စာတိ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ။ သကဝါဒီ ပန ဧကဿ ပုဂ္ဂလဿ ဒွိန္နံ နိယာမာနံ အနောက္ကန္တိမတ္တမေဝ သန္ဓာယ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ။

နနု တံ ကမ္မန္တိ မာတုဃာတာဒိကမ္မံ။ တတ္ထ အနိယတာဏတ္တိံ သန္ဓာယ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ အနိယတမ္ပိ ဟိ အာဏတ္တိံ ပယောဇေတွာ ဌိတဿ ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ မယာ ကတ’’န္တိ ကုက္ကုစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ, ဝိပ္ပဋိသာရော ဇာယတေဝ။ ဟဉ္စီတိအာဒိ ကုက္ကုစ္စုပ္ပတ္တိမတ္တံ ဂဟေတွာ ပရဝါဒိနာ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ ဝုတ္တံ။

၆၆၁။ ဣဒါနိ ယဿ အနိယတာဏတ္တိကဿာပိ အနန္တရာပယုတ္တဿ ပရဝါဒိနာ သမ္မတ္တနိယာမောက္ကမနံ ပဋိသိဒ္ဓံ, တမေဝ ပုဂ္ဂလံ ဂဟေတွာ အနန္တရာပယုတ္တော ပုဂ္ဂလော အဘဗ္ဗောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, အတ္တနော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ သကဝါဒီ ‘‘အဘဗ္ဗော နာမ မာတုဃာတာဒိကမ္မာနံ ကာရကော, ကိံ တေ တေန တာနိ ကမ္မာနိ ကတာနီ’’တိ စောဒေတုံ မာတာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တေသံ ဝတ္ထူနံ အရောဂတာယ တထာရူပံ ကိရိယံ အပဿန္တော ‘‘န ဟေဝ’’န္တိ ပဋိက္ခိပတိ။

တံ ကမ္မံ ပဋိသံဟရိတွာတိ အနိယတာဏတ္တိကမ္မံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တဉှိ ‘‘မာ ခေါ မယာ အာဏတ္တံ အာကာသီ’’တိ အာဏတ္တံ နိဝါရေန္တေန ပဋိသံဟဋံ နာမ ဟောတိ။ ပဋိသံဟဋတ္တာယေဝ စေတ္ထ ကုက္ကုစ္စံ ပဋိဝိနောဒိတံ, ဝိပ္ပဋိသာရော ပဋိဝိနီတော နာမ ဟောတိ။ ဧဝံ သန္တေပိ ပနေတ္ထ ပုရိမာဏတ္တိယာယေဝ နိယတဘာဝံ မညမာနော ပရဝါဒီ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ သကဝါဒီ တဿ ကမ္မဿ ပဋိသံဟဋဘာဝံ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတွာ အတ္တနော လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဟဉ္စီတိအာဒိမာဟ။

၆၆၂။ ပုန အနန္တရာပယုတ္တောတိ ပရိယောသာနပဉှေ ပဌမပဉှေ ဝိယ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ နနု တံ ကမ္မန္တိ အနုယောဂေါ ပရဝါဒိဿ, ပဋိသံဟဋကာလတော ပုဗ္ဗေ ပယုတ္တကာလံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ ပယုတ္တပုဗ္ဗတာမတ္တံ ဂဟေတွာ အနိယတာဏတ္တိဝသေန ဟဉ္စီတိ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနံ ပရဝါဒိဿ။ အယံ ပန လဒ္ဓိ အယောနိသော ပတိဋ္ဌိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာဝ ဟောတီတိ။

အနန္တရာပယုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ နိယတဿ နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၆၆၃-၆၆၄။ ဣဒါနိ နိယတဿ နိယာမကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဒုဝိဓော နိယာမော – မိစ္ဆတ္တနိယာမော စ အာနန္တရိယကမ္မံ, သမ္မတ္တနိယာမော စ အရိယမဂ္ဂေါ။ ဣမေ ဒွေ နိယာမေ ဌပေတွာ အညော နိယာမော နာမ နတ္ထိ။ သဗ္ဗေပိ ဟိ သေသာ တေဘူမကဓမ္မာ အနိယတာ နာမ။ တေဟိ သမန္နာဂတောပိ အနိယတောယေဝ။ ဗုဒ္ဓေဟိ ပန အတ္တနော ဉာဏဗလေန ‘‘အယံ သတ္တော အနာဂတေ ဗောဓိံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ဗျာကတော ဗောဓိသတ္တော ပုညုဿဒတ္တာ နိယတောတိ ဝုစ္စတိ။ ဣတိ ဣမံ ဝေါဟာရမတ္တံ ဂဟေတွာ ‘‘ပစ္ဆိမဘဝိကော ဗောဓိသတ္တော တာယ ဇာတိယာ ဘဗ္ဗော ဓမ္မံ အဘိသမေတု’’န္တိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘နိယတော နိယာမံ ဩက္ကမတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာပရသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ မိစ္ဆတ္တနိယတောတိအာဒိ အညေန နိယာမေန နိယတဿ အညနိယာမာဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ပုဗ္ဗေ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာတိအာဒိ နိယာမပ္ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သတိပဋ္ဌာနန္တိအာဒိ ဧကသ္မိမ္ပိ နိယာမေ ဓမ္မပ္ပဘေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဘဗ္ဗော ဗောဓိသတ္တောတိ ဝစနံ ကေဝလံ ဗောဓိသတ္တဿ ဘဗ္ဗတံ ဒီပေတိ, န နိယတဿ နိယာမောက္ကမနံ, တသ္မာ အသာဓကံ။ သော ဟိ ပုဗ္ဗေ ဧကေနပိ နိယတဓမ္မေန အနိယတော ဗောဓိမူလေ သစ္စဒဿနေန နိယာမံ ဩက္ကန္တောတိ။

နိယတဿ နိယာမကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ နိဝုတကထာဝဏ္ဏနာ

၆၆၅-၆၆၇။ ဣဒါနိ နိဝုတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သုဒ္ဓဿ သုဒ္ဓကိစ္စာဘာဝတော နီဝရဏေဟိ နိဝုတော ဩဖုဋော ပရိယောနဒ္ဓေါ စ နီဝရဏံ ဇဟတီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ နိဝုတောတိပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ရတ္တော ရာဂန္တိအာဒိ နိဝုတဿ နီဝရဏဇဟနေ ဒေါသဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေတိအာဒိ ဝိက္ခမ္ဘနဝိသုဒ္ဓိယာ ဝိသုဒ္ဓဿ သမုစ္ဆေဒဝိသုဒ္ဓိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တဿ ဧဝံ ဇာနတောတိအာဒိ ဇာနတော ပဿတော အာသဝက္ခယံ ဒီပေတိ, န နိဝုတဿ နီဝရဏဇဟနံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

နိဝုတကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ သမ္မုခီဘူတကထာဝဏ္ဏနာ

၆၆၈-၆၇၀။ ဣဒါနိ သမ္မုခီဘူတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သမ္မုခီဘူတောတိ သံယောဇနာနံ သမ္မုခီဘာဝံ တေဟိ သမင်္ဂီဘာဝံ ဥပဂတော။ သေသမေတ္ထ နိဝုတကထာသဒိသမေဝါတိ။

သမ္မုခီဘူတကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ သမာပန္နော အဿာဒေတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၇၁-၆၇၃။ ဣဒါနိ သမာပန္နော အဿာဒေတီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, သော တဒဿာဒေတီ’’တိအာဒိဝစနံ (အ။ နိ။ ၄။၁၂၃) နိဿာယ ‘‘သမာပန္နော အဿာဒေတိ, သာ စဿ ဈာနနိကန္တိ ဈာနာရမ္မဏာ ဟောတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ, တေ သန္ဓာယ သမာပန္နောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ တံ ဈာနံ တဿ ဈာနဿ အာရမ္မဏန္တိ ပဉှေသု တဿေဝ တဒါရမ္မဏတံ အပဿန္တော သုတ္တဝိရောဓဘယေန ပဋိက္ခိပတိ, ‘‘တဒဿာဒေတီ’’တိဝစနမတ္တေန ပဋိဇာနာတိ။ သော တဒဿာဒေတီတိ သုတ္တံ ဈာနလာဘိနော ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ ဈာနဿာဒံ သာဓေတိ, န အန္တောသမာပတ္တိယံယေဝ ဈာနနိကန္တိယာ ဈာနာရမ္မဏတံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

သမာပန္နော အဿာဒေတီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ အသာတရာဂကထာဝဏ္ဏနာ

၆၇၄။ ဣဒါနိ အသာတရာဂကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယံကိဉ္စိ ဝေဒနံ ဝေဒေတိ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ, သော တံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတီ’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၄၀၉) သုတ္တေ ဒိဋ္ဌာဘိနန္ဒနဝသေန ဝုတ္တံ။ ‘‘အဘိနန္ဒတီ’’တိဝစနံ နိဿာယ ‘‘ဒုက္ခဝေဒနာယပိ ရာဂဿာဒဝသေန အဘိနန္ဒနာ ဟောတိ။ တသ္မာ အတ္ထိ အသာတရာဂေါ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အတ္ထိ အသာတရာဂေါတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ။ တတ္ထ အသာတရာဂေါတိ အသာတေ ဒုက္ခဝေဒယိတေ ‘‘အဟော ဝတ မေ ဧတဒေဝ ဘဝေယျာ’’တိ ရဇ္ဇနာ။ အာမန္တာတိ လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

၆၇၅။ သော တံ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒတီတိ သုတ္တေ ပန ဝိနိဝဋ္ဋေတွာ ဒုက္ခဝေဒနမေဝ အာရဗ္ဘ ရာဂုပ္ပတ္တိ နာမ နတ္ထိ, သမူဟဂ္ဂဟဏေန ပန ဝေဒယိတလက္ခဏံ ဓမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနမေဝ ဝါ အတ္တတော သမနုပဿန္တော ဒိဋ္ဌိမညနာသင်္ခါတာယ ဒိဋ္ဌာဘိနန္ဒနာယ ဝေဒနံ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဝိပရိဏာမံ အဘိနန္ဒတိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ အဘိဘူတော တဿာ ပဋိပက္ခံ ကာမသုခံ ပတ္ထယန္တောပိ ဒုက္ခဝေဒနံ အဘိနန္ဒတိ နာမ။ ဧဝံ ဒုက္ခဝေဒနာယ အဘိနန္ဒနာ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ တသ္မာ အသာဓကမေတံ အသာတရာဂဿာတိ။

အသာတရာဂကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ ဓမ္မတဏှာအဗျာကတာတိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၇၆-၆၈၀။ ဣဒါနိ ဓမ္မတဏှာ အဗျာကတာတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာတိ ဣမာသု ဆသု တဏှာသု ယသ္မာ သဗ္ဗပစ္ဆိမာ တဏှာ ဓမ္မတဏှာတိ ဝုတ္တာ, တသ္မာ သာ အဗျာကတာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသပဉှာနံ ပါဠိယာ အတ္ထော နိယျာတိ။ ကာမတဏှာတိအာဒီဟိ တီဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ ဆပိ တဏှာ သင်္ခိပိတွာ ဒဿိတာ။ ရူပါဒီသု ဟိ ဆသု အာရမ္မဏေသု ကာမဿာဒဝသေန ပဝတ္တာ တဏှာ ကာမတဏှာ။ ‘‘ဘဝိဿတိ အတ္တာ စ လောကော စာ’’တိ သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတာ တဏှာ ဘဝတဏှာ။ ‘‘န ဘဝိဿတီ’’တိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတာ တဏှာ ဝိဘဝတဏှာတိ။ နနု သာ ဓမ္မတဏှာတိ ပဒံ တဏှာယ ဓမ္မာရမ္မဏံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တိံ ဒီပေတိ, န အဗျာကတဘာဝံ တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ဓမ္မတဏှာ အဗျာကတာတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ဓမ္မတဏှာနဒုက္ခသမုဒယောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၈၁-၆၈၅။ ဣဒါနိ ဓမ္မတဏှာ နဒုက္ခသမုဒယောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတြာပိ ယသ္မာ သာ ဓမ္မတဏှာတိ ဝုတ္တာ, တသ္မာ န ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံယေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ပုရိမကထာသဒိသမေဝါတိ။

ဓမ္မတဏှာ နဒုက္ခသမုဒယောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

တေရသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၄။ စုဒ္ဒသမဝဂ္ဂ

၁။ ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာဝဏ္ဏနာ

၆၈၆-၆၉၀။ ဣဒါနိ ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ကုသလံ ဝါ အကုသလဿ, အကုသလံ ဝါ ကုသလဿ အနန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇနကံ နာမ နတ္ထီတိ တေသံ အညမညံ ပဋိသန္ဓာနံ န ယုဇ္ဇတိ။ ယေ ပန ယသ္မာ ဧကဝတ္ထုသ္မိညေဝ ရဇ္ဇတိ ဝိရဇ္ဇတိ စ, တသ္မာ တံ အညမညံ ပဋိသန္ဒဟတီတိ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာ ဌိတာ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ၊ ပဋိညာ ဣတရဿ။ အာဝဋ္ဋနာ ပဏိဓီတိ ဥဘယံ အာဝဇ္ဇနဿေဝ နာမံ။ တဉှိ ဘဝင်္ဂံ အာဝဋ္ဋေတီတိ အာဝဋ္ဋနာ။ ဘဝင်္ဂါရမ္မဏတော အညသ္မိံ အာရမ္မဏေ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ ဌပေတီတိ ပဏိဓိ။ ကုသလံ အနာဝဋ္ဋေန္တဿာတိ ယံ တံ အကုသလာနန္တရံ ပဋိသန္ဒဟန္တံ ကုသလံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ အနာဝဋ္ဋေန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ပန ဝိနာ အာဝဇ္ဇနေန ကုသလဿ ဥပ္ပတ္တိံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ကုသလံ အယောနိသော မနသိကရောတောတိ ဣဒံ ယဒိ အကုသလာနန္တရံ ကုသလံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, အကုသလဿေဝ အာဝဇ္ဇနေန အယောနိသော မနသိကရောတော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ နနု ယသ္မိံယေဝ ဝတ္ထုသ္မိန္တိ ဝစနံ ဧကာရမ္မဏေ သရာဂဝိရာဂုပ္ပတ္တိံ ဒီပေတိ, န ကုသလာကုသလာနံ အနန္တရတံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ကုသလာကုသလပဋိသန္ဒဟနကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၆၉၁-၆၉၂။ ဣဒါနိ သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဥပပတ္တေသိယေန ပဋိသန္ဓိစိတ္တေန သဟေဝ ဩပပါတိကာနံ သဠာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဂဗ္ဘသေယျကာနံ အဇ္ဈတ္တိကာယတနေသု မနာယတနကာယာယတနာနေဝ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ သေသာနိ စတ္တာရိ သတ္တသတ္တတိရတ္တိမှိ။ တာနိ စ ခေါ ယေန ကမ္မုနာ ပဋိသန္ဓိ ဂဟိတာ, တဿေဝ အညဿ ဝါ ကတတ္တာတိ အယံ သကသမယေ ဝါဒေါ။ ယေသံ ပန ဧကကမ္မသမ္ဘဝတ္တာ သမ္ပန္နသာခါဝိဋပါနံ ရုက္ခာဒီနံ အံကုရော ဝိယ ဗီဇမတ္တံ သဠာယတနံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ သဠာယတနန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂီတိအာဒိ သဠာယတနေ သတိ ဧဝရူပေါ ဟုတွာ ဩက္ကမေယျာတိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ မာတုကုစ္ဆိဂတဿာတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ။ ပရတော မာတုကုစ္ဆိဂတဿ ပစ္ဆာ ကေသာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

သဠာယတနုပ္ပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ အနန္တရပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၆၉၃-၆၉၇။ ဣဒါနိ အနန္တရပစ္စယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ နစ္စဂီတာဒီသု ရူပဒဿနသဒ္ဒသဝနာဒီနံ လဟုပရိဝတ္တိတံ ဒိသွာ ‘‘ဣမာနိ ဝိညာဏာနိ အညမညဿ အနန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ စက္ခုဝိညာဏဿာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သောတဝိညာဏံ ရူပါရမ္မဏံယေဝါတိ ယဒိ စက္ခုဝိညာဏဿ အနန္တရာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဝိပါကမနောဓာတု ဝိယ ရူပါရမ္မဏံ သိယာတိ စောဒေတုံ ဝုတ္တံ။ စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ သောတဝိညာဏန္တိ ပဉှေသု သုတ္တာဘာဝေန ပဋိက္ခိပိတွာ အနန္တရုပ္ပတ္တိံ သလ္လက္ခေန္တော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ တညေဝ စက္ခုဝိညာဏံ တံ သောတဝိညာဏန္တိ ယထာ ပဌမဇဝနာနန္တရံ ဒုတိယဇဝနံ မနောဝိညာဏဘာဝေန တညေဝ ဟောတိ, ကိံ တေ တထာ ဧတမ္ပိ ဒွယံ ဧကမေဝါတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗဝါရေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ နစ္စတိ ဂါယတီတိအာဒိဝစနံ အာရမ္မဏသမောဓာနေ လဟုပရိဝတ္တိတာယ ဝေါကိဏ္ဏဘာဝံ ဒီပေတိ, န အနန္တရပစ္စယတံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

အနန္တရပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ အရိယရူပကထာဝဏ္ဏနာ

၆၉၈-၆၉၉။ ဣဒါနိ အရိယရူပကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာ ရူပံ, တဉ္စ ခေါ ‘‘သဗ္ဗံ ရူပံ စတ္တာရိ စ မဟာဘူတာနိ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပ’’န္တိ (မ။ နိ။ ၃။၆၇) ဝစနတော ဥပါဒါယရူပန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အရိယရူပံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ။ တတ္ထ အရိယာနံ ရူပံ, အရိယံ ဝါ ရူပန္တိ အရိယရူပံ။ အာမန္တာတိ လဒ္ဓိယံ ဌတွာ ပဋိညာ ဣတရဿ။ ကုသလန္တိ ပုဋ္ဌော လဒ္ဓိဝသေနေဝ ပဋိဇာနာတိ။ အနာသဝပုစ္ဆာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ယံ ကိဉ္စိ ရူပန္တိ သုတ္တံ ဌပေတွာ ဘူတာနိ သေသရူပဿ ဥပါဒါဘာဝံ ဒီပေတိ, န သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာနံ။ တေသဉှိ ရူပမတ္တညေဝ အသိဒ္ဓံ, ကုတော ဥပါဒါရူပတာ၊ တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

အရိယရူပကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ အညော အနုသယောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၀-၇၀၁။ ဣဒါနိ အညော အနုသယောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ပုထုဇ္ဇနော ကုသလာဗျာကတေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေ သာနုသယောတိ ဝတ္တဗ္ဗော, န ပရိယုဋ္ဌိတောတိ တသ္မာ အညော အနုသယော, အညံ ပရိယုဋ္ဌာနန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အညော ကာမရာဂါနုသယောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ အနုသယကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ သာနုသယောတိအာဒိ ပန တသ္မိံ သမယေ အနုသယဿ အပ္ပဟီနတ္တာ သာနုသယောတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ, အနုပ္ပန္နတ္တာ စ ပရိယုဋ္ဌိတောတိ အဝတ္တဗ္ဗတံ ဒီပေတိ, န အနုသယပရိယုဋ္ဌာနာနံ အညတ္တံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

အညော အနုသယောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ပရိယုဋ္ဌာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၂။ ဣဒါနိ ပရိယုဋ္ဌာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ အနိစ္စာဒိတော မနသိကရောတောပိ ရာဂါဒယော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – ‘‘အပ္ပေကဒါ, ဘော ဘာရဒွါဇ, အသုဘတော မနသိကရိဿာမီတိ သုဘတောဝ မနသိကရောတီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၄။၁၂၇)။ တသ္မာ ပရိယုဋ္ဌာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံယေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ပရိယုဋ္ဌာနံ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၃-၇၀၅။ ဣဒါနိ ပရိယာပန္နကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ကာမရာဂေါ ကာမဓာတုံ အနုသေတိ, ကာမဓာတုပရိယာပန္နောတိ စ ဝုစ္စတိ, တသ္မာ ရူပရာဂါရူပရာဂါပိ ရူပဓာတုအရူပဓာတုယော အနုသေန္တိ။ ရူပဓာတုအရူပဓာတုပရိယာပန္နာယေဝ စ နာမ ဟောန္တီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ရူပရာဂေါတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ တတ္ထ အနုသေတီတိ ယထာ ကာမရာဂေါ ကာမဝိတက္ကသင်္ခါတံ ကာမဓာတုံ သဟဇာတဝသေန အနုသေတိ, ကိံ တေ ဧဝံ ရူပရာဂေါ ရူပဓာတုန္တိ ပုစ္ဆတိ။ ပရိယာပန္နောတိ ယထာ စ သော တိဝိဓာယ ကာမဓာတုယာ ကိလေသကာမဝသေန ပရိယာပန္နတ္တာ ကာမဓာတုပရိယာပန္နော, ကိံ တေ ဧဝံ ရူပရာဂေါပိ ရူပဓာတုပရိယာပန္နောတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ပနဿ အဓိပ္ပါယံ အသလ္လက္ခေန္တော ကေဝလံ လဒ္ဓိဝသေန အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ တမတ္ထံ သလ္လက္ခာပေတုံ ကုသလဝိပါကကိရိယသင်္ခါတေဟိ သမာပတ္တေသိယာဒီဟိ သံသန္ဒိတွာ ပုစ္ဆိတုံ သမာပတ္တေသိယောတိအာဒိမာဟ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ နနု ကာမရာဂေါတိအာဒိဝစနမ္ပိ ကာမရာဂဿေဝ ကာမဓာတုယံ အနုသယဘာဝံ ပရိယာပန္နတဉ္စ ဒီပေတိ, န ဣတရေသံ ဣတရဓာတူသူတိ။

ပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ အဗျာကတကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၆-၇၀၈။ ဣဒါနိ အဗျာကတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဝိပါကကိရိယရူပနိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ စတုဗ္ဗိဓံ အဗျာကတံ အဝိပါကတ္တာ အဗျာကတန္တိ ဝုတ္တံ။ ဒိဋ္ဌိဂတံ ‘‘သဿတော လောကောတိ ခေါ, ဝစ္ဆ, အဗျာကတမေတ’’န္တိ (သံ။ နိ။ ၄။၄၁၆ ထောကံ ဝိသဒိသံ) သဿတာဒိဘာဝေန အကထိတတ္တာ။ ယေသံ ပန ဣမံ ဝိဘာဂံ အဂ္ဂဟေတွာ ပုရိမာဗျာကတံ ဝိယ ဒိဋ္ဌိဂတမ္ပိ အဗျာကတန္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဥတ္တရာပထကာနဉ္စ၊ တေသံ တံ ဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ ဒိဋ္ဌိဂတံ အဗျာကတန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

အဗျာကတကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ အပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၇၀၉-၇၁၀။ ဣဒါနိ အပရိယာပန္နကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ပုထုဇ္ဇနော ဈာနလာဘီ ကာမေသု ဝီတရာဂေါတိ ဝတ္တဗ္ဗော ဟောတိ, န ပန ဝိဂတဒိဋ္ဌိကောတိ, တသ္မာ ဒိဋ္ဌိဂတံ အပရိယာပန္နန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

အပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ။

စုဒ္ဒသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၅။ ပန္နရသမဝဂ္ဂ

၁။ ပစ္စယတာကထာဝဏ္ဏနာ

၇၁၁-၇၁၇။ ဣဒါနိ ပစ္စယတာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယော ဓမ္မော ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, သော ယေသံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော, တေသညေဝ ယသ္မာ အာရမ္မဏာနန္တရသမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော န ဟောတိ, ယော ဝါ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော, သော ယသ္မာ တေသံယေဝ အနန္တရသမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော န ဟောတိ, တသ္မာ ပစ္စယတာ ဝဝတ္ထိတာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ပစ္စယတာကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ အညမညပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၇၁၈-၇၁၉။ ဣဒါနိ အညမညပစ္စယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ သမယေ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ အယမေဝ တန္တိ, ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာပိ အဝိဇ္ဇာ’’တိ အယံ နတ္ထိ, တသ္မာ အဝိဇ္ဇာဝ သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော, န ပန သင်္ခါရာ အဝိဇ္ဇာယာတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒီနံ အညမညပစ္စယတာပိ အတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရေနာတိ ဧတ္ထ အပုညာဘိသင်္ခါရောဝ ဂဟိတော။ တသ္မာ သင်္ခါရပစ္စယာပိ အဝိဇ္ဇာတိ ဧတ္ထ သဟဇာတအညမညအတ္ထိအဝိဂတသမ္ပယုတ္တဝသေန ပစ္စယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဥပါဒါနပစ္စယာပိ တဏှာတိ ဧတ္ထ ဌပေတွာ ကာမုပါဒါနံ သေသာနိ တီဏိ ဥပါဒါနာနိ အဝိဇ္ဇာယ သင်္ခါရာ ဝိယ တဏှာယ ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ ဇရာမရဏပစ္စယာတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, နာမရူပံ ဝိညာဏပစ္စယာတိ သကဝါဒိဿာတိ။

အညမညပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ အဒ္ဓါကထာဝဏ္ဏနာ

၇၂၀-၇၂၁။ ဣဒါနိ အဒ္ဓါကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ကထာဝတ္ထူနီ’’တိ (အ။ နိ။ ၃။၆၈) သုတ္တံ နိဿာယ ကာလသင်္ခါတော အဒ္ဓါ နာမ ပရိနိပ္ဖန္နော အတ္ထီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ၊ တေသံ ‘‘အဒ္ဓါ နာမ ကောစိ ပရိနိပ္ဖန္နော နတ္ထိ အညတြ ကာလပညတ္တိမတ္တာ။ ရူပါဒယော ပန ခန္ဓာဝ ပရိနိပ္ဖန္နာ’’တိ ဝိဘာဂံ ဒဿေတုံ အဒ္ဓါ ပရိနိပ္ဖန္နောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ သော ပရိနိပ္ဖန္နော, ရူပါဒီသု အနေန အညတရေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ရူပန္တိအာဒိမာဟ။ ဣတရော ပဋိက္ခိပတိ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

အဒ္ဓါကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ခဏလယမုဟုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၇၂၂-၇၂၃။ ခဏလယမုဟုတ္တကထာသုပိ ဧသေဝ နယော။ သဗ္ဗေပိ ဟေတေ ခဏာဒယော အဒ္ဓါပရိယာယာ ဧဝါတိ။

ခဏလယမုဟုတ္တကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ အာသဝကထာဝဏ္ဏနာ

၇၂၄-၇၂၅။ ဣဒါနိ အာသဝကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ စတူဟိ အာသဝေဟိ ဥတ္တရိ အညော အာသဝေါ နာမ နတ္ထိ, ယေန စတ္တာရော အာသဝါ သာသဝါ သိယုံ, တသ္မာ စတ္တာရော အာသဝါ အနာသဝါတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ အာသဝါ အနာသဝါ, ဧဝံ သန္တေ တေဟိ မဂ္ဂါဒိလက္ခဏပ္ပတ္တေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ မဂ္ဂေါတိအာဒိမာဟ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အာသဝကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဇရာမရဏကထာဝဏ္ဏနာ

၇၂၆-၇၂၇။ ဣဒါနိ ဇရာမရဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဇရာမရဏံ နာမ အပရိနိပ္ဖန္နတ္တာ လောကိယန္တိ ဝါ လောကုတ္တရန္တိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ ‘‘လောကိယာ ဓမ္မာ လောကုတ္တရာ ဓမ္မာ’’တိ ဟိ ဒုကေ ဇရာမရဏံ နေဝ လောကိယပဒေ, န လောကုတ္တရပဒေ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ။ တတ္ထ ယေသံ ဣမံ လက္ခဏံ အနာဒိယိတွာ လောကုတ္တရာနံ ဓမ္မာနံ ဇရာမရဏံ လောကုတ္တရန္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ဇရာမရဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ သညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ

၇၂၈-၇၂၉။ ဣဒါနိ သညာဝေဒယိတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ နာမ န ကောစိ ဓမ္မော, စတုန္နံ ပန ခန္ဓာနံ နိရောဓော။ ဣတိ သာ နေဝ လောကိယာ န လောကုတ္တရာ။ ယသ္မာ ပန လောကိယာ န ဟောတိ, တသ္မာ လောကုတ္တရာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံယေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ပုရိမကထာသဒိသမေဝါတိ။

သညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ဒုတိယသညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၀-၇၃၁။ ဣဒါနိ ယသ္မာ သာ လောကုတ္တရာ န ဟောတိ, တသ္မာ လောကိယာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝါတိ။

ဒုတိယသညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ တတိယသညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၂။ ဣဒါနိ ယသ္မာ ‘‘အသုကော မရဏဓမ္မော, အသုကော န မရဏဓမ္မော’’တိ သတ္တာနံ မရဏဓမ္မတာယ နိယာမော နတ္ထီတိ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ သမာပန္နောပိ ကာလံ ကရေယျာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကာနံ၊ တေသံ သမာပန္နာယပိ မရဏဓမ္မတာယ မရဏသမယဉ္စ အမရဏသမယဉ္စ ဒဿေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယသ္မာ ကာလံ ကရောန္တဿ နာမ မရဏန္တိကေဟိ ဖဿာဒီဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ, တသ္မာ တေနာကာရေန စောဒေတုံ အတ္ထီတိအာဒိမာဟ။

အဖဿကဿ ကာလကိရိယာတိအာဒီနိ ပုဋ္ဌော သေသသတ္တေ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ ဝိသံ ကမေယျာတိအာဒီနိ ပုဋ္ဌော သမာပတ္တိအာနုဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယဝါရေ သရီရပကတိံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဧဝံ သန္တေ ပန သမာပတ္တိအာနုဘာဝေါ နာမ န ဟောတိ, တေနေဝ န နိရောဓသမာပန္နောတိ အနုယုဉ္ဇတိ။

၇၃၃-၇၃၄။ န ကာလံ ကရေယျာတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ။ အတ္ထိ သော နိယာမောတိ ပရဝါဒိဿ ပဉှေ ပန ယသ္မာ ဧဝရူပေါ နိယာမော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂီတိအာဒိ သကဝါဒိနာ ‘‘နိယာမေ အသန္တေပိ မရဏသမယေနေဝ မရတိ, နာသမယေနာ’’တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ တတြာယမဓိပ္ပါယော – ယဒိ နိယာမာဘာဝေန ကာလကိရိယာ ဘဝေယျ, စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂိနောပိ ဘဝေယျ။ တတော ‘‘ပဉ္စဟိ ဝိညာဏေဟိ န စဝတိ, န ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ သုတ္တဝိရောဓော သိယာ။ ယထာ ပန စက္ခုဝိညာဏသမင်္ဂိဿ ကာလကိရိယာ န ဟောတိ, တထာ နိရောဓသမာပန္နဿာပီတိ။

တတိယသညာဝေဒယိတကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ အသညသတ္တုပိကာကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၅။ ဣဒါနိ အသညသတ္တုပိကာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သညာဝိရာဂဝသေန ပဝတ္တဘာဝနာ အသညသမာပတ္တိပိ နိရောဓသမာပတ္တိပိ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ နာမ။ ဣတိ ဒွေ သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိယော လောကိယာ စ လောကုတ္တရာ စ။ တတ္ထ လောကိယာ ပုထုဇ္ဇနဿ အသညသတ္တုပိကာ ဟောတိ, လောကုတ္တရာ အရိယာနံ, သာ စ နာသညသတ္တုပိကာ။ ဣမံ ပန ဝိဘာဂံ အကတွာ အဝိသေသေန သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ အသညသတ္တုပိကာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယသ္မာ အသညသမာပတ္တိံ သမာပန္နဿ အလောဘာဒယော အတ္ထိ, န နိရောဓသမာပတ္တိံ, တသ္မာ တေသံ ဝသေန စောဒေတုံ အတ္ထီတိအာဒိမာဟ။

၇၃၆။ ဣဓာပိ အသညီတိ ပဉှေ ဣဓ သညာဝိရာဂဝသေန သမာပန္နတ္တာ အသညိတာ အနုညာတာ, တတြာပိ အသညသတ္တေနေဝ။ တသ္မာ ဣမံ ပဋိညံ ဂဟေတွာ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌပေန္တေန ဆလေန ပတိဋ္ဌာပိတာ ဟောတိ။ ဣဓ ဝါ နိရောဓသမာပတ္တိံ သန္ဓာယ အသညိတာ အနုညာတာ။ တတြာပိ ဣတော စုတဿ အနာဂါမိနော နိရောဓသမာပတ္တိမေဝ တသ္မာပိ ဣမာယ ပဋိညာယ ပတိဋ္ဌာပိတာ လဒ္ဓိ အပ္ပတိဋ္ဌိတာယေဝါတိ။

အသညသတ္တုပိကာကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၁။ ကမ္မူပစယကထာဝဏ္ဏနာ

၇၃၇။ ဣဒါနိ ကမ္မူပစယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ကမ္မူပစယော နာမ ကမ္မတော အညော စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တော အဗျာကတော အနာရမ္မဏောတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ အညံ ကမ္မန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ ကမ္မတော အညော ကမ္မူပစယော, ဖဿာဒိတောပိ အညေန ဖဿူပစယာဒိနာ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ အညော ဖဿောတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော လဒ္ဓိယာ အဘာဝေန ပဋိက္ခိပတိ။

၇၃၈-၇၃၉။ ကမ္မေန သဟဇာတောတိ ပဉှေသု စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, စိတ္တသမ္ပယုတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ကုသလောတိ ပဉှေသုပိ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ပရတော အကုသလောတိပဉှေသုပိ ဧသေဝ နယော။

၇၄၀။ သာရမ္မဏောတိ ပုဋ္ဌော ပန ဧကန္တံ အနာရမ္မဏမေဝ ဣစ္ဆတိ, တသ္မာ ပဋိက္ခိပတိ။ စိတ္တံ ဘိဇ္ဇမာနန္တိ ယဒါ စိတ္တံ ဘိဇ္ဇမာနံ ဟောတိ, တဒါ ကမ္မံ ဘိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။ ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ပစ္စတ္တံ, စိတ္တေ ဘိဇ္ဇမာနေတိ အတ္ထော။ အယမေဝ ဝါ ပါဌော။ တတ္ထ ယသ္မာ သမ္ပယုတ္တော ဘိဇ္ဇတိ, ဝိပ္ပယုတ္တော န ဘိဇ္ဇတိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ စေဝ ပဋိက္ခိပတိ စ။

၇၄၁။ ကမ္မမှိ ကမ္မူပစယောတိ ကမ္မေ သတိ ကမ္မူပစယော, ကမ္မေ ဝါ ပတိဋ္ဌိတေ ကမ္မူပစယော, ကမ္မူပစယတောဝ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တတိ။ တသ္မိံ ပန ကမ္မေ နိရုဒ္ဓေ ယာဝ အံကုရုပ္ပါဒါ ဗီဇံ ဝိယ ယာဝ ဝိပါကုပ္ပါဒါ ကမ္မူပစယော တိဋ္ဌတီတိဿ လဒ္ဓိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။ တညေဝ ကမ္မံ, သော ကမ္မူပစယော, သော ကမ္မဝိပါကောတိ ယသ္မာ ကမ္မမှိ ကမ္မူပစယော, သော စ ယာဝ ဝိပါကုပ္ပါဒါ တိဋ္ဌတီတိဿ လဒ္ဓိ, တသ္မာ နံ တေသံ တိဏ္ဏမ္ပိ ဧကတ္တံ ပုစ္ဆတိ ဝိပါကော သာရမ္မဏောတိ ဣဒံ ဝိပါကော ဝိယ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မောပိ အာရမ္မဏပဋိဗဒ္ဓေါယေဝါတိ စောဒနတ္ထံ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ပန လဒ္ဓိဝသေနေကံ ပဋိဇာနာတိ, ဧကံ ပဋိက္ခိပတိ။ ပဋိလောမေပိ ဧသေဝ နယော။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ကမ္မူပစယကထာဝဏ္ဏနာ။

ပန္နရသမော ဝဂ္ဂေါ။

တတိယပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၁၆။ သောဠသမဝဂ္ဂ

၁။ နိဂ္ဂဟကထာဝဏ္ဏနာ

၇၄၃-၇၄၄။ ဣဒါနိ နိဂ္ဂဟကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေ လောကေ ဗလပ္ပတ္တာ ဝသီဘူတာ, တေ ယဒိ ပရဿ စိတ္တံ နိဂ္ဂဏှိတုံ န သက္ကုဏေယျုံ, ကာ တေသံ ဗလပ္ပတ္တိ, ကော ဝသီဘာဝေါ။ ဗလပ္ပတ္တိယာ ပန ဝသီဘာဝေန စ အဒ္ဓါ တေ ပရဿ စိတ္တံ နိဂ္ဂဏှန္တီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပရော ပရဿာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ တတ္ထ နိဂ္ဂဏှာတီတိ သံကိလေသာပတ္တိတော နိဝါရေတိ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။ ပဂ္ဂဟကထာယပိ ဧသေဝ နယော။

နိဂ္ဂဟကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ သုခါနုပ္ပဒါနကထာဝဏ္ဏနာ

၇၄၇-၇၄၈။ ဣဒါနိ သုခါနုပ္ပဒါနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ဗဟူနံ ဝတ နော ဘဂဝါ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာ’’တိ (မ။ နိ။ ၂။၁၄၈) သုတ္တံ နိဿာယ ပရော ပရဿ သုခံ အနုပ္ပဒေတီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဒုက္ခံ အနုပ္ပဒေတီတိ ပုဋ္ဌော ပန တာဒိသံ သုတ္တပဒံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ အတ္တနော သုခန္တိအာဒိပဉှေ ယံ အတ္တနော ပရဿ ဝါ, တံ အနုပ္ပဒါတုံ န သက္ကာ။ ယံ တဿေဝ, ကိံ တတ္ထ အနုပ္ပဒါနံ နာမာတိ ပဋိက္ခိပတိ။ နေဝတ္တနောတိအာဒိပဉှေ ပန ယံ ဧဝရူပံ, န တံ အနုပ္ပဒိန္နံ နာမ ဘဝိတုမရဟတီတိ လဒ္ဓိယာပဋိဇာနာတိ။ နော စ ဝတ ရေတိတာဒိသဿ သုခဿ အဘာဝါ ဝုတ္တံ။ သုခဓမ္မာနံ ဥပဟတ္တာတိဝစနံ ဘဂဝတော ပရေသံ သုခုပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယဘာဝံ ဒီပေတိ, န အန္နာဒီနံ ဝိယ သုခဿ အနုပ္ပဒါနံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

သုခါနုပ္ပဒါနကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ အဓိဂယှမနသိကာရကထာဝဏ္ဏနာ

၇၄၉-၇၅၃။ ဣဒါနိ အဓိဂယှ မနသိကာရကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဒုဝိဓော မနသိကာရော နယတော စ အာရမ္မဏတော စ။ တတ္ထ ဧကသင်္ခါရဿာပိ အနိစ္စတာယ ဒိဋ္ဌာယ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ အဝသေသေသု နယတော မနသိကာရော ဟောတိ။ အတီတေ ပန သင်္ခါရေ မနသိကရောန္တော န အနာဂတေ မနသိကာတုံ သက္ကောတိ။ အတီတာဒီသု အညတရံ မနသိကရောတော အာရမ္မဏတော မနသိကာရော ဟောတိ။ တတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နေ မနသိကရောန္တော ယေန စိတ္တေန တေ မနသိကရောတိ, တံ ပစ္စုပ္ပန္နက္ခဏေ မနသိကာတုံ န သက္ကောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒိဝစနံ နိဿာယ ‘‘မနသိကရောန္တော နာမ အဓိဂယှ အဓိဂဏှိတွာ သင်္ဂဏှိတွာ သဗ္ဗေ သင်္ခါရေ ဧကတော မနသိကရောတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာပရသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။

အထ နံ ယသ္မာ သဗ္ဗေ ဧကတော မနသိကရောန္တေန ယေန စိတ္တေန တေ မနသိကရောတိ, တမ္ပိ မနသိကာတဗ္ဗံ ဟောတိ။ တသ္မာ တံစိတ္တတာယ စောဒေတုံ တေန စိတ္တေနာတိ အာဟ။ ဣတရော အာရမ္မဏံ ကတွာ န သက္ကာ ဇာနိတုန္တိ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဧဝံလက္ခဏံ စိတ္တန္တိ ဉာတတ္တာ ပန တမ္ပိ စိတ္တံ ဉာတမေဝ ဟောတီတိ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ အထ ဝါ တညေဝ တဿ အာရမ္မဏံ န ဟောတီတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ, ယဒါ ပညာယ ပဿတီ’’တိအာဒီနိ နိဿာယ ဥပ္ပန္နလဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ သေသပဉှဒွယေပိ ဧသေဝ နယော။ တေန ဖဿေနာတိအာဒီသု ပန တထာရူပံ သုတ္တံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတေဝ။ အတီတာဒိပဉှေသု ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိက္ခေပပဋိညာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာတိအာဒိဝစနံ နယတော ဒဿနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ, န ဧကက္ခဏေ အာရမ္မဏတော, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

အဓိဂယှမနသိကာရကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ရူပံ ဟေတူတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၅၄-၇၅၆။ ဣဒါနိ ရူပံ ဟေတူတိ ကထာနာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဟေတူတိ ကုသလမူလာဒိနော ဟေတုဟေတုဿာပိ နာမံ, ယဿ ကဿစိ ပစ္စယဿာပိ။ ဣမံ ပန ဝိဘာဂံ အကတွာ ‘‘စတ္တာရော မဟာဘူတာ ဟေတူ’’တိ ဝစနမတ္တံ နိဿာယ အဝိသေသေနေဝ ရူပံ ဟေတူတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အလောဘော ဟေတူတိ ကိံ တေ ရူပံ အလောဘသင်္ခါတော ဟေတူတိ ပုစ္ဆတိ, ဣတရော ပဋိက္ခိပတိ။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော။ မဟာဘူတာ ဥပါဒါယရူပါနံ ဥပါဒါယဟေတူတိ ဧတ္ထ ပစ္စယဋ္ဌေန ဟေတုဘာဝေါ ဝုတ္တော, န မူလဋ္ဌေန, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ရူပံ ဟေတူတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇၅၇-၇၅၉။ သဟေတုကကထာယမ္ပိ ဣမိနာဝ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ရူပံ သဟေတုကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ရူပံ ကုသလာကုသလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၆၀-၇၆၄။ ဣဒါနိ ရူပံ ကုသလာကုသလန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ ကုသလမ္ပိ အကုသလမ္ပီ’’တိဝစနံ နိဿာယ ကာယဝစီကမ္မသင်္ခါတံ ကာယဝိညတ္တိဝစီဝိညတ္တိရူပံ ကုသလမ္ပိ အကုသလမ္ပီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟိသာသကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ရူပံ ကုသလန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ ရူပံ ကုသလံ, ဧဝံဝိဓေန အနေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ သာရမ္မဏန္တိ အာဒိမာဟ။ ပရတော အကုသလပဉှေပိ ဧသေဝ နယော။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ရူပံ ကုသလာကုသလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ရူပံ ဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၆၅-၇၆၇။ ဣဒါနိ ရူပံ ဝိပါကောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယံ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပ္ပန္နာ စိတ္တစေတသိကာ ဝိယ ကမ္မဿ ကတတ္တာ ဥပ္ပန္နံ တံ ရူပမ္ပိ ဝိပါကောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ ရူပံ ဝိပါကော, ဧဝံဝိဓေန အနေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ သုခဝေဒနီယန္တိအာဒိမာဟ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ရူပံ ဝိပါကောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ ရူပံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၆၈-၇၇၀။ ဣဒါနိ ရူပံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယံ ကာမာဝစရကမ္မဿ ကတတ္တာ ရူပံ, တံ ယသ္မာ ကာမာဝစရံ, တသ္မာ ရူပါဝစရာရူပါဝစရကမ္မာနမ္ပိ ကတတ္တာ ရူပေန ရူပါဝစရာရူပါဝစရေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အတ္ထိ ရူပံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝါတိ။

ရူပံ ရူပါဝစရာရူပါဝစရန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ရူပါရူပဓာတုပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၇၇၁-၇၇၅။ ဣဒါနိ ရူပရာဂေါ ရူပဓာတုပရိယာပန္နော အရူပရာဂေါ အရူပဓာတုပရိယာပန္နောတိ ကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ကာမရာဂေါ ကာမဓာတုပရိယာပန္နော, တသ္မာ ရူပရာဂါရူပရာဂေဟိပိ ရူပဓာတုအရူပဓာတုပရိယာပန္နေဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ကေဝလဉှိ တတ္ထ ‘‘ရူပဓာတုံ အနုသေတိ, အရူပဓာတုံ အနုသေတီ’’တိ ပဒံ ဝိသေသော။ သာ စ လဒ္ဓိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ သမ္မိတိယာနဉ္စ။ အယံ အန္ဓကာနံယေဝါတိ။

ရူပရာဂေါ ရူပဓာတုပရိယာပန္နော အရူပရာဂေါ အရူပဓာတုပရိယာပန္နောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

ရူပါရူပဓာတုပရိယာပန္နကထာဝဏ္ဏနာ။

သောဠသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၇။ သတ္တရသမဝဂ္ဂ

၁။ အတ္ထိ အရဟတော ပုညူပစယကထာဝဏ္ဏနာ

၇၇၆-၇၇၉။ ဣဒါနိ အတ္ထိ အရဟတော ပုညူပစယောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ အရဟတော ဒါနသံဝိဘာဂစေတိယဝန္ဒနာဒီနိ ကမ္မာနိ ဒိသွာ အတ္ထိ အရဟတော ပုညူပစယောတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘အရဟာ နာမ ပဟီနပုညပါပေါ, သော ယဒိ ပုညံ ကရေယျ, ပါပမ္ပိ ကရေယျာ’’တိ စောဒေတုံ အပုညူပစယောတိ အာဟ။ ဣတရော ပါဏာတိပါတာဒိကိရိယံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ ပုညာဘိသင်္ခါရန္တိအာဒီသု ဘဝဂါမိကမ္မံ အရဟတော နတ္ထီတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒါနံ ဒဒေယျာတိအာဒီသု ကိရိယစိတ္တေန ဒါနာဒိပဝတ္တိသဗ္ဘာဝတော သကဝါဒီ ပဋိဇာနာတိ။ ဣတရော စိတ္တံ အနာဒိယိတွာ ကိရိယာပဝတ္တိမတ္တဒဿနေနေဝ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌပေတိ။ သာ ပန အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌာပိတာ ဟောတီတိ။

အတ္ထိ အရဟတော ပုညူပစယောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ နတ္ထိ အရဟတော အကာလမစ္စူတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၀။ ဣဒါနိ နတ္ထိ အရဟတော အကာလမစ္စူတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘နာဟံ, ဘိက္ခဝေ, သဉ္စေတနိကာနံ ကမ္မာနံ ကတာနံ ဥပစိတာနံ အပဋိသံဝေဒိတွာ ဗျန္တီဘာဝံ ဝဒါမီ’’တိ (အ။ နိ။ ၁၀။၂၁၇) သုတ္တဿ အတ္ထံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘အရဟတာ နာမ သဗ္ဗကမ္မဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒယိတွာဝ ပရိနိဗ္ဗာယိတဗ္ဗံ, တသ္မာ နတ္ထိ, အရဟတော အကာလမစ္စူ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကာနဉ္စေဝ သိဒ္ဓတ္ထိကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ တဿ နတ္ထိ အကာလမစ္စု, အရဟန္တဃာတကေန နာမ န ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ နတ္ထိ အရဟန္တဃာတကောတိ အာဟ။ ဣတရော အာနန္တရိယကမ္မဿ စေဝ တာဒိသာနဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ သဗ္ဘာဝတော ပဋိက္ခိပတိ။

၇၈၁။ ဝိသံ န ကမေယျာတိ ပဉှေ ‘‘ယာဝ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မံ ပရိက္ခယံ န ဂစ္ဆတိ, တာဝ န ကမတီ’’တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိက္ခိပတိ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။

၇၈၂။ နာဟံ, ဘိက္ခဝေတိ သုတ္တံ ဣဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – သဉ္စေတနိကာနံ ကမ္မာနံ ကတာနံ ဝိပါကံ အပဋိသံဝေဒိတွာ အဝိန္ဒိတွာ အနနုဘဝိတွာ ဗျန္တီဘာဝံ တေသံ ကမ္မာနံ ပရိဝဋုမပရိစ္ဆိန္နဘာဝံ န ဝဒါမိ, တဉ္စ ခေါ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာနံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ, န တတော ပရံ, ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယာနံ အနန္တရံ ဥပပတ္တိံ ဥပပဇ္ဇိတွာဝ န တတော ပရံ, အပရာပရိယဝေဒနီယာနံ ယဒါ ဝိပါကောကာသံ လဘန္တိ, တထာရူပေ အပရာပရေ ဝါ ပရိယာယေ။ ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ သံသာရပဝတ္တေ သတိ လဒ္ဓဝိပါကဝါရေ ကမ္မေ န ဝိဇ္ဇတေသော ဇဂတိပ္ပဒေသော, ယတ္ထဋ္ဌိတော မုစ္စေယျ ပါပကမ္မာတိ။ ဧဝံ သန္တေ ယဒေတံ ‘‘အလဒ္ဓဝိပါကဝါရမ္ပိ ကမ္မံ အဝဿံ အရဟတော ပဋိသံဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ကပ္ပနာဝသေန ‘‘နတ္ထိ အရဟတော အကာလမစ္စူ’’တိ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနံ ကတံ, တံ ဒုက္ကဋမေဝါတိ။

နတ္ထိ အရဟတော အကာလမစ္စူတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတောတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၃။ ဣဒါနိ သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတောတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ကမ္မုနာ ဝတ္တတိ လောကော’’တိ သုတ္တံ နိဿာယ ‘‘သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မကိလေသဝိပါကဝဋ္ဋံ ကမ္မတောဝ ဟောတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ရာဇဂိရိကာနဉ္စေဝ သိဒ္ဓတ္ထိကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ သဗ္ဗမိဒန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ဧဝံ သန္တေ ကမ္မမ္ပိ ကမ္မတော အာပဇ္ဇတီ’’တိ စောဒေတုံ ကမ္မမ္ပိ ကမ္မတောတိ အာဟ။ ဣတရော ယဒိ ကမ္မမ္ပိ ကမ္မတောဝ နာမ တံ ကမ္မံ ဝိပါကောယေဝ သိယာတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ပုဗ္ဗေကတဟေတူတိ ‘‘ယဒိ သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတော, ပုဗ္ဗေကတဟေတုနာ တေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ပုစ္ဆတိ, ဣတရော ပုဗ္ဗေကတဟေတုဝါဒဘယေန ပဋိက္ခိပတိ။

