ထေရဂါထာ-အဋ္ဌကထာ (ဒု)

၈၆၇။ ‘‘ဌိတော အဟံ အင်္ဂုလိမာလ သဗ္ဗဒါ, သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍံ၊

တုဝဉ္စ ပါဏေသု အသညတောသိ, တသ္မာ ဌိတောဟံ တုဝမဋ္ဌိတောသီ’’တိ။ –

ဂါထာယ တံ အဇ္ဈဘာသိ။

တတ္ထ ဌိတော အဟံ, အင်္ဂုလိမာလ, သဗ္ဗဒါ, သဗ္ဗေသု ဘူတေသု နိဓာယ ဒဏ္ဍန္တိ, အင်္ဂုလိမာလ, အဟံ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗကာလေ အာဒိမဇ္ဈပရိယောသာနေသု တသထာဝရဘေဒေသု သဗ္ဗေသု သတ္တေသု ဒဏ္ဍံ နိဓာယ နိဟိတဒဏ္ဍော နိဟိတသတ္ထော လဇ္ဇီ ဒယာပန္နော, တတော အညထာ အဝတ္တနတော ဧဝရူပေနေဝ ဌိတော။ တုဝဉ္စ ပါဏေသု အသညတောသီတိ တွံ ပန သတ္တေသု သညမရဟိတော အသိ, လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏိ ဟတပဟတေ နိဝိဋ္ဌော အဒယာပန္နော, တသ္မာ အသညတော ဝိရတိဝသေန အဋ္ဌိတော။ တတော ဧဝ တာသု တာသု ဂတီသု ပရိဗ္ဘမနတောပိ တုဝံ ဣဒါနိ ဣရိယာပထေန ဌိတောပိ အဋ္ဌိတော အသိ, အဟံ ပန ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဌိတောတိ။ တတော အင်္ဂုလိမာလော ယထာဘုစ္စဂုဏပ္ပဘာဝိတဿ ဇလတလေ တေလဿ ဝိယ သကလံ လောကံ အဘိဗျာပေတွာ ဌိတဿ ဘဂဝတော ကိတ္တိသဒ္ဒဿ သုတပုဗ္ဗတ္တာ ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ ဉာဏဿ စ ပရိပါကဂတတ္တာ ‘‘အယံ သော ဘဂဝါ’’တိ သဉ္ဇာတပီတိသောမနဿော ‘‘မဟာ အယံ သီဟနာဒေါ, မဟန္တံ ဂဇ္ဇိတံ, နယိဒံ အညဿ ဘဝိဿတိ, သမဏဿ မညေ ဂေါတမဿ ဧတံ ဂဇ္ဇိတံ, ဒိဋ္ဌော ဝတမှိ မဟေသိနာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန, မယှံ သင်္ဂဟကရဏတ္ထံ ဘဂဝါ ဣဓာဂတော’’တိ စိန္တေတွာ –

၈၆၈။ ‘‘စိရဿံ ဝတ မေ မဟိတော မဟေသီ, မဟာဝနံ သမဏော ပစ္စပါဒိ၊

သောဟံ စဇိဿာမိ သဟဿပါပံ, သုတွာန ဂါထံ တဝ ဓမ္မယုတ္တ’’န္တိ။ –

ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ။

တတ္ထ စိရဿံ ဝတာတိ စိရကာလေန ဝတ။ မေတိ မယှံ အနုဂ္ဂဟတ္ထာယ။ မဟိတောတိ သဒေဝကေန လောကေန မဟတိယာ ပူဇာယ ပူဇိတော။ မဟန္တေ သီလက္ခန္ဓာဒိဂုဏေ ဧသိ, ဂဝေသီတိ မဟေသီ။ မဟာဝနံ သမဏော ပစ္စပါဒီတိ ဣမံ မဟာရညံ သမိတသဗ္ဗပါပေါ ဘဂဝါ ပဋိပဇ္ဇိ။ သောဟံ စဇိဿာမိ သဟဿပါပံ, သုတွာန ဂါထံ တဝ ဓမ္မယုတ္တန္တိ သောဟံ ဓမ္မယုတ္တံ ဓမ္မူပသံဟိတံ တဝ ဂါထံ သုဏိံ။ သောဟံ တံ သုတွာန ‘‘စိရဿမ္ပိ စိရကာလေနပိ သင်္ဂတံ ပရိစိတံ ပါပသဟဿံ ပဇဟိဿ’’န္တိ စိန္တေတွာ ဣဒါနိ နံ အညဒတ္ထု ပရိစ္စဇိဿာမီတိ အတ္ထော။ ဧဝံ ပန ဝတွာ ယထာ ပဋိပဇ္ဇိ, ယထာ စ ဘဂဝတာ အနုဂ္ဂဟိတော, တံ ဒဿေတုံ –

၈၆၉။ ‘‘ဣစ္စေဝ စောရော အသိမာဝုဓဉ္စ, သောဗ္ဘေ ပပါတေ နရကေ အနွကာသိ၊

အဝန္ဒိ စောရော သုဂတဿ ပါဒေ, တတ္ထေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇမယာစိ ဗုဒ္ဓံ။

၈၇၀။ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ စ ခေါ ကာရုဏိကော မဟေသိ, ယော သတ္ထာ လောကဿ သဒေဝကဿ၊

တမေဟိ ဘိက္ခူတိ တဒါ အဝေါစ, ဧသေဝ တဿ အဟု ဘိက္ခုဘာဝေါ’’တိ။

သင်္ဂီတိကာရာ ဣမာ ဒွေ ဂါထာ ဌပေသုံ။

တတ္ထ ဣစ္စေဝါတိ ဣတိ ဧဝ ဧဝံ ဝတွာ အနန္တရမေဝ။ စောရောတိ အင်္ဂုလိမာလော။ အသိန္တိ ခဂ္ဂံ။ အာဝုဓန္တိ သေသာဝုဓံ။ သောဗ္ဘေတိ သမန္တတော ဆိန္နတဋေ။ ပပါတေတိ ဧကတော ဆိန္နတဋေ။ နရကေတိ ဘူမိယာ ဖလိတဝိဝရေ။ ဣဓ ပန တီဟိပိ ပဒေဟိ ယတ္ထ ပတိတံ အညေန ဂဟေတုံ န သက္ကာ, တာဒိသံ ပဗ္ဗတန္တရမေဝ ဝဒတိ။ အနွကာသီတိ အနု အကာသိ, ပဉ္စဝိဓမ္ပိ အတ္တနော အာဝုဓံ အနု ခိပိ ဆဍ္ဍေသိ, တာနိ ဆဍ္ဍေတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ မံ, ဘန္တေ’’တိ အာဟ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဝန္ဒိ စောရော သုဂတဿ ပါဒေ, တတ္ထေဝ ပဗ္ဗဇ္ဇမယာစိ ဗုဒ္ဓ’’န္တိ။ ဧဝံ တေန ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ယာစိတာယ သတ္ထာ တဿ ပုရိမကမ္မံ ဩလောကေန္တော ဧဟိဘိက္ခုဘာဝါယ ဟေတုသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဒက္ခိဏဟတ္ထံ ပသာရေတွာ – ‘‘ဧဟိ, ဘိက္ခု, သွာခါတော ဓမ္မော, စရ ဗြဟ္မစရိယံ, သမ္မာ ဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယာ’’တိ အာဟ။ သာ ဧဝ စ တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဥပသမ္ပဒါ စ အဟောသိ။ တေနာဟ ‘‘တမေဟိ ဘိက္ခူတိ တဒါ အဝေါစ, ဧသေဝ တဿ အဟု ဘိက္ခုဘာဝေါ’’တိ။

ဧဝံ ထေရော သတ္ထု သန္တိကေ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေန ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပသမ္ပဒဉ္စ လဘိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒေန္တော ပီတိသောမနဿဇာတော ဥဒါနဝသေန –

၈၇၁။ ‘‘ယော စ ပုဗ္ဗေ ပမဇ္ဇိတွာ, ပစ္ဆာ သော နပ္ပမဇ္ဇတိ၊

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ။

၈၇၂။ ‘‘ယဿ ပါပံ ကတံ ကမ္မံ, ကုသလေန ပိဓီယတိ၊

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ။

၈၇၃။ ‘‘ယော ဟဝေ ဒဟရော ဘိက္ခု, ယုဉ္ဇတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ၊

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ, အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ’’တိ။ – ဂါထတ္တယံ အဘာသိ၊

တဿတ္ထော – ယော ပုဂ္ဂလော ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ကလျာဏမိတ္တသံသဂ္ဂတော ပုဗ္ဗေ ပါပမိတ္တသံသဂ္ဂေန ဝါ အတ္တနော ဝါ ပဋိသင်္ခါနာဘာဝေန ပမဇ္ဇိတွာ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ ပမာဒံ အာပဇ္ဇိတွာ, ပစ္ဆာ ကလျာဏမိတ္တသံသဂ္ဂေန ယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇန္တော နပ္ပမဇ္ဇတိ, သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇတိ, သမထဝိပဿနံ အနုယုဉ္ဇန္တော တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဆ အဘိညာ ပါပုဏာတိ, သော အဗ္ဘာဒီဟိ မုတ္တော စန္ဒော ဝိယ ဩကာသလောကံ အတ္တနာ အဓိဂတာဟိ ဝိဇ္ဇာဘိညာဟိ ဣမံ ခန္ဓာဒိလောကံ ဩဘာသေတီတိ။

ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ကတံ ဥပစိတံ ပါပကမ္မံ ကမ္မက္ခယကရေန လောကုတ္တရကုသလေန အဝိပါကာရဟဘာဝဿ အာဟရိတတ္တာ ဝိပါကုပ္ပါဒနေ ဒွါရပိဓာနေန ပိဓီယတိ ထကီယတိ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဒဟရောတိ တရုဏော, တေနဿ ယောဂက္ခမသရီရတံ ဒဿေတိ။ သော ဟိ ဥပ္ပန္နံ ဝါတာတပပရိဿယံ အဘိဘဝိတွာ ယောဂံ ကာတုံ သက္ကောတိ။ ယုဉ္ဇတိ ဗုဒ္ဓသာသနေ သိက္ခတ္တယေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တော ဟောတိ, သက္ကစ္စံ သမ္ပာဒေတီတိ အတ္ထော။

ဧဝံ ပီတိသောမနဿဇာတော ဝိမုတ္တိသုခေန ဝိဟရန္တော ယဒါ နဂရံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ, တဒါ အညေနပိ ခိတ္တော လေဍ္ဍု ထေရဿ ကာယေ နိပတတိ, အညေနပိ ခိတ္တော ဒဏ္ဍော တဿေဝ ကာယေ နိပတတိ။ သော ဘိန္နေန ပတ္တေန ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သတ္ထု သန္တိကံ ဂစ္ဆတိ။ သတ္ထာ တံ ဩဝဒတိ ‘‘အဓိဝါသေဟိ, တွံ ဗြာဟ္မဏ, အဓိဝါသေဟိ, တွံ ဗြာဟ္မဏ, ယဿ ခေါ, တွံ ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မဿ ဝိပါကေန ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ နိရယေ ပစ္စေယျာသိ, တဿ, တွံ ဗြာဟ္မဏ, ကမ္မဿ ဝိပါကံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပဋိသံဝေဒေသီ’’တိ။ အထ ထေရော အနောဓိသော သဗ္ဗသတ္တေသု မေတ္တစိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာ –

၈၇၄။ ‘‘ဒိသာပိ မေ ဓမ္မကထံ သုဏန္တု, ဒိသာပိ မေ ယုဉ္ဇန္တု ဗုဒ္ဓသာသနေ၊

ဒိသာပိ မေ တေ မနုဇေ ဘဇန္တု, ယေ ဓမ္မမေဝါဒပယန္တိ သန္တော။

၈၇၅။ ‘‘ဒိသာ ဟိ မေ ခန္တိဝါဒါနံ, အဝိရောဓပ္ပသံသိနံ၊

သုဏန္တု ဓမ္မံ ကာလေန, တဉ္စ အနုဝိဓီယန္တု။

၈၇၆။ ‘‘န ဟိ ဇာတု သော မမံ ဟိံသေ, အညံ ဝါ ပန ကဉ္စိ နံ၊

ပပ္ပုယျ ပရမံ သန္တိံ, ရက္ခေယျ တသထာဝရေ။

၈၇၇။ ‘‘ဥဒကဉှိ နယန္တိ နေတ္တိကာ, ဥသုကာရာ ဒမယန္တိ တေဇနံ၊

ဒါရုံ ဒမယန္တိ တစ္ဆကာ, အတ္တာနံ ဒမယန္တိ ပဏ္ဍိတာ။

၈၇၈။ ‘‘ဒဏ္ဍေနေကေ ဒမယန္တိ, အင်္ကုသေဘိ ကသာဟိ စ၊

အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, အဟံ ဒန္တောမှိ တာဒိနာ။

၈၇၉။ ‘‘အဟိံသကောတိ မေ နာမံ, ဟိံသကဿ ပုရေ သတော၊

အဇ္ဇာဟံ သစ္စနာမောမှိ, န နံ ဟိံသာမိ ကဉ္စိ နံ။

၈၈၀။ ‘‘စောရော အဟံ ပုရေ အာသိံ, အင်္ဂုလိမာလောတိ ဝိဿုတော၊

ဝုယှမာနော မဟောဃေန, ဗုဒ္ဓံ သရဏမာဂမံ။

၈၈၁။ ‘‘လောဟိတပါဏိ ပုရေ အာသိံ, အင်္ဂုလိမာလောတိ ဝိဿုတော၊

သရဏဂမနံ ပဿ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ။

၈၈၂။ ‘‘တာဒိသံ ကမ္မံ ကတွာန, ဗဟုံ ဒုဂ္ဂတိဂါမိနံ၊

ဖုဋ္ဌော ကမ္မဝိပါကေန, အနဏော ဘုဉ္ဇာမိ ဘောဇနံ။

၈၈၃။ ‘‘ပမာဒမနုယုဉ္ဇန္တိ, ဗာလာ ဒုမ္မေဓိနော ဇနာ၊

အပ္ပမာဒဉ္စ မေဓာဝီ, ဓနံ သေဋ္ဌံဝ ရက္ခတိ။

၈၈၄။ ‘‘မာ ပမာဒမနုယုဉ္ဇေထ, မာ ကာမရတိသန္ထဝံ၊

အပ္ပမတ္တော ဟိ ဈာယန္တော, ပပ္ပေါတိ ပရမံ သုခံ။

၈၈၅။ ‘‘သွာဂတံ နာပဂတံ, နေတံ ဒုမ္မန္တိတံ မမ၊

သဝိဘတ္တေသု ဓမ္မေသု, ယံ သေဋ္ဌံ တဒုပါဂမံ။

၈၈၆။ ‘‘သွာဂတံ နာပဂတံ, နေတံ ဒုမ္မန္တိတံ မမ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ။

၈၈၇။ ‘‘အရညေ ရုက္ခမူလေ ဝါ, ပဗ္ဗတေသု ဂုဟာသု ဝါ၊

တတ္ထ တတ္ထေဝ အဋ္ဌာသိံ, ဥဗ္ဗိဂ္ဂမနသော တဒါ။

၈၈၈။ ‘‘သုခံ သယာမိ ဌာယာမိ, သုခံ ကပ္ပေမိ ဇီဝိတံ၊

အဟတ္ထပါသော မာရဿ, အဟော သတ္ထာနုကမ္ပိတော။

၈၈၉။ ‘‘ဗြဟ္မဇစ္စော ပုရေ အာသိံ, ဥဒိစ္စော ဥဘတော အဟု။

သောဇ္ဇ ပုတ္တော သုဂတဿ, ဓမ္မရာဇဿ သတ္ထုနော။

၈၉၀။ ‘‘ဝီတတဏှော အနာဒါနော, ဂုတ္တဒွါရော သုသံဝုတော၊

အဃမူလံ ဝဓိတွာန, ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော။

၈၉၁။ ‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ၊

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ’’တိ။ – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဒိသာပီတိ မယှံ ဒိသာပိ အမိတ္တာ ပစ္စတ္ထိကာပိ ယေ မံ ဧဝံ ဥပဝဒန္တိ ‘‘ယထာ မယံ အင်္ဂုလိမာလဿ ဝသေန ဉာတိဝိယောဂဒုက္ခပရေတာ ဒုက္ခံ ပါပုဏာမ, ဧဝံ အင်္ဂုလိမာလောပိ ဒုက္ခံ ပါပုဏာတူ’’တိ။ မေ ဓမ္မကထံ သုဏန္တူတိ မယာ သတ္ထု သန္တိကေ သုတံ စတုသစ္စဓမ္မပဋိသံယုတ္တံ ကထံ သုဏန္တု။ ယုဉ္ဇန္တူတိ သုတွာ စ တဒတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇန္တု။ တေ မနုဇေ ဘဇန္တူတိ တာဒိသေ သပ္ပုရိသေ ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇန္တု သေဝန္တု။ ယေ ဓမ္မမေဝါဒပယန္တိ သန္တောတိ ယေ သပ္ပုရိသာ ကုသလဓမ္မမေဝ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မမေဝ, နိဗ္ဗတ္တိတလောကုတ္တရဓမ္မမေဝ စ အာဒပေန္တိ သမာဒပေန္တိ ဂဏှာပေန္တိ။

ခန္တိဝါဒါနန္တိ အဓိဝါသနခန္တိမေဝ ဝဒန္တာနံ တတော ဧဝ အဝိရောဓပ္ပသံသိနန္တိ ကေနစိ အဝိရောဓဘူတာယ မေတ္တာယ ဧဝ ပသံသနသီလာနံ။ သုဏန္တု- ဓမ္မံ ကာလေနာတိ ယုတ္တပ္ပယုတ္တကာလေ တေသံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တု။ တဉ္စ အနုဝိဓီယန္တူတိ တဉ္စ ယထာသုတံ ဓမ္မံ သမ္မဒေဝ ဥဂ္ဂဟိတွာ အနုကရောန္တု ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇန္တူတိ အတ္ထော။

န ဟိ ဇာတု သော မမံ ဟိံသေတိ သော မယှံ ဒိသော ပစ္စတ္ထိကော ဇာတု, ဧကံသေနေဝ မံ န ဟိံသေ, န ဗာဓေယျ။ အညံ ဝါ ပန ကဉ္စိ နန္တိ န ကေဝလံ မံယေဝ, အညံ ဝါပိ ကဉ္စိ သတ္တံ န ဟိံသေယျ, ပပ္ပုယျ ပရမံ သန္တိန္တိ, ပရမံ ဥတ္တမံ သန္တိံ နိဗ္ဗာနံ ပါပုဏေယျ, ပါပုဏိတွာ စ ရက္ခေယျ တသထာဝရေတိ သဗ္ဗေ စ သတ္တေ ပရမာယ ရက္ခာယ ရက္ခေယျ, သိဿံ ပုတ္တံ ဝိယ ပရိပါလေယျာတိ အတ္ထော။

ဧဝံ ထေရော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပရေ ပါပတော ပရိမောစေန္တော ပရိတ္တကိရိယံ နာမ ကတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပကာသေန္တော ‘‘ဥဒကံ ဟီ’’တိ ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ပထဝိယာ ထလဋ္ဌာနံ ခဏိတွာ နိန္နဋ္ဌာနံ ပူရေတွာ မာတိကံ ဝါ ကတွာ ရုက္ခဒေါဏိံ ဝါ ဌပေတွာ အတ္တနာ ဣစ္ဆိကိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဥဒကံ နေန္တီတိ နေတ္တိကာ, ဥဒကဟာရိနော။ တေဇနန္တိ ကဏ္ဍံ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – နေတ္တိကာ အတ္တနော ရုစိယာ ဥဒကံ နယန္တိ, ဥသုကာရာပိ တာပေတွာ ဝင်္ကာဘာဝံ ဟရန္တာ တေဇနံ ဥသုံ ဒမယန္တိ, ဥဇုကံ ကရောန္တိ, တစ္ဆကာပိ နေမိအာဒီနံ အတ္ထာယ တစ္ဆန္တာ ဒါရုံ ဒမယန္တိ အတ္တနော ရုစိယာ ဥဇုံ ဝါ ဝင်္ကံ ဝါ ကရောန္တိ။ ဧဝံ ဧတ္တကံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဏ္ဍိတာ သပ္ပညာ အရိယမဂ္ဂံ ဥပ္ပါဒေန္တာ အတ္တာနံ ဒမေန္တိ, အရဟတ္တပ္ပတ္တာ ပန ဧကန္တဒန္တာ နာမ ဟောန္တီတိ။

ဣဒါနိ ပုရိသဒမ္မသာရထိနာ သတ္ထာရာ အတ္တနော ဒမိတာကာရံ ကတညုတဉ္စ ပကာသေန္တော ‘‘ဒဏ္ဍေနေကေ’’တိအာဒိကာ ပဉ္စ ဂါထာ အဘာသိ။ တတ္ထ ဒဏ္ဍေနေကေ ဒမယန္တီတိ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ဒဏ္ဍေန, ဟတ္ထိအဿာဒိနာ ဗလကာယေန စ ပစ္စတ္ထိကာဒိကေ ဒမေန္တိ, ဂေါပါလာဒယော စ ဂါဝါဒိကေ ဒဏ္ဍေန ယဋ္ဌိယာ ဒမေန္တိ။ ဟတ္ထာစရိယာ ဟတ္ထိံ အင်္ကုသေဟိ, အဿာစရိယာ အဿေ ကသာဟိ စ ဒမေန္တိ။ အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, အဟံ ဒန္တောမှိ တာဒိနာတိ အဟံ ပန ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝပ္ပတ္တေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ဝိနာ ဧဝ ဒဏ္ဍေန, ဝိနာ သတ္ထေန, နိဟိတဒဏ္ဍနိဟိတသတ္ထဘာဝေန ဒန္တော ဒမိတော နိဗ္ဗိသေဝနော ဂတော အမှိ။

အဟိံသကောတိ မေ နာမံ, ဟိံသကဿ ပုရေ သတောတိ သတ္ထာရာ သမာဂမတော ပုဗ္ဗေ ဟိံသကဿ မေ သမာနဿ အဟိံသကောတိ နာမမတ္တံ အဟောသိ။ အဇ္ဇာဟန္တိ ဣဒါနိ ပနာဟံ ‘‘အဟိံသကော’’တိ သစ္စနာမော အဝိတထနာမော အမှိ။ တသ္မာ န နံ ဟိံသာမိ ကဉ္စိပိ သတ္တံ န ဟိံသာမိ န ဗာဓေမိ, နန္တိ နိပါတမတ္တံ။

ဝိဿုတောတိ ‘‘ပါဏာတိပါတီ လုဒ္ဒေါ လောဟိတပါဏီ’’တိအာဒိနာ ပညာတော။ မဟောဃေနာတိ ကာမောဃာဒိနာ မဟတာ ဩဃေန, တဿ ဩဃဿ ဝိစ္ဆေဒကရံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဗုဒ္ဓသင်္ခါတံ သရဏံ အဂမံ ဥပဂစ္ဆိံ။

