ပေတဝတ္ထု-အဋ္ဌကထာ

‘‘အဝဉ္ဈာနိ စ ကမ္မာနိ, န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတိ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိနံ မီဠှံ, ဘုဉ္ဇာမိ စ ပိဝါမိ စာ’’တိ။ – ဂါထာ အဘာသိ၊

၄၄၈။ တတ္ထ အယန္တိ ပုတ္တံ ဒဿေန္တိ ဝဒတိ။ ဟိံသတီတိ ထာမေန ပရိဗာဓေတိ, မုဂ္ဂရေန ပဟရတီတိ အတ္ထော။ ကူဋဝါဏိဇောတိ ခလဝါဏိဇော, ဝဉ္စနာယ ဝဏိဇ္ဇကာရကောတိ အတ္ထော။ မံသာနိ ခါဒိတွာတိ ပရေဟိ သာဓာရဏမံသံ ခါဒိတွာ ‘‘န ခါဒါမီ’’တိ မုသာဝါဒေန တေ ဝဉ္စေတိ။

၄၄၉-၅၀။ အဂါရိနီတိ ဂေဟသာမိနီ။ သန္တေသူတိ ဝိဇ္ဇမာနေသွေဝ ပရေဟိ ယာစိတဥပကရဏေသု။ ပရိဂုဟာမီတိ ပဋိစ္ဆာဒေသိံ။ ကာလဝိပလ္လာသေန ဟေတံ ဝုတ္တံ။ မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒန္တိ ဣတော မမ သန္တကတော ကိဉ္စိမတ္တမ္ပိ အတ္ထိကဿ ပရဿ န အဒါသိံ။ ဆာဒေမိတိ ‘‘နတ္ထိ ဧတံ မမ ဂေဟေ’’တိ မုသာဝါဒေန ဆာဒေသိံ။

၄၅၁-၂။ ဂူထံ မေ ပရိဝတ္တတီတိ သုဂန္ဓံ သာလိဘတ္တံ မယှံ ကမ္မဝသေန ဂူထဘာဝေန ပရိဝတ္တတိ ပရိဏမတိ။ အဝဉ္ဈာနီတိ အမောဃာနိ အနိပ္ဖလာနိ။ န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတီတိ ယထူပစိတံ ကမ္မံ ဖလံ အဒတွာ န ဟိ ဝိနဿတိ။ ကိမိနန္တိ ကိမိဝန္တံ သဉ္ဇာတကိမိကုလံ။ မီဠှန္တိ ဂူထံ။ သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ ဥတ္တာနမေဝ။

ဧဝံ ထေရော တဿာ ပေတိယာ ဝစနံ သုတွာ တံ ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

ဘုသပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ကုမာရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

အစ္ဆေရရူပံ သုဂတဿ ဉာဏန္တိ ဣဒံ ကုမာရပေတဝတ္ထု။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သာဝတ္ထိယံ ကိရ ဗဟူ ဥပါသကာ ဓမ္မဂဏာ ဟုတွာ နဂရေ မဟန္တံ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ တံ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဝတ္ထေဟိ အလင်္ကရိတွာ ကာလဿေဝ သတ္ထာရံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ နိမန္တေတွာ မဟာရဟဝရပစ္စတ္ထရဏတ္ထတေသု အာသနေသု ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ နိသီဒါပေတွာ ဂန္ဓပုပ္ဖါဒီဟိ ပူဇေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေန္တိ။ တံ ဒိသွာ အညတရော မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တော ပုရိသော တံ သက္ကာရံ အသဟမာနော ဧဝမာဟ – ‘‘ဝရမေတံ သဗ္ဗံ သင်္ကာရကူဋေ ဆဍ္ဍိတံ, န တွေဝ ဣမေသံ မုဏ္ဍကာနံ ဒိန္န’’န္တိ။ တံ သုတွာ ဥပါသကာ သံဝိဂ္ဂမာနသာ ‘‘ဘာရိယံ ဝတ ဣမိနာ ပုရိသေန ပါပံ ပသုတံ, ယေန ဧဝံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေ ဘိက္ခုသံဃေ အပရဒ္ဓ’’န္တိ တမတ္ထံ တဿ မာတုယာ အာရောစေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ, တွံ သသာဝကသံဃံ ဘဂဝန္တံ ခမာပေဟီ’’တိ အာဟံသု။ သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ ပုတ္တံ သန္တဇ္ဇေန္တီ သညာပေတွာ ဘဂဝန္တံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုတ္တေန ကတအစ္စယံ ဒေသေန္တီ ခမာပေတွာ ဘဂဝတော ဘိက္ခုသံဃဿ စ သတ္တာဟံ ယာဂုဒါနေန ပူဇံ အကာသိ။ တဿာ ပုတ္တော နစိရဿေဝ ကာလံ ကတွာ ကိလိဋ္ဌကမ္မူပဇီဝိနိယာ ဂဏိကာယ ကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တိ။ သာ စ နံ ဇာတမတ္တံယေဝ ‘‘ဒါရကော’’တိ ဉတွာ သုသာနေ ဆဍ္ဍာပေသိ။ သော တတ္ထ အတ္တနော ပုညဗလေနေဝ ဂဟိတာရက္ခော ကေနစိ အနုပဒ္ဒုတော မာတု-အင်္ကေ ဝိယ သုခံ သုပိ။ ဒေဝတာ တဿ အာရက္ခံ ဂဏှိံသူတိ စ ဝဒန္တိ။

အထ ဘဂဝါ ပစ္စူသသမယေ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော တံ ဒါရကံ သိဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ ဒိသွာ သူရိယုဂ္ဂမနဝေလာယ သိဝထိကံ အဂမာသိ။ ‘‘သတ္ထာ ဣဓာဂတော, ကာရဏေနေတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ မဟာဇနော သန္နိပတိ။ ဘဂဝါ သန္နိပတိတပရိသာယ ‘‘နာယံ ဒါရကော ဩညာတဗ္ဗော, ယဒိပိ ဣဒါနိ သုသာနေ ဆဍ္ဍိတော အနာထော ဌိတော, အာယတိံ ပန ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ ဥဠာရသမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘိဿတီ’’တိ ဝတွာ တေဟိ မနုဿေဟိ ‘‘ကိံ နု ခေါ, ဘန္တေ, ဣမိနာ ပုရိမဇာတိယံ ကတံ ကမ္မ’’န္တိ ပုဋ္ဌော –

‘‘ဗုဒ္ဓပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ, ပူဇံ အကာသိ ဇနတာ ဥဠာရံ၊

တတြဿ စိတ္တဿဟု အညထတ္တံ, ဝါစံ အဘာသိ ဖရုသံ အသဗ္ဘ’’န္တိ။ –

အာဒိနာ နယေန ဒါရကေန ကတကမ္မံ အာယတိံ ပတ္တဗ္ဗံ သမ္ပတ္တိဉ္စ ပကာသေတွာ သန္နိပတိတာယ ပရိသာယ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မံ ကထေတွာ ဥပရိ သာမုက္ကံသိကံ ဓမ္မဒေသနံ အကာသိ။ သစ္စပရိယောသာနေ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ, တဉ္စ ဒါရကံ အသီတိကောဋိဝိဘဝေါ ဧကော ကုဋုမ္ဗိကော ဘဂဝတော သမ္မုခါဝ ‘‘မယှံ ပုတ္တော’’တိ အဂ္ဂဟေသိ။ ဘဂဝါ ‘‘ဧတ္တကေန အယံ ဒါရကော ရက္ခိတော, မဟာဇနဿ စ အနုဂ္ဂဟော ကတော’’တိ ဝိဟာရံ အဂမာသိ။

သော အပရေန သမယေန တသ္မိံ ကုဋုမ္ဗိကေ ကာလကတေ တေန နိယျာဒိတံ ဓနံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ကုဋုမ္ဗံ သဏ္ဌပေန္တော တသ္မိံ နဂရေယေဝ မဟာဝိဘဝေါ ဂဟပတိ ဟုတွာ ဒါနာဒိနိရတော အဟောသိ။ အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ – ‘‘အဟော နူန သတ္ထာ သတ္တေသု အနုကမ္ပကော, သောပိ နာမ ဒါရကော တဒါ အနာထော ဌိတော ဧတရဟိ မဟတိံ သမ္ပတ္တိံ ပစ္စနုဘဝတိ, ဥဠာရာနိ စ ပုညာနိ ကရောတီ’’တိ။ တံ သုတွာ သတ္ထာ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တဿ ဧတ္တကာဝ သမ္ပတ္တိ, အထ ခေါ အာယုပရိယောသာနေ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကဿ ဒေဝရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိဿတိ, မဟတိံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိဉ္စ ပဋိလဘိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ။ တံ သုတွာ ဘိက္ခူ စ မဟာဇနော စ ‘‘ဣဒံ ကိရ ကာရဏံ ဒိသွာ ဒီဃဒဿီ ဘဂဝါ ဇာတမတ္တဿေဝဿ အာမကသုသာနေ ဆဍ္ဍိတဿ တတ္ထ ဂန္တွာ သင်္ဂဟံ အကာသီ’’တိ သတ္ထု ဉာဏဝိသေသံ ထောမေတွာ တသ္မိံ အတ္တဘာဝေ တဿ ပဝတ္တိံ ကထေသုံ။ တမတ္ထံ ဒီပေန္တာ သင်္ဂီတိကာရာ –

၄၅၃။ ‘‘အစ္ဆေရရူပံ သုဂတဿ ဉာဏံ, သတ္ထာ ယထာ ပုဂ္ဂလံ ဗျာကာသိ၊

ဥဿန္နပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ, ပရိတ္တပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ။

၄၅၄။ ‘‘အယံ ကုမာရော သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတော, အင်္ဂုဋ္ဌသ္နေဟေန ယာပေတိ ရတ္တိံ၊

န ယက္ခဘူတာ န သရီသပါ ဝါ, ဝိဟေဌယေယျုံ ကတပုညံ ကုမာရံ။

၄၅၅။ ‘‘သုနခါပိမဿ ပလိဟိံသု ပါဒေ, ဓင်္ကာ သိင်္ဂါလာ ပရိဝတ္တယန္တိ၊

ဂဗ္ဘာသယံ ပက္ခိဂဏာ ဟရန္တိ, ကာကာ ပန အက္ခိမလံ ဟရန္တိ။

၄၅၆။ ‘‘နယိမဿ ရက္ခံ ဝိဒဟိံသု ကေစိ, န ဩသဓံ သာသပဓူပနံ ဝါ၊

နက္ခတ္တယောဂမ္ပိ န အဂ္ဂဟေသုံ, န သဗ္ဗဓညာနိပိ အာကိရိံသု။

၄၅၇။ ‘‘ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပတ္တံ, ရတ္တာဘတံ သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ၊

နောနီတပိဏ္ဍံဝ ပဝေဓမာနံ, သသံသယံ ဇီဝိတသာဝသေသံ။

၄၅၈။ ‘‘တမဒ္ဒသာ ဒေဝမနုဿပူဇိတော, ဒိသွာ စ တံ ဗျာကရိ ဘူရိပညော၊

‘အယံ ကုမာရော နဂရဿိမဿ, အဂ္ဂကုလိကော ဘဝိဿတိ ဘောဂတော စ’။

၄၅၉။ ‘‘ကိဿ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ, တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိ’’န္တိ။ –

ဆ ဂါထာ အဝေါစုံ။

၄၅၃။ တတ္ထ အစ္ဆေရရူပန္တိ အစ္ဆရိယသဘာဝံ။ သုဂတဿ ဉာဏန္တိ အညေဟိ အသာဓာရဏံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဉာဏံ, အာသယာနုသယဉာဏာဒိသဗ္ဗညုတညာဏမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တယိဒံ အညေသံ အဝိသယဘူတံ ကထံ ဉာဏန္တိ အာဟ ‘‘သတ္ထာ ယထာ ပုဂ္ဂလံ ဗျာကာသီ’’တိ။ တေန သတ္ထု ဒေသနာယ ဧဝ ဉာဏဿ အစ္ဆရိယဘာဝေါ ဝိညာယတီတိ ဒဿေတိ။

ဣဒါနိ ဗျာကရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘ဥဿန္နပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ, ပရိတ္တပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ’’တိ အာဟ။ တဿတ္ထော – ဥဿန္နကုသလဓမ္မာပိ ဣဓေကစ္စေ ပုဂ္ဂလာ လဒ္ဓပစ္စယဿ အပုညဿ ဝသေန ဇာတိအာဒိနာ နိဟီနာ ဘဝန္တိ, ပရိတ္တပုညာပိ အပ္ပတရပုညဓမ္မာပိ ဧကေ သတ္တာ ခေတ္တသမ္ပတ္တိအာဒိနာ တဿ ပုညဿ မဟာဇုတိကတာယ ဥဠာရာ ဘဝန္တီတိ။

၄၅၄။ သီဝထိကာယာတိ သုသာနေ။ အင်္ဂုဋ္ဌသ္နေဟေနာတိ အင်္ဂုဋ္ဌတော ပဝတ္တသ္နေဟေန, ဒေဝတာယ အင်္ဂုဋ္ဌတော ပဂ္ဃရိတခီရေနာတိ အတ္ထော။ န ယက္ခဘူတာ န သရီသပါ ဝါတိ ပိသာစဘူတာ ဝါ ယက္ခဘူတာ ဝါ သရီသပါ ဝါ ယေ ကေစိ သရန္တာ ဂစ္ဆန္တာ ဝါ န ဝိဟေဌယေယျုံ န ဗာဓေယျုံ။

၄၅၅။ ပလိဟိံသု ပါဒေတိ အတ္တနော ဇိဝှါယ ပါဒေ လိဟိသုံ။ ဓင်္ကာတိ ကာကာ။ ပရိဝတ္တယန္တီတိ ‘‘မာ နံ ကုမာရံ ကေစိ ဝိဟေဌေယျု’’န္တိ ရက္ခန္တာ နိရောဂဘာဝဇာနနတ္ထံ အပရာပရံ ပရိဝတ္တန္တိ။ ဂဗ္ဘာသယန္တိ ဂဗ္ဘမလံ။ ပက္ခိဂဏာတိ ဂိဇ္ဈကုလလာဒယော သကုဏဂဏာ။ ဟရန္တီတိ အပနေန္တိ။ အက္ခိမလန္တိ အက္ခိဂူထံ။

၄၅၆။ ကေစီတိ ကေစိ မနုဿာ, အမနုဿာ ပန ရက္ခံ သံဝိဒဟိံသု။ ဩသဓန္တိ တဒါ အာယတိဉ္စ အာရောဂျာဝဟံ အဂဒံ။ သာသပဓူပနံ ဝါတိ ယံ ဇာတဿ ဒါရကဿ ရက္ခဏတ္ထံ သာသပေန ဓူပနံ ကရောန္တိ, တမ္ပိ တဿ ကရောန္တာ နာဟေသုန္တိ ဒီပေန္တိ။ နက္ခတ္တယောဂမ္ပိ န အဂ္ဂဟေသုန္တိ နက္ခတ္တယုတ္တမ္ပိ န ဂဏှိံသု။ ‘‘အသုကမှိ နက္ခတ္တေ တိထိမှိ မုဟုတ္တေ အယံ ဇာတော’’တိ ဧဝံ ဇာတကမ္မမ္ပိဿ န ကေစိ အကံသူတိ အတ္ထော။ န သဗ္ဗဓညာနိပိ အာကိရိံသူတိ မင်္ဂလံ ကရောန္တာ အဂဒဝသေန ယံ သာသပတေလမိဿိတံ သာလိအာဒိဓညံ အာကိရန္တိ, တမ္ပိဿ နာကံသူတိ အတ္ထော။

၄၅၇။ ဧတာဒိသန္တိ ဧဝရူပံ။ ဥတ္တမကိစ္ဆပတ္တန္တိ ပရမကိစ္ဆံ အာပန္နံ အတိဝိယ ဒုက္ခပ္ပတ္တံ။ ရတ္တာဘတန္တိ ရတ္တိယံ အာဘတံ။ နောနီတပိဏ္ဍံ ဝိယာတိ နဝနီတပိဏ္ဍသဒိသံ, မံသပေသိမတ္တတာ ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ပဝေဓမာနန္တိ ဒုဗ္ဗလဘာဝေန ပကမ္ပမာနံ။ သသံသယန္တိ ‘‘ဇီဝတိ နု ခေါ န နု ခေါ ဇီဝတီ’’တိ သံသယိတတာယ သံသယဝန္တံ။ ဇီဝိတသာဝသေသန္တိ ဇီဝိတဋ္ဌိတိယာ ဟေတုဘူတာနံ သာဓနာနံ အဘာဝေန ကေဝလံ ဇီဝိတမတ္တာဝသေသကံ။

၄၅၈။ အဂ္ဂကုလိကော ဘဝိဿတိ ဘောဂတော စာတိ ဘောဂနိမိတ္တံ ဘောဂဿ ဝသေန အဂ္ဂကုလိကော သေဋ္ဌကုလိကော ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော။

၄၅၉။ ‘‘ကိဿ ဝတ’’န္တိ အယံ ဂါထာ သတ္ထု သန္တိကေ ဌိတေဟိ ဥပါသကေဟိ တေန ကတကမ္မဿ ပုစ္ဆာဝသေန ဝုတ္တာ။ သာ စ ခေါ သိဝထိကာယ သန္နိပတိတေဟီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ တတ္ထ ကိဿာတိ ကိံ အဿ။ ဝတန္တိ ဝတသမာဒါနံ။ ပုန ကိဿာတိ ကီဒိသဿ သုစိဏ္ဏဿ ဝတဿ ဗြဟ္မစရိယဿ စာတိ ဝိဘတ္တိံ ဝိပရိဏာမေတွာ ယောဇနာ။ ဧတာဒိသန္တိ ဂဏိကာယ ကုစ္ဆိယာ နိဗ္ဗတ္တနံ, သုသာနေ ဆဍ္ဍနန္တိ ဧဝရူပံ။ ဗျသနန္တိ အနတ္ထံ။ တာဒိသန္တိ တထာရူပံ, ‘‘အင်္ဂုဋ္ဌသ္နေဟေန ယာပေတိ ရတ္တိ’’န္တိအာဒိနာ, ‘‘အယံ ကုမာရော နဂရဿိမဿ အဂ္ဂကုလိကော ဘဝိဿတီ’’တိအာဒိနာ စ ဝုတ္တပ္ပကာရန္တိ အတ္ထော။ ဣဒ္ဓိန္တိ ဒေဝိဒ္ဓိံ, ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

ဣဒါနိ တေဟိ ဥပါသကေဟိ ပုဋ္ဌော ဘဂဝါ ယထာ တဒါ ဗျာကာသိ, တံ ဒဿေန္တာ သင်္ဂီတိကာရာ –

၄၆၀။ ‘‘ဗုဒ္ဓပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ, ပူဇံ အကာသိ ဇနတာ ဥဠာရံ၊

တတြဿ စိတ္တဿဟု အညထတ္တံ, ဝါစံ အဘာသိ ဖရုသံ အသဗ္ဘံ။

၄၆၁။ ‘‘သော တံ ဝိတက္ကံ ပဝိနောဒယိတွာ, ပီတိံ ပသာဒံ ပဋိလဒ္ဓါ ပစ္ဆာ၊

တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တံ, ယာဂုယာ ဥပဋ္ဌာသိ သတ္တရတ္တံ။

၄၆၂။ ‘‘တဿ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ, တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိံ။

၄၆၃။ ‘‘ဌတွာန သော ဝဿသတံ ဣဓေဝ, သဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿာ’’တိ။ –

စတဿော ဂါထာ အဝေါစုံ။

၄၆၀။ တတ္ထ ဇနတာတိ ဇနသမူဟော, ဥပါသကဂဏောတိ အဓိပ္ပါယော။ တတြာတိ တဿံ ပူဇာယံ။ အဿာတိ တဿ ဒါရကဿ။ စိတ္တဿဟု အညထတ္တန္တိ ပုရိမဘဝသ္မိံ စိတ္တဿ အညထာဘာဝေါ အနာဒရော အဂါရဝေါ အပစ္စယော အဟောသိ။ အသဗ္ဘန္တိ သာဓုသဘာယ သာဝေတုံ အယုတ္တံ ဖရုသံ ဝါစံ အဘာသိ။

၄၆၁။ သောတိ သော အယံ။ တံ ဝိတက္ကန္တိ တံ ပါပကံ ဝိတက္ကံ။ ပဝိနောဒယိတွာတိ မာတရာ ကတာယ သညတ္တိယာ ဝူပသမေတွာ။ ပီတိံ ပသာဒံ ပဋိလဒ္ဓါတိ ပီတိံ ပသာဒဉ္စ ပဋိလဘိတွာ ဥပ္ပါဒေတွာ။ ယာဂုယာ ဥပဋ္ဌာသီတိ ယာဂုဒါနေန ဥပဋ္ဌဟိ။ သတ္တရတ္တန္တိ သတ္တဒိဝသံ။

၄၆၂။ တဿ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယန္တိ တံ မယာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တပ္ပကာရံ အတ္တနော စိတ္တဿ ပသာဒနံ ဒါနဉ္စ ဣမဿ ပုဂ္ဂလဿ ဝတံ တံ ဗြဟ္မစရိယဉ္စ, အညံ ကိဉ္စိ နတ္ထီတိ အတ္ထော။

၄၆၃။ ဌတွာနာတိ ယာဝ အာယုပရိယောသာနာ ဣဓေဝ မနုဿလောကေ ဌတွာ။ အဘိသမ္ပရာယန္တိ ပုနဗ္ဘဝေ။ သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿာတိ သက္ကဿ ဒေဝါနမိန္ဒဿ ပုတ္တဘာဝေန သဟဘာဝံ ဂမိဿတိ။ အနာဂတတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ပစ္စုပ္ပန္နကာလဝစနံ။ သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ။

ကုမာရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ သေရိဏီပေတိဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသီတိ ဣဒံ သတ္ထရိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ သေရိဏီပေတိံ အာရဗ္ဘ ဝုတ္တံ။ ကုရုရဋ္ဌေ ကိရ ဟတ္ထိနိပုရေ သေရိဏီ နာမ ဧကာ ရူပူပဇီဝိနီ အဟောသိ။ တတ္ထ စ ဥပေါသထကရဏတ္ထာယ တတော တတော ဘိက္ခူ သန္နိပတိံသု။ ပုန မဟာဘိက္ခုသန္နိပါတော အဟောသိ။ တံ ဒိသွာ မနုဿာ တိလတဏ္ဍုလာဒိံ သပ္ပိနဝနီတမဓုအာဒိဉ္စ ဗဟုံ ဒါနူပကရဏံ သဇ္ဇေတွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသုံ။ တေန စ သမယေန သာ ဂဏိကာ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တာ တေဟိ မနုဿေဟိ ‘‘ဧဟိ တာဝ ဣဒံ ဒါနံ အနုမောဒါဟီ’’တိ ဥဿာဟိတာပိ ‘‘ကိံ တေန မုဏ္ဍကာနံ သမဏာနံ ဒိန္နေနာ’’တိ အပ္ပသာဒမေဝ နေသံ သမ္ပဝေဒေသိ, ကုတော အပ္ပမတ္တကဿ ပရိစ္စာဂေါ။

သာ အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ အညတရဿ ပစ္စန္တနဂရဿ ပရိခါပိဋ္ဌေ ပေတီ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ အထ ဟတ္ထိနိပုရဝါသီ အညတရော ဥပါသကော ဝဏိဇ္ဇာယ တံ နဂရံ ဂန္တွာ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ ပရိခါပိဋ္ဌံ ဂတော တာဒိသေန ပယောဇနေန။ သာ တတ္ထ တံ ဒိသွာ သဉ္ဇာနိတွာ နဂ္ဂါ အဋ္ဌိတ္တစမတ္တာဝသေသသရီရာ အတိဝိယ ဗီဘစ္ဆဒဿနာ အဝိဒူရေ ဌတွာ အတ္တာနံ ဒဿေသိ။ သော တံ ဒိသွာ –

၄၆၄။ ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ၊

ဥပ္ဖါသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ။ –

ဂါထာယ ပုစ္ဆိ။ သာပိဿ –

၄၆၅။ ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။ –

ဂါထာယ အတ္တာနံ ပကာသေသိ။ ပုန တေန –

၄၆၆။ ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ။ –

ဂါထာယ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိတာ –

၄၆၇။ ‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု, ဝိစိနိံ အဍ္ဎမာသကံ၊

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော။

၄၆၈။ ‘‘နဒိံ ဥပေမိ တသိတာ, ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ၊

ဆာယံ ဥပေမိ ဥဏှေသု, အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ။

၄၆၉။ ‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ မေ ဝါတော, ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ၊

ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမိ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော။

၄၇၀။ ‘‘ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ, ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ၊

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’။

၄၇၁။ ‘‘အတ္ထိ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ၊

စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော။

၄၇၂။ ‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု, တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ၊

ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ, ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု၊

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ။ –

ဣမာဟိ ဆဟိ ဂါထာဟိ အတ္တနာ ကတကမ္မဉ္စေဝ ပုန တေန အတ္တနော ကာတဗ္ဗံ အတ္ထဉ္စ အာစိက္ခိ။

၄၆၇။ တတ္ထ အနာဝဋေသု တိတ္ထေသူတိ ကေနစိ အနိဝါရိတေသု နဒီတဠာကာဒီနံ တိတ္ထပဒေသေသု, ယတ္ထ မနုဿာ နှာယန္တိ, ဥဒကကိစ္စံ ကရောန္တိ, တာဒိသေသု ဌာနေသု။ ဝိစိနိံ အဍ္ဎမာသကန္တိ ‘‘မနုဿေဟိ ဌပေတွာ ဝိဿရိတံ အပိနာမေတ္ထ ကိဉ္စိ လဘေယျ’’န္တိ လောဘာဘိဘူတာ အဍ္ဎမာသကမတ္တမ္ပိ ဝိစိနိံ ဂဝေသိံ။ အထ ဝါ အနာဝဋေသု တိတ္ထေသူတိ ဥပသင်္ကမနေန ကေနစိ အနိဝါရိတေသု သတ္တာနံ ပယောဂါသယသုဒ္ဓိယာ ကာရဏဘာဝေန တိတ္ထဘူတေသု သမဏဗြာဟ္မဏေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု။ ဝိစိနိံ အဍ္ဎမာသကန္တိ မစ္ဆေရမလပရိယုဋ္ဌိတစိတ္တာ ကဿစိ ကိဉ္စိ အဒေန္တီ အဍ္ဎမာသကမ္ပိ ဝိသေသေန စိနိံ, န သဉ္စိနိံ ပုညံ။ တေနာဟ ‘‘သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော’’တိ။

၄၆၈။ တသိတာတိ ပိပါသိတာ။ ရိတ္တကာတိ ကာကပေယျာ သန္ဒမာနာပိ နဒီ မမ ပါပကမ္မေန ဥဒကေန ရိတ္တာ တုစ္ဆာ ဝါလိကမတ္တာ ဟုတွာ ပရိဝတ္တတိ။ ဥဏှေသူတိ ဥဏှသမယေသု။ အာတပေါ ပရိဝတ္တတီတိ ဆာယာဋ္ဌာနံ မယိ ဥပဂတာယ အာတပေါ သမ္ပဇ္ဇတိ။

၄၆၉-၇၀။ အဂ္ဂိဝဏ္ဏောတိ သမ္ဖဿေန အဂ္ဂိသဒိသော။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဍဟန္တော ဥပဝါယတီ’’တိ။ ဧတဉ္စ, ဘန္တေ, အရဟာမီတိ, ဘန္တေတိ တံ ဥပါသကံ ဂရုကာရေန ဝဒတိ။ ဘန္တေ, ဧတဉ္စ ယထာဝုတ္တံ ပိပါသာဒိဒုက္ခံ, အညဉ္စ တတော ပါပကံ ဒါရုဏံ ဒုက္ခံ အနုဘဝိတုံ အရဟာမိ တဇ္ဇဿ ပါပဿ ကတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော။ ဝဇ္ဇေသီတိ ဝဒေယျာသိ။

၄၇၁-၇၂။ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတန္တိ ‘‘ဧတ္တကံ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တ’’န္တိ အနာစိက္ခိတံ။ ဣဒါနိ တဿ ပရိမာဏံ ဌပိတဋ္ဌာနဉ္စ ဒဿေန္တီ ‘‘စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော’’တိ အာဟ။ တတ္ထ ပလ္လင်္ကဿာတိ ပုဗ္ဗေ အတ္တနော သယနပလ္လင်္ကဿ။ တတောတိ နိဟိတဓနတော ဧကဒေသံ ဂဟေတွာ မမံ ဥဒ္ဒိဿ ဒါနံ ဒေတု။ တဿာတိ မယှံ မာတုယာ။

ဧဝံ တာယ ပေတိယာ ဝုတ္တေ သော ဥပါသကော တဿာ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ တတ္ထ အတ္တနော ကရဏီယံ တီရေတွာ ဟတ္ထိနိပုရံ ဂန္တွာ တဿာ မာတုယာ တမတ္ထံ အာရောစေသိ။ တမတ္ထံ ဒဿေတုံ –

၄၇၃။ သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ, ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ၊

အဝေါစ တဿာ မာတရံ –

‘‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၄၇၄။ ‘‘သာ မံ တတ္ထ သမာဒပေသိ, ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ၊

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ၊

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ။

၄၇၅။ ‘‘‘အတ္ထိ စ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ၊

စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော။

၄၇၆။ ‘‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု, တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ၊

ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ, ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု၊

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’။

၄၇၇။ ‘‘တတော ဟိ သာ ဒါနမဒါ, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ၊

ပေတီ စ သုခိတာ အာသိ, တဿာ စာသိ သုဇီဝိကာ’’တိ။ –

သင်္ဂီတိကာရာ အာဟံသု။ တာ သုဝိညေယျာဝ။

တံ သုတွာ တဿာ မာတာ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ဒတွာ တဿာ အာဒိသိ။ တေန သာ ပဋိလဒ္ဓူပကရဏသမ္ပတ္တိယံ ဌိတာ မာတု အတ္တာနံ ဒဿေတွာ တံ ကာရဏံ အာစိက္ခိ, မာတာ ဘိက္ခူနံ အာရောစေသိ, ဘိက္ခူ တံ ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ။ ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

သေရိဏီပေတိဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

နရနာရိပုရက္ခတော ယုဝါတိ ဣဒံ ဘဂဝတိ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ မိဂလုဒ္ဒကပေတံ အာရဗ္ဘ ဝုတ္တံ။ ရာဇဂဟေ ကိရ အညတရော လုဒ္ဒကော ရတ္တိန္ဒိဝံ မိဂေ ဝဓိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေသိ။ တဿေကော ဥပါသကော မိတ္တော အဟောသိ, သော တံ သဗ္ဗကာလံ ပါပတော နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော ‘‘ဧဟိ, သမ္မ, ရတ္တိယံ ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာဟီ’’တိ ရတ္တိယံ ပုညေ သမာဒပေသိ။ သော ရတ္တိယံ ဝိရမိတွာ ဒိဝါ ဧဝ ပါဏာတိပါတံ ကရောတိ။

သော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ ရာဇဂဟသမီပေ ဝေမာနိကပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော, ဒိဝသဘာဂံ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိတွာ ရတ္တိယံ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတော ပရိစာရေသိ။ တံ ဒိသွာ အာယသ္မာ နာရဒေါ –

၄၇၈။ ‘‘နရနာရိပုရက္ခတော ယုဝါ, ရဇနီယေဟိ ကာမဂုဏေဟိ သောဘသိ၊

ဒိဝသံ အနုဘောသိ ကာရဏံ, ကိမကာသိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ’’တိ။ –

ဣမာယ ဂါထာယ ပဋိပုစ္ဆိ။ တတ္ထ နရနာရိပုရက္ခတောတိ ပရိစာရကဘူတေဟိ ဒေဝပုတ္တေဟိ ဒေဝဓီတာဟိ စ ပုရက္ခတော ပယိရုပါသိတော။ ယုဝါတိ တရုဏော။ ရဇနီယေဟီတိ ကမနီယေဟိ ရာဂုပ္ပတ္တိဟေတုဘူတေဟိ။ ကာမဂုဏေဟီတိ ကာမကောဋ္ဌာသေဟိ။ သောဘသီတိ သမင်္ဂိဘာဝေန ဝိရောစသိ ရတ္တိယန္တိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘ဒိဝသံ အနုဘောသိ ကာရဏ’’န္တိ, ဒိဝသဘာဂေ ပန နာနပ္ပကာရံ ကာရဏံ ဃာတနံ ပစ္စနုဘဝသိ။ ရဇနီတိ ဝါ ရတ္တီသု။ ယေဟီတိ နိပါတမတ္တံ။ ကိမကာသိ ပုရိမာယ ဇာတိယာတိ ဧဝံ သုခဒုက္ခသံဝတ္တနိယံ ကိံ နာမ ကမ္မံ ဣတော ပုရိမာယ ဇာတိယာ တွံ အကတ္ထ, တံ ကထေဟီတိ အတ္ထော။

တံ သုတွာ ပေတော ထေရဿ အတ္တနာ ကတကမ္မံ အာစိက္ခန္တော –

၄၇၉။ ‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ၊

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ, လောဟိတပါဏိ ဒါရုဏော။

၄၈၀။ ‘‘အဝိရောဓကရေသု ပါဏိသု, ပုထုသတ္တေသု ပဒုဋ္ဌမာနသော၊

ဝိစရိံ အတိဒါရုဏော သဒါ, ပရဟိံသာယ ရတော အသညတော။

၄၈၁။ ‘‘တဿ မေ သဟာယော သုဟဒယော, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော၊

သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော, နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ။

၄၈၂။ ‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ၊

သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ, ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ။

၄၈၃။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊

နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ, စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ။

၄၈၄။ ‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော, အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ၊

သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော။

၄၈၅။ ‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော, ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော၊

ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ, ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော။

၄၈၆။ ‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ၊

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ။

၄၈၇။ ‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော, ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ၊

မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ။ –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ။

၄၇၉-၈၀။ တတ္ထ လုဒ္ဒေါတိ ဒါရုဏော။ လောဟိတပါဏီတိ အဘိဏှံ ပါဏဃာတေန လောဟိတမက္ခိတပါဏီ။ ဒါရုဏောတိ ခရော, သတ္တာနံ ဟိံသနကောတိ အတ္ထော။ အဝိရောဓကရေသူတိ ကေနစိ ဝိရောဓံ အကရောန္တေသု မိဂသကုဏာဒီသု။

၄၈၂-၈၃။ အသံယမာတိ အသံဝရာ ဒုဿီလျာ။ သကလာနုသာသနိန္တိ သဗ္ဗံ အနုသာသနိံ, သဗ္ဗကာလံ ပါဏာတိပါတတော ပဋိဝိရတိန္တိ အတ္ထော။ စိရပါပါဘိရတောတိ စိရကာလံ ပါပေ အဘိရတော။

၄၈၄။ သံယမေတိ သုစရိတေ။ နိဝေသယီဟိ နိဝေသေသိ။ သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမောတိ နိဝေသိတာကာရဒဿနံ။ သော ကိရ သလ္လပါသသဇ္ဇနာဒိနာ ရတ္တိယမ္ပိ ပါဏဝဓံ အနုယုတ္တော အဟောသိ။

၄၈၅။ ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတောတိ ဣဒါနိ ဒုဂ္ဂတိံ ဂတော မဟာဒုက္ခပ္ပတ္တော ဒိဝသဘာဂေ ခါဒိယာမိ။ တဿ ကိရ ဒိဝါ သုနခေဟိ မိဂါနံ ခါဒါပိတတ္တာ ကမ္မသရိက္ခကံ ဖလံ ဟောတိ, ဒိဝသဘာဂေ မဟန္တာ သုနခါ ဥပဓာဝိတွာ အဋ္ဌိသံဃာတမတ္တာဝသေသံ သရီရံ ကရောန္တိ။ ရတ္တိယာ ပန ဥပဂတာယ တံ ပါကတိကမေဝ ဟောတိ, ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝတိ။ တေန ဝုတ္တံ –

၄၈၆။ ‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ၊

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတု’’န္တိ။

တတ္ထ ပဋိဟတာတိ ပဋိဟတစိတ္တာ ဗဒ္ဓါဃာတာ ဝိယ ဟုတွာ။ သမန္တာ ခါဒိတုန္တိ မမ သရီရံ သမန္တတော ခါဒိတုံ ဥပဓာဝန္တိ။ ဣဒဉ္စ နေသံ အတိဝိယ အတ္တနော ဘယာဝဟံ ဥပဂမနကာလံ ဂဟေတွာ ဝုတ္တံ။ တေ ပန ဥပဓာဝိတွာ အဋ္ဌိမတ္တာဝသေသံ သရီရံ ကတွာ ဂစ္ဆန္တိ။

၄၈၇။ ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနောတိ ဩသာနဂါထာယ အယံ သင်္ခေပတ္ထော – အဟမ္ပိ နာမ ရတ္တိယံ ပါဏဝဓမတ္တတော ဝိရတော ဧဝရူပံ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝါမိ။ ယေ ပန တေ ပုရိသာ သုဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သာသနေ အဓိသီလာဒိကေ ဓုဝံ ပယုတ္တာ ဒဠှံ ပယုတ္တာ သတတံ သဗ္ဗကာလံ အနုယောဂဝန္တာ, တေ ပုညဝန္တော ကေဝလံ လောကိယသုခေန အသမ္မိဿံ ‘‘အသင်္ခတံ ပဒ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ အမတမေဝ အဓိဂစ္ဆန္တိ မညေ, နတ္ထိ တေသံ တဒဓိဂမေ ကောစိ ဝိဗန္ဓောတိ။

ဧဝံ တေန ပေတေန ဝုတ္တေ ထေရော တံ ပဝတ္တိံ သတ္ထု အာရောစေသိ။ သတ္ထာ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သဗ္ဗမ္ပိ ဝုတ္တနယမေဝ။

မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေတိ ဣဒံ ဘဂဝတိ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ အပရံ မိဂလုဒ္ဒကပေတံ အာရဗ္ဘ ဝုတ္တံ။ ရာဇဂဟေ ကိရ အညတရော မာဂဝိကော မာဏဝေါ ဝိဘဝသမ္ပန္နောပိ သမာနော ဘောဂသုခံ ပဟာယ ရတ္တိန္ဒိဝံ မိဂေ ဟနန္တော ဝိစရတိ။ တဿ သဟာယဘူတော ဧကော ဥပါသကော အနုဒ္ဒယံ ပဋိစ္စ – ‘‘သာဓု, သမ္မ, ပါဏာတိပါတတော ဝိရမာဟိ, မာ တေ အဟောသိ ဒီဃရတ္တံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယာ’’တိ ဩဝါဒံ အဒါသိ။ သော တံ အနာဒိယိ။ အထ သော ဥပါသကော အညတရံ အတ္တနော မနောဘာဝနီယံ ခီဏာသဝတ္ထေရံ ယာစိ – ‘‘သာဓု, ဘန္တေ, အသုကပုရိသဿ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေထ, ယထာ သော ပါဏာတိပါတတော ဝိရမေယျာ’’တိ။

အထေကဒိဝသံ သော ထေရော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော တဿ ဂေဟဒွါရေ အဋ္ဌာသိ။ တံ ဒိသွာ သော မာဂဝိကော သဉ္ဇာတဗဟုမာနော ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဂေဟံ ပဝေသေတွာ အာသနံ ပညာပေတွာ အဒါသိ။ နိသီဒိ ထေရော ပညတ္တေ အာသနေ, သောပိ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ နိသီဒိ။ တဿ ထေရော ပါဏာတိပါတေ အာဒီနဝံ, တတော ဝိရတိယာ အာနိသံသဉ္စ ပကာသေသိ။ သော တံ သုတွာပိ တတော ဝိရမိတုံ န ဣစ္ဆိ။ အထ နံ ထေရော အာဟ – ‘‘သစေ, တွံ အာဝုသော, သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ ဝိရမိတုံ န သက္ကောသိ, ရတ္တိမ္ပိ တာဝ ဝိရမဿူ’’တိ, သော ‘‘သာဓု, ဘန္တေ, ဝိရမာမိ ရတ္တိ’’န္တိ တတော ဝိရမိ။ သေသံ အနန္တရဝတ္ထုသဒိသံ။ ဂါထာသု ပန –

၄၈၈။ ‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ, ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ၊

ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန, ရမသိ သုပ္ပဝါဒိတေ။

၄၈၉။ ‘‘တတော ရတျာ ဝိဝသာနေ, သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ၊

အပဝိဒ္ဓေါ သုသာနသ္မိံ, ဗဟုဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ။

၄၉၀။ ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ။ –

တီဟိ ဂါထာဟိ နာရဒတ္ထေရော နံ ပဋိပုစ္ဆိ။ အထဿ ပေတော –

၄၉၁။ ‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ၊

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ, လုဒ္ဒေါ စာသိမသညတော။

၄၉၂။ ‘‘တဿ မေ သဟာယော သုဟဒယော, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော၊

တဿ ကုလူပကော ဘိက္ခု, အာသိ ဂေါတမသာဝကော၊

သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော, နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ။

၄၉၃။ ‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ၊

သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ, ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’။

၄၉၄။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော၊

နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ, စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ။

၄၉၅။ ‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော, အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ၊

‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’။

၄၉၆။ ‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော, ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော၊

ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ, ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော။

၄၉၇။ ‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ၊

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ။

၄၉၈။ ‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော, ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ၊

မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ။ –

တမတ္ထံ အာစိက္ခိ။ တာသံ အတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယောဝ။

ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

မာလီ ကိရိဋီ ကာယူရီတိ ဣဒံ သတ္ထရိ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတံ အာရဗ္ဘ ဝုတ္တံ။ တဒါ ဗိမ္ဗိသာရော ရာဇာ မာသဿ ဆသု ဒိဝသေသု ဥပေါသထံ ဥပဝသတိ, တံ အနုဝတ္တန္တာ ဗဟူ မနုဿာ ဥပေါသထံ ဥပဝသန္တိ။ ရာဇာ အတ္တနော သန္တိကံ အာဂတာဂတေ မနုဿေ ပုစ္ဆတိ – ‘‘ကိံ တုမှေဟိ ဥပေါသထော ဥပဝုတ္ထော, ဥဒါဟု န ဥပဝုတ္ထော’’တိ? တတြေကော အဓိကရဏေ နိယုတ္တကပုရိသော ပိသုဏဝါစော နေကတိကော လဉ္ဇဂါဟကော ‘‘န ဥပဝုတ္ထောမှီ’’တိ ဝတ္တုံ အသဟန္တော ‘‘ဥပဝုတ္ထောမှိ, ဒေဝါ’’တိ အာဟ။ အထ နံ ရာဇသမီပတော နိက္ခန္တံ သဟာယော အာဟ – ‘‘ကိံ, သမ္မ, အဇ္ဇ တယာ ဥပဝုတ္ထော’’တိ? ‘‘ဘယေနာဟံ, သမ္မ, ရညော သမ္မုခါ ဧဝံ အဝေါစံ, နာဟံ ဥပေါသထိကော’’တိ။

အထ နံ သဟာယော အာဟ – ‘‘ယဒိ ဧဝံ ဥပဍ္ဎုပေါသထောပိ တာဝ တေ အဇ္ဇ ဟောတု, ဥပေါသထင်္ဂါနိ သမာဒိယာဟီ’’တိ။ သော တဿ ဝစနံ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဂေဟံ ဂန္တွာ အဘုတွာဝ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ ဥပေါသထံ အဓိဋ္ဌာယ ရတ္တိယံ ဝါသူပဂတော ရိတ္တာသယသမ္ဘူတေန ဗလဝဝါတဟေတုကေန သူလေန ဥပစ္ဆိန္နာယုသင်္ခါရော စုတိအနန္တရံ ပဗ္ဗတကုစ္ဆိယံ ဝေမာနိကပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ သော ဟိ ဧကရတ္တိံ ဥပေါသထရက္ခဏမတ္တေန ဝိမာနံ ပဋိလဘိ ဒသကညာသဟဿပရိဝါရံ မဟတိဉ္စ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ။ ကူဋဝိနိစ္ဆယိကတာယ ပန ပေသုဏိကတာယ စ အတ္တနော ပိဋ္ဌိမံသာနိ သယမေဝ ဩက္ကန္တိတွာ ခါဒတိ။ တံ အာယသ္မာ နာရဒေါ ဂိဇ္ဈကူဋတော ဩတရန္တော ဒိသွာ –

၄၉၉။ ‘‘မာလီ ကိရိဋီ ကာယူရီ, ဂတ္တာ တေ စန္ဒနုဿဒါ၊

ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ, သူရိယဝဏ္ဏောဝ သောဘသိ။

၅၀၀။ ‘‘အမာနုသာ ပါရိသဇ္ဇာ, ယေ တေမေ ပရိစာရကာ၊

ဒသ ကညာသဟဿာနိ, ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ၊

တာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ, ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ။

၅၀၁။ ‘‘မဟာနုဘာဝေါသိ တုဝံ, လောမဟံသနရူပဝါ၊

ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော, သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသိ။

၅၀၂။ ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿကမ္မဝိပါကေန, ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော၊

သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသီတိ။

၅၀၃။ ‘‘အတ္တနောဟံ အနတ္ထာယ, ဇီဝလောကေ အစာရိသံ၊

ပေသုညမုသာဝါဒေန, နိကတိဝဉ္စနာယ စ။

၅၀၄။ ‘‘တတ္ထာဟံ ပရိသံ ဂန္တွာ, သစ္စကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

အတ္ထံ ဓမ္မံ နိရာကတွာ, အဓမ္မမနုဝတ္တိသံ။

၅၀၅။ ‘‘ဧဝံ သော ခါဒတတ္တာနံ, ယော ဟောတိ ပိဋ္ဌိမံသိကော၊

ယထာဟံ အဇ္ဇ ခါဒါမိ, ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော။

၅၀၆။ ‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ, အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ၊

မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ, မာ ခေါသိ ပိဋ္ဌိမံသိကော တုဝ’’န္တိ။ –

ထေရော စတူဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ, သောပိ တဿ စတူဟိ ဂါထာဟိ ဧတမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေသိ။

၄၉၉။ တတ္ထ မာလီတိ မာလဓာရီ, ဒိဗ္ဗပုပ္ဖေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတောတိ အဓိပ္ပါယော။ ကိရိဋီတိ ဝေဌိတသီသော။ ကာယူရီတိ ကေယူရဝါ, ဗာဟာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတောတိ အတ္ထော။ ဂတ္တာတိ သရီရာဝယဝါ။ စန္ဒနုဿဒါတိ စန္ဒနသာရာနုလိတ္တာ။ သူရိယဝဏ္ဏောဝ သောဘသီတိ ဗာလသူရိယသဒိသဝဏ္ဏော ဧဝ ဟုတွာ ဝိရောစသိ။ ‘‘အရဏဝဏ္ဏီ ပဘာသသီ’’တိပိ ပါဠိ, အရဏန္တိ အရဏိယေဟိ ဒေဝေဟိ သဒိသဝဏ္ဏော အရိယာဝကာသောတိ အတ္ထော။

၅၀၀။ ပါရိသဇ္ဇာတိ ပရိသပရိယာပန္နာ, ဥပဋ္ဌာကာတိ အတ္ထော။ တုဝန္တိ တွံ။ လောမဟံသနရူပဝါတိ ပဿန္တာနံ လောမဟံသဇနနရူပယုတ္တော။ မဟာနုဘာဝတာသမင်္ဂိတာယ ဟေတံ ဝုတ္တံ။ ဥက္ကစ္စာတိ ဥက္ကန္တိတွာ, ဆိန္ဒိတွာတိ အတ္ထော။

၅၀၃။ အစာရိသန္တိ အစရိံ ပဋိပဇ္ဇိံ။ ပေသုညမုသာဝါဒေနာတိ ပေသုညေန စေဝ မုသာဝါဒေန စ။ နိကတိဝဉ္စနာယ စာတိ နိကတိယာ ဝဉ္စနာယ စ ပတိရူပဒဿနေန ပရေသံ ဝိကာရေန ဝဉ္စနာယ စ။

၅၀၄။ သစ္စကာလေတိ သစ္စံ ဝတ္တုံ ယုတ္တကာလေ။ အတ္ထန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒံ ဟိတံ။ ဓမ္မန္တိ ကာရဏံ ဉာယံ။ နိရာကတွာတိ ဆဍ္ဍေတွာ ပဟာယ။ သောတိ ယော ပေသုညာဒိံ အာစရတိ, သော သတ္တော။ သေသံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။

ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

အန္တလိက္ခသ္မိံ တိဋ္ဌန္တောတိ ဣဒံ ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု။ ဘဂဝတိ ကုသိနာရာယံ ဥပဝတ္တနေ မလ္လာနံ သာလဝနေ ယမကသာလာနမန္တရေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုဝိဘာဂေ စ ကတေ ရာဇာ အဇာတသတ္တု အတ္တနာ လဒ္ဓဓာတုဘာဂံ ဂဟေတွာ သတ္တ ဝဿာနိ သတ္တ စ မာသေ သတ္တ စ ဒိဝသေ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အနုဿရန္တော ဥဠာရပူဇံ ပဝတ္တေသိ။ တတ္ထ အသင်္ခေယျာ အပ္ပမေယျာ မနုဿာ စိတ္တာနိ ပသာဒေတွာ သဂ္ဂူပဂါ အဟေသုံ, ဆဠာသီတိမတ္တာနိ ပန ပုရိသသဟဿာနိ စိရကာလဘာဝိတေန အဿဒ္ဓိယေန မိစ္ဆာဒဿနေန စ ဝိပလ္လတ္ထစိတ္တာ ပသာဒနီယေပိ ဌာနေ အတ္တနော စိတ္တာနိ ပဒေါသေတွာ ပေတေသု ဥပ္ပဇ္ဇိံသု။ တသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ အညတရဿ ဝိဘဝသမ္ပန္နဿ ကုဋုမ္ဗိကဿ ဘရိယာ ဓီတာ သုဏိသာ စ ပသန္နစိတ္တာ ‘‘ဓာတုပူဇံ ကရိဿာမာ’’တိ ဂန္ဓပုပ္ဖါဒီနိ ဂဟေတွာ ဓာတုဋ္ဌာနံ ဂန္တုံ အာရဒ္ဓါ။ သော ကုဋုမ္ဗိကော ‘‘ကိံ အဋ္ဌိကာနံ ပူဇနေနာ’’တိ တာ ပရိဘာသေတွာ ဓာတုပူဇံ ဝိဝဏ္ဏေသိ။ တာပိ တဿ ဝစနံ အနာဒိယိတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဓာတုပူဇံ ကတွာ ဂေဟံ အာဂတာ တာဒိသေန ရောဂေန အဘိဘူတာ နစိရဿေဝ ကာလံ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံသု။ သော ပန ကောဓေန အဘိဘူတော နစိရဿေဝ ကာလံ ကတွာ တေန ပါပကမ္မေန ပေတေသု နိဗ္ဗတ္တိ။

အထေကဒိဝသံ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သတ္တေသု အနုကမ္ပာယ တထာရူပံ ဣဒ္ဓါဘိသင်္ခါရံ အဘိသင်္ခါသိ, ယထာ မနုဿာ တေ ပေတေ တာ စ ဒေဝတာယော ပဿန္တိ။ တထာ ပန ကတွာ စေတိယင်္ဂဏေ ဌိတော တံ ဓာတုဝိဝဏ္ဏကံ ပေတံ တီဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ။ တဿ သော ပေတော ဗျာကာသိ –

၅၀၇။ ‘‘အန္တလိက္ခသ္မိံ တိဋ္ဌန္တော, ဒုဂ္ဂန္ဓော ပူတိ ဝါယသိ၊

မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ, ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ။

၅၀၈။ ‘‘တတော သတ္ထံ ဂဟေတွာန, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ၊

ခါရေန ပရိပ္ဖေါသိတွာ, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ။

၅၀၉။ ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကိဿကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ။

၅၁၀။ ‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ၊

ဣဿရော ဓနဓညဿ, သုပဟူတဿ မာရိသ။

၅၁၁။ ‘‘တဿာယံ မေ ဘရိယာ စ, ဓီတာ စ သုဏိသာ စ မေ၊

တာ မာလံ ဥပ္ပလဉ္စာပိ, ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ၊

ထူပံ ဟရန္တိယော ဝါရေသိံ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ။

၅၁၂။ ‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ, မယံ ပစ္စတ္တဝေဒနာ၊

ထူပပူဇံ ဝိဝဏ္ဏေတွာ, ပစ္စာမ နိရယေ ဘုသံ။

၅၁၃။ ‘‘ယေ စ ခေါ ထူပပူဇာယ, ဝတ္တန္တေ အရဟတော မဟေ၊

အာဒီနဝံ ပကာသေန္တိ, ဝိဝေစယေထ နေ တတော။

၅၁၄။ ‘‘ဣမာ စ ပဿ အယန္တိယော, မာလဓာရီ အလင်္ကတာ၊

မာလာဝိပါကံနုဘောန္တိယော, သမိဒ္ဓါ စ တာ ယသဿိနိယော။

၅၁၅။ ‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အစ္ဆေရံ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ၊

နမော ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ဝန္ဒန္တိ တံ မဟာမုနိံ။

၅၁၆။ ‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ၊

ထူပပူဇံ ကရိဿာမိ, အပ္ပမတ္တော ပုနပ္ပုန’’န္တိ။

၅၀၇-၈။ တတ္ထ ဒုဂ္ဂန္ဓောတိ အနိဋ္ဌဂန္ဓော, ကုဏပဂန္ဓဂန္ဓီတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ပူတိ ဝါယသီ’’တိ။ တတောတိ ဒုဂ္ဂန္ဓဝါယနတော ကိမီဟိ ခါယိတဗ္ဗတော စ ဥပရိ။ သတ္တံ ဂဟေတွာန, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနန္တိ ကမ္မသဉ္စောဒိတာ သတ္တာ နိသိတဓာရံ သတ္ထံ ဂဟေတွာ ပုနပ္ပုနံ တံ ဝဏမုခံ အဝကန္တန္တိ။ ခါရေန ပရိပ္ဖေါသိတွာ, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနန္တိ အဝကန္တိတဋ္ဌာနေ ခါရောဒကေန အာသိဉ္စိတွာ ပုနပ္ပုနမ္ပိ အဝကန္တန္တိ။

၅၁၀။ ဣဿရော ဓနဓညဿ, သုပဟူတဿာတိ အတိဝိယ ပဟူတဿ ဓနဿ ဓညဿ စ ဣဿရော သာမီ, အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနောတိ အတ္ထော။

၅၁၁။ တဿာယံ မေ ဘရိယာ စ, ဓီတာ စ သုဏိသာ စာတိ တဿ မယှံ အယံ ပုရိမတ္တဘာဝေ ဘရိယာ, အယံ ဓီတာ, အယံ သုဏိသာ။ တာ ဒေဝဘူတာ အာကာသေ ဌိတာတိ ဒဿေန္တော ဝဒတိ။ ပစ္စဂ္ဃန္တိ အဘိနဝံ။ ထူပံ ဟရန္တိယော ဝါရေသိန္တိ ထူပံ ပူဇေတုံ ဥပနေန္တိယော ဓာတုံ ဝိဝဏ္ဏေန္တော ပဋိက္ခိပိံ။ တံ ပါပံ ပကတံ မယာတိ တံ ဓာတုဝိဝဏ္ဏနပါပံ ကတံ သမာစရိတံ မယာတိ ဝိပ္ပဋိသာရပ္ပတ္တော ဝဒတိ။

၅၁၂။ ဆဠာသီတိသဟဿာနီတိ ဆသဟဿာဓိကာ အသီတိသဟဿမတ္တာ။ မယန္တိ တေ ပေတေ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ သင်္ဂဟေတွာ ဝဒတိ။ ပစ္စတ္တဝေဒနာတိ ဝိသုံ ဝိသုံ အနုဘုယျမာနဒုက္ခဝေဒနာ။ နိရယေတိ ဗလဒုက္ခတာယ ပေတ္တိဝိသယံ နိရယသဒိသံ ကတွာ အာဟ။

၅၁၃။ ယေ စ ခေါ ထူပပူဇာယ, ဝတ္တန္တေ အရဟတော မဟေတိ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ထူပံ ဥဒ္ဒိဿ ပူဇာမဟေ ပဝတ္တမာနေ အဟံ ဝိယ ယေ ထူပပူဇာယ အာဒီနဝံ ဒေါသံ ပကာသေန္တိ။ တေ ပုဂ္ဂလေ တတော ပုညတော ဝိဝေစယေထ ဝိဝေစာပယေထ, ပရိဗာဟိရေ ဇနယေထာတိ အညာပဒေသေန အတ္တနော မဟာဇာနိယတံ ဝိဘာဝေတိ။

၅၁၄။ အာယန္တိယောတိ အာကာသေန အာဂစ္ဆန္တိယော။ မာလာဝိပါကန္တိ ထူပေ ကတမာလာပူဇာယ ဝိပါကံ ဖလံ။ သမိဒ္ဓါတိ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ သမိဒ္ဓါ။ တာ ယသဿိနိယောတိ တာ ပရိဝါရဝန္တိယော။

၅၁၅။ တဉ္စ ဒိသွာနာတိ တဿ အတိပရိတ္တဿ ပူဇာပုညဿ အစ္ဆရိယံ အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ အတိဥဠာရံ ဝိပါကဝိသေသံ ဒိသွာ။ နမော ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ဝန္ဒန္တိ တံ မဟာမုနိန္တိ, ဘန္တေ ကဿပ, ဣမာ ဣတ္ထိယော တံ ဥတ္တမပုညက္ခေတ္တဘူတံ ဝန္ဒန္တိ အဘိဝါဒေန္တိ, နမော ကရောန္တိ နမက္ကာရဉ္စ ကရောန္တီတိ အတ္ထော။

၅၁၆။ အထ သော ပေတော သံဝိဂ္ဂမာနသော သံဝေဂါနုရူပံ အာယတိံ အတ္တနာ ကာတဗ္ဗံ ဒဿေန္တော ‘‘သောဟံ နူနာ’’တိ ဂါထမာဟ။ တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

ဧဝံ ပေတေန ဝုတ္တော မဟာကဿပေါ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။

ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ ပေတဝတ္ထုသ္မိံ

ဒသဝတ္ထုပဋိမဏ္ဍိတဿ

တတိယဿ စူဠဝဂ္ဂဿ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ မဟာဝဂ္ဂေါ

၁။ အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ဝေသာလီ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနန္တိ ဣဒံ အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ အမ္ဗသက္ကရော နာမ လိစ္ဆဝိရာဇာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော နတ္ထိကဝါဒေါ ဝေသာလိယံ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ။ တေန စ သမယေန ဝေသာလိနဂရေ အညတရဿ ဝါဏိဇဿ အာပဏသမီပေ စိက္ခလ္လံ ဟောတိ, တတ္ထ ဗဟူ ဇနာ ဥပ္ပတိတွာ အတိက္ကမန္တာ ကိလမန္တိ, ကေစိ ကဒ္ဒမေန လိမ္ပန္တိ။ တံ ဒိသွာ သော ဝါဏိဇော ‘‘မာ ဣမေ မနုဿာ ကလလံ အက္ကမိံသူ’’တိ အပဂတဒုဂ္ဂန္ဓံ သင်္ခဝဏ္ဏပဋိဘာဂံ ဂေါသီသဋ္ဌိံ အာဟရာပေတွာ နိက္ခိပါပေသိ။ ပကတိယာ စ သီလဝါ အဟောသိ အက္ကောဓနော သဏှဝါစော, ပရေသဉ္စ ယထာဘူတံ ဂုဏံ ကိတ္တေတိ။

သော ဧကသ္မိံ ဒိဝသေ အတ္တနော သဟာယဿ နှာယန္တဿ ပမာဒေန အနောလောကေန္တဿ နိဝါသနဝတ္ထံ ကီဠာဓိပ္ပါယေန အပနိဓာယ တံ ဒုက္ခာပေတွာ အဒါသိ။ ဘာဂိနေယျော ပနဿ စောရိကာယ ပရဂေဟတော ဘဏ္ဍံ အာဟရိတွာ တဿေဝ အာပဏေ နိက္ခိပိ။ ဘဏ္ဍသာမိကာ ဝီမံသန္တာ ဘဏ္ဍေန သဒ္ဓိံ တဿ ဘာဂိနေယျံ တဉ္စ ရညော ဒဿေသုံ။ ရာဇာ ‘‘ဣမဿ သီသံ ဆိန္ဒထ, ဘာဂိနေယျံ ပနဿ သူလေ အာရောပေထာ’’တိ အာဏာပေသိ။ ရာဇပုရိသာ တထာ အကံသု။ သော ကာလံ ကတွာ ဘုမ္မဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ။ သော ဂေါသီသေန သေတုနော ကတတ္တာ သေတဝဏ္ဏံ ဒိဗ္ဗံ မနောဇဝံ အဿာဇာနီယံ ပဋိလဘိ, ဂုဏဝန္တာနံ ဝဏ္ဏကထနေန တဿ ဂတ္တတော ဒိဗ္ဗဂန္ဓော ဝါယတိ, သာဋကဿ ပန အပနိဟိတတ္တာ နဂ္ဂေါ အဟောသိ။ သော အတ္တနာ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မံ ဩလောကေန္တော တဒနုသာရေန အတ္တနော ဘာဂိနေယျံ သူလေ အာရောပိတံ ဒိသွာ ကရုဏာယ စောဒိယမာနော မနောဇဝံ အဿံ အဘိရုဟိတွာ အဍ္ဎရတ္တိသမယေ တဿ သူလာ ရောပိတဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ အဝိဒူရေ ဌိတော ‘‘ဇီဝ, ဘော, ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဝဒတိ။

တေန စ သမယေန အမ္ဗသက္ကရော ရာဇာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓဝရဂတော နဂရံ ပဒက္ခိဏံ ကရောန္တော အညတရသ္မိံ ဂေဟေ ဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ ရာဇဝိဘူတိံ ပဿန္တိံ ဧကံ ဣတ္ထိံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တော ဟုတွာ ပစ္ဆာသနေ နိသိန္နဿ ပုရိသဿ ‘‘ဣမံ ဃရံ ဣမဉ္စ ဣတ္ထိံ ဥပဓာရေဟီ’’တိ သညံ ဒတွာ အနုက္ကမေန အတ္တနော ရာဇဂေဟံ ပဝိဋ္ဌော တံ ပုရိသံ ပေသေသိ – ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, တဿာ ဣတ္ထိယာ သသာမိကဘာဝံ ဝါ အသာမိကဘာဝံ ဝါ ဇာနာဟီ’’တိ။ သော ဂန္တွာ တဿာ သသာမိကဘာဝံ ဉတွာ ရညော အာရောစေသိ။ ရာဇာ တဿာ ဣတ္ထိယာ ပရိဂ္ဂဟဏူပါယံ စိန္တေန္တော တဿာ သာမိကံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧဟိ, ဘဏေ, မံ ဥပဋ္ဌာဟီ’’တိ အာဟ။ သော အနိစ္ဆန္တောပိ ‘‘ရာဇာ အတ္တနော ဝစနံ အကရောန္တေ မယိ ရာဇဒဏ္ဍံ ကရေယျာ’’တိ ဘယေန ရာဇုပဋ္ဌာနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ရာဇုပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ။ ရာဇာပိ တဿ ဘတ္တဝေတနံ ဒါပေတွာ ကတိပယဒိဝသာတိက္ကမေန ပါတောဝ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတံ ဧဝမာဟ – ‘‘ဂစ္ဆ, ဘဏေ, အမုမှိ ဌာနေ ဧကာ ပေါက္ခရဏီ အတ္ထိ, တတော အရုဏဝဏ္ဏမတ္တိကံ ရတ္တုပ္ပလာနိ စ အာနေဟိ, သစေ အဇ္ဇေဝ နာဂစ္ဆေယျာသိ, ဇီဝိတံ တေ နတ္ထီ’’တိ။ တသ္မိဉ္စ ဂတေ ဒွါရပါလံ အာဟ – ‘‘အဇ္ဇ အနတ္ထင်္ဂတေ ဧဝ သူရိယေ သဗ္ဗဒွါရာနိ ထကေတဗ္ဗာနီ’’တိ။

သာ စ ပေါက္ခရဏီ ဝေသာလိယာ တိယောဇနမတ္ထကေ ဟောတိ, တထာပိ သော ပုရိသော မရဏဘယတဇ္ဇိတော ဝါတဝေဂေန ပုဗ္ဗဏှေယေဝ တံ ပေါက္ခရဏိံ သမ္ပာပုဏိ။ ‘‘သာ စ ပေါက္ခရဏီ အမနုဿပရိဂ္ဂဟိတာ’’တိ ပဂေဝ သုတတ္တာ ဘယေန သော ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ ဧတ္ထ ကောစိ ပရိဿယော’’တိ သမန္တတော အနုပရိယာယတိ။ တံ ဒိသွာ ပေါက္ခရဏိပါလကော အမနုဿော ကရုဏာယမာနရူပေါ မနုဿရူပေန ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ကိမတ္ထံ, ဘော ပုရိသ, ဣဓာဂတောသီ’’တိ အာဟ။ သော တဿ တံ ပဝတ္တိံ ကထေသိ။ သော ‘‘ယဒိ ဧဝံ ယာဝဒတ္ထံ ဂဏှာဟီ’’တိ အတ္တနော ဒိဗ္ဗရူပံ ဒဿေတွာ အန္တရဓာယိ။

သော တတ္ထ အရုဏဝဏ္ဏမတ္တိကံ ရတ္တုပ္ပလာနိ စ ဂဟေတွာ အနတ္ထင်္ဂတေယေဝ သူရိယေ နဂရဒွါရံ သမ္ပာပုဏိ။ တံ ဒိသွာ ဒွါရပါလော တဿ ဝိရဝန္တဿေဝ ဒွါရံ ထကေသိ။ သော ထကိတေ ဒွါရေ ပဝေသနံ အလဘန္တော ဒွါရသမီပေ သူလေ အာရောပိတံ ပုရိသံ ဒိသွာ ‘‘ဧတေ မယိ အနတ္ထင်္ဂတေ ဧဝ သူရိယေ အာဂတေ ဝိရဝန္တေ ဧဝံ ဒွါရံ ထကေသုံ။ ‘အဟံ ကာလေယေဝ အာဂတော, မမ ဒါသော နတ္ထီ’တိ တယာပိ ဉာတံ ဟောတူ’’တိ သက္ခိမကာသိ။ တံ သုတွာ သော အာဟ ‘‘အဟံ သူလေ အာဝုတော ဝဇ္ဈော မရဏာဘိမုခေါ, ကထံ တဝ သက္ခိ ဟောမိ။ ဧကော ပနေတ္ထ ပေတော မဟိဒ္ဓိကော မမ သမီပံ အာဂမိဿတိ, တံ သက္ခိံ ကရောဟီ’’တိ။ ‘‘ကထံ ပန သော မယာ ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? ဣဓေဝ တွံ တိဋ္ဌ, ‘‘သယမေဝ ဒက္ခိဿသီ’’တိ။ သော တတ္ထ ဌိတော မဇ္ဈိမယာမေ တံ ပေတံ အာဂတံ ဒိသွာ သက္ခိံ အကာသိ။ ဝိဘာတာယ စ ရတ္တိယာ ရညာ ‘‘မမ အာဏာ တယာ အတိက္ကန္တာ, တသ္မာ ရာဇဒဏ္ဍံ တေ ကရိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ, ဒေဝ, မယာ တဝ အာဏာ နာတိက္ကန္တာ, အနတ္ထင်္ဂတေ ဧဝ သူရိယေ အဟံ ဣဓာဂတောတိ။ တတ္ထ ကော တေ သက္ခီတိ? သော တဿ သူလာဝုတဿ ပုရိသဿ သန္တိကေ အာဂစ္ဆန္တံ နဂ္ဂပေတံ ‘‘သက္ခီ’’တိ နိဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ကထမေတံ အမှေဟိ သဒ္ဓါတဗ္ဗ’’န္တိ ရညာ ဝုတ္တေ ‘‘အဇ္ဇ ရတ္တိယံ တုမှေဟိ သဒ္ဓါတဗ္ဗံ ပုရိသံ မယာ သဒ္ဓိံ ပေသေထာ’’တိ အာဟ။ တံ သုတွာ ရာဇာ သယမေဝ တေန သဒ္ဓိံ တတ္ထ ဂန္တွာ ဌိတော ပေတေန စ တတ္ထာဂန္တွာ ‘‘ဇီဝ, ဘော, ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဝုတ္တေ တံ ‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ပဉ္စဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ။ ဣဒါနိ အာဒိတော ပန ‘‘ဝေသာလိ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီန’’န္တိ ဂါထာ တာသံ သမ္ဗန္ဓဒဿနတ္ထံ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ –

၅၁၇။ ‘‘ဝေသာလီ နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနံ, တတ္ထ အဟု လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော၊

ဒိသွာန ပေတံ နဂရဿ ဗာဟိရံ, တတ္ထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ တံ ကာရဏတ္ထိကော။

၅၁၈။ ‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထိ, အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စ၊

အသိတပီတခါယိတဝတ္ထဘောဂါ, ပရိစာရဏာ သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ။

၅၁၉။ ‘‘ယေ ဉာတကာ ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ, အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေ၊

ဒဋ္ဌုမ္ပိ တေ ဒါနိ န တံ လဘန္တိ, ဝိရာဇိတတော ဟိ ဇနေန တေန။

၅၂၀။ ‘‘န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာ, ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာ၊

အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တိ, ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တိ။

၅၂၁။ ‘‘နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟိ ကိစ္ဆော, သမ္မက္ခိတော သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တော၊

ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနာ, အဇ္ဇ သုဝေ ဇီဝိတဿူပရောဓော။

၅၂၂။ ‘‘ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပ္ပတ္တံ,

ဥတ္တာသိတံ ပုစိမန္ဒဿ သူလေ၊

အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ဝဒေသိ ယက္ခ,

‘ဇီဝ ဘော ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’’တိ။

၅၁၇။ တတ္ထ တတ္ထာတိ တဿံ ဝေသာလိယံ။ နဂရဿ ဗာဟိရန္တိ နဂရဿ ဗဟိ ဘဝံ, ဝေသာလိနဂရဿ ဗဟိ ဧဝ ဇာတံ ပဝတ္တံ သမ္ဗန္ဓံ။ တတ္ထေဝါတိ ယတ္ထ တံ ပဿိ, တတ္ထေဝ ဌာနေ။ တန္တိ တံ ပေတံ။ ကာရဏတ္ထိကောတိ ‘‘ဇီဝ, ဘော, ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဝုတ္တအတ္ထဿ ကာရဏေန အတ္ထိကော ဟုတွာ။

၅၁၈။ သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထီတိ ပိဋ္ဌိပသာရဏလက္ခဏာ သေယျာ, ပလ္လင်္ကာဘုဇနလက္ခဏာ နိသဇ္ဇာ စ ဣမဿ သူလေ အာရောပိတပုဂ္ဂလဿ နတ္ထိ။ အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စာတိ အဘိက္ကမာဒိလက္ခဏံ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ဂမနံ ဣမဿ နတ္ထိ။ ပရိစာရိကာ သာပီတိ ယာ အသိတပီတခါယိတဝတ္ထပရိဘောဂါဒိလက္ခဏာ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိစာရဏာ, သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ။ ‘‘ပရိဟရဏာ သာပီ’’တိ ဝါ ပါဌော, အသိတာဒိပရိဘောဂဝသေန ဣန္ဒြိယာနံ ပရိဟရဏာ, သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ ဝိဂတဇီဝိတတ္တာတိ အတ္ထော။ ‘‘ပရိစာရဏာ သာပီ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ။

၅၁၉။ ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ, အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေတိ သန္ဒိဋ္ဌသဟာယာ စေဝ အဒိဋ္ဌသဟာယာ စ ယဿ မိတ္တာ အနုဒ္ဒယာဝန္တော ယေ အဿ ဣမဿ ပုဗ္ဗေ အဟေသုံ။ ဒဋ္ဌုမ္ပီတိ ပဿိတုမ္ပိ န လဘန္တိ, ကုတော သဟ ဝသိတုန္တိ အတ္ထော။ ဝိရာဇိတတ္တောတိ ပရိစ္စတ္တသဘာဝေါ။ ဇနေန တေနာတိ တေန ဉာတိအာဒိဇနေန။

၅၂၀။ န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာတိ အပဂတဝိညာဏဿ မတဿ မိတ္တာ နာမ န ဟောန္တိ တဿ မိတ္တေဟိ ကာတဗ္ဗကိစ္စဿ အတိက္ကန္တတ္တာ။ ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာတိ မတော တာဝ တိဋ္ဌတု, ဇီဝန္တမ္ပိ ဘောဂဝိကလံ ပုရိသံ ဝိဒိတွာ ‘‘န ဣတော ကိဉ္စိ ဂယှူပဂ’’န္တိ မိတ္တာ ပဇဟန္တိ။ အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တီတိ တဿ ပန သန္တကံ အတ္ထံ ဓနံ ဒိသွာ ပိယဝါဒိနော မုခုလ္လောကိကာ ဟုတွာ တံ ပရိဝါရေန္တိ။ ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တီတိ ဝိဘဝသမ္ပတ္တိယာ ဥဂ္ဂတသဘာဝဿ သမိဒ္ဓဿ ဗဟူ အနေကာ မိတ္တာ ဟောန္တိ, အယံ လောကိယသဘာဝေါတိ အတ္ထော။