၇၈၄။ ကမ္မဝိပါကတောတိ ‘‘ယဒိ သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတော, ယံ အတီတဘဝေ ပဝတ္တဿ ဟေတုဘူတံ ကမ္မံ, တမ္ပိ ပုရိမတရေ ဘဝေ ကမ္မတောတိ ကမ္မဝိပါကော သမ္ပဇ္ဇတိ, တေန တေ သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မဝိပါကတော အာပဇ္ဇတီ’’တိ စောဒေတုံ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ဗီဇတော အံကုရဿေဝ ပစ္စုပ္ပန္နပဝတ္တဿ ကမ္မတော နိဗ္ဗတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယံ ပုဋ္ဌော တဿာပိ ကမ္မဿ ဗီဇဿ ပုရိမဗီဇတော ဝိယ ပုရိမကမ္မတော ပဝတ္တတ္တာ ပဋိဇာနာတိ။ ပါဏံ ဟနေယျာတိအာဒိ ‘‘ယဒိ သဗ္ဗံ ကမ္မဝိပါကတော, ပါဏာတိပါတာဒီနိ ကမ္မဝိပါကေနေဝ ကရေယျာ’’တိ စောဒေတုံ ဝုတ္တံ။ ဣတရော ဒုဿီလျစေတနာပိ ပုရိမကမ္မနိဗ္ဗတ္တာ ဧကေန ပရိယာယေန ဝိပါကောယေဝါတိ လဒ္ဓိယာ ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ ပါဏာတိပါတော ကမ္မဝိပါကတော နိဗ္ဗတ္တတိ, ပါဏာတိပါတော ဝိယ ဝိပါကောပိ သဖလော အာပဇ္ဇတီ’’တိ စောဒေတုံ သဖလောတိ အာဟ။ ဣတရော ပါဏာတိပါတဿ နိရယသံဝတ္တနိကာဒိဘာဝတော သဖလတံ ပဿန္တော ပဋိဇာနာတိ။ ကမ္မဝိပါကဿ ပန ဣဒံ နာမ ဖလန္တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ အဒိန္နာဒါနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရော သဖလောတိ ဒေယျဓမ္မဝသေန ဒါနဖလံ ပုစ္ဆတိ။ ကမ္မုနာ ဝတ္တတီတိ သုတ္တံ ‘‘နတ္ထိ ကမ္မ’’န္တိ အကမ္မဝါဒိတံ ပဋိက္ခိပိတွာ ‘‘အတ္ထိ ကမ္မ’’န္တိ ကမ္မဝါဒိတံ ကမ္မဿကတံ ဒီပေတိ။ န သဗ္ဗဿေဝ ကမ္မတော နိဗ္ဗတ္တိံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

သဗ္ဗမိဒံ ကမ္မတောတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၆-၇၈၇။ ဣဒါနိ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဒုဝိဓံ ဒုက္ခံ – ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ, အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဉ္စ။ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ ဒုက္ခဝတ္ထုတာယ ဒုက္ခံ, အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ ဥဒယဗ္ဗယပဋိပီဠနဋ္ဌေန ‘‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ သင်္ဂဟိတတ္တာ ဒုက္ခံ။ ဣမံ ဝိဘာဂံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ယဿ ပရိညာယ ဘဂဝတိ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုဿတိ, တံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓမေဝ ဒုက္ခံ, န ဣတရ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ, တေသံ ဣတရဿာပိ ဒုက္ခဘာဝံ ဒဿေတုံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓညေဝါတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယသ္မာ ဘဂဝတာ ‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခ’န္တိ ဝုတ္တံ, တသ္မာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓေနေဝ တေန အနိစ္စေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓညေဝ အနိစ္စန္တိအာဒိမာဟ။ နနု အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ အနိစ္စန္တိ နနု ပထဝီပဗ္ဗတပါသာဏာဒိ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓမ္ပိ အနိစ္စန္တိ အတ္ထော။

၇၈၈။ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓညေဝ ဒုက္ခန္တိ ပဉှေ အာမန္တာတိ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဉှိ ဒုက္ခဒေါမနဿာနံ အာရမ္မဏံ ဟောတိ။ ဥဏှကာလသ္မိဉှိ အဂ္ဂိ သီတကာလေ စ ဝါတော ဒုက္ခဿ အာရမ္မဏံ, နိစ္စမ္ပိ ဘောဂဝိနာသာဒယော ဒေါမနဿဿ။ တသ္မာ ဝိနာပိ အနိစ္စဋ္ဌေန အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓံ ဒုက္ခန္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ ကမ္မကိလေသေဟိ ပန အနိဗ္ဗတ္တတ္တာ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, တထာ မဂ္ဂေန အပရိညေယျတ္တာ။ ယသ္မာ ပန တိဏကဋ္ဌာဒိနိရောဓော ဝါ ဥတုဗီဇာဒိနိရောဓော ဝါ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ နာမ န ဟောတိ, တသ္မာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓံ ဒုက္ခဉ္စေဝ အရိယသစ္စဉ္စ, ဣတရံ ပန ဒုက္ခမေဝါတိ ဣဒံ နာနတ္တံ ဒဿေတုံ ပဋိဇာနာတိ။ ယထာ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿာတိအာဒိဝစနံ ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ ပရိညာယ ဗြဟ္မစရိယဝါသံ ပရိညာတဿ ပုန အနုပ္ပတ္တိံ ဒီပေတိ။ တေနေဝေတ္ထ သကဝါဒိနာ ပဋိက္ခေပေါ ကတော။ ‘‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခ’’န္တိ ဝစနေန ပန သင်္ဂဟိတဿ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဿ ဒုက္ခဘာဝံ ပဋိသေဓေတုံ န သက္ကာတိ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ဣန္ဒြိယဗဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၈၉-၇၉၀။ ဣဒါနိ ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယသ္မာ အရိယမဂ္ဂေါ ‘ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒါ’တိ ဝုတ္တော, တသ္မာ ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂံ အဝသေသာ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ ဧဝံ သမုဒယဿာပိ ဒုက္ခဘာဝေါ အာပဇ္ဇတီ’’တိ စောဒေတုံ ဒုက္ခသမုဒယောပီတိ အာဟ။ ဣတရော ဟေတုလက္ခဏံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ပုန ပုဋ္ဌော ပဝတ္တပရိယာပန္နဘာဝံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ တီဏေဝါတိ ပဉှေသု သုတ္တဝိရောဓဘယေန ပဋိက္ခိပတိ, လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ဌပေတွာ အရိယမဂ္ဂန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၉၁-၇၉၂။ ဣဒါနိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ပရမတ္ထတော မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော, မဂ္ဂဖလေဟိ အညော သံဃော နာမ နတ္ထိ, မဂ္ဂဖလာနိ စ န ကိဉ္စိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ မဟာပုညဝါဒီသင်္ခါတာနံ ဝေတုလ္လကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ သံဃော န ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, န နံ သတ္ထာ အာဟုနေယျာတိအာဒီဟိ ထောမေယျာ’’တိ စောဒေတုံ နနု သံဃော အာဟုနေယျောတိအာဒိမာဟ။ သံဃဿ ဒါနံ ဒေန္တီတိ ‘‘ယေ တေ သံဃဿ ဒေန္တိ, တေ ပဋိဂ္ဂါဟကေသု အသတိ ကဿ ဒဒေယျု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အာဟုတိံ ဇာတဝေဒေါ ဝါတိ သုတ္တံ ပရသမယတော အာဂတံ။ တတ္ထ မဟာမေဃန္တိ မေဃဝုဋ္ဌိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝုဋ္ဌိဉှိ မေဒနီ ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, န မေဃမေဝ။ မဂ္ဂေါ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိ ‘‘မဂ္ဂဖလာနိ သံဃော’’တိ လဒ္ဓိယာ ဝဒတိ, န စ မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော။ မဂ္ဂဖလပါတုဘာဝပရိသုဒ္ဓေ ပန ခန္ဓေ ဥပါဒါယ ပညတ္တာ အဋ္ဌ ပုဂ္ဂလာ သံဃော, တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဏှာတီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၉၃-၇၉၄။ ဣဒါနိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော နာမ, န စ တာနိ ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတုံ သက္ကောန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အာဟုနေယျောတိအာဒိ ‘‘ယဒိ သံဃော ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတုံ န သက္ကုဏေယျ, န နံ သတ္ထာ ဧဝံ ထောမေယျာ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဝိသောဓေတီတိ မဟပ္ဖလံ ကရောတိ။ သံဃသ္မိဉှိ အပ္ပံ ဒိန္နံ ဗဟု ဟောတိ, ဗဟု ဒိန္နံ ဗဟုတရံ။ ဒက္ခိဏေယျာတိ ဒက္ခိဏာရဟာ ဒက္ခိဏာယ အနုစ္ဆဝိကာ, ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတုံ သမတ္ထာတိ အတ္ထော။ ဒက္ခိဏံ အာရာဓေန္တီတိ သမ္ပာဒေန္တိ, အပ္ပမတ္တိကာယပိ ဒက္ခိဏာယ မဟန္တံ ဖလံ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝါတိ။

န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဒက္ခိဏံ ဝိသောဓေတီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဘုဉ္ဇတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၉၅-၇၉၆။ ဣဒါနိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဘုဉ္ဇတီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတြာပိ ‘‘မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော နာမ, န စ တာနိ ကိဉ္စိ ဘုဉ္ဇန္တိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဘုဉ္ဇတိ, ပိဝတိ, ခါဒတိ, သာယတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသံယေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ သံဃော န ဘုဉ္ဇေယျ, သံဃဘတ္တာဒိကရဏံ နိရတ္ထကံ ဘဝေယျာ’’တိ စောဒေတုံ နနု အတ္ထိ ကေစိ သံဃဘတ္တာနိ ကရောန္တီတိအာဒိမာဟ။ ဂဏဘောဇနန္တိအာဒိ ‘‘ယဒိ သံဃော န ဘုဉ္ဇေယျ, ကဿ ဂဏဘောဇနာဒီနိ သိယု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အဋ္ဌ ပါနာနီတိ ဣဒမ္ပိ ‘‘ယဒိ သံဃော န ပိဝေယျ, ကဿေတာနိ ပါနာနိ သတ္ထာ အနုဇာနေယျာ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသမိဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃော ဘုဉ္ဇတီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၉၇-၇၉၈။ ဣဒါနိ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတြာပိ ‘‘မဂ္ဂဖလာနေဝ သံဃော နာမ, န စ သက္ကာ တေသံ ကိဉ္စိ ဒါတုံ, န စ တေဟိ ပဋိဂ္ဂဏှိတုံ, နာပိ တေသံ ဒါနေန ကောစိ ဥပကာရော ဣဇ္ဈတိ, တသ္မာ န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသံယေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အာဟုနေယျောတိအာဒိ ‘‘ယဒိ သံဃဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ န ဘဝေယျ, န နံ သတ္ထာ ဧဝံ ထောမေယျာ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

န ဝတ္တဗ္ဗံ သံဃဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၇၉၉။ ဣဒါနိ န ဝတ္တဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ န ကိဉ္စိ ပရိဘုဉ္ဇတိ, လောကာနုဝတ္တနတ္ထံ ပန ပရိဘုဉ္ဇမာနံ ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေတိ, တသ္မာ နိရုပကာရတ္တာ န ဝတ္တဗ္ဗံ တသ္မိံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသံယေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဒွိပဒါနံ အဂ္ဂေါတိအာဒိ ‘‘မနုဿဒုဿီလေပိ ဒါနံ သဟဿဂုဏံ ဟောတိ, ကိမင်္ဂံ ပန ဧဝရူပေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလေ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

န ဝတ္တဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၁။ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၀-၈၀၁။ ဣဒါနိ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယဒိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒက္ခိဏာ ဝိသုဇ္ဈေယျ, မဟပ္ဖလာ ဘဝေယျ။ ဒါယကေန ဒါနံ ဒိန္နံ, ပဋိဂ္ဂါဟကေန ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တိတောတိ အညော အညဿ ကာရကော ဘဝေယျ, ပရံကတံ သုခဒုက္ခံ အာပဇ္ဇေယျ, အညော ကရေယျ, အညော ပဋိသံဝေဒေယျ။ တသ္မာ ဒါယကတောဝ ဒါနံ ဝိသုဇ္ဈတိ, နော ပဋိဂ္ဂါဟကတော, ဒါယကဿေဝ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ ဝိပါကဒါယိကာ ဟောတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အာဟုနေယျာတိအာဒိ ‘‘ယဒိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒါနံ န ဝိသုဇ္ဈေယျ, ကိမဿ အာဟုနေယျာဒိဘာဝေါ ကရေယျာ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အညော အညဿ ကာရကောတိ ယဒိ ဒါယကဿ ဒါနစေတနာ ပဋိဂ္ဂါဟကေန ကတာ ဘဝေယျ, ယုတ္တရူပံ သိယာ။ တဿ ပန ဒါနစေတနာ ပရိသုဒ္ဓါ ပဋိဂ္ဂါဟကသင်္ခါတံ ဝတ္ထုံ ပဋိစ္စ မဟာဝိပါကဋ္ဌေန ဝိသုဇ္ဈတိ, တသ္မာ အစောဒနာ ဧသာ ‘‘ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒါနံ ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ။

ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ။

သတ္တရသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၈။ အဋ္ဌာရသမဝဂ္ဂ

၁။ မနုဿလောကကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၂-၈၀၃။ ဣဒါနိ မနုဿလောကကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘တထာဂတော လောကေ, ဇာတော လောကေ သံဝဍ္ဎော, လောကံ အဘိဘုယျ ဝိဟရတိ အနုပလိတ္တော လောကေနာ’’တိ (သံ။ နိ။ ၃။၉၄) သုတ္တံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ‘‘ဘဂဝါ တုသိတဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တော တတ္ထေဝ ဝသတိ, န မနုဿလောကံ အာဂစ္ဆတိ, နိမ္မိတရူပမတ္တကံ ပနေတ္ထ ဒဿေတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧတရဟိ ဝေတုလ္လကာနံယေဝ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ပုဋ္ဌောကာသေန စေဝ သုတ္တသာဓနေန စ သညာပေတုံ နနု အတ္ထီတိအာဒိမာဟ။ လောကေ ဇာတောတိ ပရဝါဒီ တုသိတပုရံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ သတ္ထာရာ ပနေတံ မနုဿလောကညေဝ သန္ဓာယ လောကံ ဝုတ္တံ။ လောကံ အဘိဘုယျာတိ ပရဝါဒီ မနုဿလောကံ အဘိဘဝိတွာတိ ဒိဋ္ဌိယာ ဝဒတိ, သတ္ထာ ပန အာရမ္မဏလောကံ အဘိဘဝိတွာ ဝိဟာသိ။ အနုပလိတ္တော လောကေနာတိ ပရဝါဒီ မနုဿလောကေန အနုပလိတ္တတံဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ, သတ္ထာ ပန လောကဓမ္မေသု ကိလေသေဟိ အနုပလိတ္တော ဝိဟာသိ။ တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

မနုဿလောကကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ဓမ္မဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၄-၈၀၆။ ဣဒါနိ ဓမ္မဒေသနာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘တုသိတပုရေ ဌိတော ဘဂဝါ ဓမ္မဒေသနတ္ထာယ အဘိနိမ္မိတံ ပေသေသိ, တေန စေဝ တဿ စ ဒေသနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အာယသ္မတာ အာနန္ဒေန ဓမ္မော ဒေသိတော, န ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဝေတုလ္လကာနညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေန ဓမ္မော ဒေသိတော, သွေဝ သတ္ထာ ဘဝေယျာ’’တိ စောဒေတုံ အဘိနိမ္မိတော ဇိနောတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တထာ အသမ္ပဋိစ္ဆန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ဓမ္မဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ ကရုဏာကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၇-၈၀၈။ ဣဒါနိ ကရုဏာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ပိယာယိတာနံ ဝတ္ထူနံ ဝိပတ္တိယာ သရာဂါနံ ရာဂဝသေန ကရုဏာပတိရူပိကံ ပဝတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘ရာဂေါဝ ကရုဏာ နာမ, သော စ ဘဂဝတော နတ္ထိ, တသ္မာ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ကရုဏာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ကရုဏာ နာမေသာ နိက္ကိလေသတာယ စေဝ သတ္တာရမ္မဏတာယ စ စေတောဝိမုတ္တိတာယ စ ဧကာဒသာနိသံသတာယ စ မေတ္တာဒီဟိ သမာနဇာတိကာ, တသ္မာ ယဒိ ဘဂဝတော ကရုဏာ နတ္ထိ, မေတ္တာဒယောပိဿ န သိယု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော မေတ္တာတိအာဒိမာဟ။ အာကာရုဏိကောတိ ပဉှေ တထာရူပံ ဝေါဟာရံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ကရုဏာကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ဂန္ဓဇာတကထာဝဏ္ဏနာ

၈၀၉။ ဣဒါနိ ဂန္ဓဇာတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ဗုဒ္ဓေ ဘဂဝတိ အယောနိသော ပေမဝသေန ‘‘ဘဂဝတော ဥစ္စာရပဿာဝေါ အညေ ဂန္ဓဇာတေ အတိဝိယ အဓိဂဏှာတိ, နတ္ထိ တတော စ သုဂန္ဓတရံ ဂန္ဓဇာတ’’န္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဥတ္တရာပထကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ဂန္ဓဇာတကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ဧကမဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁၀-၈၁၁။ ဣဒါနိ ဧကမဂ္ဂကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ဗုဒ္ဓေ ဘဂဝတိ အယောနိသော ပေမဝသေနေဝ ‘‘ဘဂဝါ သောတာပန္နော ဟုတွာ သကဒါဂါမီ, သကဒါဂါမီ ဟုတွာ အနာဂါမီ, အနာဂါမီ ဟုတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ, ဧကေနေဝ ပန အရိယမဂ္ဂေန စတ္တာရိ ဖလာနိ သစ္ဆာကာသီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ စတူဟိ ဖလေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပန္နာနံ စတုန္နံ ဖဿာဒီနံ ဧကတော သမောဓာနဝသေန စောဒေတုံ စတုန္နံ ဖဿာနန္တိအာဒိမာဟ။ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေနာတိအာဒိ ‘‘ကတရမဂ္ဂေန သစ္ဆိကရောတီ’’တိ ပုစ္ဆနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အရဟတ္တမဂ္ဂေနာတိ စ ဝုတ္တေ တေန သက္ကာယဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ပဟာနာဘာဝဝသေန စောဒေတိ။ ဘဂဝါ သောတာပန္နောတိ ဗုဒ္ဓဘူတဿ သောတာပန္နဘာဝေါ နတ္ထီတိ ပဋိက္ခိပတိ။ ပရတော ပဉှဒွယေပိ ဧသေဝ နယော။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ဧကမဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဈာနသင်္ကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁၃-၈၁၆။ ဣဒါနိ ဈာနသင်္ကန္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ, ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ ဒုတိယံ ဈာနံ, တတိယံ ဈာနံ, စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၅။၉၂၃-၉၃၄) ဣမံ ပဋိပါဋိဒေသနံ နိဿာယ ‘‘တဿ တဿ ဈာနဿ ဥပစာရပ္ပဝတ္တိံ ဝိနာဝ ဈာနာ ဈာနံ သင်္ကမတီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟိသာသကာနဉ္စေဝ ဧကစ္စာနဉ္စ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တေ ဒုတိယဇ္ဈာနူပစာရံ အပ္ပတွာ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ပဌမဇ္ဈာနာ ဒုတိယဇ္ဈာနမေဝ သင်္ကမတိ, ပဌမတော တတိယံ, ဒုတိယတော စတုတ္ထမ္ပိ သင်္ကမေယျာ’’တိ စောဒေတုံ ပဌမာ ဈာနာတိအာဒိမာဟ။ ယာ ပဌမဿာတိအာဒိ ‘‘ယဒိ ပဌမတော အနန္တရံ ဒုတိယံ, ဒုတိယာဒီဟိ ဝါ တတိယာဒီနိ သမာပဇ္ဇတိ, ဧကာဝဇ္ဇနေန သမာပဇ္ဇေယျာ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ကာမေ အာဒီနဝတောတိ ပဌမံ ကာမေ အာဒီနဝတော မနသိ ကရောတော ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဈာနက္ခဏေ ပနေသ နိမိတ္တမေဝ မနသိ ကရောတိ။ တညေဝ ပဌမန္တိ ‘‘ယဒိ ပုရိမဇဝနတော ပစ္ဆိမဇဝနံ ဝိယ အနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ, ဌပေတွာ ပုရိမပစ္ဆိမဘာဝံ လက္ခဏတော တညေဝ တံ ဘဝေယျာ’’တိ စောဒေတုံ ပုစ္ဆတိ။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟီတိအာဒီဟိ ပဋိပါဋိယာ ဈာနာနံ ဒေသိတဘာဝံ ဒီပေတိ, န အနန္တရုပ္ပတ္တိံ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ဈာနသင်္ကန္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ဈာနန္တရိကကထာဝဏ္ဏနာ

၈၁၇-၈၁၈။ ဣဒါနိ ဈာနန္တရိကကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ သမယေ ‘‘ပဉ္စကနယေ ပဉ္စ ဈာနာနိ ဝိဘတ္တာနိ, ကေဝလံ တယော သမာဓီ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ’’တိ အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တဿ သမာဓိနော ဩကာသံ အဇာနန္တာနံ ‘‘ပဌမဿ စ ဒုတိယဿ စ ဈာနဿ အန္တရေ ဈာနန္တရိကာ နာမ ဧသာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ သမ္မိတိယာနဉ္စေဝ ဧကစ္စာနဉ္စ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ဈာနမ္ပိ စေတသိကာ ဓမ္မာ, ဖဿာဒယောပိ, တသ္မာ ယဒိ ဈာနန္တရိကာ နာမ ဘဝေယျ, ဖဿန္တရိကာဒီဟိပိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒနတ္ထံ အတ္ထိ ဖဿန္တရိကာတိအာဒိမာဟ။

ဒုတိယဿ စ ဈာနဿာတိ ‘‘ယဒိ ဈာနန္တရိကာ နာမ ဘဝေယျ, ဒုတိယတတိယာဒီနိပိ ဈာနာနေဝ, တေသမ္ပိ အန္တရိကာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သော ကေဝလံ လဒ္ဓိယာ အဘာဝေန ပဋိက္ခိပတိ စေဝ ပဋိဇာနာတိ စ။ ပဌမဿ စာတိ ပုဋ္ဌော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။

၈၁၉။ သဝိတက္ကော သဝိစာရောတိအာဒိ ‘‘တိဏ္ဏမ္ပိ သမာဓီနံ သမာဓိဘာဝေ သမာနေ အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တောဝ သမာဓိ ဈာနန္တရိကော, န ဣတရောတိ ကော ဧတ္ထ ဝိသေသဟေတူ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။

၈၂၀-၈၂၂။ ဒွိန္နံ ဈာနာနံ ပဋုပ္ပန္နာနန္တိ ပဌမဒုတိယာနိ သန္ဓာယ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ‘‘တေသံ ပစ္စုပ္ပန္နာနံယေဝ အန္တရေ အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ ဈာနန္တရိကော နာမ ဟောတီ’’တိ လဒ္ဓိယာ ပဋိဇာနာတိ။ ပဌမံ ဈာနံ နိရုဒ္ဓန္တိ ပုဋ္ဌော တိဏ္ဏံ ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တိ န ယုတ္တာတိ ပဋိဇာနာတိ။ အဝိတက္ကော ဝိစာရမတ္တော သမာဓိ ပဌမံ ဈာနန္တိ စတုက္ကနယဝသေန ပုစ္ဆတိ။ သကဝါဒီ တသ္မိံ နယေ တဿ အဘာဝါ ပဋိက္ခိပတိ။ နနု တယော သမာဓီတိ ဧတ္ထာယမဓိပ္ပါယော – ယထာ တေသု တီသု သမာဓီသု ဒွေ သမာဓီ ဈာနာနေဝ, န ဈာနန္တရိကာ, ဧဝံ ဣတရေနပိ ဈာနေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ, န ဈာနန္တရိကာယာတိ။

ဈာနန္တရိကကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ သမာပန္နော သဒ္ဒံ သုဏာတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၂၃-၈၂၅။ ဣဒါနိ သမာပန္နော သဒ္ဒံ သုဏာတီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယသ္မာ ပဌမဿ ဈာနဿ သဒ္ဒေါ ကဏ္ဍကော ဝုတ္တော ဘဂဝတာ, ယဒိ စ သမာပန္နော တံ န သုဏေယျ, ကထံ ကဏ္ဍကော သိယာ။ တသ္မာ သမာပန္နော သဒ္ဒံ, သုဏာတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိအာဒိ ‘‘သမာပန္နဿ တာဝ ပဉ္စဒွါရပ္ပဝတ္တံ နတ္ထိ, တသ္မိံ အသတိ ယဒိ သော သဒ္ဒံ သုဏေယျ, ရူပမ္ပိ ပဿေယျာ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သဒ္ဒေါ ကဏ္ဍကောတိ ဝိက္ခေပကရတ္တာ ဝုတ္တံ။ ဩဠာရိကေန ဟိ သဒ္ဒေန သောတေ ဃဋ္ဋိတေ ပဌမဇ္ဈာနတော ဝုဋ္ဌာနံ ဟောတိ, တေနေတံ ဝုတ္တံ, တသ္မာ အသာဓကံ။ ဒုတိယဿ ဈာနဿာတိအာဒိ ‘‘ယထာ အညောပိ ကဏ္ဍကော အန္တောသမာပတ္တိယံ နတ္ထိ, ဧဝံ သဒ္ဒဿဝနမ္ပီ’’တိ ဗောဓနတ္ထံ ဝုတ္တံ, တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

သမာပန္နော သဒ္ဒံ သုဏာတီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ စက္ခုနာရူပံပဿတီတိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၂၆-၈၂၇။ ဣဒါနိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ’’တိ ဝစနံ နိဿာယ ‘‘ပသာဒစက္ခုမေဝ ရူပံ ပဿတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ စက္ခုနာ ရူပံ ပဿေယျ, ရူပေန ရူပံ ပဿေယျာတီ’’တိ စောဒေတုံ ရူပေန ရူပံ ပဿတီတိ အာဟ။ ဣတရော ရူပါယတနံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုန ပုဋ္ဌော စက္ခုမေဝ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ပဋိဝိဇာနာတီတိ ဧတ္ထ အယမဓိပ္ပါယော – ပဿတီတိ ဟိ မယံ ပဋိဇာနနံ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာမ, န စက္ခူပသံဟာရမတ္တံ။ တသ္မာ ဝဒေဟိ တာဝ ‘‘ကိံ တေ စက္ခုမာ ရူပေန ရူပံ ပဋိဝိဇာနာတီ’’တိ။ ဣတရော ပုရိမနယေနေဝ ပဋိက္ခိပတိ စေဝ ပဋိဇာနာတိ စ။ အထ နံ ‘‘ဧဝံ သန္တေ ရူပံ မနောဝိညာဏံ အာပဇ္ဇတိ, တဉှိ ပဋိဝိဇာနာတိ နာမာ’’တိ စောဒေတုံ ရူပံ မနောဝိညာဏန္တိ အာဟ။ ဣတရော လေသံ အလဘန္တော ပဋိက္ခိပတေဝ။ အတ္ထိ စက္ခုဿ အာဝဋ္ဋနာတိအာဒိ ‘‘ယဒိ စက္ခု ပဋိဝိဇာနနဋ္ဌေန ပဿတိ, စက္ခုဝိညာဏဿ ဝိယ တဿာပိ အာဝဇ္ဇနာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ယသ္မာ န အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓံ စက္ခု, န တံ အာဝဇ္ဇနာနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ။ သောတေန သဒ္ဒန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိ သသမ္ဘာရကထာနယေန ဝုတ္တံ။ ယထာ ဟိ ဥသုနာ ဝိဇ္ဈန္တောပိ ‘‘ဓနုနာ ဝိဇ္ဈတီ’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ စက္ခုဝိညာဏေန ပဿန္တောပိ ‘‘စက္ခုနာ ပဿတီ’’တိ ဝုတ္တော, တသ္မာ အသာဓကမေတံ။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယောပိ။

စက္ခုနာ ရူပံ ပဿတီတိကထာဝဏ္ဏနာ။

အဋ္ဌာရသမော ဝဂ္ဂေါ။

၁၉။ ဧကူနဝီသတိမဝဂ္ဂ

၁။ ကိလေသပဇဟနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၂၈-၈၃၁။ ဣဒါနိ ကိလေသပဇဟနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယသ္မာ ကိလေသပဟာနံ နာမ အတ္ထိ, ပဟီနကိလေသဿ စ အတီတာပိ ကိလေသာ ပဟီနာဝ ဟောန္တိ, အနာဂတာပိ, ပစ္စုပ္ပန္နာပိ, တသ္မာ အတီတေပိ ကိလေသေ ပဇဟတိ, အနာဂတေပိ, ပစ္စုပ္ပန္နေပီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အတီတေတိအာဒိပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ နတ္ထိ ကိလေသေ ဇဟတီတိ ဣမသ္မိံ ပန ပရဝါဒိဿ ပဉှေ ယသ္မာ ကစဝရံ ပဇဟန္တဿ ကစဝရေ ဆဍ္ဍနဝါယာမော ဝိယ ကိလေသေ ပဇဟန္တဿ န အတီတာဒိဘေဒေသု ကိလေသေသု ဝါယာမော အတ္ထိ, နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေ ပန အရိယမဂ္ဂေ ပဝတ္တိတေ ကိလေသာ အနုပ္ပန္နာယေဝ နုပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ပဟီနာ နာမ ဟောန္တိ, တသ္မာ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ။ တေန ဟိ အတီတေ ကိလေသေ ပဇဟတီတိအာဒိ ပန ယသ္မာ ‘‘နတ္ထိ ကိလေသပဇဟနာ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ, တသ္မာ အတီတာဒိဘေဒေ ပဇဟတီတိ ဆလေန ဝုတ္တံ။

ကိလေသပဇဟနကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ သုညတကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၂။ ဣဒါနိ သုညတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ သုညတာတိ ဒွေ သုညတာ ခန္ဓာနဉ္စ အနတ္တလက္ခဏံ နိဗ္ဗာနဉ္စ။ တေသု အနတ္တလက္ခဏံ တာဝ ဧကစ္စံ ဧကေန ပရိယာယေန သိယာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နံ, နိဗ္ဗာနံ, အပရိယာပန္နမေဝ။ ဣမံ ပန ဝိဘာဂံ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘သုညတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အနိမိတ္တန္တိ သဗ္ဗနိမိတ္တရဟိတံ နိဗ္ဗာနံ။ ‘‘အပ္ပဏိဟိတော’’တိပိ တဿေဝ နာမံ။ ကသ္မာ ပနေတံ အာဘတန္တိ? အဝိဘဇ္ဇဝါဒီဝါဒေ ဒေါသာရောပနတ္ထံ။ ယဿ ဟိ အဝိဘဇိတွာ ‘‘ဧကဒေသေနေဝ သုညတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ’’တိ လဒ္ဓိ, တဿ နိဗ္ဗာနမ္ပိ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နန္တိ အာပဇ္ဇတိ။ ဣမဿ ဒေါသဿာရောပနတ္ထံ ‘‘အနိမိတ္တံ အပ္ပဏိဟိတ’’န္တိ အာဘတံ။ ဣတရော တဿ ပရိယာပန္နဘာဝံ အနိစ္ဆန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓော န အနိစ္စောတိအာဒိ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတာယ သုညတာယ အနိစ္စဘာဝါပတ္တိဒေါသဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။

၈၃၃။ သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ သုညတာတိ ‘‘ယဒိ အညဿ ခန္ဓဿ သုညတာ အညက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ, သင်္ခါရက္ခန္ဓသုညတာယပိ သေသက္ခန္ဓပရိယာပန္နာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သင်္ခါရက္ခန္ဓဿ သုညတာ န ဝတ္တဗ္ဗာတိအာဒိ ‘‘ယဒိ သင်္ခါရက္ခန္ဓသုညတာ သေသက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ န ဟောတိ, သေသက္ခန္ဓသုညတာပိ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နာ န ဟောတီ’’တိ ပဋိလောမဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။

၈၃၄။ သုညမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာတိ သုတ္တံ ပရသမယတော အာဘတံ။ တတ္ထ သင်္ခါရာတိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ အာဂတဋ္ဌာနေ ဝိယ ပဉ္စက္ခန္ဓာ, တေ စ အတ္တတ္တနိယသုညတ္တာ သုညတာတိ သာသနာဝစရံ ဟောတိ, န ဝိရုဇ္ဈတိ, တသ္မာ အနုညာတံ။ ယသ္မာ ပနေတံ န သုညတာယ သင်္ခါရက္ခန္ဓပရိယာပန္နဘာဝံ ဒီပေတိ, တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

သုညတကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ သာမညဖလကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၅-၈၃၆။ ဣဒါနိ သာမညဖလကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ မဂ္ဂဝီထိယမ္ပိ ဖလသမာပတ္တိဝီထိယမ္ပိ အရိယမဂ္ဂဿ ဝိပါကစိတ္တံ သာမညဖလံ နာမာတိ သကသမယေ သန္နိဋ္ဌာနံ။ ယေသံ ပန တထာ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘ကိလေသပဟာနဉ္စေဝ ဖလုပ္ပတ္တိ စ သာမညဖလံ, တသ္မာ အသင်္ခတ’’န္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ယထာ ပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

သာမညဖလကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၇-၈၄၀။ ဣဒါနိ ပတ္တိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယံ ယံ ပဋိလဗ္ဘတိ, တဿ တဿ ပဋိလာဘော ပတ္တိ နာမ။ သာ စ အသင်္ခတာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမိဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိအာဒိ ယာယ လဒ္ဓိယာ ပတ္တိ အသင်္ခတာတိ မညတိ, တံ ပကာသေတုံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ သကဝါဒီ ‘‘န ဟေဝံ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ ပဋိက္ခိပန္တော ကေဝလံ ပတ္တိယာ ရူပါဒိဘာဝံ န သမ္ပဋိစ္ဆတိ။ န ဟိ ပတ္တိ နာမ ကောစိ ဓမ္မော အတ္ထိ, န ပန အသင်္ခတဘာဝံ အနုဇာနာတိ။ ဣတရော ပန ပဋိက္ခေပမတ္တေနေဝ အသင်္ခတာတိ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌပေတိ, သာ အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာယေဝါတိ။

ပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ တထတာကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၁-၈၄၃။ ဣဒါနိ တထတာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ရူပါဒီနံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ ရူပါဒိသဘာဝတာသင်္ခါတာ တထတာ နာမ အတ္ထိ, သာ စ သင်္ခတေသု ရူပါဒီသု အပရိယာပန္နတ္တာ အသင်္ခတာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမိဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ပါကဋမေဝါတိ။

တထတာကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ကုသလကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၄-၈၄၆။ ဣဒါနိ ကုသလကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ အနဝဇ္ဇမ္ပိ ကုသလံ ဣဋ္ဌပါကမ္ပိ။ အနဝဇ္ဇံ နာမ ကိလေသဝိပ္ပယုတ္တံ။ အယံ နယော ဌပေတွာ အကုသလံ သဗ္ဗဓမ္မေ ဘဇတိ။ ဣဋ္ဌဝိပါကံ နာမ အာယတိံ ဥပပတ္တိပဝတ္တေသု ဣဋ္ဌဖလနိပ္ဖါဒကံ ပုညံ။ အယံ နယော ကုသလတ္တိကေ အာဒိပဒမေဝ ဘဇတိ။ ယေသံ ပန ဣမံ ဝိဘာဂံ အဂ္ဂဟေတွာ အနဝဇ္ဇဘာဝမတ္တေနေဝ နိဗ္ဗာနံ ကုသလန္တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ, တေသံ ဣဋ္ဌဝိပါကဋ္ဌေန နိဗ္ဗာနဿ ကုသလတာဘာဝံ ဒီပေတုံ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, အတ္တနော လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမိဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ကုသလကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ အစ္စန္တနိယာမကထာဝဏ္ဏနာ

၈၄၇။ ဣဒါနိ အစ္စန္တနိယာမကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘သကိံ နိမုဂ္ဂေါ နိမုဂ္ဂေါဝ ဟောတီ’’တိ (အ။ နိ။ ၇။၁၅) သုတ္တံ နိဿာယ ‘‘အတ္ထိ ပုထုဇ္ဇနဿ အစ္စန္တနိယာမတာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ မာတုဃာတကောတိအာဒိ ‘‘နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဿ စ မာတုဃာတကာဒီနဉ္စ သမာနေ မိစ္ဆတ္တနိယာမေ မာတုဃာတကာဒီဟိပိ တေ အစ္စန္တနိယတေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဣတရော ‘‘နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော သံသာရခါဏုကော ဘဝန္တရေပိ နိယတောဝ ဣမေ ပန ဧကသ္မိညေဝ အတ္တဘာဝေ’’တိ လဒ္ဓိယာ န ဟေဝန္တိ ပဋိက္ခိပတိ။

၈၄၈။ ဝိစိကိစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ‘‘အယံ နိယတော ဝါ နော ဝါ’’တိ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော အနုပ္ပတ္တိကာရဏံ အပဿန္တော ပဋိဇာနာတိ။ နုပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ပုဋ္ဌော ပန ယံ ဒိဋ္ဌိံ အာသေဝန္တော နိယာမံ ဩက္ကန္တော, တတ္ထ အနုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ တတော ပဟီနာတိ ပုဋ္ဌော မဂ္ဂေန အပ္ပဟီနတ္တာ ပဋိက္ခိပတိ, တံ ဒိဋ္ဌိံ အာရဗ္ဘ အသမုဒါစာရတော ပဋိဇာနာတိ။ အထ နံ ယသ္မာ ပဟာနံ နာမ ဝိနာ အရိယမဂ္ဂေန နတ္ထိ, တသ္မာ တဿ ဝသေန စောဒေတုံ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေနာတိအာဒိမာဟ။ သော ဧကမဂ္ဂေနာပိ အပ္ပဟီနတ္တာ ပဋိက္ခိပတိ။ ပုန ကတမေနာတိ ပုဋ္ဌော မိစ္ဆာမဂ္ဂံ သန္ဓာယ အကုသလေနာတိအာဒိမာဟ။

၈၄၉။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဒုတိယနိယာမုပ္ပတ္တိံ ပုစ္ဆတိ။ ဣတရော ယသ္မာ ‘‘ယေပိ တေ ဩက္ကလာ ဝယဘိညာ နတ္ထိကဝါဒါ အကိရိယဝါဒါ အဟေတုကဝါဒါ’’တိ (မ။ နိ။ ၃။၁၄၃) ဝစနတော တိဿောပိ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယော ဧကဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။

၈၅၀။ အထ နံ ‘‘န စ နာမ သော အစ္စန္တနိယာမော’’တိ စောဒေတုံ ဟဉ္စီတိအာဒိမာဟ။ အစ္စန္တနိယတဿ ဟိ ဒုတိယနိယာမော နိရတ္ထကော။ နုပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ပဉှေ ယံ သဿတဒိဋ္ဌိယာ သဿတန္တိ ဂဟိတံ, တဒေဝ ဥစ္ဆိဇ္ဇိဿတီတိ ဂဟေတွာ အနုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ပဟီနာတိ ပုဋ္ဌော မဂ္ဂေန အပ္ပဟီနတ္တာ ပဋိက္ခိပတိ, ဝုတ္တနယေန အနုပ္ပဇ္ဇနတော ပဋိဇာနာတိ။ သဿတဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ သေသံ ဝိစိကိစ္ဆာဝါရေ ဝုတ္တနယမေဝ။

၈၅၁-၈၅၂။ န ဝတ္တဗ္ဗန္တိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, သုတ္တဿ အတ္ထိတာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ န ပန သော ဘဝန္တရေပိ နိမုဂ္ဂေါဝ။ ဣမသ္မိညေဝ ဟိ ဘဝေ အဘဗ္ဗော သော တံ ဒိဋ္ဌိံ ပဇဟိတုန္တိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော, တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။ သဗ္ဗကာလံ ဥမ္မုဇ္ဇိတွာ နိမုဇ္ဇတီတိအာဒိ ဝစနမတ္တေ အဘိနိဝေသံ အကတွာ အတ္ထော ပရိယေသိတဗ္ဗောတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တန္တိ။

အစ္စန္တနိယာမကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ဣန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ

၈၅၃-၈၅၆။ ဣဒါနိ ဣန္ဒြိယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ လောကိယာ သဒ္ဓါ သဒ္ဓါ ဧဝ နာမ, န သဒ္ဓိန္ဒြိယံ။ တထာ လောကိယံ ဝီရိယံ…ပေ… သတိ… သမာဓိ… ပညာ ပညာယေဝ နာမ, န ပညိန္ဒြိယန္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနဉ္စေဝ မဟိသာသကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ နတ္ထိ လောကိယာ သဒ္ဓါတိအာဒိ ယသ္မာ လောကိယာပိ သဒ္ဓါဒယောဝ ဓမ္မာ အဓိပတိယဋ္ဌေန ဣန္ဒြိယံ, န သဒ္ဓါဒီဟိ အညံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိ နာမ အတ္ထိ, တသ္မာ လောကိယာနမ္ပိ သဒ္ဓါဒီနညေဝ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒိဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အတ္ထိ လောကိယော မနောတိအာဒိ ယထာ တေ လောကိယာပိ မနာဒယော ဓမ္မာ မနိန္ဒြိယာဒီနိ, ဧဝံ လောကိယာ သဒ္ဓါဒယောပိ သဒ္ဓိန္ဒြိယာနီတိ ဥပမာယ တဿတ္ထဿ ဝိဘာဝနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ဣန္ဒြိယကထာဝဏ္ဏနာ။

ဧကူနဝီသတိမော ဝဂ္ဂေါ။

၂၀။ ဝီသတိမဝဂ္ဂ

၁။ အသဉ္စိစ္စကထာဝဏ္ဏနာ

၈၅၇-၈၆၂။ ဣဒါနိ အသဉ္စိစ္စကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘အာနန္တရိယဝတ္ထူနိ နာမ ဂရူနိ ဘာရိယာနိ, တသ္မာ အသဉ္စိစ္စာပိ တေသု ဝတ္ထူသု ဝိကောပိတေသု အာနန္တရိကော ဟောတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အသဉ္စိစ္စာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, လဒ္ဓိဝသေန ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယသ္မာ အာနန္တရိယကမ္မံ နာမ ကမ္မပထပ္ပတ္တံ။ ယဒိ စ အသဉ္စိစ္စ ကမ္မပထဘေဒေါ သိယာ, အဝသေသာ ပါဏာတိပါတာဒယောပိ အသဉ္စိစ္စ ဘဝေယျု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ အသဉ္စိစ္စပါဏံ ဟန္တွာတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တထာရူပါယ လဒ္ဓိယာ အဘာဝေန ပဋိက္ခိပတိ။ သေသံ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ န ဝတ္တဗ္ဗံ မာတုဃာတကောတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, ရောဂပဋိကာရာဒိကာလေ အသဉ္စိစ္စ ဃာတံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ နနု မာတာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပိတာတိ ပဉှေပိ အသဉ္စိစ္စ ဝေါရောပိတံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿေဝ။ ဧဝံ အဓိပ္ပါယံ ပန အဂ္ဂဟေတွာ ဟဉ္စီတိ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနံ ဣတရဿ။ တံ အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတမေဝ။ ပိတုဃာတကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ သံဃဘေဒကေ ပန ဓမ္မသညိံ သန္ဓာယ သံဃဘေဒေါ အာနန္တရိကောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ‘‘သံဃံ သမဂ္ဂံ ဘေတွာန, ကပ္ပံ နိရယမှိ ပစ္စတီ’’တိ ဝစနံ အယောနိသော ဂဟေတွာ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ။ ပုန သဗ္ဗေတိ ပုဋ္ဌော သကပက္ခေ ဓမ္မသညိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ပရပက္ခေ ဓမ္မသညိံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဓမ္မသညီတိ ပဉှဒွယေပိ ဧသေဝ နယော။ နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ သုတ္တံ ဧကန္တေနေဝ ဓမ္မဝါဒိဿ အာနန္တရိကဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ အာပါယိကော နေရယိကောတိ ဂါထာယပိ အဓမ္မဝါဒီယေဝ အဓိပ္ပေတော။ ဣတရော ပန အဓိပ္ပါယံ အဂ္ဂဟေတွာ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌပေတိ။ သာ အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာယေဝါတိ။

အသဉ္စိစ္စကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၈၆၃-၈၆၅။ ဣဒါနိ ဉာဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဒုဝိဓံ ဉာဏံ – လောကိယဉ္စ လောကုတ္တရဉ္စ။ လောကိယံ သမာပတ္တိဉာဏမ္ပိ ဟောတိ ဒါနာဒိဝသေန ပဝတ္တံ ကမ္မဿကတဉာဏမ္ပိ၊ လောကုတ္တရံ သစ္စပရိစ္ဆေဒကံ မဂ္ဂဉာဏမ္ပိ ဖလဉာဏမ္ပိ။ ဣမံ ပန ဝိဘာဂံ အကတွာ ‘‘သစ္စပရိစ္ဆေဒကမေဝ ဉာဏံ န ဣတရံ, တသ္မာ နတ္ထိ ပုထုဇ္ဇနဿ ဉာဏ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဟေတုဝါဒါနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ပညာတိအာဒိ ဉာဏဝေဝစနဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တေနေတံ ဒီပေတိ – ယဒိ တဿ ဉာဏံ နတ္ထိ, ပညာဒယောပိ နတ္ထိ။ အထ ပညာဒယော အတ္ထိ, ဉာဏမ္ပိ အတ္ထိ။ ကသ္မာ? ပညာဒီနံ ဉာဏတော အနညတ္တာတိ။ ပဌမံ ဈာနန္တိအာဒိ သမာပတ္တိဉာဏဿ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဒါနံ ဒဒေယျာတိအာဒိ ကမ္မဿကတဉာဏဿ။ ဒုက္ခံ ပရိဇာနာတီတိ လောကုတ္တရမဂ္ဂဉာဏမေဝ ဒီပေတိ, န စ လောကုတ္တရမေဝ ဉာဏန္တိ။

ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ နိရယပါလကထာဝဏ္ဏနာ

၈၆၆။ ဣဒါနိ နိရယပါလကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘နိရယေ နေရယိကကမ္မာနေဝ နိရယပါလရူပဝသေန ဝဓေန္တိ, နတ္ထိ နိရယပါလာ နာမ သတ္တာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တတ္ထ နိရယပါလာ န သိယုံ, ကမ္မကာရဏာပိ န ဘဝေယျုံ။ ကာရဏိကေသု ဟိ သတိ ကာရဏာ’’တိ စောဒေတုံ နတ္ထိ နိရယေသူတိအာဒိမာဟ။

၈၆၇-၈၆၈။ အတ္ထိ မနုဿေသူတိ ပစ္စက္ခေန ဉာပနတ္ထံ။ ယထာ ဟိ မနုဿေသု သတိ ကာရဏိကေသု ကာရဏာ, ဧဝံ တတ္ထာပီတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော။ အတ္ထိ နိရယေသူတိ ပုစ္ဆာ ပရဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ န ဝေဿဘူ နောပိ စ ပေတ္တိရာဇာတိ ပရဝါဒိနာ သကသမယတော သုတ္တံ အာဘတံ။ တံ ပန သာသနာဝစရိကန္တိ သကဝါဒိနာ အနုညာတံ။ တတ္ထ ဝေဿဘူတိ ဧကော ဒေဝေါ။ ပေတ္တိရာဇာတိ ပေတ္တိဝိသယေ ပေတမဟိဒ္ဓိကော။ သောမာဒယော ပါကဋာ ဧဝ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အတ္တနော ကမ္မေဟိ ဣတော ပဏုန္နံ ပရလောကံ ပတ္တံ ပုရိသံ န ဧတေ ဝေဿဘူအာဒယော ဟနန္တိ။ ယေဟိ ပန သော ကမ္မေဟိ တတ္ထ ပဏုန္နော, တာနိ သကာနိ ကမ္မာနိယေဝ နံ တတ္ထ ဟနန္တီတိ ကမ္မဿကတံ ဒီပေတိ, န နိရယပါလာနံ အဘာဝံ။ သကဝါဒိနာ ပန တမေနံ, ဘိက္ခဝေတိ အာဘတာနိ သုတ္တပဒါနိ နီတတ္ထာနေဝါတိ။

နိရယပါလကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ တိရစ္ဆာနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၆၉-၈၇၁။ ဣဒါနိ တိရစ္ဆာနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဒေဝေသု ဧရာဝဏာဒယော ဒေဝပုတ္တာ ဟတ္ထိဝဏ္ဏံ အဿဝဏ္ဏံ ဝိကုဗ္ဗန္တိ, နတ္ထိ တတ္ထ တိရစ္ဆာနဂတာ။ ယေသံ ပန တိရစ္ဆာနဝဏ္ဏိနော ဒေဝပုတ္တေ ဒိသွာ ‘‘အတ္ထိ ဒေဝေသု တိရစ္ဆာနဂတာ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ ဒေဝယောနိယံ တိရစ္ဆာနဂတာ သိယုံ, တိရစ္ဆာနယောနိယမ္ပိ ဒေဝါ သိယု’’န္တိ စောဒေတုံ အတ္ထိ တိရစ္ဆာနဂတေသူတိအာဒိမာဟ။ ကီဋာတိအာဒိ ယေသံ သော အဘာဝံ ဣစ္ဆတိ, တေ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ဧရာဝဏောတိ ပဉှေ တဿ အတ္ထိတာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ, န တိရစ္ဆာနဂတဿ။ ဟတ္ထိဗန္ဓာတိအာဒိ ‘‘ယဒိ တတ္ထ ဟတ္ထိအာဒယော သိယုံ, ဟတ္ထိဗန္ဓာဒယောပိ သိယု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ယာဝသိကာတိ ယဝဿ ဒါယကာ။ ကာရဏိကာတိ ဟတ္ထာစရိယာဒယော, ယေဟိ တေ နာနာဝိဓံ ကာရဏံ ကရေယျုံ။ ဘတ္တကာရကာတိ ဟတ္ထိအာဒီနံ ဘတ္တရန္ဓကာ။ န ဟေဝန္တိ တထာ အနိစ္ဆန္တော ပဋိက္ခိပတီတိ။

တိရစ္ဆာနကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ မဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၂-၈၇၅။ ဣဒါနိ မဂ္ဂကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယေသံ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ (အ။ နိ။ ၃။၄၃၁) ဣဒဉ္စေဝ သုတ္တံ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါနဉ္စ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တတံ နိဿာယ ‘‘နိပ္ပရိယာယေန ပဉ္စင်္ဂိကောဝ မဂ္ဂေါ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟိသာသကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပဉ္စင်္ဂိကောတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သမ္မာဝါစာ မဂ္ဂင်္ဂံ, သာ စ န မဂ္ဂေါတိအာဒိ ပရသမယဝသေန ဝုတ္တံ။ ပရသမယသ္မိဉှိ သမ္မာဝါစာဒယော မဂ္ဂင်္ဂန္တိ အာဂတာ။ ရူပတ္တာ ပန မဂ္ဂေါ န ဟောတီတိ ဝဏ္ဏိတာ။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂင်္ဂန္တိအာဒိ မဂ္ဂင်္ဂဿ အမဂ္ဂတာ နာမ နတ္ထီတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿာတိ သုတ္တေ ပရိသုဒ္ဓသီလဿ မဂ္ဂဘာဝနာ နာမ ဟောတိ, န ဣတရဿာတိ အာဂမနိယပဋိပဒါယ ဝိသုဒ္ဓိဘာဝဒဿနတ္ထံ ‘‘ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ သုပရိသုဒ္ဓေါ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ, န ဣမေဟိ ဝိနာ ပဉ္စင်္ဂိကဘာဝဒဿနတ္ထံ။ တေနေဝါဟ ‘‘ဧဝမဿာယံ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆတီ’’တိ။ သကဝါဒိနာ အာဘတသုတ္တံ နီတတ္ထမေဝါတိ။