လောဟိတပါဏီတိ ပါဏမတိပါတနေန ပရေသံ လောဟိတေန ရုဟိရေန မက္ခိတပါဏိ။ သရဏဂမနံ ပဿာတိ မဟပ္ဖလံ မမ သရဏဂမနံ ပဿာတိ အတ္တာနမေဝါလပတိ။

တာဒိသံ ကမ္မန္တိ အနေကသတပုရိသဝဓံ ဒါရုဏံ တထာရူပံ ပါပကမ္မံ။ ဖုဋ္ဌော ကမ္မဝိပါကေနာတိ ပုဗ္ဗေ ကတဿ ပါပကမ္မဿ ဝိပါကေန ဖုဋ္ဌော, သဗ္ဗသော ပဟီနကမ္မော ဝိပါကမတ္တံ ပစ္စနုဘောန္တော။ အထ ဝါ ဖုဋ္ဌော ကမ္မဝိပါကေနာတိ ဥပနိဿယဘူတဿ ကုသလကမ္မဿ ဖလဘူတေန လောကုတ္တရမဂ္ဂေန, လောကုတ္တရကမ္မဿေဝ ဝါ ဖလေန ဝိမုတ္တိသုခေန ဖုဋ္ဌော။ သဗ္ဗသော ကိလေသာနံ ခီဏတ္တာ အနဏော ဘုဉ္ဇာမိ ဘောဇနံ, ဘောဇနာပဒေသေန စတ္တာရောပိ ပစ္စယေ ဝဒတိ။

ဣဒါနိ ပုဗ္ဗေ အတ္တနော ပမာဒဝိဟာရံ ဂရဟာမုခေန ပစ္ဆာ အပ္ပမာဒပဋိပတ္တိံ ပသံသန္တော တတ္ထ စ ပရေသံ ဥဿာဟံ ဇနေန္တော ‘‘ပမာဒမနုယုဉ္ဇန္တီ’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ။ တတ္ထ ဗာလာတိ ဗာလျေန သမန္နာဂတာ ဣဓလောကပရလောကတ္ထံ အဇာနန္တာ။ ဒုမ္မေဓိနောတိ နိပ္ပညာ, တေ ပမာဒေ အာဒီနဝံ အပဿန္တာ ပမာဒံ အနုယုဉ္ဇန္တိ ပဝတ္တေန္တိ, ပမာဒေနေဝ ကာလံ ဝီတိနာမေန္တိ။ မေဓာဝီတိ ဓမ္မောဇပညာယ သမန္နာဂတော ပန ပဏ္ဍိတော ကုလဝံသာဂတံ သေဋ္ဌံ ဥတ္တမံ သတ္တရတနဓနံ ဝိယ အပ္ပမာဒံ ရက္ခတိ။ ယထာ ဟိ ‘‘ဥတ္တမံ ဓနံ နိဿာယ ဘောဂသမ္ပတ္တိံ ပါပုဏိဿာမ, ပုတ္တဒါရံ ပေါသေဿာမ, သုဂတိမဂ္ဂံ သောဓေဿာမာ’’တိ ဓနေ အာနိသံသံ ပဿန္တာ ဓနံ ရက္ခန္တိ၊ ဧဝံ ပဏ္ဍိတောပိ ‘‘အပ္ပမာဒံ နိဿာယ ပဌမဇ္ဈာနာဒီနိ ပဋိလဘိဿာမိ, မဂ္ဂဖလာနိ ပါပုဏိဿာမိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဆ အဘိညာ သမ္ပာဒေဿာမီ’’တိ အပ္ပမာဒေ အာနိသံသံ ပဿန္တော ဓနံ သေဋ္ဌံဝ အပ္ပမာဒံ ရက္ခတီတိ အတ္ထော။

မာ ပမာဒန္တိ ပမာဒံ မာ အနုယုဉ္ဇေထ ပမာဒေန ကာလံ မာ ဝီတိနာမယိတ္ထ။ ကာမရတိသန္ထဝန္တိ ဝတ္ထုကာမေသု, ကိလေသကာမေသု စ ရတိသင်္ခါတံ တဏှာသန္ထဝမ္ပိ မာ အနုယုဉ္ဇေထ မာ ဝိန္ဒိတ္ထ မာ ပဋိလဘိတ္ထ။ အပ္ပမတ္တော ဟီတိ ဥပဋ္ဌိတသတိတာယ အပ္ပမတ္တော ပုဂ္ဂလော ဈာယန္တော ဈာယနပ္ပသုတော ပရမံ ဥတ္တမံ နိဗ္ဗာနသုခံ ပါပုဏာတိ။

သွာဂတံ နာပဂတန္တိ ယံ တဒါ မမ သတ္ထု သန္တိကေ အာဂတံ အာဂမနံ, သတ္ထု ဝါ တသ္မိံ မဟာဝနေ အာဂမနံ, တံ သွာဂတံ သွာဂမနံ နာပဂတံ, အတ္ထတော အပေတံ ဝိဂတံ န ဟောတိ။ နေတံ ဒုမ္မန္တိတံ မမာတိ ယံ တဒါ မယာ ‘‘သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ မန္တိတံ, ဣဒမ္ပိ မမ န ဒုမ္မန္တိတံ, သုမန္တိတမေဝ။ ကသ္မာ? သဝိဘတ္တေသု ဓမ္မေသူတိ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇာဒိဝသေန ပကာရတော ဝိဘတ္တေသု ဓမ္မေသု ယံ သေဋ္ဌံ ဥတ္တမံ ပဝရံ နိဗ္ဗာနံ။ တဒုပါဂမံ တဒေဝ ဥပဂစ္ဆိန္တိ အတ္ထော။

‘‘တဒါ ပုထုဇ္ဇနကာလေ ပယောဂါသယဝိပန္နတာယ အရညာဒီသု ဒုက္ခံ ဝိဟာသိံ, ဣဒါနိ ပယောဂါသယသမ္ပန္နတာယ တတ္ထ သုခံ ဝိဟရာမီ’’တိ သုခဝိဟာရဘာဝဉ္စေဝ ‘‘ပုဗ္ဗေ ဇာတိမတ္တေန ဗြာဟ္မဏော, ဣဒါနိ သတ္ထု ဩရသပုတ္တတာယ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏဘာဝဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘အရညေ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သုခံ သယာမီတိ သယန္တောပိ သုခံ သုခေန နိဒုက္ခေန စိတ္တုတြာသာဒီနံ အဘာဝေန စေတောဒုက္ခရဟိတော သယာမိ။ ဌာယာမီတိ ဌာမိ။ အဟတ္ထပါသော မာရဿာတိ ကိလေသမာရာဒီနံ အဂေါစရော။ အဟော သတ္ထာနုကမ္ပိတောတိ သတ္ထာရာနုကမ္ပိတော အဟော။

ဗြဟ္မဇစ္စောတိ ဗြာဟ္မဏဇာတိကော။ ဥဒိစ္စော ဥဘတောတိ မာတိတော စ ပိတိတော စ ဥဘတော ဥဒိတော သံသုဒ္ဓဂဟဏိကော။ သေသံ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တနယမေဝ။

အင်္ဂုလိမာလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပဟာယ မာတာပိတရောတိအာဒိကာ အာယသ္မတော အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဂါထာ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နော ကုဋုမ္ဗိကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ။ သော ဧကဒိဝသံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဘဂဝတော, ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဥတ္တမာနိ ဝတ္ထာနိ ဒတွာ ပဏိဓာနမကာသိ။ သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယေန သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ ဗျာကာသိ။ သောပိ တတ္ထ ပုညာနိ ကရောန္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ နိဋ္ဌိတေ သတ္တယောဇနိကေ သုဝဏ္ဏစေတိယေ အနေကသဟဿေဟိ ဒီပရုက္ခေဟိ ဒီပကပလ္လိကာဟိ စ ‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဿ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတူ’’တိ ဥဠာရံ ဒီပပူဇံ အကာသိ။

ဧဝံ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗာရာဏသိယံ ကုဋုမ္ဗိကဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ နိဋ္ဌိတေ ယောဇနိကေ ကနကထူပေ ဗဟူ ကံသပါတိယော ကာရေတွာ သပ္ပိမဏ္ဍဿ ပူရေတွာ မဇ္ဈေ ဧကေကံ ဂုဠပိဏ္ဍံ ဌပေတွာ မုခဝဋ္ဋိယာ မုခဝဋ္ဋိံ ဖုသာပေန္တော စေတိယံ ပရိက္ခိပါပေတွာ အတ္တနာ ဧကံ မဟတိံ ကံသပါတိံ ကာရေတွာ သပ္ပိမဏ္ဍဿ ပူရေတွာ သဟဿဝဋ္ဋိယော ဇာလာပေတွာ သီသေ ဌပေတွာ သဗ္ဗရတ္တိံ စေတိယံ အနုပရိယာယိ။

ဧဝံ တသ္မိမ္ပိ အတ္တဘာဝေ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓေ ဗာရာဏသိယံယေဝ ဒုဂ္ဂတကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, အန္နဘာရောတိဿ နာမံ အဟောသိ။ သော သုမနသေဋ္ဌိဿ နာမ ဂေဟေ ကမ္မံ ကရောန္တော ဇီဝတိ။ သော ဧကဒိဝသံ ဥပရိဋ္ဌံ နာမ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ နိရောဓသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ ဂန္ဓမာဒနပဗ္ဗတတော အာကာသေနာဂန္တွာ ဗာရာဏသီနဂရဒွါရေ ဩတရိတွာ စီဝရံ ပါရုပိတွာ နဂရေ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ပတ္တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော အတ္ထာယ ဌပိတံ ဧကံ ဘာဂဘတ္တံ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒါတုကာမော အာရဘိ။ ဘရိယာပိဿ အတ္တနော ဘာဂဘတ္တံ တတ္ထေဝ ပက္ခိပိ။ သော တံ နေတွာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဟတ္ထေ ဌပေသိ။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေါ တံ ဂဟေတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ တံ ဒိသွာ ရတ္တိံ သုမနသေဋ္ဌိဿ ဆတ္တေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ ‘‘အဟော ဒါနံ ပရမဒါနံ, ဥပရိဋ္ဌေ, သုပ္ပတိဋ္ဌိတ’’န္တိ မဟာသဒ္ဒေန အနုမောဒိ။ တံ သုတွာ သုမနသေဋ္ဌိ ‘‘ဧဝံ ဒေဝတာယ အနုမောဒိတံ ဣဒမေဝ ဥတ္တမဒါန’’န္တိ စိန္တေတွာ တတ္ထ ပတ္တိံ ယာစိ။ အန္နဘာရော ပန တဿ ပတ္တိံ အဒါသိ။ တေန ပသန္နစိတ္တော သုမနသေဋ္ဌိ တဿ သဟဿံ ဒတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ တုယှံ သဟတ္ထေန ကမ္မကရဏကိစ္စံ နတ္ထိ, ပတိရူပံ ဂေဟံ ကတွာ နိစ္စံ ဝသာဟီ’’တိ အာဟ။

ယသ္မာ နိရောဓတော ဝုဋ္ဌိတဿ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဿ ဒိန္နပိဏ္ဍပါတော တံဒိဝသမေဝ ဥဠာရတရဝိပါကော ဟောတိ, တသ္မာ တံဒိဝသံ သုမနသေဋ္ဌိ ရညော သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော တံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ။ ရာဇာ ပန တံ အာဒရဝသေန ဩလောကေသိ။ သေဋ္ဌိ ‘‘မဟာရာဇ, အယံ ဩလောကေတဗ္ဗယုတ္တောယေဝါ’’တိ ဝတွာ တဒါ တေန ကတပုညံ အတ္တနာပိဿ သဟဿံ ဒိန္နဘာဝံ ကထေသိ။ တံ သုတွာ ရာဇာ တုဿိတွာ သဟဿံ ဒတွာ အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ ဂေဟံ ကတွာ ဝသာ’’တိ ဂေဟဋ္ဌာနမဿ အာဏာပေသိ။ တဿ တံ ဌာနံ သောဓာပေန္တဿ မဟန္တိယော နိဓိကုမ္ဘိယော ဥဋ္ဌဟိံသု။ တာ ဒိသွာ သော ရညော အာရောစေသိ။ ရာဇာ သဗ္ဗံ ဓနံ ဥဒ္ဓရာပေတွာ ရာသိကတံ ဒိသွာ ‘‘ဧတ္တကံ ဓနံ ဣမသ္မိံ နဂရေ ကဿ ဂေဟေ အတ္ထီ’’တိ? ‘‘န ကဿစိ, ဒေဝါ’’တိ။ ‘‘တေန ဟိ အယံ အန္နဘာရော ဣမသ္မိံ နဂရေ မဟာဓနသေဋ္ဌိ နာမ ဟောတူ’’တိ တံဒိဝသမေဝ တဿ သေဋ္ဌိဆတ္တံ ဥဿာပေသိ။

သော တတော ပဋ္ဌာယ ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ တတော စုတော ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ သုက္ကောဒနသက္ကဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ, အနုရုဒ္ဓေါတိဿ နာမံ အဟောသိ။ သော မဟာနာမဿ သက္ကဿ ကနိဋ္ဌဘာတာ, သတ္ထု စူဠပိတု ပုတ္တော ပရမသုခုမာလော မဟာပုညော တိဏ္ဏံ ဥတူနံ အနုစ္ဆဝိကေသု တီသု ပါသာဒေသု အလင်္ကတနာဋကိတ္ထီဟိ ပရိဝုတော ဒေဝေါ ဝိယ သမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တော သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေန ဥဿာဟိတေဟိ သကျရာဇူဟိ သတ္ထု ပရိဝါရတ္ထံ ပေသိတေဟိ ဘဒ္ဒိယကုမာရာဒီဟိ အနုပိယမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ အန္တောဝဿေယေဝ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ, ပုန ဓမ္မသေနာပတိဿ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ စေတိယရဋ္ဌေ ပါစီနဝံသဒါယံ ဂန္တွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော သတ္တမဟာပုရိသဝိတက္ကေ ဝိတက္ကေတွာ အဋ္ဌမံ ဇာနိတုံ နာသက္ခိ။ တဿ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ သတ္ထာ အဋ္ဌမံ မဟာပုရိသဝိတက္ကံ ကထေတွာ စတုပစ္စယသန္တောသဘာဝနာရာမပဋိမဏ္ဍိတံ မဟာအရိယဝံသပဋိပဒံ ဒေသေတိ။ သော ဒေသနာနုသာရေန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရံ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ။ တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ။ ထေရ ၁။၁။၄၂၁-၄၃၃) –

‘‘သုမေဓံ ဘဂဝန္တာဟံ, လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ၊

ဝူပကဋ္ဌံ ဝိဟရန္တံ, အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ။

‘‘ဥပဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, သုမေဓံ လောကနာယကံ၊

အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌမယာစဟံ။

‘‘အနုကမ္ပ မဟာဝီရ, လောကဇေဋ္ဌ နရာသဘ၊

ပဒီပံ တေ ပဒဿာမိ, ရုက္ခမူလမှိ ဈာယတော။

‘‘အဓိဝါသေသိ သော ဓီရော, သယမ္ဘူ ဝဒတံ ဝရော၊

ဒုမေသု ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ, ယန္တံ ယောဇိယဟံ တဒါ။

‘‘သဟဿဝဋ္ဋိံ ပါဒါသိံ, ဗုဒ္ဓဿ လောကဗန္ဓုနော၊

သတ္တာဟံ ပဇ္ဇလိတွာန, ဒီပါ ဝူပသမိံသု မေ။

‘‘တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, ဝိမာနမုပပဇ္ဇဟံ။

‘‘ဥပပန္နဿ ဒေဝတ္တံ, ဗျမှံ အာသိ သုနိမ္မိတံ၊

သမန္တတော ပဇ္ဇလတိ, ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ။

‘‘သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဝိရောစေသိမဟံ တဒါ၊

သဗ္ဗေ ဒေဝေ အဘိဘောမိ, ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ။

‘‘တိံသကပ္ပါနိ ဒေဝိန္ဒော, ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ၊

န မံ ကေစီတိမညန္တိ, ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ။

‘‘အဋ္ဌဝီသတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ၊

ဒိဝါ ရတ္တိဉ္စ ပဿာမိ, သမန္တာ ယောဇနံ တဒါ။

‘‘သဟဿလောကံ ဉာဏေန, ပဿာမိ သတ္ထု သာသနေ၊

ဒိဗ္ဗစက္ခုမနုပ္ပတ္တော, ဒီပဒါနဿိဒံ ဖလံ။

‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တိံသကပ္ပသဟဿိတော၊

တဿ ဒီပေါ မယာ ဒိန္နော, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ။

အထ နံ သတ္ထာ အပရဘာဂေ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ ဒိဗ္ဗစက္ခုကာနံ ယဒိဒံ အနုရုဒ္ဓေါ’’တိ (အ။ နိ။ ၁။၁၈၀, ၁၉၂)။

သော ဝိမုတ္တိသုခံ ပဋိသံဝေဒီ ဝိဟရန္တော ဧကဒိဝသံ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိသောမနဿဇာတော ဥဒါနဝသေန ‘‘ပဟာယ မာတာပိတရော’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ။ ကေစိ ပန ‘‘ထေရဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အရဟတ္တပ္ပတ္တိဉ္စ ပကာသေန္တေဟိ သင်္ဂီတိကာရေဟိ အာဒိတော စတဿော ဂါထာ ဘာသိတာ။ တတော ပရာ ထေရဿ အရိယဝံသပဋိပတ္တိယာ အာရာဓိတစိတ္တေန ဘဂဝတာ ဘာသိတာ။ ဣတရာ သဗ္ဗာပိ တေန တေန ကာရဏေန ထေရေနေဝ ဘာသိတာ’’တိ ဝဒန္တိ။ ဣတိ သဗ္ဗထာပိ ဣမာ ဂါထာ ထေရေန ဘာသိတာပိ, ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ ဘာသိတာပိ ထေရဿ စေတာ ဂါထာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သေယျထိဒံ –

၈၉၂။ ‘‘ပဟာယ မာတာပိတရော, ဘဂိနီ ဉာတိဘာတရော၊

ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ဟိတွာ, အနုရုဒ္ဓေါဝ ဈာယတိ။

၈၉၃။ ‘‘သမေတော နစ္စဂီတေဟိ, သမ္မတာဠပ္ပဗောဓနော၊

န တေန သုဒ္ဓိမဇ္ဈဂံ, မာရဿ ဝိသယေ ရတော။

၈၉၄။ ‘‘ဧတဉ္စ သမတိက္ကမ္မ, ရတော ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ၊

သဗ္ဗောဃံ သမတိက္ကမ္မ, အနုရုဒ္ဓေါဝ ဈာယတိ။

၈၉၅။ ‘‘ရူပါ သဒ္ဒါ ရသာ ဂန္ဓာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ မနောရမာ၊

ဧတေ စ သမတိက္ကမ္မ, အနုရုဒ္ဓေါဝ ဈာယတိ။

၈၉၆။ ‘‘ပိဏ္ဍပါတမတိက္ကန္တော, ဧကော အဒုတိယော မုနိ၊

ဧသတိ ပံသုကူလာနိ အနုရုဒ္ဓေါ အနာသဝေါ။

၈၉၇။ ‘‘ဝိစိနီ အဂ္ဂဟီ ဓောဝိ, ရဇယီ ဓာရယီ မုနိ၊

ပံသုကူလာနိ မတိမာ, အနုရုဒ္ဓေါ အနာသဝေါ။

၈၉၈။ ‘‘မဟိစ္ဆော စ အသန္တုဋ္ဌော, သံသဋ္ဌော ယော စ ဥဒ္ဓတော၊

တဿ ဓမ္မာ ဣမေ ဟောန္တိ, ပါပကာ သံကိလေသိကာ။

၈၉၉။ ‘‘သတော စ ဟောတိ အပ္ပိစ္ဆော, သန္တုဋ္ဌော အဝိဃာတဝါ၊

ပဝိဝေကရတော ဝိတ္တော, နိစ္စမာရဒ္ဓဝီရိယော။

၉၀၀။ ‘‘တဿ ဓမ္မာ ဣမေ ဟောန္တိ, ကုသလာ ဗောဓိပက္ခိကာ၊

အနာသဝေါ စ သော ဟောတိ, ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ။

၉၀၁။ ‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, သတ္ထာ လောကေ အနုတ္တရော၊

မနောမယေန ကာယေန, ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိ။

၉၀၂။ ‘‘ယဒါ မေ အဟု သင်္ကပ္ပေါ, တတော ဥတ္တရိ ဒေသယိ၊

နိပ္ပပဉ္စရတော ဗုဒ္ဓေါ, နိပ္ပပဉ္စမဒေသယိ။

၉၀၃။ ‘‘တဿာဟံ ဓမ္မမညာယ, ဝိဟာသိံ သာသနေ ရတော၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ။

၉၀၄။ ‘‘ပဉ္စပညာသဝဿာနိ, ယတော နေသဇ္ဇိကော အဟံ၊

ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ, ယတော မိဒ္ဓံ သမူဟတံ။

၉၀၅။ ‘‘နာဟု အဿာသပဿာသာ, ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနော၊

အနေဇော သန္တိမာရဗ္ဘ, စက္ခုမာ ပရိနိဗ္ဗုတော။

၉၀၆။ ‘‘အသလ္လီနေန စိတ္တေန, ဝေဒနံ အဇ္ဈဝါသယိ၊

ပဇ္ဇောတဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော စေတသော အဟု။

၉၀၇။ ‘‘ဧတေ ပစ္ဆိမကာ ဒါနိ, မုနိနော ဖဿပဉ္စမာ၊

နာညေ ဓမ္မာ ဘဝိဿန္တိ, သမ္ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ။

၉၀၈။ ‘‘နတ္ထိ ဒါနိ ပုနာဝါသော, ဒေဝကာယသ္မိ ဇာလိနိ၊

ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ။

၉၀၉။ ‘‘ယဿ မုဟုတ္တေန သဟဿဓာ, လောကော သံဝိဒိတော သဗြဟ္မကပ္ပေါ၊

ဝသီ ဣဒ္ဓိဂုဏေ စုတူပပါတေ, ကာလေ ပဿတိ ဒေဝတာ သ ဘိက္ခု။

၉၁၀။ ‘‘အန္နဘာရော ပုရေ အာသိံ, ဒလိဒ္ဒေါ ဃာသဟာရကော၊

သမဏံ ပဋိပါဒေသိံ, ဥပရိဋ္ဌံ ယသဿိနံ။

၉၁၁။ ‘‘သောမှိ သကျကုလေ ဇာတော, အနုရုဒ္ဓေါတိ မံ ဝိဒူ၊

ဥပေတော နစ္စဂီတေဟိ, သမ္မတာဠပ္ပဗောဓနော။

၉၁၂။ ‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သတ္ထာရံ အကုတောဘယံ၊

တသ္မိံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ။

၉၁၃။ ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ၊

တာဝတိံသေသု ဒေဝေသု, အဋ္ဌာသိံ သက္ကဇာတိယာ။

၉၁၄။ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုံ မနုဿိန္ဒော, အဟံ ရဇ္ဇမကာရယိံ၊

စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ, ဇမ္ဗုသဏ္ဍဿ ဣဿရော၊

အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, ဓမ္မေန အနုသာသယိံ။

၉၁၅။ ‘‘ဣတော သတ္တ တတော သတ္တ, သံသာရာနိ စတုဒ္ဒသ၊

နိဝါသမဘိဇာနိဿံ, ဒေဝလောကေ ဌိတော တဒါ။

၉၁၆။ ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကေ သမာဓိမှိ, သန္တေ ဧကောဒိဘာဝိတေ၊

ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓမှိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဇ္ဈိ မေ။

၉၁၇။ ‘‘စုတူပပါတံ ဇာနာမိ, သတ္တာနံ အာဂတိံ ဂတိံ၊

ဣတ္ထဘာဝညထာဘာဝံ, ဈာနေ ပဉ္စင်္ဂိကေ ဌိတော။

၉၁၈။ ‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ…ပေ… ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ။

၉၁၉။ ‘‘ဝဇ္ဇီနံ ဝေဠုဝဂါမေ, အဟံ ဇီဝိတသင်္ခယာ၊

ဟေဋ္ဌတော ဝေဠုဂုမ္ဗသ္မိံ, နိဗ္ဗာယိဿံ အနာသဝေါ’’တိ။

တတ္ထ ပဟာယာတိ ပဇဟိတွာ။ မာတာပိတရောတိ မာတရဉ္စ ပိတရဉ္စ။ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – ယထာ အညေ ကေစိ ဉာတိပါရိဇုညေန ဝါ ဘောဂပါရိဇုညေန ဝါ အဘိဘူတာ ပဗ္ဗဇန္တိ, ပဗ္ဗဇိတာ စ ကိစ္စန္တရပသုတာ ဝိဟရန္တိ, န ဧဝံ မယံ။ မယံ ပန မဟန္တံ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ, မဟန္တဉ္စ ဘောဂက္ခန္ဓံ ပဟာယ ကာမေသု နိရပေက္ခာ ပဗ္ဗဇိတာတိ။ ဈာယတီတိ အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနံ လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနဉ္စာတိ, ဒုဝိဓမ္ပိ ဈာနံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတိ။

သမေတော နစ္စဂီတေဟီတိ နစ္စေဟိ စ ဂီတေဟိ စ သမင်္ဂီဘူတော, နစ္စာနိ ပဿန္တော ဂီတာနိ သုဏန္တောတိ အတ္ထော။ ‘‘သမ္မတော’’တိ စ ပဌန္တိ, နစ္စဂီတေဟိ ပူဇိတောတိ အတ္ထော။ သမ္မတာဠပ္ပဗောဓနောတိ သမ္မတာဠသဒ္ဒေဟိ ပစ္စူသကာလေ ပဗောဓေတဗ္ဗော။ န တေန သုဒ္ဓိမဇ္ဈဂန္တိ တေန ကာမဘောဂေန သံသာရသုဒ္ဓိံ နာဓိဂစ္ဆိံ။ မာရဿ ဝိသယေ ရတောတိ ကိလေသမာရဿ ဝိသယဘူတေ ကာမဂုဏေ ရတော။ ‘‘ကိလေသမာရဿ ဝိသယဘူတေန ကာမဂုဏဘောဂေန သံသာရသုဒ္ဓိ ဟောတီ’’တိ ဧဝံဒိဋ္ဌိကော အဟုတွာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ဧတဉ္စ သမတိက္ကမ္မာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဧတန္တိ ဧတံ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ကာမဂုဏံ။ သမတိက္ကမ္မာတိ သမတိက္ကမိတွာ, အနပေက္ခော ဆဍ္ဍေတွာတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗောဃန္တိ ကာမောဃာဒိကံ သဗ္ဗမ္ပိ ဩဃံ။

ပဉ္စ ကာမဂုဏေ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘ရူပါ သဒ္ဒါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ မနောရမာတိ လောဘနီယဋ္ဌေန မနံ ရမယန္တီတိ မနောရမာ, မနာပိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ယထာဟ ‘‘ကတမေ ပဉ္စ မနာပိယာ ရူပါ, မနာပိယာ သဒ္ဒါ’’တိအာဒိ (မ။ နိ။ ၃။၃၂၈ အတ္ထတော သမာနံ)။

ပိဏ္ဍပါတမတိက္ကန္တောတိ ပိဏ္ဍပါတဂ္ဂဟဏံ အတိက္ကန္တော, ပိဏ္ဍပါတဂ္ဂဟဏတော နိဝတ္တေန္တောတိ အတ္ထော။ ဧကောတိ ဧကာကီ အပစ္ဆာသမဏော။ အဒုတိယောတိ နိတ္တဏှော။ တဏှာ ဟိ ပုရိသဿ ဒုတိယော နာမ။ ယထာဟ ‘‘တဏှာဒုတိယော ပုရိသော’’တိ (ဣတိဝု။ ၁၅, ၁၀၅၊ မဟာနိ။ ၁၉၁)။ ဧသတီတိ ပရိယေသတိ။

ဝိစိနီတိ ဧသန္တောဝ တတ္ထ တတ္ထ သင်္ကာရကူဋာဒိကေ ပံသုကူလုပ္ပတ္တိဋ္ဌာနေ ဝိစိနိ။ အဂ္ဂဟီတိ ဝိစိနိတွာ အသုစိမက္ခိတမ္ပိ အဇိဂုစ္ဆန္တော ဂဏှိ။ ဓောဝီတိ, ဝိက္ခာလေသိ။ ရဇယီတိ ဓောဝိတွာ ဂဟိတံ သိဗ္ဗိတွာ ကပ္ပိယရဇနေန ရဇယိ။ ဓာရယီတိ ရဇိတွာ ကပ္ပဗိန္ဒုံ ဒတွာ ဓာရေသိ, နိဝါသေသိ စေဝ ပါရုပိ စ။

ဣဒါနိ ပါစီနဝံသဒါယေ သတ္ထာရာ ဒိန္နဩဝါဒံ တဿ စ အတ္တနာ မတ္ထကပ္ပတ္တဘာဝံ ဒီပေန္တော ‘‘မဟိစ္ဆော စ အသန္တုဋ္ဌော’’တိအာဒိကာ ဂါထာ အဘာသိ။ တတ္ထ မဟိစ္ဆောတိ မဟတိယာ ပစ္စယိစ္ဆာယ သမန္နာဂတော, ဥဠာရုဠာရေ ဗဟူ စ ပစ္စယေ ဣစ္ဆန္တောတိ အတ္ထော။ အသန္တုဋ္ဌောတိ နိဿန္တုဋ္ဌော, ယထာလာဘသန္တောသာဒိနာ သန္တောသေန ဝိရဟိတော။ သံသဋ္ဌောတိ ဂိဟီဟိ စေဝ ပဗ္ဗဇိတေဟိ စ အနနုလောမိကေန သံသဂ္ဂေန သံသဋ္ဌော။ ဥဒ္ဓတောတိ ဥက္ခိတ္တော။ တဿာတိ ‘‘မဟိစ္ဆော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တပုဂ္ဂလဿ။ ဓမ္မာတိ မဟိစ္ဆတာ အသန္တောသော, သံသဋ္ဌတာ ဝိက္ခေပေါတိ ဤဒိသာ။ လာမကဋ္ဌေန ပါပကာ။ သံကိလေသိကာတိ တဿ စိတ္တဿ မလီနဘာဝကရဏတော သံကိလေသိကာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ။

သတော စ ဟောတိ အပ္ပိစ္ဆောတိ ယဒါ ပနာယံ ပုဂ္ဂလော ကလျာဏမိတ္တေ သေဝန္တော ဘဇန္တော ပယိရုပါသန္တော သဒ္ဓမ္မံ သုဏန္တော ယောနိသော မနသိ ကရောန္တော သတိမာ စ မဟိစ္ဆတံ ပဟာယ အပ္ပိစ္ဆော စ ဟောတိ။ အသန္တောသံ ပဟာယ သန္တုဋ္ဌော, စိတ္တဿ ဝိဃာတကရံ ဝိက္ခေပံ ပဟာယ အဝိဃာတဝါ အဝိက္ခိတ္တော သမာဟိတော, ဂဏသင်္ဂဏိကံ ပဟာယ ပဝိဝေကရတော, ဝိဝေကာဘိရတိယာ နိဗ္ဗိဒါယ ဓမ္မပီတိယာ ဝိတ္တော သုမနော တုဋ္ဌစိတ္တော, သဗ္ဗသော ကောသဇ္ဇပဟာနေန အာရဒ္ဓဝီရိယော။

တဿ ဧဝံ အပ္ပိစ္ဆတာဒိဂုဏသမန္နာဂတဿ ဣမေ သတိပဋ္ဌာနာဒယော သတ္တတိံသပ္ပဘေဒါ တိဝိဓဝိပဿနာသင်္ဂဟာ ကောသလ္လသမ္ဘူတဋ္ဌေန ကုသလာ, မဂ္ဂပရိယာပန္နာ ဗောဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ ဟောန္တိ။ သော တေဟိ သမန္နာဂတော သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခေပနေန အဂ္ဂမဂ္ဂက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အနာသဝေါ စ ဟောတိ။ ဣတိ ဧဝံ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ပါစီနဝံသဒါယေ မဟာပုရိသဝိတက္ကေ မတ္ထကံ ပါပနဝသေနာတိ အဓိပ္ပါယော။

မမ သင်္ကပ္ပမညာယာတိ ‘‘အပိစ္ဆဿာယံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မော, နာယံ ဓမ္မော မဟိစ္ဆဿာ’’တိအာဒိနာ (အ။ နိ။ ၈။၃၀) မဟာပုရိသဝိတက္ကဝသေန အာရဒ္ဓံ, တေ စ မတ္ထကံ ပါပေတုံ အသမတ္ထဘာဝေန ဌိတံ မမ သင်္ကပ္ပံ ဇာနိတွာ။ မနောမယေနာတိ မနောမယေန ဝိယ, မနသာ နိမ္မိတသဒိသေန ပရိဏာမိတေနာတိ အတ္ထော။ ဣဒ္ဓိယာတိ ‘‘အယံ ကာယော ဣဒံ စိတ္တံ ဝိယ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ပဝတ္တအဓိဋ္ဌာနိဒ္ဓိယာ။

ယဒါ မေ အဟု သင်္ကပ္ပေါတိ ယသ္မိံ ကာလေ မယှံ ‘‘ကီဒိသော နု ခေါ အဋ္ဌမော မဟာပုရိသဝိတက္ကော’’တိ ပရိဝိတက္ကော အဟောသိ။ တတော မမ သင်္ကပ္ပမညာယ ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမီတိ ယောဇနာ။ ဥတ္တရိ ဒေသယီတိ ‘‘နိပ္ပပဉ္စာရာမဿာယံ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မော နိပ္ပပဉ္စရတိနော, နာယံဓမ္မော ပပဉ္စာရာမဿ ပပဉ္စရတိနော’’တိ (အ။ နိ။ ၈။၃၀) ဣမမဋ္ဌမံ မဟာပုရိသဝိတက္ကံ ပူရေန္တော ဥပရိ ဒေသယိ။ တံ ပန ဒေသိတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော အာဟ ‘‘နိပ္ပပဉ္စရတော ဗုဒ္ဓေါ, နိပ္ပပဉ္စမဒေသယီ’’တိ။ ပပဉ္စာ နာမ ရာဂါဒယော ကိလေသာ, တေသံ ဝူပသမတာယ, တဒဘာဝတော စ လောကုတ္တရဓမ္မာ နိပ္ပပဉ္စာ နာမ။ တသ္မိံ နိပ္ပပဉ္စေ ရတော အဘိရတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ယထာ တံ ပါပုဏာမိ, တထာ တာဒိသံ ဓမ္မံ အဒေသယိ, သာမုက္ကံသိကံ စတုသစ္စဓမ္မဒေသနံ ပကာသယီတိ အတ္ထော။

တဿာဟံ ဓမ္မမညာယာတိ တဿာ သတ္ထု ဒေသနာယ ဓမ္မံ ဇာနိတွာ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇန္တော ဝိဟာသိံ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟေ သာသနေ ရတော အဘိရတော ဟုတွာတိ အတ္ထော။

သတ္ထာရာ အတ္တနော သမာဂမံ တေန သာဓိတမတ္ထံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အတ္တနော ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ အာရဒ္ဓဝီရိယတံ, ကာယေ အနပေက္ခတာယ သေယျသုခပဿသုခါနံ ပရိစ္စာဂံ, အပ္ပမိဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယ အာရဒ္ဓဝီရိယတဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘ပဉ္စပညာသဝဿာနီ’’တိ ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ယတော နေသဇ္ဇိကော အဟန္တိ ယတော ပဋ္ဌာယ ‘‘ယောဂါနုကူလတာ ကမ္မဋ္ဌာနပရိယုဋ္ဌိတသပ္ပုရိသစရိယာ သလ္လေခဝုတ္တီ’’တိ ဧဝမာဒိဂုဏေ ဒိသွာ နေသဇ္ဇိကော အဟောသိံ တာနိ ပဉ္စပညာသ ဝဿာနိ။ ယတော မိဒ္ဓံ သမူဟတန္တိ ယတော ပဋ္ဌာယ မယာ နိဒ္ဒါ ပရိစ္စတ္တာ တာနိ ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ။ ‘‘ထေရဿ ပဉ္စပညာသာယ ဝဿေသု နေသဇ္ဇိကဿ သတော အာဒိတော ပဉ္စဝီသတိဝဿာနိ နိဒ္ဒါ နာဟောသိ, တတော ပရံ သရီရကိလမထေန ပစ္ဆိမယာမေ နိဒ္ဒါ အဟောသီ’’တိ ဝဒန္တိ။

‘‘နာဟု အဿာသပဿာသာ’’ တိအာဒိကာ တိဿော ဂါထာ သတ္ထု ပရိနိဗ္ဗာနကာလေ ဘိက္ခူဟိ ‘‘ကိံ ဘဂဝါ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ ပုဋ္ဌော ပရိနိဗ္ဗာနဘာဝံ ပဝေဒေန္တော အာဟ။ တတ္ထ နာဟု အဿာသပဿာသာ, ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနောတိ အနုလောမပဋိလောမတော အနေကာကာရဝေါကာရာ သဗ္ဗာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ သဗ္ဗပစ္ဆာ စတုတ္ထဇ္ဈာနေ ဌိတစိတ္တဿ တာဒိနော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အဿာသပဿာသာ နာဟု နာဟေသုန္တိ အတ္ထော။ ဧတေန ယသ္မာ စတုတ္ထဇ္ဈာနံ သမာပန္နဿ ကာယသင်္ခါရာ နိရုဇ္ဈန္တိ။ ကာယသင်္ခါရာတိ စ အဿာသပဿာသာ ဝုစ္စန္တိ, တသ္မာ စတုတ္ထဇ္ဈာနက္ခဏတော ပဋ္ဌာယ အဿာသပဿာသာ နာဟေသုန္တိ ဒဿေတိ။ တဏှာသင်္ခါတာယ ဧဇာယ အဘာဝတော အနေဇော, သမာဓိသ္မိံ ဌိတတ္တာ ဝါ အနေဇော။ သန္တိမာရဗ္ဘာတိ အနုပါဒိသေသံ နိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ ပဋိစ္စ သန္ဓာယ။ စက္ခုမာတိ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမာ။ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ ပရိနိဗ္ဗာယိ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – နိဗ္ဗာနာရမ္မဏစတုတ္ထဇ္ဈာနဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ တဒနန္တရမေဝ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတောတိ။

အသလ္လီနေနာတိ အလီနေန အသံကုဋိတေန သုဝိကသိတေနေဝ စိတ္တေန။ ဝေဒနံ အဇ္ဈဝါသယီတိ သတော သမ္ပဇာနော ဟုတွာ မာရဏန္တိကံ ဝေဒနံ အဓိဝါသေသိ, န ဝေဒနာနုဝတ္တီ ဟုတွာ ဣတော စိတော စ သမ္ပရိဝတ္တိ။ ပဇ္ဇောတဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော စေတသော အဟူတိ ယထာ တေလဉ္စ ပဋိစ္စ, ဝဋ္ဋိဉ္စ ပဋိစ္စ ပဇ္ဇလန္တော ပဇ္ဇောတော ပဒီပေါ တေသံ ပရိက္ခယေ နိဗ္ဗာယတိ။ နိဗ္ဗုတော စ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ န တိဋ္ဌတိ, အညဒတ္ထု အန္တရဓာယတိ, အဒဿနမေဝ ဂစ္ဆတိ၊ ဧဝံ ကိလေသာဘိသင်္ခါရေ နိဿာယ ပဝတ္တမာနော ခန္ဓသန္တာနော တေသံ ပရိက္ခယေ နိဗ္ဗာယတိ, နိဗ္ဗုတော စ ကတ္ထစိ ဂန္တွာ န တိဋ္ဌတိ, အညဒတ္ထု အန္တရဓာယတိ, အဒဿနမေဝ ဂစ္ဆတီတိ ဒဿေတိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘နိဗ္ဗန္တိ ဓီရာ ယထာယံ ပဒီပေါ’’တိ (ခု။ ပါ။ ၆။၁၅), ‘‘အစ္စီ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ’’တိ (သု။ နိ။ ၁၀၈၀) စ အာဒိ။

ဧတေတိ ပရိနိဗ္ဗာနက္ခဏေ သတ္ထု သန္တာနေ ပဝတ္တမာနာနံ ဓမ္မာနံ အတ္တနော ပစ္စက္ခတာယ ဝုတ္တံ။ ပစ္ဆိမကာ တတော ပရံ စိတ္တုပ္ပါဒါဘာဝတော။ ဒါနီတိ ဧတရဟိ။ ဖဿပဉ္စမာတိ ဖဿပဉ္စမကာနံ ဓမ္မာနံ ပါကဋဘာဝတော ဝုတ္တံ။ တထာ ဟိ စိတ္တုပ္ပါဒကထာယမ္ပိ ဖဿပဉ္စမကာဝ အာဒိတော ဝုတ္တာ။ အညေ ဓမ္မာတိ သဟ နိဿယေန အညေ စိတ္တစေတသိကာ ဓမ္မာ, န ပရိနိဗ္ဗာနစိတ္တစေတသိကာ။ နနု တေပိ န ဘဝိဿန္တေဝါတိ? သစ္စံ န ဘဝိဿန္တိ, အာသင်္ကာဘာဝတော ပန တေ သန္ဓာယ ‘‘န ဘဝိဿန္တီ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗမေဝ။ ‘‘ဣတရေ ပန သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနံ ဝိယ ဘဝိဿန္တိ နု ခေါ’’တိ သိယာ အာသင်္ကာတိ တဒါသင်္ကာနိဝတ္တနတ္ထံ ‘‘နာညေ ဓမ္မာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ။

နတ္ထိ ဒါနိ ပုနာဝါသော, ဒေဝကာယသ္မိ ဇာလိနီတိ, ဧတ္ထ ဇာလိနီတိ ဒေဝတံ အာလပတိ, ဒေဝတေ ဒေဝကာယသ္မိံ ဒေဝသမူဟေ ဥပပဇ္ဇနဝသေန ပုန အာဝါသော အာဝသနံ ဣဒါနိ မယှံ နတ္ထီတိ အတ္ထော။ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဝိက္ခီဏော’’တိအာဒိနာ။ သာ ကိရ ဒေဝတာ ပုရိမတ္တဘာဝေ ထေရဿ ပါဒပရိစာရိကာ, တသ္မာ ဣဒါနိ ထေရံ ဇိဏ္ဏံ ဝုဒ္ဓံ ဒိသွာ ပုရိမသိနေဟေန အာဂန္တွာ ‘‘တတ္ထ စိတ္တံ ပဏိဓေဟိ, ယတ္ထ တေ ဝုသိတံ ပုရေ’’တိ ဒေဝူပပတ္တိံ ယာစိ။ အထ ‘‘ဒါနိ နတ္ထီ’’တိအာဒိနာ ထေရော တဿာ ပဋိဝစနံ အဒါသိ။ တံ သုတွာ ဒေဝတာ ဝိဟတာသာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိ။

အထ ထေရော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အတ္တနော အာနုဘာဝံ သဗြဟ္မစာရီနံ ပကာသေန္တော ‘‘ယဿ မုဟုတ္တေနာ’’တိ ဂါထမာဟ။ တဿတ္ထော – ယဿ ခီဏာသဝဘိက္ခုနော မုဟုတ္တမတ္တေန ဧဝ သဟဿဓာ သဟဿပ္ပကာရော တိသဟဿိမဟာသဟဿိပဘေဒေါ, လောကော သဗြဟ္မကပ္ပေါ သဟဗြဟ္မလောကော, သံဝိဒိတော သမ္မဒေဝ ဝိဒိတော ဉာတော ပစ္စက္ခံ ကတော, ဧဝံ ဣဒ္ဓိဂုဏေ ဣဒ္ဓိသမ္ပဒါယ စုတူပပါတေ စ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တော သော ဘိက္ခု ဥပဂတကာလေ ဒေဝတာ ပဿတိ, န တဿ ဒေဝတာနံ ဒဿနေ ပရိဟာနီတိ။ ထေရေန ကိရ ဇာလိနိယာ ဒေဝတာယ ပဋိဝစနဒါနဝသေန ‘‘နတ္ထိ ဒါနီ’’တိ ဂါထာယ ဝုတ္တာယ ဘိက္ခူ ဇာလိနိံ အပဿန္တာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ထေရော ဓမ္မာလပနဝသေန ကိဉ္စိ အာလပတီ’’တိ စိန္တေသုံ။ တေသံ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ထေရော ‘‘ယဿ မုဟုတ္တေနာ’’တိ ဣမံ ဂါထမာဟ။

အန္နဘာရော ပုရေတိ ဧဝံနာမော ပုရိမတ္တဘာဝေ။ ဃာသဟာရကောတိ ဃာသမတ္တဿ အတ္ထာယ ဘတ္တိံ ကတွာ ဇီဝနကော။ သမဏန္တိ သမိတပါပံ။ ပဋိပါဒေသိန္တိ ပဋိမုခေါ ဟုတွာ ပါဒါသိံ, ပသာဒေန အဘိမုခေါ ဟုတွာ အာဟာရဒါနံ အဒါသိန္တိ အဓိပ္ပါယော။ ဥပရိဋ္ဌန္တိ ဧဝံနာမကံ ပစ္စေကဗုဒ္ဓံ။ ယသဿိနန္တိ ကိတ္တိမန္တံ ပတ္ထဋယသံ။ ဣမာယ ဂါထာယ ယာဝ စရိမတ္တဘာဝါ ဥဠာရသမ္ပတ္တိဟေတုဘူတံ အတ္တနော ပုဗ္ဗကမ္မံ ဒဿေတိ။ တေနာဟ ‘‘သောမှိ သကျကုလေ ဇာတော’’တိအာဒိ။