၅၂၁။ နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟီတိ သဗ္ဗေဟိ ဥပဘောဂပရိဘောဂဝတ္ထူဟိ ပရိဟီနတ္တော။ ကိစ္ဆောတိ ဒုက္ခိတော။ သမ္မက္ခိတောတိ ရုဟိရေဟိ သမ္မက္ခိတသရီရော။ သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တောတိ သူလေန အဗ္ဘန္တရေ ဝိဒါလိတဂတ္တော။ ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနောတိ တိဏဂ္ဂေ လိမ္ပမာနဥဿာဝဗိန္ဒုသဒိသော။ အဇ္ဇ သုဝေတိ အဇ္ဇ ဝါ သုဝေ ဝါ ဣမဿ နာမ ပုရိသဿ ဇီဝိတဿ ဥပရောဓော နိရောဓော, တတော ဥဒ္ဓံ နပ္ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော။

၅၂၂။ ဥတ္တာသိတန္တိ အာဝုတံ အာရောပိတံ။ ပုစိမန္ဒဿ သူလေတိ နိမ္ဗရုက္ခဿ ဒဏ္ဍေန ကတသူလေ။ ကေန ဝဏ္ဏေနာတိ ကေန ကာရဏေန။ ဇီဝ, ဘော, ဇီဝိတမေဝ သေယျောတိ, ဘော ပုရိသ, ဇီဝ။ ကသ္မာ? သူလံ အာရောပိတဿာပိ ဟိ တေ ဣဓ ဇီဝိတမေဝ ဣတော စုတဿ ဇီဝိတတော သတဘာဂေန သဟဿဘာဂေန သေယျော သုန္ဒရတရောတိ။

ဧဝံ တေန ရညာ ပုစ္ဆိတော သော ပေတော အတ္တနော အဓိပ္ပါယံ ပကာသေန္တော –

၅၂၃။ ‘‘သာလောဟိတော ဧသ အဟောသိ မယှံ, အဟံ သရာမိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

ဒိသွာ စ မေ ကာရုညမဟောသိ ရာဇ, မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယံ။

၅၂၄။ ‘‘ဣတော စုတော လိစ္ဆဝိ ဧသ ပေါသော, သတ္ထုဿဒံ နိရယံ ဃောရရူပံ၊

ဥပပဇ္ဇတိ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ, မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ ဘယာနကံ။

၅၂၅။ ‘‘အနေကဘာဂေန ဂုဏေန သေယျော, အယမေဝ သူလော နိရယေန တေန၊

ဧကန္တဒုက္ခံ ကဋုကံ ဘယာနကံ, ဧကန္တတိဗ္ဗံ နိရယံ ပတာယံ။

၅၂၆။ ‘‘ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ မမေသော, ဒုက္ခူပနီတော ဝိဇဟေယျ ပါဏံ၊

တသ္မာ အဟံ သန္တိကေ န ဘဏာမိ, မာ မေကတော ဇီဝိတဿူပရောဓော’’တိ။ –

စတဿော ဂါထာ အဘာသိ။

၅၂၃။ တတ္ထ သာလောဟိတော သမာနလောဟိတော ယောနိသမ္ဗန္ဓေန သမ္ဗန္ဓော, ဉာတကောတိ အတ္ထော။ ပုရိမာယ ဇာတိယာတိ ပုရိမတ္တဘာဝေ။ မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယန္တိ အယံ ပါပဓမ္မော ပုရိသော နိရယံ မာ ပတိ, မာ နိရယံ ဥပပဇ္ဇီတိ ဣမံ ဒိသွာ မေ ကာရုညံ အဟောသီတိ ယောဇနာ။

၅၂၄။ သတ္တုဿဒန္တိ ပါပကာရီဟိ သတ္တေဟိ ဥဿန္နံ, အထ ဝါ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနံ, မုခေ တတ္တလောဟသေစနံ, အင်္ဂါရပဗ္ဗတာရောပနံ, လောဟကုမ္ဘိပက္ခေပနံ, အသိပတ္တဝနပ္ပဝေသနံ, ဝေတ္တရဏိယံ သမောတရဏံ, မဟာနိရယေ ပက္ခေပေါတိ။ ဣမေဟိ သတ္တဟိ ပဉ္စဝိဓဗန္ဓနာဒီဟိ ဒါရုဏကာရဏေဟိ ဥဿန္နံ, ဥပရူပရိ နိစိတန္တိ အတ္ထော။ မဟာဘိတာပန္တိ မဟာဒုက္ခံ, မဟာအဂ္ဂိသန္တာပံ ဝါ။ ကဋုကန္တိ အနိဋ္ဌံ။ ဘယာနကန္တိ ဘယဇနကံ။

၅၂၅။ အနေကဘာဂေန ဂုဏေနာတိ အနေကကောဋ္ဌာသေန အာနိသံသေန။ အယမေဝ သူလော နိရယေန တေနာတိ တတော ဣမဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဘူတတော နိရယတော အယမေဝ သူလော သေယျောတိ။ နိဿက္ကေ ဟိ ဣဒံ ကရဏဝစနံ။ ဧကန္တ တိဗ္ဗန္တိ ဧကန္တေနေဝ တိခိဏဒုက္ခံ, နိယတမဟာဒုက္ခန္တိ အတ္ထော။

၅၂၆။ ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ မမေသောတိ ‘‘ဣတော စုတော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ မမ ဝစနံ သုတွာ ဧသော ပုရိသော ဒုက္ခူပနီတော မမ ဝစနေန နိရယဒုက္ခံ ဥပနီတော ဝိယ ဟုတွာ။ ဝိဇဟေယျ ပါဏန္တိ အတ္တနော ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇေယျ။ တသ္မာတိ တေန ကာရဏေန။ မာ မေကတောတိ ‘‘မယာ ဧကတော ဣမဿ ပုရိသဿ ဇီဝိတဿ ဥပရောဓော မာ ဟောတူ’’တိ ဣမဿ သန္တိကေ ဣဒံ ဝစနံ အဟံ န ဘဏာမိ, အထ ခေါ ‘‘ဇီဝ, ဘော, ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’တိ ဣဒမေဝ ဘဏာမီတိ အဓိပ္ပါယော။

ဧဝံ ပေတေန အတ္တနော အဓိပ္ပါယေ ပကာသိတေ ပုန ရာဇာ ပေတဿ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိတုံ ဩကာသံ ကရောန္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

၅၂၇။ ‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော, အညမ္ပိ ဣစ္ဆာမသေ ပုစ္ဆိတုံ တုဝံ၊

ဩကာသကမ္မံ သစေ နော ကရောသိ, ပုစ္ဆာမ တံ နော န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗ’’န္တိ။

၅၂၈။ ‘‘အဒ္ဓါ ပဋိညာ မေ တဒါ အဟု, နာစိက္ခဏာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ၊

အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစောတိ ကတွာ, ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှ’’န္တိ။ –

ဣမာ ရညော ပေတဿ စ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ။

၅၂၇။ တတ္ထ အညာတောတိ အဝဂတော။ ဣစ္ဆာမသေတိ ဣစ္ဆာမ။ နောတိ အမှာကံ။ န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣမေ မနုဿာ ယံကိဉ္စိ ပုစ္ဆန္တီ’’တိ ကောဓော န ကာတဗ္ဗော။

၅၂၈။ အဒ္ဓါတိ ဧကံသေန။ ပဋိညာ မေတိ ဉာဏဝသေန မယှံ ‘‘ပုစ္ဆဿူ’’တိ ပဋိညာ, ဩကာသဒါနန္တိ အတ္ထော။ တဒါ အဟူတိ တသ္မိံ ကာလေ ပဌမဒဿနေ အဟောသိ။ နာစိက္ခဏာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတီတိ အကထနာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ။ ပသန္နော ဧဝ ဟိ ပသန္နဿ ကိဉ္စိ ကထေတိ။ တွံ ပန တဒါ မယိ အပ္ပသန္နော, အဟဉ္စ တယိ, တေန ပဋိဇာနိတွာ ကထေတုကာမော နာဟောသိ။ ဣဒါနိ ပနာဟံ တုယှံ အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစော အကာမော ဧဝ သဒ္ဓါတဗ္ဗဝစနော ဣတိ ကတွာ ဣမိနာ ကာရဏေန။ ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှန္တိ တွံ ယထာ ဣစ္ဆသိ, တမတ္ထံ မံ ပုစ္ဆဿု။ အဟံ ပန ယထာ ဝိသယှံ ယထာ မယှံ သဟိတုံ သက္ကာ, တထာ အတ္တနော ဉာဏဗလာနုရူပံ ကထေဿာမီတိ အဓိပ္ပါယော။

ဧဝံ ပေတေန ပုစ္ဆနာယ ဩကာသေ ကတေ ရာဇာ –

၅၂၉။ ‘‘ယံ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိသာမိ,

သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ၊

ဒိသွာဝ တံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ,

ကရေယျာသိ မေ ယက္ခ နိယဿကမ္မ’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တဿတ္ထော – အဟံ ယံ ကိဉ္စိဒေဝ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ, တံ သဗ္ဗမ္ပိ တထေဝ အဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ, တံ ပန ဒိသွာဝ တံ ဝစနံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ။ ယက္ခ, မယှံ နိယဿကမ္မံ နိဂ္ဂဟကမ္မံ ကရေယျာသီတိ။ အထ ဝါ ယံ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိဿာမီတိ အဟံ ယံ ကိဉ္စိဒေဝ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ အစက္ခုဂေါစရဿ အဒဿနတော။ သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျန္တိ သဗ္ဗမ္ပိ တေ အဟံ ဒိဋ္ဌံ သုတံ အညံ ဝါ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ။ တာဒိသော ဟိ မယှံ တယိ အဘိပ္ပသာဒေါတိ အဓိပ္ပါယော။ ပစ္ဆိမပဒဿ ပန ယထာဝုတ္တောဝ အတ္ထော။

တံ သုတွာ ပေတော –

၅၃၀။ ‘‘သစ္စပ္ပဋိညာ တဝ မေသာ ဟောတု, သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒံ၊

အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, ယံ တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ၊

သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿံ ယထာ ပဇာန’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ၊ ဣတော ပရံ –

၅၃၁။ ‘‘သေတေန အဿေန အလင်္ကတေန, ဥပယာသိ သူလာဝုတကဿ သန္တိကေ၊

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ, ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကောတိ။

၅၃၂။ ‘‘ဝေသာလိယာ နဂရဿ မဇ္ဈေ, စိက္ခလ္လမဂ္ဂေ နရကံ အဟောသိ၊

ဂေါသီသမေကာဟံ ပသန္နစိတ္တော, သေတံ ဂဟေတွာ နရကသ္မိံ နိက္ခိပိံ။

၅၃၃။ ‘‘ဧတသ္မိံ ပါဒါနိ ပတိဋ္ဌပေတွာ, မယဉ္စ အညေ စ အတိက္ကမိမှာ၊

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ, တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကောတိ။

၅၃၄။ ‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတိ, ဂန္ဓော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဝါယတိ၊

ယက္ခိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ, နဂ္ဂေါ စာသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကောတိ။

၅၃၅။ ‘‘အက္ကောဓနော နိစ္စပသန္နစိတ္တော, သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဇနံ ဥပေမိ၊

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော, ဒိဗ္ဗော မေ ဝဏ္ဏော သတတံ ပဘာသတိ။

၅၃၆။ ‘‘ယသဉ္စ ကိတ္တိဉ္စ ဓမ္မေ ဌိတာနံ, ဒိသွာန မန္တေမိ ပသန္နစိတ္တော၊

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော, ဒိဗ္ဗော မေ ဂန္ဓော သတတံ ပဝါယတိ။

၅၃၇။ ‘‘သဟာယာနံ တိတ္ထသ္မိံ နှာယန္တာနံ, ထလေ ဂဟေတွာ နိဒဟိဿ ဒုဿံ၊

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီတိ။

၅၃၈။ ‘‘ယော ကီဠမာနော ပကရောတိ ပါပံ, တဿေဒိသံ ကမ္မဝိပါကမာဟု၊

အကီဠမာနော ပန ယော ကရောတိ, ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူတိ။

၅၃၉။ ‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ, ကာယေန ဝါစာယ စ သံကိလိဋ္ဌာ၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, အသံသယံ တေ နိရယံ ဥပေန္တိ။

၅၄၀။ ‘‘အပရေ ပန သုဂတိမာသမာနာ, ဒါနေ ရတာ သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝါ၊

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, အသံသယံ တေ သုဂတိံ ဥပေန္တီ’’တိ။ –

တေသံ ဥဘိန္နံ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ ဟောန္တိ။

၅၃၀။ တတ္ထ သစ္စပ္ပဋိညာ တဝ မေသာ ဟောတူတိ ‘‘သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျ’’န္တိ တဝ ဧသာ ပဋိညာ မယှံ သစ္စံ ဟောတု။ သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒန္တိ မယာ ဝုစ္စမာနံ ဓမ္မံ သုတွာ သုန္ဒရံ ပသာဒံ လဘဿု။ အညတ္ထိကောတိ အာဇာနနတ္ထိကော။ ယထာ ပဇာနန္တိ ယထာ အညောပိ ပဇာနန္တော, ‘‘ယထာပိ ဉာတ’’န္တိ ဝါ မယာ ယထာ ဉာတန္တိ အတ္ထော။

၅၃၁။ ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကောတိ ကိဿေတံ ကိဿ နာမ ဧတံ, ကိဿ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော။ ဧတန္တိ ဝါ နိပါတမတ္တံ, ကိဿ ကမ္မဿာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ကိဿ တေ’’တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ။

၅၃၂-၃၃။ စိက္ခလ္လမဂ္ဂေတိ စိက္ခလ္လဝတိ ပထမှိ။ နရကန္တိ အာဝါဋံ။ ဧကာဟန္တိ ဧကံ အဟံ။ နရကသ္မိံ နိက္ခိပိန္တိ ယထာ ကဒ္ဒမော န အက္ကမီယတိ, ဧဝံ တသ္မိံ စိက္ခလ္လာဝါဋေ ဌပေသိံ။ တဿာတိ တဿ ဂေါသီသေန သေတုကရဏဿ။

၅၃၆-၇။ ဓမ္မေ ဌိတာနန္တိ ဓမ္မစာရီနံ သမစာရီနံ။ မန္တေမီတိ ကထေမိ ကိတ္တယာမိ။ ခိဍ္ဍတ္ထိကောတိ ဟသာဓိပ္ပါယော။ နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တောတိ ဒုဿသာမိကေ န ဒူသိတစိတ္တော, န အဝဟရဏာဓိပ္ပါယော နာပိ ဝိနာသာဓိပ္ပါယောတိ အတ္ထော။

၅၃၈။ အကီဠမာနောတိ အခိဍ္ဍာဓိပ္ပါယော, လောဘာဒီဟိ ဒူသိတစိတ္တော။ ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူတိ တဿ တထာ ကတဿ ပါပကမ္မဿ ကီဝ ကဋုကံ ဒုက္ခဝိပါကံ ပဏ္ဍိတာ အာဟု။

၅၃၉-၄၀။ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာတိ ကာမသင်္ကပ္ပါဒိဝသေန ဒူသိတမနောဝိတက္ကာ, ဧတေန မနောဒုစ္စရိတမာဟ။ ကာယေန ဝါစာယ စ သံကိလိဋ္ဌာတိ ပါဏာတိပါတာဒိဝသေန ကာယဝါစာဟိ မလိနာ။ အာသမာနာတိ အာသီသမာနာ ပတ္ထယမာနာ။

ဧဝံ ပေတေန သင်္ခေပေနေဝ ကမ္မဖလေသု ဝိဘဇိတွာ ဒဿိတေသု တံ အသဒ္ဒဟန္တော ရာဇာ –

၅၄၁။ ‘‘တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စ, ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော၊

ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ, ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတ’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စာတိ ယောယံ တယာ ‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ, ကာယေန ဝါစာယ စ သံကိလိဋ္ဌာ’’တိအာဒိနာ။ ‘‘အပရေ ပန သုဂတိမာသမာနာ’’တိအာဒိနာ စ ကလျာဏဿ ပါပဿ စ ကမ္မဿ ဝိပါကော ဝိဘဇိတွာ ဝုတ္တော, တံ ကိန္တိ ကေန ကာရဏေန အဟံ

အဝေစ္စ အပရပစ္စယဘာဝေန သဒ္ဒဟေယျံ။ ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျန္တိ ကီဒိသံ ဝါ ပနာဟံ ပစ္စက္ခဘူတံ နိဒဿနံ ဒိသွာ ပဋိသဒ္ဒဟေယျံ။ ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတန္တိ ကော ဝါ ဝိညူ ပုရိသော ပဏ္ဍိတော ဧတမတ္ထံ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ, တံ ကထေဟီတိ အတ္ထော။

တံ သုတွာ ပေတော ကာရဏေန တမတ္ထံ တဿ ပကာသေန္တော –

၅၄၂။ ‘‘ဒိသွာ စ သုတွာ အဘိသဒ္ဒဟဿု, ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော၊

ကလျာဏပါပေ ဥဘယေ အသန္တေ, သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ။

၅၄၃။ ‘‘နော စေတ္ထ ကမ္မာနိ ကရေယျုံ မစ္စာ, ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ၊

နာဟေသုံ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ, ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ။

၅၄၄။ ‘‘ယသ္မာ စ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မစ္စာ, ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ၊

တသ္မာ ဟိ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ, ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ။

၅၄၅။ ‘‘ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟု, သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယံ၊

တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တိ, ပစ္စေန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနော’’တိ။ –

ဂါထာ အဘာသိ။

၅၄၂။ တတ္ထ ဒိသွာ စာတိ ပစ္စက္ခတော ဒိသွာပိ။ သုတွာတိ ဓမ္မံ သုတွာ တဒနုသာရေန နယံ နေန္တော အနုမိနန္တော။ ကလျာဏပါပဿာတိ ကုသလဿ အကုသလဿ စ ကမ္မဿ အယံ သုခေါ အယံ ဒုက္ခော စ ဝိပါကောတိ အဘိသဒ္ဒဟဿု။ ဥဘယေ အသန္တေတိ ကလျာဏေ ပါပေ စာတိ ဒုဝိဓေ ကမ္မေ အဝိဇ္ဇမာနေ။ သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါတိ ‘‘ဣမေ သတ္တာ သုဂတိံ ဂတာ ဒုဂ္ဂတိံ ဂတာ ဝါ, သုဂတိယံ ဝါ အဍ္ဎာ ဒုဂ္ဂတိယံ ဒလိဒ္ဒါ ဝါ’’တိ အယမတ္ထော ကိံ နု သိယာ ကထံ သမ္ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။

၅၄၃-၄။ ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ‘‘နော စေတ္ထ ကမ္မာနီ’’တိ စ ‘‘ယသ္မာ စ ကမ္မာနီ’’တိ စ ဂါထာဒွယေန ဗျတိရေကတော အနွယတော စ ဝိဘာဝေတိ။ တတ္ထ ဟီနာ ပဏီတာတိ ကုလရူပါရောဂျပရိဝါရာဒီဟိ ဟီနာ ဥဠာရာ စ။

၅၄၅။ ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟူတိ ဒွယံ ဒုဝိဓံ အဇ္ဇ ဣဒါနိ ကမ္မာနံ သုစရိတဒုစ္စရိတာနံ ဝိပါကံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ။ ကိံ တန္တိ အာဟ ‘‘သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယ’’န္တိ, ဣဋ္ဌဿ စ အနိဋ္ဌဿ စ အနုဘဝနယောဂ္ဂံ။ တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တီတိ ယေ ဥက္ကံသဝသေန သုခဝေဒနီယံ ဝိပါကံ ပဋိလဘန္တိ, တေ ဒေဝလောကေ တာ ဒေဝတာ ဟုတွာ ဒိဗ္ဗသုခသမပ္ပိတာ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိစာရေန္တိ။ ပစ္စေန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနောတိ ယေ ဗာလာ ကမ္မဉ္စ ကမ္မဖလဉ္စာတိ ဒွယံ အပဿန္တာ အသဒ္ဒဟန္တာ, တေ ပါပပ္ပသုတာ ဒုက္ခဝေဒနီယံ ဝိပါကံ အနုဘဝန္တာ နိရယာဒီသု ကမ္မုနာ ပစ္စေန္တိ ဒုက္ခံ ပါပုဏန္တိ။

ဧဝံ ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟန္တော ပန တွံ ကသ္မာ ဧဝရူပံ ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘဝသီတိ အနုယောဂံ သန္ဓာယ –

၅၄၆။ ‘‘န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနိ, ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော အာဒိသေယျ၊

အစ္ဆာဒနံ သယနမထန္နပါနံ, တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနီတိ ယသ္မာ သယံ အတ္တနာ ပုဗ္ဗေ ကတာနိ ပုညကမ္မာနိ မမ နတ္ထိ န ဝိဇ္ဇန္တိ, ယေဟိ ဣဒါနိ အစ္ဆာဒနာဒီနိ လဘေယျံ။ ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော အာဒိသေယျာတိ ယော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ ဒတွာ ‘‘အသုကဿ ပေတဿ ဟောတူ’’တိ မေ အာဒိသေယျ ဥဒ္ဒိသေယျ, သော နတ္ထိ။ တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီတိ တေန ဒုဝိဓေနာပိ ကာရဏေန ဣဒါနိ နဂ္ဂေါ နိစ္စောဠော အမှိ, ကသိရာ ဒုက္ခာ စ ဝုတ္တိ ဇီဝိကာ ဟောတီတိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ တဿ အစ္ဆာဒနာဒိလာဘံ အာကင်္ခန္တော –

၅၄၇။ ‘‘သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိ ယက္ခ, အစ္ဆာဒနံ ယေန တုဝံ လဘေထ၊

အာစိက္ခ မေ တွံ ယဒတ္ထိ ဟေတု, သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ယေနာတိ ယေန ကာရဏေန တွံ အစ္ဆာဒနံ လဘေထ လဘေယျာသိ, ကိဉ္စိ တံ ကာရဏံ သိယာ နု ခေါ ဘဝေယျ နု ခေါတိ အတ္ထော။ ယဒတ္ထီတိ ယဒိ အတ္ထိ။

အထဿ ပေတော တံ ကာရဏံ အာစိက္ခန္တော –

၅၄၈။ ‘‘ကပ္ပိတကော နာမ ဣဓတ္ထိ ဘိက္ခု, ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တော၊

ဂုတ္တိန္ဒြိယော သံဝုတပါတိမောက္ခော, သီတိဘူတော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တော။

၅၄၉။ ‘‘သခိလော ဝဒညူ သုဝစော သုမုခေါ, သွာဂမော သုပ္ပဋိမုတ္တကော စ၊

ပုညဿ ခေတ္တံ အရဏဝိဟာရီ, ဒေဝမနုဿာနဉ္စ ဒက္ခိဏေယျော။

၅၅၀။ ‘‘သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, မုတ္တော ဝိသလ္လော အမမော အဝင်္ကော၊

နိရူပဓီ သဗ္ဗပပဉ္စခီဏော, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တော ဇုတိမာ။

၅၅၁။ ‘‘အပ္ပညာတော ဒိသွာပိ န စ သုဇာနော, မုနီတိ နံ ဝဇ္ဇိသု ဝေါဟရန္တိ၊

ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇံ, ကလျာဏဓမ္မံ ဝိစရန္တံ လောကေ။

၅၅၂။ ‘‘တဿ တုဝံ ဧကယုဂံ ဒုဝေ ဝါ, မမုဒ္ဒိသိတွာန သစေ ဒဒေထ၊

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု, မမဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ။ –

ဂါထာ အဘာသိ။

၅၄၈။ တတ္ထ ကပ္ပိတတော နာမာတိ ဇဋိလသဟဿဿ အဗ္ဘန္တရေ အာယသ္မတော ဥပါလိတ္ထေရဿ ဥပဇ္ဈာယံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဝေသာလိယာ သမီပေ။ ဈာယီတိ အဂ္ဂဖလဈာနေန ဈာယီ။ သီတိဘူတောတိ သဗ္ဗကိလေသဒရထပရိဠာဟဝူပသမေန သီတိဘာဝပ္ပတ္တော။ ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တောတိ ဥတ္တမံ အဂ္ဂဖလံ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ပတ္တော။

၅၄၉။ သခိလောတိ မုဒု။ သုဝစောတိ သုဗ္ဗစော။ သွာဂမောတိ သုဋ္ဌု အာဂတာဂမော။ သုပ္ပဋိမုတ္တကောတိ သုဋ္ဌု ပဋိမုတ္တကဝါစော, မုတ္တဘာဏီတိ အတ္ထော။ အရဏဝိဟာရီတိ မေတ္တာဝိဟာရီ။