မဂ္ဂကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၆-၈၇၇။ ဣဒါနိ ဉာဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ ဒွါဒသာကာရဉာဏံ သန္ဓာယ ‘‘ဒွါဒသဝတ္ထုကံ ဉာဏံ လောကုတ္တရ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ တံ ဒွါဒသဝတ္ထုကံ, ဒွါဒသဟိ မဂ္ဂဉာဏေဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ ဒွါဒသာတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော မဂ္ဂဿ ဧကတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ဧကေကသ္မိံ သစ္စေ သစ္စဉာဏကိစ္စဉာဏကတဉာဏာနံ ဝသေန ဉာဏနာနတ္တံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ဒွါဒသ သောတာပတ္တိမဂ္ဂါတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာတိ သုတ္တံ သဒ္ဓိံ ပုဗ္ဗဘာဂပရဘာဂေဟိ ဉာဏနာနတ္တံ ဒီပေတိ, န အရိယမဂ္ဂဿ ဒွါဒသ ဉာဏတံ။ တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ဉာဏကထာဝဏ္ဏနာ။

ဝီသတိမော ဝဂ္ဂေါ။

စတုတ္ထပဏ္ဏာသကော သမတ္တော။

၂၁။ ဧကဝီသတိမဝဂ္ဂ

၁။ သာသနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၈။ ဣဒါနိ သာသနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ တိဿော သင်္ဂီတိယော သန္ဓာယ ‘‘သာသနံ နဝံ ကတ’’န္တိ စ ‘‘အတ္ထိ ကောစိ တထာဂတဿ သာသနံ နဝံ ကရောတီ’’တိ စ ‘‘လဗ္ဘာ တထာဂတဿ သာသနံ နဝံ ကာတု’’န္တိ စ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ တီသုပိ ကထာသု ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သတိပဋ္ဌာနာတိအာဒိ သာသနံ နာမ သတိပဋ္ဌာနာဒယော စေဝ အရိယဓမ္မာ, ကုသလာဒီနဉ္စ ဒေသနာ။ တတ္ထ ယေသံ ဘဂဝတာ ဒေသိတာ သတိပဋ္ဌာနာဒယော, ဌပေတွာ တေ အညေသံ ဝါ သတိပဋ္ဌာနာဒီနံ ကရဏေန အကုသလာဒီနံ ဝါ ကုသလာဒိဘာဝကရဏေန သာသနံ နဝံကတံ နာမ ဘဝေယျ, ကိံ တံ ဧဝံ ကတံ ကေနစိ, အတ္ထိ ဝါ ကောစိ ဧဝံ ကရောတိ, လဗ္ဘာ ဝါ ဧဝံ ကာတုန္တိ တီသုပိ ပုစ္ဆာသု စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

သာသနကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ အဝိဝိတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၉-၈၈၀။ ဣဒါနိ အဝိဝိတ္တကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ယော ဓမ္မော ပစ္စုပ္ပန္နော, သော တေန အဝိဝိတ္တော နာမာတိ ဣဒံ သကသမယေ သန္နိဋ္ဌာနံ။ ယသ္မာ ပန ပုထုဇ္ဇနေန တေဓာတုကာ ဓမ္မာ အပရိညာတာ, တသ္မာ သော ဧကက္ခဏေယေဝ သဗ္ဗေဟိပိ တေဓာတုကေဟိ ဓမ္မေဟိ အဝိဝိတ္တောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသညေဝ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဖဿေဟီတိအာဒိ သဗ္ဗေသံ ဖဿာဒီနံ ဧကက္ခဏေ ပဝတ္တိဒေါသဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အဝိဝိတ္တကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ သညောဇနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၁-၈၈၂။ ဣဒါနိ သညောဇနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ အရဟာ သဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဝိသယံ န ဇာနာတိ, တသ္မာ တဿ တတ္ထ အဝိဇ္ဇာဝိစိကိစ္ဆာဟိ အပ္ပဟီနာဟိ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ သညာယ ‘‘အတ္ထိ ကိဉ္စိ သညောဇနံ အပ္ပဟာယ အရဟတ္တပ္ပတ္တီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အတ္ထိ ကိဉ္စိ သက္ကာယဒိဋ္ဌီတိအာဒိ အရဟတော သဗ္ဗသံယောဇနပ္ပဟာနဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ သဗ္ဗံ ဗုဒ္ဓဝိသယန္တိ ပဉှဒွယေ အရဟတော သဗ္ဗညုတညာဏာဘာဝေန ပဋိသေဓော ကတော, န အဝိဇ္ဇာဝိစိကိစ္ဆာနံ အပ္ပဟာနေန။ ဣတရော ပန တေသံ အပ္ပဟီနတံ သန္ဓာယ တေန ဟီတိ လဒ္ဓိံ ပတိဋ္ဌပေတိ။ သာ အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာဝ ဟောတီတိ။

သညောဇနကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ဣဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၃-၈၈၄။ ဣဒါနိ ဣဒ္ဓိကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဣဒ္ဓိ နာမေသာ ကတ္ထစိ ဣဇ္ဈတိ, ကတ္ထစိ န ဣဇ္ဈတိ, အနိစ္စာဒီနံ နိစ္စာဒိကရဏေ ဧကန္တေနေဝ န ဣဇ္ဈတိ။ သဘာဂသန္တတိံ ပန ပရိဝတ္တေတွာ ဝိသဘာဂသန္တတိကရဏေ ဝါ သဘာဂသန္တတိဝသေနေဝ စိရတရပ္ပဝတ္တနေ ဝါ ယေသံ အတ္ထာယ ကရိယတိ, တေသံ ပုညာဒီနိ ကာရဏာနိ နိဿာယ ကတ္ထစိ ဣဇ္ဈတိ, ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ပါနီယဿ သပ္ပိခီရာဒိကရဏေ ဝိယ မဟာဓာတုနိဓာနေ ဒီပါဒီနံ စိရသန္တာနပ္ပဝတ္တနေ ဝိယ စာတိ ဣဒံ သကသမယေ သန္နိဋ္ဌာနံ။ ယံ ပန အာယသ္မာ ပိလိန္ဒဝစ္ဆော ရညော ပါသာဒံ သုဝဏ္ဏန္တေွဝ အဓိမုစ္စိ, တံ နိဿာယ ယေသံ ‘‘အတ္ထိ အဓိပ္ပါယဣဒ္ဓီ’’တိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အတ္ထိ အဓိပ္ပါယဣဒ္ဓီတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ။ တတ္ထ အဓိပ္ပါယဣဒ္ဓီတိ အဓိပ္ပါယဣဒ္ဓိ, ယထာဓိပ္ပါယံ ဣဇ္ဈနဣဒ္ဓီတိ အတ္ထော။ အာမန္တာတိ လဒ္ဓိမတ္တေ ဌတွာ ပဋိညာ ပရဝါဒိဿ။ အထ နံ အနိစ္စာဒီနံ နိစ္စာဒိတာယ အနုယုဉ္ဇိတုံ နိစ္စပဏ္ဏာ ရုက္ခာ ဟောန္တူတိအာဒိမာဟ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ လဒ္ဓိပတိဋ္ဌာပနေ သုဝဏ္ဏော စ ပနာသီတိ ရညော ပုညူပနိဿယေန အာသိ, န ကေဝလံ ထေရဿ အဓိပ္ပါယေနေဝ။ တသ္မာ အသာဓကမေတန္တိ။

ဣဒ္ဓိကထာဝဏ္ဏနာ။

၅။ ဗုဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၅။ ဣဒါနိ ဗုဒ္ဓကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဌပေတွာ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေ သရီရဝေမတ္တတံ အာယုဝေမတ္တတံ ပဘာဝေမတ္တတဉ္စ သေသေဟိ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ ဗုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓေဟိ ဟီနာတိရေကတာ နာမ နတ္ထိ။ ယေသံ ပန အဝိသေသေနေဝ အတ္ထီတိ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ အတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မေဟိ အနုယုဉ္ဇိတုံ သတိပဋ္ဌာနတောတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တေသံ ဝသေန ဟီနာတိရေကတံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိယေဝါတိ။

ဗုဒ္ဓကထာဝဏ္ဏနာ။

၆။ သဗ္ဗဒိသာကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၆။ ဣဒါနိ သဗ္ဗဒိသာကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ စတူသု ဒိသာသု ဟေဋ္ဌာ ဥပရီတိ သမန္တတော လောကဓာတုသန္နိဝါသံ, သဗ္ဗလောကဓာတူသု စ ဗုဒ္ဓါ အတ္ထီတိ အတ္တနော ဝိကပ္ပသိပ္ပံ ဥပ္ပါဒေတွာ ‘‘သဗ္ဗဒိသာသု ဗုဒ္ဓါ တိဋ္ဌန္တီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ မဟာသံဃိကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ပုရတ္ထိမာယာတိ ပုဋ္ဌော သကျမုနိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ပုန ပုဋ္ဌော လဒ္ဓိဝသေန အညလောကဓာတုယံ ဌိတံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ ကိန္နာမော သော ဘဂဝါတိအာဒိ ‘‘သစေ တွံ ဇာနာသိ, နာမာဒိဝသေန နံ ကထေဟီ’’တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

သဗ္ဗဒိသာကထာဝဏ္ဏနာ။

၇။ ဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၇-၈၈၈။ ဣဒါနိ ဓမ္မကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ရူပါဒယော ရူပါဒိသဘာဝေန နိယတာ န တံ သဘာဝံ ဝိဇဟန္တိ, တသ္မာ သဗ္ဗဓမ္မာ နိယတာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဧကစ္စာနဉ္စ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ သဗ္ဗေ ဓမ္မာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ တေ နိယတာ, မိစ္ဆတ္တနိယတာ ဝါ သိယုံ သမ္မတ္တနိယတာ ဝါ, ဣတော အညော နိယာမော နာမ နတ္ထီ’’တိ စောဒေတုံ မိစ္ဆတ္တနိယတာတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ပဋိက္ခေပေါ စ ပဋိညာ စ ပရဝါဒိဿ။ ရူပံ ရူပဋ္ဌေနာတိအာဒိ ယေနတ္ထေန နိယတာတိ ဝဒတိ, တဿ ဝသေန စောဒေတုံ ဝုတ္တံ။ တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – ရူပဉှိ ရူပဋ္ဌေန နိယတန္တိ ရူပံ ရူပမေဝ, န ဝေဒနာဒိသဘာဝန္တိ အဓိပ္ပါယေန ဝတ္တဗ္ဗံ, ဣတော အညထာ န ဝတ္တဗ္ဗံ။ ကသ္မာ? ရူပဋ္ဌတော အညဿ ရူပဿ အဘာဝါ။ ရူပသဘာဝေါ ဟိ ရူပဋ္ဌော, ရူပသဘာဝေါ စ ရူပမေဝ, န ရူပတော အညော။ ဝေဒနာဒီဟိ ပနဿ နာနတ္တပညာပနတ္ထံ ဧသ ဝေါဟာရော ဟောတီတိ။ တသ္မာ ‘‘ရူပံ ရူပဋ္ဌေန နိယတ’’န္တိ ဝဒန္တေန ရူပံ နိယတန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ နိယတဉ္စ နာမ မိစ္ဆတ္တနိယတံ ဝါ သိယာ သမ္မတ္တနိယတံ ဝါ, ဣတော အညော နိယာမော နာမ နတ္ထီတိ။ အထ ကသ္မာ ပဋိဇာနာတီတိ? အတ္ထန္တရဝသေန။ ရူပံ ရူပဋ္ဌေန နိယတန္တိ ဧတ္ထ ဟိ ရူပံ ရူပမေဝ, န ဝေဒနာဒိသဘာဝန္တိ အယမတ္ထော။ တသ္မာ ပဋိဇာနာတိ။ ဣတော အညထာ ပနဿ နိယတတ္တံ နတ္ထီတိ ပုန တေနေဝ နယေန စောဒေတုံ မိစ္ဆတ္တနိယတန္တိအာဒိမာဟ။ တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ တေန ဟိ ရူပန္တိ လဒ္ဓိပိ အယောနိသော ပတိဋ္ဌာပိတတ္တာ အပ္ပတိဋ္ဌိတာဝ ဟောတီတိ။

ဓမ္မကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ

၈၈၉-၈၉၁။ ဣဒါနိ ကမ္မကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယသ္မာ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒီနိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဋ္ဌာဒီဟိ နိယတာနိ, တသ္မာ သဗ္ဗေ ကမ္မာ နိယတာ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဋ္ဌေန နိယတန္တိ ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဋ္ဌမေဝ။ သစေ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဝိပါကံ ဒါတုံ သက္ကောတိ ဒေတိ, နော စေ အဟောသိကမ္မံ နာမ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ သန္ဓာယ ပဋိညာ သကဝါဒိဿ။ မိစ္ဆတ္တသမ္မတ္တနိယာမဝသေန ပနေတံ အနိယတမေဝါတိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

ကမ္မကထာဝဏ္ဏနာ။

ဧကဝီသတိမော ဝဂ္ဂေါ။

၂၂။ ဗာဝီသတိမဝဂ္ဂ

၁။ ပရိနိဗ္ဗာနကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၂။ ဣဒါနိ ပရိနိဗ္ဗာနကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ယသ္မာ အရဟာ သဗ္ဗညုဝိသယေ အပ္ပဟီနသံယောဇနောဝ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, တသ္မာ အတ္ထိ ကိဉ္စိ သံယောဇနံ အပ္ပဟာယ ပရိနိဗ္ဗာန’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝါတိ။

ပရိနိဗ္ဗာနကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ ကုသလစိတ္တကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၄-၈၉၅။ ဣဒါနိ ကုသလစိတ္တကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ အရဟာ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော ပရိနိဗ္ဗာယန္တောပိ သတော သမ္ပဇာနောဝ ပရိနိဗ္ဗာတိ, တသ္မာ ကုသလစိတ္တော ပရိနိဗ္ဗာယတီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယသ္မာ ကုသလစိတ္တော နာမ ပုညာဘိသင်္ခါရာဘိသင်္ခရဏာဒိဝသေန ဟောတိ, တသ္မာ တေနတ္ထေန စောဒေတုံ အရဟာ ပုညာဘိသင်္ခါရန္တိအာဒိမာဟ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ သတော သမ္ပဇာနောတိ ဣဒံ ဇဝနက္ခဏေ ကိရိယသတိသမ္ပဇညာနံ ဝသေန အသမ္မောဟမရဏဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တံ, န ကုသလစိတ္တဒီပနတ္ထံ။ တသ္မာ အသာဓကန္တိ။

ကုသလစိတ္တကထာဝဏ္ဏနာ။

၃။ အာနေဉ္ဇကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၆။ ဣဒါနိ အာနေဉ္ဇကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဘဂဝါ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဌိတော ပရိနိဗ္ဗာယီတိ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘အရဟာ အာနေဉ္ဇေ ဌိတော ပရိနိဗ္ဗာယတီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ ပကတိစိတ္တေတိ ဘဝင်္ဂစိတ္တေ။ သဗ္ဗေ ဟိ သညိနော သတ္တာ ဘဝင်္ဂစိတ္တေ ဌတွာ ဘဝင်္ဂပရိယောသာနေန စုတိစိတ္တေန ကာလံ ကရောန္တိ။ ဣတိ နံ ဣမိနာ အတ္ထေန စောဒေတုံ ဧဝမာဟ။ တတ္ထ ကိဉ္စာပိ စတုဝေါကာရဘဝေ အရဟတော ပကတိစိတ္တမ္ပိ အာနေဉ္ဇံ ဟောတိ, အယံ ပန ပဉှော ပဉ္စဝေါကာရဘဝဝသေန ဥဒ္ဓဋော။ တသ္မာ နော စ ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေတိ အာဟ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အာနေဉ္ဇကထာဝဏ္ဏနာ။

၄။ ဓမ္မာဘိသမယကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၇။ ဣဒါနိ ဓမ္မာဘိသမယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ အတီတဘဝေ သောတာပန္နံ မာတုကုစ္ဆိယံ ဝသိတွာ နိက္ခန္တံ ဒိသွာ ‘‘အတ္ထိ ဂဗ္ဘသေယျာယ ဓမ္မာဘိသမယော’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘ယဒိ တတ္ထ ဓမ္မာဘိသမယော အတ္ထိ, ဓမ္မာဘိသမယဿ ကာရဏေဟိ ဓမ္မဒေသနာဒီဟိ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ စောဒေတုံ အတ္ထိ ဂဗ္ဘသေယျာယ ဓမ္မဒေသနာတိအာဒိမာဟ။ သုတ္တဿာတိအာဒိ ဘဝင်္ဂဝါရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဂဗ္ဘသေယျာယ ဟိ ယေဘုယျေန ဘဝင်္ဂမေဝ ပဝတ္တတိ။ တေနေဝ သတ္တော ကိရိယမယပ္ပဝတ္တာဘာဝါ သုတ္တော, ဘာဝနာနုယောဂဿ အဘာဝါ ပမတ္တော, ကမ္မဋ္ဌာနပရိဂ္ဂါဟကာနံ သတိသမ္ပဇညာနံ အဘာဝါ မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော နာမ ဟောတိ, တထာရူပဿ ကုတော ဓမ္မာဘိသမယောတိ?

ဓမ္မာဘိသမယကထာဝဏ္ဏနာ။

၅-၇။ တိဿောပိကထာဝဏ္ဏနာ

၈၉၈-၉၀၀။ ဣဒါနိ တိဿောပိကထာ နာမ ဟောန္တိ။ တတ္ထ အစိရဇာတာနံ ပန သောတာပန္နာနံ အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ သုပ္ပဝါသာယ စ ဥပါသိကာယ သတ္တဝဿိကံ ဂဗ္ဘံ ဒိသွာ ‘‘အတ္ထိ ဂဗ္ဘသေယျာယ အရဟတ္တပ္ပတ္တီ’’တိ စ သုပိနေ အာကာသဂမနာဒီနိ ဒိသွာ ‘‘အတ္ထိ ဓမ္မာဘိသမယော’’တိ စ ‘‘အတ္ထိ တတ္ထ အရဟတ္တပ္ပတ္တီ’’တိ စ ဣဓာပိ ယေသံ လဒ္ဓိယော, သေယျထာပိ တေသညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ပုရိမကထာ သဒိသမေဝါတိ။

တိဿောပိကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ အဗျာကတကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၁-၉၀၂။ ဣဒါနိ အဗျာကတကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘အတ္ထေသာ, ဘိက္ခဝေ, စေတနာ, သာ စ ခေါ အဗ္ဗောဟာရိကာ’’တိ (ပါရာ။ ၂၃၅) ဝစနတော ‘‘သဗ္ဗံ သုပိနဂတဿ စိတ္တံ အဗျာကတ’’န္တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနညေဝ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာ ပါဠိမေဝ နိယျာတိ။ သုပိနဂတဿ စိတ္တံ အဗ္ဗောဟာရိကန္တိ ဣဒံ အာပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သုပိနဂတဿ ဟိ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ကိဉ္စာပိ အကုသလစိတ္တံ ပဝတ္တတိ, ဝတ္ထုဝိကောပနံ ပန နတ္ထီတိ န သက္ကာ တတ္ထ အာပတ္တိံ ပညပေတုံ။ ဣမိနာ ကာရဏေန တံ အဗ္ဗောဟာရိကံ, န အဗျာကတတ္တာတိ။

အဗျာကတကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ အာသေဝနပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၃-၉၀၅။ ဣဒါနိ အာသေဝနပစ္စယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ခဏိကာ, န ကောစိ မုဟုတ္တမ္ပိ ဌတွာ အာသေဝနပစ္စယံ အာသေဝတိ နာမ။ တသ္မာ နတ္ထိ ကိဉ္စိ အာသေဝနပစ္စယတာ။ အာသေဝနပစ္စယတာယ ဥပ္ပန္နံ ပန န ကိဉ္စိ အတ္ထီတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ တေသညေဝ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ သုတ္တဝသေနေဝ ပညာပေတုံ နနု ဝုတ္တံ ဘဂဝတာ ပါဏာတိပါတောတိအာဒိ အာဘတံ။ တံ သဗ္ဗံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အာသေဝနပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၀။ ခဏိကကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၆-၉၀၇။ ဣဒါနိ ခဏိကကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ သဗ္ဗသင်္ခတဓမ္မာ အနိစ္စာ, တသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏိကာယေဝ။ သမာနာယ ဟိ အနိစ္စတာယ ဧကော လဟုံ ဘိဇ္ဇတိ, ဧကော စိရေနာတိ ကော ဧတ္ထ နိယာမောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ပုဗ္ဗသေလိယာပရသေလိယာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ဧကစိတ္တက္ခဏိကာတိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ စိတ္တေ မဟာပထဝီတိအာဒီသု တေသံ တထာ သဏ္ဌာနံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ စက္ခာယတနန္တိအာဒိ ‘‘ယဒိ သဗ္ဗေ ဧကစိတ္တက္ခဏိကာ ဘဝေယျုံ, စက္ခာယတနာဒီနိ စက္ခုဝိညာဏာဒီဟိ သဒ္ဓိံယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဇ္ဈေယျု’’န္တိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဣတရော ပန အန္တောမာတုကုစ္ဆိဂတဿ ဝိညာဏုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ, ပဝတ္တံ သန္ဓာယ လဒ္ဓိဝသေန ပဋိဇာနာတိ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။ တေန ဟိ ဧကစိတ္တက္ခဏိကာတိ ယသ္မာ နိစ္စာ န ဟောန္တိ, တသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏိကာတိ အတ္တနော ရုစိယာ ကာရဏံ ဝဒတိ။ တံ အဝုတ္တသဒိသမေဝါတိ။

ခဏိကကထာဝဏ္ဏနာ။

ဗာဝီသတိမော ဝဂ္ဂေါ။

၂၃။ တေဝီသတိမဝဂ္ဂ

၁။ ဧကာဓိပ္ပါယကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၈။ ဣဒါနိ ဧကာဓိပ္ပါယကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ကာရုညေန ဝါ ဧကေန အဓိပ္ပါယေန ဧကာဓိပ္ပါယော, သံသာရေ ဝါ ဧကတော ဘဝိဿာမာတိ ဣတ္ထိယာ သဒ္ဓိံ ဗုဒ္ဓပူဇာဒီနိ ကတွာ ပဏိဓိဝသေန ဧကော အဓိပ္ပါယော အဿာတိ ဧကာဓိပ္ပါယော။ ဧဝရူပေါ ဒွိန္နမ္ပိ ဇနာနံ ဧကာဓိပ္ပါယော မေထုနော ဓမ္မော ပဋိသေဝိတဗ္ဗောတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနဉ္စေဝ ဝေတုလ္လကာနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ယထာပါဠိမေဝ နိယျာတီတိ။

ဧကာဓိပ္ပါယကထာဝဏ္ဏနာ။

၂။ အရဟန္တဝဏ္ဏကထာဝဏ္ဏနာ

၉၀၉။ ဣဒါနိ အရဟန္တဝဏ္ဏကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ဣရိယာပထသမ္ပန္နေ အာကပ္ပသမ္ပန္နေ ပါပဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘အရဟန္တာနံ ဝဏ္ဏေန အမနုဿာ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရာပထကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

အရဟန္တဝဏ္ဏကထာဝဏ္ဏနာ။

၃-၇။ ဣဿရိယကာမကာရိကာကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁၀-၉၁၄။ ဣဒါနိ ဣဿရိယကာမကာရိကာကထာ နာမ ဟောတိ။ ဆဒ္ဒန္တဇာတကာဒီနိ သန္ဓာယ ‘‘ဗောဓိသတ္တော ဣဿရိယကာမကာရိကာဟေတု ဝိနိပါတံ ဂစ္ဆတိ, ဂဗ္ဘသေယျံ ဩက္ကမတိ, ဒုက္ကရကာရိကံ အကာသိ, အပရန္တပံ အကာသိ, အညံ သတ္ထာရံ ဥဒ္ဒိသီ’’တိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ, တေ သန္ဓာယ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ သေသံ ပဌမကထာယံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။ ဒုတိယကထာယံ ဣဒ္ဓိမာတိ ယဒိ ဣဿရိယကာမကာရိကာဟေတု ဂစ္ဆေယျ, ဣဒ္ဓိယာ ဂစ္ဆေယျ, န ကမ္မဝသေနာတိ စောဒနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ ဣတရော ပန ပဌမပဉှေ ဘာဝနာမယံ သန္ဓာယ ပဋိက္ခိပတိ။ ဒုတိယပဉှေ ပုညိဒ္ဓိံ သန္ဓာယ ပဋိဇာနာတိ။ တတိယကထာယံ ဣဿရိယကာမကာရိကာဟေတု နာမ ဒုက္ကရကာရိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ကရိယတိ။ ယဒိ စ သော တံ ကရေယျ, သဿတာဒီနိပိ ဂဏှေယျာတိ စောဒနတ္ထံ သဿတော လောကောတိအာဒိ ဝုတ္တံ။ စတုတ္ထကထာယမ္ပိ ဧသေဝ နယောတိ။

ဣဿရိယကာမကာရိကာကထာဝဏ္ဏနာ။

၈။ ပတိရူပကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁၅-၉၁၆။ ဣဒါနိ ရာဂပတိရူပကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ မေတ္တာကရုဏာမုဒိတာယော သန္ဓာယ ‘‘န ရာဂေါ ရာဂပတိရူပကော’’တိ စ ဣဿာမစ္ဆရိယကုက္ကုစ္စာနိ သန္ဓာယ ‘‘န ဒေါသော ဒေါသပတိရူပကော’’တိ စ ဟသိတုပ္ပါဒံ သန္ဓာယ ‘‘န မောဟော မောဟပတိရူပကော’’တိ စ ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာနံ နိဂ္ဂဟံ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ အနုဂ္ဂဟံ ပါပဂရဟိတံ ကလျာဏပသံသံ အာယသ္မတော ပိလိန္ဒဝစ္ဆဿ ဝသလဝါဒံ ဘဂဝတော ခေဠာသကဝါဒံ မောဃပုရိသဝါဒဉ္စ သန္ဓာယ ‘‘န ကိလေသော ကိလေသပတိရူပကော’’တိ စ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ အန္ဓကာနံ၊ တေ သန္ဓာယ သဗ္ဗကထာသု ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ယသ္မာ ဖဿာဒိပတိရူပကာ နဖဿာဒယော နာမ နတ္ထိ, တသ္မာ ရာဂါဒိပတိရူပကာ နရာဂါဒယောပိ နတ္ထီတိ စောဒေတုံ အတ္ထိ န ဖဿောတိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တေသံ အဘာဝါ ပဋိက္ခိပတိ။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

ပတိရူပကထာဝဏ္ဏနာ။

၉။ အပရိနိပ္ဖန္နကထာဝဏ္ဏနာ

၉၁၇-၉၁၈။ ဣဒါနိ အပရိနိပ္ဖန္နကထာ နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ –

‘‘ဒုက္ခမေဝ ဟိ သမ္ဘောတိ, ဒုက္ခံ တိဋ္ဌတိ ဝေတိ စ၊

နာညတြ ဒုက္ခာ သမ္ဘောတိ, နာညံ ဒုက္ခာ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ။ (သံ။ နိ။ ၁။၁၇၁) –

ဝစနံ နိဿာယ ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နံ, သေသာ ခန္ဓာယတနဓာတုဣန္ဒြိယဓမ္မာ အပရိနိပ္ဖန္နာတိ ယေသံ လဒ္ဓိ, သေယျထာပိ ဧကစ္စာနံ ဥတ္တရပထကာနဉ္စေဝ ဟေတုဝါဒါနဉ္စ၊ တေ သန္ဓာယ ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နန္တိ ပုစ္ဆာ သကဝါဒိဿ, ပဋိညာ ဣတရဿ။ အထ နံ ‘‘သစေ ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နံ, န အနိစ္စာဒိသဘာဝံ သိယာ’’တိ စောဒေတုံ ရူပံ န အနိစ္စန္တိအာဒိမာဟ။ ဣတရော တထာရူပံ ရူပံ အပဿန္တော ပဋိက္ခိပတိ။ သကဝါဒီ နနု ရူပံ အနိစ္စန္တိအာဒိ ဝစနေန တဿ ဧကံ လဒ္ဓိံ ပဋိသေဓေတွာ ဒုတိယံ ပုစ္ဆန္တော ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္နန္တိအာဒိမာဟ။ အထဿ တမ္ပိ လဒ္ဓိံ ပဋိသေဓေတုံ န ယဒနိစ္စန္တိအာဒိမာဟ။ တတြာယံ အဓိပ္ပါယော – န ကေဝလဉှိ ပဌမသစ္စမေဝ ဒုက္ခံ။ ယံ ပန ကိဉ္စိ အနိစ္စံ, တံ ဒုက္ခမေဝ။ ရူပဉ္စ အနိစ္စံ, တသ္မာ တမ္ပိ ပရိနိပ္ဖန္နံ။ ဣတိ ယံ တွံ ဝဒေသိ ‘‘ရူပံ အပရိနိပ္ဖန္နံ, ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္န’’န္တိ, တံ နော ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဒုက္ခညေဝ ပရိနိပ္ဖန္န’’န္တိ။ ဝေဒနာဒိမူလိကာဒီသုပိ ယောဇနာသု ဧသေဝ နယော။ ဓမ္မာယတနဓမ္မဓာတူသု ပန ဌပေတွာ နိဗ္ဗာနံ သေသဓမ္မာနံ ဝသေန အနိစ္စတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဣန္ဒြိယာနိ အနိစ္စာနေဝါတိ။

အပရိနိပ္ဖန္နကထာဝဏ္ဏနာ။

တေဝီသတိမော ဝဂ္ဂေါ။

နိဂမနကထာ

ဧတ္တာဝတာ စ –

ပဏ္ဏာသကေဟိ စတူဟိ, တီဟိ ဝဂ္ဂေဟိ စေဝ စ၊

သင်္ဂဟေတွာ ကထာ သဗ္ဗာ, ဦနတိသတဘေဒနာ။

ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ, ကထာမဂ္ဂေသု ကောဝိဒေါ၊

ယံ ဇိနော ဒေသယိ တဿ, နိဋ္ဌိတာ အတ္ထဝဏ္ဏနာ။

ဣမံ တေရသမတ္တေဟိ, ဘာဏဝါရေဟိ တန္တိယာ၊

စိရဋ္ဌိတတ္ထံ ဓမ္မဿ, သင်္ခရောန္တေန ယံ မယာ။

ယံ ပတ္တံ ကုသလံ တေန, လောကောယံ သနရာမရော၊

ဓမ္မရာဇဿ သဒ္ဓမ္မ-ရသမေဝါဓိဂစ္ဆတူတိ။

ကထာဝတ္ထု-အဋ္ဌကထာ နိဋ္ဌိတာ။

အဘိဓမ္မပိဋက

ယမကပ္ပကရဏအဋ္ဌကထာ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

သင်္ခေပေနေဝ ဒေဝါနံ, ဒေဝဒေဝေါ သုရာလယေ၊

ကထာဝတ္ထုပ္ပကရဏံ, ဒေသယိတွာ ရဏဉ္ဇဟော။

ယမဿ ဝိသယာတီတော, နာနာယမကမဏ္ဍိတံ၊

အဘိဓမ္မပ္ပကရဏံ, ဆဋ္ဌံ ဆဋ္ဌာန ဒေသကော။

ယမကံ အယမာဝတ္တ-နီလာမလတနူရုဟော၊

ယံ ဒေသယိ အနုပ္ပတ္တော, တဿ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော၊

ဣဒါနိ ယသ္မာ တသ္မာဿ, ဟောတိ သံဝဏ္ဏနာ အယန္တိ။

၁။ မူလယမက

ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁။ မူလယမကံ, ခန္ဓယမကံ, အာယတနယမကံ, ဓာတုယမကံ, သစ္စယမကံ, သင်္ခါရယမကံ, အနုသယယမကံ, စိတ္တယမကံ, ဓမ္မယမကံ, ဣန္ဒြိယယမကန္တိ ဣမေသံ ဒသန္နံ ယမကာနံ ဝသေန ဣဒံ ပကရဏံ ဒသဝိဓေန ဝိဘတ္တန္တိ ဟိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ယေသံ ဒသန္နံ ယမကာနံ ဝသေန ဣဒံ ပကရဏံ ဒသဝိဓေန ဝိဘတ္တံ, တေသဉ္စေဝ ဣမဿ စ ပကရဏဿ နာမတ္ထော တာဝ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော – ကေနဋ္ဌေန ယမကန္တိ? ယုဂဠဋ္ဌေန။ ယုဂဠဉှိ ယမကန္တိ ဝုစ္စတိ – ‘ယမကပါဋိဟာရိယံ, ယမကသာလာ’တိအာဒီသု ဝိယ။ ဣတိ ယုဂဠသင်္ခါတာနံ ယမကာနံ ဝသေန ဒေသိတတ္တာ ဣမေသု ဒသသု ဧကေကံ ယမကံ နာမ။ ဣမေသံ ပန ယမကာနံ သမူဟဘာဝတော သဗ္ဗမ္ပေတံ ပကရဏံ ယမကန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

တတ္ထ မူလဝသေန ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနံ ကတွာ ဒေသိတတ္တာ ဒသန္နံ တာဝ သဗ္ဗပဌမံ မူလယမကန္တိ ဝုတ္တံ။ တဿ ဥဒ္ဒေသဝါရော, နိဒ္ဒေသဝါရောတိ ဒွေ ဝါရာ ဟောန္တိ။ တေသု ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနုက္ကမေန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတ္တာ ဥဒ္ဒေသဝါရော ပဌမော။ တဿ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာ၊ ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလာ, သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ ဣဒံ ယမကံ အာဒိ။ တဿ ကုသလာကုသလမူလသင်္ခါတာနံ ဒွိန္နံ အတ္ထာနံ ဝသေန အတ္ထယမကန္တိ ဝါ, တေသညေဝ အတ္ထာနံ ဝသေန အနုလောမပဋိလောမတော ပဝတ္တပါဠိဓမ္မဝသေန ဓမ္မယမကန္တိ ဝါ, အနုလောမပဋိလောမတော ပဝတ္တပုစ္ဆာဝသေန ပုစ္ဆာယမကန္တိ ဝါ တိဓာ ယမကဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော။

ဣဒါနိ ဣမေသံ ယမကာနံ ဝသေန ဒေသိတေ ဣမသ္မိံ မူလယမကေ ဥဒ္ဒေသဝါရဿ တာဝ နယယမကပုစ္ဆာအတ္ထဝါရပ္ပဘေဒဝသေန ပါဠိဝဝတ္ထာနမေဝ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ကုသလတ္တိကမာတိကာယ ဟိ ‘ကုသလာ ဓမ္မာ’တိ ဣဒံ အာဒိပဒံ နိဿာယ မူလနယော, မူလမူလနယော, မူလကနယော, မူလမူလကနယောတိ ဣမေ စတ္တာရော နယာ ဟောန္တိ။ တေသံ ဧကေကသ္မိံ နယေ မူလယမကံ, ဧကမူလယမကံ, အညမညမူလယမကန္တိ တီဏိ တီဏိ ယမကာနိ။ ဧဝံ စတူသု နယေသု ဒွါဒသ ယမကာနိ, ဧကေကသ္မိံ ယမကေ အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဒွေ ဒွေ ပုစ္ဆာတိ စတုဝီသတိ ပုစ္ဆာ, ဧကေကာယ ပုစ္ဆာယ သန္နိဋ္ဌာနသံသယဝသေန ဒွေ ဒွေ အတ္ထာတိ အဋ္ဌစတ္တာလီသ အတ္ထာတိ။

တတ္ထ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ကုသလေသု ‘‘ကုသလာ နု ခေါ, န ကုသလာ နု ခေါ’’တိ သန္ဒေဟာဘာဝတော ဣမသ္မိံ ပဒေ သန္နိဋ္ဌာနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာတိ ‘‘သဗ္ဗေ တေ ကုသလာ ဓမ္မာ ကုသလမူလာ နု ခေါ, နနု ခေါ’’တိ ဧဝံ ဝိမတိဝသေန ပုစ္ဆိတတ္တာ ဣမသ္မိံ ပဒေ သံသယတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော စ ခေါ ဝေနေယျာနံ သံသယဋ္ဌာနေ သံသယဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တော, တထာဂတဿ ပန သံသယော နာမ နတ္ထိ။ ဣတော ပရေသုပိ ပုစ္ဆာပဒေသု ဧသေဝ နယော။

ယထာ စ ကုသလပဒံ နိဿာယ ဣမေ စတ္တာရော နယာ, ဧကေကသ္မိံ နယေ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ယမကာနံ ဝသေန ဒွါဒသ ယမကာနိ, ဧကေကသ္မိံ ယမကေ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ ပုစ္ဆာနံ ဝသေန စတုဝီသတိ ပုစ္ဆာ၊ ဧကေကာယ ပုစ္ဆာယ ဒွိန္နံ ဒွိန္နံ အတ္ထာနံ ဝသေန အဋ္ဌစတ္တာလီသ အတ္ထာ စ ဟောန္တိ။ အကုသလပဒံ နိဿာယပိ တထေဝ။ အဗျာကတပဒံ နိဿာယပိ တထေဝ။ တီဏိပိ ပဒါနိ ဧကတော ကတွာ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ နာမပဒံ နိဿာယပိ တထေဝါတိ ကုသလတ္တိကမာတိကာယ စတူသု ပဒေသု သဗ္ဗေပိ သောဠသ နယာ, အဋ္ဌစတ္တာလီသ ယမကာနိ, ဆန္နဝုတိ ပုစ္ဆာ, ဒွေနဝုတိသတံ အတ္ထာ စ ဥဒ္ဒေသဝသေန ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဧတ္တာဝတာ မူလဝါရော နာမ ပဌမံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော ဟောတိ။

တတော ပရံ ယေ ကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေ တေ ကုသလဟေတူတိအာဒယော တဿေဝ မူလဝါရဿ ဝေဝစနဝသေန နဝ ဝါရာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ။ ဣတိ မူလဝါရော, ဟေတုဝါရော, နိဒါနဝါရော, သမ္ဘဝဝါရော, ပဘဝဝါရော, သမုဋ္ဌာနဝါရော, အာဟာရဝါရော, အာရမ္မဏဝါရော, ပစ္စယဝါရော, သမုဒယဝါရောတိ သဗ္ဗေပိ ဒသ ဝါရာ ဟောန္တိ။ တတ္ထ မူလဝါရေ အာဂတပရိစ္ဆေဒေနေဝ သေသေသုပိ နယာဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာတိ သဗ္ဗေသုပိ ဒသသု ဝါရေသု သဋ္ဌိသတနယာ, အသီတိအဓိကာနိ စတ္တာရိ ယမကသတာနိ, သဋ္ဌိအဓိကာနိ နဝပုစ္ဆာသတာနိ, ဝီသာဓိကာနိ ဧကူနဝီသတိ အတ္ထသတာနိ စ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ ဧဝံ တာဝ ဥဒ္ဒေသဝါရေ နယယမကပုစ္ဆာအတ္ထဝါရပ္ပဘေဒဝသေန ပါဠိဝဝတ္ထာနမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

မူလံ ဟေတု နိဒါနဉ္စာတိ ဂါထာ ဒသန္နမ္ပိ ဝါရာနံ ဥဒ္ဒါနဂါထာ နာမ။ တတ္ထ မူလာဒီနိ သဗ္ဗာနိပိ ကာရဏဝေဝစနာနေဝ။ ကာရဏဉှိ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌေန မူလံ။ အတ္တနော ဖလနိပ္ဖါဒနတ္ထံ ဟိနောတိ ပဝတ္တတီတိ ဟေတု။ ‘ဟန္ဒ, နံ ဂဏှာထာ’တိ ဒဿေန္တံ ဝိယ အတ္တနော ဖလံ နိဒေတီတိ နိဒါနံ။ ဧတသ္မာ ဖလံ သမ္ဘောတီတိ သမ္ဘဝေါ။ ပဘဝတီတိ ပဘဝေါ။ သမုဋ္ဌာတိ ဧတ္ထ ဖလံ, ဧတေန ဝါ သမုဋ္ဌာတီတိ သမုဋ္ဌာနံ။ အတ္တနော ဖလံ အာဟရတီတိ အာဟာရော။ အပ္ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗေန အတ္တနော ဖလေန အာလမ္ဗိယတီတိ အာလမ္ဗဏံ။ ဧတံ ပဋိစ္စ အပ္ပဋိက္ခိပိတွာ ဖလံ ဧတိ ပဝတ္တတီတိ ပစ္စယော။ ဧတသ္မာ ဖလံ သမုဒေတီတိ သမုဒယော။ ဧဝမေတေသံ ပဒါနံ ဝစနတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ။

နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၅၀။ ဣဒါနိ ယေကေစိ ကုသလာ ဓမ္မာတိအာဒိနာ နယေန နိဒ္ဒေသဝါရော အာရဒ္ဓေါ။ တတ္ထ ယေ ကေစီတိ အနဝသေသဝစနံ။ ကုသလာ ဓမ္မာတိ ကုသလတ္တိကဿ ပဒဘာဇနေ ဝုတ္တလက္ခဏာ အနဝဇ္ဇသုခဝိပါကာ ကုသလသဘာဝါ။ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလာတိ ကိံ တေ သဗ္ဗေယေဝ ကုသလမူလာတိ ပုစ္ဆတိ။ တီဏေဝ ကုသလမူလာနီတိ န တေ သဗ္ဗေ ကုသလမူလာနိ, အလောဘာဒီနိ ပန တီဏိ ဧဝ ကုသလမူလာနီတိ အတ္ထော။ အဝသေသာ ကုသလာ ဓမ္မာ န ကုသလမူလာတိ အဝသေသာ ဖဿာဒယော ကုသလာ ဓမ္မာ ကုသလမူလာနိ နာမ န ဟောန္တိ။ အထ ဝါ အဝသေသာ ဖဿာဒယော ကုသလာ ဓမ္မာယေဝ နာမ, န ကုသလမူလာနီတိပိ အတ္ထော။ ယေ ဝါ ပန ကုသလမူလာတိ ယေ ဝါ ပန ပဌမပုစ္ဆာယ ဒုတိယပဒေန ကုသလမူလာတိ တယော အလောဘာဒယော ဂဟိတာ။ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ ကိံ တေ သဗ္ဗေ တယောပိ ဓမ္မာ ကုသလာတိ ပုစ္ဆတိ။ အာမန္တာတိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကုသလမူလာနံ ကုသလဘာဝံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော အာဟ။ အယံ တာဝ မူလနယေ မူလယမကဿ အတ္ထော။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗပုစ္ဆာသု ဝိဿဇ္ဇနနယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ယံ ပန ယတ္ထ ဝိသေသမတ္တံ အတ္ထိ, တဒေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ။

၅၁။ ဧကမူလယမကေ တာဝ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ ဂဏနဋ္ဌေန ဧကမူလကံ အဂ္ဂဟေတွာ သမာနဋ္ဌေန ဂဟေတဗ္ဗာ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလေန သမာနမူလာ။ ယံ ဖဿဿ မူလံ, တဒေဝ ဝေဒနာဒီနန္တိ။ အထ နေသံ တထာဘာဝံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော အာမန္တာတိ အာဟ။ ကုသလသမုဋ္ဌာနန္တိ ကုသလစိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ ဒဿိတံ။ ဧကမူလန္တိ အလောဘာဒိနာ ကုသလမူလေန သမာနမူလံ။ ယထေဝ ဟိ ဖဿာဒီနံ အလောဘာဒယော ဟေတုပစ္စယတ္တာ မူလံ, တထာ တံ သမုဋ္ဌာနရူပဿာပိ, ကုသလလက္ခဏာဘာဝေန ပန တံ န ကုသလံ။

၅၂။ အညမညယမကေ ‘ယေကေစိ ကုသလာ’တိ အပုစ္ဆိတွာ ယေကေစိ ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ ပုစ္ဆာ ကတာ။ ကသ္မာ? ဣမိနာပိ ဗျဉ္ဇနေန တဿေဝတ္ထဿ သမ္ဘဝတော။ ကုသလမူလာနီတိ ဣဒံ ပုရိမဿ ဝိသေသနံ။ ‘မူလာနိ ယာနိ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’တိ ဟိ ဝုတ္တံ, တာနိ ပန ကုသလမူလာနိပိ ဟောန္တိ အကုသလအဗျာကတမူလာနိပိ, ဣဓ ကုသလမူလာနီတိ ဝိသေသဒဿနတ္ထမိဒံ ဝုတ္တံ။ အညမညမူလာနိ စာတိ အညမညံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။ တဿေဝ ပဋိလောမပုစ္ဆာယ ‘သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလမူလေန ဧကမူလာ’တိ အဝတွာ သဗ္ဗေ တေ ဓမ္မာ ကုသလာတိ ဝုတ္တံ။ ကသ္မာ? အတ္ထဝိသေသာဘာဝတော။ ကုသလမူလေန ဧကမူလာတိ ဟိ ပုစ္ဆာယ ကတာယ ‘မူလာနိ ယာနိ ဧကတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ ကာတဗ္ဗံ ဘဝေယျ, ဧဝဉ္စ သတိ အတ္ထဝိသေသာဘာဝေါ ဟောတိ။ တသ္မာ တထာ အကတွာ ဧဝံ ပုစ္ဆာ ကတာ။ ဣမိနာ ဥပါယေန မူလမူလနယာဒီသုပိ အညမညမူလယမကေ ပုစ္ဆာဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော။

၅၃-၅၅။ မူလမူလနယေ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလမူလာတိ သဗ္ဗေ တေ ကုသလမူလသင်္ခါတာ မူလာတိ ပုစ္ဆတိ။ ဧကမူလမူလာတိ သမာနဋ္ဌေန ဧကမေဝ မူလမူလံ ဧတေသန္တိ ဧကမူလမူလာ။ အညမညမူလမူလာတိ အညမညဿ မူလံ အညမညမူလံ, အညမညမူလံ ဟေတုပစ္စယဋ္ဌေန မူလံ ဧတေသန္တိ အညမညမူလမူလာ။

၅၆။ မူလကနယေ ကုသလမူလကာတိ ဟေတုပစ္စယဋ္ဌေန ကုသလံ မူလံ ဧတေသန္တိ ကုသလမူလကာ။

၅၇-၆၁။ မူလမူလကနယေ ကုသလမူလမူလကာတိ ကုသလာနံ မူလံ ကုသလမူလံ။ ဟေတုပစ္စယဋ္ဌေနေဝ ကုသလမူလံ မူလံ ဧတေသန္တိ ကုသလမူလမူလကာတိ။ အယံ တာဝ ကုသလပဒံ နိဿာယ နယယမကပုစ္ဆာသု ဝိသေသတ္ထော။

၆၂-၇၃။ အကုသလပဒါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ အယံ ပန ဝိသေသော, အဟေတုကံ အကုသလန္တိ ဝိစိကိစ္ဆာယ စေဝ ဥဒ္ဓစ္စေန စ သမ္ပယုတ္တံ မောဟံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

၇၄-၈၅။ အဟေတုကံ အဗျာကတန္တိ အဋ္ဌာရသ စိတ္တုပ္ပါဒါ ရူပံ, နိဗ္ဗာနဉ္စ။ အဗျာကတမူလေန န ဧကမူလန္တိ ဣဓ ပန ဌပေတွာ သဟေတုကအဗျာကတသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ, သေသံ လဗ္ဘတိ။ သဟေတုကအဗျာကတသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ အဗျာကတမူလေန ဧကမူလံ ဟောတိ, တံ အဗ္ဗောဟာရိကံ ကတွာ ဧကတော လဗ္ဘမာနကဝသေနေဝ စေတံ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ။

၈၆-၉၇။ နာမာ ဓမ္မာတိ နာမသင်္ခါတာ ဓမ္မာ။ တေ အတ္ထတော စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ, နိဗ္ဗာနဉ္စ။ နဝေဝ နာမမူလာနီတိ ကုသလာကုသလအဗျာကတမူလဝသေန နဝ မူလာနိ။ အဟေတုကံ နာမံ နာမမူလေန န ဧကမူလန္တိ အဟေတုကံ သဗ္ဗမ္ပိ အဋ္ဌာရသ စိတ္တုပ္ပါဒဝိစိကိစ္ဆုဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တမောဟနိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ နာမံ နာမမူလေန န ဧကမူလံ။ န ဟိ တံ တေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ သဟေတုကံ နာမံ နာမမူလေနာတိ ပဒေပိ သဟေတုကံ နာမံ နာမမူလေနာတိ အတ္ထော။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ။

မူလဝါရဝဏ္ဏနာ။

၉၈-၉၉။ ဟေတုဝါရာဒီသုပိ ဣမိနာဝုပါယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ မူလံ ဟေတု နိဒါနဉ္စာတိဂါထာ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌာနံ ဒသန္နမ္ပိ ဝါရာနံ ပုန ဥဒ္ဒါနဝသေနေဝ ဝုတ္တာတိ။

မူလယမကဝဏ္ဏနာ။

၂။ ခန္ဓယမက

၁။ ပဏ္ဏတ္တိဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁။ ဣဒါနိ မူလယမကေ ဒေသိတေယေဝ ကုသလာဒိဓမ္မေ ခန္ဓဝသေန သင်္ဂဏှိတွာ မူလယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ ခန္ဓယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ တာဝ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဣမသ္မိဉှိ ခန္ဓယမကေ တယော မဟာဝါရာ ဟောန္တိ – ပဏ္ဏတ္တိဝါရော, ပဝတ္တိဝါရော, ပရိညာဝါရောတိ။ တေသု ပဏ္ဏတ္တိဝါရော ခန္ဓာနံ နာမာဘိဓာနသောဓနဝသေနေဝ ဂတတ္တာ ပဏ္ဏတ္တိဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ ပဝတ္တိဝါရော တေန သောဓိတနာမာဘိဓာနာနံ ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝသေန ပဝတ္တိံ သောဓယမာနော ဂတော, တသ္မာ ပဝတ္တိဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ ပရိညာဝါရော ဣမိနာနုက္ကမေန ပဝတ္တာနံ ခန္ဓာနံ သင်္ခေပေနေဝ တိဿော ပရိညာ ဒီပယမာနော ဂတော, တသ္မာ ပရိညာဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ တတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိဝါရော ဥဒ္ဒေသနိဒ္ဒေသဝသေန ဒွီဟာကာရေဟိ ဝဝတ္ထိတော။ ဣတရေသု ဝိသုံ ဥဒ္ဒေသဝါရော နတ္ထိ။ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဝသေန ဧကဓာ ဝဝတ္ထိတာ။ တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာတိပဒံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ န ခန္ဓာ, န သင်္ခါရာတိ ပဒံ တာဝ ပဏ္ဏတ္တိဝါရဿ ဥဒ္ဒေသဝါရော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပုစ္ဆာဝါရောတိပိ တဿေဝ နာမံ။ တတ္ထ ပဉ္စက္ခန္ဓာတိ အယံ ယမကဝသေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနံ ခန္ဓာနံ ဥဒ္ဒေသော။ ရူပက္ခန္ဓော…ပေ… ဝိညာဏက္ခန္ဓောတိ တေသညေဝ ပဘေဒတော နာမဝဝတ္ထာနံ။

၂-၃။ ဣဒါနိ ဣမေသံ ခန္ဓာနံ ဝသေန ပဒသောဓနဝါရော, ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော, သုဒ္ဓခန္ဓဝါရော, သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရောတိ စတ္တာရော နယဝါရာ ဟောန္တိ။ တတ္ထ ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော, ရူပက္ခန္ဓော ရူပန္တိအာဒိနာ နယေန ပဒမေဝ သောဓေတွာ ဂတော ပဒသောဓနဝါရော နာမ။ သော အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ။ တတ္ထ အနုလောမဝါရေ ‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော, ရူပက္ခန္ဓော ရူပ’န္တိအာဒီနိ ပဉ္စ ယမကာနိ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ‘န ရူပံ, န ရူပက္ခန္ဓော၊ န ရူပက္ခန္ဓော န ရူပ’န္တိအာဒီနိ ပဉ္စေဝ။ တတော ပရံ တေသညေဝ ပဒသောဓနဝါရေ သောဓိတာနံ ခန္ဓာနံ ‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော, ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော’တိအာဒိနာ နယေန ဧကေကခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ စတ္တာရိ စက္ကာနိ ဗန္ဓိတွာ ဂတော ပဒသောဓနမူလကာနံ စက္ကာနံ အတ္ထိတာယ ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော နာမ။ သောပိ အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ။ တတ္ထ အနုလောမဝါရေ ‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော, ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော’တိအာဒီနိ ဧကေကခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ကတွာ ဝီသတိ ယမကာနိ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ‘န ရူပံ, န ရူပက္ခန္ဓော၊ န ခန္ဓာ န ဝေဒနာက္ခန္ဓော’တိအာဒီနိ ဝီသတိမေဝ။