ဣတော သတ္တာတိ ဣတော မနုဿလောကတော စဝိတွာ ဒေဝလောကေ ဒိဗ္ဗေန အာဓိပစ္စေန သတ္တ။ တတော သတ္တာတိ တတော ဒေဝလောကတော စဝိတွာ မနုဿလောကေ စက္ကဝတ္တိဘာဝေန သတ္တ။ သံသာရာနိ စတုဒ္ဒသာတိ စတုဒ္ဒသ ဘဝန္တရသံသရဏာနိ။ နိဝါသမဘိဇာနိဿန္တိ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အညာသိံ။ ဒေဝလောကေ ဌိတော တဒါတိ တဉ္စ ခေါ န ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ, အပိ စ ခေါ ယဒါ ဣတော အနန္တရာတီတေ အတ္တဘာဝေ ဒေဝလောကေ ဌိတော, တဒါ အညာသိန္တိ အတ္ထော။

ဣဒါနိ အတ္တနာ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏစုတူပပါတဉာဏာနံ အဓိဂတာကာရံ ဒဿေန္တော ‘‘ပဉ္စင်္ဂိကေ’’တိအာဒိနာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ။ တတ္ထ ပဉ္စင်္ဂိကေ သမာဓိမှီတိ အဘိညာပါဒကစတုတ္ထဇ္ဈာနသမာဓိမှိ။ သော ဟိ ပီတိဖရဏတာ, သုခဖရဏတာ, စေတောဖရဏတာ, အာလောကဖရဏတာ, ပစ္စဝေက္ခဏနိမိတ္တန္တိ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ပဉ္စင်္ဂိကော သမာဓီတိ ဝုစ္စတိ။ သန္တေတိ ပဋိပက္ခဝူပသမေန အင်္ဂသန္တတာယ စ သန္တေ။ ဧကောဒိဘာဝိတေတိ ဧကောဒိဘာဝဂတေ, သုစိဏ္ဏေ ဝသီဘာဝပ္ပတ္တေတိ အတ္ထော။ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိလဒ္ဓမှီတိ ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ လဒ္ဓေ။ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဇ္ဈိ မေတိ ဧဝံဝိဓေ သမာဓိမှိ သမ္ပာဒိတေ မယှံ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏံ ဝိသုဇ္ဈိ, ဧကာဒသဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဝိမုတ္တိယာ ဝိသုဒ္ဓံ အဟောသိ။

စုတူပပါတံ ဇာနာမီတိ သတ္တာနံ စုတိဉ္စ ဥပပတ္တိဉ္စ ဇာနာမိ, ဇာနန္တော စ ‘‘ဣမေ သတ္တာ အမုမှာ လောကမှာ အာဂန္တွာ ဣဓူပပန္နာ, ဣမမှာ စ လောကာ ဂန္တွာ အမုမှိ လောကေ ဥပပဇ္ဇိဿန္တီ’’တိ သတ္တာနံ အာဂတိံ ဂတိဉ္စ ဇာနာမိ, ဇာနန္တော ဧဝ စ နေသံ ဣတ္ထဘာဝံ မနုဿဘာဝံ တတော အညထာဘာဝံ အညထာတိရစ္ဆာနဘာဝဉ္စ ဥပပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ ဇာနာမိ။ တယိဒံ သဗ္ဗမ္ပိ ပဉ္စင်္ဂိကေ သမာဓိမှိ သမ္ပာဒိတေ ဧဝါတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဈာနေ ပဉ္စင်္ဂိကေ ဌိတော’’တိ။ တတ္ထ ပဉ္စင်္ဂိကေ ဈာနေ ဌိတော ပတိဋ္ဌိတော ဟုတွာ ဧဝံ ဇာနာမီတိ အတ္ထော။

ဧဝံ ဝိဇ္ဇာတ္တယံ ဒဿေတွာ တပ္ပသင်္ဂေန ပုဗ္ဗေ ဒဿိတမ္ပိ တတိယဝိဇ္ဇံ သဟ ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ ဒဿေန္တော ‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ’’တိအာဒိနာ ဂါထာဒွယမာဟ။ တတ္ထ ဝဇ္ဇီနံ ဝေဠုဝဂါမေတိ ဝဇ္ဇိရဋ္ဌဿ ဝေဠုဝဂါမေ, ဝဇ္ဇိရဋ္ဌေ ယတ္ထ ပစ္ဆိမဝဿံ ဥပဂစ္ဆိ ဝေဠုဝဂါမေ။ ဟေဋ္ဌတော ဝေဠုဂုမ္ဗသ္မိန္တိ တတ္ထ အညတရဿ ဝေဠုဂုမ္ဗဿ ဟေဋ္ဌာ။ နိဗ္ဗာယိဿန္တိ နိဗ္ဗာယိဿာမိ, အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီတိ အတ္ထော။

အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ပါရာပရိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သမဏဿ အဟု စိန္တာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ပါရာပရိယတ္ထေရဿ ဂါထာ။ ဣမဿ ဝတ္ထု ဟေဋ္ဌာ အာဂတမေဝ။ တာ စ ဂါထာ သတ္ထရိ ဓရန္တေ အတ္တနော ပုထုဇ္ဇနကာလေ မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ နိဂ္ဂဏှနစိန္တာယ ပကာသနဝသေန ဘာသိတာ။ ဣမာ ပန အပရဘာဂေ သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ အတ္တနော စ ပရိနိဗ္ဗာနေ ဥပဋ္ဌိတေ တဒါ အာယတိဉ္စ ဘိက္ခူနံ ဥဒ္ဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ပကာသနဝသေန ဘာသိတာ။ တတ္ထ –

၉၂၀။ ‘‘သမဏဿ အဟု စိန္တာ, ပုပ္ဖိတမှိ မဟာဝနေ၊

ဧကဂ္ဂဿ နိသိန္နဿ, ပဝိဝိတ္တဿ ဈာယိနော’’တိ။ –

အယံ ဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ။ တဿတ္ထော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယောဝ။ အယံ ပန သမ္ဗန္ဓော – သတ္ထရိ အဂ္ဂသာဝကေသု ဧကစ္စေသု မဟာထေရေသု စ ပရိနိဗ္ဗုတေသု အတီတသတ္ထုကေ ပါဝစနေ သုဗ္ဗစေသု သိက္ခာကာမေသု ဘိက္ခူသု ဒုလ္လဘေသု, ဒုဗ္ဗစေသု မိစ္ဆာပဋိပတ္တိဗဟုလေသု ဘိက္ခူသု စ ဇာတေသု သုပုပ္ဖိတေ မဟန္တေ သာလဝနေ နိသိန္နဿ ပဝိဝိတ္တဿ ဧကဂ္ဂဿ ဈာယနသီလဿ, သမိတပါပတာယ သမဏဿ, ပါရာပရိယတ္ထေရဿ ပဋိပတ္တိံ နိဿာယ စိန္တာ ဝီမံသာ အဟောသီတိ ဣတရာ –

၉၂၁။ ‘‘အညထာ လောကနာထမှိ, တိဋ္ဌန္တေ ပုရိသုတ္တမေ၊

ဣရိယံ အာသိ ဘိက္ခူနံ, အညထာ ဒါနိ ဒိဿတိ။

၉၂၂။ ‘‘သီတဝါတပရိတ္တာဏံ, ဟိရိကောပီနဆာဒနံ၊

မတ္တဋ္ဌိယံ အဘုဉ္ဇိံသု, သန္တုဋ္ဌာ ဣတရီတရေ။

၉၂၃။ ‘‘ပဏီတံ ယဒိ ဝါ လူခံ, အပ္ပံ ဝါ ယဒိ ဝါ ဗဟုံ၊

ယာပနတ္ထံ အဘုဉ္ဇိံသု, အဂိဒ္ဓါ နာဓိမုစ္ဆိတာ။

၉၂၄။ ‘‘ဇီဝိတာနံ ပရိက္ခာရေ, ဘေသဇ္ဇေ အထ ပစ္စယေ၊

န ဗာဠှံ ဥဿုကာ အာသုံ, ယထာ တေ အာသဝက္ခယေ။

၉၂၅။ ‘‘အရညေ ရုက္ခမူလေသု, ကန္ဒရာသု ဂုဟာသု စ၊

ဝိဝေကမနုဗြူဟန္တာ, ဝိဟံသု တပ္ပရာယဏာ။

၉၂၆။ ‘‘နီစာ နိဝိဋ္ဌာ သုဘရာ, မုဒူ အထဒ္ဓမာနသာ၊

အဗျာသေကာ အမုခရာ, အတ္ထစိန္တာဝသာနုဂါ။

၉၂၇။ ‘‘တတော ပါသာဒိကံ အာသိ, ဂတံ ဘုတ္တံ နိသေဝိတံ၊

သိနိဒ္ဓါ တေလဓာရာဝ, အဟောသိ ဣရိယာပထော။

၉၂၈။ ‘‘သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏာ, မဟာဈာယီ မဟာဟိတာ၊

နိဗ္ဗုတာ ဒါနိ တေ ထေရာ, ပရိတ္တာ ဒါနိ တာဒိသာ။

၉၂၉။ ‘‘ကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, ပညာယ စ ပရိက္ခယာ၊

သဗ္ဗာကာရဝရူပေတံ, လုဇ္ဇတေ ဇိနသာသနံ။

၉၃၀။ ‘‘ပါပကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, ကိလေသာနဉ္စ ယော ဥတု၊

ဥပဋ္ဌိတာ ဝိဝေကာယ, ယေ စ သဒ္ဓမ္မသေသကာ။

၉၃၁။ ‘‘တေ ကိလေသာ ပဝဍ္ဎန္တာ, အာဝိသန္တိ ဗဟုံ ဇနံ၊

ကီဠန္တိ မညေ ဗာလေဟိ, ဥမ္မတ္တေဟိဝ ရက္ခသာ။

၉၃၂။ ‘‘ကိလေသေဟာဘိဘူတာ တေ, တေန တေန ဝိဓာဝိတာ၊

နရာ ကိလေသဝတ္ထူသု, သသင်္ဂါမေဝ ဃောသိတေ။

၉၃၃။ ‘‘ပရိစ္စဇိတွာ သဒ္ဓမ္မံ, အညမညေဟိ ဘဏ္ဍရေ၊

ဒိဋ္ဌိဂတာနိ အနွေန္တာ, ဣဒံ သေယျောတိ မညရေ။

၉၃၄။ ‘‘ဓနဉ္စ ပုတ္တံ ဘရိယဉ္စ, ဆဍ္ဍယိတွာန နိဂ္ဂတာ၊

ကဋစ္ဆုဘိက္ခဟေတူပိ, အကိစ္ဆာနိ နိသေဝရေ။

၉၃၅။ ‘‘ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုတွာ, သယန္တုတ္တာနသေယျကာ၊

ကထာ ဝဍ္ဎေန္တိ ပဋိဗုဒ္ဓါ, ယာ ကထာ သတ္ထုဂရဟိတာ။

၉၃၆။ ‘‘သဗ္ဗကာရုကသိပ္ပါနိ, စိတ္တိံ ကတွာန သိက္ခရေ၊

အဝူပသန္တာ အဇ္ဈတ္တံ, သာမညတ္ထောတိအစ္ဆတိ။

၉၃၇။ ‘‘မတ္တိကံ တေလစုဏ္ဏဉ္စ, ဥဒကာသနဘောဇနံ၊

ဂိဟီနံ ဥပနာမေန္တိ, အာကင်္ခန္တာ ဗဟုတ္တရံ။

၉၃၈။ ‘‘ဒန္တပေါနံ ကပိတ္ထဉ္စ, ပုပ္ဖံ ခါဒနိယာနိ စ၊

ပိဏ္ဍပါတေ စ သမ္ပန္နေ, အမ္ဗေ အာမလကာနိ စ။

၉၃၉။ ‘‘ဘေသဇ္ဇေသု ယထာ ဝေဇ္ဇာ, ကိစ္စာကိစ္စေ ယထာ ဂိဟီ၊

ဂဏိကာဝ ဝိဘူသာယံ, ဣဿရေ ခတ္တိယာ ယထာ။

၉၄၀။ ‘‘နေကတိကာ ဝဉ္စနိကာ, ကူဋသက္ခီ အပါဋုကာ၊

ဗဟူဟိ ပရိကပ္ပေဟိ, အာမိသံ ပရိဘုဉ္ဇရေ။

၉၄၁။ ‘‘လေသကပ္ပေ ပရိယာယေ, ပရိကပ္ပေနုဓာဝိတာ၊

ဇီဝိကတ္ထာ ဥပါယေန, သင်္ကဍ္ဎန္တိ ဗဟုံ ဓနံ။

၉၄၂။ ‘‘ဥပဋ္ဌာပေန္တိ ပရိသံ, ကမ္မတော နော စ ဓမ္မတော၊

ဓမ္မံ ပရေသံ ဒေသေန္တိ, လာဘတော နော စ အတ္ထတော။

၉၄၃။ ‘‘သံဃလာဘဿ ဘဏ္ဍန္တိ, သံဃတော ပရိဗာဟိရာ၊

ပရလာဘောပဇီဝန္တာ, အဟိရီကာ န လဇ္ဇရေ။

၉၄၄။ ‘‘နာနုယုတ္တာ တထာ ဧကေ, မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာ၊

သမ္ဘာဝနံယေဝိစ္ဆန္တိ, လာဘသက္ကာရမုစ္ဆိတာ။

၉၄၅။ ‘‘ဧဝံ နာနပ္ပယာတမှိ, န ဒါနိ သုကရံ တထာ၊

အဖုသိတံ ဝါ ဖုသိတုံ, ဖုသိတံ ဝါနုရက္ခိတုံ။

၉၄၆။ ‘‘ယထာ ကဏ္ဋကဋ္ဌာနမှိ, စရေယျ အနုပါဟနော၊

သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာန, ဧဝံ ဂါမေ မုနီ စရေ။

၉၄၇။ ‘‘သရိတွာ ပုဗ္ဗကေ ယောဂီ, တေသံ ဝတ္တမနုဿရံ၊

ကိဉ္စာပိ ပစ္ဆိမော ကာလော, ဖုသေယျ အမတံ ပဒံ။

၉၄၈။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာ သာလဝနေ, သမဏော ဘာဝိတိန္ဒြိယော၊

ဗြာဟ္မဏော ပရိနိဗ္ဗာယီ, ဣသိ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ။ –

ဣမာ ဂါထာ ထေရေနေဝ ဘာသိတာ။

တတ္ထ ဣရိယံ အာသိ ဘိက္ခူနန္တိ ပုရိသုတ္တမေ လောကနာထမှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ တိဋ္ဌန္တေ ဓရန္တေ ဧတရဟိ ပဋိပတ္တိဘာဝတော။ အညထာ အညေန ပကာရေန ဘိက္ခူနံ ဣရိယံ စရိတံ အဟောသိ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပတ္တိဘာဝတော။ အညထာ ဒါနိ ဒိဿတီတိ ဣဒါနိ ပန တတော အညထာ ဘိက္ခူနံ ဣရိယံ ဒိဿတိ အယာထာဝပဋိပတ္တိဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော။

ဣဒါနိ သတ္ထရိ ဓရန္တေ ယေနာကာရေန ဘိက္ခူနံ ပဋိပတ္တိ အဟောသိ, တံ တာဝ ဒဿေတုံ ‘‘သီတဝါတပရိတ္တာဏ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ မတ္တဋ္ဌိယန္တိ တံ မတ္တံ ပယောဇနံ။ ယာဝဒေဝ သီတဝါတပရိတ္တာဏံ, ယာဝဒေဝ ဟိရီကောပီနပဋိစ္ဆာဒနံ ကတွာ စီဝရံ ပရိဘုဉ္ဇိံသု။ ကထံ? သန္တုဋ္ဌာ ဣတရီတရေ ယသ္မိံ တသ္မိံ ဟီနေ ပဏီတေ ဝါ ယထာလဒ္ဓေ ပစ္စယေ သန္တောသံ အာပန္နာ။

ပဏီတန္တိ ဥဠာရံ သပ္ပိအာဒိနာ သံသဋ္ဌံ, တဒဘာဝေန လူခံ။ အပ္ပန္တိ, စတုပဉ္စာလောပမတ္တမ္ပိ။ ဗဟုံ ယာပနတ္ထံ အဘုဉ္ဇိံသူတိ ပဏီတံ ဗဟုံ ဘုဉ္ဇန္တာပိ ယာပနမတ္တမေဝ အာဟာရံ ဘုဉ္ဇိံသု။ တတော ဧဝ အဂိဒ္ဓါ ဂေဓံ အနာပန္နာ။ နာဓိမုစ္ဆိတာ န အဇ္ဈောသိတာ အက္ခဗ္ဘဉ္ဇနံ ဝိယ သာကဋိကာ, ဝဏလေပနံ ဝိယ ဝဏိနော အဘုဉ္ဇိံသု။

ဇီဝိတာနံ ပရိက္ခာရေ, ဘေသဇ္ဇေ အထ ပစ္စယေပိ ဇီဝိတာနံ ပဝတ္တိယာ ပရိက္ခာရဘူတေ ဘေသဇ္ဇသင်္ခါတေ ပစ္စယေ ဂိလာနပစ္စယေ။ ယထာ တေတိ ယထာ တေ ပုရိမကာ ဘိက္ခူ အာသဝက္ခယေ ဥဿုကာ ယုတ္တာ အာသုံ, တထာ တေ ရောဂါဘိဘူတာပိ ဂိလာနပစ္စယေ ဗာဠှံ အတိဝိယ ဥဿုကာ နာဟေသုန္တိ အတ္ထော။

တပ္ပရာယဏာတိ ဝိဝေကပရာယဏာ ဝိဝေကပေါဏာ။ ဧဝံ စတူဟိ ဂါထာဟိ စတုပစ္စယသန္တောသံ ဘာဝနာဘိရတိဉ္စ ဒဿေန္တေန တေသံ အရိယဝံသပဋိပဒါ ဒဿိတာ။

နီစာတိ ‘‘မယံ ပံသုကူလိကာ ပိဏ္ဍပါတိကာ’’တိ အတ္တုက္ကံသနပရဝမ္ဘနာနိ အကတွာ နီစဝုတ္တိနော, နိဝါတဝုတ္တိနောတိ အတ္ထော။ နိဝိဋ္ဌာတိ သာသနေ နိဝိဋ္ဌသဒ္ဓါ။ သုဘရာတိ အပ္ပိစ္ဆတာဒိဘာဝေန သုပေါသာ။ မုဒူတိ ဝတ္တပဋိပတ္တိယံ သကလေ စ ဗြဟ္မစရိယေ မုဒူ, သုပရိကမ္မကတသုဝဏ္ဏံ ဝိယ ဝိနိယောဂက္ခမာ။ မုဒူတိ ဝါ အဘာကုဋိကာ ဥတ္တာနမုခါ ပုပ္ဖိတမုခေန ပဋိသန္ထာရဝုတ္တိနော, သုတိတ္ထံ ဝိယ သုခါဝဟာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ အထဒ္ဓမာနသာတိ အကထိနစိတ္တာ တေန သုဗ္ဗစဘာဝမာဟ။ အဗျာသေကာတိ သတိဝိပ္ပဝါသာဘာဝတော ကိလေသဗျာသေကရဟိတာ, အန္တရန္တရာ တဏှာဒိဋ္ဌိမာနာဒီဟိ အဝေါကိဏ္ဏာတိ အတ္ထော။ အမုခရာတိ န မုခရာ, န မုခေန ခရာ ဝစီပါဂဗ္ဘိယရဟိတာတိ ဝါ အတ္ထော။ အတ္ထစိန္တာဝသာနုဂါတိ ဟိတစိန္တာဝသာနုဂါဟိတစိန္တာဝသိကာ, အတ္တနော ပရေသဉ္စ ဟိတစိန္တမေဝ အနုပရိဝတ္တနကာ။

တတောတိ တသ္မာ နီစဝုတ္တာဒိဟေတု။ ပါသာဒိကန္တိ ပသာဒဇနိကံ ပဋိပတ္တိံ ပဿန္တာနံ သုဏန္တာနဉ္စ ပသာဒါဝဟံ။ ဂတန္တိ အဘိက္ကန္တပဋိက္ကန္တပရိဝတ္တနာဒိဂမနံ။ ဂတန္တိ ဝါ ကာယဝါစာပဝတ္တိ။ ဘုတ္တန္တိ စတုပစ္စယပရိဘောဂေါ။ နိသေဝိတန္တိ ဂေါစရနိသေဝနံ။ သိနိဒ္ဓါ တေလဓာရာဝါတိ ယထာ အနိဝတ္တိတာ ကုသလဇနာဘိသိဉ္စိတာ သဝန္တီ တေလဓာရာ အဝိစ္ဆိန္နာ သိနိဒ္ဓါ မဋ္ဌာ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ ဟောတိ, ဧဝံ တေသံ အာကပ္ပသမ္ပန္နာနံ ဣရိယာပထော အစ္ဆိဒ္ဒေါ သဏှော မဋ္ဌော ဒဿနီယော ပါသာဒိကော အဟောသိ။

မဟာဈာယီတိ မဟန္တေဟိ ဈာနေဟိ ဈာယနသီလာ, မဟန္တံ ဝါ နိဗ္ဗာနံ ဈာယန္တီတိ မဟာဈာယီ။ တတော ဧဝ မဟာဟိတာ, မဟန္တေဟိ ဟိတေဟိ သမန္နာဂတာတိ အတ္ထော။ တေ ထေရာတိ တေ ယထာဝုတ္တပ္ပကာရာ ပဋိပတ္တိပရာယဏာ ထေရာ ဣဒါနိ ပရိနိဗ္ဗုတာတိ အတ္ထော။ ပရိတ္တာ ဒါနိ တာဒိသာတိ ဣဒါနိ ပစ္ဆိမေ ကာလေ တာဒိသာ တထာရူပါ ထေရာ ပရိတ္တာ အပ္ပကာ ကတိပယာ ဧဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

ကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနန္တိ ဝိဝဋ္ဋဿ ဥပနိဿယဘူတာနံ ဝိမောက္ခသမ္ဘာရာနံ အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ။ ပညာယ စာတိ တထာရူပါယ ပညာယ စ။ ပရိက္ခယာတိ အဘာဝတော အနုပ္ပတ္တိတော။ ကာမဉ္စေတ္ထ ပညာပိ သိယာ အနဝဇ္ဇဓမ္မာ, ဗဟုကာရဘာဝဒဿနတ္ထံ ပနဿာ ဝိသုံ ဂဟဏံ ယထာ ပုညဉာဏသမ္ဘာရာတိ။ သဗ္ဗာကာရဝရူပေတန္တိ အာဒိကလျာဏတာဒီဟိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရဝရေဟိ ပကာရဝိသေသေဟိ ဥပေတံ ယုတ္တံ ဇိနဿ ဘဂဝတော သာသနံ လုဇ္ဇတိ ဝိနဿတီတိ အတ္ထော။

ပါပကာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, ကိလေသာနဉ္စ ယော ဥတူတိ ကာယဒုစ္စရိတာဒီနံ ပါပဓမ္မာနံ လောဘာဒီနဉ္စ ကိလေသာနံ ယော ဥတု ယော ကာလော, သော အယံ ဝတ္တတီတိ ဝစနသေသော။ ဥပဋ္ဌိတာ ဝိဝေကာယ, ယေ စ သဒ္ဓမ္မသေသကာတိ ယေ ပန ဧဝရူပေ ကာလေ ကာယစိတ္တဥပဓိဝိဝေကတ္ထာယ ဥပဋ္ဌိတာ အာရဒ္ဓဝီရိယာ, တေ စ သေသပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မကာ ဟောန္တိ။ အယဉှေတ္ထ အဓိပ္ပါယော – သုဝိသုဒ္ဓသီလာစာရာပိ သမာနာ ဣဒါနိ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဣရိယာပထသဏ္ဌာပနံ, သမထဝိပဿနာဘာဝနာဝိဓာနံ, မဟာပလိဗောဓူပစ္ဆေဒေါ, ခုဒ္ဒကပလိဗောဓူပစ္ဆေဒေါတိ ဧဝမာဒိပုဗ္ဗကိစ္စံ သမ္ပာဒေတွာ ဘာဝနမနုယုဉ္ဇန္တိ။ တေ သေသပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မကာ, ပဋိပတ္တိံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ န သက္ကောန္တီတိ။

တေ ကိလေသာ ပဝဍ္ဎန္တာတိ ယေ ဘဂဝတော ဩရသပုတ္တေဟိ စ တဒါ ပရိက္ခယံ ပရိယာဒါနံ ဂမိတာ ကိလေသာ, တေ ဧတရဟိ လဒ္ဓေါကာသာ ဘိက္ခူသု ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တာ။ အာဝိသန္တိ ဗဟုံ ဇနန္တိ ကလျာဏမိတ္တရဟိတံ အယောနိသောမနသိကာရဗဟုလံ အန္ဓဗာလဇနံ အဘိဘဝိတွာ အဝသံ ကရောန္တာ အာဝိသန္တိ သန္တာနံ အနုပဝိသန္တိ။ ဧဝံဘူတာ စ တေ ကီဠန္တိ မညေ ဗာလေဟိ, ဥမ္မတ္တေဟိဝ ရက္ခသာ, ယထာ နာမ ကေဠိသီလာ ရက္ခသာ ဘိသက္ကရဟိတေ ဥမ္မတ္တေ အာဝိသိတွာ တေ အနယဗျသနံ အာပါဒေန္တာ တေဟိ ကီဠန္တိ, ဧဝံ တေ ကိလေသာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘိသက္ကရဟိတေ အန္ဓဗာလေ ဘိက္ခူ အာဝိသိတွာ တေသံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒံ အနတ္ထံ ဥပ္ပါဒေန္တာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ကီဠန္တိ မညေ, ကီဠန္တာ ဝိယ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။

တေန တေနာတိ တေန တေန အာရမ္မဏဘာဂေန။ ဝိဓာဝိတာတိ ဝိရူပံ ဓာဝိတာ အသာရုပ္ပဝသေန ပဋိပဇ္ဇန္တာ။ ကိလေသဝတ္ထူသူတိ ပဌမံ ဥပ္ပန္နံ ကိလေသာ ပစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇနကာနံ ကာရဏဘာဝတော ကိလေသာဝ ကိလေသဝတ္ထူနိ, တေသု ကိလေသဝတ္ထူသု သမူဟိတေသု။ သသင်္ဂါမေဝ ဃောသိတေတိ ဟိရညသုဝဏ္ဏမဏိမုတ္တာဒိကံ ဓနံ ဝိပ္ပကိရိတွာ ‘‘ယံ ယံ ဟိရညသုဝဏ္ဏာဒိ ယဿ ယဿ ဟတ္ထဂတံ, တံ တံ တဿ တဿေဝ ဟောတူ’’တိ ဧဝံ ကာမဃောသနာ သသင်္ဂါမဃောသနာ နာမ။ တတ္ထာယမတ္ထော – ကိလေသဝတ္ထူသု ‘‘ယော ယော ကိလေသော ယံ ယံ သတ္တံ ဂဏှာတိ အဘိဘဝတိ, သော သော တဿ တဿ ဟောတူ’’တိ ကိလေသသေနာပတိနာ မာရေန သသင်္ဂါမေ ဃောသိတေ ဝိယ။ တေဟိ တေဟိ ကိလေသေဟိ အဘိဘူတာ တေ ဗာလပုထုဇ္ဇနာ တေန တေန အာရမ္မဏဘာဂေန ဝိဓာဝိတာ ဝေါသိတာတိ။

တေ ဧဝံ ဝိဓာဝိတာ ကိံ ကရောန္တီတိ အာဟ ‘‘ပရိစ္စဇိတွာ သဒ္ဓမ္မံ, အညမညေဟိ ဘဏ္ဍရေ’’တိ။ တဿတ္ထော – ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မံ ဆဍ္ဍေတွာ အာမိသကိဉ္ဇက္ခဟေတု အညမညေဟိ ဘဏ္ဍရေ ကလဟံ ကရောန္တီတိ။ ဒိဋ္ဌိဂတာနီတိ ‘‘ဝိညာဏမတ္တမေဝ အတ္ထိ, နတ္ထေဝ ရူပဓမ္မာ’’တိ, ‘‘ယထာ ပုဂ္ဂလော နာမ ပရမတ္ထတော နတ္ထိ, ဧဝံ သဘာဝဓမ္မာပိ ပရမတ္ထတော နတ္ထိ, ဝေါဟာရမတ္တမေဝါ’’တိ စ ဧဝမာဒီနိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ မိစ္ဆာဂါဟေ အနွေန္တာ အနုဂစ္ဆန္တာ ဣဒံ သေယျော ဣဒမေဝ သေဋ္ဌံ, အညံ မိစ္ဆာတိ မညန္တိ။

နိဂ္ဂတာတိ ဂေဟတော နိက္ခန္တာ။ ကဋစ္ဆုဘိက္ခဟေတူပီတိ ကဋစ္ဆုမတ္တဘိက္ခာနိမိတ္တမ္ပိ။ တံ ဒဒန္တဿ ဂဟဋ္ဌဿ အနနုလောမိကသံသဂ္ဂဝသေန အကိစ္စာနိ ပဗ္ဗဇိတေန အကတ္တဗ္ဗာနိ ကမ္မာနိ နိသေဝရေ ကရောန္တိ။

ဥဒရာဝဒေဟကံ ဘုတွာတိ ‘‘ဦနူဒရော မိတာဟာရော’’တိ (ထေရဂါ။ ၉၈၂၊ မိ။ ပ။ ၆။၅။၁၀) ဝုတ္တဝစနံ အစိန္တေတွာ ဥဒရပူရံ ဘုဉ္ဇိတွာ။ သယန္တုတ္တာနသေယျကာတိ ‘‘ဒက္ခိဏေန ပဿေန သီဟသေယျံ ကပ္ပေတိ ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ သတော သမ္ပဇာနော’’တိ (အ။ နိ။ ၈။၉၊ ဝိဘ။ ၅၁၉) ဝုတ္တဝိဓာနံ အနနုဿရိတွာ ဥတ္တာနသေယျကာ သယန္တိ။ ယာ ကထာ သတ္ထုဂရဟိတာတိ ရာဇကထာဒိတိရစ္ဆာနကထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။

သဗ္ဗကာရုကသိပ္ပါနီတိ သဗ္ဗေဟိ ဝေဿာဒီဟိ ကာရုကေဟိ ကတ္တဗ္ဗာနိ ဘတ္တတာလဝဏ္ဋကရဏာဒီနိ ဟတ္ထသိပ္ပါနိ။ စိတ္တိံ ကတွာနာတိ သက္ကစ္စံ သာဒရံ ကတွာ။ အဝူပသန္တာ အဇ္ဈတ္တန္တိ ကိလေသဝူပသမာဘာဝတော ဂဒ္ဒုဟနမတ္တမ္ပိ သမာဓာနာဘာဝတော စ အဇ္ဈတ္တံ အဝူပသန္တာ, အဝူပသန္တစိတ္တာတိ အတ္ထော။ သာမညတ္ထောတိ သမဏဓမ္မော။ အတိအစ္ဆတီတိ တေသံ အာဇီဝကိစ္စပသုတတာယ ဧကဒေသမ္ပိ အဖုသနတော ဝိသုံယေဝ နိသီဒတိ, အနလ္လီယတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

မတ္တိကန္တိ ပါကတိကံ ဝါ ပဉ္စဝဏ္ဏံ ဝါ ဂိဟီနံ ဝိနိယောဂက္ခမံ မတ္တိကံ။ တေလစုဏ္ဏဉ္စာတိ ပါကတိကံ, အဘိသင်္ခတံ ဝါ တေလဉ္စ စုဏ္ဏဉ္စ။ ဥဒကာသနဘောဇနန္တိ ဥဒကဉ္စ အာသနဉ္စ ဘောဇနဉ္စ။ အာကင်္ခန္တာ ဗဟုတ္တရန္တိ ဗဟုံ ပိဏ္ဍပါတာဒိဥတ္တရုတ္တရံ အာကင်္ခန္တာ ‘‘အမှေဟိ မတ္တိကာဒီသု ဒိန္နေသု မနုဿာ ဒဠှဘတ္တိကာ ဟုတွာ ဗဟုံ ဥတ္တရုတ္တရံ စတုပစ္စယဇာတံ ဒဿန္တီ’’တိ အဓိပ္ပါယေန ဂိဟီနံ ဥပနာမေန္တီတိ အတ္ထော။

ဒန္တေ ပုနန္တိ သောဓေန္တိ ဧတေနာတိ ဒန္တပေါနံ, ဒန္တကဋ္ဌံ။ ကပိတ္ထန္တိ ကပိတ္ထဖလံ။ ပုပ္ဖန္တိ သုမနစမ္ပကာဒိပုပ္ဖံ။ ခါဒနီယာနီတိ အဋ္ဌာရသဝိဓေပိ ခဇ္ဇကဝိသေသေ။ ပိဏ္ဍပါတေ စ သမ္ပန္နေတိ ဝဏ္ဏာဒိသမ္ပယုတ္တေ ဩဒနဝိသေသေ။ ‘‘အမ္ဗေ အာမလကာနိ စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေန မာတုလုင်္ဂတာလနာဠိကေရာဒိဖလာနိ အဝုတ္တာနိ သင်္ဂဏှာတိ။ သဗ္ဗတ္ထ ဂိဟီနံ ဥပနာမေန္တိ အာကင်္ခန္တာ ဗဟုတ္တရန္တိ ယောဇနာ။

ဘေသဇ္ဇေသု ယထာ ဝေဇ္ဇာတိ ဂိဟီနံ ဘေသဇ္ဇပ္ပယောဂေသု ယထာ ဝေဇ္ဇာ, တထာ ဘိက္ခူ ပဋိပဇ္ဇန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။ ကိစ္စာကိစ္စေ ယထာ ဂိဟီတိ ဂဟဋ္ဌာနံ ခုဒ္ဒကေ စေဝ မဟန္တေ စ ကိစ္စေ ကတ္တဗ္ဗေ ဂိဟီ ဝိယ။ ဂဏိကာဝ ဝိဘူသာယန္တိ အတ္တနော သရီရဿ ဝိဘူသနေ ရူပူပဇီဝိနိယော ဝိယ။ ဣဿရေ ခတ္တိယာ ယထာတိ ဣဿရေ ဣဿရိယပဝတ္တနေ ယထာ ခတ္တိယာ, ဧဝံ ကုလပတီ ဟုတွာ ဝတ္တန္တီတိ အတ္ထော။

နေကတိကာတိ နိကတိယံ နိယုတ္တာ, အမဏိံယေဝ မဏိံ, အသုဝဏ္ဏံယေဝ သုဝဏ္ဏံ ကတွာ ပဋိရူပသာစိယောဂနိရတာ။ ဝဉ္စနိကာတိ ကူဋမာနာဒီဟိ ဝိပ္ပလမ္ဗကာ။ ကူဋသက္ခီတိ အယာထာဝသက္ခိနော။ အပါဋုကာတိ ဝါမကာ, အသံယတဝုတ္တီတိ အတ္ထော။ ဗဟူဟိ ပရိကပ္ပေဟီတိ ယထာဝုတ္တေဟိ အညေဟိ စ ဗဟူဟိ မိစ္ဆာဇီဝပ္ပကာရေဟိ။

လေသကပ္ပေတိ ကပ္ပိယလေသေ ကပ္ပိယပဋိရူပေ။ ပရိယာယေတိ, ပစ္စယေသု ပရိယာယဿ ယောဂေ။ ပရိကပ္ပေတိ ဝဍ္ဎိအာဒိဝိကပ္ပနေ, သဗ္ဗတ္ထ ဝိသယေ ဘုမ္မံ။ အနုဓာဝိတာတိ မဟိစ္ဆတာဒီဟိ ပါပဓမ္မေဟိ အနုဓာဝိတာ ဝေါသိတာ။ ဇီဝိကတ္ထာ ဇီဝိကပ္ပယောဇနာ အာဇီဝဟေတုကာ။ ဥပါယေနာတိ ပရိကထာဒိနာ ဥပါယေန ပစ္စယုပ္ပါဒနနယေန။ သင်္ကဍ္ဎန္တီတိ သံဟရန္တိ။

ဥပဋ္ဌာပေန္တိ ပရိသန္တိ ပရိသာယ အတ္တာနံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ယထာ ပရိသာ အတ္တာနံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, ဧဝံ ပရိသံ သင်္ဂဏှန္တီတိ အတ္ထော။ ကမ္မတောတိ ကမ္မဟေတု။ တေ ဟိ အတ္တနော ကတ္တဗ္ဗဝေယျာဝစ္စနိမိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ။ နော စ ဓမ္မတောတိ ဓမ္မနိမိတ္တံ နော စ ဥပဋ္ဌပေန္တိ။ ယော သတ္ထာရာ ဥလ္လုမ္ပနသဘာဝသဏ္ဌိတာယ ပရိသာယ သင်္ဂဟော အနုညာတော, တေန န သင်္ဂဏှန္တီတိ အတ္ထော။ လာဘတောတိ လာဘဟေတု, ‘‘အယျော ဗဟုဿုတော, ဘာဏကော, ‘ဓမ္မကထိကော’တိ ဧဝံ သမ္ဘာဝေန္တော မဟာဇနော မယှံ လာဘသက္ကာရေ ဥပနယိဿတီ’’တိ ဣစ္ဆာစာရေ ဌတွာ လာဘနိမိတ္တံ ပရေသံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ။ နော စ အတ္ထတောတိ ယော သော ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဌတွာ သဒ္ဓမ္မံ ကထေန္တေန ပတ္တဗ္ဗော အတ္ထော, န တံဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒဟိတနိမိတ္တံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တီတိ အတ္ထော။

သံဃလာဘဿ ဘဏ္ဍန္တီတိ သံဃလာဘဟေတု ဘဏ္ဍန္တိ ‘‘မယှံ ပါပုဏာတိ, န တုယှ’’န္တိအာဒိနာ ကလဟံ ကရောန္တိ။ သံဃတော ပရိဗာဟိရာတိ, အရိယသံဃတော ဗဟိဘူတာ အရိယသံဃေ တဒဘာဝတော။ ပရလာဘောပဇီဝန္တာတိ သာသနေ လာဘဿ အန္ဓဗာလပုထုဇ္ဇနေဟိ ပရေ သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နေ သေက္ခေ ဥဒ္ဒိဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ တံ ပရလာဘံ, ပရတော ဝါ ဒါယကတော လဒ္ဓဗ္ဗလာဘံ ဥပဇီဝန္တာ ဘဏ္ဍနကာရကာ ဘိက္ခူ ပါပဇိဂုစ္ဆာယ အဘာဝတော အဟိရိကာ သမာနာ စ ‘‘မယံ ပရလာဘံ ဘုဉ္ဇာမ, ပရပဋိဗဒ္ဓဇီဝိကာ’’တိပိ န လဇ္ဇရေ န ဟိရီယန္တိ။

နာနုယုတ္တာတိ သမဏကရဏေဟိ ဓမ္မေဟိ အနနုယုတ္တာ။ တထာတိ ယထာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာ ဗန္ဓနကာရကာဒယော, တထာ။ ဧကေတိ ဧကစ္စေ။ မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာတိ ကေဝလံ မုဏ္ဍိတကေသတာယ မုဏ္ဍာ ပိလောတိကခဏ္ဍေဟိ သံဃဋိတဋ္ဌေန ‘‘သံဃာဋီ’’တိ လဒ္ဓနာမေန စီဝရေန ပါရုတသရီရာ။ သမ္ဘာဝနံယေဝိစ္ဆန္တိ, လာဘသက္ကာရမုစ္ဆိတာတိ လာဘသက္ကာရာသာယ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသိတာ ဟုတွာ, ‘‘ပေသလော ဓုတဝါဒေါ ဗဟုဿုတော’’တိ ဝါ မဓုရဝစနမနုယုတ္တာ ‘‘အရိယော’’တိ စ ကေဝလံ သမ္ဘာဝနံ ဗဟုမာနံယေဝ ဣစ္ဆန္တိ ဧသန္တိ, န တန္နိမိတ္တေ ဂုဏေတိ အတ္ထော။

ဧဝန္တိ ‘‘ကုသလာနဉ္စ ဓမ္မာနံ ပညာယ စ ပရိက္ခယာ’’တိ ဝုတ္တနယေန။ နာနပ္ပယာတမှီတိ နာနပ္ပကာရေ ဘေဒနဓမ္မေ ပယာတေ သမကတေ, နာနပ္ပကာရေန ဝါ သံကိလေသဓမ္မေ ပယာတုံ ပဝတ္တိတုံ အာရဒ္ဓေ။ န ဒါနိ သုကရံ တထာတိ ဣဒါနိ ဣမသ္မိံ ဒုလ္လဘကလျာဏမိတ္တေ ဒုလ္လဘသပ္ပါယသဒ္ဓမ္မဿဝနေ စ ကာလေ ယထာ သတ္ထရိ ဓရန္တေ အဖုသိတံ အဖုဋ္ဌံ, အနဓိဂတံ ဈာနဝိပဿနံ ဖုသိတုံ အဓိဂန္တုံ, ဖုသိတံ ဝါ ဟာနဘာဂိယံ ဌိတိဘာဂိယမေဝ ဝါ အဟုတွာ ယထာ ဝိသေသဘာဂိယံ ဟောတိ, တထာ အနုရက္ခိတုံ ပါလေတုံ သုကရံ, တထာ န သုကရံ, တထာ သမ္ပာဒေတုံ န သက္ကာတိ အတ္ထော။

ဣဒါနိ အတ္တနော ပရိနိဗ္ဗာနကာလဿ အာသန္နတ္တာ သံခိတ္တေန ဩဝါဒေန သဗြဟ္မစာရိံ ဩဝဒန္တော ‘‘ယထာ ကဏ္ဋကဋ္ဌာနမှီ’’တိအာဒိမာဟ။ တဿတ္ထော – ယထာ ပုရိသော ကေနစိဒေဝ ပယောဇနေန ကဏ္ဋကနိစိတေ ပဒေသေ အနုပါဟနော ဝိစရန္တော ‘‘မာ မံ ကဏ္ဋကော ဝိဇ္ဈီ’’တိ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာဝ ဝိစရတိ, ဧဝံ ကိလေသကဏ္ဋကနိစိတေ ဂေါစရဂါမေ ပယောဇနေန စရန္တော မုနိ သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာန သတိသမ္ပဇညယုတ္တော အပ္ပမတ္တောဝ စရေယျ ကမ္မဋ္ဌာနံ အဝိဇဟန္တောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

သရိတွာ ပုဗ္ဗကေ ယောဂီ, တေသံ ဝတ္တမနုဿရန္တိ ပုရိမကေ ယောဂေ ဘာဝနာယ ယုတ္တတာယ ယောဂီ အာရဒ္ဓဝိပဿကေ သရိတွာ တေသံ ဝတ္တံ အာဂမာနုသာရေန သမ္မာပဋိပတ္တိဘာဝနာဝိဓိံ အနုဿရန္တော ဓုရနိက္ခေပံ အကတွာ ယထာပဋိပဇ္ဇန္တော။ ကိဉ္စာပိ ပစ္ဆိမော ကာလောတိ ယဒိပါယံ အတီတသတ္ထုကော စရိမော ကာလော, တထာပိ ယထာဓမ္မမေဝ ပဋိပဇ္ဇန္တော ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေန္တော ဖုသေယျ အမတံ ပဒံ နိဗ္ဗာနံ အဓိဂစ္ဆေယျ။

ဣဒံ ဝတွာတိ, ယထာဒဿိတံ သံကိလေသဝေါဒါနေသု ဣမံ ပဋိပတ္တိဝိဓိံ ကထေတွာ။ အယဉ္စ ဩသာနဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ထေရဿ ပရိနိဗ္ဗာနံ ပကာသေတုံ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ပါရာပရိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဝီသတိနိပါတဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၇။ တိံသနိပါတော

၁။ ဖုဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

တိံသနိပါတေ ပါသာဒိကေ ဗဟူ ဒိသွာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဖုဿတ္ထေရဿ ဂါထာ။ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဧကဿ မဏ္ဍလိကရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ, ဖုဿောတိ နာမံ အဟောသိ။ သော ဝိညုတံ ပတ္တော ခတ္တိယကုမာရေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော။ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ ကာမေသု အလဂ္ဂစိတ္တော အညတရဿ မဟာထေရဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ စရိယာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တော ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပါဒကံ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ။ အထေကဒိဝသံ ပဏ္ဍရဂေါတ္တော နာမ ဧကော တာပသော တဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ နိသိန္နော သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ သီလာစာရသမ္ပန္နေ သုသံဝုတိန္ဒြိယေ ဘာဝိတကာယေ ဘာဝိတစိတ္တေ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ‘‘သာဓု ဝတာယံ ပဋိပတ္တိ လောကေ စိရံ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ ထေရံ ပုစ္ဆိ။ တမတ္ထံ ဒဿေန္တော သင်္ဂီတိကာရာ –

၉၄၉။ ‘‘ပါသာဒိကေ ဗဟူ ဒိသွာ, ဘာဝိတတ္တေ သုသံဝုတေ၊

ဣသိ ပဏ္ဍရသဂေါတ္တော, အပုစ္ဆိ ဖုဿသဝှယ’’န္တိ။ – ဂါထံ အာဒိတော ဌပေသုံ၊

တတ္ထ ပါသာဒိကေတိ အတ္တနော ပဋိပတ္တိယာ ပသာဒါရဟေ။ ဗဟူတိ သမ္ဗဟုလေ။ ဘာဝိတတ္တေတိ သမထဝိပဿနာဘာဝနာဟိ ဘာဝိတစိတ္တေ။ သုသံဝုတေတိ သုဋ္ဌု သံဝုတိန္ဒြိယေ။ ဣသီတိ တာပသော။ ပဏ္ဍရသဂေါတ္တောတိ ပဏ္ဍရဿ နာမ ဣသိနော ဝံသေ ဇာတတ္တာ တေန သမာနဂေါတ္တော။ ဖုဿသဝှယန္တိ ဖုဿသဒ္ဒေန အဝှါတဗ္ဗံ, ဖုဿနာမကန္တိ အတ္ထော။