၅၅၀။ သန္တောတိ ဥပသန္တကိလေသော။ ဝိဓူမောတိ ဝိဂတမိစ္ဆာဝိတက္ကဓူမော။ အနီဃောတိ နိဒ္ဒုက္ခော။ နိရာသောတိ နိတ္တဏှော။ မုတ္တောတိ သဗ္ဗဘဝေဟိ ဝိမုတ္တော။ ဝိသလ္လောတိ ဝီတရာဂါဒိသလ္လော။ အမမောတိ မမံကာရဝိရဟိတော။ အဝင်္ကောတိ ကာယဝင်္ကာဒိဝင်္ကဝိရဟိတော။ နိရူပဓီတိ ကိလေသာဘိသင်္ခါရာဒိဥပဓိပ္ပဟာယီ။ သဗ္ဗပပဉ္စခီဏောတိ ပရိက္ခီဏတဏှာဒိပပဉ္စော။ ဇုတိမာတိ အနုတ္တရာယ ဉာဏဇုတိယာ ဇုတိမာ။ အပ္ပညာတောတိ ပရမပ္ပိစ္ဆတာယ ပဋိစ္ဆန္နဂုဏတာယ စ န ပါကဋော။

၅၅၁။ ဒိသွာပိ န စ သုဇာနောတိ ဂမ္ဘီရဘာဝေန ဒိသွာပိ ‘‘ဧဝံသီလော, ဧဝံဓမ္မော, ဧဝံပညော’’တိ န သုဝိညေယျော။ ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇန္တိ ယက္ခဘူတာ စ အနေဇံ နိတ္တဏှံ ‘‘အရဟာ’’တိ တံ ဇာနန္တိ။ ကလျာဏဓမ္မန္တိ သုန္ဒရသီလာဒိဂုဏံ။

၅၅၂။ တဿာတိ တဿ ကပ္ပိတကမဟာထေရဿ။ ဧကယုဂန္တိ ဧကံ ဝတ္ထယုဂံ။ ဒုဝေ ဝါတိ ဒွေ ဝါ ဝတ္ထယုဂါနိ။ မမုဒ္ဒိသိတွာနာတိ မမံ ဥဒ္ဒိသိတွာ။ ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿူတိ တာနိ ဝတ္ထယုဂါနိ တေန ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ အဿု ဘဝေယျုံ။ သန္နဒ္ဓဒုဿန္တိ ဒုဿေန ကတသန္နာဟံ, လဒ္ဓဝတ္ထံ နိဝတ္ထပါရုတဒုဿန္တိ အတ္ထော။

တတော ရာဇာ –

၅၅၃။ ‘‘ကသ္မိံ ပဒေသေ သမဏံ ဝသန္တံ, ဂန္တွာန ပဿေမု မယံ ဣဒါနိ၊

ယော မဇ္ဇ ကင်္ခံ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ, ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဝိနောဒယေယျာ’’တိ။ –

ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိ။ တတ္ထ ကသ္မိံ ပဒေသေတိ ကတရသ္မိံ ပဒေသေ။ ယော မဇ္ဇာတိ ယော အဇ္ဇ, မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော။

တတော ပေတော –

၅၅၄။ ‘‘ဧသော နိသိန္နော ကပိနစ္စနာယံ, ပရိဝါရိတော ဒေဝတာဟိ ဗဟူဟိ၊

ဓမ္မိံ ကထံ ဘာသတိ သစ္စနာမော, သကသ္မိမာစေရကေ အပ္ပမတ္တော’’တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ကပိနစ္စနာယန္တိ ကပီနံ ဝါနရာနံ နစ္စနေန ‘‘ကပိနစ္စနာ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ ပဒေသေ။ သစ္စနာမောတိ ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တောတိအာဒီဟိ ဂုဏနာမေဟိ ယာထာဝနာမော အဝိပရီတနာမော။

ဧဝံ ပေတေန ဝုတ္တေ ရာဇာ တာဝဒေဝ ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တုကာမော –

၅၅၅။ ‘‘တထာဟံ ကဿာမိ ဂန္တွာ ဣဒါနိ, အစ္ဆာဒယိဿံ သမဏံ ယုဂေန၊

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု, တုဝဉ္စ ပဿေမု သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ကဿာမီတိ ကရိဿာမိ။

အထ ပေတော ‘‘ဒေဝတာနံ ထေရော ဓမ္မံ ဒေသေတိ, တသ္မာ နာယံ ဥပသင်္ကမနကာလော’’တိ ဒဿေန္တော –

၅၅၆။ ‘‘မာ အက္ခဏေ ပဗ္ဗဇိတံ ဥပါဂမိ, သာဓု ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မော၊

တတော စ ကာလေ ဥပသင်္ကမိတွာ, တတ္ထေဝ ပဿာဟိ ရဟော နိသိန္န’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ သာဓူတိ အာယာစနေ နိပါတော။ ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မောတိ, လိစ္ဆဝိရာဇ, တုမှာကံ ရာဇူနံ ဧသ ဓမ္မော န ဟောတိ, ယံ အကာလေ ဥပသင်္ကမနံ။ တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ။

ဧဝံ ပေတေန ဝုတ္တေ ရာဇာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ အတ္တနော နိဝေသနမေဝ ဂန္တွာ ပုန ယုတ္တပတ္တကာလေ အဋ္ဌ ဝတ္ထုယုဂါနိ ဂါဟာပေတွာ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ဣမာနိ, ဘန္တေ, အဋ္ဌ ဝတ္ထယုဂါနိ ပဋိဂ္ဂဏှာ’’တိ အာဟ။ တံ သုတွာ ထေရော ကထာသမုဋ္ဌာပနတ္ထံ ‘‘မဟာရာဇ, ပုဗ္ဗေ တွံ အဒါနသီလော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဝိဟေဌနဇာတိကောဝ ကထံ ပဏီတာနိ ဝတ္ထာနိ ဒါတုကာမော ဇာတော’’တိ အာဟ။ တံ သုတွာ ရာဇာ တဿ ကာရဏံ အာစိက္ခန္တော ပေတေန သမာဂမံ, တေန စ အတ္တနာ စ ကထိတံ သဗ္ဗံ ထေရဿ အာရောစေတွာ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ပေတဿ ဥဒ္ဒိသိ။ တေန ပေတော ဒိဗ္ဗဝတ္ထဓရော အလင်္ကတပဋိယတ္တော အဿာရုဠှော ထေရဿ စ ရညော စ ပုရတော ပါတုဘဝိ။ တံ ဒိသွာ ရာဇာ အတ္တမနော ပမုဒိတော ပီတိသောမနဿဇာတော ‘‘ပစ္စက္ခတော ဝတ မယာ ကမ္မဖလံ ဒိဋ္ဌံ, န ဒါနာဟံ ပါပံ ကရိဿာမိ, ပုညမေဝ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ တေန ပေတေန သက္ခိံ အကာသိ။ သော စ ပေတော ‘‘သစေ, တွံ လိစ္ဆဝိရာဇ, ဣတော ပဋ္ဌာယ အဓမ္မံ ပဟာယ ဓမ္မံ စရသိ, ဧဝါဟံ တဝ သက္ခိံ ကရိဿာမိ, သန္တိကဉ္စ တေ အာဂမိဿာမိ, သူလာဝုတဉ္စ ပုရိသံ သီဃံ သူလတော မောစေဟိ, ဧဝံ သော ဇီဝိတံ လဘိတွာ ဓမ္မံ စရန္တော ဒုက္ခတော မုစ္စိဿတိ, ထေရဉ္စ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တော ပုညာနိ ကရောဟီ’’တိ ဝတွာ ဂတော။

အထ ရာဇာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ နဂရံ ပဝိသိတွာ သီဃံ သီဃံ လိစ္ဆဝိပရိသံ သန္နိပါတေတွာ တေ အနုဇာနာပေတွာ တံ ပုရိသံ သူလတော မောစေတွာ ‘‘ဣမံ အရောဂံ ကရောထာ’’တိ တိကိစ္ဆကေ အာဏာပေသိ။ ထေရဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘သိယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, နိရယဂါမိကမ္မံ ကတွာ ဌိတဿ နိရယတော မုတ္တီ’’တိ။ သိယာ, မဟာရာဇ, သစေ ဥဠာရံ ပုညံ ကရောတိ, မုစ္စတီတိ ဝတွာ ထေရော ရာဇာနံ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေသိ။ သော တတ္ထ ပတိဋ္ဌိတော ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သောတာပန္နော အဟောသိ, သူလာဝုတော ပန ပုရိသော အရောဂေါ ဟုတွာ သံဝေဂဇာတော ဘိက္ခူသု ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ။ တမတ္ထံ ဒဿေန္တာ သင်္ဂီတိကာရာ –

၅၅၇။ ‘‘တထာတိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ, ပရိဝါရိတော ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ၊

သော တံ နဂရံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ဝါသူပဂစ္ဆိတ္ထ သကေ နိဝေသနေ။

၅၅၈။ ‘‘တတော စ ကာလေ ဂိဟိကိစ္စာနိ ကတွာ,

နှတွာ ပိဝိတွာ စ ခဏံ လဘိတွာ၊

ဝိစေယျ ပေဠာတော စ ယုဂါနိ အဋ္ဌ,

ဂါဟာပယီ ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ။

၅၅၉။ ‘‘သော တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ, တံ အဒ္ဒသ သမဏံ သန္တစိတ္တံ၊

ပဋိက္ကန္တံ ဂေါစရတော နိဝတ္တံ, သီတိဘူတံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ။

၅၆၀။ ‘‘တမေနမဝေါစ ဥပသင်္ကမိတွာ, အပ္ပါဗာဓံ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ ပုစ္ဆိ၊

ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိဟံ ဘဒန္တေ, ဇာနန္တိ မံ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော။

၅၆၁။ ‘‘ဣမာနိ မေ အဋ္ဌ ယုဂါ သုဘာနိ, ပဋိဂ္ဂဏှ ဘန္တေ ပဒဒါမိ တုယှံ၊

တေနေဝ အတ္ထေန ဣဓာဂတောသ္မိ, ယထာ အဟံ အတ္တမနော ဘဝေယျန္တိ။

၅၆၂။ ‘‘ဒူရတောဝ သမဏာ ဗြာဟ္မဏာ စ, နိဝေသနံ တေ ပရိဝဇ္ဇယန္တိ၊

ပတ္တာနိ ဘိဇ္ဇန္တိ စ တေ နိဝေသနေ, သံဃာဋိယော စာပိ ဝိဒါလယန္တိ။

၅၆၃။ ‘‘အထာပရေ ပါဒကုဌာရိကာဟိ, အဝံသိရာ သမဏာ ပါတယန္တိ၊

ဧတာဒိသံ ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟေသံ, တယာ ကတံ သမဏာ ပါပုဏန္တိ။

၅၆၄။ ‘‘တိဏေန တေလမ္ပိ န တွံ အဒါသိ, မူဠှဿ မဂ္ဂမ္ပိ န ပါဝဒါသိ၊

အန္ဓဿ ဒဏ္ဍံ သယမာဒိယာသိ, ဧတာဒိသော ကဒရိယော အသံဝုတော တုဝံ၊

အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ကိမေဝ ဒိသွာ, အမှေဟိ သဟ သံဝိဘာဂံ ကရောသီတိ။

၅၆၅။ ‘‘ပစ္စေမိ ဘန္တေ ယံ တွံ ဝဒေသိ, ဝိဟေသယိံ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စ၊

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, ဧတမ္ပိ မေ ဒုက္ကဋမေဝ ဘန္တေ။

၅၆၆။ ခိဍ္ဍာယ ယက္ခော ပသဝိတွာ ပါပံ, ဝေဒေတိ ဒုက္ခံ အသမတ္တဘောဂီ၊

ဒဟရော ယုဝါ နဂ္ဂနိယဿ ဘာဂီ, ကိံ သု တတော ဒုက္ခတရဿ ဟောတိ။

၅၆၇။ ‘‘တံ ဒိသွာ သံဝေဂမလတ္ထံ ဘန္တေ, တပ္ပစ္စယာ ဝါပိ ဒဒါမိ ဒါနံ၊

ပဋိဂ္ဂဏှ ဘန္တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ, ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယောတိ။

၅၆၈။ ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ဒါနံ ဗဟုဓာ ပသတ္ထံ, ဒဒတော စ တေ အက္ခယဓမ္မမတ္ထု၊

ပဋိဂဏှာမိ တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ, ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယောတိ။

၅၆၉။ ‘‘တတော ဟိ သော အာစမယိတွာ လိစ္ဆဝိ, ထေရဿ ဒတွာန ယုဂါနိ အဋ္ဌ၊

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု, ယက္ခဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿံ။

၅၇၀။ ‘‘တမဒ္ဒသာ စန္ဒနသာရလိတ္တံ, အာဇညမာရူဠှမုဠာရဝဏ္ဏံ၊

အလင်္ကတံ သာဓုနိဝတ္ထဒုဿံ, ပရိဝါရိတံ ယက္ခမဟိဒ္ဓိပတ္တံ။

၅၇၁။ ‘‘သော တံ ဒိသွာ အတ္တမနော ဥဒဂ္ဂေါ, ပဟဋ္ဌစိတ္တော စ သုဘဂ္ဂရူပေါ၊

ကမ္မဉ္စ ဒိသွာန မဟာဝိပါကံ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ စက္ခုနာ သစ္ဆိကတွာ။

၅၇၂။ ‘‘တမေနမဝေါစ ဥပသင်္ကမိတွာ, ဒဿာမိ ဒါနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

န စာပိ မေ ကိဉ္စိ အဒေယျမတ္ထိ, တုဝဉ္စ မေ ယက္ခ ဗဟူပကာရောတိ။

၅၇၃။ ‘‘တုဝဉ္စ မေ လိစ္ဆဝိ ဧကဒေသံ, အဒါသိ ဒါနာနိ အမောဃမေတံ၊

သွာဟံ ကရိဿာမိ တယာဝ သက္ခိံ, အမာနုသော မာနုသကေန သဒ္ဓိန္တိ။

၅၇၄။ ‘‘ဂတီ စ ဗန္ဓူ စ ပရာယဏဉ္စ, မိတ္တော မမာသိ အထ ဒေဝတာ မေ၊

ယာစာမိ တံ ပဉ္ဇလိကော ဘဝိတွာ, ဣစ္ဆာမိ တံ ယက္ခ ပုနပိ ဒဋ္ဌုန္တိ။

၅၇၅။ ‘‘သစေ တုဝံ အဿဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ, ကဒရိယရူပေါ ဝိပ္ပဋိပန္နစိတ္တော၊

တွံ နေဝ မံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ, ဒိသွာ စ တံ နောပိ စ အာလပိဿံ။

၅၇၆။ ‘‘သစေ ပန တွံ ဘဝိဿသိ ဓမ္မဂါရဝေါ, ဒါနေ ရတော သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝေါ၊

ဩပါနဘူတော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ။

၅၇၇။ ‘‘ဒိသွာ စ တံ အာလပိဿံ ဘဒန္တေ, ဣမဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုဉ္စ၊

ယတောနိဒါနံ အကရိမှ သက္ခိံ, မညာမိ သူလာဝုတကဿ ကာရဏာ။

၅၇၈။ ‘‘တေ အညမညံ အကရိမှ သက္ခိံ, အယဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုတ္တော၊

သက္ကစ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော, မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ၊

ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယံ။

၅၇၉။ ‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ, တေနေဝ သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ၊

သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ ပုစ္ဆ, သော တေ အက္ခိဿတိ ဧတမတ္ထံ။

၅၈၀။ ‘‘တမေဝ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ပုစ္ဆဿု အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော၊

သော တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ, သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿတိ ယထာ ပဇာနန္တိ။

၅၈၁။ ‘‘သော တတ္ထ ရဟဿံ သမုလ္လပိတွာ, သက္ခိံ ကရိတွာန အမာနုသေန၊

ပက္ကာမိ သော လိစ္ဆဝိနံ သကာသံ, အထ ဗြဝိ ပရိသံ သန္နိသိန္နံ။

၅၈၂။ ‘‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော မမ ဧကဝါကျံ, ဝရံ ဝရိဿံ လဘိဿာမိ အတ္ထံ၊

သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော, ပဏိဟိတဒဏ္ဍော အနုသတ္တရူပေါ။

၅၈၃။ ‘‘‘ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ, ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော၊

တာဟံ မောစယိဿာမိ ဒါနိ, ယထာမတိံ အနုဇာနာတု သံဃော’တိ။

၅၈၄။ ‘‘‘ဧတဉ္စ အညဉ္စ လဟုံ ပမုဉ္စ, ကော တံ ဝဒေထ တထာ ကရောန္တံ၊

ယထာ ပဇာနာသိ တထာ ကရောဟိ, ယထာမတိံ အနုဇာနာတိ သံဃော’တိ။

၅၈၅။ ‘‘သော တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ, သူလာဝုတံ မောစယိ ခိပ္ပမေဝ၊

မာ ဘာယိ သမ္မာတိ စ တံ အဝေါစ, တိကိစ္ဆကာနဉ္စ ဥပဋ္ဌပေသိ။

၅၈၆။ ‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ, တေနေဝ သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ၊

သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ လိစ္ဆဝိ, တထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ နံ ကာရဏတ္ထိကော။

၅၈၇။ ‘‘သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော, ပဏီတဒဏ္ဍော အနုသတ္တရူပေါ၊

ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ, ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော။

၅၈၈။ ‘‘သော မောစိတော ဂန္တွာ မယာ ဣဒါနိ, ဧတဿ ယက္ခဿ ဝစော ဟိ ဘန္တေ၊

သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိဒေဝ, ယေန သော နိရယံ နော ဝဇေယျ။

၅၈၉။ ‘‘အာစိက္ခ ဘန္တေ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု, သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမ၊

န တေသံ ကမ္မာနံ ဝိနာသမတ္ထိ, အဝေဒယိတွာ ဣဓ ဗျန္တိဘာဝေါတိ။

၅၉၀။ ‘‘သစေ သ ဓမ္မာနိ သမာစရေယျ, သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော၊

မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ, ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယန္တိ။

၅၉၁။ ‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော, မမမ္ပိ ဒါနိ အနုကမ္ပ ဘန္တေ၊

အနုသာသ မံ ဩဝဒ ဘူရိပည, ယထာ အဟံ နော နိရယံ ဝဇေယျန္တိ။

၅၉၂။ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေဟိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု။

၅၉၃။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု၊

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ, သကေန ဒါရေန စ ဟောတိ တုဋ္ဌော၊

ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ, သမာဒိယာဟိ ကုသလံ သုခုဒြယံ။

၅၉၄။ ‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ၊

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊

ဒဒါဟိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။

၅၉၅။ ‘‘ဘိက္ခူပိ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ၊

တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန, သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ။

၅၉၆။ ‘‘ဧဝဉ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော, သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော၊

မုဉ္စ တုဝံ နိရယာ စ တမှာ, ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယန္တိ။

၅၉၇။ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယာမိ။

၅၉၈။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော၊

ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ, သမာဒိယာမိ ကုသလံ သုခုဒြယံ။

၅၉၉။ ‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ၊

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ။

၆၀၀။ ‘‘ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ၊

ဒဒါမိ န ဝိကမ္ပာမိ, ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတောတိ။

၆၀၁။ ‘‘ဧတာဒိသော လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော, ဝေသာလိယံ အညတရော ဥပါသကော၊

သဒ္ဓေါ မုဒူ ကာရကရော စ ဘိက္ခု, သံဃဉ္စ သက္ကစ္စ တဒါ ဥပဋ္ဌဟိ။

၆၀၂။ ‘‘သူလာဝုတော စ အရောဂေါ ဟုတွာ, သေရီ သုခီ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပါဂမိ၊

ဘိက္ခုဉ္စ အာဂမ္မ ကပ္ပိတကုတ္တမံ, ဥဘောပိ သာမညဖလာနိ အဇ္ဈဂုံ။

၆၀၃။ ‘‘ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ, မဟပ္ဖလာ ဟောတိ သတံ ဝိဇာနတံ၊

သူလာဝုတော အဂ္ဂဖလံ အဖဿယိ, ဖလံ ကနိဋ္ဌံ ပန အမ္ဗသက္ကရော’’တိ။ –

ဂါထာယော အဝေါစုံ။

၅၅၇-၅၆၀။ တတ္ထ ဝါသူပဂစ္ဆိတ္ထာတိ ဝါသံ ဥပဂစ္ဆိ။ ဂိဟိကိစ္စာနီတိ ဂေဟံ အာဝသန္တေန ကာတဗ္ဗကုဋုမ္ဗကိစ္စာနိ။ ဝိစေယျာတိ သုန္ဒရဝတ္ထဂဟဏတ္ထံ ဝိစိနိတွာ။ ပဋိက္ကန္တန္တိ ပိဏ္ဍပါတတော ပဋိက္ကန္တံ။ တေနာဟ ‘‘ဂေါစရတော နိဝတ္တ’’န္တိ။ အဝေါစာတိ ‘‘ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိဟံ, ဘဒန္တေ’’တိအာဒိကံ အဝေါစ။

၅၆၂-၃။ ဝိဒါလယန္တီတိ ဝိဖာလယန္တိ။ ပါဒကုဌာရိကာဟီတိ ပါဒသင်္ခါတာဟိ ကုဌာရီဟိ။ ပါတယန္တီတိ ပရိပါတယန္တိ။

၅၆၄။ တိဏေနာတိ တိဏဂ္ဂေနာပိ။ မူဠှဿ မဂ္ဂမ္ပိ န ပါဝဒါသီတိ မဂ္ဂမူဠှဿ မဂ္ဂမ္ပိ တွံ န ကထယသိ ‘‘ဧဝါယံ ပုရိသာ ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမတူ’’တိ။ ကေဠီသီလော ဟိ အယံ ရာဇာ။ သယမာဒိယာသီတိ အန္ဓဿ ဟတ္ထတော ယဋ္ဌိံ သယမေဝ အစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂဏှသိ။ သံဝိဘာဂံ ကရောသီတိ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဝတ္ထုတော ဧကစ္စာနိ ဒတွာ သံဝိဘဇသိ။

၅၆၅။ ပစ္စေမိ, ဘန္တေ, ယံ တွံ ဝဒေသီတိ ‘‘ဘန္တေ, တွံ ပတ္တာနိ ဘိဇ္ဇန္တီ’’တိအာဒိနာ ယံ ဝဒေသိ, တံ ပဋိဇာနာမိ, သဗ္ဗမေဝေတံ မယာ ကတံ ကာရာပိတဉ္စာတိ ဒဿေတိ။ ဧတမ္ပီတိ ဧတံ ခိဍ္ဍာဓိပ္ပါယေန ကတမ္ပိ။

၅၆၆-၇။ ခိဍ္ဍာတိ ခိဍ္ဍာယ။ ပသဝိတွာတိ ဥပစိနိတွာ။ ဝေဒေတီတိ အနုဘဝတိ။ အသမတ္တဘောဂီတိ အပရိပုဏ္ဏဘောဂေါ။ တမေဝ အပရိပုဏ္ဏဘောဂတံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒဟရော ယုဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ နဂ္ဂနိယဿာတိ နဂ္ဂဘာဝဿ။ ကိံ သု တတော ဒုက္ခတရဿ ဟောတီတိ ကိံ သု နာမ တတော နဂ္ဂဘာဝတော ဒုက္ခတရံ အဿ ပေတဿ ဟောတိ။ ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယောတိ ဣမာ မယာ ဒိယျမာနဝတ္ထဒက္ခိဏာယော ပေတဿ ဥပကပ္ပန္တု။

၅၆၈-၇၂။ ဗဟုဓာ ပသတ္ထန္တိ ဗဟူဟိ ပကာရေဟိ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဝဏ္ဏိတံ။ အက္ခယဓမ္မမတ္ထူတိ အပရိက္ခယဓမ္မံ ဟောတု။ အာစမယိတွာတိ ဟတ္ထပါဒဓောဝနပုဗ္ဗကံ မုခံ ဝိက္ခာလေတွာ။ စန္ဒနသာရလိတ္တန္တိ သာရဘူတစန္ဒနလိတ္တံ။ ဥဠာရဝဏ္ဏန္တိ သေဋ္ဌရူပံ။ ပရိဝါရိတန္တိ အနုကုလဝုတ္တိနာ ပရိဇနေန ပရိဝါရိတံ။ ယက္ခမဟိဒ္ဓိပတ္တန္တိ မဟတိံ ယက္ခိဒ္ဓိံ, ဒေဝိဒ္ဓိံ ပတွာ ဌိတံ။ တမေနမဝေါစာတိ တမေနံ အဝေါစ။