တတော ပရံ ရူပံ ခန္ဓော ခန္ဓာ ရူပန္တိအာဒိနာ နယေန သုဒ္ဓခန္ဓဝသေနေဝ ဂတော သုဒ္ဓခန္ဓဝါရော နာမ။ တတ္ထ ခန္ဓာ ရူပန္တိအာဒီသု ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော, ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ ကသ္မာ? နိဒ္ဒေသဝါရေ ဧဝံ ဘာဇိတတ္တာ။ တတ္ထ ဟိ ‘ရူပံ ခန္ဓောတိ အာမန္တာ။ ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓောတိ ရူပက္ခန္ဓော ခန္ဓော စေဝ ရူပက္ခန္ဓော စ, အဝသေသာ ခန္ဓာ န ရူပက္ခန္ဓော’တိ ဧဝံ ‘ခန္ဓာ ရူပ’န္တိအာဒီနံ ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓောတိအာဒိနာ နယေန ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ အတ္ထော ဝိဘတ္တော။ တေနေဝ စ ကာရဏေနေသေ သုဒ္ဓခန္ဓဝါရောတိ ဝုတ္တော။ ဝစနသောဓနေ ဝိယ ဟိ ဧတ္ထ န ဝစနံ ပမာဏံ။ ယထာ ယထာ ပန သုဒ္ဓခန္ဓာ လဗ္ဘန္တိ, တထာ တထာ အတ္ထောဝ ပမာဏံ။ ပရတော အာယတနယမကာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဧသောပိ စ သုဒ္ဓခန္ဓဝါရော အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ။ တတ္ထ အနုလောမဝါရေ ‘ရူပံ ခန္ဓော ခန္ဓာ ရူပ’န္တိအာဒီနိ ပဉ္စ ယမကာနိ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ‘န ရူပံ န ခန္ဓော, န ခန္ဓာ န ရူပ’န္တိအာဒီနိ ပဉ္စေဝ။

တတော ပရံ တေသညေဝ သုဒ္ဓခန္ဓာနံ ရူပံ ခန္ဓော, ခန္ဓာ ဝေဒနာတိအာဒိနာ နယေန ဧကေကခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ စတ္တာရိ စက္ကာနိ ဗန္ဓိတွာ ဂတော သုဒ္ဓခန္ဓမူလကာနံ စက္ကာနံ အတ္ထိတာယ သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရော နာမ။ တတ္ထ ခန္ဓာ ဝေဒနာတိအာဒီသု ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိအာဒိနာ နယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဣတရထာ နိဒ္ဒေသဝါရေန သဒ္ဓိံ ဝိရောဓော ဟောတိ။ သောပိ အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ။ တတ္ထ အနုလောမဝါရေ ‘ရူပံ ခန္ဓော, ခန္ဓာ ဝေဒနာ’တိအာဒီနိ ဧကေကခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ကတွာ ဝီသတိ ယမကာနိ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ‘န ရူပံ, န ခန္ဓော, န ခန္ဓာ န ဝေဒနာ’တိအာဒီနိ ဝီသတိမေဝ။ ဧဝံ တာဝ ဧကေန ယမကသတေန ဒွီဟိ ပုစ္ဆာသတေဟိ ဧကေကပုစ္ဆာယ သန္နိဋ္ဌာနသံသယဝသေန ဒွေ ဒွေ အတ္ထေ ကတွာ စတူဟိ စ အတ္ထသတေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတော ပဏ္ဏတ္တိဝါရဿ ဥဒ္ဒေသဝါရော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ပဏ္ဏတ္တိဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ။

၁။ ပဏ္ဏတ္တိနိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၆။ ဣဒါနိ ရူပံ ရူပက္ခန္ဓောတိအာဒိနာ နယေန နိဒ္ဒေသဝါရော အာရဒ္ဓေါ။ တတ္ထ ရူပံ ရူပက္ခန္ဓောတိ ယံကိဉ္စိ ရူပန္တိ ဝုစ္စတိ။ သဗ္ဗံ တံ ရူပံ ရူပက္ခန္ဓောတိ ဝစနသောဓနတ္ထံ ပုစ္ဆတိ။ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ရူပံ, န ရူပက္ခန္ဓောတိ ယံ ‘ပိယရူပံ သာတရူပ’န္တိ ဧတ္ထ ရူပန္တိ ဝုတ္တံ, တံ ရူပမေဝ, န ရူပက္ခန္ဓောတိ အတ္ထော။ ရူပက္ခန္ဓော ရူပဉ္စေဝ ရူပက္ခန္ဓော စာတိ ယော ပန ရူပက္ခန္ဓော, သော ရူပန္တိပိ ရူပက္ခန္ဓောတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတီတိ အတ္ထော။ ရူပက္ခန္ဓော ရူပန္တိ ဧတ္ထ ပန ယသ္မာ ရူပက္ခန္ဓော နိယမေနေဝ ရူပန္တိ ဝတ္တဗ္ဗော။ တသ္မာ အာမန္တာတိ အာဟ။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ယော ပန ယတ္ထ ဝိသေသော ဘဝိဿတိ, တထေဝ တံ ဝဏ္ဏယိဿာမ။ သညာယမကေ တာဝ ဒိဋ္ဌိသညာတိ ‘ပပဉ္စသညာ’တိအာဒီသု အာဂတာ ဒိဋ္ဌိသညာ။ သင်္ခါရယမကေ အဝသေသာ သင်္ခါရာတိ ‘အနိစ္စာ ဝတ သင်္ခါရာ’တိအာဒီသု အာဂတာ သင်္ခါရက္ခန္ဓတော အဝသေသာ သင်္ခတဓမ္မာ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ဧသေဝ နယောတိ။

ပဒသောဓနဝါရော နိဋ္ဌိတော။

၂၈။ ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရေ ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ ယေကေစိ ခန္ဓာ, သဗ္ဗေ တေ ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ ပုစ္ဆတိ။ သေသပုစ္ဆာသုပိ ဧသေဝ နယော။ ပဋိလောမေ န ခန္ဓာ န ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ ဧတ္ထ ယေ ပညတ္တိနိဗ္ဗာနသင်္ခါတာ ဓမ္မာ ခန္ဓာ န ဟောန္တိ, တေ ယသ္မာ ဝေဒနာက္ခန္ဓောပိ န ဟောန္တိ, တသ္မာ အာမန္တာတိ အာဟ။ သေသဝိဿဇ္ဇနေသုပိ ဧသေဝ နယောတိ။

ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော နိဋ္ဌိတော။

၃၈။ သုဒ္ဓခန္ဓဝါရေ ရူပံ ခန္ဓောတိ ယံကိဉ္စိ ရူပန္တိ ဝုတ္တံ, သဗ္ဗံ တံ ခန္ဓောတိ ပုစ္ဆတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ပိယရူပသာတရူပသင်္ခါတံ ဝါ ရူပံ ဟောတု, ဘူတုပါဒါရူပံ ဝါ, သဗ္ဗံ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတေဝ။ တသ္မာ အာမန္တာတိ ပဋိဇာနာတိ။ ဒုတိယပဒေ ‘ခန္ဓာ ရူပ’န္တိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗေ ယသ္မာ ရူပန္တိဝစနေန ရူပက္ခန္ဓောဝ အဓိပ္ပေတော, တသ္မာ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ အတ္ထဝသေန ပုစ္ဆန္တော ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓောတိ အာဟ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပရတော အာယတနယမကာဒီနံ နိဒ္ဒေသဝါရေပိ ဧသေဝ နယော။ သညာ ခန္ဓောတိ ဧတ္ထာပိ ဒိဋ္ဌိသညာ ဝါ ဟောတု, သညာ ဧဝ ဝါ, သဗ္ဗာယပိ ခန္ဓဘာဝတော အာမန္တာတိ ဝုတ္တံ။ သင်္ခါရာ ခန္ဓောတိ ပဒေပိ ဧသေဝ နယော။ ခန္ဓဝိနိမုတ္တကော ဟိ သင်္ခါရော နာမ နတ္ထိ။

၃၉။ ပဋိလောမေ န ရူပံ န ခန္ဓောတိ ယံ ဓမ္မဇာတံ ရူပံ န ဟောတိ, တံ ခန္ဓောပိ န ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ ဝိဿဇ္ဇနေ ပနဿ ရူပံ ဌပေတွာ အဝသေသာ ခန္ဓာ န ရူပံ, ခန္ဓာတိ ရူပတော အညေ ဝေဒနာဒယော ခန္ဓာ ရူပမေဝ န ဟောန္တိ, ခန္ဓာ ပန ဟောန္တီတိ အတ္ထော။ ရူပဉ္စ ခန္ဓေ စ ဌပေတွာ အဝသေသာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓဝိနိမုတ္တံ နိဗ္ဗာနဉ္စေဝ ပညတ္တိ စ။ ဣတော ပရေသုပိ ‘အဝသေသာ’တိ ပဒေသု ဧသေဝ နယောတိ။

သုဒ္ဓခန္ဓဝါရော နိဋ္ဌိတော။

၄၀-၄၄။ သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရေ ရူပံ ခန္ဓောတိအာဒီနံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရော နိဋ္ဌိတော။

ပဏ္ဏတ္တိနိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၅၀-၂၀၅။ ဣဒါနိ ယဿ ရူပက္ခန္ဓောတိအာဒိနာ နယေန ပဝတ္တိဝါရော အာရဒ္ဓေါ။ ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဥဒ္ဒေသဝါရော န ဝုတ္တောတိ? ဟေဋ္ဌာ ဒဿိတနယတ္တာ။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရသ္မိဉှိ ဥဒ္ဒေသဝါရေ နယော ဒဿိတော။ တေန ပန နယေန သက္ကာ သော ဣဓ အဝုတ္တောပိ ဇာနိတုန္တိ တံ အဝတွာ နိဒ္ဒေသဝါရောဝ အာရဒ္ဓေါ။ ဣမသ္မိံ ပန ပဝတ္တိဝါရသင်္ခါတေ မဟာဝါရေ ဥပ္ပါဒဝါရော, နိရောဓဝါရော, ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရောတိ တယော အန္တရဝါရာ ဟောန္တိ။ တေသု ပဌမော ဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒလက္ခဏဿ ဒီပိတတ္တာ ဥပ္ပါဒဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ ဒုတိယော တေသညေဝ နိရောဓလက္ခဏဿ ဒီပိတတ္တာ နိရောဓဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ တတိယော ဥဘိန္နမ္ပိ လက္ခဏာနံ ဒီပိတတ္တာ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရောတိ ဝုစ္စတိ။ ဥပ္ပါဒဝါရေန စေတ္ထ ဓမ္မာနံ ဥပ္ပဇ္ဇနာကာရောဝ ဒီပိတော။ နိရောဓဝါရေန ‘ဥပ္ပန္နံ နာမ နိစ္စံ နတ္ထီ’တိ တေသညေဝ အနိစ္စတာ ဒီပိတာ။ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရေန တဒုဘယံ။

တတ္ထ ဥပ္ပါဒဝါရေ တာဝ တိဏ္ဏံ အဒ္ဓါနံ ဝသေန ဆ ကာလဘေဒါ ဟောန္တိ – ပစ္စုပ္ပန္နော, အတီတော, အနာဂတော, ပစ္စုပ္ပန္နေနာတီတော, ပစ္စုပ္ပန္နေနာနာဂတော, အတီတေနာနာဂတောတိ။ တေသု ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ပစ္စုပ္ပန္နာဘိဓာနဝသေန ပစ္စုပ္ပန္နော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ဓမ္မာနံ ပစ္စက္ခတော ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ အတိဝိယ သုဝိညေယျောတိ ပဌမံ ဝုတ္တော။ ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ အတီတာဘိဓာနဝသေန အတီတော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပစ္စက္ခတော အနုဘူတပုဗ္ဗာနံ အတီတဓမ္မာနံ အနုမာနေန အနာဂတေဟိ သုဝိညေယျတရတ္တာ ဒုတိယံ ဝုတ္တော။ ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အနာဂတာဘိဓာနဝသေန အနာဂတော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပစ္စက္ခတော စ အနုဘူတပုဗ္ဗဝသေန စ ဂဟိတဓမ္မာနုမာနေန ‘အနာဂတေပိ ဧဝရူပါ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တီ’တိ ဂဟေတဗ္ဗတော တတိယံ ဝုတ္တော။

ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ ပစ္စုပ္ပန္နေန သဒ္ဓိံ အတီတာဘိဓာနဝသေန ပစ္စုပ္ပန္နေနာတီတော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော မိဿကေသု တီသု သုဝိညေယျတရတ္တာ စတုတ္ထံ ဝုတ္တော။ ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ပစ္စုပ္ပန္နေန သဒ္ဓိံ အနာဂတာဘိဓာနဝသေန ပစ္စုပ္ပန္နေနာနာဂတော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပစ္စက္ခတော ဂဟေတဗ္ဗာနံ ဓမ္မာနံ အတ္ထိတာယ အတ္ထတော သုဝိညေယျတရောတိ ပဉ္စမံ ဝုတ္တော။ ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ အတီတေန သဒ္ဓိံ အနာဂတာဘိဓာနဝသေန အတီတေနာနာဂတော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပုရိမေဟိ ဒုဝိညေယျောတိ ဆဋ္ဌံ ဝုတ္တော။

ဧဝမေတေသု ဆသု ကာလဘေဒေသု ယွာယံ ပဌမော ပစ္စုပ္ပန္နော, တတ္ထ ပုဂ္ဂလတော, ဩကာသတော, ပုဂ္ဂလောကာသတောတိ တယော ဝါရာ ဟောန္တိ။ တေသု ယဿာတိ ပုဂ္ဂလဝသေန ခန္ဓာနံ ဥပ္ပတ္တိဒီပနော ပုဂ္ဂလဝါရော။ ယတ္ထာတိ ဩကာသဝသေန ခန္ဓာနံ ဥပ္ပတ္တိဒီပနော ဩကာသဝါရော။ ယဿ ယတ္ထာတိ ပုဂ္ဂလောကာသဝသေန ခန္ဓာနံ ဥပ္ပတ္တိဒီပနော ပုဂ္ဂလောကာသဝါရော။ ဣမေ ပန တယောပိ ဝါရာ ပဌမံ အနုလောမနယေန နိဒ္ဒိသိတွာ ပစ္ဆာ ပဋိလောမနယေန နိဒ္ဒိဋ္ဌာ။ တေသု ‘ဥပ္ပဇ္ဇတိ’ ‘ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ,’ ‘ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’တိ ဝစနတော ဥပ္ပတ္တိဒီပနော အနုလောမနယော။ ‘နုပ္ပဇ္ဇတိ’, ‘နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထ,’ ‘နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’တိ ဝစနတော အနုပ္ပတ္တိဒီပနော ပဋိလောမနယော။

တတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ တာဝ ပုဂ္ဂလဝါရဿ အနုလောမနယေ ‘‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ယဿ ဝါ ပန ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ သညာက္ခန္ဓော သင်္ခါရက္ခန္ဓော, ဝိညာဏက္ခန္ဓော, ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ယဿ ဝါ ပန ဝိညာဏက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝံ ရူပက္ခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ ယမကာနိ၊ ‘‘ယဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ သညာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝေဒနာက္ခန္ဓမူလကာနိ တီဏိ၊ သညာက္ခန္ဓမူလကာနိ ဒွေ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓမူလကံ ဧကန္တိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဒသ ယမကာနိ ဟောန္တိ။

တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓမူလကေသု စတူသု အာဒိတော ဧကမေဝ ဝိဿဇ္ဇိတံ။ သေသာနိ တေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနီတိ တန္တိယာ လဟုဘာဝတ္ထံ သင်္ခိတ္တာနိ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိမူလကေသုပိ ‘အာမန္တာ’တိ ဧကသဒိသမေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ။ တသ္မာ တာနိပိ တန္တိယာ လဟုဘာဝတ္ထံ သင်္ခိတ္တာနေဝါတိ ဧဝမေတာနိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရေ အနုလောမနယေ ဧကယမကဝိဿဇ္ဇနေနေဝ ဒသ ယမကာနိ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ နာမ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ ယထာ စ ပုဂ္ဂလဝါရေ ဒသ, ဧဝံ ဩကာသဝါရေ ဒသ, ပုဂ္ဂလောကာသဝါရေ ဒသာတိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ တီသု ဝါရေသု အနုလောမနယေ တိံသ ယမကာနိ ဟောန္တိ။ ယထာ စ အနုလောမနယေ, ဧဝံ ပဋိလောမနယေပီတိ သဗ္ဗာနိပိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ သဋ္ဌိ ယမကာနိ ဟောန္တိ။ တေသု ဝီသပုစ္ဆာသတံ, စတ္တာရီသာနိ စ ဒွေ အတ္ထသတာနိ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ ဧဝံ သေသေသုပိ ပဉ္စသု ကာလဘေဒေသု ပုဂ္ဂလာဒိဘေဒတော အနုလောမပဋိလောမနယဝသေန ဆ ဆ ဝါရာ။ ဧကေကသ္မိံ ဝါရေ ဒသ ဒသ ကတွာ သဋ္ဌိ သဋ္ဌိ ယမကာနီတိ တီဏိ ယမကသတာနိ။ တာနိ ပုရိမေဟိ သဒ္ဓိံ သဋ္ဌာဓိကာနိ တီဏိ ယမကသတာနိ, ဝီသာဓိကာနိ သတ္တပုစ္ဆာသတာနိ, စတ္တာရီသာနိ စ စုဒ္ဒသ အတ္ထသတာနိ ဟောန္တိ။ ဣဒံ တာဝ ဥပ္ပါဒဝါရေ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ။ ယထာ စ ဥပ္ပါဒဝါရေ, တထာ နိရောဓဝါရေပိ, ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရေပီတိ သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ပဝတ္တိမဟာဝါရေ အသီတိ ယမကသဟဿံ, သဋ္ဌိသတာဓိကာနိ ဒွေ ပုစ္ဆာသဟဿာနိ, ဝီသံ တိသတာဓိကာနိ စ စတ္တာရိ အတ္ထသဟဿာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။

ပါဠိ ပန ဥပ္ပါဒဝါရေ နိရောဓဝါရေ စ တီသု အသမ္မိဿကကာလဘေဒေသု တသ္မိံ တသ္မိံ ဝါရေ ဧကေကမေဝ ယမကံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ သင်္ခိတ္တာ။ တီသု မိဿကကာလဘေဒေသု ‘ယဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ သညာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’တိအာဒိနာ နယေန ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိမူလကေသုပိ ဧကံ ယမကံ ဝိဿဇ္ဇိတံ။ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရေ ပန ဆသုပိ ကာလဘေဒေသု တံ ဝိဿဇ္ဇိတမေဝ။ သေသာနိ တေန သမာနဝိဿဇ္ဇနတ္တာ သင်္ခိတ္တာနီတိ။ ဣဒံ သကလေပိ ပဝတ္တိမဟာဝါရေ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ။

အတ္ထဝိနိစ္ဆယတ္ထံ ပနဿ ဣဒံ လက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဣမသ္မိဉှိ ပဝတ္တိမဟာဝါရေ စတုန္နံ ပဉှာနံ ပဉ္စ ဝိဿဇ္ဇနာနိ သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပက္ခိပိတွာ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ပုရေပဉှော, ပစ္ဆာပဉှော, ပရိပုဏ္ဏပဉှော, မောဃပဉှောတိ ဣမေ စတ္တာရော ပဉှာ နာမ။ ဧကေကသ္မိဉှိ ယမကေ ဒွေ ဒွေ ပုစ္ဆာ။ ဧကေကပုစ္ဆာယပိ ဒွေ ဒွေ ပဒါနိ။ တတ္ထ ယာယ ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ ဧကေနေဝ ပဒေန ဂဟိတက္ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒေါ ဝါ နိရောဓော ဝါ လဗ္ဘတိ, အယံ ပုရေပဉှော နာမ။ ယာယ ပန ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ ဂဟိတက္ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝါ နိရောဓော ဝါ လဗ္ဘတိ, အယံ ပစ္ဆာပဉှော နာမ။ ယာယ ပန ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ ဧကေနပိ ပဒေန ဂဟိတက္ခန္ဓဿ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ ဂဟိတက္ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝါ, နိရောဓော ဝါ လဗ္ဘတိ, အယံ ပရိပုဏ္ဏပဉှော နာမ။ ယာယ ပန ပုစ္ဆာယ ဝိဿဇ္ဇနေ ပဋိက္ခေပေါ ဝါ, ပဋိသေဓော ဝါ လဗ္ဘတိ, အယံ မောဃပဉှော နာမ။ ယသ္မာ ပနေသ အဒဿိယမာနော န သက္ကာ ဇာနိတုံ, တသ္မာ နံ ဒဿယိဿာမ။

‘ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတိ, တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ပုစ္ဆာယ တာဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဣမသ္မိံ ဝိဿဇ္ဇနေ ဧကေနေဝ ပဒေန ဂဟိတဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒေါ လဗ္ဘတိ, ဣတိ အယဉ္စေဝ အညော စ ဧဝရူပေါ ပဉှော ပုရေပဉှောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ ပုစ္ဆာယ ပန ‘အာမန္တာ’တိ ဣမသ္မိံ ဝိဿဇ္ဇနေ ဒွီဟိ ပဒေဟိ ဂဟိတာနံ ရူပဝေဒနာက္ခန္ဓာနံ ယဿ ကဿစိ သတ္တဿ အတီတေ ဥပ္ပါဒေါ လဗ္ဘတိ။ ဣတိ အယဉ္စေဝ အညော စ ဧဝရူပေါ ပဉှော ပစ္ဆာပဉှောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ဣမာယ ပန ပဌမပုစ္ဆာယ ‘အသညသတ္တံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’န္တိအာဒိကေ ဣမသ္မိံ ဝိဿဇ္ဇနေ ‘အသညသတ္တံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ တေသံ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နော စ တေသံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ဣမသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ဧကေနေဝ ပဒေန ဂဟိတဿ ရူပက္ခန္ဓဿပိ ဥပ္ပါဒေါ လဗ္ဘတိ။ ‘ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ တေသံ ရူပက္ခန္ဓော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒနာက္ခန္ဓော စ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ဣမသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ သင်္ဂဟိတာနံ ရူပဝေဒနာက္ခန္ဓာနမ္ပိ ဥပ္ပါဒေါ လဗ္ဘတိ။ ဣတိ အယဉ္စေဝ အညော စ ဧဝရူပေါ ပဉှော ပရိပုဏ္ဏပဉှောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပုရေပစ္ဆာပဉှောတိပိ ဧတဿေဝ နာမံ။ ဧတဿ ဟိ ဝိဿဇ္ဇနေ ပုရိမကောဋ္ဌာသေ ဧကေန ပဒေန သင်္ဂဟိတဿ ရူပက္ခန္ဓဿေဝ ဥပ္ပါဒေါ ဒဿိတော။ ဒုတိယကောဋ္ဌာသေ ဒွီဟိ ပဒေဟိ သင်္ဂဟိတာနံ ရူပဝေဒနာက္ခန္ဓာနံ။ ဣမိနာယေဝ စ လက္ခဏေန ယတ္ထ ဧကေန ပဒေန သင်္ဂဟိတဿ ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒေါ ဝါ နိရောဓော ဝါ လဗ္ဘတိ, သော ပုရေပဉှောတိ ဝုတ္တော။ ယတ္ထ ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ သင်္ဂဟိတာနံ ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဝါ နိရောဓော ဝါ လဗ္ဘတိ, သော ပစ္ဆာပဉှောတိ ဝုတ္တော။

‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ ဣမာယ ပန ပုစ္ဆာယ ‘နတ္ထီ’တိ ဣမသ္မိံ ဝိဿဇ္ဇနေ ပဋိက္ခေပေါ လဗ္ဘတိ။ ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နိရုဇ္ဈတီ’တိ ပုစ္ဆာယ ‘နော’တိ ဣမသ္မိံ ဝိဿဇ္ဇနေ ပဋိသေဓော လဗ္ဘတိ။ တသ္မာ အယဉ္စေဝ ဒုဝိဓော အညော စ ဧဝရူပေါ ပဉှော မောဃပဉှောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တုစ္ဆပဉှောတိပိ ဝုစ္စတိ။ ဧဝံ တာဝ စတ္တာရော ပဉှာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ပါဠိဂတိယာ ဝိဿဇ္ဇနံ, ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနံ, သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ, ပဋိက္ခေပေန ဝိဿဇ္ဇနံ, ပဋိသေဓေန ဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဣမာနိ ပန ပဉ္စ ဝိဿဇ္ဇနာနိ နာမ။ တတ္ထ ယံ ဝိဿဇ္ဇနံ ပါဠိပဒမေဝ ဟုတွာ အတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, ဣဒံ ပါဠိဂတိယာ ဝိဿဇ္ဇနံ နာမ။ တံ ပုရေပဉှေ လဗ္ဘတိ။ ‘ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတိ တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ဟိ ပဉှေ ‘ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ဣဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ ပါဠိပဒမေဝ ဟုတွာ အတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇယမာနံ ဂတံ, တသ္မာ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ပါဠိဂတိယာ ဝိဿဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယံ ပန ဝိဿဇ္ဇနံ ပဋိဝစနဘာဝေန အတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, ဣဒံ ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနံ နာမ။ တံ ပစ္ဆာပဉှေ လဗ္ဘတိ။ ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ ဟိ ပဉှေ ‘အာမန္တာ’တိ ဣဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ ပဋိဝစနဝသေနေဝ အတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇယမာနံ ဂတံ, တသ္မာ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ပဋိဝစနဝိဿဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယံ ဝိဿဇ္ဇနံ သရူပေန ဒဿေတွာ အတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေတိ၊ ဣဒံ သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ နာမ။ တံ ပရိပုဏ္ဏပဉှေ လဗ္ဘတိ။ ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ဟိ ပဉှေ ‘အသညသတ္တံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’န္တိ ဣဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ ‘ဣမေသံ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နော စ ဝေဒနာက္ခန္ဓော, ဣမေသံ ရူပက္ခန္ဓော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓော စာ’တိ သရူပဒဿနေနေဝ အတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇယမာနံ ဂတံ။ တသ္မာ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယံ ပန ဝိဿဇ္ဇနံ တထာရူပဿ အတ္ထဿာဘာဝတော အတ္ထပဋိက္ခေပေန ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, ဣဒံ ပဋိက္ခေပေန ဝိဿဇ္ဇနံ နာမ။ ယံ တထာရူပဿ အတ္ထဿ ဧကက္ခဏေ အလာဘတော အတ္ထပဋိသေဓနေန ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေတိ, ဣဒံ ပဋိသေဓေန ဝိဿဇ္ဇနံ နာမ။ တံ မောဃပဉှေ လဗ္ဘတိ။ ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’တိ ဟိ ပဉှေ ‘နတ္ထီ’တိ ဣဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ၊ ဧဝရူပေါ နာမ သတ္တော နတ္ထီတိ အတ္ထပဋိက္ခေပေန ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇယမာနံ ဂတံ၊ တသ္မာ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ပဋိက္ခေပေန ဝိဿဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နိရုဇ္ဈတီ’တိ ပဉှေ ပန ‘နော’တိ ဣဒံ ဝိဿဇ္ဇနံ ဧကသ္မိံ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဥပ္ပါဒေန သဒ္ဓိံ နိရောဓော နာမ န လဗ္ဘတီတိ အတ္ထပဋိသေဓနေန ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇယမာနံ ဂတံ, တသ္မာ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ပဋိသေဓေန ဝိဿဇ္ဇနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဣဒါနိ ဣမေ စတ္တာရော ပဉှာ, ဣမာနိ စ ပဉ္စ ဝိဿဇ္ဇနာနိ, ယေသု သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗာနိ, တာနိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ – အသညသတ္တံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဧကံ ဌာနံ, အသညသတ္တေ တတ္ထာတိ ဧကံ, အသညသတ္တာနန္တိ ဧကံ၊ အသညသတ္တာ စဝန္တာနန္တိ ဧကံ၊ အရူပံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဧကံ, အရူပေ တတ္ထာတိ ဧကံ, အရူပါနန္တိ ဧကံ, အရူပါ စဝန္တာနန္တိ ဧကံ, အရူပေ ပစ္ဆိမဘဝိကာနန္တိ ဧကံ, အရူပေ ပရိနိဗ္ဗန္တာနန္တိ ဧကံ၊ ယေ စ အရူပံ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တီတိ ဧကံ၊ ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဧကံ, ပဉ္စဝေါကာရေ တတ္ထာတိ ဧကံ, ပဉ္စဝေါကာရာနန္တိ ဧကံ ပဉ္စဝေါကာရာ စဝန္တာနန္တိ ဧကံ, ပဉ္စဝေါကာရေ ပစ္ဆိမဘဝိကာနန္တိ ဧကံ, ပဉ္စဝေါကာရေ ပရိနိဗ္ဗန္တာနန္တိ ဧကံ၊ သုဒ္ဓါဝါသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဧကံ, သုဒ္ဓါဝါသေ တတ္ထာတိ ဧကံ, သုဒ္ဓါဝါသာနန္တိ ဧကံ, သုဒ္ဓါဝါသေ ပရိနိဗ္ဗန္တာနန္တိ ဧကံ၊ သဗ္ဗေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဧကံ, သဗ္ဗေသံ စဝန္တာနန္တိ ဧကံ၊ သဗ္ဗသာဓာရဏဝသေန ပစ္ဆိမဘဝိကာနန္တိ ဧကံ, ပရိနိဗ္ဗန္တာနန္တိ ဧကံ, စတုဝေါကာရံ ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဧကံ, စဝန္တာနန္တိ ဧကံ။ ဧဝံ ဣမေသံ စတုန္နံ ပဉှာနံ ဣမာနိ ပဉ္စ ဝိဿဇ္ဇနာနိ ဣမေသု သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပက္ခိပိတွာ ဣမသ္မိံ ပဝတ္တိမဟာဝါရေ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဧဝံ ဝိဒိတွာ ဟိ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇန္တေန သုဝိဿဇ္ဇိတော ဟောတိ, အတ္ထဉ္စ ဝိနိစ္ဆယန္တေန သုဝိနိစ္ဆိတော ဟောတိ။

တတ္ထာယံ နယော – ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိတာယ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝေဒနာက္ခန္ဓောပိ တဿ တသ္မိညေဝ ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ပုစ္ဆတိ။ အသညသတ္တံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ အစိတ္တကပဋိသန္ဓိဝသေန အသညသတ္တဘဝံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ။ တေသံ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ တေသံ ဧကန္တေန ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိယေဝ။ ပဝတ္တေ ဥပ္ပန္နာနံ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိပိ နိရုဇ္ဈတိပိ, တသ္မာ ‘အသညသတ္တာန’န္တိ အဝတွာ’အသညသတ္တံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’န္တိ ဝုတ္တံ။ နော စ တေသံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အစိတ္တကတ္တာ ပန တေသံ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇတေဝ။ ဣဒံ သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပဌမေ ဌာနေ ပရိပုဏ္ဏပဉှဿ ပုရိမကောဋ္ဌာသေ သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ။ ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ရူပါရူပမိဿကပဋိသန္ဓိဝသေန ပဉ္စဝေါကာရဘဝံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ။ တေသံ ရူပက္ခန္ဓော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓော စာတိ တေသံ ဧကန္တေန ရူပဝေဒနာက္ခန္ဓသင်္ခါတာ ဒွေပိ ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ။ ပဝတ္တေ ပန တတ္ထ ဥပ္ပန္နာနံ တေ ခန္ဓာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိပိ နိရုဇ္ဈန္တိပိ, တသ္မာ ‘ပဉ္စဝေါကာရာန’န္တိ အဝတွာ ‘ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာန’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဣဒံ ပဉ္စဝေါကာရံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဌာနေ ပရိပုဏ္ဏပဉှဿ ပစ္ဆိမကောဋ္ဌာသေ သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗာနိ ဝိဿဇ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။

ဣဒံ ပနေတ္ထ ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု နိယမလက္ခဏံ – သကလေပိ ဟိ ဣမသ္မိံ ခန္ဓယမကေ တတ္ထ တတ္ထ ဥပ္ပန္နာနံ ပဝတ္တေ ယာဝ မရဏာ ခန္ဓာနံ အပရိယန္တေသု ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု ဝိဇ္ဇမာနေသုပိ လဟုပရိဝတ္တာနံ ဓမ္မာနံ ဝိနိဗ္ဘောဂံ ကတွာ ဥပ္ပါဒနိရောဓေ ဒဿေတုံ န သုကရန္တိ ပဝတ္တိယံ ဥပ္ပါဒနိရောဓေ အနာမသိတွာ အဘိနဝံ ဝိပါကဝဋ္ဋံ နိပ္ဖါဒယမာနေန နာနာကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တာနံ ပဋိသန္ဓိခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒံ ဒဿေတုံ သုခန္တိ ပဋိသန္ဓိကာလေ ဥပ္ပါဒဝသေနေဝ ဥပ္ပါဒဝါရော ကထိတော။ ဥပ္ပန္နဿ ပန ဝိပါကဝဋ္ဋဿ ပရိယောသာနေန နိရောဓံ ဒဿေတုံ သုခန္တိ မရဏကာလေ နိရောဓဝသေန နိရောဓဝါရော ကထိတော။

ကိံ ပနေတ္ထ ပဝတ္တိယံ ဥပ္ပါဒနိရောဓာနံ အနာမဋ္ဌဘာဝေ ပမာဏန္တိ? ပါဠိယေဝ။ ပါဠိယဉှိ ဝိသေသေန ဥပ္ပါဒဝါရဿ အနာဂတကာလဝါရေ ‘ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ တေသံ ရူပက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’တိ အယံ ပါဠိ အတိပမာဏမေဝ။ ပစ္ဆိမဘဝိကာနဉှိ ပဝတ္တေ ရူပါရူပဓမ္မာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ ယုတ္တဘာဝေ သတိပိ ‘ရူပက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဝုတ္တဘာဝေန ပဝတ္တေ ဥပ္ပါဒေါ န ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ‘သုဒ္ဓါဝါသေ ပရိနိဗ္ဗန္တာနံ တေသံ တတ္ထ သညာက္ခန္ဓော န နိရုဇ္ဈိတ္ထ, နော စ တေသံ တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော န နိရုဇ္ဈတီ’တိ အယံ ပန ပါဠိ ပဝတ္တေ နိရောဓဿ အနာမဋ္ဌဘာဝေ အတိဝိယ ပမာဏံ။ သုဒ္ဓါဝါသေ ပရိနိဗ္ဗန္တာနဉှိ စုတိစိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ ဌိတာနံ ပဋိသန္ဓိတော ပဋ္ဌာယ ပဝတ္တေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ နိရုဒ္ဓသညာက္ခန္ဓာနံ ဂဏနပထော နတ္ထိ။ ‘ဧဝံ သန္တေပိ တေသံ တတ္ထ သညာက္ခန္ဓော န နိရုဇ္ဈိတ္ထာ’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ ဝုတ္တဘာဝေန ပဝတ္တေ နိရောဓော န ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဧဝမေတ္ထ ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု နိယမလက္ခဏံ ဝိဒိတွာ ပဋိသန္ဓိဥပ္ပါဒမေဝ စုတိနိရောဓမေဝ စ ဂဟေတွာ တေသု တေသု ဌာနေသု အာဂတာနံ ဝိဿဇ္ဇနာနံ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ပန သက္ကာ အာဒိဝိဿဇ္ဇနေ ဝုတ္တနယေန သဗ္ဗတ္ထ ဝိဒိတုန္တိ ဝိဿဇ္ဇနပဋိပါဋိယာ န ဝိတ္ထာရိတော။ ဣမိနာ ပန ဧဝံ ဒိန္နေနပိ နယေန ယော ဧတေသံ အတ္ထဝိနိစ္ဆယံ ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ, တေန အာစရိယေ ပယိရုပါသိတွာ သာဓုကံ သုတွာပိ ဇာနိတဗ္ဗော။

ဥပ္ပါဒဿ နိရောဓဿ, ဥပ္ပန္နဉ္စာပိ ဧကတော၊

နယဿ အနုလောမဿ, ပဋိလောမနယဿ စ။

ဝသေန ယာနိ ခန္ဓေသု, ယမကာနိ စ ပဉ္စသု၊

ပုဂ္ဂလံ အထ ဩကာသံ, ပုဂ္ဂလောကာသမေဝ စ။

အာမသိတွာ ပဝတ္တေသု, ဌာနေသု ကထယီ ဇိနော၊

တေသံ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ, ဒဿိတံ အနုပုဗ္ဗတော။

ဝိနိစ္ဆယတ္ထံ အတ္ထဿ, ပဉှာဝိဿဇ္ဇနာနိ စ၊

ဝိဿဇ္ဇနာနံ ဌာနာနိ, ယာနိ တာနိ စ သဗ္ဗသော။

ဒဿေတွာ ဧကပဉှသ္မိံ, ယောဇနာပိ ပကာသိတာ၊

ဝိတ္ထာရေန ဂတေ ဧတ္ထ, ပဉှာဝိဿဇ္ဇနက္ကမေ။

အတ္ထံ ဝဏ္ဏယတာ ကာတုံ, ကိံ နု သက္ကာ ဣတော ပရံ၊

နယေန ဣမိနာ တသ္မာ, အတ္ထံ ဇာနန္တု ပဏ္ဍိတာတိ။

ပဝတ္တိမဟာဝါရဝဏ္ဏနာ။

၃။ ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၀၆-၂၀၈။ တဒနန္တရေ ပရိညာဝါရေပိ ဆဠေဝ ကာလဘေဒါ။ အနုလောမပဋိလောမတော ဒွေယေဝ နယာ။ ပုဂ္ဂလဝါရော, ဩကာသဝါရော, ပုဂ္ဂလောကာသဝါရောတိ ဣမေသု ပန တီသု ပုဂ္ဂလဝါရောဝ လဗ္ဘတိ, န ဣတရေ ဒွေ။ ကိံ ကာရဏာ? သဒိသဝိဿဇ္ဇနတာယ။ ယော ဟိ ကောစိ ပုဂ္ဂလော ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဌာနေ ရူပက္ခန္ဓံ စေ ပရိဇာနာတိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓမ္ပိ ပရိဇာနာတိယေဝ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ စေ ပရိဇာနာတိ, ရူပက္ခန္ဓမ္ပိ ပရိဇာနာတိယေဝ။ ရူပက္ခန္ဓံ စေ န ပရိဇာနာတိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓမ္ပိ န ပရိဇာနာတိယေဝ။ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ စေ န ပရိဇာနာတိ, ရူပက္ခန္ဓမ္ပိ န ပရိဇာနာတိယေဝ။ တသ္မာ တေသုပိ ‘ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတိ, တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’တိ အာဒိဝသေန ပုစ္ဆံ ကတွာ ‘အာမန္တာ’တွေဝ ဝိဿဇ္ဇနံ ကာတဗ္ဗံ။ သိယာတိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတာယ တေ ဣဓ န လဗ္ဘန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

အထ ဝါ ပရိညာကိစ္စံ နာမ ပုဂ္ဂလဿေဝ ဟောတိ, နော ဩကာသဿ, ပုဂ္ဂလောဝ ပရိဇာနိတုံ သမတ္ထော, နော ဩကာသောတိ ပုဂ္ဂလဝါရောဝေတ္ထ ဂဟိတော, န ဩကာသဝါရော။ တဿ ပန အဂ္ဂဟိတတ္တာ တဒနန္တရော ပုဂ္ဂလောကာသဝါရော လဗ္ဘမာနောပိ န ဂဟိတော။ ယော ပနေသ ပုဂ္ဂလဝါရော ဂဟိတော, တတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ရူပက္ခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓမူလကာနိ တီဏိ, သညာက္ခန္ဓမူလကာနိ ဒွေ, သင်္ခါရက္ခန္ဓမူလကံ ဧကန္တိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ အနုလောမနယေ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဒသ ယမကာနိ။ ပဋိလောမနယေ ဒသာတိ ဝီသတိ။ တထာ သေသေသုပီတိ ဧကေကသ္မိံ ကာလေ ဝီသတိ ဝီသတိ ကတွာ ဆသု ကာလေသု ဝီသံ ယမကသတံ, စတ္တာရီသာနိ ဒွေ ပုစ္ဆာသတာနိ, အသီတျာဓိကာနိ စတ္တာရိ အတ္ထသတာနိ စ ဟောန္တီတိ ဣဒမေတ္ထ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ။

အတ္ထဝိနိစ္ဆယေ ပနေတ္ထ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နသင်္ခါတာ တယော အဒ္ဓါ ပဝတ္တိဝါရေ ဝိယ စုတိပဋိသန္ဓိဝသေန န လဗ္ဘန္တိ။ ပဝတ္တေ စိတ္တက္ခဏဝသေနေဝ လဗ္ဘန္တိ။ တေနေဝေတ္ထ ‘ယော ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတိ, သော ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’တိအာဒီသု ပုစ္ဆာသု ‘အာမန္တာ’တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ။ လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏသ္မိဉှိ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေန စိတ္တေန ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ပရိညာကိစ္စနိဗ္ဗတ္တိယာ ယံ ကိဉ္စိ ဧကံ ခန္ဓံ ပရိဇာနန္တော ဣတရမ္ပိ ပရိဇာနာတီတိ ဝုစ္စတိ။ ဧဝမေတ္ထ ‘ပရိဇာနာတီ’တိ ပဉှေသု အနုလောမနယေ ပရိညာကိစ္စဿ မတ္ထကပ္ပတ္တံ အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂိံ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ပဋိလောမနယေ ပန ‘န ပရိဇာနာတီ’တိ ပဉှေသု ပုထုဇ္ဇနာဒယော သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ။ ‘ပရိဇာနိတ္ထာ’တိ ဣမသ္မိံ ပန အတီတကာလဝါရေ မဂ္ဂါနန္တရအဂ္ဂဖလေ ဌိတောပိ ပရိညာကိစ္စဿ နိဋ္ဌိတတ္တာ ပရိဇာနိတ္ထယေဝ နာမ။

၂၀၉။ ယော ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတိ, သော ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ပရိဇာနိတ္ထာတိ ပဉှေန အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂိံ ပုစ္ဆတိ။ ယသ္မာ ပနေသ ခန္ဓပဉ္စကံ ပရိဇာနာတိယေဝ နာမ, န တာဝ နိဋ္ဌိတပရိညာကိစ္စော၊ တသ္မာ ‘နော’တိ ပဋိသေဓော ကတော။ ဒုတိယပဉှေ ပန ပရိဇာနိတ္ထာတိ အရဟန္တံ ပုစ္ဆတိ။ ယသ္မာ ပနေသော နိဋ္ဌိတပရိညာကိစ္စော။ နတ္ထိ တဿ ပရိညေယျံ နာမ၊ တသ္မာ ‘နော’တိ ပဋိသေဓော ကတော။ ပဋိလောမနယဝိဿဇ္ဇနေ ပနေတ္ထ အရဟာ ရူပက္ခန္ဓံ န ပရိဇာနာတီတိ အရဟတော ပရိညာယ အဘာဝေန ဝုတ္တံ။ အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂီ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ န ပရိဇာနိတ္ထာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌဿ အနိဋ္ဌိတပရိညာကိစ္စတာယ ဝုတ္တံ။ န ကေဝလဉ္စ ဝေဒနာက္ခန္ဓမေဝ, ဧကဓမ္မမ္ပိ သော န ပရိဇာနိတ္ထေဝ။ ဣဒံ ပန ပုစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တံ။ နော စ ရူပက္ခန္ဓန္တိ ဣဒမ္ပိ ပုစ္ဆာဝသေနေဝ ဝုတ္တံ။ အညမ္ပိ ပန သော ခန္ဓံ ပရိဇာနာတိ။

၂၁၀-၂၁၁။ ယော ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတိ, သော ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ပရိဇာနိဿတီတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ မဂ္ဂဋ္ဌပုဂ္ဂလော ဧကစိတ္တက္ခဏိကော, တသ္မာ သော ပရိဇာနိဿတီတိ သင်္ခံ န ဂစ္ဆတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘နော’တိ။ တေ ရူပက္ခန္ဓဉ္စ န ပရိဇာနိတ္ထာတိ ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဝုတ္တံ, န ပရိဇာနိံသူတိ ပနေတ္ထ အတ္ထော။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ။

ခန္ဓယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ အာယတနယမက

၁။ ပဏ္ဏတ္တိဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁-၉။ ဣဒါနိ မူလယမကေ ဒေသိတေယေဝ ကုသလာဒိဓမ္မေ အာယတနဝသေနာပိ သင်္ဂဏှိတွာ ခန္ဓယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ အာယတနယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ ခန္ဓယမကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယထေဝ ဟိ တတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိဝါရော, ပဝတ္တိဝါရော, ပရိညာဝါရောတိ တယော မဟာဝါရာ ဟောန္တိ, တထာ ဣဓာပိ။ ဝစနတ္ထောပိ နေသံ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဣဓာပိ စ ပဏ္ဏတ္တိဝါရော ဥဒ္ဒေသနိဒ္ဒေသဝသေန ဒွိဓာ ဝဝတ္ထိတော။ ဣတရေ နိဒ္ဒေသဝသေနေဝ။ ‘တတ္ထ ဒွါဒသာယတနာနီ’တိ ပဒံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝ နာယတနာ န မနောတိ, တာဝ ပဏ္ဏတ္တိဝါရဿ ဥဒ္ဒေသဝါရော ဝေဒိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ဒွါဒသာယတနာနီတိ အယံ ယမကဝသေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနံ အာယတနာနံ ဥဒ္ဒေသော။ စက္ခာယတနံ…ပေ… ဓမ္မာယတနန္တိ တေသညေဝ ပဘေဒတော နာမဝဝတ္ထာနံ။ ယမကဝသေန ပုစ္ဆာသုခတ္ထဉ္စေတ္ထ ပဌမံ ပဋိပါဋိယာ အဇ္ဈတ္တရူပါယတနာနိ ဝုတ္တာနိ။ ပစ္ဆာ ဗာဟိရရူပါယတနာနိ။ ပရိယောသာနေ မနာယတနဓမ္မာယတနာနိ။

ယထာ ပန ဟေဋ္ဌာ ခန္ဓဝသေန, ဧဝမိဓ ဣမေသံ အာယတနာနံ ဝသေန ပဒသောဓနဝါရော, ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော, သုဒ္ဓါယတနဝါရော, သုဒ္ဓါယတနမူလစက္ကဝါရောတိ, စတ္တာရောဝ နယဝါရာ ဟောန္တိ။ ဧကေကော စေတ္ထ အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဒုဝိဓောယေဝ။ တေသမတ္ထော တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ယထာ ပန ခန္ဓယမကေ ပဒသောဓနဝါရဿ အနုလောမဝါရေ ‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော, ရူပက္ခန္ဓော ရူပ’န္တိအာဒီနိ ပဉ္စ ယမကာနိ, တထာ ဣဓ ‘စက္ခု, စက္ခာယတနံ၊ စက္ခာယတနံ၊ စက္ခူ’တိအာဒီနိ ဒွါဒသ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ‘န စက္ခု, န စက္ခာယတနံ၊ န စက္ခာယတနံ, န စက္ခူ’တိအာဒီနိ ဒွါဒသ, ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရဿ ပနေတ္ထ အနုလောမဝါရေ ဧကေကာယတနမူလကာနိ ဧကာဒသ ဧကာဒသ ကတွာ ဒွတ္တိံသသတံ ယမကာနိ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ဒွတ္တိံသသတမေဝ။ သုဒ္ဓါယတနဝါရဿာပိ အနုလောမဝါရေ ဒွါဒသ, ပဋိလောမဝါရေ ဒွါဒသ, သုဒ္ဓါယတနမူလစက္ကဝါရဿာပိ အနုလောမဝါရေ ဧကေကာယတနမူလကာနိ ဧကာဒသ ဧကာဒသ ကတွာ ဒွတ္တိံသသတံ ယမကာနိ။ ပဋိလောမဝါရေပိ ဒွတ္တိံသသတမေဝါတိ ဧဝမိဓ ဆသတ္တတာဓိကေဟိ ပဉ္စဟိ ယမကသတေဟိ, ဒွိပညာသာဓိကေဟိ ဧကာဒသဟိ ပုစ္ဆာသတေဟိ, စတုရာဓိကေဟိ တေဝီသာယ အတ္ထသတေဟိ စ ပဋိမဏ္ဍိတော ပဏ္ဏတ္တိဝါရဿ ဥဒ္ဒေသဝါရော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ပဏ္ဏတ္တိဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ။

၁။ ပဏ္ဏတ္တိနိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀-၁၇။ နိဒ္ဒေသဝါရေ ပန ဟေဋ္ဌာ ခန္ဓယမကဿ ပဏ္ဏတ္တိဝါရနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယေနေဝ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ အညတြ ဝိသေသာ။ တတြာယံ ဝိသေသော – ဒိဗ္ဗစက္ခူတိ ဒုတိယဝိဇ္ဇာဉာဏံ။ ပညာစက္ခူတိ တတိယဝိဇ္ဇာဉာဏံ။ ဒိဗ္ဗသောတန္တိ ဒုတိယအဘိညာဉာဏံ။ တဏှာသောတန္တိ တဏှာဝ။ အဝသေသော ကာယောတိ နာမကာယော, ရူပကာယော, ဟတ္ထိကာယော, အဿကာယောတိ ဧဝမာဒိ။ အဝသေသံ ရူပန္တိ ရူပါယတနတော သေသံ ဘူတုပါဒါယရူပဉ္စေဝ ပိယရူပသာတရူပဉ္စ။ သီလဂန္ဓောတိအာဒီနိ ဝါယနဋ္ဌေန သီလာဒီနံယေဝ နာမာနိ။ အတ္ထရသောတိအာဒီနိပိ သာဓုမဓုရဋ္ဌေန အတ္ထာဒီနညေဝ နာမာနိ။ အဝသေသော ဓမ္မောတိ ပရိယတ္တိဓမ္မာဒိအနေကပ္ပဘေဒေါတိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော။

ပဏ္ဏတ္တိနိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၈-၂၁။ ဣဓာပိ စ ပဝတ္တိဝါရဿ ဥပ္ပါဒဝါရာဒီသု တီသု အန္တရဝါရေသု ဧကေကသ္မိံ ဆဠေဝ ကာလဘေဒါ။ တေသံ ဧကေကသ္မိံ ကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရာဒယော တယော ဝါရာ။ တေ သဗ္ဗေပိ အနုလောမပဋိလောမနယဝသေန ဒုဝိဓာဝ ဟောန္တိ။ တတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရဿ အနုလောမနယေ ယထာ ခန္ဓယမကေ ရူပက္ခန္ဓမူလကာနိ စတ္တာရိ, ဝေဒနာက္ခန္ဓမူလကာနိ တီဏိ, သညာက္ခန္ဓမူလကာနိ ဒွေ, သင်္ခါရက္ခန္ဓမူလကံ ဧကန္တိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဒသ ယမကာနိ ဟောန္တိ။ ဧဝံ ‘‘ယဿ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ သောတာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယဿ ဝါ ပန သောတာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယဿ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဃာဏာယတနံ, ဇိဝှါယတနံ, ကာယာယတနံ, ရူပါယတနံ, သဒ္ဒါယတနံ, ဂန္ဓာယတနံ, ရသာယတနံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယဿ ဝါ ပန ဓမ္မာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဧဝံ စက္ခာယတနမူလကာနိ ဧကာဒသ။ ‘‘ယဿ သောတာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဃာနာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိနာ နယေန သောတာယတနမူလကာနိ ဒသ၊ ဃာနာယတနမူလကာနိ နဝ, ဇိဝှါယတနမူလကာနိ အဋ္ဌ၊ ကာယာယတနမူလကာနိ သတ္တ၊ ရူပါယတနမူလကာနိ ဆ၊ သဒ္ဒါယတနမူလကာနိ ပဉ္စ၊ ဂန္ဓာယတနမူလကာနိ စတ္တာရိ၊ ရသာယတနမူလကာနိ တီဏိ၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနမူလကာနိ ဒွေ၊ မနာယတနမူလကံ ဧကန္တိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဆသဋ္ဌိ ယမကာနိ ဟောန္တိ။