၉၅၀။ ‘‘ကိံ ဆန္ဒာ ကိမဓိပ္ပါယာ, ကိမာကပ္ပါ ဘဝိဿရေ၊

အနာဂတမှိ ကာလမှိ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ။ –

အယံ တဿ ဣသိနော ပုစ္ဆာဂါထာ။

တတ္ထ ကိံ ဆန္ဒာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ အနာဂတေ ဘိက္ခူ ကီဒိသစ္ဆန္ဒာ ကီဒိသာဓိမုတ္တိကာ, ကိံ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ, ဥဒါဟု ပဏီတာဓိမုတ္တိကာတိ အတ္ထော။ ကိမဓိပ္ပါယာတိ ကီဒိသာဓိပ္ပါယာ ကီဒိသဇ္ဈာသယာ, ကိံ သံကိလေသဇ္ဈာသယာ, ဥဒါဟု ဝေါဒါနဇ္ဈာသယာတိ အတ္ထော။ အထ ဝါ ဆန္ဒာ နာမ ကတ္တုကမျတာ, တသ္မာ ကီဒိသီ တေသံ ကတ္တုကမျတာတိ အတ္ထော။ အဓိပ္ပါယော အဇ္ဈာသယောယေဝ။ ကိမာကပ္ပါတိ ကီဒိသာကပ္ပါ။ အာကပ္ပါတိ စ ဝေသဂဟဏာဒိဝါရိတ္တစာရိတ္တဝန္တောတိ အတ္ထော။ ဘဝိဿရေတိ ဘဝိဿန္တိ။ တံ မေတိ တံ အနာဂတေ ဘိက္ခူနံ ဆန္ဒာဓိပ္ပါယာကပ္ပဘေဒံ ပုစ္ဆိတော မယှံ အက္ခာဟိ ကထေဟီတိ ထေရံ အဇ္ဈေသတိ။ တဿ ထေရော တမတ္ထံ အာစိက္ခန္တော သက္ကစ္စသဝနေ တာဝ နိယောဇေတုံ –

၉၅၁။ ‘‘သုဏောဟိ ဝစနံ မယှံ, ဣသိ ပဏ္ဍရသဝှယ၊

သက္ကစ္စံ ဥပဓာရေဟိ, အာစိက္ခိဿာမျနာဂတ’’န္တိ။ – ဂါထမာဟ၊

တဿတ္ထော – ဘော ပဏ္ဍရနာမ ဣသိ, ယံ တွံ မံ ပုစ္ဆသိ, တံ တေ အနာဂတံ အာစိက္ခိဿာမိ, အာစိက္ခတော ပန မမ ဝစနံ သုဏာဟိ အနာဂတတ္ထဒီပနတော သံဝေဂါဝဟတော စ သက္ကစ္စံ ဥပဓာရေဟီတိ။

အထ ထေရော အနာဂတံသဉာဏေန ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဘာဝိနိံ ပဝတ္တိံ ယထာဘူတံ ဒိသွာ တဿ အာစိက္ခန္တော –

၉၅၂။ ‘‘ကောဓနာ ဥပနာဟီ စ, မက္ခီ ထမ္ဘီ သဌာ ဗဟူ၊

ဣဿုကီ နာနာဝါဒါ စ, ဘဝိဿန္တိ အနာဂတေ။

၉၅၃။ ‘‘အညာတမာနိနော ဓမ္မေ, ဂမ္ဘီရေ တီရဂေါစရာ၊

လဟုကာ အဂရူ ဓမ္မေ, အညမညမဂါရဝါ။

၉၅၄။ ‘‘ဗဟူ အာဒီနဝါ လောကေ, ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တျနာဂတေ၊

သုဒေသိတံ ဣမံ ဓမ္မံ, ကိလေသိဿန္တိ ဒုမ္မတီ။

၉၅၅။ ‘‘ဂုဏဟီနာပိ သံဃမှိ, ဝေါဟရန္တာ ဝိသာရဒါ၊

ဗလဝန္တော ဘဝိဿန္တိ, မုခရာ အဿုတာဝိနော။

၉၅၆။ ‘‘ဂုဏဝန္တောပိ သံဃမှိ, ဝေါဟရန္တာ ယထာတ္ထတော၊

ဒုဗ္ဗလာ တေ ဘဝိဿန္တိ, ဟိရီမနာ အနတ္ထိကာ။

၉၅၇။ ‘‘ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ, ခေတ္တံ ဝတ္ထုမဇေဠကံ။

ဒါသိဒါသဉ္စ ဒုမ္မေဓာ, သာဒိယိဿန္တျနာဂတေ။

၉၅၈။ ‘‘ဥဇ္ဈာနသညိနော ဗာလာ, သီလေသု အသမာဟိတာ၊

ဥန္နဠာ ဝိစရိဿန္တိ, ကလဟာဘိရတာ မဂါ။

၉၅၉။ ‘‘ဥဒ္ဓတာ စ ဘဝိဿန္တိ, နီလစီဝရပါရုတာ၊

ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ, စရိဿန္တျရိယာ ဝိယ။

၉၆၀။ ‘‘တေလသဏ္ဌေဟိ ကေသေဟိ, စပလာ အဉ္ဇနက္ခိကာ၊

ရထိယာယ ဂမိဿန္တိ, ဒန္တဝဏ္ဏိကပါရုတာ။

၉၆၁။ ‘‘အဇေဂုစ္ဆံ ဝိမုတ္တေဟိ, သုရတ္တံ အရဟဒ္ဓဇံ၊

ဇိဂုစ္ဆိဿန္တိ ကာသာဝံ, ဩဒါတေသု သမုစ္ဆိတာ။

၉၆၂။ ‘‘လာဘကာမာ ဘဝိဿန္တိ, ကုသီတာ ဟီနဝီရိယာ၊

ကိစ္ဆန္တာ ဝနပတ္ထာနိ, ဂါမန္တေသု ဝသိဿရေ။

၉၆၃။ ‘‘ယေ ယေ လာဘံ လဘိဿန္တိ, မိစ္ဆာဇီဝရတာ သဒါ၊

တေ တေဝ အနုသိက္ခန္တာ, ဘဇိဿန္တိ အသံယတာ။

၉၆၄။ ‘‘ယေ ယေ အလာဘိနော လာဘံ, န တေ ပုဇ္ဇာ ဘဝိဿရေ၊

သုပေသလေပိ တေ ဓီရေ, သေဝိဿန္တိ န တေ တဒါ။

၉၆၅။ ‘‘မိလက္ခုရဇနံ ရတ္တံ, ဂရဟန္တာ သကံ ဓဇံ၊

တိတ္ထိယာနံ ဓဇံ ကေစိ, ဓာရိဿန္တျဝဒါတကံ။

၉၆၆။ ‘‘အဂါရဝေါ စ ကာသာဝေ, တဒါ တေသံ ဘဝိဿတိ၊

ပဋိသင်္ခါ စ ကာသာဝေ, ဘိက္ခူနံ န ဘဝိဿတိ။

၉၆၇။ ‘‘အဘိဘူတဿ ဒုက္ခေန, သလ္လဝိဒ္ဓဿ ရုပ္ပတော၊

ပဋိသင်္ခါ မဟာဃောရာ, နာဂဿာသိ အစိန္တိယာ။

၉၆၈။ ‘‘ဆဒ္ဒန္တော ဟိ တဒါ ဒိသွာ, သုရတ္တံ အရဟဒ္ဓဇံ၊

တာဝဒေဝဘဏီ ဂါထာ, ဂဇော အတ္ထောပသံဟိတာ။

၉၆၉။ ‘‘အနိက္ကသာဝေါ ကာသာဝံ, ယော ဝတ္ထံ ပရိဓဿတိ၊

အပေတော ဒမသစ္စေန, န သော ကာသာဝမရဟတိ။

၉၇၀။ ‘‘ယော စ ဝန္တကသာဝဿ, သီလေသု သုသမာဟိတော၊

ဥပေတော ဒမသစ္စေန, သ ဝေ ကာသာဝမရဟတိ။

၉၇၁။ ‘‘ဝိပန္နသီလော ဒုမ္မေဓော, ပါကဋော ကာမကာရိယော၊

ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော နိဿုက္ကော, န သော ကာသာဝမရဟတိ။

၉၇၂။ ‘‘ယော စ သီလေန သမ္ပန္နော, ဝီတရာဂေါ သမာဟိတော၊

ဩဒါတမနသင်္ကပ္ပေါ, သ ဝေ ကာသာဝမရဟတိ။

၉၇၃။ ‘‘ဥဒ္ဓတော ဥန္နဠော ဗာလော, သီလံ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဩဒါတကံ အရဟတိ, ကာသာဝံ ကိံ ကရိဿတိ။

၉၇၄။ ‘‘ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ, ဒုဋ္ဌစိတ္တာ အနာဒရာ၊

တာဒီနံ မေတ္တစိတ္တာနံ, နိဂ္ဂဏှိဿန္တျနာဂတေ။

၉၇၅။ ‘‘သိက္ခာပေန္တာပိ ထေရေဟိ, ဗာလာ စီဝရဓာရဏံ၊

န သုဏိဿန္တိ ဒုမ္မေဓာ, ပါကဋာ ကာမကာရိယာ။

၉၇၆။ ‘‘တေ တထာ သိက္ခိတာ ဗာလာ, အညမညံ အဂါရဝါ၊

နာဒိယိဿန္တုပဇ္ဈာယေ, ခဠုင်္ကော ဝိယ သာရထိံ။

၉၇၇။ ‘‘ဧဝံ အနာဂတဒ္ဓါနံ, ပဋိပတ္တိ ဘဝိဿတိ၊

ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနဉ္စ, ပတ္တေ ကာလမှိ ပစ္ဆိမေ။

၉၇၈။ ‘‘ပုရာ အာဂစ္ဆတေ ဧတံ, အနာဂတံ မဟဗ္ဘယံ၊

သုဗ္ဗစာ ဟောထ သခိလာ, အညမညံ သဂါရဝါ။

၉၇၉။ ‘‘မေတ္တစိတ္တာ ကာရုဏိကာ, ဟောထ သီလေသု သံဝုတာ၊

အာရဒ္ဓဝီရိယာ ပဟိတတ္တာ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမာ။

၉၈၀။ ‘‘ပမာဒံ ဘယတော ဒိသွာ, အပ္ပမာဒဉ္စ ခေမတော၊

ဘာဝေထဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဖုသန္တာ အမတံ ပဒ’’န္တိ။ – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ကောဓနာတိ ကုဇ္ဈနသီလာ။ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတေတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကိံ ထေရဿ ကာလေ တထာ နာဟေသုန္တိ? န နာဟေသုံ။ တဒါ ပန ကလျာဏမိတ္တဗဟုလတာယ ဩဝါဒကေသု ဝိညာပကေသု သဗြဟ္မစာရီသု ဗဟူသု ဝိဇ္ဇမာနေသု ကိလေသေသု ဗလဝန္တေသု ပဋိသင်္ခါနဗဟုလတာယ စ ယေဘုယျေန ဘိက္ခူ အက္ကောဓနာ အဟေသုံ, အာယတိံ တဗ္ဗိပရိယာယေ အတိကောဓနာ ဘဝိဿန္တိ, တသ္မာ ‘‘အနာဂတေ’’တိ ဝုတ္တံ။ သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော။ ဥပနာဟီတိ အာဃာတဝတ္ထူသု အာဃာတဿ ဥပနယှနသီလာ ဥပနာဟသမ္ဘဝတော ဝါ ဥပနာဟီ။ တတ္ထ ပုရိမကာလိကော ဗျာပါဒေါ ကောဓော, အပရကာလိကော ဥပနာဟော။ သကိံ ပဝတ္တော ဝါ ဒေါသော ကောဓော, အနေကက္ခတ္တုံ ပဝတ္တော ဥပနာဟော။ ပရေသံ ဝိဇ္ဇမာနေ ဂုဏေ မက္ခန္တိ ပုဉ္ဇန္တိ, တေသံ ဝါ ဥဒကပုဉ္ဇနိယာ ဝိယ ဥဒကဿ မက္ခော မက္ခနံ ပုဉ္ဇနံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ မက္ခီ။ အတိမာနလက္ခဏော ထမ္ဘော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ထမ္ဘီ။ သဌာတိ အသန္တဂုဏဝိဘာဝနလက္ခဏေန သာဌေယျေန သမန္နာဂတာ။ ဣဿုကီတိ ပရသမ္ပတ္တိခိယျနလက္ခဏာယ ဣဿာယ သမန္နာဂတာ။ နာနာဝါဒါတိ အညမညံ ဝိရုဒ္ဓဝါဒါ ဝိရုဒ္ဓဒိဋ္ဌိကာ, ကလဟကာရကာ စာတိ အတ္ထော။

အညာတမာနိနော ဓမ္မေ, ဂမ္ဘီရေ တီရဂေါစရာတိ ဂမ္ဘီရေ ဒုရောဘာသေ သဒ္ဓမ္မေ အညာတေ ဧဝ ‘‘ဉာတောတိ, ဒိဋ္ဌော’’တိ ဧဝံ မာနိနော, တတော ဧဝ တဿ ဩရဘာဂေ ပဝတ္တိတာယ ဩရိမတီရဂေါစရာ။ လဟုကာတိ လဟုသဘာဝါ စပလာ။ အဂရူ ဓမ္မေတိ သဒ္ဓမ္မေ ဂါရဝရဟိတာ။ အညမညမဂါရဝါတိ အညမညသ္မိံ အပ္ပတိဿာ, သံဃေ သဗြဟ္မစာရီသု စ ဂရုဂါရဝဝိရဟိတာ။ ဗဟူ အာဒီနဝါတိ ဝုတ္တပ္ပကာရာ, ဝက္ခမာနာ စ ဗဟူ အနေကဒေါသာ အန္တရာယာ။ လောကေတိ သတ္တလောကေ။ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တျနာဂတေတိ အနာဂတေ ပါတု ဘဝိဿန္တိ။ သုဒေသိတံ ဣမံ ဓမ္မန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သုဋ္ဌု အဝိပရီတံ အာဒိကလျာဏာဒိပ္ပကာရေန ဒေသိတံ ဣမံ အာဂမသဒ္ဓမ္မံ။ ကိလေသိဿန္တီတိ ကိလိဋ္ဌံ ကိလေသဒူသိတံ ကရိဿန္တိ, ‘‘အာပတ္တိံ ‘အနာပတ္တီ’တိ ဂရုကာပတ္တိံ ‘လဟုကာပတ္တီ’’’တိအာဒိနာ ဒုစ္စရိတသံကိလေသေန အသဒ္ဓမ္မေန သဏှသုခုမံ ရူပါရူပဓမ္မံ ပဋိက္ခိပိဿန္တိ, ဒိဋ္ဌိသံကိလေသေန ဥဘယတြာပိ တဏှာသံကိလေသေန သံကိလေသိဿန္တိ မလိနံ ကရိဿန္တိ။ ဒုမ္မတီတိ နိပ္ပညာ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဘဝိဿန္တိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အနာဂတမဒ္ဓါနံ…ပေ… အဘိဓမ္မကထံ ဝေဒလ္လကထံ ကထေန္တာ ကဏှဓမ္မံ ဩက္ကမမာနာ န ဗုဇ္ဈိဿန္တီ’’တိ (အ။ နိ။ ၅။၇၉)။

ဂုဏဟီနာတိ သီလာဒိဂုဏဝိရဟိတာ ဒုဿီလာ, အလဇ္ဇိနော စ။ အထ ဝါ ဂုဏဟီနာတိ ဝိနယဝါရိတ္တာဒိဂုဏေန ဟီနာ ဓမ္မဝိနယေ အပ္ပကတညုနော။ သံဃမှီတိ သံဃမဇ္ဈေ။ ဝေါဟရန္တာတိ ကထေန္တာ, သံဃေ ဝိနိစ္ဆယကထာယ ဝတ္တမာနာယ ယံကိဉ္စိ ဘဏန္တာ။ ဝိသာရဒါတိ နိဗ္ဘယာ ပဂဗ္ဘာ။ ဗလဝန္တောတိ ပက္ခဗလေန ဗလဝန္တော။ မုခရာတိ မုခခရာ ခရဝါဒိနော။ အဿုတာဝိနောတိ န သုတဝန္တော, ကေဝလံ လာဘသက္ကာရသိလောကသန္နိဿယေန ဂုဏဓရာ ဟုတွာ ‘‘ဓမ္မံ ‘အဓမ္မော’တိ, အဓမ္မဉ္စ ‘ဓမ္မော’တိ, ဝိနယံ ‘အဝိနယော’တိ, အဝိနယဉ္စ ‘ဝိနယော’’’တိ ဧဝံ အတ္တနာ ယထိစ္ဆိတမတ္ထံ သံဃမဇ္ဈေ ပတိဋ္ဌပေန္တာ ဗလဝန္တော ဘဝိဿန္တိ။

ဂုဏဝန္တောတိ သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နာ။ ဝေါဟရန္တာ ယထာတ္ထတောတိ အတ္ထာနုရူပံ, အဝိပရီတတ္ထံ ‘‘ဓမ္မံ ‘ဓမ္မော’တိ, အဓမ္မံ ‘အဓမ္မော’တိ, ဝိနယံ ‘ဝိနယော’တိ အဝိနယံ ‘အဝိနယော’’’တိ ဧဝံ ဒီပေန္တာ။ ဒုဗ္ဗလာ တေ ဘဝိဿန္တီတိ ပရိသာယံ အလဇ္ဇုဿန္နတာယ ဗလဝိရဟိတာ တေ ဘဝိဿန္တိ, တေသံ ဝစနံ န တိဋ္ဌိဿတိ။ ဟိရီမနာ အနတ္ထိကာတိ ဟိရီမန္တော ကေနစိ အနတ္ထိကာ။ တေ ဟိ ဓမ္မေန ဝတ္တုံ သမတ္ထာပိ ပါပဇိဂုစ္ဆတာယ အပ္ပကိစ္စတာယ စ ကေဟိစိ ဝိရောဓံ အကရောန္တာ အတ္တနော ဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ န ဝါယမန္တာ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ ဝါ အဓိဋ္ဌာနံ ဝါ အကတွာ တုဏှီ ဟောန္တိ။

ရဇတန္တိ ရူပိယံ, တေန ကဟာပဏလောဟမာသကာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏံ, တေန မဏိမုတ္တာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ ဝါ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော ‘‘အပဒါ ဝါ’’တိအာဒီသု (အ။ နိ။ ၄။၃၄၊ ၅။၃၂၊ ဣတိဝု။ ၉၀) ဝိယ။ ‘‘ရဇတဇာတရူပဉ္စာ’’တိ ဝါ ပါဌော။ ခေတ္တန္တိ ယတ္ထ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏံ ရုဟတိ, တံ ခေတ္တံ။ တဒတ္ထံ အကတဘူမိဘာဂေါ ဝတ္ထု။ အဇေဠကန္တိ ဧဠကာ နာမ အဇာယေဝ, တေ ဌပေတွာ အဝသေသာ ပသုဇာတီ အဇာ နာမ။ အဇေဠကဂ္ဂဟဏေနေဝ ဟေတ္ထ ဂေါမဟိံသာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတော။ ဒါသိဒါသဉ္စာတိ ဒါသိယော စ ဒါသေ စ။ ဒုမ္မေဓာတိ အဝိဒ္ဒသုနော, ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ သာရုပ္ပါသာရုပ္ပံ အဇာနန္တာ အတ္တနော အတ္ထာယ သာဒိယိဿန္တိ သမ္ပဋိစ္ဆိဿန္တိ။

ဥဇ္ဈာနသညိနောတိ ပရေ ဟေဋ္ဌတော ကတွာ ဩလောကနစိတ္တာ, အနုဇ္ဈာယိတဗ္ဗဋ္ဌာနေပိ ဝါ ဥဇ္ဈာနသီလာ။ ဗာလာတိ ဒုစ္စိန္တိတစိန္တနာဒိနာ ဗာလလက္ခဏေန သမန္နာဂတာ, တတော ဧဝ သီလေသု အသမာဟိတာ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသု န သမာဟိတစိတ္တာ။ ဥန္နဠာတိ, သမုဿိတတုစ္ဆမာနာ။ ဝိစရိဿန္တီတိ မာနဒ္ဓဇံ ဥက္ခိပိတွာ ဝိစရိဿန္တိ။ ကလဟာဘိရတာ မဂါတိ သာရမ္ဘဗဟုလတာယ ကရဏုတ္တရိယပသုတာ ကလဟေ ဧဝ အဘိရတာ မဂသဒိသာ မိဂါ ဝိယ အတ္တဟိတာပေက္ခာ ဃာသေသနာဘိရတာ ဒုဗ္ဗလဝိဟေသပရာတိ အတ္ထော။

ဥဒ္ဓတာတိ ဥဒ္ဓစ္စေန သမန္နာဂတာ စိတ္တေကဂ္ဂတာရဟိတာ။ နီလစီဝရပါရုတာတိ အကပ္ပိယရဇနရတ္တေန နီလဝဏ္ဏေန စီဝရေန ပါရုတာ, တာဒိသံ စီဝရံ နိဝါသေတွာ စေဝ ပါရုပိတွာ စ ဝိစရဏကာ။ ကုဟာတိ သာမန္တဇပ္ပနာဒိနာ ကုဟနဝတ္ထုနာ ကုဟကာ, အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနိစ္ဆာယ ကောဟညံ ကတွာ ပရေသံ ဝိမှာပယာ။ ထဒ္ဓါတိ ကောဓေန မာနေန စ ထဒ္ဓမာနသာ ကက္ခဠဟဒယာ။ လပါတိ လပနကာ ကုဟနဝုတ္တိကာ, ပသန္နမာနသေဟိ မနုဿေဟိ ‘‘ကေန, ဘန္တေ, အယျဿ အတ္ထော’’တိ ပစ္စယဒါယကာနံ ဝဒါပနကာ, ပယုတ္တဝါစာဝသေန, နိပ္ပေသိကတာဝသေန စ ပစ္စယတ္ထံ လပကာတိ ဝါ အတ္ထော။ သိင်္ဂီတိ ‘‘တတ္ထ ကတမံ သိင်္ဂံ? ယံ သိင်္ဂံ သိင်္ဂါရတာ စာတုရတာ စာတုရိယံ ပရိက္ခတတာ ပါရိက္ခတိယ’’န္တိ (ဝိဘ။ ၈၅၂) ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ သိင်္ဂသဒိသေဟိ ပါကဋကိလေသေဟိ သမန္နာဂတာ, သိင်္ဂါရစရိတာတိ အတ္ထော။ ‘‘အရိယာ ဝိယာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ကုဟာ’’တိ ဧတဿေဝ အတ္ထဒဿနံ။ ကုဟကာနဉှိ အရိယာနမိဝ ဌိတဘာဝံ ဒဿေန္တော အရိယာ ဝိယ ဝိစရန္တီတိ အာဟ။