၅၇၃။ ဧကဒေသံ အဒါသီတိ စတူသု ပစ္စယေသု ဧကဒေသဘူတံ ဝတ္ထဒါနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ သက္ခိန္တိ သက္ခိဘာဝံ။

၅၇၄။ မမာသီတိ မေ အာသိ။ ဒေဝတာ မေတိ မယှံ ဒေဝတာ အာသီတိ ယောဇနာ။

၅၇၅-၇။ ဝိပ္ပဋိပန္နစိတ္တောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ပဋိပန္နမာနသော, ဓမ္မိယံ ပဋိပဒံ ပဟာယ အဓမ္မိယံ ပဋိပဒံ ပဋိပန္နောတိ အတ္ထော။ ယတောနိဒါနန္တိ ယန္နိမိတ္တံ ယဿ သန္တိကံ အာဂမနဟေတု။

၅၇၉။ သံဝိဘဇိတွာတိ ဒါနသံဝိဘာဂံ ကတွာ။ သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ ပုစ္ဆာတိ အညေ ပုရိသေ အပေသေတွာ ဥပိနိသီဒိတွာ သမ္မုခေနေဝ ပုစ္ဆ။

၅၈၁-၃။ သန္နိသိန္နန္တိ သန္နိပတိတဝသေန နိသိန္နံ။ လဘိဿာမိ အတ္ထန္တိ မယာ ဣစ္ဆိတမ္ပိ အတ္ထံ လဘိဿာမိ။ ပဏိဟိတဒဏ္ဍောတိ ဌပိတသရီရဒဏ္ဍော။ အနုသတ္တရူပေါတိ ရာဇိနိ အနုသတ္တသဘာဝေါ။ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာတိ ဝီသတိမတ္တာ ရတ္တိယော အတိဝတ္တာတိ အတ္ထော။ တာဟန္တိ တံ အဟံ။ ယထာမတိန္တိ မယှံ ယထာရုစိ။

၅၈၄။ ဧတဉ္စ အညဉ္စာတိ ဧတံ သူလေ အာဝုတံ ပုရိသံ အညဉ္စ ယဿ ရာဇာဏာ ပဏိဟိတာ, တဉ္စ။ လဟုံ ပမုဉ္စာတိ သီဃံ မောစေဟိ။ ကော တံ ဝဒေထ တထာ ကရောန္တန္တိ တထာ ဓမ္မိယကမ္မံ ကရောန္တံ တံ ဣမသ္မိံ ဝဇ္ဇိရဋ္ဌေ ကော နာမ ‘‘န ပမောစေဟီ’’တိ ဝဒေယျ, ဧဝံ ဝတ္တုံ ကောစိပိ န လဘတီတိ အတ္ထော။

၅၈၅။ တိကိစ္ဆကာနဉ္စာတိ တိကိစ္ဆကေ စ။

၅၈၈။ ယက္ခဿ ဝစောတိ ပေတဿ ဝစနံ, တဿ, ဘန္တေ, ပေတဿ ဝစနေန ဧဝမကာသိန္တိ ဒဿေတိ။

၅၉၀။ ဓမ္မာနီတိ ပုဗ္ဗေ ကတံ ပါပကမ္မံ အဘိဘဝိတုံ သမတ္ထေ ပုညဓမ္မေ။ ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယန္တိ ယံ တသ္မိံ ပါပကမ္မေ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယံ, တံ အဟောသိကမ္မံ နာမ ဟောတိ။ ယံ ပန အပရပရိယာယဝေဒနီယံ, တံ အညတြ အပရပရိယာယေ ဝေဒယိတဗ္ဗဖလံ ဟောတိ သတိ သံသာရပ္ပဝတ္တိယန္တိ အတ္ထော။

၅၉၃။ ဣမဉ္စာတိ အတ္တနာ ဝုစ္စမာနံ တာယ အာသန္နံ ပစ္စက္ခံ ဝါတိ ကတွာ ဝုတ္တံ။ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတန္တိ ပရိသုဒ္ဓဋ္ဌေန အရိယံ, ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒီဟိ အဋ္ဌဟိ အင်္ဂေဟိ ဥပေတံ ယုတ္တံ ဥတ္တမံ ဥပေါသထသီလံ။ ကုသလန္တိ အနဝဇ္ဇံ။ သုခုဒြယန္တိ သုခဝိပါကံ။

၅၉၅။ သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတီတိ သကိဒေဝ ပုညံ ကတွာ ‘‘အလမေတ္တာဝတာ’’တိ အပရိတုဋ္ဌော ဟုတွာ အပရာပရံ သုစရိတံ ပူရေန္တဿ သဗ္ဗကာလံ ပုညံ အဘိဝဍ္ဎတိ, အပရာပရံ ဝါ သုစရိတံ ပူရေန္တဿ ပုညသင်္ခါတံ ပုညဖလံ ဥပရူပရိ ဝဍ္ဎတိ ပရိပူရေတီတိ အတ္ထော။

၅၉၇။ ဧဝံ ထေရေန ဝုတ္တေ ရာဇာ အပါယဒုက္ခတော ဥတြသ္တစိတ္တော ရတနတ္တယေ ပုညဓမ္မေ စ အဘိဝဍ္ဎမာနပသာဒေါ တတော ပဋ္ဌာယ သရဏာနိ သီလာနိ စ သမာဒိယန္တော ‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမီ’’တိအာဒိမာဟ။

၆၀၁။ တတ္ထ ဧတာဒိသောတိ ဧဒိသော ယထာဝုတ္တရူပေါ။ ဝေသာလိယံ အညတရော ဥပါသကောတိ ဝေသာလိယံ အနေကသဟဿေသု ဥပါသကေသု အညတရော ဥပါသကော ဟုတွာ။ သဒ္ဓေါတိအာဒိ ကလျာဏမိတ္တသန္နိဿယေန တဿ ပုရိမဘာဝတော အညာဒိသတံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ။ ပုဗ္ဗေ ဟိ သော အဿဒ္ဓေါ ကက္ခဠော ဘိက္ခူနံ အက္ကောသကာရကော သံဃဿ စ အနုပဋ္ဌာကော အဟောသိ။ ဣဒါနိ ပန သဒ္ဓေါ မုဒုကော ဟုတွာ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ သက္ကစ္စံ တဒါ ဥပဋ္ဌဟီတိ။ တတ္တ ကာရကရောတိ ဥပကာရကာရီ။

၆၀၂။ ဥဘောပီတိ ဒွေပိ သူလာဝုတော ရာဇာ စ။ သာမညဖလာနိ အဇ္ဈဂုန္တိ ယထာရဟံ သာမညဖလာနိ အဓိဂစ္ဆိံသု။ တယိဒံ ယထာရဟံ ဒဿေတုံ ‘‘သူလာဝုတော အဂ္ဂဖလံ အဖဿယိ, ဖလံ ကနိဋ္ဌံ ပန အမ္ဗသက္ကရော’’တိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ဖလံ ကနိဋ္ဌန္တိ သောတာပတ္တိဖလံ သန္ဓာယာဟ။ ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော အဝိဘတ္တံ, တံ သုဝိညေယျမေဝ။

ဧဝံ ရညာ ပေတေန အတ္တနာ စ ဝုတ္တမတ္ထံ အာယသ္မာ ကပ္ပိတကော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတုံ သာဝတ္ထိံ ဂတော ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ သတ္ထာ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သေရီသကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၆၀၄-၅၇။ သုဏောထ ယက္ခဿ ဝါဏိဇာနဉ္စာတိ ဣဒံ သေရီသကပေတဝတ္ထု။ တံ ယသ္မာ သေရီသကဝိမာနဝတ္ထုနာ နိဗ္ဗိသေသံ, တသ္မာ တတ္ထ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ ဂါထာသု စ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရမတ္ထဒီပနိယံ ဝိမာနဝတ္ထုဝဏ္ဏနာယံ (ဝိ။ ဝ။ အဋ္ဌ။ ၁၂၂၇ သေရီသကဝိမာနဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တမေဝ, တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ။

သေရီသကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ နန္ဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ရာဇာ ပိင်္ဂလကော နာမာတိ ဣဒံ နန္ဒကပေတဝတ္ထု။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနတော ဝဿသတဒွယဿ အစ္စယေန သုရဋ္ဌဝိသယေ ပိင်္ဂလော နာမ ရာဇာ အဟောသိ။ တဿ သေနာပတိ နန္ဒကော နာမ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ ဝိပရီတဒဿနော ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ မိစ္ဆာဂါဟံ ပဂ္ဂယှ ဝိစရိ။ တဿ ဓီတာ ဥတ္တရာ နာမ ဥပါသိကာ ပတိရူပေ ကုလေ ဒိန္နာ အဟောသိ။ နန္ဒကော ပန ကာလံ ကတွာ ဝိဉ္ဈာဋဝိယံ မဟတိ နိဂြောဓရုက္ခေ ဝေမာနိကပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ တသ္မိံ ကာလကတေ ဥတ္တရာ သုစိသီတလဂန္ဓောဒကပူရိတံ ပါနီယဃဋံ ကုမ္မာသာဘိသင်္ခတေဟိ ဝဏ္ဏဂန္ဓရသသမ္ပန္နေဟိ ပူဝေဟိ ပရိပုဏ္ဏသရာဝကဉ္စ အညတရဿ ခီဏာသဝတ္ထေရဿ ဒတွာ ‘‘အယံ ဒက္ခိဏာ မယှံ ပိတု ဥပကပ္ပတူ’’တိ ဥဒ္ဒိသိ, တဿ တေန ဒါနေန ဒိဗ္ဗပါနီယံ အပရိမိတာ စ ပူဝါ ပါတုဘဝိံသု။ တံ ဒိသွာ သော ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ပါပကံ ဝတ မယာ ကတံ, ယံ မဟာဇနော ‘နတ္ထိ ဒိန္န’န္တိအာဒိနာ မိစ္ဆာဂါဟံ ဂါဟိတော။ ဣဒါနိ ပန ပိင်္ဂလော ရာဇာ ဓမ္မာသောကဿ ရညော ဩဝါဒံ ဒါတုံ ဂတော, သော တံ တဿ ဒတွာ အာဂမိဿတိ, ဟန္ဒာဟံ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိံ ဝိနောဒေဿာမီ’’တိ။ န စိရေနေဝ စ ပိင်္ဂလော ရာဇာ ဓမ္မာသောကဿ ရညော ဩဝါဒံ ဒတွာ ပဋိနိဝတ္တန္တော မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ။

အထ သော ပေတော အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနာဘိမုခံ တံ မဂ္ဂံ နိမ္မိနိ။ ရာဇာ ဌိတမဇ္ဈနှိကေ သမယေ တေန မဂ္ဂေန ဂစ္ဆတိ။ တဿ ဂဆန္တဿ ပုရတော မဂ္ဂေါ ဒိဿတိ, ပိဋ္ဌိတော ပနဿ အန္တရဓာယတိ။ သဗ္ဗပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တော ပုရိသော မဂ္ဂံ အန္တရဟိတံ ဒိသွာ ဘီတော ဝိဿရံ ဝိရဝန္တော ဓာဝိတွာ ရညော အာရောစေသိ, တံ သုတွာ ရာဇာ ဘီတော သံဝိဂ္ဂမာနသော ဟတ္ထိက္ခန္ဓေ ဌတွာ စတဿော ဒိသာ ဩလောကေန္တော ပေတဿ ဝသနနိဂြောဓရုက္ခံ ဒိသွာ တဒဘိမုခေါ အဂမာသိ သဒ္ဓိံ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ။ အထာနုက္ကမေန ရညေ တံ ဌာနံ ပတ္တေ ပေတော သဗ္ဗာဘရဏဝိဘူသိတော ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ပူဝေ စ ပါနီယဉ္စ ဒါပေသိ။ ရာဇာ သပရိဇနော နှတွာ ပူဝေ ခါဒိတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓမဂ္ဂကိလမထော ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော’’တိအာဒိနာ ပေတံ ပုစ္ဆိ။ ပေတော အာဒိတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိတွာ ရာဇာနံ မိစ္ဆာဒဿနတော ဝိမောစေတွာ သရဏေသု သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေသိ။ တမတ္ထံ ဒဿေတုံ သင်္ဂီတိကာရာ –

၆၅၈။ ‘‘ရာဇာ ပိင်္ဂလကော နာမ, သုရဋ္ဌာနံ အဓိပတိ အဟု၊

မောရိယာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ, သုရဋ္ဌံ ပုနရာဂမာ။

၆၅၉။ ‘‘ဥဏှေ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ, ရာဇာ ပင်္ကံ ဥပါဂမိ၊

အဒ္ဒသ မဂ္ဂံ ရမဏီယံ, ပေတာနံ တံ ဝဏ္ဏုပထံ။

၆၆၀။ သာရထိံ အာမန္တယီ ရာဇာ –

‘‘‘အယံ မဂ္ဂေါ ရမဏီယော, ခေမော သောဝတ္ထိကော သိဝေါ၊

ဣမိနာ သာရထိ ယာမ, သုရဋ္ဌာနံ သန္တိကေ ဣတော’။

၆၆၁။ ‘‘တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော, သေနာယ စတုရင်္ဂိနိယာ၊

ဥဗ္ဗိဂ္ဂရူပေါ ပုရိသော, သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ။

၆၆၂။ ‘‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ဘိံသနံ လောမဟံသနံ၊

ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ, ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ။

၆၆၃။ ‘‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ယမပုရိသာန သန္တိကေ၊

အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’။

၆၆၄။ ‘‘သံဝိဂ္ဂေါ ရာဇာ သောရဋ္ဌော, သာရထိံ ဧတဒဗြဝိ၊

‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ဘိံသနံ လောမဟံသနံ၊

ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ, ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ။

၆၆၅။ ‘‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ယမပုရိသာန သန္တိကေ၊

အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’။

၆၆၆။ ‘‘ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ သမာရုယှ, ဩလောကေန္တော စတုဒ္ဒိသာ၊

အဒ္ဒသ နိဂြောဓံ ရမဏီယံ, ပါဒပံ ဆာယာသမ္ပန္နံ၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသံ, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘံ။

၆၆၇။ ‘‘သာရထိံ အာမန္တယီ ရာဇာ, ‘ကိံ ဧသော ဒိဿတိ ဗြဟာ၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’။

၆၆၈။ ‘‘နိဂြောဓော သော မဟာရာဇ, ပါဒပေါ ဆာယာသမ္ပန္နော၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော။

၆၆၉။ ‘‘တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော, ယေန သော ဒိဿတေ ဗြဟာ၊

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော။

၆၇၀။ ‘‘ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ, ရာဇာ ရုက္ခံ ဥပါဂမိ၊

နိသီဒိ ရုက္ခမူလသ္မိံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော၊

ပူရံ ပါနီယသရကံ, ပူဝေ ဝိတ္တေ စ အဒ္ဒသ။

၆၇၁။ ‘‘ပုရိသော စ ဒေဝဝဏ္ဏီ, သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတော၊

ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ, သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ။

၆၇၂။ ‘‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ၊

ပိဝတု ဒေဝေါ ပါနီယံ, ပူဝေ ခါဒ အရိန္ဒမ’။

၆၇၃။ ‘‘ပိဝိတွာ ရာဇာ ပါနီယံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော၊

ပူဝေ ခါဒိတွာ ပိတွာ စ, သောရဋ္ဌော ဧတဒဗြဝိ။

၆၇၄။ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

အဇာနန္တာ တံ ပုစ္ဆာမ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယန္တိ။

၆၇၅။ ‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ပေတော အဟံ မဟာရာဇ, သုရဋ္ဌာ ဣဓ မာဂတောတိ။

၆၇၆။ ‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော, သုရဋ္ဌသ္မိံ ပုရေ တုဝံ၊

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, အာနုဘာဝေါ အယံ တဝါတိ။

၆၇၇။ ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ စ, ဗြာဟ္မဏော စ ပုရောဟိတော။

၆၇၈။ ‘‘သုရဋ္ဌသ္မိံ အဟံ ဒေဝ, ပုရိသော ပါပစေတသော၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော။

၆၇၉။ ‘‘ဒဒန္တာနံ ကရောန္တာနံ, ဝါရယိဿံ ဗဟုဇ္ဇနံ၊

အညေသံ ဒဒမာနာနံ, အန္တရာယကရော အဟံ။

၆၈၀။ ‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿ, သံယမဿ ကုတော ဖလံ၊

နတ္ထိ အာစရိယော နာမ, အဒန္တံ ကော ဒမေဿတိ။

၆၈၁။ ‘‘သမတုလျာနိ ဘူတာနိ, ကုတော ဇေဋ္ဌာပစာယိကော၊

နတ္ထိ ဗလံ ဝီရိယံ ဝါ, ကုတော ဥဋ္ဌာနပေါရိသံ။

၆၈၂။ ‘‘နတ္ထိ ဒါနဖလံ နာမ, န ဝိသောဓေတိ ဝေရိနံ၊

လဒ္ဓေယျံ လဘတေ မစ္စော, နိယတိပရိဏာမဇံ။

၆၈၃။ ‘‘နတ္ထိ မာတာ ပိတာ ဘာတာ, လောကော နတ္ထိ ဣတော ပရံ၊

နတ္ထိ ဒိန္နံ နတ္ထိ ဟုတံ, သုနိဟိတံ န ဝိဇ္ဇတိ။

၆၈၄။ ‘‘ယောပိ ဟနေယျ ပုရိသံ, ပရဿ ဆိန္ဒတေ သိရံ၊

န ကောစိ ကဉ္စိ ဟနတိ, သတ္တန္နံ ဝိဝရမန္တရေ။

၆၈၅။ ‘‘အစ္ဆေဇ္ဇာဘေဇ္ဇော ဟိ ဇီဝေါ, အဋ္ဌံသော ဂုဠပရိမဏ္ဍလော၊

ယောဇနာနံ သတံ ပဉ္စ, ကော ဇီဝံ ဆေတ္တုမရဟတိ။

၆၈၆။ ‘‘ယထာ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ, နိဗ္ဗေဌေန္တံ ပလာယတိ၊

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, နိဗ္ဗေဌေန္တော ပလာယတိ။

၆၈၇။ ‘‘ယထာ ဂါမတော နိက္ခမ္မ, အညံ ဂါမံ ပဝိသတိ၊

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ။

၆၈၈။ ‘‘ယထာ ဂေဟတော နိက္ခမ္မ, အညံ ဂေဟံ ပဝိသတိ၊

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ။

၆၈၉။ ‘‘စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော, သတသဟဿာနိ ဟိ၊

ယေ ဗာလာ ယေ စ ပဏ္ဍိတာ, သံသာရံ ခေပယိတွာန၊

ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿရေ။

၆၉၀။ ‘‘မိတာနိ သုခဒုက္ခာနိ, ဒေါဏေဟိ ပိဋကေဟိ စ၊

ဇိနော သဗ္ဗံ ပဇာနာတိ, သမ္မူဠှာ ဣတရာ ပဇာ။

၆၉၁။ ‘‘ဧဝံဒိဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ, သမ္မူဠှော မောဟပါရုတော၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော။

၆၉၂။ ‘‘ဩရံ မေ ဆဟိ မာသေဟိ, ကာလကိရိယာ ဘဝိဿတိ၊

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ။

၆၉၃။ ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ၊

အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ။

၆၉၄။ ‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ၊

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ။

၆၉၅။ ‘‘ဝဿာနိ သတသဟဿာနိ, ဃောသော သုယျတိ တာဝဒေ၊

လက္ခော ဧသော မဟာရာဇ, သတဘာဂဝဿကောဋိယော။

၆၉၆။ ‘‘ကောဋိသတသဟဿာနိ, နိရယေ ပစ္စရေ ဇနာ၊

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ စ ဒုဿီလာ, ယေ စ အရိယူပဝါဒိနော။

၆၉၇။ ‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ၊

ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ။

၆၉၈။ ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

ဓီတာ မယှံ မဟာရာဇ, ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ။

၆၉၉။ ‘‘ကရောတိ ဘဒ္ဒကံ ကမ္မံ, သီလေသုပေါသထေ ရတာ၊

သညတာ သံဝိဘာဂီ စ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ။

၇၀၀။ ‘‘အခဏ္ဍကာရီ သိက္ခာယ, သုဏှာ ပရကုလေသု စ၊

ဥပါသိကာ သကျမုနိနော, သမ္ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော။

၇၀၁။ ‘‘ဘိက္ခု စ သီလသမ္ပန္နော, ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ၊

ဩက္ခိတ္တစက္ခု သတိမာ, ဂုတ္တဒွါရော သုသံဝုတော။

၇၀၂။ ‘‘သပဒါနံ စရမာနော, အဂမာ တံ နိဝေသနံ၊

တမဒ္ဒသ မဟာရာဇ, ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ။

၇၀၃။ ‘‘ပူရံ ပါနီယသရကံ, ပူဝေ ဝိတ္တေ စ သာ အဒါ၊

ပိတာ မေ ကာလကတော ဘန္တေ, တဿေတံ ဥပကပ္ပတု။

၇၀၄။ ‘‘သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ၊

ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမီဟံ, ရာဇာ ဝေဿဝဏော ယထာ။

၇၀၅။ ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန၊

သဒေဝကဿ လောကဿ, ဗုဒ္ဓေါ အဂ္ဂေါ ပဝုစ္စတိ၊

တံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ။

၇၀၆။ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန, ဖုသန္တိ အမတံ ပဒံ၊

တံ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ။

၇၀၇။ ‘‘စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ, စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ၊

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော, ပညာသီလသမာဟိတော၊

တံ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ။

၇၀၈။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု၊

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌောတိ။

၇၀၉။ ‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ၊

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမ။

၇၁၀။ ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ၊

သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ။

၇၁၁။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော။

၇၁၂။ ‘‘ဩဖုဏာမိ မဟာဝါတေ, နဒိယာ သီဃဂါမိယာ၊

ဝမာမိ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ, ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော။

၇၁၃။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန သောရဋ္ဌော, ဝိရမိတွာ ပါပဒဿနာ၊

နမော ဘဂဝတော ကတွာ, ပါမောက္ခော ရထမာရုဟီ’’တိ။ – ဂါထာယော အဝေါစုံ၊

၆၅၈-၉။ တတ္ထ ရာဇာ ပိင်္ဂလကော နာမ, သုရဋ္ဌာနံ အဓိပတိ အဟူတိ ပိင်္ဂလစက္ခုတာယ ‘‘ပိင်္ဂလော’’တိ ပါကဋနာမော သုရဋ္ဌဒေသဿ ဣဿရော ရာဇာ အဟောသိ။ မောရိယာနန္တိ မောရိယရာဇူနံ, ဓမ္မာသောကံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ သုရဋ္ဌံ ပုနရာဂမာတိ သုရဋ္ဌဿ ဝိသယံ ဥဒ္ဒိဿ သုရဋ္ဌဂါမိမဂ္ဂံ ပစ္စာဂဉ္ဆိ။ ပင်္ကန္တိ မုဒုဘူမိံ။ ဝဏ္ဏုပထန္တိ ပေတေန နိမ္မိတံ မရူဘူမိမဂ္ဂံ။

၆၆၀။ ခေမောတိ နိဗ္ဘယော။ သောဝတ္ထိကောတိ သောတ္ထိဘာဝါဝဟော။ သိဝေါတိ အနုပဒ္ဒဝေါ။ သုရဋ္ဌာနံ သန္တိကေ ဣတောတိ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တာ မယံ သုရဋ္ဌဝိသယဿ သမီပေယေဝ။

၆၆၁-၂။ သောရဋ္ဌောတိ သုရဋ္ဌာဓိပတိ။ ဥဗ္ဗိဂ္ဂရူပေါတိ ဥတြသ္တသဘာဝေါ။ ဘိံသနန္တိ ဘယဇနနံ။ လောမဟံသနန္တိ ဘိံသနကဘာဝေန လောမာနံ ဟံသာပနံ။

၆၆၃။ ယမပုရိသာန သန္တိကေတိ ပေတာနံ သမီပေ ဝတ္တာမ။ အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓောတိ ပေတာနံ သရီရဂန္ဓော ဝါယတိ။ ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏောတိ ပစ္စေကနိရယေသု ကာရဏံ ကာရိယမာနာနံ သတ္တာနံ ဃောရတရော သဒ္ဒေါ သုယျတိ။

၆၆၆။ ပါဒပန္တိ ပါဒသဒိသေဟိ မူလာဝယဝေဟိ ဥဒကဿ ပိဝနတော ‘‘ပါဒပေါ’’တိ လဒ္ဓနာမံ တရုံ။ ဆာယာသမ္ပန္နန္တိ သမ္ပန္နစ္ဆာယံ။ နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသန္တိ ဝဏ္ဏေန နီလမေဃသဒိသံ။ မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘန္တိ မေဃဝဏ္ဏသဏ္ဌာနံ ဟုတွာ ခါယမာနံ။