တတ္ထ စက္ခာယတနမူလကေသု ဧကာဒသသု ‘‘ယဿ စက္ခာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ သောတာယတနံ, ဃာနာယတနံ, ရူပါယတနံ, မနာယတနံ, ဓမ္မာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဣမာနိ ပဉ္စေဝ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ။ တေသု ပဌမံ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ တာဝ ဝိဿဇ္ဇိတံ။ ဒုတိယံ ကိဉ္စာပိ ပဌမေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနံ, စက္ခုသောတာယတနာနံ ပဝတ္တိဋ္ဌာနေ ပန ဃာနာယတနဿ န ဧကန္တေန ပဝတ္တိတော ‘‘ကထံ နု ခေါ ဧတံ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝိမတိနိဝါရဏတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇိတံ။ ရူပါယတနမနာယတနဓမ္မာယတနေဟိ သဒ္ဓိံ တီဏိ ယမကာနိ အသဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ။ သေသေသု ဇိဝှါယတနကာယာယတနေဟိ တာဝ သဒ္ဓိံ ဒွေ ယမကာနိ ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ သဒ္ဓိံ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနိ။ သဒ္ဒါယတနဿ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ အနုပ္ပတ္တိတော တေန သဒ္ဓိံ ယမကဿ ဝိဿဇ္ဇနမေဝ နတ္ထိ။ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနေဟိပိ သဒ္ဓိံ တီဏိ ယမကာနိ ပုရိမေဟိ ဒွီဟိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနေဝ ဟောန္တီတိ တန္တိယာ လဟုဘာဝတ္ထံ သင်္ခိတ္တာနိ။ သောတာယတနမူလကေသု ယံ လဗ္ဘတိ, တံ ပုရိမေဟိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနမေဝါတိ ဧကမ္ပိ ပါဠိံ နာရုဠှံ။ ဃာနာယတနမူလကေသု ရူပါယတနေန သဒ္ဓိံ ဧကံ, မနာယတနဓမ္မာယတနေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွေတိ တီဏိ ယမကာနိ ပါဠိံ အာရုဠှာနိ။ သေသာနိ ဃာနာယတနယမကေန သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာ နာရုဠှာနိ။ တထာ ဇိဝှါယတနကာယာယတနမူလကာနိ။ ရူပါယတနမူလကေသု မနာယတနဓမ္မာယတနေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွေယေဝ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ။ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ပန သဒ္ဓိံ တီဏိ ရူပါယတနမနာယတနေဟိ သဒ္ဓိံ သဒိသဝိဿဇ္ဇနာနိ။ ယထေဝ ဟေတ္ထ ‘‘သရူပကာနံ အစိတ္တကာန’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တထာ ဣဓာပိ ‘‘သရူပကာနံ အဂန္ဓကာနံ, အရသကာနံ အဖောဋ္ဌဗ္ဗကာန’’န္တိ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဂန္ဓာဒီနိ စေတ္ထ အာယတနဘူတာနေဝ အဓိပ္ပေတာနိ။ တသ္မာ ‘‘သရူပကာနံ သဂန္ဓာယတနာန’’န္တိ အာယတနဝသေနေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

သဒ္ဒါယတနမူလကာနိ အတ္ထာဘာဝတော ပါဠိံ နာရုဠှာနေဝ။ ဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗမူလကာနိ စတ္တာရိ တီဏိ ဒွေ စ ဟေဋ္ဌိမေဟိ သဒိသဝိဿဇ္ဇနတ္တာ ပါဠိံ နာရုဠှာနိ။ မနာယတနမူလကံ ဝိဿဇ္ဇိတမေဝါတိ ဧဝမေတာနိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရဿ အနုလောမနယေ ကတိပယယမကဝိဿဇ္ဇနေနေဝ ဆသဋ္ဌိယမကာနိ ဝိဿဇ္ဇိတာနိ နာမ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ ယထာ စ ပုဂ္ဂလဝါရေ, ဧဝံ ဩကာသဝါရေပိ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရေပိ ဆသဋ္ဌီတိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ တီသု ဝါရေသု အနုလောမနယေ အဋ္ဌနဝုတိသတံ ယမကာနိ ဟောန္တိ။ ယထာ စ အနုလောမနယေ, ဧဝံ ပဋိလောမနယေပီတိ သဗ္ဗာနိပိ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ဆန္နဝုတာဓိကာနိ တီဏိ ယမကသတာနိ ဟောန္တိ။ တေသု ဒွါနဝုတာဓိကာနိ သတ္တ ပုစ္ဆာသတာနိ, စတုရာသီတာဓိကာနိ စ ပန္နရသ အတ္ထသတာနိ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။ ဧဝံ သေသေသုပိ ပဉ္စသု ကာလဘေဒေသူတိ သဗ္ဗာနိပိ ဆသတ္တတာဓိကာနိ တေဝီသတိ ယမကသတာနိ။ တတော ဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, တတော ဒိဂုဏာ အတ္ထာတိ ဣဒမေတ္ထ ဥပ္ပါဒဝါရေ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ။ နိရောဓဝါရဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရေသုပိ ဧသေဝ နယောတိ။ သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ပဝတ္တိဝါရေ အဋ္ဌဝီသာနိ ဧကသတ္တတိ ယမကသတာနိ။ တတော ဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, တတော ဒိဂုဏာ အတ္ထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ပါဠိ ပန မနာယတနံ ဓမ္မာယတနဉ္စ ဧကသဒိသံ, နာနံ နတ္ထိ။ ဥပရိ ပန ‘‘ဝါရသင်္ခေပေါ ဟောတီ’’တိအာဒီနိ ဝတွာ တတ္ထ တတ္ထ သင်္ခိတ္တာ။ တသ္မာ ယံ တတ္ထ တတ္ထ သင်္ခိတ္တံ, တံ သဗ္ဗံ အသမ္မုယှန္တေဟိ သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ။

အတ္ထဝိနိစ္ဆယေ ပနေတ္ထ ဣဒံ နယမုခံ။ သစက္ခုကာနံ အသောတကာနန္တိ အပါယေ ဇာတိဗဓိရဩပပါတိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သော ဟိ သစက္ခုကော အသောတကော ဟုတွာ ဥပပဇ္ဇတိ။ ယထာဟ – ‘‘ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿစိ အပရာနိ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ။ ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ, ဩပပါတိကာနံ နေရယိကာနံ၊ ဇစ္စဗဓိရာနံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ, စက္ခာယတနံ ရူပဃာနဂန္ဓဇိဝှါရသကာယဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနာယတနံ ဓမ္မာယတန’’န္တိ။ သစက္ခုကာနံ သသောတကာနန္တိ သုဂတိဒုဂ္ဂတီသု ပရိပုဏ္ဏာယတနေ စ ဩပပါတိကေ ရူပီဗြဟ္မာနော စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေ ဟိ သစက္ခုကာ သသောတကာ ဟုတွာ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ ယထာဟ – ‘‘ကာမဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ကဿစိ ဧကာဒသာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ၊ ကာမာဝစရာနံ ဒေဝါနံ, ပဌမကပ္ပိကာနံ မနုဿာနံ, ဩပပါတိကာနံ ပေတာနံ, ဩပပါတိကာနံ အသုရာနံ, ဩပပါတိကာနံ တိရစ္ဆာနဂတာနံ, ဩပပါတိကာနံ နေရယိကာနံ, ပရိပုဏ္ဏာယတနာနံ။ ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိက္ခဏေ ပဉ္စာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တိ, စက္ခာယတနံ ရူပသောတမနာယတနံ ဓမ္မာယတန’’န္တိ။

အဃာနကာနန္တိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒယော သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေ ဟိ သစက္ခုကာ အဃာနကာ ဟုတွာ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ ကာမဓာတုယံ ပန အဃာနကော ဩပပါတိကော နတ္ထိ။ ယဒိ ဘဝေယျ ‘‘ကဿစိ အဋ္ဌာယတနာနိ ပါတုဘဝန္တီ’’တိ ဝေဒယျ။ ယော ဂဗ္ဘသေယျကော ပန အဃာနကော သိယာ, သော ‘‘သစက္ခုကာန’’န္တိ ဝစနတော ဣဓ အနဓိပ္ပေတော။ သစက္ခုကာနံ သဃာနကာနန္တိ ဇစ္စဗဓိရမ္ပိ ပရိပုဏ္ဏာယတနမ္ပိ ဩပပါတိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သဃာနကာနံ အစက္ခုကာနန္တိ ဇစ္စန္ဓမ္ပိ ဇစ္စဗဓိရမ္ပိ ဩပပါတိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တမေဝ။ သဃာနကာနံ သစက္ခုကာနန္တိ ပရိပုဏ္ဏာယတနမေဝ ဩပပါတိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

သရူပကာနံ အစက္ခုကာနန္တိ ဧတ္ထ ဇစ္စန္ဓဇစ္စဗဓိရဩပပါတိကေသု အညတရောပိ ဂဗ္ဘသေယျကောပိ လဗ္ဘတိယေဝ။ သစိတ္တကာနံ အစက္ခုကာနန္တိ ဧတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တေဟိ ဇစ္စန္ဓာဒီဟိ တီဟိ သဒ္ဓိံ အရူပိနောပိ လဗ္ဘန္တိ။ အစက္ခုကာနန္တိ ဧတ္ထ ပုရိမပဒေ ဝုတ္တေဟိ စတူဟိ သဒ္ဓိံ အသညသတ္တာပိ လဗ္ဘန္တိ။ သရူပကာနံ အဃာနကာနန္တိ ဧတ္ထ ဂဗ္ဘသေယျကာ စ အသညသတ္တာ စ သေသရူပီဗြဟ္မာနော စ လဗ္ဘန္တိ။ သစိတ္တကာနံ အဃာနကာနန္တိ ဧတ္ထ ဂဗ္ဘသေယျကာ စ ရူပါရူပဗြဟ္မာနော စ လဗ္ဘန္တိ။ အစိတ္တကာနံ အရူပကာနန္တိပဒေသု ပန ဧကဝေါကာရစတုဝေါကာရသတ္တာဝ လဗ္ဘန္တီတိ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗေသု ပုဂ္ဂလဝါရေသု ပုဂ္ဂလဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။

၂၂-၂၅၄။ ဩကာသဝါရေ ယတ္ထ စက္ခာယတနန္တိ ရူပီဗြဟ္မလောကံ ပုစ္ဆတိ။ တေနေဝ အာမန္တာတိ ဝုတ္တံ။ တသ္မိဉှိ တလေ နိယမတော တာနိ အာယတနာနိ ပဋိသန္ဓိယံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ ဣဒမေတ္ထ နယမုခံ။ ဣမိနာ နယမုခေန သကလေပိ ပဝတ္တိဝါရေ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပရိညာဝါရော ခန္ဓယမကေ ဝုတ္တနယောယေဝါတိ။

ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

အာယတနယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ဓာတုယမက

၁-၁၉။ ဣဒါနိ တေယေဝ မူလယမကေ ဒေသိတေ ကုသလာဒိဓမ္မေ ဓာတုဝသေန သင်္ဂဏှိတွာ အာယတနယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ ဓာတုယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ အာယတနယမကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ ဝေတိဒဗ္ဗံ။ ဣဓာပိ ဟိ ပဏ္ဏတ္တိဝါရာဒယော တယော မဟာဝါရာ, အဝသေသာ အန္တရဝါရာ စ သဒ္ဓိံ ကာလပ္ပဘေဒါဒီဟိ အာယတနယမကေ အာဂတသဒိသာယေဝ။ ဣဓာပိ စ ယမကပုစ္ဆာသုခတ္ထံ ပဋိပါဋိယာ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရာ ရူပဓာတုယောဝ ဝတွာ ဝိညာဏဓာတုယော ဝုတ္တာ။ ဓာတူနံ ပန ဗဟုတ္တာ ဣဓ အာယတနယမကတော ဗဟုတရာနိ ယမကာနိ, ယမကဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, ပုစ္ဆာဒိဂုဏာ စ အတ္ထာ ဟောန္တိ။ တတ္ထ စက္ခုဓာတုမူလကာဒီသု ယမကေသု လဗ္ဘမာနာနံ ယမကာနံ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော အာယတနယမကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တံသဒိသာယေဝ ဟေတ္ထ အတ္ထဂတိ, တေနေဝ စ ကာရဏေန ပါဠိပိ သင်္ခိတ္တာ။ ပရိညာဝါရော ပါကတိကောယေဝါတိ။

ဓာတုယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ သစ္စယမက

၁။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁-၉။ ဣဒါနိ တေယေဝ မူလယမကေ ဒေသိတေ ကုသလာဒိဓမ္မေ သစ္စဝသေန သင်္ဂဏှိတွာ ဓာတုယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ သစ္စယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဏ္ဏတ္တိဝါရာဒယော တယော မဟာဝါရာ အန္တရဝါရာဒယော စ အဝသေသပ္ပဘေဒါ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရေ ပနေတ္ထ စတုန္နံ သစ္စာနံ ဝသေန ပဒသောဓနဝါရော, ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော, သုဒ္ဓသစ္စဝါရော, သုဒ္ဓသစ္စမူလစက္ကဝါရောတိ ဣမေသု စတူသု ဝါရေသု ယမကဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၁၀-၂၆။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရနိဒ္ဒေသေ ပန အဝသေသံ ဒုက္ခသစ္စန္တိ ဒုက္ခဝေဒနာယ စေဝ တဏှာယ စ ဝိနိမုတ္တာ တေဘူမကဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အဝသေသော သမုဒယောတိ သစ္စဝိဘင်္ဂေ နိဒ္ဒိဋ္ဌကာမာဝစရကုသလာဒိဘေဒေါ ဒုက္ခသစ္စဿ ပစ္စယော။ အဝသေသော နိရောဓောတိ တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒပဋိပဿဒ္ဓိနိရောဓော စေဝ ခဏဘင်္ဂနိရောဓော စ။ အဝသေသော မဂ္ဂေါတိ ‘‘တသ္မိံ ခေါ ပန သမယေ ပဉ္စင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ ဟောတိ, အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, မိစ္ဆာမဂ္ဂေါ, ဇင်္ဃမဂ္ဂေါ, သကဋမဂ္ဂေါ’’တိ ဧဝမာဒိကော။

ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၇-၁၆၄။ ပဝတ္တိဝါရေ ပနေတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရဿ အနုလောမနယေ ‘‘ယဿ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ သမုဒယသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ယဿ ဝါ ပန သမုဒယသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဒုက္ခသစ္စမူလကေဟိ တီဟိ, သမုဒယသစ္စမူလကေဟိ ဒွီဟိ, နိရောဓသစ္စမူလကေန ဧကေနာတိ လဗ္ဘမာနဉ္စ အလဗ္ဘမာနဉ္စ ဂဟေတွာ ပါဠိဝသေန ဆဟိ ယမကေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ။ တေသု ယသ္မာ နိရောဓဿ နေဝ ဥပ္ပါဒေါ, န နိရောဓော ယုဇ္ဇတိ, တသ္မာ ဒုက္ခသစ္စမူလကာနိ သမုဒယသစ္စမဂ္ဂသစ္စေဟိ သဒ္ဓိံ ဒွေ, သမုဒယသစ္စမူလကံ မဂ္ဂသစ္စေန သဒ္ဓိံ ဧကန္တိ တီဏိ ယမကာနိ အာဂတာနိ။ တဿ ပဋိလောမနယေပိ ဩကာသဝါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဧဝမေတ္ထ သဗ္ဗဝါရေသု တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ယမကာနံ ဝသေန ယမကဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အတ္ထဝိနိစ္ဆယေ ပနေတ္ထ ဣဒံ လက္ခဏံ – ဣမဿ ဟိ သစ္စယမကဿ ပဝတ္တိဝါရေ နိရောဓသစ္စံ တာဝ န လဗ္ဘတေဝ။ သေသေသု ပန တီသု သမုဒယသစ္စမဂ္ဂသစ္စာနိ ဧကန္တေန ပဝတ္တိယံယေဝ လဗ္ဘန္တိ။ ဒုက္ခသစ္စံ စုတိပဋိသန္ဓီသုပိ ပဝတ္တေပိ လဗ္ဘတိ။ ပစ္စုပ္ပန္နာဒယော ပန တယော ကာလာ စုတိပဋိသန္ဓီနမ္ပိ ပဝတ္တိယာပိ ဝသေန လဗ္ဘန္တိ။ ဧဝမေတ္ထ ယံ ယံ လဗ္ဘတိ, တဿ တဿ ဝသေန အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

တတြိဒံ နယမုခံ – သဗ္ဗေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ အန္တမသော သုဒ္ဓါဝါသာနမ္ပိ။ တေပိ ဟိ ဒုက္ခသစ္စေနေဝ ဥပပဇ္ဇန္တိ။ တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တဿာတိ ဣဒံ ဒုက္ခသစ္စသမုဒယသစ္စေသု ဧကကောဋ္ဌာသဿ ဥပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ တသ္မာ ပဉ္စဝေါကာရဝသေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ။ စတုဝေါကာရေ ပန တဏှာဝိပ္ပယုတ္တဿ ဖလသမာပတ္တိစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဧကမ္ပိ သစ္စံ နုပ္ပဇ္ဇတိ။ ဣဒံ ဣဓ န ဂဟေတဗ္ဗံ။ တေသံ ဒုက္ခသစ္စဉ္စာတိ တသ္မိဉှိ ခဏေ တဏှံ ဌပေတွာ သေသံ ဒုက္ခသစ္စံ နာမ ဟောတီတိ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ။ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေပိ ဧသေဝ နယော။ တတ္ထ ပန ရူပမေဝ ဒုက္ခသစ္စံ နာမ။ သေသာ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ သစ္စဝိနိမုတ္တာ။ တေနေဝ ကာရဏေန ‘‘အရူပေ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ မဂ္ဂသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, နော စ တေသံ ဒုက္ခသစ္စံ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ သဗ္ဗေသံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ ပဝတ္တေ တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ တတ္ထာတိ တေသံ တသ္မိံ ဥပပတ္တိက္ခဏေ တဏှာဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တုပ္ပတ္တိက္ခဏေ စာတိ ဧဝမေတ္ထ ခဏဝသေန ဩကာသော ဝေဒိတဗ္ဗော။ အညေသုပိ ဧဝရူပေသု ဧသေဝ နယော။ အနဘိသမေတာဝီနန္တိ စတုသစ္စပဋိဝေဓသင်္ခါတံ အဘိသမယံ အပ္ပတ္တသတ္တာနံ။ အဘိသမေတာဝီနန္တိ အဘိသမိတသစ္စာနန္တိ။ ဣမိနာ နယမုခေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

၃။ ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၆၅-၁၇၀။ ပရိညာဝါရေ ပန ဉာတပရိညာ, တီရဏပရိညာ, ပဟာနပရိညာတိ တိဿောပေတ္ထ ပရိညာယော လဗ္ဘန္တိ။ ယသ္မာ စ လောကုတ္တရဓမ္မေသု ပရိညာ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ဣဓ ဒွေ သစ္စာနိ ဂဟိတာနိ။ တတ္ထ ဒုက္ခသစ္စံ ပရိဇာနာတီတိ ဉာတတီရဏပရိညာဝသေနေဝ ဝုတ္တံ။ သမုဒယသစ္စံ ပဇဟတီတိ ဉာတပဟာနပရိညာဝသေန။ ဣတိ ဣမာသံ ပရိညာနံ ဝသေန သဗ္ဗပဒေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ။

သစ္စယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၆။ သင်္ခါရယမက

၁။ ဣဒါနိ တေသညေဝ မူလယမကေ ဒေသိတာနံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ လဗ္ဘမာနဝသေန ဧကဒေသံ သင်္ဂဏှိတွာ သစ္စယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ သင်္ခါရယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဏ္ဏတ္တိဝါရာဒယော တယော မဟာဝါရာ, အန္တရဝါရာဒယော စ အဝသေသပဘေဒါ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အယံ ပနေတ္ထ ဝိသေသော – ပဏ္ဏတ္တိဝါရေ တာဝ ယထာ ဟေဋ္ဌာ ခန္ဓာဒယော ဓမ္မေ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော၊ စက္ခု စက္ခာယတနံ၊ စက္ခု စက္ခုဓာတု၊ ဒုက္ခံ ဒုက္ခသစ္စ’’န္တိ ပဒသောဓနဝါရော အာရဒ္ဓေါ။ တထာ အနာရဘိတွာ ‘‘အဿာသပဿာသာ ကာယသင်္ခါရော’’တိ ပဌမံ တယောပိ သင်္ခါရာ ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတာ။

တတ္ထ ကာယဿ သင်္ခါရော ကာယသင်္ခါရော။ ‘‘အဿာသပဿာသာ ကာယိကာ, ဧတေ ဓမ္မာ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓါ’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၄၆၃၊ သံ။ နိ။ ၄။၃၄၈ အတ္ထတော သမာနံ) ဟိ ဝစနတော ကာရဏဘူတဿ ကရဇကာယဿ ဖလဘူတော ဧဝ သင်္ခါရောတိ ကာယသင်္ခါရော။ အပရော နယော – သင်္ခရိယတီတိ သင်္ခါရော။ ကေန သင်္ခရိယတီတိ? ကာယေန။ အယဉှိ ဝါတော ဝိယ ဘသ္တာယ ကရဇကာယေန သင်္ခရိယတီတိ။ ဧဝမ္ပိ ကာယဿ သင်္ခါရောတိ ကာယသင်္ခါရော။ ကာယေန ကတော အဿာသပဿာသဝါတောတိ အတ္ထော။ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ, အာဝုသော ဝိသာခ, ဝိတက္ကေတွာ ဝိစာရေတွာ ပစ္ဆာ ဝါစံ ဘိန္ဒတိ, တသ္မာ ဝိတက္ကဝိစာရာ ဝစီသင်္ခါရော’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၄၆၃၊ သံ။ နိ။ ၄။၃၄၈) ဝစနတော ပန သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော။ ကိံ သင်္ခရောတိ? ဝစိံ။ ဝစိယာ သင်္ခါရောတိ ဝစီသင်္ခါရော။ ဝစီဘေဒသမုဋ္ဌာပကဿ ဝိတက္ကဝိစာရဒွယဿေတံ နာမံ။ ‘‘သညာ စ ဝေဒနာ စ စေတသိကာ ဧတေ ဓမ္မာ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၄၆၃၊ သံ။ နိ။ ၄။၃၄၈) ဝစနတောယေဝ ပန တတိယပဒေပိ သင်္ခရိယတီတိ သင်္ခါရော။ ကေန သင်္ခရိယတိ? စိတ္တေန။ ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ ကတွာ စိတ္တဿ သင်္ခါရောတိ စိတ္တသင်္ခါရော။ သဗ္ဗေသမ္ပိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ စေတသိကဓမ္မာနမေတံ အဓိဝစနံ။ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ပန ဝစီသင်္ခါရဘာဝေန ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ‘‘ဌပေတွာ ဝိတက္ကဝိစာရေ’’တိ ဝုတ္တံ။

၂-၇။ ဣဒါနိ ကာယော ကာယသင်္ခါရောတိ ပဒသောဓနဝါရော အာရဒ္ဓေါ။ တဿ အနုလောမနယေ တီဏိ, ပဋိလောမနယေ တီဏီတိ ဆ ယမကာနိ။ ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရေ ဧကေကသင်္ခါရမူလကာနိ ဒွေ ဒွေ ကတွာ အနုလောမနယေ ဆ, ပဋိလောမနယေ ဆာတိ ဒွါဒသ ယမကာနိ။ သုဒ္ဓသင်္ခါရဝါရေ ပန ယထာ သုဒ္ဓခန္ဓဝါရာဒီသု ‘‘ရူပံ ခန္ဓော, ခန္ဓာ ရူပံ၊ စက္ခု အာယတနံ, အာယတနာ စက္ခူ’’တိအာဒိနာ နယေန ယမကာနိ ဝုတ္တာနိ။ ဧဝံ ‘‘ကာယော သင်္ခါရော, သင်္ခါရာ ကာယော’’တိ အဝတွာ ‘‘ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော, ဝစီသင်္ခါရော ကာယသင်္ခါရော’’တိအာဒိနာ နယေန ကာယသင်္ခါရမူလကာနိ ဒွေ, ဝစီသင်္ခါရမူလကံ ဧကန္တိ အနုလောမေ တီဏိ, ပဋိလောမေ တီဏီတိ သဗ္ဗာနိပိ သုဒ္ဓိကဝါရေ ဆ ယမကာနိ ဝုတ္တာနိ။ ကိံ ကာရဏာ? သုဒ္ဓိကဧကေကပဒဝသေန အတ္ထာဘာဝတော။ ယထာ ဟိ ခန္ဓယမကာဒီသု ရူပါဒိဝိသိဋ္ဌာနံ ခန္ဓာနံ စက္ခာဒိဝိသိဋ္ဌာနဉ္စ အာယတနာဒီနံ အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘ရူပံ ခန္ဓော, ခန္ဓာ ရူပံ, စက္ခု အာယတနံ, အာယတနာ စက္ခူ’’တိ သုဒ္ဓိကဧကေကပဒဝသေန အတ္ထော အတ္ထိ။ ဧဝမိဓ ‘‘ကာယော သင်္ခါရော, သင်္ခါရာ ကာယော’’တိ နတ္ထိ။ ကာယသင်္ခါရောတိ ပန ဒွီဟိပိ ပဒေဟိ ဧကောဝ အတ္ထော လဗ္ဘတိ။ အဿာသော ဝါ ပဿာသော ဝါတိ သုဒ္ဓိကဧကေကပဒဝသေန အတ္ထာဘာဝတော ‘‘ကာယော သင်္ခါရော, သင်္ခါရာ ကာယော’’တိ န ဝုတ္တံ။ ‘‘ကာယော ကာယသင်္ခါရော’’တိအာဒိ ပန ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ။ တမ္ပိ ကာယဝစီစိတ္တပဒေဟိ ဣဓ အဓိပ္ပေတာနံ သင်္ခါရာနံ အဂ္ဂဟိတတ္တာ န ယုဇ္ဇတိ။ သုဒ္ဓသင်္ခါရဝါရော ဟေသ။ ပဒသောဓနေ ပန ဝိနာပိ အတ္ထေန ဝစနံ ယုဇ္ဇတီတိ တတ္ထ သော နယော ဂဟိတောဝ။ ဣဓ ပန ကာယသင်္ခါရဿ ဝစီသင်္ခါရာဒီဟိ, ဝစီသင်္ခါရဿ စ စိတ္တသင်္ခါရာဒီဟိ, စိတ္တသင်္ခါရဿ စ ကာယသင်္ခါရာဒီဟိ, အညတ္တာ ‘‘ကာယသင်္ခါရော ဝစီသင်္ခါရော, ဝစီသင်္ခါရော, ကာယသင်္ခါရော’’တိ ဧကေကသင်္ခါရမူလကာနိ ဒွေ ဒွေ ကတွာ ဆ ယမကာနိ ယုဇ္ဇန္တိ။ တေသု အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန တီဏေဝ လဗ္ဘန္တိ။ တသ္မာ တာနေဝ ဒဿေတုံ အနုလောမနယေ တီဏိ, ပဋိလောမနယေ တီဏီတိ ဆ ယမကာနိ ဝုတ္တာနိ။ သုဒ္ဓသင်္ခါရမူလစက္ကဝါရော ပနေတ္ထ န ဂဟိတောတိ။ ဧဝံ ပဏ္ဏတ္တိဝါရဿ ဥဒ္ဒေသဝါရော ဝေဒိတဗ္ဗော။

၈-၁၈။ နိဒ္ဒေသဝါရေ ပနဿ အနုလောမေ တာဝ ယသ္မာ န ကာယာဒယောဝ ကာယသင်္ခါရာဒီနံ နာမံ, တသ္မာ နောတိ ပဋိသေဓော ကတော။ ပဋိလောမေ န ကာယော န ကာယသင်္ခါရောတိ ယော န ကာယော သော ကာယသင်္ခါရောပိ န ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ ကာယသင်္ခါရော န ကာယော ကာယသင်္ခါရောတိ ကာယသင်္ခါရော ကာယော န ဟောတိ, ကာယသင်္ခါရောယေဝ ပနေသောတိ အတ္ထော။ အဝသေသန္တိ န ကေဝလံ သေသသင်္ခါရဒွယမေဝ။ ကာယသင်္ခါရဝိနိမုတ္တံ ပန သေသံ သဗ္ဗမ္ပိ သင်္ခတာသင်္ခတပဏ္ဏတ္တိဘေဒံ ဓမ္မဇာတံ နေဝ ကာယော, န ကာယသင်္ခါရောတိ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၉။ ပဝတ္တိဝါရေ ပနေတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရဿ အနုလောမနယေ ‘‘ယဿ ကာယသင်္ခါရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝစီသင်္ခါရော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ကာယသင်္ခါရမူလကာနိ ဒွေ, ဝစီသင်္ခါရမူလကံ ဧကန္တိ တီဏေဝ ယမကာနိ လဗ္ဘန္တိ၊ တာနိ ဂဟိတာနေဝ။ တဿ ပဋိလောမနယေပိ ဩကာသဝါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဧဝမေတ္ထ သဗ္ဗဝါရေသု တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ယမကာနံ ဝသေန ယမကဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

အတ္ထဝိနိစ္ဆယေ ပနေတ္ထ ဣဒံ လက္ခဏံ – ဣမသ္မိဉှိ သင်္ခါရယမကေ ‘‘အဿာသပဿာသာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ’’တိအာဒိဝစနတော ပစ္စုပ္ပန္နာဒိကာလဘေဒေါ ပဝတ္တိဝသေနာပိ ဂဟေတဗ္ဗော, န စုတိပဋိသန္ဓိဝသေနေဝ။ ‘‘ဒုတိယဇ္ဈာနေ တတိယဇ္ဈာနေ တတ္ထ ကာယသင်္ခါရော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိဝစနတော စ ဈာနမ္ပိ ဩကာသဝသေန ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဧဝမေတ္ထ ယံ ယံ လဗ္ဘတိ, တဿ တဿ ဝသေန အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

တတြိဒံ နယမုခံ – ဝိနာ ဝိတက္ကဝိစာရေဟီတိ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနဝသေန ဝုတ္တံ။ တေသန္တိ တေသံ ဒုတိယတတိယဇ္ဈာနသမင်္ဂီနံ။ ကာမာဝစရာနန္တိ ကာမာဝစရေ ဥပ္ပန္နသတ္တာနံ။ ရူပါဝစရဒေဝါနံ ပန အဿာသပဿာသာ နတ္ထိ။ အရူပါဝစရာနံ ရူပမေဝ နတ္ထိ။ ဝိနာ အဿာသပဿာသေဟီတိ ရူပါရူပဘဝေသု နိဗ္ဗတ္တသတ္တာနံ ဝိတက္ကဝိစာရုပ္ပတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

၂၁။ ပဌမဇ္ဈာနေ ကာမာဝစရေတိ ကာမာဝစရဘူမိယံ ဥပ္ပန္နေ ပဌမဇ္ဈာနေ။ အင်္ဂမတ္တဝသေန စေတ္ထ ပဌမဇ္ဈာနံ ဂဟေတဗ္ဗံ, န အပ္ပနာဝသေနေဝ။ အနပ္ပနာပတ္တေပိ ဟိ သဝိတက္ကသဝိစာရစိတ္တေ ဣဒံ သင်္ခါရဒွယံ ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ။

၂၄။ စိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေတိ ဣဒံ ကာယသင်္ခါရဿ ဧကန္တစိတ္တသမုဋ္ဌာနတ္တာ ဝုတ္တံ။ ဥပ္ပဇ္ဇမာနမေဝ ဟိ စိတ္တံ ရူပံ ဝါ အရူပံ ဝါ သမုဋ္ဌာပေတိ, န ဘိဇ္ဇမာနံ။

၃၇။ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဒုတိယေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေတိ ပဋိသန္ဓိတော ဒုတိယေ ဘဝင်္ဂစိတ္တေ။ ကာမဉ္စေတံ ပဋိသန္ဓိစိတ္တေပိ ဝတ္တမာနေ တေသံ တတ္ထ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထေဝ။ ယာဝ ပန အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ဝိပါကစိတ္တံ ဝတ္တတိ, တာဝ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထေဝ နာမာတိ ဒဿနတ္ထမေတံ ဝုတ္တံ။ ယဿ ဝါ ဈာနဿ ဝိပါကစိတ္တေန တေ နိဗ္ဗတ္တာ, တံ သတသောပိ သဟဿသောပိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ပဌမစိတ္တမေဝ။ ဝိပါကစိတ္တေန ပန ဝိသဒိသံ ဘဝနိကန္တိယာ အာဝဇ္ဇနစိတ္တံ ဒုတိယစိတ္တံ နာမ။ တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၄၄။ ပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂီနန္တိ သဗ္ဗပစ္ဆိမေန အပ္ပဋိသန္ဓိကစိတ္တေန သမင်္ဂီဘူတာနံ ခီဏာသဝါနံ။ အဝိတက္ကအဝိစာရံ ပစ္ဆိမစိတ္တန္တိ ရူပါဝစရာနံ ဒုတိယဇ္ဈာနိကာဒိစုတိစိတ္တဝသေန, အရူပါဝစရာနဉ္စ စတုတ္ထဇ္ဈာနိကစုတိစိတ္တဝသေနေတံ ဝုတ္တံ။ တေသန္တိ တေသံ ပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂီအာဒီနံ။

၇၉။ ယဿ ကာယသင်္ခါရော နိရုဇ္ဈတိ, တဿ စိတ္တသင်္ခါရော နိရုဇ္ဈတီတိ ဧတ္ထ နိယမတော ကာယသင်္ခါရဿ စိတ္တသင်္ခါရေန သဒ္ဓိံ ဧကက္ခဏေ နိရုဇ္ဈနတော အာမန္တာတိ ပဋိဝစနံ ဒိန္နံ။ န စိတ္တသင်္ခါရဿ ကာယသင်္ခါရေန သဒ္ဓိံ။ ကိံ ကာရဏာ? စိတ္တသင်္ခါရော ဟိ ကာယသင်္ခါရေန ဝိနာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စ နိရုဇ္ဈတိ စ။ ကာယသင်္ခါရော ပန စိတ္တသမုဋ္ဌာနော အဿာသပဿာသဝါတော။ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဉ္စ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ယာဝ အညာနိ သောဠသစိတ္တာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တာဝ တိဋ္ဌတိ။ တေသံ သောဠသန္နံ သဗ္ဗပစ္ဆိမေန သဒ္ဓိံ နိရုဇ္ဈတီတိ ယေန စိတ္တေန သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တတော ပဋ္ဌာယ သတ္တရသမေန သဒ္ဓိံ နိရုဇ္ဈတိ။ န ကဿစိ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဝါ ဌိတိက္ခဏေ ဝါ နိရုဇ္ဈတိ, နာပိ ဌိတိက္ခဏေ ဝါ ဘင်္ဂက္ခဏေ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဧသာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ ဓမ္မတာတိ နိယမတော စိတ္တသင်္ခါရေန သဒ္ဓိံ ဧကက္ခဏေ နိရုဇ္ဈနတော အာမန္တာတိ ဝုတ္တံ။ ယံ ပန ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏဿ သီဟဠဋ္ဌကထာယံ ‘‘စိတ္တသမုဋ္ဌာနံ ရူပံ သတ္တရသမဿ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဝုတ္တံ, တံ ဣမာယ ပါဠိယာ ဝိရူဇ္ဈတိ။ အဋ္ဌကထာတော စ ပါဠိယေဝ ဗလဝတရာတိ ပါဠိယံ ဝုတ္တမေဝ ပမာဏံ။

၁၂၈။ ယဿ ကာယသင်္ခါရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဝစီသင်္ခါရော နိရုဇ္ဈတီတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ကာယသင်္ခါရော စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န စ တသ္မိံ ခဏေ ဝိတက္ကဝိစာရာ နိရုဇ္ဈန္တိ, တသ္မာ နောတိ ပဋိသေဓော ကတောတိ။ ဣမိနာ နယမုခေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပရိညာဝါရော ပါကတိကောယေဝါတိ။

ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

သင်္ခါရယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ အနုသယယမက

ပရိစ္ဆေဒပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁။ ဣဒါနိ တေသညေဝ မူလယမကေ ဒေသိတာနံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ လဗ္ဘမာနဝသေန ဧကဒေသံ သင်္ဂဏှိတွာ သင်္ခါရယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ အနုသယယမကဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ တာဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ – ဣမသ္မိဉှိ အနုသယယမကေ ခန္ဓယမကာဒီသု ဝိယ ဒေသနံ အကတွာ အညေန နယေန ပါဠိဒေသနာ ကတာ။ ကထံ? ပဌမံ တာဝ ပရိစ္ဆေဒတော, ဥဒ္ဒေသတော, ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတောတိ တီဟာကာရေဟိ အနုသယေ ဂဟာပေတုံ ပရိစ္ဆေဒဝါရော, ပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရော, ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရောတိ, တယော ဝါရာ ဒေသိတာ။ တတော သတ္တန္နံ မဟာဝါရာနံ ဝသေန အနုသယေ ယောဇေတွာ ယမကဒေသနာ ကတာ။ တတ္ထ သတ္တာနုသယာတိ အယံ ‘‘သတ္တေဝ, န တတော ဥဒ္ဓံ, န ဟေဋ္ဌာ’’တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေန ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ အနုသယာနံ ဒေသိတတ္တာ ပရိစ္ဆေဒဝါရော နာမ။ ကာမရာဂါနုသယော…ပေ… အဝိဇ္ဇာနုသယောတိ အယံ ပရိစ္ဆေဒဝါရေန ပရိစ္ဆိန္နာနံ နာမမတ္တံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ဣမေ နာမ တေ’’တိ ဒေသိတတ္တာ ပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရော နာမ။ ကတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ…ပေ… ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတီတိ အယံ ‘‘ဣမေသု နာမ ဌာနေသု ဣမေ အနုသယာ အနုသေန္တိ’’တိ ဧဝံ တေသံယေဝ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဿ ဒေသိတတ္တာ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရော နာမ။

ယေသံ ပန သတ္တန္နံ မဟာဝါရာနံ ဝသေန အနုသယေ ယောဇေတွာ ယမကဒေသနာ ကတာ, တေသံ ဣမာနိ နာမာနိ – အနုသယဝါရော, သာနုသယဝါရော, ပဇဟနဝါရော, ပရိညာဝါရော, ပဟီနဝါရော, ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရော ဓာတုဝါရောတိ။ တေသု ပဌမော အနုသယဝါရော။ သော အနုလောမပဋိလောမနယဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ။

တတ္ထ အနုလောမနယေ ‘‘ယဿ အနုသေတိ, ယတ္ထ အနုသေတိ, ယဿ ယတ္ထ အနုသေတီ’’တိ ပုဂ္ဂလောကာသတဒုဘယဝသေန တယော အန္တရဝါရာ ဟောန္တိ။ တေသု ပဌမေ ပုဂ္ဂလဝါရေ ‘‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ, တဿ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတိ၊ ယဿ ဝါ ပန ပဋိဃာနုသယော အနုသေတိ, တဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ၊ ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ, တဿ မာနာနုသယော, ဒိဋ္ဌာနုသယော, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော, ဘဝရာဂါနုသယော, အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတိ။ ယဿ ဝါ ပန အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတိ, တဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ ကာမရာဂါနုသယမူလကာနိ ဆ ယမကာနိ။ ပုန အဂဟိတဂ္ဂဟဏဝသေန ပဋိဃာနုသယမူလကာနိ ပဉ္စ, မာနာနုသယမူလကာနိ စတ္တာရိ, ဒိဋ္ဌာနုသယမူလကာနိ တီဏိ, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယမူလကာနိ ဒွေ, ဘဝရာဂါနုသယမူလကံ ဧကန္တိ ဧဝံ သဗ္ဗာနိပိ ဧကမူလကာနိ ဧကဝီသတိ။ ပုန ‘‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော စ ပဋိဃာနုသယော စ အနုသေန္တီ’’တိ ဧဝံ အာဂတာနိ ဒုကမူလကာနိ ပဉ္စ, တိကမူလကာနိ စတ္တာရိ, စတုက္ကမူလကာနိ တီဏိ, ပဉ္စကမူလကာနိ ဒွေ, ဆက္ကမူလကံ ဧကန္တိ အပရာနိပိ ပန္နရသ ဟောန္တိ။ တာနိ ပုရိမေဟိ ဧကဝီသတိယာ သဒ္ဓိံ ဆတ္တိံသာတိ ပုဂ္ဂလဝါရေ ဆတ္တိံသ ယမကာနိ။ တထာ ဩကာသဝါရေ, တထာ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရေတိ သဗ္ဗာနိပိ အနုလောမနယေ အဋ္ဌသတံ ယမကာနိ။ တထာ ပဋိလောမနယေတိ အနုသယဝါရေ သောဠသာဓိကာနိ ဒွေ ယမကသတာနိ, တတော ဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, တတော ဒိဂုဏာ အတ္ထာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ သာနုသယဝါရော, ပဇဟနဝါရော, ပရိညာဝါရော, ပဟီနဝါရော, ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရောတိ ဣမေသမ္ပိ ပဉ္စန္နံ ဝါရာနံ, ဧကေကသ္မိံ ယမကဂဏနာ၊ ယမကဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, ပုစ္ဆာဒိဂုဏာ စ အတ္ထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အယံ ပနေတ္ထ ပုရိမေသု တီသု ဝါရေသု ဝိသေသော။ ဩကာသဝါရေ ‘‘ယတ္ထ တတ္ထာ’’တိ အဝတွာ ယတော တတောတိ နိဿက္ကဝစနေန ဒေသနာ ကတာ။ သေသံ တာဒိသမေဝ။

ယော ပနာယံ သဗ္ဗပစ္ဆိမော ဓာတုဝါရော နာမ, သော ပုစ္ဆာဝါရော, ဝိဿဇ္ဇနာဝါရောတိ ဒွိဓာ ဌိတော။ တဿ ပုစ္ဆာဝါရေ ကာမဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿာတိ ဝတွာ ‘‘ကာမဓာတုံ ဝါ ပန ဥပပဇ္ဇန္တဿ ကာမဓာတုယာ စုတဿာ’’တိ န ဝုတ္တံ။ ကိံ ကာရဏာ? အတ္ထဝိသေသာဘာဝတော။ ဒွေပိ ဟိ ဧတာ ပုစ္ဆာ ဧကတ္ထာယေဝ, တသ္မာ ဧကေကသ္မာ ယမကာ ဧကေကမေဝ ပုစ္ဆံ ပုစ္ဆိတွာ သဗ္ဗပုစ္ဆာဝသာနေ ပုစ္ဆာနုက္ကမေနေဝ ‘‘ကာမဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿ ကဿစိ သတ္တ အနုသယာ အနုသေန္တီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ။

တတ္ထ ‘‘ကာမဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿ, ရူပဓာတုံ, အရူပဓာတုံ, နကာမဓာတုံ, နရူပဓာတုံ နအရူပဓာတုံ, ဥပပဇ္ဇန္တဿာ’’တိ ဆ သုဒ္ဓိကပုစ္ဆာ၊ ‘‘နကာမဓာတုံ, နအရူပဓာတုံ, နရူပဓာတုံ၊ နအရူပဓာတုံ, နကာမဓာတုံ, နရူပဓာတုံ, ဥပပဇ္ဇန္တဿာ’’တိ တိဿော မိဿကာ ပုစ္ဆာ စာတိ ကာမဓာတုမူလကာ နဝ အနုလောမပုစ္ဆာ ဟောန္တိ။ တထာ ရူပဓာတုမူလကာ နဝ, အရူပဓာတုမူလကာ နဝါတိ သတ္တဝီသတိ အနုလောမပုစ္ဆာ ဟောန္တိ။ တထာ နကာမဓာတုနရူပဓာတုနအရူပဓာတုမူလကာ သတ္တဝီသတိ ပဋိလောမပုစ္ဆာ။ ပုန ‘‘နကာမဓာတုယာ, နအရူပဓာတုယာ, နရူပဓာတုယာ, နအရူပဓာတုယာ, နကာမဓာတုယာ, နအရူပဓာတုယာ’’တိ သတ္တဝီသတိ ဒုကမူလကာ ပုစ္ဆာတိ သဗ္ဗာပိ သမ္ပိဏ္ဍိတာ ဧကာသီတိ ပုစ္ဆာ ဟောန္တိ။ တာသံ ဝသေနေတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတန္တိ ဣဒံ ဓာတုဝါရေ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ။ ဧဝံ တာဝ သကလေပိ အနုသယယမကေ ပါဠိဝဝတ္ထာနမေတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ပနေတ္ထ ယံ ယံ အနုတ္တာနံ, တတ္ထ တတ္ထ အယံ ဝိနိစ္ဆယကထာ – အနုသယာတိ ကေနဋ္ဌေန အနုသယာ? အနုသယနဋ္ဌေန။ ကော ဧသ အနုသယနဋ္ဌော နာမာတိ? အပ္ပဟီနဋ္ဌော။ ဧတေ ဟိ အပ္ပဟီနဋ္ဌေန တဿ တဿ သန္တာနေ အနုသေန္တိ နာမ, တသ္မာ အနုသယာတိ ဝုစ္စန္တိ။ အနုသေန္တီတိ အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော။ အထာပိ သိယာ – အနုသယနဋ္ဌော နာမ အပ္ပဟီနာကာရော။ အပ္ပဟီနာကာရော စ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝတ္တုံ န ယုဇ္ဇတိ, တသ္မာ န အနုသယာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ။ တတြိဒံ ပဋိဝစနံ – အပ္ပဟီနာကာရော အနုသယော, အနုသယောတိ ပန အပ္ပဟီနဋ္ဌေန ထာမဂတကိလေသော ဝုစ္စတိ။ သော စိတ္တသမ္ပယုတ္တော သာရမ္မဏော သပ္ပစ္စယဋ္ဌေန သဟေတုကော ဧကန္တာကုသလော အတီတောပိ ဟောတိ အနာဂတောပိ ပစ္စုပ္ပန္နောပိ, တသ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝတ္တုံ ယုဇ္ဇတိ။

တတြိဒံ ပမာဏံ – အဘိဓမ္မေ တာဝ ကထာဝတ္ထုသ္မိံ (ကထာ။ ၅၅၄ အာဒယော) ‘‘အနုသယာ အဗျာကတာ, အနုသယာ အဟေတုကာ, အနုသယာ စိတ္တဝိပ္ပယုတ္တာ’’တိ သဗ္ဗေ ဝါဒါ ပဋိသေဓိတာ။ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ (ပဋိ။ မ။ ၃။၂၁) ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နေ ကိလေသေ ပဇဟတီ’’တိ ပုစ္ဆံ ကတွာ အနုသယာနံ ပစ္စုပ္ပန္နဘာဝဿ အတ္ထိတာယ ‘‘ထာမဂတာနုသယံ ပဇဟတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဓမ္မသင်္ဂဟေ ပန မောဟဿ ပဒဘာဇနေ ‘‘အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ, အယံ တသ္မိံ သမယေ မောဟော ဟောတီ’’တိ (ဓ။ သ။ ၃၉၀) အကုသလစိတ္တေန သဒ္ဓိံ အဝိဇ္ဇာနုသယဿ ဥပ္ပန္နဘာဝေါ ဝုတ္တော။ ဣမသ္မိံယေဝ အနုသယယမကေ သတ္တန္နံ မဟာဝါရာနံ အညတရသ္မိံ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရေ ‘‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ပဋိဃာနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တသ္မာ ‘‘အနုသေန္တီတိ အနုရူပံ ကာရဏံ လဘိတွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ယံ ဝုတ္တံ, တံ ဣမိနာ တန္တိပ္ပမာဏေန သုဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယမ္ပိ ‘‘စိတ္တသမ္ပယုတ္တော သာရမ္မဏော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ, တမ္ပိ သုဝုတ္တမေဝ။ အနုသယော ဟိ နာမေသ ပရိနိပ္ဖန္နော စိတ္တသမ္ပယုတ္တော အကုသလဓမ္မောတိ နိဋ္ဌမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗံ။ ကာမရာဂါနုသယောတိအာဒီသု ကာမရာဂေါ စ သော အပ္ပဟီနဋ္ဌေန အနုသယော စာတိ ကာမရာဂါနုသယော။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။

ပရိစ္ဆေဒပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ။

ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ

၂။ ဣဒါနိ တေသံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ပကာသေတုံ ကတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသူတိ ကာမာဝစရဘူမိယံ သုခါယ စ ဥပေက္ခာယ စာတိ ဒွီသု ဝေဒနာသု။ ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီတိ ဣမာသု ဒွီသု ဝေဒနာသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ သော ပနေသ အကုသလဝေဒနာသု သဟဇာတဝသေန အာရမ္မဏဝသေန စာတိ ဒွီဟာကာရေဟိ အနုသေတိ။ အကုသလာယ သုခါယ ဝေဒနာယ စေဝ ဥပေက္ခာယ ဝေဒနာယ စ သဟဇာတောပိ ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ တာ ဝေဒနာ အာရမ္မဏံ ကတွာပိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။ အဝသေသာ ပန ကာမာဝစရကုသလဝိပါကကိရိယဝေဒနာ အာရမ္မဏမေဝ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုသယမာနော စေသ တာဟိ ဝေဒနာဟိ သမ္ပယုတ္တေသု သညာသင်္ခါရဝိညာဏေသုပိ အနုသေတိယေဝ။ န ဟိ သက္ကာ ဝေဒနာသု အနုသယမာနေန တံသမ္ပယုတ္တေဟိ သညာဒီဟိ သဒ္ဓိံ အသဟဇာတေန ဝါ ဘဝိတုံ, တံသမ္ပယုတ္တေ ဝါ သညာဒယော အာရမ္မဏံ အကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ။ ဧဝံ သန္တေပိ ပန ယသ္မာ ဣမာ ဒွေ ဝေဒနာဝ သာတသန္တသုခတ္တာ အဿာဒဋ္ဌေန ကာမရာဂါနုသယဿ ဥပ္ပတ္တိယာ သေသသမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု ပဓာနာ, တသ္မာ ‘‘ဒွီသု ဝေဒနာသု ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဩဠာရိကဝသေန ဟိ ဗောဓနေယျေ သုခံ ဗောဓေတုန္တိ။