တေလသဏ္ဌေဟီတိ သိတ္ထကတေလေန ဝါ ဥဒကတေလေန ဝါ ဩသဏ္ဌိတေဟိ။ စပလာတိ ကာယမဏ္ဍနပရိက္ခာရမဏ္ဍနာဒိနာ စာပလ္လေန ယုတ္တာ။ အဉ္ဇနက္ခိကာတိ အလင်္ကာရဉ္ဇနေန အဉ္ဇိတနေတ္တာ။ ရထိယာယ ဂမိဿန္တီတိ ဘိက္ခာစရိယာယ ကုလူပသင်္ကမနာပဒေသေဟိ, မဟာရစ္ဆာယ ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမိဿန္တိ။ ဒန္တဝဏ္ဏိကပါရုတာတိ ဒန္တဝဏ္ဏရတ္တေန စီဝရေန ပါရုတသရီရာ။

အဇေဂုစ္ဆန္တိ အဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗံ။ ဝိမုတ္တေဟီတိ အရိယေဟိ။ သုရတ္တန္တိ ကပ္ပိယရဇနေန သုဋ္ဌု ရတ္တံ, အရဟန္တာနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ စိဏ္ဏတာယ အရဟဒ္ဓဇံ ဇိဂုစ္ဆိဿန္တိ ကာသာဝံ။ ကသ္မာ? ဩဒါတေသု သမုစ္ဆိတာ ဂေဓံ အာပန္နာ။ ဒန္တဝဏ္ဏပါရုပနဿ ဟိ ဣဒံ ကာရဏဝစနံ။ တေ ဟိ သေတကံ သမ္ဘာဝေန္တာ ‘‘သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သေတကေ ဂဟိတေ လိင်္ဂပရိစ္စာဂေါ ဧဝ သိယာ’’တိ ဒန္တဝဏ္ဏံ ပါရုပန္တိ။

လာဘကာမာတိ လာဘဂိဒ္ဓါ။ ဘိက္ခာစရိယာသုပိ ကောသဇ္ဇယောဂတော ကုသီတာ။ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ စိတ္တဿ ဥဿာဟာဘာဝေန ဟီနဝီရိယာ။ ကိစ္ဆန္တာတိ, ကိလမန္တာ, ဝနပတ္ထေသု ဝသိတုံ ကိစ္ဆန္တာ ကိလန္တစိတ္တာတိ အတ္ထော။ ဂါမန္တေသူတိ ဂါမန္တသေနာသနေသု ဂါမသမီပေသု သေနာသနေသု, ဂါမဒွါရေသု ဝါ သေနာသနေသု။ ဝသိဿရေတိ ဝသိဿန္တိ။

တေ တေဝ အနုသိက္ခန္တာတိ ယေ ယေ မိစ္ဆာဇီဝပ္ပယောဂေန လဒ္ဓလာဘာ, တေ တေ ဧဝ ပုဂ္ဂလေ အနုသိက္ခန္တာ ဘမိဿန္တိ။ ဘမိဿန္တီတိ သယမ္ပိ တေ ဝိယ မိစ္ဆာဇီဝေန လာဘံ ဥပ္ပါဒေတုံ ရာဇကုလာဒီနိ သေဝန္တာ ပရိဗ္ဘမိဿန္တိ။ ‘‘ဘဇိဿန္တီ’’တိ ဝါ ပါဌော, သေဝိဿန္တီတိ အတ္ထော။ အသံယတာတိ သီလသံယမရဟိတာ။

ယေ ယေ အလာဘိနော လာဘန္တိ ယေ ယေ ဘိက္ခူ မိစ္ဆာဇီဝပရိဝဇ္ဇနေန အပ္ပပုညတာယ စ လာဘဿ ပစ္စယဿ န လာဘိနော, တေ ပုဇ္ဇာ ပူဇနီယာ ပါသံသာ တဒါ အနာဂတေ ကာလေ န ဘဝိဿန္တိ။ သုပေသလေပိ တေ ဓီရေတိ ဓိတိသမ္ပန္နတာယ ဓီရေ သုဋ္ဌု ပေသလေပိ တေ ဘိက္ခူ န သေဝိဿန္တိ, တဒါ အနာဂတေ တေ လာဘိနော လာဘကာမာဝ ဘိက္ခူတိ အတ္ထော။

မိလက္ခုရဇနံ ရတ္တန္တိ ကာလကစ္ဆကရဇနေန ရတ္တံ။ သမာသပဒဉှေတံ, ဂါထာသုခတ္ထံ သာနုနာသိကနိဒ္ဒေသော။ ဂရဟန္တာ သကံ ဓဇန္တိ အတ္တနော ဓဇဘူတံ ကာသာဝံ ဇိဂုစ္ဆန္တာ။ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတာနဉှိ ကာသာဝေါ ဓဇော နာမ။ တိတ္ထိယာနံ ဓဇံ ကေစီတိ ကေစိ သကျပုတ္တိယဘာဝံ ပဋိဇာနန္တာ ဧဝ တိတ္ထိယာနံ သေတဝတ္ထိကာနံ ဓဇဘူတံ အဝဒါတကံ သေတဝတ္ထံ ဓာရေဿန္တိ။

အဂါရဝေါ စ ကာသာဝေတိ အရဟဒ္ဓဇဘူတေ ကာသာဝေ အဂါရဝေါ အဗဟုမာနံ တဒါ အနာဂတေ တေသံ ဘဝိဿတိ။ ပဋိသင်္ခါ စ ကာသာဝေတိ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝါမီ’’တိအာဒိနာ (မ။ နိ။ ၁။၂၃၊ အ။ နိ။ ၆။၅၈) နယေန ပစ္စဝေက္ခဏမတ္တမ္ပိ ကာသာဝပရိဘောဂေ န ဘဝိဿတိ။

ကာသာဝံ ဓာရေန္တေန ကာသာဝံ ဗဟုမာနေန ‘‘ဒုစ္စရိတတော ဩရမိတဗ္ဗ’’န္တိ ကာသာဝဿ ဂရုကာတဗ္ဗဘာဝေ ဆဒ္ဒန္တဇာတကမုဒါဟရန္တော ‘‘အဘိဘူတဿ ဒုက္ခေနာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သလ္လဝိဒ္ဓဿာတိ ပုထုနာ သဝိသေန သလ္လေန ဝိဒ္ဓဿ, တတော ဧဝ မဟတာ ဒုက္ခေန အဘိဘူတဿ။ ရုပ္ပတောတိ သရီရဝိကာရံ အာပဇ္ဇတော။ မဟာဃောရာတိ သရီရဇီဝိတေသု နိရပေက္ခတာယ ဘိမ္မာ ဂရုတရာ ပဋိသင်္ခါ အညေဟိ အစိန္တိယာ စိန္တာမတ္တေန ပဝတ္တေတုံ အသက္ကုဏေယျာ ဆဒ္ဒန္တမဟာနာဂဿအာသိ, အဟောသိ။ ဆဒ္ဒန္တနာဂရာဇကာလေ ဟိ ဗောဓိသတ္တော သောဏုတ္တရေန နာမ နေသာဒေန ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ မဟတာ ဒုက္ခေန အဘိဘူတော တံ ဂဟေတွာ ပရိဒဟိတံ ကာသာဝံ ဒိသွာ ‘‘အယံ အရိယဒ္ဓဇေန ပဋိစ္ဆန္နော, န မယာ ဟိံသိတဗ္ဗော’’တိ တတ္ထ မေတ္တစိတ္တမေဝ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ဥပရိဓမ္မံ ဒေသေသိ။ ယထာဟ –

‘‘သမပ္ပိတော ပုထုသလ္လေန နာဂေါ,

အဒုဋ္ဌစိတ္တော လုဒ္ဒကမဇ္ဈဘာသိ၊

ကိမတ္ထယံ ကိဿ ဝါ သမ္မ ဟေတု,

မမံ ဝဓီ ကဿ ဝါယံ ပယောဂေါ’’တိအာဒိ။ (ဇာ။ ၁။၁၆။၁၂၄)၊

ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ထေရော ‘‘ဆဒ္ဒန္တော ဟီ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ သုရတ္တံ အရဟဒ္ဓဇန္တိ သောဏုတ္တရေန ပရိဒဟိတကာသာဝံ သန္ဓာယာဟ။ အဘဏီတိ အဘာသိ။ ဂါထာတိ ဂါထာယော။ ဂဇောတိ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ။ အတ္ထောပသံဟိတာတိ အတ္ထသန္နိဿိတာ ဟိတာ, ဟိတယုတ္တာတိ အတ္ထော။

ဆဒ္ဒန္တနာဂရာဇေန ဝုတ္တဂါထာသု အနိက္ကသာဝေါတိ ရာဂါဒီဟိ ကသာဝေဟိ ကသာဝေါ, ပရိဒဟိဿတီတိ နိဝါသနပါရုပနအတ္ထရဏဝသေန ပရိဘုဉ္ဇိဿတိ။ ‘‘ပရိဓဿတီ’’တိ ဝါ ပါဌော။ အပေတော ဒမသစ္စေနာတိ ဣန္ဒြိယဒမေန စေဝ ပရမတ္ထသစ္စပက္ခိကေန ဝစီသစ္စေန စ အပေတော, ဝိယုတ္တော ပရိစ္စတ္တောတိ အတ္ထော။ န သောတိ သော ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ကာသာဝံ ပရိဒဟိတုံ နာရဟတိ။

ဝန္တကသာဝဿာတိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ဝန္တကသာဝေါ ဆဍ္ဍိတကသာဝေါ ပဟီနကသာဝေါ အဿ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။ သီလေသူတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသု။ သုသမာဟိတောတိ သုဋ္ဌု သမာဟိတော။ ဥပေတောတိ ဣန္ဒြိယဒမေန စေဝ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သစ္စေန စ ဥပဂတော သမန္နာဂတော။ သ ဝေတိ သော ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော တံ ဂန္ဓကာသာဝဝတ္ထံ ဧကန္တေန အရဟတီတိ အတ္ထော။

ဝိပန္နသီလောတိ ဘိန္နသီလော။ ဒုမ္မေဓောတိ နိပ္ပညော သီလဝိသောဓနပညာယ ဝိရဟိတော။ ပါကဋောတိ ‘‘ဒုဿီလော အယ’’န္တိ ပါကဋော ပကာသော, ဝိက္ခိတ္တိန္ဒြိယတာယ ဝါ ပါကဋော ပါကဋိန္ဒြိယောတိ အတ္ထော။ ကာမကာရိယောတိ ဘိန္နသံဝရတာယ ယထိစ္ဆိတကာရကော, ကာမဿ ဝါ မာရဿ ယထာကာမကရဏီယော။ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တောတိ ရူပါဒီသု ဝိသယေသု ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော။ နိဿုက္ကောတိ အသုက္ကော သုက္ကဓမ္မရဟိတော ဟိရောတ္တပ္ပဝိဝဇ္ဇိတော, ကုသလဓမ္မသမ္ပာဒနဥဿုက္ကရဟိတော ဝါ။

ဝီတရာဂေါတိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒရာဂေါ။ ဩဒါတမနသင်္ကပ္ပေါတိ သုဝိသုဒ္ဓမနောဝိတက္ကော, အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ဝါ။

ကာသာဝံ ကိံ ကရိဿတီတိ ယဿ သီလံ နတ္ထိ, တဿ ကာသာဝံ ကိံ နာမ ပယောဇနံ သာဓေဿတိ, စိတ္တကတသဒိသံ တဿ ပဗ္ဗဇိတလိင်္ဂန္တိ အတ္ထော။

ဒုဋ္ဌစိတ္တာတိ ရာဂါဒိဒေါသေဟိ ဒူသိတစိတ္တာ။ အနာဒရာတိ သတ္ထရိ ဓမ္မေ အညမညဉ္စ အာဒရရဟိတာ အဂါရဝါ။ တာဒီနံ မေတ္တစိတ္တာနန္တိ မေတ္တာဘာဝနာယ သမ္ပယုတ္တဟဒယေ တေနေဝ အရဟတ္တာဓိဂမေန ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝပ္ပတ္တေ ဥဠာရဂုဏေ။ ဥပယောဂတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ။ နိဂ္ဂဏှိဿန္တီတိ ‘‘သီလာဒိသမ္ပန္နေ ဒိသွာ တေ သမ္ဘာဝေန္တာ ဝိပန္နသီလေ အမှေ န ဗဟုံ မညိဿန္တီ’’တိ အတ္တနိ အဂါရဝဘယေန ယထာ တေ ဥဗ္ဗာဠှာ ပက္ကမိဿန္တိ, တထာ ဗာဓိဿန္တီတိ အတ္ထော။

သိက္ခာပေန္တာပီတိ သိက္ခာပိယမာနာပိ။ ကမ္မတ္ထေ ဟိ အယံ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော။ ထေရေဟီတိ အတ္တနော အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ။ စီဝရဓာရဏန္တိ ဣဒံ သမဏပဋိပတ္တိယာ နိဒဿနမတ္တံ, တသ္မာ ‘‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ, ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (အ။ နိ။ ၄။၁၂၂) သိက္ခာပိယမာနာပီတိ အတ္ထော။ န သုဏိဿန္တီတိ ဩဝါဒံ န ဂဏှိဿန္တိ။

တေ တထာ သိက္ခိတာ ဗာလာတိ တေ အန္ဓဗာလာ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ သိက္ခာပိယမာနာပိ အနာဒရတာယ အသိက္ခိတာတိ။ နာဒိယိဿန္တုပဇ္ဈာယေတိ ဥပဇ္ဈာယေ အာစရိယေ စ အာဒရံ န ကရောန္တိ, တေသံ အနုသာသနိယံ န တိဋ္ဌန္တိ။ ယထာ ကိံ? ခဠုင်္ကော ဝိယ သာရထိံ ယထာ ခဠုင်္ကော ဒုဋ္ဌဿော အဿဒမကံ နာဒိယတိ န တဿ ဥပဒေသေ တိဋ္ဌတိ, ဧဝံ တေပိ ဥပဇ္ဈာယာစရိယေ န ဘာယန္တိ န သာရဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော။

‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနံ။ တတ္ထ ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန။ အနာဂတဒ္ဓါနန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, အနာဂတေ ကာလေတိ အတ္ထော။ တံယေဝ သရူပတော ဒဿေန္တော ‘‘ပတ္တေ ကာလမှိ ပစ္ဆိမေ’’တိ အာဟ။ တတ္ထ ကတမော ပစ္ဆိမကာလော? ‘‘တတိယသင်္ဂီတိတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆိမကာလော’’တိ ကေစိ, တံ ဧကေ နာနုဇာနန္တိ။ သာသနဿ ဟိ ပဉ္စယုဂါနိ ဝိမုတ္တိယုဂံ, သမာဓိယုဂံ, သီလယုဂံ, သုတယုဂံ, ဒါနယုဂန္တိ။ တေသု ပဌမံ ဝိမုတ္တိယုဂံ, တသ္မိံ အန္တရဟိတေ သမာဓိယုဂံ ဝတ္တတိ, တသ္မိမ္ပိ အန္တရဟိတေ သီလယုဂံ ဝတ္တတိ, တသ္မိမ္ပိ အန္တရဟိတေ သုတယုဂံ ဝတ္တတေဝ။ အပရိသုဒ္ဓသီလော ဟိ ဧကဒေသေန ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စံ ပဂ္ဂယှ တိဋ္ဌတိ လာဘာဒိကာမတာယ။ ယဒါ ပန မာတိကာပရိယောသာနာ ပရိယတ္တိ သဗ္ဗသော အန္တရဓာယတိ, တတော ပဋ္ဌာယ လိင်္ဂမတ္တမေဝ အဝသိဿတိ, တဒါ ယထာ တထာ ဓနံ သံဟရိတွာ ဒါနမုခေန ဝိဿဇ္ဇေန္တိ, သာ ကိရ နေသံ စရိမာ သမ္မာပဋိပတ္တိ။ တတ္ထ သုတယုဂတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆိမကာလော, ‘‘သီလယုဂတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ အပရေ။

ဧဝံ ထေရော ပစ္ဆိမေ ကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇနကံ မဟာဘယံ ဒဿေတွာ ပုန တတ္ထ သန္နိပတိတဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဒဒန္တော ‘‘ပုရာ အာဂစ္ဆတေ’’တိအာဒိနာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ။ တတ္ထ ပုရာ အာဂစ္ဆတေ ဧတန္တိ ဧတံ မယာ တုမှာကံ ဝုတ္တံ ပဋိပတ္တိအန္တရာယကရံ အနာဂတံ မဟာဘယံ အာဂစ္ဆတိ ပုရာ, ယာဝ အာဂမိဿတိ, တာဝဒေဝါတိ အတ္ထော။ သုဗ္ဗစာတိ ဝစနက္ခမာ သောဝစဿကာရကေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ, ဂရူနံ အနုသာသနိယော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိနော ဟောထာတိ အတ္ထော။ သခိလာတိ မုဒုဟဒယာ။

မေတ္တစိတ္တာတိ သဗ္ဗသတ္တေသု ဟိတူပသံဟာရလက္ခဏာယ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တစိတ္တာ။ ကာရုဏိကာတိ ကရုဏာယ နိယုတ္တာ ပရေသံ ဒုက္ခာပနယနာကာရဝုတ္တိယာ ကရုဏာယ သမန္နာဂတာ။ အာရဒ္ဓဝီရိယာတိ အကုသလာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယာ။ ပဟိတတ္တာတိ နိဗ္ဗာနံ ပဋိပေသိတစိတ္တာ။ နိစ္စန္တိ သဗ္ဗကာလံ။ ဒဠှပရက္ကမာတိ ထိရဝီရိယာ။

ပမာဒန္တိ ပမဇ္ဇနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနနုဋ္ဌာနံ, အကုသလေသု စ ဓမ္မေသု စိတ္တဝေါဿဂ္ဂေါ။ ဝုတ္တဉှိ –

‘‘တတ္ထ ကတမော ပမာဒေါ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ, ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ’’တိအာဒိ (ဝိဘ။ ၉၃၀)။

အပ္ပမာဒန္တိ အပ္ပမဇ္ဇနံ, သော ပမာဒဿ ပဋိပက္ခတော ဝေဒိတဗ္ဗော။ အတ္ထတော ဟိ အပ္ပမာဒေါ နာမ သတိယာ အဝိပ္ပဝါသော, ဥပဋ္ဌိတာယ သတိယာ ဧဝ စေတံ နာမံ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယသ္မာ ပမာဒမူလကာ သဗ္ဗေ အနတ္ထာ, အပ္ပမာဒမူလကာ စ သဗ္ဗေ အတ္ထာ, တသ္မာ ပမာဒံ ဘယတော ဥပဒ္ဒဝတော ဒိသွာ အပ္ပမာဒဉ္စ ခေမတော အနုပဒ္ဒဝတော ဒိသွာ အပ္ပမာဒပဋိပတ္တိယာ သိခါဘူတံ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ အဋ္ဌန္နံ အင်္ဂါနံ ဝသေန အဋ္ဌင်္ဂိကံ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေထ, အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဖုသန္တာ သစ္ဆိကရောန္တာ အတ္တနော သန္တာနေ ဥပ္ပါဒေထ, ဒဿနမဂ္ဂမတ္တေ အဋ္ဌတွာ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဥပ္ပါဒနဝသေန ဝဍ္ဎေထ, ဧဝံ ဝေါ အပ္ပမာဒဘာဝနာ သိခါပတ္တာ ဘဝိဿတီတိ။

ဧဝံ ထေရော သမ္ပတ္တပရိသံ ဩဝဒတိ။ ဣမာ ဧဝ စိမဿ ထေရဿ အညာဗျာကရဏဂါထာ အဟေသုန္တိ။

ဖုဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ သာရိပုတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ယထာစာရီ ယထာသတောတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ ဂါထာ။ တဿ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ စ ဝတ္ထု ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗံ – အတီတေ ဣတော သတသဟဿကပ္ပါဓိကေ အသင်္ချေယျမတ္ထကေ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, နာမေန သရဒမာဏဝေါ နာမ အဟောသိ။ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ, နာမေန သိရိဝဍ္ဎကုဋုမ္ဗိကော နာမ အဟောသိ။ တေ ဥဘောပိ သဟပံသုကီဠကသဟာယာ အဟေသုံ။ တေသု သရဒမာဏဝေါ ပိတု အစ္စယေန ကုလသန္တကံ ဓနံ ပဋိပဇ္ဇိတွာ ဧကဒိဝသံ ရဟောဂတော စိန္တေသိ – ‘‘ဣမေသံ သတ္တာနံ မရဏံ နာမ ဧကန္တိကံ, တသ္မာ မယာ ဧကံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂန္တွာ မောက္ခမဂ္ဂေါ ဂဝေသိတဗ္ဗော’’တိ သဟာယံ ဥပသင်္ကမိတွာ, သမ္မ, အဟံ ပဗ္ဗဇိတုကာမော, ကိံ တွံ ပဗ္ဗဇိတုံ သက္ခိဿသီ’’တိ ဝတွာ တေန ‘‘န သက္ခိဿာမီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဟောတု အဟမေဝ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ရတနကောဋ္ဌာဂါရာနိ ဝိဝရာပေတွာ ကပဏဒ္ဓိကာဒီနံ မဟာဒါနံ ဒတွာ ပဗ္ဗတပါဒံ ဂန္တွာ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ။ တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုပဗ္ဗဇိတာ စတုသတ္တတိသဟဿမတ္တာ ဗြာဟ္မဏပုတ္တာ အဟေသုံ။ သော ပဉ္စ အဘိညာယော အဋ္ဌ စ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ တေသမ္ပိ ဇဋိလာနံ ကသိဏပရိကမ္မံ အာစိက္ခိ။ တေပိ သဗ္ဗေ ပဉ္စာဘိညာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေသုံ။

တေန သမယေန အနောမဒဿီ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကော သတ္တေ သံသာရမဟောဃတော တာရေတွာ ဧကဒိဝသံ ‘‘သရဒတာပသဿ စ အန္တေဝါသိကာနဉ္စ သင်္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ ဧကော အဒုတိယော ပတ္တစီဝရမာဒါယ အာကာသေန ဂန္တွာ ‘‘ဗုဒ္ဓဘာဝံ မေ ဇာနာတူ’’တိ တာပသဿ ပဿန္တဿေဝ အာကာသတော ဩတရိတွာ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာသိ။ သရဒတာပသော သတ္ထု သရီရေ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ဥပဓာရေတွာ ‘‘သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါယေဝါယ’’န္တိ နိဋ္ဌံ ဂန္တွာ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ အာသနံ ပညာပေတွာ အဒါသိ။ နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေ။ သရဒတာပသော သတ္ထု သန္တိကေ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။

တသ္မိံ သမယေ တဿ အန္တေဝါသိကာ စတုသတ္တတိသဟဿမတ္တာ ဇဋိလာ ပဏီတပဏီတာနိ ဩဇဝန္တာနိ ဖလာဖလာနိ ဂဟေတွာ အာဂတာ သတ္ထာရံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတပ္ပသာဒါ အတ္တနော အာစရိယဿ စ သတ္ထု စ နိသိန္နာကာရံ ဩလောကေတွာ, ‘‘အာစရိယ, မယံ ပုဗ္ဗေ ‘တုမှေဟိ မဟန္တတရော ကောစိ နတ္ထီ’တိ ဝိစရာမ, အယံ ပန ပုရိသော တုမှေဟိ မဟန္တတရော မညေ’’တိ အာဟံသု။ ‘‘ကိံ ဝဒေထ, တာတာ? သာသပေန သဒ္ဓိံ အဋ္ဌသဋ္ဌိယောဇနသတသဟဿုဗ္ဗေဓံ သိနေရုံ သမံ ကာတုံ ဣစ္ဆထ? သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေန မံ တုလျံ မာ ကရိတ္ထာ’’တိ။ အထ တေ တာပသာ အာစရိယဿ ဝစနံ သုတွာ ‘‘ယာဝ မဟာ ဝတာယံ ပုရိသုတ္တမော’’တိ သဗ္ဗေဝ ပါဒေသု နိပတိတွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိံသု။