၆၇၀။ ပူရံ ပါနီယသရကန္တိ ပါနီယေန ပုဏ္ဏံ ပါနီယဘာဇနံ။ ပူဝေတိ ခဇ္ဇကေ။ ဝိတ္တေတိ ဝိတ္တိဇနနေ မဓုရေ မနုညေ တဟိံ တဟိံ သရာဝေ ပူရေတွာ ဌပိတပူဝေ အဒ္ဒသ။

၆၇၂။ အထော တေ အဒုရာဂတန္တိ ဧတ္ထ အထောတိ နိပါတမတ္တံ, အဝဓာရဏတ္ထေ ဝါ, မဟာရာဇ, တေ အာဂတံ ဒုရာဂတံ န ဟောတိ, အထ ခေါ သွာဂတမေဝါတိ မယံ သမ္ပဋိစ္ဆာမာတိ အတ္ထော။ အရိန္ဒမာတိ အရီနံ ဒမနသီလ။

၆၇၇။ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာတိ အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ စ ဝစနံ သုဏန္တု, ဗြာဟ္မဏော စ တုယှံ ပုရောဟိတော တံ သုဏာတူတိ ယောဇနာ။

၆၇၈။ သုရဋ္ဌသ္မိံ အဟန္တိ သုရဋ္ဌဒေသေ အဟံ။ ဒေဝါတိ ရာဇာနံ အာလပတိ။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ နတ္ထိကဒိဋ္ဌိယာ ဝိပရီတဒဿနော။ ဒုဿီလောတိ နိဿီလော။ ကဒရိယောတိ ထဒ္ဓမစ္ဆရီ။ ပရိဘာသကောတိ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ အက္ကောသကော။

၆၇၉။ ဝါရယိဿန္တိ ဝါရေသိံ။ အန္တရာယကရော အဟန္တိ ဒါနံ ဒဒန္တာနံ ဥပကာရံ ကရောန္တာနံ အန္တရာယကရော ဟုတွာ အညေသဉ္စ ပရေသံ ဒါနံ ဒဒမာနာနံ ဒါနမယပုညတော အဟံ ဗဟုဇနံ ဝါရယိဿံ ဝါရေသိန္တိ ယောဇနာ။

၆၈၀။ ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿာတိအာဒိ ဝါရိတာကာရဒဿနံ။ တတ္ထ ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿာတိ ဒါနံ ဒဒတော တဿ ဝိပါကော အာယတိံ ပတ္တဗ္ဗဖလံ နတ္ထီတိ ဝိပါကံ ပဋိဗာဟတိ။ သံယမဿ ကုတော ဖလန္တိ သီလဿ ပန ကုတော နာမ ဖလံ, သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ တံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော။ နတ္ထိ အာစရိယော နာမာတိ အာစာရသမာစာရသိက္ခာပကော အာစရိယော နာမ ကောစိ နတ္ထိ။ သဘာဝတော ဧဝ ဟိ သတ္တာ ဒန္တာ ဝါ အဒန္တာ ဝါ ဟောန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘အဒန္တံ ကော ဒမေဿတီ’’တိ။

၆၈၁။ သမတုလျာနိ ဘူတာနီတိ ဣမေ သတ္တာ သဗ္ဗေပိ အညမညံ သမသမာ, တသ္မာ ဇေဋ္ဌော ဧဝ နတ္ထိ, ကုတော ဇေဋ္ဌာပစာယိကော, ဇေဋ္ဌာပစာယနပုညံ နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော။ နတ္ထိ ဗလန္တိ ယမှိ အတ္တနော ဗလေ ပတိဋ္ဌိတာ သတ္တာ ဝီရိယံ ကတွာ မနုဿသောဘဂျတံ အာဒိံ ကတွာ ယာဝအရဟတ္တံ သမ္ပတ္တိယော ပါပုဏန္တိ, တံ ဝီရိယဗလံ ပဋိက္ခိပတိ။ ဝီရိယံ ဝါ နတ္ထိ ကုတော ဥဋ္ဌာနပေါရိသန္တိ ဣဒံ နော ပုရိသဝီရိယေန ပုရိသကာရေန ပဝတ္တန္တိ ဧဝံ ပဝတ္တဝါဒပဋိက္ခေပဝသေန ဝုတ္တံ။

၆၈၂။ နတ္ထိ ဒါနဖလံ နာမာတိ ဒါနဿ ဖလံ နာမ ကိဉ္စိ နတ္ထိ, ဒေယျဓမ္မပရိစ္စာဂေါ ဘသ္မနိဟိတံ ဝိယ နိပ္ဖလော ဧဝါတိ အတ္ထော။ န ဝိသောဓေတိ ဝေရိနန္တိ ဧတ္ထ ဝေရိနန္တိ ဝေရဝန္တံ ဝေရာနံ ဝသေန ပါဏာတိပါတာဒီနံ ဝသေန စ ကတပါပံ ပုဂ္ဂလံ ဒါနသီလာဒိဝတတော န ဝိသောဓေတိ, ကဒါစိပိ သုဒ္ဓံ န ကရောတိ။ ပုဗ္ဗေ ‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿာ’’တိအာဒိ ဒါနာဒိတော အတ္တနော ပရေသံ နိဝါရိတာကာရဒဿနံ, ‘‘နတ္ထိ ဒါနဖလံ နာမာ’’တိအာဒိ ပန အတ္ထနော မိစ္ဆာဘိနိဝေသဒဿနန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ လဒ္ဓေယျန္တိ လဒ္ဓဗ္ဗံ။ ကထံ ပန လဒ္ဓဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘နိယတိပရိဏာမဇ’’န္တိ။ အယံ သတ္တော သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ လဘန္တော နိယတိဝိပရိဏာမဝသေနေဝ လဘတိ, န ကမ္မဿ ကတတ္တာ, န ဣဿရာဒိနာ စာတိ အဓိပ္ပါယော။

၆၈၃။ နတ္ထိ မာတာ ပိတာ ဘာတာတိ မာတာဒီသု သမ္မာပဋိပတ္တိမိစ္ဆာပဋိပတ္တီနံ ဖလာဘာဝံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ လောကော နတ္ထိ ဣတော ပရန္တိ ဣတော ဣဓလောကတော ပရလောကော နာမ ကောစိ နတ္ထိ, တတ္ထ တတ္ထေဝ သတ္တာ ဥစ္ဆိဇ္ဇန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဒိန္နန္တိ မဟာဒါနံ။ ဟုတန္တိ ပဟေနကသက္ကာရော, တဒုဘယမ္ပိ ဖလာဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ။ သုနိဟိတန္တိ သုဋ္ဌု နိဟိတံ။ န ဝိဇ္ဇတီတိ ယံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ နာမ ‘‘အနုဂါမိကနိဓီ’’တိ ဝဒန္တိ, တံ န ဝိဇ္ဇတိ။ တေသံ တံ ဝါစာဝတ္ထုမတ္တမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော။

၆၈၄။ န ကောစိ ကဉ္စိ ဟနတီတိ ယော ပုရိသော ပရံ ပုရိသံ ဟနေယျ, ပရဿ ပုရိသဿ သီသံ ဆိန္ဒေယျ, တတ္ထ ပရမတ္ထတော န ကောစိ ကဉ္စိ ဟနတိ, သတ္တန္နံ ကာယာနံ ဆိဒ္ဒဘာဝတော ဟနန္တော ဝိယ ဟောတိ။ ကထံ သတ္ထပဟာရောတိ အာဟ ‘‘သတ္တန္နံ ဝိဝရမန္တရေ’’တိ။ ပထဝီအာဒီနံ သတ္တန္နံ ကာယာနံ ဝိဝရဘူတေ အန္တရေ ဆိဒ္ဒေ သတ္ထံ ပဝိသတိ, တေန သတ္တာ အသိအာဒီဟိ ပဟတာ ဝိယ ဟောန္တိ, ဇီဝေါ ဝိယ ပန သေသကာယာပိ နိစ္စသဘာဝတ္တာ န ဆိဇ္ဇန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။

၆၈၅။ အစ္ဆေဇ္ဇာဘေဇ္ဇော ဟိ ဇီဝေါတိ အယံ သတ္တာနံ ဇီဝေါ သတ္ထာဒီဟိ န ဆိန္ဒိတဗ္ဗော န ဘိန္ဒိတဗ္ဗော နိစ္စသဘာဝတ္တာ။ အဋ္ဌံသော ဂုဠပရိမဏ္ဍလောတိ သော ပန ဇီဝေါ ကဒါစိ အဋ္ဌံသော ဟောတိ ကဒါစိ ဂုဠပရိမဏ္ဍလော။ ယောဇနာနံ သတံ ပဉ္စာတိ ကေဝလီဘာဝံ ပတ္တော ပဉ္စယောဇနသတုဗ္ဗေဓော ဟောတိ။ ကော ဇီဝံ ဆေတ္တုမရဟတီတိ နိစ္စံ နိဗ္ဗိကာရံ ဇီဝံ ကော နာမ သတ္ထာဒီဟိ ဆိန္ဒိတုံ အရဟတိ, န သော ကေနစိ ဝိကောပနေယျောတိ ဝဒတိ။

၆၈၆။ သုတ္တဂုဠေတိ ဝေဌေတွာ ကတသုတ္တဂုဠေ။ ခိတ္တေတိ နိဗ္ဗေဌနဝသေန ခိတ္တေ။ နိဗ္ဗေဌေန္တံ ပလာယတီတိ ပဗ္ဗတေ ဝါ ရုက္ခဂ္ဂေ ဝါ ဌတွာ နိဗ္ဗေဌိယမာနံ ခိတ္တံ သုတ္တဂုဠံ နိဗ္ဗေဌေန္တမေဝ ဂစ္ဆတိ, သုတ္တေ ခီဏေ န ဂစ္ဆတိ။ ဧဝမေဝန္တိ ယထာ တံ သုတ္တဂုဠံ နိဗ္ဗေဌိယမာနံ ဂစ္ဆတိ, သုတ္တေ ခီဏေ န ဂစ္ဆတိ, ဧဝမေဝ သော ဇီဝေါ ‘‘စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော သတသဟဿာနီ’’တိ ဝုတ္တကာလမေဝ အတ္တဘာဝဂုဠံ နိဗ္ဗေဌေန္တော ပလာယတိ ပဝတ္တတိ, တတော ဥဒ္ဓံ န ပဝတ္တတိ။

၆၈၇။ ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါတိ ယထာ ကောစိ ပုရိသော အတ္တနော နိဝါသဂါမတော နိက္ခမိတွာ တတော အညံ ဂါမံ ပဝိသတိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန, ဧဝမေဝ သော ဇီဝေါ ဣတော သရီရတော နိက္ခမိတွာ အညံ အပရံ သရီရံ နိယတဝသေန ပဝိသတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဗောန္ဒိန္တိ ကာယံ။

၆၈၉။ စုလ္လာသီတီတိ စတုရာသီတိ။ မဟာကပ္ပိနောတိ မဟာကပ္ပါနံ။ တတ္ထ ‘‘ဧကမှာ မဟာသရာ အနောတတ္တာဒိတော ဝဿသတေ ဝဿသတေ ကုသဂ္ဂေန ဧကေကံ ဥဒကဗိန္ဒုံ နီဟရန္တေ ဣမိနာ ဥပက္ကမေန သတ္တက္ခတ္တုံ တမှိ သရေ နိရုဒကေ ဇာတေ ဧကော မဟာကပ္ပေါ နာမ ဟောတီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဧဝရူပါနံ မဟာကပ္ပါနံ စတုရာသီတိသတသဟဿာနိ သံသာရဿ ပရိမာဏ’’န္တိ ဝဒန္တိ။ ယေ ဗာလာ ယေ စ ပဏ္ဍိတာတိ ယေ အန္ဓဗာလာ, ယေ စ သပ္ပညာ, သဗ္ဗေပိ တေ။ သံသာရံ ခေပယိတွာနာတိ ယထာဝုတ္တကာလပရိစ္ဆေဒံ သံသာရံ အပရာပရုပ္ပတ္တိဝသေန ခေပေတွာ။ ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿရေတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိယန္တံ ပရိယောသာနံ ကရိဿန္တိ။ ပဏ္ဍိတာပိ အန္တရာ သုဇ္ဈိတုံ န သက္ကောန္တိ, ဗာလာပိ တတော ဥဒ္ဓံ နပ္ပဝတ္တန္တီတိ တဿ လဒ္ဓိ။

၆၉၀။ မိတာနိ သုခဒုက္ခာနိ, ဒေါဏေဟိ ပိဋကေဟိ စာတိ သတ္တာနံ သုခဒုက္ခာနိ နာမ ဒေါဏေဟိ ပိဋကေဟိ မာနဘာဇနေဟိ မိတာနိ ဝိယ ယထာဝုတ္တကာလပရိစ္ဆေဒေနေဝ ပရိမိတတ္တာ ပစ္စေကဉ္စ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တာနိ နိယတိပရိဏာမဇာနိ ပရိမိတာနိ။ တယိဒံ ဇိနော သဗ္ဗံ ပဇာနာတိ ဇိနဘူမိယံ ဌိတော ကေဝလံ ပဇာနာတိ သံသာရဿ သမတိက္ကန္တတ္တာ။ သံသာရေ ပန ပရိဗ္ဘမတိ သမ္မူဠှာယံ ဣတရာ ပဇာ။

၆၉၁။ ဧဝံဒိဋ္ဌိ ပုရေ အာသိန္တိ ယထာဝုတ္တနတ္ထိကဒိဋ္ဌိကော ပုဗ္ဗေဝ အဟံ အဟောသိံ။ သမ္မူဠှော မောဟပါရုတောတိ ယထာဝုတ္တာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဟေတုဘူတေန သမ္မောဟေန သမ္မူဠှော, တံသဟဇာတေန ပန မောဟေန ပါရုတော, ပဋိစ္ဆာဒိတကုသလဗီဇောတိ အဓိပ္ပါယော။

၆၉၂။ ဧဝံ ပုဗ္ဗေ ယာ အတ္တနော ဥပ္ပန္နာ ပါပဒိဋ္ဌိ, တဿာ ဝသေန ကတံ ပါပကမ္မံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနာ အာယတိံ အနုဘဝိတဗ္ဗံ တဿ ဖလံ ဒဿေန္တော ‘‘ဩရံ မေ ဆဟိ မာသေဟီ’’တိအာဒိမာဟ။

၆၉၅-၇။ တတ္ထ ဝဿာနိ သတသဟဿာနီတိ ဝဿာနံ သတသဟဿာနိ, အတိက္ကမိတွာတိ ဝစနသေသော။ ဘုမ္မတ္ထေ ဝါ ဧတံ ပစ္စတ္တဝစနံ, ဝဿေသု သတသဟဿေသု ဝီတိဝတ္တေသူတိ အတ္ထော။ ဃောသော သုယျတိ တာဝဒေတိ ယဒါ ဧတ္တကော ကာလော အတိက္ကန္တော ဟောတိ, တာဝဒေဝ တသ္မိံ ကာလေ ‘‘ဣဓ ပစ္စန္တာနံ ဝေါ မာရိသာ ဝဿသတသဟဿပရိမာဏော ကာလော အတီတော’’တိ ဧဝံ တသ္မိံ နိရယေ သဒ္ဒေါ သုယျတိ။ လက္ခော ဧသော, မဟာရာဇ, သတဘာဂဝဿကောဋိယောတိ သတဘာဂါ သတကောဋ္ဌာသာ ဝဿကောဋိယော, မဟာရာဇ, နိရယေ ပစ္စန္တာနံ သတ္တာနံ အာယုနော ဧသော လက္ခော ဧသော ပရိစ္ဆေဒေါတိ အတ္ထော။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဒသဒသကံ သတံ နာမ, ဒသ သတာနိ သဟဿံ နာမ, ဒသဒသသဟဿာနိ သတသဟဿံ နာမ, သတသတသဟဿာနိ ကောဋိ နာမ, တာသံ ကောဋီနံ ဝသေန သတသဟဿဝဿကောဋိယော သတဘာဂါ ဝဿကောဋိယော။ သာ စ ခေါ နေရယိကာနံယေဝ ဝဿဂဏနာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာ, န မနုဿာနံ, ဒေဝါနံ ဝါ။ ဤဒိသာနိ အနေကာနိ ဝဿကောဋိသတသဟဿာနိ နေရယိကာနံ အာယု။ တေနာဟ ‘‘ကောဋိသတသဟဿာနိ, နိရယေ ပစ္စရေ ဇနာ’’တိ။ ယာဒိသေန ပန ပါပေန သတ္တာ ဧဝံ နိရယေသု ပစ္စန္တိ, တံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတုံ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ စ ဒုဿီလာ, ယေ စ အရိယူပဝါဒိနော’’တိ ဝုတ္တံ။ ဝေဒိဿန္တိ အနုဘဝိဿံ။

၆၉၈-၇၀၆။ ဧဝံ အာယတိံ အတ္တနာ အနုဘဝိတဗ္ဗံ ပါပဖလံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, အာနုဘာဝေါ အယံ တဝါ’’တိ ရညာ ပုစ္ဆိတမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ တံ သရဏေသု စေဝ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေတုကာမော ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သီလေသုပေါသထေ ရတာတိ နိစ္စသီလေသု စ ဥပေါသထသီလေသု စ အဘိရတာ။ အဒါတိ အဒါသိ။ တံ ဓမ္မန္တိ တံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ အမတပဒဉ္စ။

၇၀၉-၁၂။ ဧဝံ ပေတေန သရဏေသု သီလေသု စ သမာဒပိတော ရာဇာ ပသန္နမာနသော တေန အတ္တနော ကတံ ဥပကာရံ တာဝ ကိတ္တေတွာ သရဏာဒီသု ပတိဋ္ဌဟန္တော ‘‘အတ္ထကာမော’’တိအာဒိကာ တိဿော ဂါထာ ဝတွာ ပုဗ္ဗေ အတ္တနာ ဂဟိတာယ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ပဋိနိဿဋ္ဌဘာဝံ ပကာသေန္တော ‘‘ဩဖုဏာမီ’’တိ ဂါထမာဟ။

တတ္ထ ဩဖုဏာမိ မဟာဝါတေတိ မဟန္တေ ဝါတေ ဝါယန္တေ ဘုသံ ဝိယ တံ ပါပကံ ဒိဋ္ဌိံ, ယက္ခ, တဝ ဓမ္မဒေသနာဝါတေ ဩဖုဏာမိ နိဒ္ဓုနာမိ။ နဒိယာ ဝါ သီဃဂါမိယာတိ သီဃသောတာယ မဟာနဒိယာ ဝါ တိဏကဋ္ဌပဏ္ဏကသဋံ ဝိယ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ ပဝါဟေမီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဝမာမိ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိန္တိ မမ မနောမုခဂတံ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ ဥစ္ဆဍ္ဍယာမိ။ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’တိ။ ယသ္မာ ဧကံသေန အမတာဝဟေ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ သာသနေ ရတော အဘိရတော, တသ္မာ တံ ဒိဋ္ဌိသင်္ခါတံ ဝိသံ ဝမာမီတိ ယောဇနာ။

၇၁၃။ ဣဒံ ဝတွာနာတိ ဩသာနဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ။ တတ္ထ ပါမောက္ခောတိပါစီနဒိသာဘိမုခေါ ဟုတွာ။ ရထမာရုဟီတိ ရာဇာ ဂမနသဇ္ဇံ အတ္တနော ရာဇရထံ အဘိရုဟိ, အာရုယှ ယက္ခာနုဘာဝေန တံ ဒိဝသမေဝ အတ္တနော နဂရံ ပတွာ ရာဇဘဝနံ ပါဝိသိ။ သော အပရေန သမယေန ဣမံ ပဝတ္တိံ ဘိက္ခူနံ အာရောစေသိ, ဘိက္ခူ တံ ထေရာနံ အာရောစေသုံ, ထေရာ တတိယသင်္ဂီတိယံ သင်္ဂဟံ အာရောပေသုံ။

နန္ဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ရေဝတီပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

၇၁၄-၃၆။ ဥဋ္ဌေဟိ, ရေဝတေ, သုပါပဓမ္မေတိ ဣဒံ ရေဝတီပေတဝတ္ထု။ တံ ယသ္မာ ရေဝတီဝိမာနဝတ္ထုနာ နိဗ္ဗိသေသံ, တသ္မာ ယဒေတ္ထ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယံ ဂါထာသု စ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ပရမတ္ထဒီပနိယံ ဝိမာနဝတ္ထုဝဏ္ဏနာယံ (ဝိ။ ဝ။ အဋ္ဌ။ ၈၆၀ ရေဝတီဝိမာနဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဣဒဉှိ နန္ဒိယဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဝသေန ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိယံ သင်္ဂဟံ အာရောပိတမ္ပိ ရေဝတီပဋိဗဒ္ဓါယ ဂါထာယ ဝသေန ‘‘ရေဝတီပေတဝတ္ထု’’န္တိ ပေတဝတ္ထုပါဠိယမ္ပိ သင်္ဂဟံ အာရောပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ရေဝတီပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ဣဒံ မမ ဥစ္ဆုဝနံ မဟန္တန္တိ ဣဒံ ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ဝေဠုဝနေ ဝိဟရန္တေ အညတရော ပုရိသော ဥစ္ဆုကလာပံ ခန္ဓေ ကတွာ ဧကံ ဥစ္ဆုံ ခါဒန္တော ဂစ္ဆတိ။ အထ အညတရော ဥပါသကော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော ဗာလဒါရကေန သဒ္ဓိံ တဿ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂစ္ဆတိ။ ဒါရကော ဥစ္ဆုံ ပဿိတွာ ‘‘ဒေဟီ’’တိ ပရောဒတိ။ ဥပါသကော ဒါရကံ ပရောဒန္တံ ဒိသွာ တံ ပုရိသံ သင်္ဂဏှန္တော တေန သဒ္ဓိံ သလ္လာပမကာသိ။ သော ပန ပုရိသော တေန သဒ္ဓိံ န ကိဉ္စိ အာလပိ, ဒါရကဿ ဥစ္ဆုခဏ္ဍမ္ပိ နာဒါသိ။ ဥပါသကော တံ ဒါရကံ ဒဿေတွာ ‘‘အယံ ဒါရကော အတိဝိယ ရောဒတိ, ဣမဿ ဧကံ ဥစ္ဆုခဏ္ဍံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ။ တံ သုတွာ သော ပုရိသော အသဟန္တော ပဋိဟတစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ အနာဒရဝသေန ဧကံ ဥစ္ဆုလဋ္ဌိံ ပိဋ္ဌိတော ခိပိ။

သော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ စိရံ ပရိဘာဝိတဿ လောဘဿ ဝသေန ပေတေသု နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ ဖလံ နာမ သကကမ္မသရိက္ခကံ ဟောတီတိ အဋ္ဌကရီသမတ္တံ ဌာနံ အဝတ္ထရန္တံ အဉ္ဇနဝဏ္ဏံ မုသလဒဏ္ဍပရိမာဏေဟိ ဥစ္ဆူဟိ ဃနသဉ္ဆန္နံ မဟန္တံ ဥစ္ဆုဝနံ နိဗ္ဗတ္တိ။ တသ္မိံ ခါဒိတုကာမတာယ ‘‘ဥစ္ဆုံ ဂဟေဿာမီ’’တိ ဥပဂတမတ္တေ တံ ဥစ္ဆူ အဘိဟနန္တိ, သော တေန ပုစ္ဆိတော ပတတိ။

အထေကဒိဝသံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ တံ ပေတံ အဒ္ဒသ။ သော ထေရံ ဒိသွာ အတ္တနာ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ –

၇၃၇။ ‘‘ဣဒံ မမ ဥစ္ဆုဝနံ မဟန္တံ, နိဗ္ဗတ္တတိ ပုညဖလံ အနပ္ပကံ၊

တံ ဒါနိ မေ န ပရိဘောဂမေတိ, အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၃၈။ ‘‘ဟညာမိ ခဇ္ဇာမိ စ ဝါယမာမိ, ပရိသက္ကာမိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ကိဉ္စိ၊

သွာဟံ ဆိန္နထာမော ကပဏော လာလပါမိ, ကိဿ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၃၉။ ‘‘ဝိဃာတော စာဟံ ပရိပတာမိ ဆမာယံ,

ပရိဝတ္တာမိ ဝါရိစရောဝ ဃမ္မေ၊

ရုဒတော စ မေ အဿုကာ နိဂ္ဂလန္တိ,

အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၄၀။ ‘‘ဆာတော ကိလန္တော စ ပိပါသိတော စ, သန္တဿိတော သာတသုခံ န ဝိန္ဒေ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဧတမတ္ထံ ဘဒန္တေ, ကထံ နု ဥစ္ဆုပရိဘောဂံ လဘေယျ’’န္တိ။