နနု စေသ အာရမ္မဏဝသေန အနုသယမာနော န ကေဝလံ ဣမာသု ဒွီသု ဝေဒနာသု စေဝ ဝေဒနာသမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု စ အနုသေတိ, ဣဋ္ဌေသု ပန ရူပါဒီသုပိ အနုသေတိယေဝ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ (ဝိဘ။ ၈၁၆) ‘‘ယံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဧတ္ထ သတ္တာနံ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဣမသ္မိမ္ပိ ပကရဏေ အနုသယဝါရဿ ပဋိလောမနယေ ဝုတ္တံ။ ‘‘ယတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတိ တတ္ထ ဒိဋ္ဌာနုသယော နာနုသေတီတိ ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတိ, နော စ တတ္ထ ဒိဋ္ဌာနုသယော နာနုသေတိ။ အပရိယာပန္နေ ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော စ နာနုသေတိ, ဒိဋ္ဌာနုသယော စ နာနုသေတီ’’တိ။ ဧတ္ထ ဟိ ဒုက္ခဝေဒနာယ စေဝ ရူပဓာတုအာဒီသု စ နာနုသေတီတိ ဝုတ္တတ္တာ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မံ ဒုက္ခဝေဒနံ သဩကာသေ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မေ နဝ စ, လောကုတ္တရဓမ္မေ ဌပေတွာ အဝသေသေသု ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု အနုသေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တံ ဣဓ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ? အနောဠာရိကတ္တာ။ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဟိ ဝေဒနာနညေဝ ဩဠာရိကတ္တာ ဣမေသံ ပန အနောဠာရိကတ္တာ ဧတေသု ရူပါဒီသု အနုသေတီတိ န ဝုတ္တံ, အတ္ထတော ပန လဗ္ဘတိ။ တသ္မာ ဧတေသုပိ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ န ဟိ သတ္ထာ သဗ္ဗံ သဗ္ဗတ္ထ ကထေတိ။ ဗောဓနေယျသတ္တာနံ ပန ဝသေန ကတ္ထစိ ယံ လဗ္ဘတိ, တံ သဗ္ဗံ ကထေတိ, ကတ္ထစိ န ကထေတိ။ တထာ ဟိ အနေန ကတ္ထစိ ဒိဋ္ဌာနုသယော အနုသေတီတိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နေသု ဓမ္မေသု ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌာနုသယော အနုသေတီ’’တိ ယံ လဗ္ဘတိ တံ သဗ္ဗံ ကထိတံ။ အပရသ္မိံ ဌာနေ ဝိဿဇ္ဇန္တေန ‘‘ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ဧတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော စ မာနာနုသယော စ ဒိဋ္ဌာနုသယော စ အနုသေန္တိ, ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု ဧတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော စ ကာမရာဂါနုသယော စ မာနာနုသယော စ ဒိဋ္ဌာနုသယော စ အနုသေန္တိ, ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဧတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော စ ပဋိဃာနုသယော စ ဒိဋ္ဌာနုသယော စ အဝိဇ္ဇာနုသယော စ အနုသေန္တီ’’တိ ယံ လဗ္ဘတိ တံ သဗ္ဗံ အကထေတွာ ရူပဓာတုအရူပဓာတူဟိ သဒ္ဓိံ တိဿော ဝေဒနာဝ ကထိတာ။ ဝေဒနာသမ္ပယုတ္တာ ပန အရူပဓမ္မာ, သဗ္ဗဉ္စ ရူပံ န ကထိတံ။ ကိဉ္စာပိ န ကထိတံ, ဒိဋ္ဌာနုသယော ပနေတ္ထ အနုသေတိယေဝ။ ဧဝမေဝ ကိဉ္စာပိ ဣဓ ရူပါဒိဣဋ္ဌာရမ္မဏံ န ကထိတံ, ကာမရာဂါနုသယော ပနေတ္ထ အနုသေတိယေဝါတိ။ ဧဝံ တာဝ ကာမရာဂါနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ပဋိဃာနုသယဿ ပန ‘‘ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယာ’’တိ ဝစနတော ဒွေ ဒေါမနဿဝေဒနာ ကာယဝိညာဏသမ္ပယုတ္တာ ဒုက္ခဝေဒနာတိ တိဿော ဝေဒနာ အနုသယနဋ္ဌာနံ။ သော ပနေသ ဒေါမနဿဝေဒနာသု သဟဇာတဝသေန အာရမ္မဏဝသေန စာတိ ဒွီဟာကာရေဟိ အနုသေတိ။ အဝသေသဒုက္ခဝေဒနာယ ပန အာရမ္မဏဝသေနေဝ အနုသေတိ။ တာသု ဝေဒနာသု အနုသယမာနော စေသ တာဟိ သမ္ပယုတ္တေသု သညာက္ခန္ဓာဒီသုပိ အနုသေတိယေဝ။ ယာယ ဟိ ဝေဒနာယ ဧသ သဟဇာတော, တံသမ္ပယုတ္တေဟိ သညာဒီဟိပိ သဟဇာတောဝ။ ယာ စ ဝေဒနာ အာရမ္မဏံ ကရောတိ, တာဟိ သမ္ပယုတ္တေ သညာဒယောပိ ကရောတိယေဝ။ ဧဝံ သန္တေပိ ပန ယသ္မာ ဒုက္ခဝေဒနာဝ အသာတဒုက္ခဝေဒယိတတ္တာ နိရဿာဒဋ္ဌေန ပဋိဃာနုသယဿ ဥပ္ပတ္တိယာ သေသသမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု အဓိကာ၊ တသ္မာ ‘‘ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ ဧတ္ထ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဝုတ္တံ, ဩဠာရိကဝသေန ဟိ ဗောဓနေယျေ သုခံ ဗောဓေတုန္တိ။

နနု စေသ အာရမ္မဏဝသေန အနုသယမာနော န ကေဝလံ ဒုက္ခဝေဒနာယ စေဝ တံသမ္ပယုတ္တဓမ္မေသု စ အနုသေတိ, အနိဋ္ဌေသု ပန ရူပါဒီသုပိ အနုသေတိယေဝ? ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဝိဘင်္ဂပ္ပကရဏေ (ဝိဘ။ ၈၁၆) ‘‘ယံ လောကေ အပ္ပိယရူပံ အသာတရူပံ, ဧတ္ထ သတ္တာနံ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဣမသ္မိမ္ပိ ပကရဏေ အနုသယဝါရဿ ပဋိလောမနယေ ဝုတ္တံ – ‘‘ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု ဧတ္ထ ပဋိဃာနုသယော နာနုသေတိ, နော စ တတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတိ။ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ အပရိယာပန္နေ ဧတ္ထ ပဋိဃာနုသယော စ နာနုသေတိ, ကာမရာဂါနုသယော စ နာနုသေတီ’’တိ။ ဧတ္ထ ဟိ ဒွီသု ကာမာဝစရဝေဒနာသု စေဝ ရူပဓာတုအာဒီသု စ နာနုသေတီတိ ဝုတ္တတ္တာ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ ဒွေ ဝေဒနာ သဩကာသေ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မေ နဝ စ, လောကုတ္တရဓမ္မေ ဌပေတွာ အဝသေသေသု ရူပါဒီသု အနုသေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ တံ ဣဓ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ? အနောဠာရိကတ္တာ။ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဟိ ဒုက္ခဝေဒနာယ ဧဝ ဩဠာရိကတ္တာ ဣမေသံ ပန အနောဠာရိကတ္တာ ဧတေသု ရူပါဒီသု အနုသေတီတိ န ဝုတ္တံ။ အတ္ထတော ပန လဗ္ဘတိ, တသ္မာ ဧတေသုပိ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတိယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

ကိံ ပန ဣတရာ ဒွေ ဝေဒနာ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ ဝါ ပဋိဃဿ အာရမ္မဏံ န ဟောန္တီတိ? နော န ဟောန္တိ။ ပရိဟီနဇ္ဈာနဿ ဝိပ္ပဋိသာရဝသေန သသမ္ပယုတ္တဓမ္မာ တာ ဝေဒနာ အာရဗ္ဘ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဣဋ္ဌာရမ္မဏဿ စ ပဋိလဒ္ဓဿ ဝိပရိဏာမံ ဝါ အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ အပ္ပဋိလာဘံ ဝါ သမနုဿရတောပိ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ဒေါမနဿမတ္တမေဝ ပန တံ ဟောတိ, န ပဋိဃာနုသယော။ ပဋိဃာနုသယော ဟိ အနိဋ္ဌာရမ္မဏေ ပဋိဟညနဝသေန ဥပ္ပန္နော ထာမဂတော ကိလေသော, တသ္မာ ဧတ္ထ ဒေါမနဿေန သဒ္ဓိံ ပဋိဃော ဥပ္ပန္နောပိ အတ္တနော ပဋိဃကိစ္စံ အကရဏဘာဝေန ဧဝ ပဋိဃာနုသယော န ဟောတိ အဗ္ဗောဟာရိကတ္တံ ဂစ္ဆတိ။ ယထာ ဟိ ပါဏာတိပါတစေတနာယ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပန္နောပိ ဗျာပါဒေါ မနောကမ္မံ နာမ န ဟောတိ အဗ္ဗောဟာရိကတ္တံ ဂစ္ဆတိ, ဧဝံ ပဋိဃာနုသယော န ဟောတိ, အဗ္ဗောဟာရိကတ္တံ ဂစ္ဆတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဧကစ္စံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ နေက္ခမ္မသိတမ္ပိ ဝါ ဒေါမနဿံ သန္ဓာယ ‘‘ယံ ဧဝရူပံ ဒေါမနဿံ ပဋိဃံ တေန ပဇဟတိ န တတ္ထ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၄၆၅)။ ဧဝံ ပဋိဃာနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

မာနာနုသယဿ ပန ‘‘ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသူ’’တိအာဒိဝစနတော ဒွေ ကာမာဝစရဝေဒနာ ရူပါရူပဓာတုယော စာတိ ဣဒံ တိဝိဓံ အနုသယနဋ္ဌာနံ။ တဿ အကုသလာသု ဝေဒနာသု ကာမရာဂါနုသယဿ ဝိယ သဟဇာတာနုသယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မာသု ပန သဗ္ဗာသုပိ ကာမာဝစရာသု သုခအဒုက္ခမသုခဝေဒနာသု ရူပါရူပဓာတူသု စ အာရမ္မဏဝသေနေဝ အနုသေတိ။ အနုသယဝါရဿ ပန ပဋိလောမနယေ ‘‘ဒုက္ခာယ ဝေဒနာယ အပရိယာပန္နေ ဧတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော စ နာနုသေတိ, မာနာနုသယော စ နာနုသေတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဌပေတွာ ဒုက္ခဝေဒနဉ္စေဝ နဝဝိဓံ လောကုတ္တရဓမ္မဉ္စ သေသရူပါရူပဓမ္မေသုပိ အယံ အနုသေတိယေဝါတိ။ ဧဝံ မာနာနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဒိဋ္ဌာနုသယဝိစိကိစ္ဆာနုသယာ ပန ကေဝလံ လောကုတ္တရဓမ္မေသွေဝ နာနုသေန္တိ။ တေဘူမကေသု ပန သဗ္ဗေသုပိ အနုသေန္တိယေဝ။ တေန ဝုတ္တံ – ‘‘သဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နေသု ဓမ္မေသု ဧတ္ထ ဒိဋ္ဌာနုသယော အနုသေတိ, ဧတ္ထ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော အနုသေတီ’’တိ။ တတ္ထ သဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နေသူတိ သံသာရဝဋ္ဋနိဿိတဋ္ဌေန သက္ကာယပရိယာပန္နေသု သဗ္ဗဓမ္မေသူတိ အတ္ထော။ တတ္ထ ပနေတေ ပဉ္စသု စိတ္တုပ္ပါဒေသု သဟဇာတာနုသယနဝသေန အနုသေန္တိ။ တေ ဝါ ပန ပဉ္စ စိတ္တုပ္ပါဒေ အညေ ဝါ တေဘူမကဓမ္မေ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တိကာလေ အာရမ္မဏာနုသယနဝသေန အနုသေန္တီတိ။ ဧဝံ ဒိဋ္ဌာနုသယဝိစိကိစ္ဆာနုသယာနံ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဘဝရာဂါနုသယော ပန ကိဉ္စာပိ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ပယုတ္တေသု စတူသု စိတ္တေသု ဥပ္ပဇ္ဇနတော သဟဇာတာနုသယနဝသေန ‘‘ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုသေတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော ဘဝေယျ။ ကာမဓာတုယံ ပနေသ ဒွီဟိ ဝေဒနာဟိ သဒ္ဓိံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောပိ ရူပါရူပါဝစရဓမ္မမေဝ ပဋိလဘတိ။ ကာမဓာတုယာ ပရိယာပန္နံ ဧကဓမ္မမ္ပိ အာရမ္မဏံ န ကရောတိ, တသ္မာ အာရမ္မဏာနုသယနဝသေန နိယမံ ကတွာ ‘‘ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ဧတ္ထ ဘဝရာဂါနုသယော အနုသေတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အပိစ ရာဂေါ နာမေသ ကာမရာဂဘဝရာဂဝသေန ဒုဝိဓော။ တတ္ထ ကာမရာဂေါ ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုသေတီတိ ဝုတ္တော။ သစေ ပန ဘဝရာဂေါပိ ကာမရာဂေါ ဝိယ ဧဝံ ဝုစ္စေယျ, ကာမရာဂေန သဒ္ဓိံ ဒေသနာ သံကိဏ္ဏာ ဝိယ ဘဝေယျာတိ ရာဂကိလေသံ ဒွိဓာ ဘိန္ဒိတွာ ကာမရာဂတော ဘဝရာဂဿ ဝိသေသဒဿနတ္ထမ္ပိ ဧဝံ ဒေသနာ ကတာတိ။ ဧဝံ ဘဝရာဂါနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အဝိဇ္ဇာနုသယော ပန သဗ္ဗေသုပိ တေဘူမကဓမ္မေသု အနုသေတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗသက္ကာယပရိယာပန္နေသု ဓမ္မေသု ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာနုသယော အနုသေတီ’’တိ။ တဿ ဒွါဒသသု စိတ္တုပ္ပါဒေသု သဟဇာတာနုသယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အာရမ္မဏကရဏဝသေန ပန န ကိဉ္စိ တေဘူမကဓမ္မံ အာရဗ္ဘ န ပဝတ္တတီတိ။ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာနုသယဿ အနုသယနဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အယံ တာဝ ပရိစ္ဆေဒဝါရပရိစ္ဆိန္နုဒ္ဒေသဝါရဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရေသု ဝိနိစ္ဆယကထာ။

ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရဝဏ္ဏနာ။

မဟာဝါရော

၁။ အနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ

၃။ သတ္တန္နံ ပန မဟာဝါရာနံ ပဌမေ အနုသယဝါရေ ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ, တဿ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီတိ ဧတ္ထ ယဒေတံ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ပဋိဝစနံ ဒိန္နံ, တံ ဒုဒ္ဒိန္နံ ဝိယ ခါယတိ။ ကသ္မာ? ကာမရာဂပဋိဃာနံ ဧကက္ခဏေ အနုပ္ပတ္တိတော။ ယထာ ဟိ ‘‘ယဿ မနာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ဓမ္မာယတနံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ‘အာမန္တာ’, အဿာသပဿာသာနံ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ တေသံ ကာယသင်္ခါရော စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ဝစီသင်္ခါရော စ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒီသု မနာယတနဓမ္မာယတနာနိ ကာယသင်္ခါရဝစီသင်္ခါရာ စ ဧကက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န တထာ ကာမရာဂပဋိဃာ။ ကာမရာဂေါ ဟိ အဋ္ဌသု လောဘသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒေသု ဥပ္ပဇ္ဇတိ။ ပဋိဃော ဒွီသု ဒေါမနဿသဟဂတေသူတိ, နတ္ထိ နေသံ ဧကက္ခဏေ ဥပ္ပတ္တိ၊ တသ္မာ ဧတ္ထ ‘နော’တိ ပဋိသေဓော ကတ္တဗ္ဗော သိယာ။ တံ အကတွာ ပန ‘အာမန္တာ’တိ ပဋိဝစနဿ ဒိန္နတ္တာ ဟေဋ္ဌာယမကေသု ဝိယ ဧတ္ထ ခဏပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဝတ္တမာနဝေါဟာရံ အဂ္ဂဟေတွာ အညထာ ဂဟေတဗ္ဗော။

ကထံ? အပ္ပဟီနဝသေန။ အပ္ပဟီနတဉှိ သန္ဓာယ အယံ ‘‘အနုသေတီ’’တိ ဝတ္တမာနဝေါဟာရော ဝုတ္တော, န ခဏပစ္စုပ္ပန္နတံ။ ယသ္မာ စ အပ္ပဟီနတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တော, တသ္မာ ‘‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အနုသေတိ, တဿ ပဋိဃာနုသယော အနုသေတီ’’တိ ပုစ္ဆာယ ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အပ္ပဟီနော, န အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒိတော, တဿ ပဋိဃာနုသယောပိ အပ္ပဟီနောတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ယသ္မာ စ တေသု ယဿေကော အပ္ပဟီနော, တဿ ဣတရောပိ အပ္ပဟီနောဝ ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ယဒိ ဧဝံ, ယံ ဥပရိ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရေ ‘ယဿ ကာမရာဂါနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ပဋိဃာနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ ကထံ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗောတိ? တတ္ထာပိ အပ္ပဟီနဝသေနေဝ ဥပ္ပတ္တိပစ္စယေ သတိ ဥပ္ပတ္တိယာ အနိဝါရိတဝသေန ဝါ။ ယထာ ဟိ စိတ္တကမ္မာဒီနိ အာရဘိတွာ အပရိနိဋ္ဌိတကမ္မန္တာ စိတ္တကာရာဒယော တေသံ ကမ္မန္တာနံ အကရဏက္ခဏေပိ မိတ္တသုဟဇ္ဇာဒီဟိ ဒိဋ္ဌဒိဋ္ဌဋ္ဌာနေ ‘‘ဣမေသု ဒိဝသေသု ကိံ ကရောထာ’’တိ ဝုတ္တာ, ‘‘စိတ္တကမ္မံ ကရောမ, ကဋ္ဌကမ္မံ ကရောမာ’’တိ ဝဒန္တိ။ တေ ကိဉ္စာပိ တသ္မိံ ခဏေ န ကရောန္တိ အဝိစ္ဆိန္နကမ္မန္တတ္တာ ပန ကတခဏဉ္စ ကတ္တဗ္ဗခဏဉ္စ ဥပါဒါယ ကရောန္တိယေဝ နာမ ဟောန္တိ။ ဧဝမေဝ ယမှိ သန္တာနေ အနုသယာ အပ္ပဟီနာ, ယမှိ ဝါ ပန နေသံ သန္တာနေ ဥပ္ပတ္တိပစ္စယေ သတိ ဥပ္ပတ္တိ အနိဝါရိတာ, တတ္ထ အနုပ္ပဇ္ဇနက္ခဏေပိ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗဉ္စေဝ ကာလန္တရေ ဥပ္ပဇ္ဇနကဉ္စ ဥပါဒါယ ယဿ ကာမရာဂါနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တဿ ပဋိဃာနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိယေဝ နာမာတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဣတော ပရေသုပိ ဧဝရူပေသု ဝိဿဇ္ဇနေသု ဧသေဝ နယော။ နော စ တဿာတိ ဣဒံ အနာဂါမိဿ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ အနဝသေသတော ပဟီနတ္တာ ဝုတ္တံ။ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနန္တိ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမီနံ။ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနန္တိ သောတာပန္နသကဒါဂါမီနံ။ ပရတောပိ ဧဝရူပေသု ဌာနေသု ဧသေဝ နယော။

၁၄။ ဩကာသဝါရဿ ပဌမဒုတိယပုစ္ဆာသု ယသ္မာ ကာမရာဂါနုသယော ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုသေတိ, ပဋိဃာနုသယော ဒုက္ခဝေဒနာယ၊ တသ္မာ ‘နော’တိ ပဋိသေဓော ကတော။ တတိယပုစ္ဆာယံ ဥဘိန္နမ္ပိ ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုသယနတော ‘အာမန္တာ’တိ ပဋိဝစနံ ဒိန္နံ။ ရူပဓာတုအရူပဓာတုယာ ပန မာနာနုသယဿ ကာမရာဂါနုသယေန သဒ္ဓိံ အသာဓာရဏံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ။ တသ္မာ နော စ တတ္ထ ကာမရာဂါနုသယောတိ ဝုတ္တံ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗေသံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဝါရံ ဩလောကေတွာ သာဓာရဏာသာဓာရဏံ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၂၀။ ဒုကမူလကပုစ္ဆာယံ ယသ္မာ ကာမရာဂပဋိဃာနုသယာ နာပိ ဧကသ္မိံ ဌာနေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န ဧကံ ဓမ္မံ အာရမ္မဏံ ကရောန္တိ, တသ္မာ နတ္ထီတိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော။ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော။ ယသ္မိံ ဣမေ ဒွေ အနုသယာ အနုသယေယျုံ, တံ ဌာနမေဝ နတ္ထိ။ တသ္မာ ‘‘ကတ္ထ မာနာနုသယော အနုသေတီ’’တိ အယံ ပုစ္ဆာ အပုစ္ဆာယေဝါတိ။ အညေသုပိ ဧဝရူပေသု ဧသေဝ နယော။

၂၇။ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရေ စတုန္နန္တိ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမိအနာဂါမီနံ။

၃၆။ ပဋိလောမနယေ ယဿ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတီတိ အယံ ပုစ္ဆာ အနာဂါမိံ ဂဟေတွာ ပုစ္ဆတိ။

၅၆။ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ သဗ္ဗတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော နာနုသေတီတိ အနာဂါမိအရဟန္တာနံ။ ကာမဓာတုယာ တီသု ဝေဒနာသူတိ စ ဝေဒနာဂ္ဂဟဏေန ဝေဒနာသမ္ပယုတ္တကာနမ္ပိ တေသံ ဝတ္ထာရမ္မဏာနမ္ပီတိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ကာမာဝစရဓမ္မာနံ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အယံ အနုသယဝါရေ ဝိနိစ္ဆယကထာ။

အနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ။

၂။ သာနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ

၆၆-၁၃၁။ သာနုသယဝါရေ ပန ယော ကာမရာဂါနုသယေန သာနုသယောတိ ယထာ ဧကန္တရိကဇရာဒိရောဂေန အာဗာဓိကော ယာဝ တမှာ ရောဂါ န မုစ္စတိ, တာဝ တဿ ရောဂဿ အနုပ္ပတ္တိက္ခဏေပိ သရောဂေါယေဝ နာမ ဟောတိ။ ဧဝံ သသံကိလေသဿ ဝဋ္ဋဂါမိသတ္တဿ ယာဝ အရိယမဂ္ဂေန အနုသယာ သမုဂ္ဃါတံ န ဂစ္ဆန္တိ, တာဝ တေသံ အနုသယာနံ အနုပ္ပတ္တိက္ခဏေပိ သာနုသယောယေဝ နာမ ဟောတိ။ ဧဝရူပံ သာနုသယတံ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ။ သေသမေတ္ထ အနုသယဝါရသဒိသမေဝ။

ဩကာသဝါရေ ပန ‘‘ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ဧတ္ထ မာနာနုသယေန သာနုသယော’’တိ ဝုတ္တေ တာသု ဓာတူသု ပုဂ္ဂလဿ သာနုသယတာ ပညာယေယျ, အနုသယဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ န ပညာယေယျ။ အနုသယဿ စ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဒဿနတ္ထံ အယံ ဝါရော အာရဒ္ဓေါ, တသ္မာ တတော မာနာနုသယေန သာနုသယောတိ ဝုတ္တံ။ ဧဝဉှိ သတိ တတော ဓာတုဒွယတော ဥပ္ပန္နေန မာနာနုသယေန သာနုသယောတိ အနုသယဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ဒဿိတံ ဟောတိ။ ဣမဿ ပန ပဉှဿ အတ္ထေ အဝုတ္တေ အာဒိပဉှဿ အတ္ထော ပါကဋော န ဟောတီတိ ပဌမံ န ဝုတ္တော, တသ္မာ သော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ယတော ကာမရာဂါနုသယေနာတိ ယတော ဥပ္ပန္နေန ကာမရာဂါနုသယေန သာနုသယော, ကိံ သော တတော ဥပ္ပန္နေန ပဋိဃာနုသယေနပိ သာနုသယောတိ? ယသ္မာ ပနေတေ ဒွေ ဧကသ္မာ ဌာနာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘နော’’တိ ပဋိသေဓော ကတော။ အရဟာ သဗ္ဗတ္ထာတိ အရဟာ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဥပ္ပဇ္ဇနကေန ကေနစိ အနုသယေန နိရာနုသယောတိ။ ဣမိနာ အတ္ထဝသေန နိပ္ပဒေသဋ္ဌာနေသု ဘုမ္မဝစနမေဝ ကတန္တိ။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗတ္ထ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

သာနုသယဝါရဝဏ္ဏနာ။

၃။ ပဇဟနဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၃၂-၁၉၇။ ပဇဟနဝါရေ ပဇဟတီတိ တေန တေန မဂ္ဂေန ပဟာနပရိညာဝသေန ပဇဟတိ, အာယတိံ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒေတိ။ အာမန္တာတိ အနာဂါမီမဂ္ဂဋ္ဌံ သန္ဓာယ ပဋိဝစနံ။ တဒေကဋ္ဌံ ပဇဟတီတိ ပဟာနေကဋ္ဌတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ နောတိ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌံ သန္ဓာယ ပဋိသေဓော။

ယတော ကာမရာဂါနုသယံ ပဇဟတီတိ ယတော ဥပ္ပဇ္ဇနကံ ကာမရာဂါနုသယံ ပဇဟတီတိ အတ္ထော။ အဋ္ဌမကောတိ အရဟတ္တဖလဋ္ဌတော ပဋ္ဌာယ ပစ္စောရောဟနဂဏနာယ ဂဏိယမာနော သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော အဋ္ဌမကော နာမ။ ဒက္ခိဏေယျဂဏနာယ ဟိ အရဟာ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျတ္တာ ပဌမော, အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော ဒုတိယော, အနာဂါမီ တတိယော…ပေ… သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော အဋ္ဌမော။ သော ဣဓ ‘‘အဋ္ဌမကော’’တိ ဝုတ္တော။ နာမသညာယေဝ ဝါ ဧသာ တဿာတိ။ အနာဂါမိမဂ္ဂသမင်္ဂိဉ္စ အဋ္ဌမကဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသာတိ သဒ္ဓိံ ပုထုဇ္ဇနေန သေက္ခာသေက္ခာ။ တေသု ဟိ ပုထုဇ္ဇနော ပဟာနပရိညာယ အဘာဝေန နပ္ပဇဟတိ။ သေသာ တေသံ အနုသယာနံ ပဟီနတ္တာ။ ဒွိန္နံ မဂ္ဂသမင်္ဂီနန္တိ ဒွေ မဂ္ဂသမင်္ဂိနော ဌပေတွာတိ အတ္ထော။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ပဇဟနဝါရဝဏ္ဏနာ။

၄။ ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၉၈-၂၆၃။ ပရိညာဝါရေ ပရိဇာနာတီတိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနာတိ။ သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။ အယမ္ပိ ဟိ ဝါရော ပဇဟနဝါရော ဝိယ မဂ္ဂဋ္ဌာနညေဝ ဝသေန ဝိဿဇ္ဇိတောတိ။

ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ။

၅။ ပဟီနဝါရဝဏ္ဏနာ

၂၆၄-၂၇၄။ ပဟီနဝါရေ ဖလဋ္ဌဝသေနေဝ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ။ အနာဂါမိဿ ဟိ ဥဘောပေတေ အနုသယာ ပဟီနာ, တသ္မာ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တံ။

၂၇၅-၂၉၆။ ဩကာသဝါရေ ယတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော ပဟီနော တတ္ထ ပဋိဃာနုသယော ပဟီနောတိ ပုစ္ဆိတွာ န ဝတ္တဗ္ဗော ပဟီနောတိ ဝါ အပ္ပဟီနောတိ ဝါတိ ဝုတ္တံ တံ ကသ္မာတိ? ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဿ အသာဓာရဏတ္တာ။ အညံ ဟိ ကာမရာဂါနုသယဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ, အညံ ပဋိဃာနုသယဿ။ အဘာဝိတမဂ္ဂဿ စ ယတ္ထ အနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, မဂ္ဂေ ဘာဝိတေ တတ္ထေဝ သော ပဟီနော နာမ ဟောတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ နေဝ ကာမရာဂါနုသယဋ္ဌာနေ ပဋိဃာနုသယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ပဋိဃာနုသယဋ္ဌာနေ ကာမရာဂါနုသယော, တသ္မာ တတ္ထ သော ပဟီနောတိ ဝါ အပ္ပဟီနောတိ ဝါ န ဝတ္တဗ္ဗော။ သော ဟိ ယသ္မိံ အတ္တနော ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေ ကာမရာဂါနုသယော ပဟီနော, တသ္မိံ အပ္ပဟီနတ္တာ တတ္ထ ပဟီနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော။ ယံ ကာမရာဂါနုသယဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ, တသ္မိံ အဋ္ဌိတတ္တာ တတ္ထ အပ္ပဟီနောတိ န ဝတ္တဗ္ဗော။

ယတ္ထ ကာမရာဂါနုသယော ပဟီနော, တတ္ထ မာနာနုသယော ပဟီနောတိ ဧတ္ထ ပန သာဓာရဏဋ္ဌာနံ သန္ဓာယ အာမန္တာတိ ဝုတ္တံ။ ကာမရာဂါနုသယော ဟိ ကာမဓာတုယာ ဒွီသု ဝေဒနာသု အနုသေတိ။ မာနာနုသယော တာသု စေဝ ရူပါရူပဓာတူသု စ။ သော ဌပေတွာ အသာဓာရဏဋ္ဌာနံ သာဓာရဏဋ္ဌာနေ တေန သဒ္ဓိံ ပဟီနော နာမ ဟောတိ။ တသ္မာ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ဩကာသဝါရေ ပဟီနတာ စ နဝတ္တဗ္ဗတာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ‘နတ္ထီ’တိ အာဂတဋ္ဌာနေသု ပန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော။ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရော, ဩကာသဝါရဂတိကောယေဝ။

၂၉၇-၃၀၇။ ပဋိလောမနယေ ယဿ ကာမရာဂါနုသယော အပ္ပဟီနောတိ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမိဝသေန ပုစ္ဆတိ။ ကိဉ္စာပိ ဟိ ဣမေ ဒွေ အနုသယာ ပုထုဇ္ဇနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အနာဂါမိမဂ္ဂဋ္ဌာ ဆန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ အပ္ပဟီနာ။ ဣဓ ပန ပရတော ‘‘တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာန’’န္တိအာဒိဝစနတော မဂ္ဂဋ္ဌာ အနဓိပ္ပေတာ, တသ္မာ ပုထုဇ္ဇနသောတာပန္နသကဒါဂါမိနောဝ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ။ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနန္တိ သောတာပန္နသကဒါဂါမီနံ။ ဣမိနာ နယေန ပုဂ္ဂလဝါရေ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

၃၀၈-၃၂၉။ ဩကာသဝါရပုဂ္ဂလောကာသဝါရာ ပန ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာတိ။

ပဟီနဝါရဝဏ္ဏနာ။

၆။ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃၀။ ဥပ္ပဇ္ဇနဝါရော အနုသယဝါရသဒိသောယေဝ။

၇။ ဓာတုပုစ္ဆာဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃၂-၃၄၀။ ဓာတုဝါရဿ ပုစ္ဆာဝါရေ တာဝ ကတိ အနုသယာ အနုသေန္တီတိ ကတိ အနုသယာ သန္တာနံ အနုဂတာ ဟုတွာ သယန္တိ။ ကတိ အနုသယာ နာနုသေန္တီတိ ကတိ အနုသယာ သန္တာနံ န အနုဂတာ ဟုတွာ သယန္တိ။ ကတိ အနုသယာ ဘင်္ဂါတိ ကတိ အနုသယာ အနုသေန္တိ နာနုသေန္တီတိ ဧဝံ ဝိဘဇိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။ သေသမေတ္ထ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ, တံ ဟေဋ္ဌာ ပါဠိဝဝတ္ထာနေ ဝုတ္တမေဝ။

၇။ ဓာတုဝိဿဇ္ဇနာဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၄၁-၃၄၉။ နိဒ္ဒေသဝါရေ ပနဿ ကဿစိ သတ္တ အနုသယာ အနုသေန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနဝသေန ဝုတ္တံ။ ကဿစိ ပဉ္စာတိ သောတာပန္နသကဒါဂါမိဝသေန ဝုတ္တံ။ တေသဉှိ ဒိဋ္ဌာနုသယော စ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော စ ပဟီနာတိ ပဉ္စေဝ အနုသေန္တိ။ တတ္ထ ယထာ အနုသယဝါရေ ‘‘အနုသေန္တီ’’တိ ပဒဿ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော ဂဟိတော, ဧဝမိဓ န ဂဟေတဗ္ဗော။ ကသ္မာ? တသ္မိံ ခဏေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော။ ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿ ဟိ ဝိပါကစိတ္တဉ္စေဝ ကမ္မသမုဋ္ဌာနရူပဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အကုသလစိတ္တံ နတ္ထိ။ အနုသယာ စ အကုသလစိတ္တက္ခဏေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, န ဝိပါကစိတ္တက္ခဏေတိ တသ္မိံ ခဏေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော တထာ အတ္ထော န ဂဟေတဗ္ဗော။ ကထံ ပန ဂဟေတဗ္ဗောတိ? ယထာ လဗ္ဘတိ တထာ ဂဟေတဗ္ဗော။ ကထဉ္စ လဗ္ဘတိ? အပ္ပဟီနဋ္ဌေန။ ယထာ ဟိ ရာဂဒေါသမောဟာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ။ ကုသလာဗျာကတစိတ္တသမင်္ဂီ ပုဂ္ဂလော ‘‘သရာဂေါ သဒေါသော သမောဟော’’တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံ မဂ္ဂဘာဝနာယ အပ္ပဟီနတ္တာ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေပိ တဿ တဿ ပုဂ္ဂလဿ တေ တေ အနုသယာ အနုသေန္တီတိ ဝုစ္စန္တိ။ န ကေဝလဉ္စ ဝုစ္စန္တိ, အပ္ပဟီနတ္တာ ပန တေ အနုသေန္တိယေဝ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

အနုသယာ ဘင်္ဂါ နတ္ထီတိ ယဿ ဟိ ယော အနုသေတိ, သော အနုသေတိယေဝ၊ ယော နာနုသေတိ, သော နာနုသေတိယေဝ။ အယံ အနုသေတိ စ နာနုသေတိ စ, အယံ သိယာ အနုသေတိ သိယာ နာနုသေတီတိ, ဧဝံ ဝိဘဇိတဗ္ဗော အနုသယော နာမ နတ္ထိ။ ရူပဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿ ကဿစိ တယောတိ အနာဂါမိဝသေန ဝုတ္တံ။ တဿ ဟိ ကာမရာဂပဋိဃဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာနုသယာ စတ္တာရောပိ အနဝသေသတော ပဟီနာ။ ဣတရေ တယောဝ အပ္ပဟီနာ။ တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ကဿစိ တယော အနုသယာ အနုသေန္တီ’’တိ။

န ကာမဓာတုန္တိ ကာမဓာတုယာ ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ သေသာ ဒွေ ဓာတုယော ဥပပဇ္ဇန္တဿာတိ အတ္ထော။ သတ္တေ ဝါတိ ယသ္မာ အရိယသာဝကဿ ရူပဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုယံ ဥပပတ္တိ နာမ နတ္ထိ, ပုထုဇ္ဇနဿေဝ ဟောတိ, တသ္မာ သတ္တေဝါတိ နိယမေတွာ ဝုတ္တံ။ ‘‘အရူပဓာတုယာ စုတဿ ကာမဓာတုံ ဥပပဇ္ဇန္တဿ သတ္တေဝါ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ ရူပဓာတုယာ ဥပပတ္တိ နတ္ထီတိ ကသ္မာ နတ္ထိ? ဥပပတ္တိနိပ္ဖါဒကဿ ရူပါဝစရဇ္ဈာနဿ အဘာဝါ။ သော ဟိ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ တံ ဓာတုံ ဥပပန္နောတိ နာဿ တတ္ထ ရူပါဝစရဇ္ဈာနံ အတ္ထိ။ တဒဘာဝါ ရူပဓာတုယံ ဥပပတ္တိ နတ္ထီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အရူပဓာတုယာ စုတဿ န ကာမဓာတုန္တိ ဧတ္ထ အရူပဓာတုယေဝ အဓိပ္ပေတာ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ဓာတုဝါရဝဏ္ဏနာ။

အနုသယယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ စိတ္တယမက

ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁-၆၂။ ဣဒါနိ တေသညေဝ မူလယမကေ ဒေသိတာနံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ လဗ္ဘမာနဝသေန ဧကဒေသမေဝ သင်္ဂဏှိတွာ အနုသယယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ စိတ္တယမကဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ တာဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဣမသ္မိဉှိ စိတ္တယမကေ မာတိကာဌပနံ, ဌပိတမာတိကာယ ဝိဿဇ္ဇနန္တိ ဒွေ ဝါရာ ဟောန္တိ။ တတ္ထ မာတိကာဌပနေ ပုဂ္ဂလဝါရော, ဓမ္မဝါရော, ပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရောတိ အာဒိတောဝ တယော သုဒ္ဓိကမဟာဝါရာ ဟောန္တိ။

တတ္ထ ‘‘ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဧဝံ ပုဂ္ဂလဝသေန စိတ္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနနိရုဇ္ဈနာဒိဘေဒံ ဒီပေန္တော ဂတော ပုဂ္ဂလဝါရော နာမ။ ‘‘ယံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဧဝံ ဓမ္မဝသေနေဝ စိတ္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနနိရုဇ္ဈနာဒိဘေဒံ ဒီပေန္တော ဂတော ဓမ္မဝါရော နာမ။ ‘‘ယဿ ယံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န နိရုဇ္ဈတီ’’တိ ဧဝံ ဥဘယဝသေန စိတ္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇနနိရုဇ္ဈနာဒိဘေဒံ ဒီပေန္တော ဂတော ပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရော နာမ။ တတော ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တ’’န္တိ သောဠသန္နံ ပဒါနံ ဝသေန အပရေ သရာဂါဒိပဒဝိသေသိတာ သောဠသ ပုဂ္ဂလဝါရာ, သောဠသ ဓမ္မဝါရာ, သောဠသ ပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရာတိ အဋ္ဌစတ္တာလီသံ မိဿကဝါရာ ဟောန္တိ။ တေ သရာဂါဒိပဒမတ္တံ ဒဿေတွာ သင်္ခိတ္တာ။ တတော ‘‘ယဿ ကုသလံ စိတ္တ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဆသဋ္ဌိဒွိသတသင်္ခါနံ အဘိဓမ္မမာတိကာပဒါနံ ဝသေန အပရေ ကုသလာဒိပဒဝိသေသိတာ ဆသဋ္ဌိဒွိသတပုဂ္ဂလဝါရာ, ဆသဋ္ဌိဒွိသတဓမ္မဝါရာ ဆသဋ္ဌိဒွိသတပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရာတိ အဋ္ဌနဝုတိသတ္တသတာ မိဿကဝါရာ ဟောန္တိ။ တေပိ ကုသလာဒိပဒမတ္တံ ဒဿေတွာ သင်္ခိတ္တာယေဝ။ ယာနိပေတ္ထ သနိဒဿနာဒီနိ ပဒါနိ စိတ္တေန သဒ္ဓိံ န ယုဇ္ဇန္တိ, တာနိ မောဃပုစ္ဆာဝသေန ဌပိတာနိ။

တေသု ပန တီသု ဝါရေသု သဗ္ဗပဌမေ သုဒ္ဓိကပုဂ္ဂလမဟာဝါရေ ဥပ္ပါဒနိရောဓကာလသမ္ဘေဒဝါရော, ဥပ္ပါဒုပ္ပန္နဝါရော, နိရောဓုပ္ပန္နဝါရော, ဥပ္ပါဒဝါရော, နိရောဓဝါရော, ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရော ဥပ္ပဇ္ဇမာနနိရောဓဝါရော, ဥပ္ပဇ္ဇမာနုပ္ပန္နဝါရော, နိရုဇ္ဈမာနုပ္ပန္နဝါရော, ဥပ္ပန္နုပ္ပါဒဝါရော, အတီတာနာဂတဝါရော, ဥပ္ပန္နုပ္ပဇ္ဇမာနဝါရော, နိရုဒ္ဓနိရုဇ္ဈမာနဝါရော, အတိက္ကန္တကာလဝါရောတိ စုဒ္ဒသ အန္တရဝါရာ။ တေသု ဥပ္ပါဒဝါရော, နိရောဓဝါရော, ဥပ္ပါဒနိရောဓဝါရောတိ ဣမေသု တီသု ဝါရေသု အနုလောမပဋိလောမဝသေန ဆ ဆ ကတွာ အဋ္ဌာရသ ယမကာနိ။ ဥပ္ပန္နုပ္ပါဒဝါရေ အတီတာနာဂတကာလဝသေန အနုလောမတော ဒွေ, ပဋိလောမတော ဒွေတိ စတ္တာရိ ယမကာနိ။ သေသေသု အာဒိတော နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု တီသု, အနန္တရေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု တီသု၊ အဝသာနေ နိဒ္ဒိဋ္ဌေသု စတူသူတိ ဒသသု ဝါရေသု အနုလောမတော ဧကံ, ပဋိလောမတော ဧကန္တိ ဒွေ ဒွေ ကတွာ ဝီသတိ ယမကာနိ။ ဧဝံ သဗ္ဗေသုပိ စုဒ္ဒသသု အန္တရဝါရေသု ဒွါစတ္တာလီသ ယမကာနိ, စတုရာသီတိ ပုစ္ဆာ အဋ္ဌသဋ္ဌိအတ္ထသတံ ဟောတိ။ ယထာ စ ဧကသ္မိံ သုဒ္ဓိကပုဂ္ဂလမဟာဝါရေ, တထာ သုဒ္ဓိကဓမ္မဝါရေပိ သုဒ္ဓိကပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရေပီတိ တီသု မဟာဝါရေသု ဆဗ္ဗီသတိယမကသတံ, တတော ဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, တတော ဒိဂုဏာ အတ္ထာ စ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဣဒံ ပန ဝါရတ္တယံ သရာဂါဒိဝသေန သောဠသဂုဏံ, ကုသလာဒိဝသေန ဆသဋ္ဌိဒွိသတဂုဏံ ကတွာ ဣမသ္မိံ စိတ္တယမကေ အနေကာနိ ယမကသဟဿာနိ, တတော ဒိဂုဏာ ပုစ္ဆာ, တတော ဒိဂုဏာ အတ္ထာ စ ဟောန္တီတိ။ ပါဌော ပန သံခိတ္တောတိ။ ဧဝံ တာဝ ဣမသ္မိံ စိတ္တယမကေ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

မာတိကာဌပနဝဏ္ဏနာ။

နိဒ္ဒေသော

၁။ ပုဂ္ဂလဝါရဝဏ္ဏနာ

၆၃။ ဣဒါနိ ဌပိတာနုက္ကမေန မာတိကံ ဝိဿဇ္ဇေတုံ ယဿ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတီတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိတာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ န နိရုဇ္ဈတီတိ နိရောဓက္ခဏံ အပ္ပတ္တတာယ န နိရုဇ္ဈတိ။ တဿ စိတ္တန္တိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ တတော ပဋ္ဌာယ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ပုစ္ဆတိ။ တေသံ စိတ္တန္တိ ယေသံ ပရိစ္ဆိန္နဝဋ္ဋဒုက္ခာနံ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမဿ စုတိစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏော ဝတ္တတိ, ဧတေသံ တဒေဝ စုတိစိတ္တံ ဥပ္ပါဒပ္ပတ္တတာယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမ, ဘင်္ဂံ အပ္ပတ္တတာယ န နိရုဇ္ဈတိ။ ဣဒါနိ ပန ဘင်္ဂံ ပတွာ တံ တေသံ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ, တတော အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ အညံ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ။ ဣတရေသန္တိ ပစ္ဆိမစိတ္တသမင်္ဂိံ ခီဏာသဝံ ဌပေတွာ အဝသေသာနံ သေက္ခာသေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ နိရုဇ္ဈိဿတိ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ စာတိ ယံ တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏပ္ပတ္တံ တံ နိရုဇ္ဈိဿတေဝ။ အညံ ပန တသ္မိံ ဝါ အညသ္မိံ ဝါ အတ္တဘာဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ စေဝ နိရုဇ္ဈိဿတိ စ။ ဒုတိယပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေပိ တထာရူပဿေဝ ခီဏာသဝဿ စိတ္တံ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ ဝုတ္တံ။ နုပ္ပဇ္ဇတိ နိရုဇ္ဈတီတိ ဘင်္ဂက္ခဏေ အရဟတော ပစ္ဆိမစိတ္တမ္ပိ သေသာနံ ဘိဇ္ဇမာနစိတ္တမ္ပိ။ တတော ပဋ္ဌာယ ပန အရဟတော စိတ္တံ န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ ပန န သက္ကာ။ သေသာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ သက္ကာ ဝတ္တုံ, န နိရုဇ္ဈိဿတီတိ န သက္ကာ။ တသ္မာ ‘နော’တိ ပဋိသေဓော ကတော။ ဒုတိယပဉှေ ယဿ စိတ္တံ န နိရုဇ္ဈိဿတိ, ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ သော ပုဂ္ဂလောယေဝ နတ္ထိ, တသ္မာ နတ္ထီတိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော။

၆၅-၈၂။ ဥပ္ပန္နန္တိ ဥပ္ပါဒသမင်္ဂိနောပေတံ နာမံ။ ဥပ္ပါဒံ ပတွာ အနိရုဒ္ဓဿာပိ။ တတ္ထ ဥပ္ပါဒသမင်္ဂိတံ သန္ဓာယ ‘အာမန္တာ’တိ, ဥပ္ပါဒံ ပတွာ အနိရုဒ္ဓဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္န’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အနုပ္ပန္နန္တိ ဥပ္ပါဒံ အပ္ပတ္တံ။ တေသံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ ဧတ္ထာပိ သဗ္ဗေသံ တာဝ စိတ္တံ ခဏပစ္စုပ္ပန္နမေဝ ဟုတွာ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ အတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ နာမ, နိရောဓသမာပန္နာနံ နိရောဓတော ပုဗ္ဗေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗတ္တာ, အသညသတ္တာနံ သညီဘဝေ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗတ္တာ။ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ စေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စာတိ ဥပ္ပါဒံ ပတ္တတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ, အနတီတတ္တာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ နာမာတိ အတ္ထော။

ဥပ္ပါဒက္ခဏေ အနာဂတဉ္စာတိ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ စ စိတ္တံ အနာဂတဉ္စ စိတ္တန္တိ အတ္ထော။

၈၃။ အတိက္ကန္တကာလဝါရေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ ခဏန္တိ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ။ တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဥပ္ပါဒက္ခဏော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော နာမ န ဟောတိ, ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ပန ခဏတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တော။ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ အတိက္ကန္တကာလန္တိ န စိရံ ဝီတိက္ကန္တံ တမေဝ ပန ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလန္တိ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ။ နိရုဇ္ဈမာနံ ခဏန္တိ နိရောဓက္ခဏံ။ တတ္ထ ကိဉ္စာပိ နိရောဓက္ခဏော နိရုဇ္ဈမာနော နာမ န ဟောတိ, နိရုဇ္ဈမာနဿ ပန ခဏတ္တာ ဧဝံ ဝုတ္တော။ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ အတိက္ကန္တကာလန္တိ ကိံ တဿ စိတ္တံ ဧဝံ နိရောဓက္ခဏမ္ပိ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ ဟောတီတိ ပုစ္ဆတိ။ တတ္ထ ယသ္မာ ဘင်္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ ဟောတိ, နိရောဓက္ခဏံ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ န ဟောတိ။ အတီတံ ပန စိတ္တံ ဥဘောပိ ခဏေ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ, တသ္မာ ‘‘ဘင်္ဂက္ခဏေ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ, ဘင်္ဂက္ခဏံ အဝီတိက္ကန္တံ, အတီတံ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တံ ဘင်္ဂက္ခဏဉ္စ ဝီတိက္ကန္တန္တိ ဝိဿဇ္ဇနမာဟ။ ဒုတိယပဉှဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ယသ္မာ အတီတံ စိတ္တံ ဥဘောပိ ခဏေ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ ဟောတိ, တသ္မာ အတီတံ စိတ္တန္တိ ဝုတ္တံ။ ပဋိလောမပဉှဿ ဝိဿဇ္ဇနေ ယသ္မာ ဥပ္ပါဒက္ခဏေ စ စိတ္တံ အနာဂတဉ္စ စိတ္တံ ဥဘောပိ ခဏေ ခဏံ ဝီတိက္ကန္တံ ဟုတွာ အတိက္ကန္တကာလံ နာမ န ဟောတိ, တေသံ ခဏာနံ အဝီတိက္ကန္တတ္တာ။ တသ္မာ ‘‘ဥပ္ပါဒက္ခဏေ စိတ္တံ အနာဂတံ စိတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဒုတိယဝိဿဇ္ဇနံ ပါကဋမေဝ။

၈၄-၁၁၃။ ဓမ္မဝါရေပိ ဣမိနာဝုပါယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။ ပုဂ္ဂလဓမ္မဝါရော ဓမ္မဝါရဂတိကောယေဝ။

၁၁၄-၁၁၆။ သဗ္ဗေပိ မိဿကဝါရာ ယဿ သရာဂံ စိတ္တန္တိအာဒိနာ နယေန မုခမတ္တံ ဒဿေတွာ သင်္ခိတ္တာ။ ဝိတ္ထာရော ပန နေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တေသု ပန ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ, နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဧဝံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗတာယ ပုစ္ဆာဝ သဒိသာ ဟောတိ။ ယသ္မာ ပန သရာဂံ စိတ္တံ ပစ္ဆိမစိတ္တံ န ဟောတိ, တသ္မာ ‘‘ယဿ သရာဂံ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န နိရုဇ္ဈတိ၊ တဿ စိတ္တံ နိရုဇ္ဈိဿတိ, နုပ္ပဇ္ဇိဿတီတိ နော’’တိ ဧဝံ ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ ဝိဿဇ္ဇနံ အသဒိသံ ဟောတိ။ တံ တံ တဿာ တဿာ ပုစ္ဆာယ အနုရူပဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

စိတ္တယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဓမ္မယမက

၁။ ပဏ္ဏတ္တိဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁-၁၆။ ဣဒါနိ တေသညေဝ မူလယမကေ ဒေသိတာနံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ မာတိကံ ဌပေတွာ စိတ္တယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ ဓမ္မယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ ခန္ဓယမကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယထာ ဟိ တတ္ထ ပဏ္ဏတ္တိဝါရာဒယော တယော မဟာဝါရာ, အဝသေသာ အန္တရဝါရာ စ ဟောန္တိ, တထာ ဣဓာပိ။ ‘‘ယော ကုသလံ ဓမ္မံ ဘာဝေတိ, သော အကုသလံ ဓမ္မံ ပဇဟတီ’’တိ အာဂတတ္တာ ပနေတ္ထ ပရိညာဝါရော, ဘာဝနာဝါရော နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ တတ္ထ ယသ္မာ အဗျာကတော ဓမ္မော နေဝ ဘာဝေတဗ္ဗော, န ပဟာတဗ္ဗော, တသ္မာ တံ ပဒမေဝ န ဥဒ္ဓဋံ။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရေ ပနေတ္ထ တိဏ္ဏံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ ဝသေန ပဒသောဓနဝါရော, ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော, သုဒ္ဓဓမ္မဝါရော, သုဒ္ဓဓမ္မမူလစက္ကဝါရောတိ ဣမေသု စတူသု ဝါရေသု ယမကဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၁။ ပဏ္ဏတ္တိနိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၇-၃၂။ ပဏ္ဏတ္တိဝါရနိဒ္ဒေသေ ပန ကုသလာ ကုသလဓမ္မာတိ ကုသလာနံ ဧကန္တေန ကုသလဓမ္မတ္တာ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တံ။ သေသဝိဿဇ္ဇနေသုပိ ဧသေဝ နယော။ အဝသေသာ ဓမ္မာ န အကုသလာ ဓမ္မာတိ အဝသေသာ ဓမ္မာ အကုသလာ န ဟောန္တိ, ဓမ္မာ ပန ဟောန္တီတိ အတ္ထော။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနာနိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။

ပဏ္ဏတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၃၃-၃၄။ ပဝတ္တိဝါရေ ပနေတ္ထ ပစ္စုပ္ပန္နကာလေ ပုဂ္ဂလဝါရဿ အနုလောမနယေ ‘‘ယဿ ကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တဿ အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ယဿ ဝါ ပန အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တဿ ကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ ကုသလဓမ္မမူလကာနိ ဒွေ ယမကာနိ, အကုသလဓမ္မမူလကံ ဧကန္တိ တီဏိ ယမကာနိ ဟောန္တိ။ တဿ ပဋိလောမနယေပိ ဩကာသဝါရာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဧဝမေတ္ထ သဗ္ဗဝါရေသု တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ယမကာနံ ဝသေန ယမကဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အတ္ထဝိနိစ္ဆယေ ပနေတ္ထ ဣဒံ လက္ခဏံ – ဣမဿ ဟိ ဓမ္မယမကဿ ပဝတ္တိမဟာဝါရေ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ နိရုဇ္ဈန္တီ’’တိ ဣမေသု ဥပ္ပါဒနိရောဓေသု ကုသလာကုသလဓမ္မာ တာဝ ဧကန္တေန ပဝတ္တိယံယေဝ လဗ္ဘန္တိ, န စုတိပဋိသန္ဓီသု။ အဗျာကတဓမ္မာ ပန ပဝတ္တေ စ စုတိပဋိသန္ဓီသု စာတိ တီသုပိ ကာလေသု လဗ္ဘန္တိ။ ဧဝမေတ္ထ ယံ ယတ္ထ ယတ္ထ လဗ္ဘတိ, တဿ ဝသေန တတ္ထ တတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

တတြိဒံ နယမုခံ – ကုသလာကုသလာနံ တာဝ ဧကက္ခဏေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော ‘‘နော’’တိ ပဋိသေဓော ကတော။ အဗျာကတာ စာတိ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဝသေန ဝုတ္တံ။

၃၅-၃၆။ ယတ္ထ ကုသလာ ဓမ္မာ နုပ္ပဇ္ဇန္တီတိ အသညဘဝံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တေနေဝေတ္ထ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတံ။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဣဒမ္ပိ အသညဘဝံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ အဗျာကတာနံ ပန အနုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဿ အဘာဝါ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော။

၄၉။ ဒုတိယေ အကုသလေတိ ဘဝံ အဿာဒေတွာ ဥပ္ပန္နေသု နိကန္တိဇဝနေသု ဒုတိယေ ဇဝနစိတ္တေ။ ဒုတိယေ စိတ္တေ ဝတ္တမာနေတိ ပဋိသန္ဓိတော ဒုတိယေ ဘဝင်္ဂစိတ္တေ ဝတ္တမာနေ သဟ ဝါ ပဋိသန္ဓိယာ ဘဝင်္ဂံ ဝိပါကဝသေန ဧကမေဝ ကတွာ ဘဝနိကန္တိယာ အာဝဇ္ဇနစိတ္တေ။ တဉှိ ကိရိယစိတ္တတ္တာ အဗျာကတဇာတိယံ ဝိပါကတော ဒုတိယံ နာမ ဟောတိ။

၅၇။ ယဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အဂ္ဂမဂ္ဂန္တိ ဂေါတြဘုစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တီတိ တေ အဂ္ဂမဂ္ဂဓမ္မေယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

၇၉။ ယဿ စိတ္တဿ အနန္တရာ အဂ္ဂမဂ္ဂံ ပဋိလဘိဿန္တိ, တဿ စိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေတိ ဣဒံ စိတ္တဇာတိဝသေန ဝုတ္တံ။ တဇ္ဇာတိကဿ ဟိ ဧကာဝဇ္ဇနေန ဥပ္ပန္နဿ တတော ဩရိမစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေပိ ဧတံ လက္ခဏံ လဗ္ဘတေဝ။

၉၉။ နိရောဓဝါရေပိ ကုသလာကုသလာနံ ဧကတော အနိရုဇ္ဈနတော ‘‘နော’’တိ ဝုတ္တံ။ ဣမိနာ နယမုခေန သဗ္ဗတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ဓမ္မယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဣန္ဒြိယယမက

ဣဒါနိ တေသညေဝ မူလယမကေ ဒေသိတာနံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ လဗ္ဘမာနဝသေန ဧကဒေသံ သံဂဏှိတွာ ဓမ္မယမကာနန္တရံ ဒေသိတဿ ဣန္ဒြိယယမကဿ ဝဏ္ဏနာ ဟောတိ။ တတ္ထ ခန္ဓယမကာဒီသု ဝုတ္တနယေနေဝ ပါဠိဝဝတ္ထာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဣဓာပိ ဟိ ပဏ္ဏတ္တိဝါရာဒယော တယော မဟာဝါရာ အဝသေသာ အန္တရဝါရာ စ သဒ္ဓိံ ကာလပ္ပဘေဒါဒီဟိ ခန္ဓယမကာဒီသု အာဂတသဒိသာဝ။ ဣန္ဒြိယာနံ ပန ဗဟုတာယ ဓာတုယမကတောပိ ဗဟုတရာနိ ယမကာနိ ဟောန္တိ။ ယထာ ပန ဟေဋ္ဌာ ပုဂ္ဂလဝါရာဒီသု စက္ခာယတနစက္ခုဓာတုမူလကေ နယေ စက္ခာယတနစက္ခုဓာတူဟိ သဒ္ဓိံ ဇိဝှါယတနကာယာယတနာနိ န ယောဇိတာနိ။ ဇိဝှါယတနကာယာယတနမူလကာနိ စ ယမကာနေဝ န ဂဟိတာနိ, တထာ ဣဓာပိ စက္ခုန္ဒြိယမူလကေ နယေ ဇိဝှိန္ဒြိယကာယိန္ဒြိယာနိ န ယောဇိတာနိ, ဇိဝှိန္ဒြိယကာယိန္ဒြိယမူလကာနိ စ ယမကာနေဝ န ဂဟိတာနိ။ တေသံ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ မနိန္ဒြိယံ ပန ယထာ စက္ခုန္ဒြိယာဒိမူလကေဟိ တထေဝ ဣတ္ထိန္ဒြိယာဒိမူလကေဟိပိ သဒ္ဓိံ ယသ္မာ ယောဇနံ ဂစ္ဆတိ, တသ္မာ နိက္ခိတ္တပဋိပါဋိယာ အယောဇေတွာ သဗ္ဗေဟိပိ စက္ခုန္ဒြိယမူလကာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ပရိယောသာနေ ယောဇိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ စက္ခုန္ဒြိယေန သဒ္ဓိံ ဣတ္ထိန္ဒြိယပုရိသိန္ဒြိယဇီဝိတိန္ဒြိယာနိ ယောဇိတာနိ သုခိန္ဒြိယဒုက္ခိန္ဒြိယဒေါမနဿိန္ဒြိယာနိ ပဋိသန္ဓိယံ နတ္ထီတိ န ဂဟိတာနိ။ သောမနဿိန္ဒြိယဥပေက္ခိန္ဒြိယာနိ ပဋိသန္ဓိယံ ဥပ္ပတ္တိသဗ္ဘာဝတော ဂဟိတာနိ။ တထာ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနိ ပဉ္စ။ လောကုတ္တရာနိ တီဏိ ပဋိသန္ဓိယံ အဘာဝေနေဝ န ဂဟိတာနိ။ ဣတိ ယာနိ ဂဟိတာနိ, တေသံ ဝသေနေတ္ထ စက္ခုန္ဒြိယမူလကေ နယေ ယမကဂဏနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ယထာ စေတ္ထ, ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ။ ယာနိ ပန န ဂဟိတာနိ, တေသံ ဝသေန ယမကာနိ န ဂဏေတဗ္ဗာနိ။ ဂဏေန္တေန ဝါ မောဃပုစ္ဆာဝသေန ဂဏေတဗ္ဗာနီတိ ဧဝံ တာဝ သဗ္ဗဝါရေသု ပါဠိဝဝတ္ထာနမေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ

၁-၈၆။ အတ္ထဝိနိစ္ဆယေ ပနေတ္ထ ဣဒံ နယမုခံ – သစက္ခုကာနံ န ဣတ္ထီနန္တိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာဒီနဉ္စေဝ ရူပီနံ ပုရိသနပုံသကာနဉ္စ ဝသေန ဝုတ္တံ။ တေသဉှိ ဣတ္ထိန္ဒြိယံ နုပ္ပဇ္ဇတိ။ သစက္ခုကာနံ န ပုရိသာနန္တိ ရူပီဗြဟ္မာနဉ္စေဝ ဣတ္ထိနပုံသကာနဉ္စ ဝသေန ဝုတ္တံ။ တေသဉှိ ပုရိသိန္ဒြိယံ နုပ္ပဇ္ဇတိ။ အစက္ခုကာနံ ဥပပဇ္ဇန္တာနံ တေသံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဧကဝေါကာရစတုဝေါကာရကာမဓာတုသတ္တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ သစက္ခုကာနံ ဝိနာ သောမနဿေနာတိ ဥပေက္ခာသဟဂတာနံ စတုန္နံ မဟာဝိပါကပဋိသန္ဓီနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။ သစက္ခုကာနံ ဝိနာ ဥပေက္ခာယာတိ သောမနဿသဟဂတပဋိသန္ဓိကာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။ ဥပေက္ခာယ အစက္ခုကာနန္တိ အဟေတုကပဋိသန္ဓိဝသေန ဝုတ္တံ။ အဟေတုကာနန္တိ အဟေတုကပဋိသန္ဓိစိတ္တေန သဒ္ဓိံ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနံ အဘာဝတော ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ဟိ ဧကန္တေနေဝ သဒ္ဓါသတိပညာယော နတ္ထိ။ သမာဓိဝီရိယာနိ ပန ဣန္ဒြိယပ္ပတ္တာနိ န ဟောန္တိ။ သဟေတုကာနံ အစက္ခုကာနန္တိ ဂဗ္ဘသေယျကဝသေန စေဝ အရူပီဝသေန စ ဝုတ္တံ။ အညော ဟိ သဟေတုကော အစက္ခုကော နာမ နတ္ထိ။ သစက္ခုကာနံ အဟေတုကာနန္တိ အပါယေ ဩပပါတိကဝသေန ဝုတ္တံ။ သစက္ခုကာနံ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တာနန္တိ ကာမဓာတုယံ ဒုဟေတုကပဋိသန္ဓိကာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ။ သစက္ခုကာနံ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနန္တိ ရူပီဗြဟ္မာနော စေဝ ကာမာဝစရဒေဝမနုဿေ စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဉာဏသမ္ပယုတ္တာနံ အစက္ခုကာနန္တိ အရူပိနော စ တိဟေတုကဂဗ္ဘသေယျကေ စ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

၁၉၀။ ဇီဝိတိန္ဒြိယမူလကေ ဝိနာ သောမနဿေန ဥပပဇ္ဇန္တာနန္တိ ဒွေပိ ဇီဝိတိန္ဒြိယာနိ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ပဝတ္တေ သောမနဿဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တဿ ဥပ္ပါဒက္ခဏေတိ အရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗတ္ထာပိ ပဋိသန္ဓိပဝတ္တိဝသေန ဇီဝိတိန္ဒြိယယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သောမနဿိန္ဒြိယာဒိမူလကေသုပိ ပဋိသန္ဓိပဝတ္တိဝသေနေဝတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ ပဋိလောမနယေ ပန နိရောဓဝါရေ စ ဧတေသဉ္စေဝ အညေသဉ္စ ဓမ္မာနံ ယထာလာဘဝသေန စုတိပဋိသန္ဓိပဝတ္တေသု တီသုပိ အနုပ္ပါဒနိရောဓာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၂၈၁။ အနာဂတဝါရေ ဧတေနေဝ ဘာဝေနာတိ ဧတေန ပုရိသဘာဝေနေဝ, အန္တရာ ဣတ္ထိဘာဝံ အနာပဇ္ဇိတွာ ပုရိသပဋိသန္ဓိဂ္ဂဟဏေနေဝါတိ အတ္ထော။ ကတိစိ ဘဝေ ဒဿေတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တီတိ ကတိစိ ပဋိသန္ဓိယော ဂဟေတွာ ဣတ္ထိဘာဝံ အပ္ပတွာဝ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တီတိ အတ္ထော။ ဒုတိယပုစ္ဆာယပိ ဧသေဝ နယော။

၃၆၁။ ပစ္စုပ္ပန္နေန အတီတဝါရေ သုဒ္ဓါဝါသာနံ ဥပပတ္တိစိတ္တဿ ဘင်္ဂက္ခဏေ မနိန္ဒြိယဉ္စ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ စိတ္တယမကေ ဝိယ ဥပ္ပါဒက္ခဏာတိက္ကမဝသေန အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ တသ္မိံ ဘဝေ အနုပ္ပန္နပုဗ္ဗဝသေန ဂဟေတဗ္ဗောတိ။ ဣမိနာ နယမုခေန သဗ္ဗသ္မိမ္ပိ ပဝတ္တိဝါရေ အတ္ထဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ။

ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ

၄၃၅-၄၈၂။ ပရိညာဝါရေ ပန စက္ခုမူလကာဒီသု ဧကမေဝ စက္ခုသောတယမကံ ဒဿိတံ။ ယသ္မာ ပန သေသာနိပိ လောကိယအဗျာကတာနိ စေဝ လောကိယအဗျာကတမိဿကာနိ စ ပရိညေယျာနေဝ, တသ္မာ တာနိ အနုပဒိဋ္ဌာနိပိ ဣမိနာဝ ဒဿိတာနိ ဟောန္တိ။ ယသ္မာ ပန အကုသလံ ဧကန္တတော ပဟာတဗ္ဗမေဝ, ဧကန္တံ ကုသလံ ဘာဝေတဗ္ဗမေဝ, လောကုတ္တရာဗျာကတံ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ, တသ္မာ ‘‘ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ ပဇဟတီ’’တိ ‘‘အနညာတညဿာမီတိန္ဒြိယံ ဘာဝေတီ’’တိ ‘‘အညာတာဝိန္ဒြိယံ သစ္ဆိကရောတီ’’တိ ဝုတ္တံ။ အညိန္ဒြိယံ ပန ဘာဝေတဗ္ဗမ္ပိ အတ္ထိ သစ္ဆိကာတဗ္ဗမ္ပိ, တံ ဘာဝနာဝသေနေဝ ဂဟိတံ။ တတ္ထ ဒွေ ပုဂ္ဂလာတိ သကဒါဂါမိမဂ္ဂသမင်္ဂီ စ, အရဟတ္တမဂ္ဂသမင်္ဂီ စ။ တေသု ဧကော သမုစ္ဆိန္ဒိတုံ အသမတ္ထတ္တာ ဒေါမနဿိန္ဒြိယံ န ပဇဟတိ နာမ။ ဧကော ပဟီနဒေါသတ္တာ စက္ခုန္ဒြိယံ န ပရိဇာနာတီတိ အနုပ္ပါဒံ အာပါဒေတုံ အသမတ္ထတာယ န ပရိဇာနာတိ။ ဣမိနာ နယေန သဗ္ဗဝိဿဇ္ဇနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ။

ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ။

ဣန္ဒြိယယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဂမနကထာ

ဧတ္တာဝတာ စ –

ယဿောဝါဒေ ဌတွာ, နိဋ္ဌိတကိစ္စဿ ကိစ္စသမ္ပန္နော၊

ယုဝတိဇနောပိ အတီတော, သုဝိဟိတနိယမော ယမဿာဏံ။

ဒေဝပရိသာယ မဇ္ဈေ, ဒေဝပုရေ သဗ္ဗဒေဝဒေဝေန၊

ယမကံ နာမ ပကာသိတံ, ယမာမလလောမေန ယံ တေန။

ပါဠိဝဝတ္ထာနဝိဓိံ, ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေ စ အတ္ထနယံ၊

ဒဿေတုံ အာရဒ္ဓါ, ယမကအဋ္ဌကထာ မယာ တဿ။

သာ သုဗဟုအန္တရာယေ, လောကမှိ ယထာ အနန္တရာယေန၊

အယမဇ္ဇ ပဉ္စမတ္တေဟိ, တန္တိယာ ဘာဏဝါရေဟိ။

နိဋ္ဌံ ပတ္တာ ဧဝံ, နိဋ္ဌာနံ ပါပုဏန္တု သဗ္ဗေပိ၊

ဟိတသုခနိဗ္ဗတ္တိကရာ, မနောရထာ သဗ္ဗသတ္တာနန္တိ။

ယမကပ္ပကရဏ-အဋ္ဌကထာ နိဋ္ဌိတာ။

အဘိဓမ္မပိဋကေ

ပဋ္ဌာနပ္ပကရဏအဋ္ဌကထာ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ဒေဝါတိဒေဝေါ ဒေဝါနံ, ဒေဝဒါနဝပူဇိတော,

ဒေသယိတွာ ပကရဏံ, ယမကံ သုဒ္ဓသံယမော။

အတ္ထတော ဓမ္မတော စေဝ, ဂမ္ဘီရဿာထ တဿ ယံ,

အနန္တရံ မဟာဝီရော, သတ္တမံ ဣသိသတ္တမော။

ပဋ္ဌာနံ နာမ နာမေန, နာမရူပနိရောဓနော,

ဒေသေသိ အတိဂမ္ဘီရ-နယမဏ္ဍိတဒေသနံ။

ဣဒါနိ တဿ သမ္ပတ္တော, ယသ္မာ သံဝဏ္ဏနာက္ကမော,

တသ္မာ နံ ဝဏ္ဏယိဿာမိ, တံ သုဏာထ သမာဟိတာတိ။

ပစ္စယုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဟိ အနုလောမပဋ္ဌာနေ ဒွါဝီသတိ တိကေ နိဿာယ တိကပဋ္ဌာနံ နာမ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ, သတံ ဒုကေ နိဿာယ ဒုကပဋ္ဌာနံ နာမ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ။ တတော ပရံ ဒွါဝီသတိ တိကေ ဂဟေတွာ ဒုကသတေ ပက္ခိပိတွာ ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ နာမ ဒဿိတံ။ တတော ပရံ ဒုကသတံ ဂဟေတွာ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပက္ခိပိတွာ တိကဒုကပဋ္ဌာနံ နာမ ဒဿိတံ။ တိကေ ပန တိကေသုယေဝ ပက္ခိပိတွာ တိကတိကပဋ္ဌာနံ နာမ ဒဿိတံ။ ဒုကေ စ ဒုကေသုယေဝ ပက္ခိပိတွာ ဒုကဒုကပဋ္ဌာနံ နာမ ဒဿိတံ။ ဧဝံ –

တိကဉ္စ ပဋ္ဌာနဝရံ ဒုကုတ္တမံ,

ဒုကံ တိကဉ္စေဝ တိကံ ဒုကဉ္စ၊

တိကံ တိကဉ္စေဝ ဒုကံ ဒုကဉ္စ,

ဆ အနုလောမမှိ နယာ သုဂမ္ဘီရာတိ။

ပစ္စနီယပဋ္ဌာနေပိ ဒွါဝီသတိ တိကေ နိဿာယ တိကပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဒုကသတံ နိဿာယ ဒုကပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဒွါဝီသတိ တိကေ ဒုကသတေ ပက္ခိပိတွာ ဒုကတိကပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဒုကသတံ ဒွါဝီသတိယာ တိကေသု ပက္ခိပိတွာ တိကဒုကပဋ္ဌာနံ နာမ။ တိကေ တိကေသုယေဝ ပက္ခိပိတွာ တိကတိကပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဒုကေ ဒုကေသုယေဝ ပက္ခိပိတွာ ဒုကဒုကပဋ္ဌာနံ နာမာတိ ဧဝံ ပစ္စနီယေပိ ဆဟိ နယေဟိ ပဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ။ တေန ဝုတ္တံ –

‘‘တိကဉ္စ ပဋ္ဌာနဝရံ ဒုကုတ္တမံ,

ဒုကံ တိကဉ္စေဝ တိကံ ဒုကဉ္စ၊

တိကံ တိကဉ္စေဝ ဒုကံ ဒုကဉ္စ,

ဆ ပစ္စနီယမှိ နယာ သုဂမ္ဘီရာ’’တိ။

တတော ပရံ အနုလောမပစ္စနီယေပိ ဧတေနေဝုပါယေန ဆ နယာ ဒဿိတာ။ တေနာဟ –

‘‘တိကဉ္စ ပဋ္ဌာနဝရံ ဒုကုတ္တမံ,

ဒုကံ တိကဉ္စေဝ တိကံ ဒုကဉ္စ၊

တိကံ တိကဉ္စေဝ ဒုကံ ဒုကဉ္စ,

ဆ အနုလောမပစ္စနီယမှိ နယာ သုဂမ္ဘီရာ’’တိ။

တဒနန္တရံ ပစ္စနီယာနုလောမမှိ ဧတေဟေဝ ဆဟိ နယေဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌံ။ တေနာဟ –

‘‘တိကဉ္စ ပဋ္ဌာနဝရံ ဒုကုတ္တမံ,

ဒုကံ တိကဉ္စေဝ တိကံ ဒုကဉ္စ၊

တိကံ တိကဉ္စေဝ ဒုကံ ဒုကဉ္စ,

ဆ ပစ္စနီယာနုလောမမှိ နယာ သုဂမ္ဘီရာ’’တိ။

ဧဝံ အနုလောမေ ဆ ပဋ္ဌာနာနိ, ပစ္စနီယေ ဆ, အနုလောမပစ္စနီယေ ဆ, ပစ္စနီယာနုလောမေ ဆ ပဋ္ဌာနာနီတိ ဣဒံ ‘‘စတုဝီသတိသမန္တပဋ္ဌာနသမောဓာနပဋ္ဌာနမဟာပကရဏံ နာမာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ။

တတ္ထ ယေသံ စတုဝီသတိယာ သမန္တပဋ္ဌာနာနံ သမောဓာနဝသေနေတံ စတုဝီသတိသမန္တပဋ္ဌာနသမောဓာနံ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏံ နာမာတိ ဝုတ္တံ, တေသဉ္စေဝ ဣမဿ စ ပကရဏဿ နာမတ္ထော တာဝ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ကေနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနန္တိ? နာနပ္ပကာရပစ္စယဋ္ဌေန။ ‘ပ-ကာရော’ ဟိ နာနပ္ပကာရတ္ထံ ဒီပေတိ, ဌာနသဒ္ဒေါ ပစ္စယတ္ထံ။ ဌာနာဋ္ဌာနကုသလတာတိအာဒီသု ဟိ ပစ္စယော ဌာနန္တိ ဝုတ္တော။ ဣတိ နာနပ္ပကာရာနံ ပစ္စယာနံ ဝသေန ဒေသိတတ္တာ ဣမေသု စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ဧကေကံ ပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဣမေသံ ပန ပဋ္ဌာနာနံ သမူဟတော သဗ္ဗမ္ပေတံ ပကရဏံ ပဋ္ဌာနန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အပရော နယော – ကေနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနန္တိ? ဝိဘဇနဋ္ဌေန။ ‘‘ပညာပနာ ပဋ္ဌပနာ ဝိဝရဏာ ဝိဘဇနာ ဥတ္တာနီကမ္မ’’န္တိ (မ။ နိ။ ၁။၃၇၁) အာဂတဋ္ဌာနသ္မိဉှိ ဝိဘဇနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနံ ပညာယတိ။ ဣတိ ကုသလာဒီနံ ဓမ္မာနံ ဟေတုပစ္စယာဒိဝသေန ဝိဘတ္တတ္တာ ဣမေသု စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ဧကေကံ ပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဣမေသံ ပန ပဋ္ဌာနာနံ သမူဟတော သဗ္ဗမ္ပေတံ ပကရဏံ ပဋ္ဌာနံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အပရော နယော – ကေနဋ္ဌေန ပဋ္ဌာနန္တိ? ပဋ္ဌိတတ္ထေန။ ဂမနဋ္ဌေနာတိ အတ္ထော။ ‘‘ဂေါဋ္ဌာ ပဋ္ဌိတဂါဝေါ’’တိ (မ။ နိ။ ၁။၁၅၆) အာဂတဋ္ဌာနသ္မိဉှိ ယေန ပဋ္ဌာနေန ပဋ္ဌိတဂါဝေါတိ ဝုတ္တော, တံ အတ္ထတော ဂမနံ ဟောတိ။ ဣတိ နာတိဝိတ္ထာရိတနယေသု ဓမ္မသင်္ဂဏီအာဒီသု အနိဿင်္ဂဂမနဿ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ဟေတုပစ္စယာဒိဘေဒဘိန္နေသု ကုသလာဒီသု ဝိတ္ထာရိတနယလာဘတော နိဿင်္ဂဝသေန ပဝတ္တဂမနတ္တာ ဣမေသု စတုဝီသတိယာ ပဋ္ဌာနေသု ဧကေကံ ပဋ္ဌာနံ နာမ။ ဣမေသံ ပန ပဋ္ဌာနာနံ သမူဟတော သဗ္ဗမ္ပေတံ ပကရဏံ ပဋ္ဌာနံ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

တတ္ထ အနုလောမမှိ တာဝ ပဌမံ တိကဝသေန ဒေသိတတ္တာ တိကပဋ္ဌာနံ နာမ။ တဿ ပဒစ္ဆေဒေါ – တိကာနံ ပဋ္ဌာနံ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ တိကပဋ္ဌာနံ။ တိကာနံ နာနပ္ပကာရကာ ပစ္စယာ ဧတိဿာ ဒေသနာယ အတ္ထီတိ အတ္ထော။ ဒုတိယဝိကပ္ပေပိ တိကာနံ ပဋ္ဌာနန္တေွဝ တိကပဋ္ဌာနံ။ ဟေတုပစ္စယာဒိဝသေန တိကာနံ ဝိဘဇနာတိ အတ္ထော။ တတိယဝိကပ္ပေ ဟေတုပစ္စယာဒိဘေဒဘိန္နတာယ လဒ္ဓဝိတ္ထာရာ တိကာ ဧဝ ပဋ္ဌာနံ တိကပဋ္ဌာနံ။ သဗ္ဗညုတညာဏဿ နိဿင်္ဂဂမနဘူမီတိ အတ္ထော။ ဒုကပဋ္ဌာနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဧဝံ အနုလောမေ ဆပဋ္ဌာနာနိ ဝိဒိတွာ ပစ္စနီယာဒီသုပိ ဣမိနာဝုပါယေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ။

ယသ္မာ ပနေတာနိ အနုလောမေ, ပစ္စနီယေ, အနုလောမပစ္စနီယေ, ပစ္စနီယာနုလောမေတိ သမန္တာ ဆ ဆ ဟုတွာ စတုဝီသတိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘စတုဝီသတိ သမန္တပဋ္ဌာနာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ။ ဣတိ ဣမေသံ စတုဝီသတိယာ ခုဒ္ဒကပဋ္ဌာနသင်္ခါတာနံ သမန္တပဋ္ဌာနာနံ သမောဓာနဝသေနေတံ စတုဝီသတိသမန္တပဋ္ဌာနသမောဓာနံ ပဋ္ဌာနမဟာပကရဏံ နာမ။

တံ ပနေတံ ယေ တိကာဒယော နိဿာယ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ‘‘တိကပဋ္ဌာနံ ဒုကပဋ္ဌာနံ…ပေ… ဒုကဒုကပဋ္ဌာန’’န္တိ ဝုတ္တံ, တေ အနာမသိတွာ ယေသံ ပစ္စယာနံ ဝသေန တေ တိကာဒယော ဝိဘတ္တာ တေ ပစ္စယေ ဒဿေတုံ အာဒိတော တာဝဿ မာတိကာနိက္ခေပဝါရော နာမ ဝုတ္တော၊ ပစ္စယဝိဘင်္ဂဝါရောတိပိ တဿေဝ နာမံ။ သော ဥဒ္ဒေသနိဒ္ဒေသတော ဒုဝိဓော။ တဿ ဟေတုပစ္စယော…ပေ… အဝိဂတပစ္စယောတိ အယံ ဥဒ္ဒေသော။

တတ္ထ ဟေတု စ သော ပစ္စယော စာတိ ဟေတုပစ္စယော။ ဟေတု ဟုတွာ ပစ္စယော, ဟေတုဘာဝေန ပစ္စယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ အာရမ္မဏပစ္စယာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ တတ္ထ ဟေတူတိ ဝစနာဝယဝကာရဏမူလာနမေတံ အဓိဝစနံ။ ‘‘ပဋိညာ ဟေတူ’’တိအာဒီသု ဟိ လောကေ ဝစနာဝယဝေါ ဟေတူတိ, ဝုစ္စတိ။ သာသနေ ပန ‘‘ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ။ ၆၀) ကာရဏံ။ ‘‘တယော ကုသလာ ဟေတူ, တယော အကုသလာ ဟေတူ’’တိအာဒီသု (ဓ။ သ။ ၁၀၅၉) မူလံ ဟေတူတိ ဝုစ္စတိ။ တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတံ။ ပစ္စယောတိ ဧတ္ထ ပန အယံ ဝစနတ္ထော – ပဋိစ္စ ဧတသ္မာ ဧတီတိ ပစ္စယော, အပ္ပစ္စက္ခာယ နံ ဝတ္တတီတိ အတ္ထော။ ယော ဟိ ဓမ္မော ယံ ဓမ္မံ အပ္ပစ္စက္ခာယ တိဋ္ဌတိ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝါ, သော တဿ ပစ္စယောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

လက္ခဏတော ပန ဥပကာရကလက္ခဏော ပစ္စယော, ယော ဟိ ဓမ္မော ယဿ ဓမ္မဿ ဌိတိယာ ဝါ ဥပ္ပတ္တိယာ ဝါ ဥပကာရကော ဟောတိ, သော တဿ ပစ္စယောတိ ဝုစ္စတိ။ ပစ္စယော, ဟေတု၊ ကာရဏံ နိဒါနံ သမ္ဘဝေါ, ပဘဝေါတိ အတ္ထတော ဧကံ, ဗျဉ္ဇနတော နာနံ။ ဣတိ မူလဋ္ဌေန ဟေတု, ဥပကာရကဋ္ဌေန ပစ္စယောတိ သင်္ခေပတော မူလဋ္ဌေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ဟေတုပစ္စယော။ သော ဟိ သာလိအာဒီနံ သာလိဗီဇာဒီနိ ဝိယ, မဏိပ္ပဘာဒီနံ ဝိယ စ မဏိဝဏ္ဏာဒယော ကုသလာဒီနံ ကုသလာဒိဘာဝသာဓကောတိ အာစရိယာနံ အဓိပ္ပါယော။ ဧဝံ သန္တေ ပန တံသမုဋ္ဌာနရူပေသု ဟေတုပစ္စယတာ န သမ္ပဇ္ဇတိ။ န ဟိ သော တေသံ ကုသလာဒိဘာဝံ သာဓေတိ, န စ ပစ္စယော န ဟောတီတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ။ အဟေတုကစိတ္တာနဉ္စ ဝိနာ ဧတေန အဗျာကတဘာဝေါ သိဒ္ဓေါ။

သဟေတုကာနမ္ပိ စ ယောနိသောမနသိကာရာဒိပဋိဗဒ္ဓေါ ကုသလာဒိဘာဝေါ န သမ္ပယုတ္တဟေတုပဋိဗဒ္ဓေါ။ ယဒိ စ သမ္ပယုတ္တဟေတူသု သဘာဝတောဝ ကုသလာဒိဘာဝေါ သိယာ, တံသမ္ပယုတ္တေသု ဟေတုပဋိဗဒ္ဓေါ အလောဘော ကုသလော ဝါ သိယာ အဗျာကတော ဝါ။ ယသ္မာ ပန ဥဘယထာပိ ဟောတိ, တသ္မာ ယထာ သမ္ပယုတ္တေသု, ဧဝံ ဟေတူသုပိ ကုသလာဒိတာ ပရိယေသိတဗ္ဗာ။ ကုသလာဒိဘာဝသာဓနဝသေန ပန ဟေတူနံ မူလဋ္ဌံ အဂ္ဂဟေတွာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝသာဓနဝသေန ဂယှမာနေ န ကိဉ္စိ ဝိရုဇ္ဈတိ။ လဒ္ဓဟေတုပစ္စယာ ဟိ ဓမ္မာ ဝိရုဠှမူလာ ဝိယ ပါဒပါ ထိရာ ဟောန္တိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ, အဟေတုကာ ပန တိလဗီဇကာဒိသေဝါလာ ဝိယ န သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ။ ဣတိ မူလဋ္ဌေန ဥပကာရကောတိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတဘာဝသာဓနေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ဟေတုပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။

တတော ပရေသု အာရမ္မဏဝသေန ဥပကာရကော ဓမ္မော အာရမ္မဏပစ္စယော။ သော ‘‘ရူပါယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ’’တိ အာရဘိတွာပိ ‘‘ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ, တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဩသာပိတတ္တာ န ကောစိ ဓမ္မော န ဟောတိ။ ယထာ ဟိ ဒုဗ္ဗလော ပုရိသော ဒဏ္ဍံ ဝါ ရဇ္ဇုံ ဝါ အာလမ္ဗိတွာဝ ဥဋ္ဌဟတိ စေဝ တိဋ္ဌတိ စ, ဧဝံ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ရူပါဒိအာရမ္မဏံ အာရဗ္ဘေဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စေဝ တိဋ္ဌန္တိ စ။ တသ္မာ သဗ္ဗေပိ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ အာရမ္မဏဘူတာ ဓမ္မာ အာရမ္မဏပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ဇေဋ္ဌကဋ္ဌေန ဥပကာရကော ဓမ္မော အဓိပတိပစ္စယော။ သော သဟဇာတာရမ္မဏဝသေန ဒုဝိဓော။ တတ္ထ ‘‘ဆန္ဒာဓိပတိ ဆန္ဒသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိဝစနတော ဆန္ဒဝီရိယစိတ္တဝီမံသသင်္ခါတာ စတ္တာရော ဓမ္မာ သဟဇာတာဓိပတိပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ, နော စ ခေါ ဧကတော။ ယဒါ ဟိ ဆန္ဒံ ဓုရံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ, တဒါ ဆန္ဒောဝ အဓိပတိ, န ဣတရေ။ ဧသ နယော သေသေသုပိ။ ယံ ပန ဓမ္မံ ဂရုံ ကတွာ အရူပဓမ္မာ ပဝတ္တန္တိ, သော နေသံ အာရမ္မဏာဓိပတိ။ တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ယံ ယံ ဓမ္မံ ဂရုံ ကတွာ ယေ ယေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ, တေ တေ ဓမ္မာ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ အဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ။

အနန္တရဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော အနန္တရပစ္စယော။ သမနန္တရဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော သမနန္တရပစ္စယော။ ဣဒဉ္စ ပစ္စယဒွယံ ဗဟုဓာ ပပဉ္စယန္တိ။ အယံ ပနေတ္ထ သာရော – ယော ဟိ ဧသ စက္ခုဝိညာဏာနန္တရာ မနောဓာတု, မနောဓာတုအနန္တရာ မနောဝိညာဏဓာတူတိအာဒိ စိတ္တနိယမော, သော ယသ္မာ ပုရိမစိတ္တဝသေနေဝ ဣဇ္ဈတိ, န အညထာ။ တသ္မာ အတ္တနော အတ္တနော အနန္တရံ အနုရူပဿ စိတ္တုပ္ပါဒဿ ဥပ္ပါဒနသမတ္ထောဝ ဓမ္မော အနန္တရပစ္စယော။ တေနေဝါဟ – ‘‘အနန္တရပစ္စယောတိ စက္ခုဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိ။

ယော အနန္တရပစ္စယော, သွေဝ သမနန္တရပစ္စယော။ ဗျဉ္ဇနမတ္တမေဝ ဟေတ္ထ နာနံ, ဥပစယသန္တတိအာဒီသု ဝိယ, အဓိဝစနနိရုတ္တိဒုကာဒီသု ဝိယ စ, အတ္ထတော ပန နာနံ နတ္ထိ။ ယမ္ပိ ‘‘အဒ္ဓါနန္တရတာယ အနန္တရပစ္စယော, ကာလာနန္တရတာယ သမနန္တရပစ္စယော’’တိ အာစရိယာနံ မတံ, တံ ‘‘နိရောဓာ ဝုဋ္ဌဟန္တဿ နေဝသညာနာသညာယတနကုသလံ ဖလသမာပတ္တိယာ သမနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒီဟိ ဝိရုဇ္ဈတိ။ ယမ္ပိ တတ္ထ ဝဒန္တိ – ‘‘ဓမ္မာနံ သမုဋ္ဌာပနသမတ္ထတာ န ပရိဟာယတိ, ဘာဝနာဗလေန ပန ဝါရိတတ္တာ ဓမ္မာ သမနန္တရံ နုပ္ပဇ္ဇန္တီ’’တိ, တမ္ပိ ကာလာနန္တရတာယ အဘာဝမေဝ သာဓေတိ။ ဘာဝနာဗလေန ဟိ တတ္ထ ကာလာနန္တရတာ နတ္ထီတိ, မယမ္ပိ ဧတဒေဝ ဝဒါမ။ ယသ္မာ စ ကာလာနန္တရတာ နတ္ထိ, တသ္မာ သမနန္တရပစ္စယတာ န ယုဇ္ဇတိ။ ကာလာနန္တရတာယ ဟိ တေသံ သမနန္တရပစ္စယော ဟောတီတိ လဒ္ဓိ။ တသ္မာ အဘိနိဝေသံ အကတွာ ဗျဉ္ဇနမတ္တတောဝေတ္ထ နာနာကရဏံ ပစ္စေတဗ္ဗံ, န အတ္ထတော။ ကထံ? နတ္ထိ ဧတေသံ အန္တရန္တိ ဟိ အနန္တရာ။ သဏ္ဌာနာဘာဝတော သုဋ္ဌု အနန္တရာတိ သမနန္တရာ။

ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သဟ ဥပ္ပဇ္ဇမာနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော သဟဇာတပစ္စယော, ပကာသဿ ပဒီပေါ ဝိယ။ သော အရူပက္ခန္ဓာဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓော ဟောတိ။ ယထာဟ – စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ…ပေ… ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ…ပေ… စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ…ပေ… မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ…ပေ… ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိကာလေ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော၊ ကိဉ္စိ ကာလေ န သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ ဣဒံ ဟဒယဝတ္ထုမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

အညမညံ ဥပ္ပါဒနုပတ္ထမ္ဘနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော အညမညပစ္စယော။ အညမညုပတ္ထမ္ဘကံ တိဒဏ္ဍံ ဝိယ။ သော အရူပက္ခန္ဓာဒိဝသေန တိဝိဓော ဟောတိ။ ယထာဟ – စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညပစ္စယေန ပစ္စယော။ စတ္တာရော မဟာဘူတာ…ပေ… ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

အဓိဋ္ဌာနာကာရေန နိဿယာကာရေန စ ဥပကာရကော ဓမ္မော နိဿယပစ္စယော, တရုစိတ္တကမ္မာဒီနံ ပထဝီပဋာဒယော ဝိယ။ သော ‘‘စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝံ သဟဇာတေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဆဋ္ဌော ပနေတ္ထ ကောဋ္ဌာသော ‘‘စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ, သောတဃာနဇိဝှါကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ, တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ နိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝံ ဝိဘတ္တော။

ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ဣဓ ပန အယံ တာဝ ဝစနတ္ထော – တဒဓီနဝုတ္တိတာယ အတ္တနော ဖလေန နိဿိတော, န ပဋိက္ခိတ္တောတိ နိဿယော။ ယထာ ပန ဘုသော အာယာသော ဥပါယာသော, ဧဝံ ဘုသော နိဿယော ဥပနိဿယော။ ဗလဝကာရဏဿေတံ အဓိဝစနံ။ တသ္မာ ဗလဝကာရဏဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော အာရမ္မဏူပနိဿယော, အနန္တရူပနိဿယော ပကတူပနိဿယောတိ တိဝိဓော ဟောတိ။ တတ္ထ ‘‘ဒါနံ ဒတွာ သီလံ သမာဒိယိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ တံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ, ပုဗ္ဗေ သုစိဏ္ဏာနိ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ, ဈာနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဈာနံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခတိ, သေက္ခာ ဂေါတြဘုံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, ဝေါဒါနံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တိ, သေက္ခာ မဂ္ဂါ ဝုဋ္ဌဟိတွာ မဂ္ဂံ ဂရုံ ကတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တီ’’တိ ဧဝမာဒိနာ နယေန အာရမ္မဏူပနိဿယော တာဝ အာရမ္မဏာဓိပတိနာ သဒ္ဓိံ နာနတ္တံ အကတွာ ဝိဘတ္တော။ တတ္ထ ယံ အာရမ္မဏံ ဂရုံ ကတွာ စိတ္တစေတသိကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တံ နိယမတော တေသံ အာရမ္မဏေသု ဗလဝါရမ္မဏံ ဟောတိ။ ဣတိ ဂရုကာတဗ္ဗမတ္တဋ္ဌေန အာရမ္မဏာဓိပတိ, ဗလဝကာရဏဋ္ဌေန အာရမ္မဏူပနိဿယောတိ ဧဝမေတေသံ နာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

အနန္တရူပနိဿယောပိ ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ခန္ဓာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ခန္ဓာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ နယေန အနန္တရပစ္စယေန သဒ္ဓိံ နာနတ္တံ အကတွာဝ ဝိဘတ္တော။ မာတိကာနိက္ခေပေ ပန နေသံ ‘‘စက္ခုဝိညာဏဓာတု တံသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အနန္တရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ နယေန အနန္တရဿ စ ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ နယေန ဥပနိဿယဿ စ အာဂတတ္တာ နိက္ခေပဝိသေသော အတ္ထိ, သောပိ အတ္ထတော ဧကီဘာဝမေဝ ဂစ္ဆတိ။ ဧဝံ သန္တေပိ အတ္တနော အတ္တနော အနန္တရံ အနုရူပဿ စိတ္တုပ္ပါဒဿ ပဝတ္တနသမတ္ထတာယ အနန္တရတာ ပုရိမစိတ္တဿ စ ပစ္ဆိမစိတ္တုပ္ပါဒနေ ဗလဝတာယ အနန္တရူပနိဿယတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ယထာ ဟိ ဟေတုပစ္စယာဒီသု ကဉ္စိ ဓမ္မံ ဝိနာပိ စိတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, န ဧဝံ အနန္တရစိတ္တံ, ဝိနာ စိတ္တဿ ဥပ္ပတ္တိ နာမ အတ္ထိ, တသ္မာ ဗလဝပစ္စယော ဟောတိ။ ဣတိ အတ္တနော အတ္တနော အနန္တရံ အနုရူပစိတ္တုပ္ပါဒဝသေန အနန္တရပစ္စယော, ဗလဝကာရဏဝသေန အနန္တရူပနိဿယောတိ ဧဝမေတေသံ နာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ပကတူပနိဿယော ပန ပကတော ဥပနိဿယော ပကတူပနိဿယော။ ပကတော နာမ အတ္တနော သန္တာနေ နိပ္ဖါဒိတော ဝါ သဒ္ဓါသီလာဒိ၊ ဥပသေဝိတော ဝါ ဥတုဘောဇနာဒိ။ ပကတိယာယေဝ ဝါ ဥပနိဿယော ပကတူပနိဿယော, အာရမ္မဏာနန္တရေဟိ အသမ္မိဿောတိ အတ္ထော။ တဿ ‘‘ပကတူပနိဿယော – သဒ္ဓံ ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတိ, သီလံ သမာဒိယတိ, ဥပေါသထကမ္မံ ကရောတိ, ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတိ, ဝိပဿနံ ဥပ္ပါဒေတိ, မဂ္ဂံ ဥပ္ပါဒေတိ, အဘိညံ ဥပ္ပါဒေတိ, သမာပတ္တိံ ဥပ္ပါဒေတိ, သီလံ… သုတံ… စာဂံ… ပညံ ဥပနိဿာယ ဒါနံ ဒေတိ…ပေ… သမာပတ္တိံ ဥပ္ပါဒေတိ။ သဒ္ဓါ… သီလံ… သုတံ… စာဂေါ… ပညာ သဒ္ဓါယ… သီလဿ… သုတဿ… စာဂဿ… ပညာယ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ နယေန အနေကပ္ပကာရကော ပဘေဒေါ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဣတိ ဣမေ သဒ္ဓါဒယော ပကတာ စေဝ ဗလဝကာရဏဋ္ဌေန ဥပနိဿယာ စာတိ ပကတူပနိဿယောတိ။

ပဌမတရံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဝတ္တမာနဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ပုရေဇာတပစ္စယော။ သော ပဉ္စဒွါရေ ဝတ္ထာရမ္မဏဟဒယဝတ္ထုဝသေန ဧကာဒသဝိဓော ဟောတိ။ ယထာဟ – စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ သောတ… ဃာန… ဇိဝှါ… ကာယာယတနံ, ရူပါယတနံ, သဒ္ဒ… ဂန္ဓ… ရသ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ, ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ, တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော, မနောဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ကိဉ္စိ ကာလေ ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော, ကိဉ္စိ ကာလေ န ပုရေဇာတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

ပုရေဇာတာနံ ရူပဓမ္မာနံ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဥပကာရကော အရူပဓမ္မော ပစ္ဆာဇာတပစ္စယော, ဂိဇ္ဈပေါတကသရီရာနံ အာဟာရာသာစေတနာ ဝိယ။ တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ပစ္ဆာဇာတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ။

အာသေဝနဋ္ဌေန အနန္တရာနံ ပဂုဏဗလဝဘာဝါယ ဥပကာရကော ဓမ္မော အာသေဝနပစ္စယော, ဂန္ထာဒီသု ပုရိမာပုရိမာဘိယောဂေါ ဝိယ။ သော ကုသလာကုသလကိရိယဇဝနဝသေန တိဝိဓော ဟောတိ။ ယထာဟ – ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပုရိမာ ပုရိမာ အကုသလာ…ပေ… ကိရိယာဗျာကတာ ဓမ္မာ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနံ ကိရိယာဗျာကတာနံ ဓမ္မာနံ အာသေဝနပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

စိတ္တပယောဂသင်္ခါတေန ကိရိယာဘာဝေန ဥပကာရကော ဓမ္မော ကမ္မပစ္စယော။ သော နာနာက္ခဏိကာယ စေဝ ကုသလာကုသလစေတနာယ သဟဇာတာယ စ သဗ္ဗာယပိ စေတနာယ ဝသေန ဒုဝိဓော ဟောတိ။ ယထာဟ – ကုသလာကုသလံ ကမ္မံ ဝိပါကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယော။ စေတနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံ သမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ကမ္မပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

နိရုဿာဟသန္တဘာဝေန နိရုဿာဟသန္တဘာဝါယ ဥပကာရကော ဝိပါကဓမ္မော ဝိပါကပစ္စယော။ သော ပဝတ္တေ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ, ပဋိသန္ဓိယံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ, သဗ္ဗတ္ထ စ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ ဝိပါကပစ္စယော ဟောတိ။ ယထာဟ – ဝိပါကာဗျာကတော ဧကော ခန္ဓော တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ, စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ, ဝိပါကပစ္စယေန ပစ္စယော…ပေ… ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတော ဧကော ခန္ဓော…ပေ… ဒွေ ခန္ဓာ ဒွိန္နံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ဝိပါကပစ္စယေန ပစ္စယော။ ခန္ဓာ ဝတ္ထုဿ ဝိပါကပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

ရူပါရူပါနံ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဥပကာရကာ စတ္တာရော အာဟာရာ အာဟာရပစ္စယော။ ယထာဟ – ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ ပဉှာဝါရေ ပန ‘‘ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတာ အာဟာရာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ အာဟာရပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိပိ ဝုတ္တံ။

အဓိပတိယဋ္ဌေန ဥပကာရကာ ဣတ္ထိန္ဒြိယပုရိသိန္ဒြိယဝဇ္ဇာ ဝီသတိန္ဒြိယာ ဣန္ဒြိယပစ္စယော။ တတ္ထ စက္ခုန္ဒြိယာဒယော ပဉ္စ အရူပဓမ္မာနံယေဝ, သေသာ ရူပါရူပါနံ ပစ္စယာ ဟောန္တိ။ ယထာဟ – စက္ခုန္ဒြိယံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ, သောတ… ဃာန… ဇိဝှါ… ကာယိန္ဒြိယံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ ကဋတ္တာရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော။ အရူပိနော ဣန္ဒြိယာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ ပဉှာဝါရေ ပန ‘‘ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတာ ဣန္ဒြိယာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ဣန္ဒြိယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိပိ ဝုတ္တံ။

ဥပနိဇ္ဈာယနဋ္ဌေန ဥပကာရကာနိ ဌပေတွာ ဒွိပဉ္စဝိညာဏေသု ကာယိကသုခဒုက္ခဝေဒနာဒွယံ သဗ္ဗာနိပိ ကုသလာဒိဘေဒါနိ သတ္တ ဈာနင်္ဂါနိ ဈာနပစ္စယော။ ယထာဟ – ဈာနင်္ဂါနိ ဈာနသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဈာနပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ ပဉှာဝါရေ ပန ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတာနိ ဈာနင်္ဂါနိ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ဈာနပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိပိ ဝုတ္တံ။

ယတော တတော ဝါ နိယျာနဋ္ဌေန ဥပကာရကာနိ ကုသလာဒိဘေဒါနိ ဒွါဒသ မဂ္ဂင်္ဂါနိ မဂ္ဂပစ္စယော။ ယထာဟ – ‘‘မဂ္ဂင်္ဂါနိ မဂ္ဂသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ မဂ္ဂပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ။ ပဉှာဝါရေ ပန ‘‘ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတာနိ မဂ္ဂင်္ဂါနိ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ မဂ္ဂပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဝုတ္တံ။ န ဧတေ ပန ဒွေပိ ဈာနမဂ္ဂပစ္စယာ ယထာသင်္ချံ ဒွိပဉ္စဝိညာဏာဟေတုကစိတ္တေသု လဗ္ဘန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ဧကဝတ္ထုကဧကာရမ္မဏဧကုပ္ပါဒေကနိရောဓသင်္ခါတေန သမ္ပယုတ္တဘာဝေန ဥပကာရကာ အရူပဓမ္မာ သမ္ပယုတ္တပစ္စယော။ ယထာဟ – ‘‘စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သမ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ။

ဧကဝတ္ထုကာဒိဘာဝါနုပဂမေန ဥပကာရကာ ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ, အရူပိနော ဓမ္မာ ရူပီနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ သော သဟဇာတပစ္ဆာဇာတပုရေဇာတဝသေန တိဝိဓော ဟောတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ – သဟဇာတာ ကုသလာ ခန္ဓာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ ပစ္ဆာဇာတာ ကုသလာ ခန္ဓာ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ အဗျာကတပဒဿ ပန သဟဇာတဝိဘင်္ဂေ ‘‘ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတာ ခန္ဓာ ကဋတ္တာရူပါနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ ခန္ဓာ ဝတ္ထုဿ, ဝတ္ထု ခန္ဓာနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဝုတ္တံ။ ပုရေဇာတံ ပန စက္ခုန္ဒြိယာဒိဝတ္ထုဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ယထာဟ – ပုရေဇာတံ စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဿ…ပေ… ကာယာယတနံ ကာယဝိညာဏဿ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယော။ ဝတ္ထု ဝိပါကာဗျာကတာနံ ကိရိယာဗျာကတာနံ ခန္ဓာနံ ဝတ္ထု ကုသလာနံ ခန္ဓာနံ, ဝတ္ထု အကုသလာနံ ခန္ဓာနံ ဝိပ္ပယုတ္တပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