၇၄၁။ ‘‘ပုရေ တုဝံ ကမ္မမကာသိ အတ္တနာ, မနုဿဘူတော ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

အဟဉ္စ တံ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ, သုတွာန တွံ ဧတမတ္ထံ ဝိဇာန။

၇၄၂။ ‘‘ဥစ္ဆုံ တုဝံ ခါဒမာနော ပယာတော, ပုရိသော စ တေ ပိဋ္ဌိတော အနွဂစ္ဆိ၊

သော စ တံ ပစ္စာသန္တော ကထေသိ, တဿ တုဝံ န ကိဉ္စိ အာလပိတ္ထ။

၇၄၃။ ‘‘သော စ တံ အဘဏန္တံ အယာစိ, ဒေဟယျ ဥစ္ဆုန္တိ စ တံ အဝေါစ၊

တဿ တုဝံ ပိဋ္ဌိတော ဥစ္ဆုံ အဒါသိ, တဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော။

၇၄၄။ ‘‘ဣင်္ဃ တွံ ဂန္တွာန ပိဋ္ဌိတော ဂဏှေယျာသိ, ဂဟေတွာန တံ ခါဒဿု ယာဝဒတ္ထံ၊

တေနေဝ တွံ အတ္တမနော ဘဝိဿသိ, ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာတိ။

၇၄၅။ ‘‘ဂန္တွာန သော ပိဋ္ဌိတော အဂ္ဂဟေသိ, ဂဟေတွာန တံ ခါဒိ ယာဝဒတ္ထံ၊

တေနေဝ သော အတ္တမနော အဟောသိ, ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာ’’တိ။ –

ဝစနပဋိဝစနဂါထာ ပေတေန ထေရေန စ ဝုတ္တာ။

၇၃၇-၈။ တတ္ထ ကိဿာတိ ကီဒိသဿ, ကမ္မဿာတိ အဓိပ္ပါယော။ ဟညာမီတိ ဝိဟညာမိ ဝိဃာတံ အာပဇ္ဇာမိ။ ဝိဟညာမီတိ ဝါ ဝိဗာဓိယာမိ, ဝိသေသတော ပီဠိယာမီတိ အတ္ထော။ ခဇ္ဇာမီတိ ခါဒိယာမိ, အသိပတ္တသဒိသေဟိ နိသိတေဟိ ခါဒန္တေဟိ ဝိယ ဥစ္ဆုပတ္တေဟိ ကန္တိယာမီတိ အတ္ထော။ ဝါယမာမီတိ ဥစ္ဆုံ ခါဒိတုံ ဝါယာမံ ကရောမိ။ ပရိသက္ကာမီတိ ပယောဂံ ကရောမိ။ ပရိဘုဉ္ဇိတုန္တိ ဥစ္ဆုရသံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, ဥစ္ဆုံ ခါဒိတုန္တိ အတ္ထော။ ဆိန္နထာမောတိ ဆိန္နသဟော ဥပစ္ဆိန္နထာမော, ပရိက္ခီဏဗလောတိ အတ္ထော။ ကပဏောတိ ဒီနော။ လာလပါမီတိ ဒုက္ခေန အဋ္ဋိတော အတိဝိယ ဝိလပါမိ။

၇၃၉။ ဝိဃာတောတိ ဝိဃာတဝါ, ဝိဟတဗလော ဝါ။ ပရိပတာမိ ဆမာယန္တိ ဌာတုံ အသက္ကောန္တော ဘူမိယံ ပပတာမိ။ ပရိဝတ္တာမီတိ ပရိဗ္ဘမာမိ။ ဝါရိစရောဝါတိ မစ္ဆော ဝိယ။ ဃမ္မေတိ ဃမ္မသန္တတ္တေ ထလေ။

၇၄၀-၄။ သန္တဿိတောတိ ဩဋ္ဌကဏ္ဌတာလူနံ သောသပ္ပတ္တိယာ သုဋ္ဌု တသိတော။ သာတသုခန္တိ သာတဘူတံ သုခံ။ န ဝိန္ဒေတိ န လဘာမိ။ တန္တိ တုဝံ။ ဝိဇာနာတိ ဝိဇာနာဟိ။ ပယာတောတိ ဂန္တုံ အာရဒ္ဓေါ။ အနွဂစ္ဆီတိ အနုဗန္ဓိ။ ပစ္စာသန္တောတိ ပစ္စာသီသမာနော။ တဿေတံ ကမ္မဿာတိ ဧတ္ထ ဧတန္တိ နိပါတမတ္တံ, တဿ ကမ္မဿာတိ အတ္ထော။ ပိဋ္ဌိတော ဂဏှေယျာသီတိ အတ္တနော ပိဋ္ဌိပဿေနေဝ ဥစ္ဆုံ ဂဏှေယျာသိ။ ပမောဒိတောတိ ပမုဒိတော။

၇၄၅။ ဂဟေတွာန တံ ခါဒိ ယာဝဒတ္ထန္တိ ထေရေန အာဏတ္တိနိယာမေန ဥစ္ဆုံ ဂဟေတွာ ယထာရုစိ ခါဒိတွာ မဟန္တံ ဥစ္ဆုကလာပံ ဂဟေတွာ ထေရဿ ဥပနေသိ, ထေရော တံ အနုဂ္ဂဏှန္တော တေနေဝ တံ ဥစ္ဆုကလာပံ ဂါဟာပေတွာ ဝေဠုဝနံ ဂန္တွာ ဘဂဝတော အဒါသိ, ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ တံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ အကာသိ, ပေတော ပသန္နစိတ္တော ဝန္ဒိတွာ ဂတော, တတော ပဋ္ဌာယ ယထာသုခံ ဥစ္ဆုံ ပရိဘုဉ္ဇိ။

သော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ။ သာ ပနေသာ ပေတဿ ပဝတ္တိ မနုဿလောကေ ပါကဋာ အဟောသိ။ အထ မနုဿာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပဝတ္တိံ ပုစ္ဆိံသု။ သတ္ထာ တေသံ တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ကထေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, တံ သုတွာ မနုဿာ မစ္ဆေရမလတော ပဋိဝိရတာ အဟေသုန္တိ။

ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ကုမာရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

သာဝတ္ထိ နာမ နဂရန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ဒွေ ပေတေ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။ သာဝတ္ထိယံ ကိရ ကောသလရညော ဒွေ ပုတ္တာ ပါသာဒိကာ ပဌမဝယေ ဌိတာ ယောဗ္ဗနမဒမတ္တာ ပရဒါရကမ္မံ ကတွာ ကာလံ ကတွာ ပရိခါပိဋ္ဌေ ပေတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိံသု။ တေ ရတ္တိယံ ဘေရဝေန သဒ္ဒေန ပရိဒေဝိံသု။ မနုဿာ တံ သုတွာ ဘီတတသိတာ ‘‘ဧဝံ ကတေ ဣဒံ အဝမင်္ဂလံ ဝူပသမ္မတီ’’တိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ တံ ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ။ ဘဂဝါ ‘‘ဥပါသကာ တဿ သဒ္ဒဿ သဝနေန တုမှာကံ န ကောစိ အန္တရာယော’’တိ ဝတွာ တဿ ကာရဏံ အာစိက္ခိတွာ တေသံ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ –

၇၄၆။ ‘‘သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ, ဟိမဝန္တဿ ပဿတော၊

တတ္ထ အာသုံ ဒွေ ကုမာရာ, ရာဇပုတ္တာတိ မေ သုတံ။

၇၄၇။ ‘‘သမ္မတ္တာ ရဇနီယေသု, ကာမဿာဒါဘိနန္ဒိနော၊

ပစ္စုပ္ပန္နသုခေ ဂိဒ္ဓါ, န တေ ပဿိံသုနာဂတံ။

၇၄၈။ ‘‘တေ စုတာ စ မနုဿတ္တာ, ပရလောကံ ဣတော ဂတာ၊

တေဓ ဃောသေန္တျဒိဿန္တာ, ပုဗ္ဗေ ဒုက္ကဋမတ္တနော။

၇၄၉။ ‘‘ဗဟူသု ဝတ သန္တေသု, ဒေယျဓမ္မေ ဥပဋ္ဌိတေ၊

နာသက္ခိမှာ စ အတ္တာနံ, ပရိတ္တံ ကာတုံ သုခါဝဟံ။

၇၅၀။ ‘‘ကိံ တတော ပါပကံ အဿ, ယံ နော ရာဇကုလာ စုတာ၊

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ။

၇၅၁။ ‘‘သာမိနော ဣဓ ဟုတွာန, ဟောန္တိ အသာမိနော တဟိံ၊

ဘမန္တိ ခုပ္ပိပါသာယ, မနုဿာ ဥန္နတောနတာ။

၇၅၂။ ‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ၊

ပဟာယ ဣဿရမဒံ, ဘဝေ သဂ္ဂဂတော နရော၊

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ – ဂါထာ အဘာသိ၊

၇၄၆။ တတ္ထ ဣတိ မေ သုတန္တိ န ကေဝလံ အတ္တနော ဉာဏေန ဒိဋ္ဌမေဝ, အထ ခေါ လောကေ ပါကဋဘာဝေန ဧဝံ မယာ သုတန္တိ အတ္ထော။

၇၄၇။ ကာမဿာဒါဘိနန္ဒိနောတိ ကာမဂုဏေသု အဿာဒဝသေန အဘိနန္ဒနသီလာ။ ပစ္စုပ္ပန္နသုခေ ဂိဒ္ဓါတိ ဝတ္တမာနသုခမတ္တေ ဂိဒ္ဓါ ဂထိတာ ဟုတွာ။ န တေ ပဿိံသုနာဂတန္တိ ဒုစ္စရိတံ ပဟာယ သုစရိတံ စရိတွာ အနာဂတံ အာယတိံ ဒေဝမနုဿေသု လဒ္ဓဗ္ဗံ သုခံ တေ န စိန္တေသုံ။

၇၄၈။ တေဓ ဃောသေန္တျဒိဿန္တာတိ တေ ပုဗ္ဗေ ရာဇပုတ္တဘူတာ ပေတာ ဣဓ သာဝတ္ထိယာ သမီပေ အဒိဿမာနရူပါ ဃောသေန္တိ ကန္ဒန္တိ။ ကိံ ကန္ဒန္တီတိ အာဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဒုက္ကဋမတ္တနော’’တိ။

၇၄၉။ ဣဒါနိ တေသံ ကန္ဒနဿ ကာရဏံ ဟေတုတော စ ဖလတော စ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘ဗဟူသု ဝတ သန္တေသူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

တတ္ထ ဗဟူသု ဝတ သန္တေသူတိ အနေကေသု ဒက္ခိဏေယျေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု။ ဒေယျဓမ္မေ ဥပဋ္ဌိတေတိ အတ္တနော သန္တကေ ဒါတဗ္ဗဒေယျဓမ္မေပိ သမီပေ ဌိတေ, လဗ္ဘမာနေတိ အတ္ထော။ ပရိတ္တံ သုခါဝဟန္တိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ အာယတိံ သုခါဝဟံ ပုညံ ကတွာ အတ္တာနံ သောတ္ထိံ နိရုပဒ္ဒဝံ ကာတုံ နာသက္ခိမှာ ဝတာတိ ယောဇနာ။

၇၅၀။ ကိံ တတော ပါပကံ အဿာတိ တတော ပါပကံ လာမကံ နာမ ကိံ အညံ အဿ သိယာ။ ယံ နော ရာဇကုလာ စုတာတိ ယေန ပါပကမ္မေန မယံ ရာဇကုလတော စုတာ ဣဓ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပန္နာ ပေတေသု နိဗ္ဗတ္တာ ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ ဝိစရာမာတိ အတ္ထော။

၇၅၁။ သာမိနော ဣဓ ဟုတွာနာတိ ဣဓ ဣမသ္မိံ လောကေ ယသ္မိံယေဝ ဌာနေ ပုဗ္ဗေ သာမိနော ဟုတွာ ဝိစရန္တိ, တဟိံ တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဟောန္တိ အဿာမိနော။ မနုဿာ ဥန္နတောနတာတိ မနုဿကာလေ သာမိနော ဟုတွာ ကာလကတာ ကမ္မဝသေန ဩနတာ ဘမန္တိ ခုပ္ပိပါသာယ, ပဿ သံသာရပကတိန္တိ ဒဿေတိ။

၇၅၂။ ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝန္တိ ဧတံ ဣဿရိယမဒဝသေန သမ္ဘူတံ အပါယူပပတ္တိသင်္ခါတံ အာဒီနဝံ ဒေါသံ ဉတွာ ပဟာယ ဣဿရိယမဒံ ပုညပ္ပသုတော ဟုတွာ။ ဘဝေ သဂ္ဂဂတော နရောတိ သဂ္ဂံ ဒေဝလောကံ ဂတောယေဝ ဘဝေယျ။

ဣတိ သတ္ထာ တေသံ ပေတာနံ ပဝတ္တိံ ကထေတွာ တေဟိ မနုဿေဟိ ကတံ ဒါနံ တေသံ ပေတာနံ ဥဒ္ဒိသာပေတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

ကုမာရပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ပုဗ္ဗေ ကတာနံ ကမ္မာနန္တိ ဣဒံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တော ရာဇပုတ္တပေတံ အာရဗ္ဘ ကထေသိ။ တတ္ထ ယော သော အတီတေ ကိတဝဿ နာမ ရညော ပုတ္တော အတီတေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ အပရဇ္ဈိတွာ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ နိရယေ ပစ္စိတွာ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ပေတေသု ဥပ္ပန္နော။ သော ဣဓ ‘‘ရာဇပုတ္တပေတော’’တိ အဓိပ္ပေတော။ တဿ ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ သာဏဝါသိပေတဝတ္ထုမှိ ဝိတ္ထာရတော အာဂတမေဝ, တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ။ သတ္ထာ ဟိ တဒါ ထေရေန အတ္တနော ဉာတိပေတာနံ ပဝတ္တိယာ ကထိတာယ ‘‘န ကေဝလံ တဝ ဉာတကာယေဝ, အထ ခေါ တွမ္ပိ ဣတော အနန္တရာတီတေ အတ္တဘာဝေ ပေတော ဟုတွာ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝီ’’တိ ဝတွာ တေန ယာစိတော –

၇၅၃။ ‘‘ပုဗ္ဗေ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကော မထယေ မနံ၊

ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ။

၇၅၄။ ‘‘ဣစ္စံ ဂီတံ ရတိံ ခိဍ္ဍံ, အနုဘုတွာ အနပ္ပကံ၊

ဥယျာနေ ပရိစရိတွာ, ပဝိသန္တော ဂိရိဗ္ဗဇံ။

၇၅၅။ ‘‘ဣသိံ သုနေတ္တမဒ္ဒက္ခိ, အတ္တဒန္တံ သမာဟိတံ၊

အပ္ပိစ္ဆံ ဟိရိသမ္ပန္နံ, ဥဉ္ဆေ ပတ္တဂတေ ရတံ။

၇၅၆။ ‘‘ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ, လဒ္ဓါ ဘန္တေတိ စာဗြဝိ၊

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, ဥစ္စံ ပဂ္ဂယှ ခတ္တိယော။

၇၅၇။ ‘‘ထဏ္ဍိလေ ပတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ, ဟသမာနော အပက္ကမိ၊

ရညော ကိတဝဿာဟံ ပုတ္တော, ကိံ မံ ဘိက္ခု ကရိဿသိ။

၇၅၈။ ‘‘တဿ ကမ္မဿ ဖရုသဿ, ဝိပါကော ကဋုကော အဟု၊

ယံ ရာဇပုတ္တော ဝေဒေသိ, နိရယမှိ သမပ္ပိတော။

၇၅၉။ ‘‘ဆဠေဝ စတုရာသီတိ, ဝဿာနိ နဟုတာနိ စ၊

ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော, နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော။

၇၆၀။ ‘‘ဥတ္တာနောပိ စ ပစ္စိတ္ထ, နိကုဇ္ဇော ဝါမဒက္ခိဏော၊

ဥဒ္ဓံပါဒေါ ဌိတော စေဝ, စိရံ ဗာလော အပစ္စထ။

၇၆၁။ ‘‘ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ, ပူဂါနိ နဟုတာနိ စ၊

ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော, နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော။

၇၆၂။ ‘‘ဧတာဒိသံ ခေါ ကဋုကံ, အပ္ပဒုဋ္ဌပ္ပဒေါသိနံ၊

ပစ္စန္တိ ပါပကမ္မန္တာ, ဣသိမာသဇ္ဇ သုဗ္ဗတံ။

၇၆၃။ ‘‘သော တတ္ထ ဗဟုဝဿာနိ, ဝေဒယိတွာ ဗဟုံ ဒုခံ၊

ခုပ္ပိပါသဟတော နာမ, ပေတော အာသိ တတော စုတော။

၇၆၄။ ‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ၊

ပဟာယ ဣဿရမဒံ, နိဝါတမနုဝတ္တယေ။

၇၆၅။ ‘‘ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါသံသော, ယော ဗုဒ္ဓေသု သဂါရဝေါ၊

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ။ –

ဣဒံ ပေတဝတ္ထုံ ကထေသိ။

၇၅၃။ တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကော မထယေ မနန္တိ ပုရိမာသု ဇာတီသု ကတာနံ အကုသလကမ္မာနံ ဖလံ ဥဠာရံ ဟုတွာ ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ အန္ဓဗာလာနံ စိတ္တံ မထယေယျ အဘိဘဝေယျ, ပရေသံ အနတ္ထကရဏမုခေန အတ္တနော အတ္ထံ ဥပ္ပါဒေယျာတိ အဓိပ္ပါယော။

ဣဒါနိ တံ စိတ္တမထနံ ဝိသယေန သဒ္ဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပေ သဒ္ဒေ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ရူပေတိ ရူပဟေတု, ယထိစ္ဆိတဿ မနာပိယဿ ရူပါရမ္မဏဿ ပဋိလာဘနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော။ သဒ္ဒေတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။

၇၅၄။ ဧဝံ သာဓာရဏတော ဝုတ္တမတ္ထံ အသာဓာရဏတော နိယမေတွာ ဒဿေန္တော ‘‘နစ္စံ ဂီတ’’န္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ရတိန္တိ ကာမရတိံ။ ခိဍ္ဍန္တိ သဟာယကာဒီဟိ ကေဠိံ။ ဂိရိဗ္ဗဇန္တိ ရာဇဂဟံ။

၇၅၅။ ဣသိန္တိ အသေက္ခာနံ သီလက္ခန္ဓာဒီနံ ဧသနဋ္ဌေန ဣသိံ။ သုနေတ္တန္တိ ဧဝံနာမကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ။ အတ္တဒန္တန္တိ ဥတ္တမေန ဒမထေန ဒမိတစိတ္တံ။ သမာဟိတန္တိ အရဟတ္တဖလသမာဓိနာ သမာဟိတံ။ ဥဉ္ဆေ ပတ္တဂတေ ရတန္တိ ဥဉ္ဆေန ဘိက္ခာစာရေန လဒ္ဓေ ပတ္တဂတေ ပတ္တပရိယာပန္နေ အာဟာရေ ရတံ သန္တုဋ္ဌံ။

၇၅၆။ လဒ္ဓါ, ဘန္တေတိ စာဗြဝီတိ ‘‘အပိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခာ လဒ္ဓါ’’တိ ဝိဿာသဇနနတ္ထံ ကထေသိ။ ဥစ္စံ ပဂ္ဂယှာတိ ဥစ္စတရံ ကတွာ ပတ္တံ ဥက္ခိပိတွာ။

၇၅၇။ ထဏ္ဍိလေ ပတ္တံ ဘိန္ဒိတွာတိ ခရကဌိနေ ဘူမိပ္ပဒေသေ ခိပန္တော ပတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ။ အပက္ကမီတိ ထောကံ အပသက္ကိ။ အပသက္ကန္တော စ ‘‘အကာရဏေနေဝ အန္ဓဗာလော မဟန္တံ အနတ္ထံ အတ္တနော အကာသီ’’တိ ကရုဏာယနဝသေန ဩလောကေန္တံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ ရာဇပုတ္တော အာဟ ‘‘ရညော ကိတဝဿာဟံ ပုတ္တော, ကိံ မံ ဘိက္ခု ကရိဿသီ’’တိ။

၇၅၈။ ဖရုသဿာတိ ဒါရုဏဿ။ ကဋုကောတိ အနိဋ္ဌော။ ယန္တိ ယံ ဝိပါကံ။ သမပ္ပိတောတိ အလ္လီနော။

၇၅၉။ ဆဠေဝ စတုရာသီတိ, ဝဿာနိ နဟုတာနိ စာတိ ဥတ္တာနော နိပန္နော စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ, နိကုဇ္ဇော, ဝါမပဿေန, ဒက္ခိဏပဿေန, ဥဒ္ဓံပါဒေါ, ဩလမ္ဗိကော, ယထာဌိတော စာတိ ဧဝံ ဆ စတုရာသီတိသဟဿာနိ ဝဿာနိ ဟောန္တိ။ တေနာဟ –

၇၆၀။ ‘‘ဥတ္တာနောပိ စ ပစ္စိတ္ထ, နိကုဇ္ဇော ဝါမဒက္ခိဏော၊

ဥဒ္ဓံပါဒေါ ဌိတော စေဝ, စိရံ ဗာလော အပစ္စထာ’’တိ။

တာနိ ပန ဝဿာနိ ယသ္မာ အနေကာနိ နဟုတာနိ ဟောန္တိ, တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘နဟုတာနီ’’တိ။ ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထောတိ အတိဝိယ ဒုက္ခံ ပါပုဏိ။

၇၆၁။ ပူဂါနီတိ ဝဿသမူဟေ, ဣဓ ပုရိမဂါထာယ စ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၇၆၂။ ဧတာဒိသန္တိ ဧဝရူပံ။ ကဋုကန္တိ အတိဒုက္ခံ, ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသောယံ ‘‘ဧကမန္တံ နိသီဒီ’’တိအာဒီသု ဝိယ။ အပ္ပဒုဋ္ဌပ္ပဒေါသိနံ ဣသိံ သုဗ္ဗတံ အာသဇ္ဇ အာသာဒေတွာ ပါပကမ္မန္တာ ပုဂ္ဂလာ ဧဝရူပံ ကဋုကံ အတိဝိယ ဒုက္ခံ ပစ္စန္တီတိ ယောဇနာ။

၇၆၃။ သောတိ သော ရာဇပုတ္တပေတော။ တတ္ထာတိ နိရယေ။ ဝေဒယိတွာတိ အနုဘဝိတွာ။ နာမာတိ ဗျတ္တပါကဋဘာဝေန။ တတော စုတောတိ နိရယတော စုတော။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဧဝံ ဘဂဝါ ရာဇပုတ္တပေတကထာယ တတ္ထ သန္နိပတိတံ မဟာဇနံ သံဝေဇေတွာ ဥပရိ သစ္စာနိ ပကာသေသိ။ သစ္စပရိယောသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ သမ္ပာပုဏိံသူတိ။

ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထုဝဏ္ဏနာ

ဂူထကူပတော ဥဂ္ဂန္တွာတိ ဣဒံ သတ္ထရိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ ဧကံ ဂူထခါဒကပေတံ အာရမ္ဘ ဝုတ္တံ။ သာဝတ္ထိယာ ကိရ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဂါမကေ ဧကော ကုဋုမ္ဗိကော အတ္တနော ကုလူပကံ ဘိက္ခုံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဟာရံ ကာရေသိ။ တတ္ထ နာနာဇနပဒတော ဘိက္ခူ အာဂန္တွာ ပဋိဝသိံသု။ တေ ဒိသွာ မနုဿာ ပသန္နစိတ္တာ ပဏီတေန ပစ္စယေန ဥပဋ္ဌဟိံသု။ ကုလူပကော ဘိက္ခု တံ အသဟမာနော ဣဿာပကတော ဟုတွာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဒေါသံ ဝဒန္တော ကုဋုမ္ဗိကံ ဥဇ္ဈာပေသိ။ ကုဋုမ္ဗိကော တေ ဘိက္ခူ ကုလူပကဉ္စ ပရိဘဝန္တော ပရိဘာသိ။ အထ ကုလူပကော ကာလံ ကတွာ တသ္မိံယေဝ ဝိဟာရေ ဝစ္စကုဋိယံ ပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ကုဋုမ္ဗိကော ပန ကာလံ ကတွာ တဿေဝ ဥပရိ ပေတော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တံ ဒိသွာ ပုစ္ဆန္တော –