ပစ္စုပ္ပန္နလက္ခဏေန အတ္ထိဘာဝေန တာဒိသဿေဝ ဓမ္မဿ ဥပတ္ထမ္ဘကဋ္ဌေန ဥပကာရကော ဓမ္မော အတ္ထိပစ္စယော။ တဿ အရူပက္ခန္ဓမဟာဘူတနာမရူပစိတ္တစေတသိကမဟာဘူတာယတနဝတ္ထုဝသေန သတ္တဓာ မာတိကာ နိက္ခိတ္တာ။ ယထာဟ – စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော၊ စတ္တာရော မဟာဘူတာ အညမညံ, ဩက္ကန္တိက္ခဏေ နာမရူပံ အညမညံ, စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ မဟာဘူတာ ဥပါဒါရူပါနံ, စက္ခာယတနံ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ…ပေ… ကာယာယတနံ…ပေ… ရူပါယတနံ…ပေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ ကာယဝိညာဏဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပါယတနံ…ပေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာယတနံ မနောဓာတုယာ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ယံ ရူပံ နိဿာယ မနောဓာတု စ မနောဝိညာဏဓာတု စ ဝတ္တန္တိ, တံ ရူပံ မနောဓာတုယာ စ မနောဝိညာဏဓာတုယာ စ တံသမ္ပယုတ္တကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ ပဉှာဝါရေ ပန သဟဇာတံ, ပုရေဇာတံ, ပစ္ဆာဇာတံ, အာဟာရံ, ဣန္ဒြိယန္တိပိ နိက္ခိပိတွာ သဟဇာတေ တာဝ ‘‘ဧကော ခန္ဓော တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ နယေန နိဒ္ဒေသော ကတော။ ပုရေဇာတေ ပုရေဇာတာနံ စက္ခာဒီနံ ဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတော။ ပစ္ဆာဇာတေ ပုရေဇာတဿ ဣမဿ ကာယဿ ပစ္ဆာဇာတာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ပစ္စယဝသေန နိဒ္ဒေသော ကတော။ အာဟာရိန္ဒြိယေသု ပန ‘‘ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဣမဿ ကာယဿ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော။ ရူပဇီဝိတိန္ဒြိယံ ကဋတ္တာရူပါနံ အတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝံ နိဒ္ဒေသော ကတောတိ။

အတ္တနော အနန္တရံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာနံ အရူပဓမ္မာနံ ပဝတ္တိဩကာသဿ ဒါနေန ဥပကာရကာ သမနန္တရနိရုဒ္ဓါ အရူပဓမ္မာ နတ္ထိပစ္စယော။ ယထာဟ – သမနန္တရနိရုဒ္ဓါ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပဋုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ နတ္ထိပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

တေ ဧဝ ဝိဂတဘာဝေန ဥပကာရကတ္တာ ဝိဂတပစ္စယော။ ယထာဟ – သမနန္တရဝိဂတာ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ ပဋုပ္ပန္နာနံ စိတ္တစေတသိကာနံ ဓမ္မာနံ ဝိဂတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

အတ္ထိပစ္စယဓမ္မာ ဧဝ အဝိဂတဘာဝေန ဥပကာရကတ္တာ အဝိဂတပစ္စယောတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဒေသနာဝိလာသေန ပန တထာ ဝိနေတဗ္ဗဝေနေယျဝသေန ဝါ အယံ ဒုကော ဝုတ္တော၊ သဟေတုကဒုကံ ဝတွာပိ ဟေတုသမ္ပယုတ္တဒုကော ဝိယာတိ။

ဣမေသု ပန စတုဝီသတိယာ ပစ္စယေသု အသမ္မောဟတ္ထံ –

ဓမ္မတော ကာလတော စေဝ, နာနပ္ပကာရဘေဒတော၊

ပစ္စယုပ္ပန္နတော စေဝ, ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

တတ္ထ ဓမ္မတောတိ – ဣမေသု ဟိ ပစ္စယေသု ဟေတုပစ္စယော တာဝ နာမရူပဓမ္မေသု နာမဓမ္မေကဒေသော။ အာရမ္မဏပစ္စယော သဒ္ဓိံ ပညတ္တိယာ စ အဘာဝေန သဗ္ဗေပိ နာမရူပဓမ္မာ။ အဓိပတိပစ္စယေ သဟဇာတာဓိပတိ နာမဓမ္မေကဒေသော, တထာ ကမ္မဈာနမဂ္ဂပစ္စယာ။ အာရမ္မဏာဓိပတိ သဗ္ဗေပိ ဂရုကာတဗ္ဗာ အာရမ္မဏဓမ္မာ။ အနန္တရသမနန္တရပစ္ဆာဇာတအာသေဝနဝိပါကသမ္ပယုတ္တနတ္ထိဝိဂတပစ္စယာ နာမဓမ္မာဝ။ နိဗ္ဗာနဿ အသင်္ဂဟိတတ္တာ နာမဓမ္မေကဒေသောတိပိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ။ ပုရေဇာတပစ္စယော ရူပေကဒေသော။ သေသာ ယထာလာဘဝသေန နာမရူပဓမ္မာတိ ဧဝံ တာဝေတ္ထ ဓမ္မတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

ကာလတောတိ –

ပစ္စုပ္ပန္နာဝ ဟောန္တေတ္ထ, ပစ္စယာ ဒသ ပဉ္စ စ၊

အတီတာ ဧဝ ပဉ္စေကော, တေ ကာလေ ဒွေပိ နိဿိတော၊

တယော တိကာလိကာ စေဝ, ဝိမုတ္တာ စာပိ ကာလတောတိ။

ဧတေသု ဟိ ဟေတုပစ္စယော သဟဇာတအညမညနိဿယပုရေဇာတပစ္ဆာဇာတဝိပါကအာဟာရဣန္ဒြိယဈာနမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တဝိပ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယောတိ ဣမေ ပန္နရသ ပစ္စယာ ပစ္စုပ္ပန္နဓမ္မာဝ ဟောန္တိ။ အနန္တရပစ္စယော သမနန္တရအာသေဝနနတ္ထိဝိဂတပစ္စယောတိ ဣမေ ပဉ္စ အတီတာယေဝ ဟောန္တိ။ ဧကော ပန ကမ္မပစ္စယော, သော ပစ္စုပ္ပန္နာတီတေ ဒွေပိ ကာလေ နိဿိတော ဟောတိ။ သေသာ အာရမ္မဏပစ္စယော အဓိပတိပစ္စယော ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ဣမေ တယော ပစ္စယာ တေကာလိကာပိ ဟောန္တိ, ပညတ္တိယာ သဒ္ဓိံ နိဗ္ဗာနဿ သင်္ဂဟိတတ္တာ ကာလဝိမုတ္တာပီတိ။ ဧဝမေတ္ထ ကာလတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

နာနပ္ပကာရဘေဒတော ပစ္စယုပ္ပန္နတောတိ ဣမေသံ ပန ဒွိန္နံ ပဒါနံ အတ္ထော နိဒ္ဒေသဝါရေ အာဝိဘဝိဿတီတိ။

ပစ္စယုဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ။

ပစ္စယနိဒ္ဒေသ

၁။ ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁။ ဣဒါနိ သဗ္ဗေပိ တေ ပစ္စယေ ဥဒ္ဒိဋ္ဌပဋိပါဋိယာ နိဒ္ဒိသိတွာ ဒဿေတုံ ဟေတုပစ္စယောတိ ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ဟေတုပစ္စယောတိ စတုဝီသတိယာ ပစ္စယေသု နိက္ခိတ္တပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗပဌမံ ဘာဇေတဗ္ဗဿ ပဒုဒ္ဓါရော။ သေသပစ္စယေသုပိ ဣမိနာဝ နယေန ပဌမံ ဘာဇေတဗ္ဗပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အယံ ပနေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော – ယော ပစ္စယုဒ္ဒေသေ ဟေတုပစ္စယောတိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌော, သော နိဒ္ဒေသတော ‘‘ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော။ ဣမိနာ ဥပါယေန သဗ္ဗပစ္စယေသု ဘာဇေတဗ္ဗဿ ပဒဿ ဝိဿဇ္ဇနေန သဒ္ဓိံ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ဣဒါနိ ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ အဝတွာ ‘‘ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ကသ္မာ ဝုတ္တန္တိ? ပစ္စယဿ စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နာနဉ္စ ဝဝတ္ထာပနတော။ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ ဟိ ဝုတ္တေ ဟေတုနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ အတ္ထော ဘဝေယျ။ ဧဝံ သန္တေ အသုကော နာမ ဓမ္မော ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ပစ္စယဝဝတ္ထာနံ န ပညာယေယျ။ အထာပိ ဟေတုနာ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာဝ ယေသံ ကေသဉ္စိ သမ္ပယုတ္တကာနံ ဟေတူ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ အတ္ထော ဘဝေယျ, ဧဝံ သန္တေ ဟေတုနာ ဝိပ္ပယုတ္တာ စက္ခုဝိညာဏာဒယောပိ သမ္ပယုတ္တကာယေဝ, ဟေတုနာ သမ္ပယုတ္တာ ကုသလာဒယောပိ။ တတ္ထ အယံ ဟေတု အသုကဿ နာမ သမ္ပယုတ္တကဓမ္မဿ ပစ္စယောတိ ပစ္စယုပ္ပန္နဝဝတ္ထာနံ န ပညာယေယျ။ တသ္မာ ပစ္စယဉ္စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နဉ္စ ဝဝတ္ထာပေန္တော ‘‘ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ အာဟ။ တဿတ္ထော – ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ကုသလာဒိဓမ္မာနံ ယော ဟေတု သမ္ပယုတ္တကော, သော ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ တတြာပိ ‘‘ပစ္စယော’’တိ အဝတွာ ‘‘ဟေတုပစ္စယေနာ’’တိ ဝစနံ ဟေတုနော အညထာ ပစ္စယဘာဝပဋိသေဓနတ္ထံ။ အယဉှိ ဟေတု ဟေတုပစ္စယေနာပိ ပစ္စယော ဟောတိ, သဟဇာတာဒိပစ္စယေနာပိ။ တတြာဿ ယွာယံ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန အညထာပိ ပစ္စယဘာဝေါ, တဿ ပဋိသေဓနတ္ထံ ဟေတုပစ္စယေနာတိ ဝုတ္တံ။ ဧဝံ သန္တေပိ ‘‘တံသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ အဝတွာ ကသ္မာ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဝုတ္တန္တိ? နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဿ အပါကဋတ္တာ။ တံသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ ဟိ ဝုတ္တေ ယေန တေ တံသမ္ပယုတ္တကာ နာမ ဟောန္တိ, အယံ နာမ သောတိ နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗော အပါကဋော။ တဿ အပါကဋတ္တာ ယေန သမ္ပယုတ္တာ တေ တံသမ္ပယုတ္တကာတိ ဝုစ္စန္တိ, တံ သရူပတောဝ ဒဿေတုံ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဝုတ္တံ။

တံသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ဧတ္ထ ပန နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗဿ ပါကဋတ္တာ တံ-ဂဟဏံ ကတံ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – တေ ဟေတူ စေဝ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာ စ ဓမ္မာ သမုဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ တံသမုဋ္ဌာနာနိ။ တေသံ တံသမုဋ္ဌာနာနံ, ဟေတုတော စေဝ ဟေတုသမ္ပယုတ္တဓမ္မေဟိ စ နိဗ္ဗတ္တာနန္တိ အတ္ထော။ ဣမိနာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပံ ဂဏှာတိ။ ကိံ ပန တံ စိတ္တတော အညေနပိ သမုဋ္ဌာတီတိ? အာမ, သမုဋ္ဌာတိ။ သဗ္ဗေပိ ဟိ စိတ္တစေတသိကာ ဧကတော ဟုတွာ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ။ လောကိယဓမ္မဒေသနာယံ ပန စိတ္တဿ အဓိကဘာဝတော တထာဝိဓံ ရူပံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနန္တိ ဝုစ္စတိ။ တေနေဝါဟ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနံ ရူပါနံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။

ယဒိ ဧဝံ ဣဓာပိ ‘‘တံသမုဋ္ဌာနာန’’န္တိ အဝတွာ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ကသ္မာ န ဝုတ္တန္တိ? အစိတ္တသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ သင်္ဂဏှနတော။ ပဉှာဝါရသ္မိဉှိ ‘‘ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဝိပါကာဗျာကတာ ဟေတူ သမ္ပယုတ္တကာနံ ခန္ဓာနံ ကဋတ္တာ စ ရူပါနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ အာဂတံ’’။ တဿ သင်္ဂဏှနတ္ထံ ဣဓ စိတ္တသမုဋ္ဌာနာနန္တိ အဝတွာ တံသမုဋ္ဌာနာနန္တိ ဝုတ္တံ။ တဿတ္ထော – စိတ္တဇရူပံ အဇနယမာနာပိ တေ ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာ ဓမ္မာ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန သမုဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ တံသမုဋ္ဌာနာနိ။ တေသံ တံသမုဋ္ဌာနာနံ ပဝတ္တေ စိတ္တဇာနံ ပဋိသန္ဓိယဉ္စ ကဋတ္တာရူပါနမ္ပိ ဟေတူ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ။ ဣမိနာ ဥပါယေန အညေသုပိ တံသမုဋ္ဌာနာနန္တိ အာဂတဋ္ဌာနေသု အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။

ကသ္မာ ပနာယံ ဟေတု ပဋိသန္ဓိယမေဝ ကဋတ္တာရူပါနံ ဟေတုပစ္စယော ဟောတိ, န ပဝတ္တေတိ? ပဋိသန္ဓိယံ ကမ္မဇရူပါနံ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယ။ ပဋိသန္ဓိယဉှိ ကမ္မဇရူပါနံ စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ ပဝတ္တိ, စိတ္တဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စေဝ တိဋ္ဌန္တိ စ။ တသ္မိဉှိ ခဏေ စိတ္တံ စိတ္တဇရူပံ ဇနေတုံ န သက္ကောတိ, တာနိပိ ဝိနာ စိတ္တေန ဥပ္ပဇ္ဇိတုံ ဝါ ဌာတုံ ဝါ န သက္ကောန္တိ။ တေနေဝါဟ – ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတေ ဝိညာဏေ နာမရူပဿ အဝက္ကန္တိ ဟောတီ’’တိ (သံ။ နိ။ ၂။၃၉)။ ပဝတ္တိယံ ပန တေသံ စိတ္တေ ဝိဇ္ဇမာနေပိ ကမ္မပဋိဗဒ္ဓါဝ ပဝတ္တိ, န စိတ္တပဋိဗဒ္ဓါ။ အဝိဇ္ဇမာနေ စာပိ စိတ္တေ နိရောဓသမာပန္နာနံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိယေဝ။

ကသ္မာ ပန ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ စိတ္တံ စိတ္တဇရူပံ ဇနေတုံ န သက္ကောတီတိ? ကမ္မဝေဂက္ခိတ္တတာယ စေဝ အပ္ပတိဋ္ဌိတဝတ္ထုတာယ စ ဒုဗ္ဗလတ္တာ။ တဉှိ တဒါ ကမ္မဝေဂက္ခိတ္တံ အပုရေဇာတဝတ္ထုကတ္တာ စ အပ္ပတိဋ္ဌိတဝတ္ထုကန္တိ ဒုဗ္ဗလံ ဟောတိ။ တသ္မာ ပပါတေ ပတိတမတ္တော ပုရိသော ကိဉ္စိ သိပ္ပံ ကာတုံ ဝိယ ရူပံ ဇနေတုံ န သက္ကောတိ၊ ကမ္မဇရူပမေဝ ပနဿ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ။ တဉ္စ ကမ္မဇရူပဿေဝ ဗီဇဋ္ဌာနေ တိဋ္ဌတိ။ ကမ္မံ ပနဿ ခေတ္တသဒိသံ, ကိလေသာ အာပသဒိသာ။ တသ္မာ သန္တေပိ ခေတ္တေ အာပေ စ ပဌမုပ္ပတ္တိယံ ဗီဇာနုဘာဝေန ရုက္ခုပ္ပတ္တိ ဝိယ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ စိတ္တာနုဘာဝေန ရူပကာယဿ ဥပ္ပတ္တိ။ ဗီဇေ ပန ဝိဂတေပိ ပထဝီအာပါနုဘာဝေန ရုက္ခဿ ဥပရူပရိ ပဝတ္တိ ဝိယ၊ ဝိနာ စိတ္တေန ကမ္မတောဝ ကဋတ္တာရူပါနံ ပဝတ္တိ ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ – ‘‘ကမ္မံ ခေတ္တံ ဝိညာဏံ ဗီဇံ တဏှာ သ္နေဟော’’တိ (အ။ နိ။ ၃။၇၇)။

အယဉ္စ ပနတ္ထော ဩကာသဝသေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗော။ တယော ဟိ ဩကာသာ – နာမောကာသော, ရူပေါကာသော, နာမရူပေါကာသောတိ။ တတ္ထ အရူပဘဝေါ နာမောကာသော နာမ။ တတြ ဟိ ဟဒယဝတ္ထုမတ္တမ္ပိ ရူပပစ္စယံ ဝိနာ အရူပဓမ္မာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ အသညဘဝေါ ရူပေါကာသော နာမ။ တတြ ဟိ ပဋိသန္ဓိစိတ္တမတ္တမ္ပိ အရူပပစ္စယံ ဝိနာ ရူပဓမ္မာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါ နာမရူပေါကာသော နာမ။ တတြ ဟိ ဝတ္ထုရူပမတ္တမ္ပိ ဝိနာ ပဋိသန္ဓိယံ အရူပဓမ္မာ, ပဋိသန္ဓိစိတ္တဉ္စ ဝိနာ ကမ္မဇာပိ ရူပဓမ္မာ နုပ္ပဇ္ဇန္တိ။ ယုဂနဒ္ဓါဝ ရူပါရူပါနံ ဥပ္ပတ္တိ။ ယထာ ဟိ သဿာမိကေ သရာဇကေ ဂေဟေ သဒွါရပါလကေ ရာဇာဏတ္တိံ ဝိနာ ပဌမပ္ပဝေသော နာမ နတ္ထိ, အပရဘာဂေ ပန ဝိနာပိ အာဏတ္တိံ ပုရိမာဏတ္တိအာနုဘာဝေနေဝ ဟောတိ, ဧဝမေဝ ပဉ္စဝေါကာရေ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏရာဇဿ သဟဇာတာဒိပစ္စယတံ ဝိနာ ရူပဿ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပဌမုပ္ပတ္တိ နာမ နတ္ထိ။ အပရဘာဂေ ပန ဝိနာပိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ သဟဇာတာဒိပစ္စယာနုဘာဝံ ပုရိမာနုဘာဝဝသေန လဒ္ဓပ္ပဝေသဿ ကမ္မတော ပဝတ္တိ ဟောတိ။ အသညဘဝေါ ပန ယသ္မာ အရူပေါကာသော န ဟောတိ, တသ္မာ တတ္ထ ဝိနာဝ အရူပပစ္စယာ အသညောကာသတ္တာ ရူပံ ပဝတ္တတိ, အဿာမိကေ သုညဂေဟေ အတ္တနော ဂေဟေ စ ပုရိသဿ ပဝေသော ဝိယ။ အရူပဘဝေါပိ ယသ္မာ ရူပေါကာသော န ဟောတိ, တသ္မာ တတ္ထ ဝိနာဝ ရူပပစ္စယာ အညောကာသတ္တာ အရူပဓမ္မာ ပဝတ္တန္တိ။ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေါ ပန ရူပါရူပေါကာသောတိ နတ္ထေတ္ထ အရူပပစ္စယံ ဝိနာ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ရူပါနံ ဥပ္ပတ္တီတိ။ ဣတိ အယံ ဟေတု ပဋိသန္ဓိယမေဝ ကဋတ္တာရူပါနံ ပစ္စယော ဟောတိ, န ပဝတ္တေတိ။

နနု ‘‘ဟေတူ သဟဇာတာနံ ဟေတုပစ္စယေန ပစ္စယောတိ ဝုတ္တေ သဗ္ဗောပိ အယမတ္ထော ဂဟိတော ဟောတိ, အထ ကသ္မာ ‘‘ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာနံ ဓမ္မာနံ တံသမုဋ္ဌာနာနဉ္စ ရူပါန’’န္တိ ဣဒံ ဂဟိတန္တိ? ပဝတ္တိယံ ကဋတ္တာရူပါဒီနံ ပစ္စယဘာဝပဋိဗာဟနတော။ ဧဝဉှိ သတိ ယာနိ ပဝတ္တိယံ ဟေတုနာ သဟ ဧကက္ခဏေ ကဋတ္တာရူပါနိ စေဝ ဥတုအာဟာရသမုဋ္ဌာနာနိ စ ဇာယန္တိ, တေသမ္ပိ ဟေတူ ဟေတုပစ္စယောတိ အာပဇ္ဇေယျ, န စ သော တေသံ ပစ္စယော။ တသ္မာ တေသံ ပစ္စယဘာဝဿ ပဋိဗာဟနတ္ထမေတံ ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဣဒါနိ ‘‘နာနပ္ပကာရဘေဒတော ပစ္စယုပ္ပန္နတော’’တိ ဣမေသံ ပဒါနံ ဝသေနေတ္ထ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။ တေသု နာနပ္ပကာရဘေဒတောတိ အယဉှိ ဟေတု နာမ ဇာတိတော ကုသလာကုသလဝိပါကကိရိယဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓော။ တတ္ထ ကုသလဟေတု ဘူမန္တရတော ကာမာဝစရာဒိဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓော, အကုသလဟေတု ကာမာဝစရောဝ ဝိပါကဟေတု ကာမာဝစရာဒိဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓော, ကိရိယဟေတု ကာမာဝစရော ရူပါဝစရော အရူပါဝစရောတိ တိဝိဓော။ တတ္ထ ကာမာဝစရကုသလဟေတု နာမတော အလောဘာဒိဝသေန တိဝိဓော။ ရူပါဝစရာဒိကုသလဟေတူသုပိ ဧသေဝ နယော။ အကုသလဟေတု လောဘာဒိဝသေန တိဝိဓော။ ဝိပါကကိရိယဟေတူ ပန အလောဘာဒိဝသေန တယော တယော ဟောန္တိ။ တံတံစိတ္တသမ္ပယောဂဝသေန ပန တေသံ တေသံ ဟေတူနံ နာနပ္ပကာရဘေဒေါယေဝါတိ ဧဝံ တာဝေတ္ထ နာနပ္ပကာရဘေဒတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

ပစ္စယုပ္ပန္နတောတိ ဣမိနာ ပစ္စယေန ဣမေ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, ဣမေသံ နာမ ဓမ္မာနံ အယံ ပစ္စယောတိ ဧဝမ္ပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယောတိ အတ္ထော။ တတ္ထ ဣမသ္မိံ တာဝ ဟေတုပစ္စယေ ကာမာဝစရကုသလဟေတု ကာမဘဝရူပဘဝေသု အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ ဟေတုပစ္စယော ဟောတိ, အရူပဘဝေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံယေဝ။ ရူပါဝစရကုသလဟေတု ကာမဘဝရူပဘဝေသုယေဝ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ ဟေတုပစ္စယော။ အရူပါဝစရကုသလဟေတု ကာမာဝစရကုသလဟေတုသဒိသောဝ။ တထာ အပရိယာပန္နကုသလဟေတု, တထာ အကုသလဟေတု။ ကာမာဝစရဝိပါကဟေတု ပန ကာမဘဝသ္မိံယေဝ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနံ, ပဋိသန္ဓိယံ ကဋတ္တာရူပါနံ, ပဝတ္တေ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ ဟေတုပစ္စယော။ ရူပါဝစရဝိပါကဟေတု ရူပဘဝေ ဝုတ္တပ္ပကာရာနညေဝ ဟေတုပစ္စယော။ အရူပါဝစရဝိပါကဟေတု အရူပဘဝေ သမ္ပယုတ္တကာနညေဝ ဟေတုပစ္စယော။ အပရိယာပန္နဝိပါကဟေတု ကာမဘဝရူပဘဝေသု သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ အရူပဘဝေ အရူပဓမ္မာနညေဝ ဟေတုပစ္စယော။ ကိရိယဟေတူသု ပန တေဘူမကေသုပိ ကုသလဟေတုသဒိသောဝ ပစ္စယောတိ။ ဧဝမေတ္ထ ပစ္စယုပ္ပန္နတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယောတိ။

ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ။

၂။ အာရမ္မဏပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂။ အာရမ္မဏပစ္စယနိဒ္ဒေသေ ရူပါယတနန္တိ ရူပသင်္ခါတံ အာယတနံ။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော။ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာတိ စက္ခုဝိညာဏသင်္ခါတာယ ဓာတုယာ။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။ တံသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ တာယ စက္ခုဝိညာဏဓာတုယာ သမ္ပယုတ္တကာနံ တိဏ္ဏံ ခန္ဓာနံ, သဗ္ဗေသမ္ပိ စက္ခုပသာဒဝတ္ထုကာနံ စတုန္နံ ခန္ဓာနံ ရူပါယတနံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယောတိ အတ္ထော။ ဣတော ပရေသုပိ ဧသေဝ နယော။ မနောဓာတုယာတိ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မာယ တိဝိဓာယပိ မနောဓာတုယာ ရူပါယတနာဒီနိ ပဉ္စ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယော, နော စ ခေါ ဧကက္ခဏေ။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာတိ ဧတာနိ စ ရူပါယတနာဒီနိ ပဉ္စ အဝသေသာ စ သဗ္ဗေပိ ဉေယျဓမ္မာ ဣမာ ဆ ဓာတုယော ဌပေတွာ သေသာယ သသမ္ပယုတ္တဓမ္မာယ မနောဝိညာဏဓာတုယာ အာရမ္မဏပစ္စယေန ပစ္စယောတိ အတ္ထော။ ယံ ယံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘာတိ ဣမိနာ ယေ ဧတေ ဧတာသံ သတ္တန္နံ ဝိညာဏဓာတူနံ အာရမ္မဏဓမ္မာ ဝုတ္တာ, တေ တာသံ ဓာတူနံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ဥပ္ပဇ္ဇနက္ခဏေယေဝ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောန္တီတိ ဒီပေတိ။ ဧဝံ ဟောန္တာပိ စ န ဧကတော ဟောန္တိ, ယံ ယံ အာရဗ္ဘ ယေ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, တေသံ တေသံ တေ တေ ဝိသုံ ဝိသုံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောန္တီတိပိ ဒီပေတိ။ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဣဒံ ယထာ နဇ္ဇော သန္ဒန္တိ, ပဗ္ဗတာ တိဋ္ဌန္တီတိ သဗ္ဗကာလသင်္ဂဟဝသေန, ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေန ယေပိ အာရဗ္ဘ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု, ယေပိ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ, တေ သဗ္ဗေ အာရမ္မဏပစ္စယေနေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိံသု စ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တိ စာတိ သိဒ္ဓံ ဟောတိ။ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာတိ ဣဒံ ‘‘ယေ ယေ ဓမ္မာ’’တိ ဝုတ္တာနံ သရူပတော နိဒဿနံ။ တေ တေ ဓမ္မာတိ တေ တေ အာရမ္မဏဓမ္မာ။ တေသံ တေသန္တိ တေသံ တေသံ စိတ္တစေတသိကဓမ္မာနံ။ အယံ တာဝေတ္ထ ပါဠိဝဏ္ဏနာ။

ဣဒံ ပန အာရမ္မဏံ နာမ ရူပါရမ္မဏံ သဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗဓမ္မာရမ္မဏန္တိ ကောဋ္ဌာသတော ဆဗ္ဗိဓံ ဟောတိ။ တတ္ထ ဌပေတွာ ပညတ္တိံ အဝသေသံ ဘူမိတော ကာမာဝစရံ…ပေ… အပရိယာပန္နန္တိ စတုဗ္ဗိဓံ ဟောတိ။ တတ္ထ ကာမာဝစရံ ကုသလာကုသလဝိပါကကိရိယရူပဘေဒတော ပဉ္စဝိဓံ၊ ရူပါဝစရံ ကုသလဝိပါကကိရိယတော တိဝိဓံ, တထာ အရူပါဝစရံ, အပရိယာပန္နံ ကုသလဝိပါကနိဗ္ဗာနဝသေန တိဝိဓံ ဟောတိ။ သဗ္ဗမေဝ ဝါ ဧတံ ကုသလာကုသလဝိပါကကိရိယရူပနိဗ္ဗာနပညတ္တိဘေဒတော သတ္တဝိဓံ ဟောတိ။ တတ္ထ ကုသလံ ဘူမိဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓံ ဟောတိ, အကုသလံ ကာမာဝစရမေဝ, ဝိပါကံ စတုဘူမကံ, ကိရိယံ တိဘူမကံ, ရူပံ ဧကဘူမကံ ကာမာဝစရမေဝ, နိဗ္ဗာနမ္ပိ ဧကဘူမကံ အပရိယာပန္နမေဝ, ပညတ္တိ ဘူမိဝိနိမုတ္တာတိ ဧဝမေတ္ထ နာနပ္ပကာရဘေဒတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

ဧဝံ ဘိန္နေ ပနေတသ္မိံ အာရမ္မဏေ ကာမာဝစရကုသလာရမ္မဏံ ကာမာဝစရကုသလဿ, ရူပါဝစရကုသလဿ, အကုသလဿ, ကာမာဝစရဝိပါကဿ, ကာမာဝစရကိရိယဿ, ရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရကုသလာရမ္မဏံ တေသု ဆသု ရာသီသု ကာမာဝစရဝိပါကဝဇ္ဇာနံ ပဉ္စန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရကုသလာရမ္မဏံ ကာမာဝစရကုသလဿ, ရူပါဝစရကုသလဿ, အရူပါဝစရကုသလဿ, အကုသလဿ, အရူပါဝရစရဝိပါကဿ, ကာမာဝစရကိရိယဿ, ရူပါဝစရကိရိယဿ, အရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ အဋ္ဌန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ အပရိယာပန္နကုသလာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရတော ကုသလကိရိယာနမေဝ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ အကုသလာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလဿ, အကုသလဿ, ကာမာဝစရဝိပါကဿ, ကာမာဝစရရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။

ကာမာဝစရဝိပါကာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလဿ, အကုသလဿ, ကာမာဝစရဝိပါကဿ, ကာမာဝစရရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရဝိပါကာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလဿ, အကုသလဿ, ကာမာဝစရရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရဝိပါကာရမ္မဏမ္ပိ ဣမေသံယေဝ ပဉ္စန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ အပရိယာပန္နဝိပါကာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလကိရိယာနညေဝ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။

ကာမာဝစရကိရိယာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလဿ, အကုသလဿ, ကာမာဝစရဝိပါကဿ, ကာမာဝစရရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရကိရိယာရမ္မဏံ ဣမေသု ဆသု ရာသီသု ကာမာဝစရဝိပါကဝဇ္ဇာနံ ပဉ္စန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရကိရိယာရမ္မဏံ တေသံ ပဉ္စန္နံ အရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ စတုသမုဋ္ဌာနံ ရူပက္ခန္ဓသင်္ခါတံ ရူပါရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလဿ အကုသလဿ ကာမာဝစရဝိပါကဿ ကာမာဝစရရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏံ ကာမာဝစရရူပါဝစရကုသလဿ, အပရိယာပန္နတော ကုသလဝိပါကဿ, ကာမာဝစရရူပါဝစရကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ ဆန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရကုသလကိရိယာနံ ကေစိ နိစ္ဆန္တိ, တံ ယုတ္တိတော ဥပဓာရေတဗ္ဗံ။ နာနပ္ပကာရကံ ပန ပညတ္တိအာရမ္မဏံ တေဘူမကကုသလဿ, အကုသလဿ, ရူပါဝစရဝိပါကဿ, အရူပါဝစရဝိပါကဿ, တေဘူမကကိရိယဿ စာတိ ဣမေသံ နဝန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏပစ္စယော ဟောတိ။ တတ္ထ ယံ ယံ အာရမ္မဏံ ယေသံ ယေသံ ပစ္စယော, တေ တေ တံတံပစ္စယုပ္ပန္နာ နာမ ဟောန္တီတိ ဧဝမေတ္ထ ပစ္စယုပ္ပန္နတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယောတိ။

အာရမ္မဏပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ။

၃။ အဓိပတိပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃။ အဓိပတိပစ္စယနိဒ္ဒေသေ ဆန္ဒာဓိပတီတိ ဆန္ဒသင်္ခါတော အဓိပတိ။ ဆန္ဒံ ဓုရံ ကတွာ ဆန္ဒံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ စိတ္တုပ္ပတ္တိကာလေ ဥပ္ပန္နဿ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒဿေတံ နာမံ။ သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ကသ္မာ ပန ယထာ ဟေတုပစ္စယနိဒ္ဒေသေ ဟေတူ ဟေတုသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဧဝမိဓ ‘‘အဓိပတီ အဓိပတိသမ္ပယုတ္တကာနန္တိ အဝတွာ ‘‘ဆန္ဒာဓိပတိ ဆန္ဒသမ္ပယုတ္တကာန’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဒေသနာ ကတာတိ? ဧကက္ခဏေ အဘာဝတော။ ပုရိမနယသ္မိဉှိ ဒွေ တယော ဟေတူ ဧကက္ခဏေပိ ဟေတုပစ္စယော ဟောန္တိ မူလဋ္ဌေန။ ဥပကာရကဘာဝဿ အဝိဇဟနတော။ အဓိပတိ ပန ဇေဋ္ဌကဋ္ဌေန ဥပကာရကော, န စ ဧကက္ခဏေ ဗဟူ ဇေဋ္ဌကာ နာမ ဟောန္တိ။ တသ္မာ ဧကတော ဥပ္ပန္နာနမ္ပိ နေသံ ဧကက္ခဏေ အဓိပတိပစ္စယဘာဝေါ နတ္ထိ။ တဿ အဓိပတိပစ္စယဘာဝဿ ဧကက္ခဏေ အဘာဝတော ဣဓ ဧဝံ ဒေသနာ ကတာတိ။

ဧဝံ သဟဇာတာဓိပတိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အာရမ္မဏာဓိပတိံ ဒဿေတုံ ယံ ယံ ဓမ္မံ ဂရုံ ကတွာတိအာဒိ အာရဒ္ဓံ။ တတ္ထ ယံ ယံ ဓမ္မန္တိ ယံ ယံ အာရမ္မဏဓမ္မံ။ ဂရုံ ကတွာတိ ဂရုကာရစိတ္တီကာရဝသေန ဝါ အဿာဒဝသေန ဝါ ဂရုံ ဘာရိယံ လဒ္ဓဗ္ဗံ အဝိဇဟိတဗ္ဗံ အနဝညာတံ ကတွာ။ တေ တေ ဓမ္မာတိ တေ တေ ဂရုကာတဗ္ဗဓမ္မာ။ တေသံ တေသန္တိ တေသံ တေသံ ဂရုကာရကဓမ္မာနံ။ အဓိပတိပစ္စယေနာတိ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယေန ပစ္စယော ဟောတီတိ အယံ တာဝေတ္ထ ပါဠိဝဏ္ဏနာ။

အယံ ပန အဓိပတိ နာမ သဟဇာတာရမ္မဏဝသေန ဒုဝိဓော။ တတ္ထ သဟဇာတော ဆန္ဒာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော။ တေသု ဧကေကော ကာမာဝစရာဒိဝသေန ဘူမိတော စတုဗ္ဗိဓော။ တတ္ထ ကာမာဝစရော ကုသလာကုသလကိရိယဝသေန တိဝိဓော။ အကုသလံ ပတွာ ပနေတ္ထ ဝီမံသာဓိပတိ န လဗ္ဘတိ။ ရူပါရူပါဝစရော ကုသလကိရိယဝသေန ဒုဝိဓော, အပရိယာပန္နော ကုသလဝိပါကဝသေန ဒုဝိဓော။ အာရမ္မဏာဓိပတိ ပန ဇာတိဘေဒတော ကုသလာကုသလဝိပါကကိရိယရူပနိဗ္ဗာနာနံ ဝသေန ဆဗ္ဗိဓောတိ ဧဝမေတ္ထ နာနပ္ပကာရဘေဒတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

ဧဝံ ဘိန္နေ ပနေတ္ထ သဟဇာတာဓိပတိမှိ တာဝ ကာမာဝစရကုသလကိရိယသင်္ခါတော အဓိပတိ ဒုဟေတုကတိဟေတုကေသု စိတ္တုပ္ပါဒေသု ဆန္ဒာဒီနံ အညတရံ ဇေဋ္ဌကံ ကတွာ ဥပ္ပတ္တိကာလေ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ စ အဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရကုသလကိရိယသင်္ခါတေပိ ဧသေဝ နယော။ အယံ ပန ဧကန္တေနေဝ လဗ္ဘတိ။ န ဟိ တေ ဓမ္မာ သဟဇာတာဓိပတိံ ဝိနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ။ အရူပါဝစရကုသလကိရိယသင်္ခါတော ပန ပဉ္စဝေါကာရေ ရူပါဝစရအဓိပတိသဒိသောဝ စတုဝေါကာရေ ပန သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနညေဝ အဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ တထာ တတ္ထုပ္ပန္နော သဗ္ဗောပိ ကာမာဝစရာဓိပတိ။ အပရိယာပန္နော ကုသလတောပိ ဝိပါကတောပိ ပဉ္စဝေါကာရေ ဧကန္တေနေဝ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ အဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ, စတုဝေါကာရေ အရူပဓမ္မာနညေဝ။ အကုသလော ကာမဘဝေ မိစ္ဆတ္တနိယတစိတ္တေသု ဧကန္တေနေဝ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ အဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ အနိယတော ကာမဘဝ- ရူပဘဝေသု အတ္တနော အဓိပတိကာလေ တေသညေဝ။ အရူပဘဝေ အရူပဓမ္မာနညေဝ အဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ အယံ တာဝ သဟဇာတာဓိပတိမှိ နယော။

အာရမ္မဏာဓိပတိမှိ ပန ကာမာဝစရကုသလော အာရမ္မဏာဓိပတိ ကာမာဝစရကုသလဿ လောဘသဟဂတာကုသလဿာတိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရာရူပါဝစရေပိ ကုသလာရမ္မဏာဓိပတိမှိ ဧသေဝ နယော။ အပရိယာပန္နကုသလော ပန အာရမ္မဏာဓိပတိ ကာမာဝစရတော ဉာဏသမ္ပယုတ္တကုသလဿ စေဝ ဉာဏသမ္ပယုတ္တကိရိယဿ စ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ အကုသလော ပန အာရမ္မဏာဓိပတိ နာမ လောဘသဟဂတစိတ္တုပ္ပါဒေါ ဝုစ္စတိ။ သော လောဘသဟဂတာကုသလဿေဝ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ ကာမာဝစရော ပန ဝိပါကာရမ္မဏာဓိပတိ လောဘသဟဂတာကုသလဿေဝ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ တထာ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကာရမ္မဏာဓိပတိ။ လောကုတ္တရော ပန ဝိပါကာရမ္မဏာဓိပတိ ကာမာဝစရတော ဉာဏသမ္ပယုတ္တကုသလကိရိယာနညေဝ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ ကာမာဝစရာဒိဘေဒတော ပန တိဝိဓောပိ ကိရိယာရမ္မဏာဓိပတိ လောဘသဟဂတာကုသလဿေဝ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ စတုသမုဋ္ဌာနိကရူပသင်္ခါတော ရူပက္ခန္ဓော အာရမ္မဏာဓိပတိ လောဘသဟဂတာကုသလဿေဝ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတိ။ နိဗ္ဗာနံ ကာမာဝစရတော ဉာဏသမ္ပယုတ္တကုသလဿ ဉာဏသမ္ပယုတ္တကိရိယဿ လောကုတ္တရကုသလဿ လောကုတ္တရဝိပါကဿ စာတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ရာသီနံ အာရမ္မဏာဓိပတိပစ္စယော ဟောတီတိ ဧဝမေတ္ထ ပစ္စယုပ္ပန္နတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယောတိ။

အဓိပတိပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ။

၄။ အနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၄။ အနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသေ မနောဓာတုယာတိ ဝိပါကမနောဓာတုယာ။ မနောဝိညာဏဓာတုယာတိ သန္တီရဏကိစ္စာယ အဟေတုကဝိပါကမနောဝိညာဏဓာတုယာ။ တတော ပရံ ပန ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနဇဝနတဒါရမ္မဏဘဝင်္ဂကိစ္စာ မနောဝိညာဏဓာတုယော ဝတ္တဗ္ဗာ သိယုံ, တာ အဝုတ္တာပိ ဣမိနာဝ နယေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ နယံ ဒဿေတွာ ဒေသနာ သင်္ခိတ္တာ။ ‘‘ပုရိမာ ပုရိမာ ကုသလာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိကေ စ ဆဋ္ဌနယေ တာ သင်္ဂဟိတာတိပိ ဣဓ န ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ တတ္ထ ပုရိမာ ပုရိမာတိ ဆသု ဒွါရေသုပိ အနန္တရာတီတာ ကုသလဇဝနဓမ္မာ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ။ ပစ္ဆိမာနံ ပစ္ဆိမာနန္တိ အနန္တရဥပ္ပဇ္ဇမာနာနညေဝ။ ကုသလာနန္တိ သဒိသကုသလာနံ။ အဗျာကတာနန္တိ ဣဒံ ပန ကုသလာနန္တရံ တဒါရမ္မဏဘဝင်္ဂဖလသမာပတ္တိဝသေန ဝုတ္တံ။ အကုသလမူလကေ အဗျာကတာနန္တိ တဒါရမ္မဏဘဝင်္ဂသင်္ခါတာနညေဝ။ အဗျာကတမူလကေ အဗျာကတာနန္တိ အာဝဇ္ဇနဇဝနဝသေန ဝါ ဘဝင်္ဂဝသေန ဝါ ပဝတ္တာနံ ကိရိယဝိပါကာဗျာကတာနံ ကိရိယမနောဓာတုတော ပဋ္ဌာယ ပန ယာဝ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနကိစ္စာ မနောဝိညာဏဓာတု, တာဝ ပဝတ္တေသု ဝီထိစိတ္တေသုပိ အယံ နယော လဗ္ဘတေဝ။ ကုသလာနန္တိ ပဉ္စဒွါရေ ဝေါဋ္ဌဗ္ဗနာနန္တရာနံ မနောဒွါရေ အာဝဇ္ဇနာန္တရာနံ ပဌမဇဝနကုသလာနံ။ အကုသလာနန္တိ ပဒေပိ ဧသေဝ နယော။ ယေသံ ယေသန္တိ ဣဒံ သဗ္ဗေသမ္ပိ အနန္တရပစ္စယဓမ္မာနံ။ သင်္ခေပလက္ခဏန္တိ အယံ တာဝေတ္ထ ပါဠိဝဏ္ဏနာ။

အယံ ပန အနန္တရပစ္စယော နာမ ဌပေတွာ နိဗ္ဗာနံ စတုဘူမကော အရူပဓမ္မရာသိယေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗော။ သော ဇာတိဝသေန ကုသလာကုသလဝိပါကကိရိယတော စတုဓာ ဘိဇ္ဇတိ။ တတ္ထ ကုသလော ကာမာဝစရာဒိဘေဒတော စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ, အကုသလော ကာမာဝစရောဝ ဝိပါကော စတုဘူမကော, ကိရိယာနန္တရပစ္စယော ပန တေ ဘူမကောတိ ဧဝမေတ္ထ နာနပ္ပကာရဘေဒတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

ဧဝံ ဘိန္နေ ပနေတ္ထ ကာမာဝစရကုသလော အတ္တနာ သဒိသဿေဝ ကာမာဝစရကုသလဿ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ ဉာဏသမ္ပယုတ္တကာမာဝစရကုသလော ပန ရူပါဝစရကုသလဿ အရူပါဝစရကုသလဿ လောကုတ္တရကုသလဿာတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ ကာမာဝစရကုသလော စ ကာမာဝစရဝိပါကဿ, ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကဿ, ဉာဏသမ္ပယုတ္တော လောကုတ္တရဝိပါကဿာပီတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရကုသလော ရူပါဝစရကုသလဿ, ဉာဏသမ္ပယုတ္တကာမာဝစရဝိပါကဿ, ရူပါဝစရဝိပါကဿာတိ ဣမေသံ တိဏ္ဏံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရကုသလော တေသံ ဒွိန္နံ ဝိပါကာနံ အတ္တနော ကုသလဿ ဝိပါကဿ စာတိ အဝိသေသေန စတုန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ ဝိသေသေန ပနေတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနကုသလော အနာဂါမိဖလသင်္ခါတဿ လောကုတ္တရဝိပါကဿပိ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ လောကုတ္တရကုသလော လောကုတ္တရဝိပါကဿေဝ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ အကုသလော အဝိသေသေန အကုသလဿ စေဝ ကုသလာကုသလဝိပါကဿ စ။ ဝိသေသေန ပနေတ္ထ သုခမဇ္ဈတ္တဝေဒနာသမ္ပယုတ္တော အကုသလော ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကဿာပီတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။

ကာမာဝစရဝိပါကဿ ဉာဏသမ္ပယုတ္တော ဝါ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တော ဝါ ဝိပါကော ကာမာဝစရကိရိယာဝဇ္ဇနဿ, ဉာဏသမ္ပယုတ္တဝိပါကော ပနေတ္ထ ပဋိသန္ဓိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနဿ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကဿာပီတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရဝိပါကော သဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကဿ ရူပါဝစရာရူပါဝစရဝိပါကဿ ကာမာဝစရကိရိယာဝဇ္ဇနဿာတိ ဣမေသံ စတုန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရဝိပါကော တိဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကဿ အရူပါဝစရဝိပါကဿ ကာမာဝစရကိရိယာဝဇ္ဇနဿာတိ တိဏ္ဏံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ လောကုတ္တရဝိပါကော တိဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကဿ ရူပါဝစရာရူပါဝစရလောကုတ္တရဝိပါကဿာတိ စတုန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။

ကာမာဝစရကိရိယံ ကာမာဝစရကုသလာကုသလဿ စတုဘူမကဝိပါကဿ တေဘူမကကိရိယဿာတိ နဝန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ ရူပါဝစရကိရိယံ တိဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကဿ ရူပါဝစရဝိပါကဿ ရူပါဝစရကိရိယဿာတိ တိဏ္ဏံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရကိရိယံ တိဟေတုကကာမာဝစရဝိပါကဿ ရူပါဝစရာရူပါဝစရလောကုတ္တရဝိပါကဿ အရူပါဝစရကိရိယဿာတိ ပဉ္စန္နံ ရာသီနံ အနန္တရပစ္စယော ဟောတီတိ။ ဧဝမေတ္ထ ပစ္စယုပ္ပန္နတောပိ ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယောတိ။

အနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ။

၅။ သမနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၅။ သမနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသောပိ ဣမိနာ သမာနဂတိကောဝ။ ဣမေ ပန ဒွေ ပစ္စယာ မဟာဝိတ္ထာရာ, တသ္မာ သဗ္ဗစိတ္တုပ္ပတ္တိဝသေန တေသံ ဥပပရိက္ခိတွာ ဝိတ္ထာရော ဂဟေတဗ္ဗောတိ။

သမနန္တရပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ။

၆။ သဟဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၆။ သဟဇာတပစ္စယနိဒ္ဒေသေ အညမညန္တိ အညော အညဿ။ ဣမိနာ ဧတေသံ ဓမ္မာနံ ဧကက္ခဏေ ပစ္စယဘာဝဉ္စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝဉ္စ ဒီပေတိ။ ဩက္ကန္တိက္ခဏေတိ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ။ တသ္မိဉှိ ခဏေ နာမရူပံ ဩက္ကန္တံ ဝိယ ပက္ခန္ဒန္တံ ဝိယ ပရလောကတော ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာ ပဝိသန္တံ ဝိယ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တသ္မာ သော ခဏော ‘‘ဩက္ကန္တိက္ခဏော’’တိ ဝုစ္စတိ။ ဧတ္ထ စ ရူပန္တိ ဟဒယဝတ္ထုမတ္တမေဝ အဓိပ္ပေတံ။ တဉှိ နာမဿ, နာမဉ္စ တဿ အညမညံ သဟဇာတပစ္စယဋ္ဌံ ဖရတိ။ စိတ္တစေတသိကာတိ ပဝတ္တိယံ စတ္တာရော ခန္ဓာ။ သဟဇာတပစ္စယေနာတိ ဧတ္ထ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါ စိတ္တစေတသိကာနံ ပစ္စယဋ္ဌံ န ဖရန္တိ, တသ္မာ ‘‘အညမည’’န္တိ န ဝုတ္တံ။ တထာ ဥပါဒါရူပါ ဘူတာနံ။ ရူပိနော ဓမ္မာ အရူပီနံ ဓမ္မာနန္တိ ဟဒယဝတ္ထု စတုန္နံ ခန္ဓာနံ။ ကိဉ္စိ ကာလေတိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ။ သဟဇာတပစ္စယေနာတိ ပဋိသန္ဓိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ န သဟဇာတပစ္စယေနာတိ ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။

အယံ ပန ‘စတ္တာရော ခန္ဓာ အရူပိနော အညမညံ သဟဇာတပစ္စယေန ပစ္စယော’တိ ဧဝံ ဆဟိ ကောဋ္ဌာသေဟိ ဌိတော။ တတ္ထ တယော ကောဋ္ဌာသာ အညမညဝသေန ဝုတ္တာ, တယော န အညမညဝသေန။ တတ္ထ ပဌမကောဋ္ဌာသေ အရူပမေဝ ပစ္စယော စေဝ ပစ္စယုပ္ပန္နဉ္စ, ဒုတိယေ ရူပမေဝ, တတိယေ နာမရူပံ, စတုတ္ထေ ပစ္စယော အရူပံ, ပစ္စယုပ္ပန္နံ ရူပံ၊ ပဉ္စမေ ပစ္စယောပိ ပစ္စယုပ္ပန္နမ္ပိ ရူပမေဝ၊ ဆဋ္ဌေ ပစ္စယော ရူပံ, ပစ္စယုပ္ပန္နံ အရူပန္တိ အယံ တာဝေတ္ထ ပါဠိဝဏ္ဏနာ။

အယံ ပန သဟဇာတပစ္စယော ဇာတိဝသေန ကုသလော အကုသလော ဝိပါကော ကိရိယံ ရူပန္တိ ပဉ္စဓာ ဘိဇ္ဇတိ။ တတ္ထ ကုသလော ဘူမိတော စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ, အကုသလော ဧကဝိဓောဝ ဝိပါကော စတုဗ္ဗိဓော, ကိရိယသင်္ခါတော တိဝိဓော, ရူပံ ဧကဝိဓံ ကာမာဝစရမေဝါတိ ဧဝံ တာဝေတ္ထ နာနပ္ပကာရဘေဒတော ဝိညာတဗ္ဗော ဝိနိစ္ဆယော။

ဧဝံ ဘိန္နေ ပနေတ္ထ စတုဘူမကမ္ပိ ကုသလံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ အတ္တနာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ စ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ, တထာ အကုသလံ။ ယံ ပနေတ္ထ အရူပေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ အရူပဓမ္မာနံယေဝ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ။

ကာမာဝစရရူပါဝစရဝိပါကံ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ စေဝ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ။ ယံ ပနေတ္ထ ရူပံ န သမုဋ္ဌာပေတိ, တံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနညေဝ။ ယံ ပဋိသန္ဓိယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ, တံ ကဋတ္တာရူပါနဉ္စာပိ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ။ အရူပါဝစရဝိပါကံ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနညေဝ။ လောကုတ္တရဝိပါကံ ပဉ္စဝေါကာရေ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ, စတုဝေါကာရေ အရူပါနညေဝ။ ကာမာဝစရအရူပါဝစရကိရိယာ ပဉ္စဝေါကာရေ သမ္ပယုတ္တကာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ, စတုဝေါကာရေ အရူပါနညေဝ။ ရူပါဝစရကိရိယာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနဉ္စေဝ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပါနဉ္စ ဧကန္တေန သဟဇာတပစ္စယော ဟောတိ။