အထ တေ အာစရိယော အာဟ – ‘‘တာတာ, သတ္ထု အနုစ္ဆဝိကော နော ဒေယျဓမ္မော နတ္ထိ, သတ္ထာ စ ဘိက္ခာစာရဝေလာယ ဣဓာဂတော, ဟန္ဒ မယံ ဒေယျဓမ္မံ ယထာဗလံ ဒဿာမ။ တုမှေဟိ ယံ ယံ ပဏီတံ ဖလာဖလံ အာဘတံ, တံ တံ အာဟရထာ’’တိ အာဟရာပေတွာ ဟတ္ထေ ဓောဝိတွာ သယံ တထာဂတဿ ပတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေသိ။ သတ္ထာရာ စ ဖလာဖလေ ပဋိဂ္ဂဏှိတမတ္တေ ဒေဝတာ ဒိဗ္ဗောဇံ ပက္ခိပိံသု။ တာပသော ဥဒကမ္ပိ သယမေဝ ပရိဿာဝေတွာ အဒါသိ။ တတော ဘောဇနကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ သတ္ထရိ နိသိန္နေ သဗ္ဗေ အန္တေဝါသိကေ ပက္ကောသိတွာ သတ္ထု သန္တိကေ သာရဏီယံ ကထံ ကထေန္တော နိသီဒိ။ သတ္ထာ ‘‘ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ စိန္တေသိ။ တေ သတ္ထု စိတ္တံ ဉတွာ တာဝဒေဝ သတသဟဿခီဏာသဝပရိဝါရာ အဂ္ဂသာဝကာ အာဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု။

တတော သရဒတာပသော အန္တေဝါသိကေ အာမန္တေသိ – ‘‘တာတာ, သတ္ထု ဘိက္ခုသံဃဿ စ ပုပ္ဖါသနေန ပူဇာ ကာတဗ္ဗာ, တသ္မာ ပုပ္ဖါနိ အာဟရထာ’’တိ။ တေ တာဝဒေဝ ဣဒ္ဓိယာ ဝဏ္ဏဂန္ဓသမ္ပန္နာနိ ပုပ္ဖါနိ အာဟရိတွာ ဗုဒ္ဓဿ ယောဇနပ္ပမာဏံ ပုပ္ဖါသနံ ပညာပေသုံ, ဥဘိန္နံ အဂ္ဂသာဝကာနံ တိဂါဝုတံ, သေသဘိက္ခူနံ အဍ္ဎယောဇနိကာဒိဘေဒံ, သံဃနဝကဿ ဥသဘမတ္တံ ပညာပေသုံ။ ဧဝံ တေသံ ပညတ္တေသု အာသနေသု သရဒတာပသော တထာဂတဿ ပုရတော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဌိတော – ‘‘ဘန္တေ, မယှံ အနုဂ္ဂဟတ္ထာယ ဣမံ ပုပ္ဖါသနံ အဘိရုဟထာ’’တိ အာဟ။ နိသီဒိ ဘဂဝါ ပုပ္ဖါသနေ။ သတ္ထရိ နိသိန္နေ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ သေသဘိက္ခူ စ အတ္တနော အတ္တနော ပတ္တာသနေ နိသီဒိံသု။ သတ္ထာ ‘‘တေသံ မဟပ္ဖလံ ဟောတူ’’တိ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိ။ သတ္ထု သမာပန္နဘာဝံ ဉတွာ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာပိ သေသဘိက္ခူပိ နိရောဓံ သမာပဇ္ဇိံသု။ တာပသော သတ္တာဟံ နိရန္တရံ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဓာရေန္တော အဋ္ဌာသိ။ ဣတရေ ပန ဝနမူလဖလာဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သေသကာလေ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌံသု။

သတ္ထာ သတ္တာဟဿ အစ္စယေန နိရောဓတော ဝုဋ္ဌာယ အဂ္ဂသာဝကံ နိသဘတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘တာပသာနံ ပုပ္ဖါသနာနုမောဒနံ ကရောဟီ’’တိ။ ထေရော သာဝကပါရမီဉာဏေ ဌတွာ တေသံ ပုပ္ဖါသနာနုမောဒနံ အကာသိ။ တဿ ဒေသနာဝသာနေ သတ္ထာ ဒုတိယံ အဂ္ဂသာဝကံ အနောမတ္ထေရံ အာမန္တေသိ – ‘‘တွမ္ပိ ဣမေသံ ဓမ္မံ ဒေသေဟီ’’တိ။ သောပိ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သမ္မသိတွာ တေသံ ဓမ္မံ ကထေသိ။ ဒွိန္နမ္ပိ ဒေသနာယ ဧကဿပိ ဓမ္မာဘိသမယော နာဟောသိ။ အထ သတ္ထာ ဗုဒ္ဓဝိသယေ ဌတွာ ဓမ္မဒေသနံ အာရဘိ။ ဒေသနာဝသာနေ ဌပေတွာ သရဒတာပသံ အဝသေသာ သဗ္ဗေပိ စတုသတ္တတိသဟဿမတ္တာ ဇဋိလာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု။ သတ္ထာ ‘‘ဧထ, ဘိက္ခဝေါ’’တိ ဟတ္ထံ ပသာရေသိ။ တေ တာဝဒေဝ အန္တရဟိတတာပသဝေသာ အဋ္ဌပရိက္ခာရဝရဓရာ သဋ္ဌိဝဿိကတ္ထေရာ ဝိယ အဟေသုံ။

သရဒတာပသော ပန ‘‘အဟော ဝတာဟမ္ပိ အယံ နိသဘတ္ထေရော ဝိယ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂသာဝကော ဘဝေယျ’’န္တိ သတ္ထု ဒေသနာကာလေ ဥပ္ပန္နပရိဝိတက္ကတာယ အညဝိဟိတော ဟုတွာ မဂ္ဂဖလာနိ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ နာသက္ခိ။ အထ တထာဂတံ ဝန္ဒိတွာ တထာ ပဏိဓာနံ အကာသိ။ သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယေန သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ – ‘‘ဣတော တွံ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကံ ဧကံ အသင်္ချေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂသာဝကော သာရိပုတ္တော နာမ ဘဝိဿသီ’’တိ ဗျာကရိတွာ ဓမ္မကထံ ဝတွာ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော အာကာသံ ပက္ခန္ဒိ။

သရဒတာပသောပိ သဟာယကဿ သိရိဝဍ္ဎဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ, သမ္မ, မယာ အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ အနာဂတေ ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ ဂေါတမဿ နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ အဂ္ဂသာဝကဋ္ဌာနံ ပတ္ထိတံ, တွမ္ပိ တဿ ဒုတိယသာဝကဋ္ဌာနံ ပတ္ထေဟီတိ။

သိရိဝဍ္ဎော တံ ဥပဒေသံ သုတွာ အတ္တနော နိဝေသနဒွါရေ အဋ္ဌကရီသမတ္တံ ဌာနံ သမတလံ ကာရေတွာ လာဇပဉ္စမာနိ ပုပ္ဖါနိ ဝိကိရိတွာ နီလုပ္ပလစ္ဆဒနံ မဏ္ဍပံ ကာရေတွာ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညာပေတွာ ဘိက္ခူနမ္ပိ အာသနာနိ ပညာပေတွာ မဟန္တံ သက္ကာရသမ္မာနံ သဇ္ဇေတွာ, သရဒတာပသေန သတ္ထာရံ နိမန္တာပေတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ, ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ မဟာရဟေဟိ ဝတ္ထေဟိ အစ္ဆာဒေတွာ, ဒုတိယသာဝကဘာဝါယ ပဏိဓာနံ အကာသိ။ သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယေန သမိဇ္ဈနဘာဝံ ဒိသွာ ဝုတ္တနယေန ဗျာကရိတွာ ဘတ္တာနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ သိရိဝဍ္ဎော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌော ယာဝဇီဝံ ကုသလကမ္မံ ကတွာ ဒုတိယစိတ္တဝါရေ ကာမာဝစရဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ။ သရဒတာပသော စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိ။

တတော ပဋ္ဌာယ နေသံ ဥဘိန္နမ္ပိ အန္တရာကမ္မံ န ကထိတံ။ အမှာကံ ပန ဘဂဝတော ဥပ္ပတ္တိတော ပုရေတရမေဝ သရဒတာပသော ရာဇဂဟဿ အဝိဒူရေ ဥပတိဿဂါမေ ရူပသာရိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ။ တံဒိဝသမေဝဿ သဟာယောပိ ရာဇဂဟဿေဝ အဝိဒူရေ ကောလိတဂါမေ မောဂ္ဂလိယာ ဗြာဟ္မဏိယာ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ။ တာနိ ကိရ ဒွေပိ ကုလာနိ ယာဝ သတ္တမာ ကုလပရိဝဋ္ဋာ အာဗဒ္ဓပဋိဗဒ္ဓသဟာယကာနေဝ။ တေသံ ဒွိန္နံ ဧကဒိဝသမေဝ ဂဗ္ဘပရိဟာရမဒံသု။ ဒသမာသစ္စယေန ဇာတာနမ္ပိ တေသံ ဆသဋ္ဌိ ဓာတိယော ဥပဋ္ဌာပေသုံ, နာမဂ္ဂဟဏဒိဝသေ ရူပသာရိဗြာဟ္မဏိယာ ပုတ္တဿ ဥပတိဿဂါမေ ဇေဋ္ဌကုလဿ ပုတ္တတ္တာ ဥပတိဿောတိ နာမံ အကံသု။ ဣတရဿ ကောလိတဂါမေ ဇေဋ္ဌကုလဿ ပုတ္တတ္တာ ကောလိတောတိ နာမံ အကံသု။ တေ ဥဘောပိ မဟတာ ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎန္တာ ဝုဒ္ဓိမနွာယ သဗ္ဗသိပ္ပါနံ ပါရံ အဂမံသု။

အထေကဒိဝသံ တေ ရာဇဂဟေ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇံ ပဿန္တာ မဟာဇနံ သန္နိပတိတံ ဒိသွာ ဉာဏဿ ပရိပါကဂတတ္တာ ယောနိသော ဥမ္မုဇ္ဇန္တာ ‘‘သဗ္ဗေပိမေ ဩရံ ဝဿသတာနံ မစ္စုမုခေ ပတိဿန္တီ’’တိ သံဝေဂံ ပဋိလဘိတွာ ‘‘အမှေဟိ မောက္ခဓမ္မော ပရိယေသိတဗ္ဗော, တဉ္စ ပရိယေသန္တေဟိ ဧကံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ နိစ္ဆယံ ကတွာ ပဉ္စဟိ မာဏဝကသတေဟိ သဒ္ဓိံ သဉ္စယဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိံသု။ တေသံ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ သဉ္စယော လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တော အဟောသိ။ တေ ကတိပါဟေနေဝ သဗ္ဗံ သဉ္စယဿ သမယံ ပရိဂ္ဂဏှိတွာ တတ္ထ သာရံ အဒိသွာ တတော နိက္ခမိတွာ တတ္ထ တတ္ထ တေ တေ ပဏ္ဍိတသမ္မတေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, တေ တေဟိ ပုဋ္ဌာ နေဝ သမ္ပာယန္တိ, အညဒတ္ထု တေယေဝ တေသံ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ။ ဧဝံ တေ မောက္ခံ ပရိယေသန္တာ ကတိကံ အကံသု – ‘‘အမှေသု ယော ပဌမံ အမတံ အဓိဂစ္ဆတိ, သော ဣတရဿ အာရောစေတူ’’တိ။

တေန စ သမယေန အမှာကံ သတ္ထရိ ပဌမာဘိသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ အနုပုဗ္ဗေန ဥရုဝေလကဿပါဒိကေ သဟဿဇဋိလေ ဒမေတွာ ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တေ ဧကဒိဝသံ ဥပတိဿော ပရိဗ္ဗာဇကော ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ ဂစ္ဆန္တော အာယသ္မန္တံ အဿဇိတ္ထေရံ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ‘‘န မယာ ဧဝရူပေါ အာကပ္ပသမ္ပန္နော ပဗ္ဗဇိတော ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော, သန္တဓမ္မေန နာမ ဧတ္ထ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ သဉ္ဇာတပ္ပသာဒေါ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုံ အာယသ္မန္တံ ဥဒိက္ခန္တော ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိ။ ထေရောပိ လဒ္ဓပိဏ္ဍပါတော ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ပတိရူပံ ဩကာသံ ဂတော။ ပရိဗ္ဗာဇကော အတ္တနော ပရိဗ္ဗာဇကပီဌံ ပညာပေတွာ အဒါသိ။ ဘတ္တကိစ္စပရိယောသာနေ စဿ အတ္တနော ကုဏ္ဍိကာယ ဥဒကံ အဒါသိ။

ဧဝံ သော အာစရိယဝတ္တံ ကတွာ ကတဘတ္တကိစ္စေန ထေရေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ‘‘ကော ဝါ တေ သတ္ထာ, ကဿ ဝါ တွံ ဓမ္မံ ရောစေသီ’’တိ ပုစ္ဆိ။ ထေရော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ အပဒိသိ။ ပုန တေန ‘‘ကိံဝါဒီ ပနာယသ္မတော သတ္ထာ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘ဣမဿ သာသနဿ ဂမ္ဘီရတံ ဒဿေဿာမီ’’တိ အတ္တနော နဝကဘာဝံ ပဝေဒေတွာ သင်္ခေပဝသေန စဿ သာသနဓမ္မံ ကထေန္တော ‘‘ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ’’တိ (မဟာဝ။ ၆၀၊ အပ။ ထေရ ၁။၁။၂၈၆၊ ပေဋကော။ ၉) ဂါထမာဟ။ ပရိဗ္ဗာဇကော ပဌမပဒဒွယမေဝ သုတွာ သဟဿနယသမ္ပန္နေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာသိ, ဣတရံ ပဒဒွယံ သောတာပန္နကာလေ နိဋ္ဌာသိ။ ဂါထာပရိယောသာနေ ပန သောတာပန္နော ဟုတွာ ဥပရိ ဝိသေသေ အပ္ပဝတ္တေန္တေ ‘‘ဘဝိဿတိ ဧတ္ထ ကာရဏ’’န္တိ သလ္လက္ခေတွာ ထေရံ အာဟ – ‘‘မာ, ဘန္တေ, ဥပရိ ဓမ္မဒေသနံ ဝဍ္ဎယိတ္ထ, ဧတ္တကမေဝ ဟောတု, ကဟံ အမှာကံ သတ္ထာ ဝသတီ’’တိ? ‘‘ဝေဠုဝနေ’’တိ။ ‘‘ဘန္တေ, တုမှေ ပုရတော ဂစ္ဆထ, အဟံ မယှံ သဟာယကဿ ကတပဋိညံ မောစေတွာ တံ ဂဟေတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ထေရံ ဥယျောဇေတွာ ပရိဗ္ဗာဇကာရာမံ အဂမာသိ။

ကောလိတပရိဗ္ဗာဇကော တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ‘‘မုခဝဏ္ဏော န အညဒိဝသေသု ဝိယ, အဒ္ဓါနေန အမတံ အဓိဂတံ ဘဝိဿတီ’’တိ တေနေဝဿ ဝိသေသာဓိဂမံ သမ္ဘာဝေတွာ အမတာဓိဂမံ ပုစ္ဆိ။ သောပိဿ ‘‘အာမာဝုသော, အမတံ အဓိဂတ’’န္တိ ပဋိဇာနိတွာ တမေဝ ဂါထံ အဘာသိ။ ဂါထာပရိယောသာနေ ကောလိတော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိတွာ အာဟ – ‘‘ကဟံ နော သတ္ထာ’’တိ? ‘‘ဝေဠုဝနေ’’တိ။ ‘‘တေန ဟိ, အာဝုသော, အာယာမ, သတ္ထာရံ ပဿိဿာမာ’’တိ။ ဥပတိဿော သဗ္ဗကာလမ္ပိ အာစရိယပူဇကောဝ, တသ္မာ သဉ္စယဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဂုဏေ ပကာသေတွာ တမ္ပိ သတ္ထု သန္တိကံ နေတုကာမော အဟောသိ။ သော လာဘာသာပကတော အန္တေဝါသိကဘာဝံ အနိစ္ဆန္တော ‘‘န သက္ကောမိ စာဋိ ဟုတွာ ဥဒကသိဉ္စနံ ဟောတု’’န္တိ ပဋိက္ခိပိ။ တေ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ တံ သညာပေတုံ အသက္ကောန္တာ အတ္တနော ဩဝါဒေ ဝတ္တမာနေဟိ အဍ္ဎတေယျသတေဟိ အန္တေဝါသိကေဟိ သဒ္ဓိံ ဝေဠုဝနံ အဂမံသု။ သတ္ထာ တေ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ ဒိသွာ ‘‘ဧတံ မေ သာဝကယုဂံ ဘဝိဿတိ အဂ္ဂံ ဘဒ္ဒယုဂ’’န္တိ ဝတွာ တေသံ ပရိသာယ စရိယဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဧဟိဘိက္ခုဘာဝေန ဥပသမ္ပဒံ အဒါသိ။ ယထာ တေသံ, ဧဝံ အဂ္ဂသာဝကာနမ္ပိ ဣဒ္ဓိမယပတ္တစီဝရံ အာဂတမေဝ။ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယကိစ္စံ ပန န နိဋ္ဌာတိ။ ကသ္မာ? သာဝကပါရမီဉာဏဿ မဟန္တတာယ။

တေသု အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော သတ္တမေ ဒိဝသေ မဂဓရဋ္ဌေ ကလ္လဝါလဂါမေ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ထိနမိဒ္ဓေ ဩက္ကန္တေ သတ္ထာရာ သံဝေဇိတော ထိနမိဒ္ဓံ ဝိနောဒေတွာ ဓာတုကမ္မဋ္ဌာနံ (အ။ နိ။ ၇။၆၁) သုဏန္တော ဧဝ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယံ အဓိဂန္တွာ သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကံ ပါပုဏိ။ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော အဍ္ဎမာသံ အတိက္ကမိတွာ သတ္ထာရာ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟေ သူကရခတလေဏေ ဝိဟရန္တော အတ္တနော ဘာဂိနေယျဿ ဒီဃနခပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝေဒနာပရိဂ္ဂဟသုတ္တန္တေ (မ။ နိ။ ၂။၂၀၁ အာဒယော) ဒေသိယမာနေ ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ ပရဿ ဝဍ္ဎိတံ ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇန္တော- ဝိယ သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကံ ပါပုဏိ။ ဣတိ ဒွိန္နမ္ပိ အဂ္ဂသာဝကာနံ သတ္ထု သမီပေ ဧဝ သာဝကပါရမီဉာဏံ မတ္ထကံ ပတ္တံ။ တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ။ ထေရ ၁။၁။၁၄၁-၃၇၄) –

‘‘ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ, လမ္ဗကော နာမ ပဗ္ဗတော၊

အဿမော သုကတော မယှံ, ပဏ္ဏသာလာ သုမာပိတာ။

‘‘ဥတ္တာနကူလာ နဒိကာ, သုပတိတ္ထာ မနောရမာ၊

သုသုဒ္ဓပုလိနာကိဏ္ဏာ, အဝိဒူရေ မမဿမံ။

‘‘အသက္ခရာ အပဗ္ဘာရာ, သာဒု အပ္ပဋိဂန္ဓိကာ၊

သန္ဒတီ နဒိကာ တတ္ထ, သောဘယန္တာ မမဿမံ။

‘‘ကုမ္ဘီလာ မကရာ စေတ္ထ, သုသုမာရာ စ ကစ္ဆပါ၊

စရန္တိ နဒိယာ တတ္ထ, သောဘယန္တာ မမဿမံ။

‘‘ပါဌီနာ ပါဝုသာ မစ္ဆာ, ဗလဇာ မုဉ္ဇရောဟိတာ၊

ဝဂ္ဂဠာ ပပတာယန္တာ, သောဘယန္တိ မမဿမံ။

‘‘ဥဘော ကူလေသု နဒိယာ, ပုပ္ဖိနော ဖလိနော ဒုမာ၊

ဥဘတော အဘိလမ္ဗန္တာ, သောဘယန္တိ မမဿမံ။

‘‘အမ္ဗာ သာလာ စ တိလကာ, ပါဋလီ သိန္ဒုဝါရကာ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ, ပုပ္ဖိတာ မမ အဿမေ။

‘‘စမ္မကာ သဠလာ နီပါ, နာဂပုန္နာဂကေတကာ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ, ပုပ္ဖိတာ မမ အဿမေ။

‘‘အတိမုတ္တာ အသောကာ စ, ဘဂိနီမာလာ စ ပုပ္ဖိတာ၊

အင်္ကောလာ ဗိမ္ဗိဇာလာ စ, ပုပ္ဖိတာ မမ အဿမေ။

‘‘ကေတကာ ကန္ဒလိ စေဝ, ဂေါဓုကာ တိဏသူလိကာ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ သမ္ပဝန္တာ, သောဘယန္တိ မမဿမံ။

‘‘ကဏိကာရာ ကဏ္ဏိကာ စ, အသနာ အဇ္ဇုနာ ဗဟူ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ သမ္ပဝန္တာ, သောဘယန္တိ မမဿမံ။

‘‘ပုန္နာဂါ ဂိရိပုန္နာဂါ, ကောဝိဠာရာ စ ပုပ္ဖိတာ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ သမ္ပဝန္တာ, သောဘယန္တိ မမဿမံ။

‘‘ဥဒ္ဒါလကာ စ ကုဋဇာ, ကဒမ္ဗာ ဝကုလာ ဗဟူ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ သမ္ပဝန္တာ, သောဘယန္တိ မမဿမံ။

‘‘အာဠကာ ဣသိမုဂ္ဂါ စ, ကဒလိမာတုလုင်္ဂိယော၊

ဂန္ဓောဒကေန သံဝဍ္ဎာ, ဖလာနိ ဓာရယန္တိ တေ။

‘‘အညေ ပုပ္ဖန္တိ ပဒုမာ, အညေ ဇာယန္တိ ကေသရီ၊

အညေ ဩပုပ္ဖါ ပဒုမာ, ပုပ္ဖိတာ တဠာကေ တဒါ။

‘‘ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ ပဒုမာ, နိဒ္ဓါဝန္တိ မုဠာလိယော၊

သိင်္ဃာဋိပတ္တမာကိဏ္ဏာ, သောဘန္တိ တဠာကေ တဒါ။

‘‘နယိတာ အမ္ဗဂန္ဓီ စ, ဥတ္တလီ ဗန္ဓုဇီဝကာ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ, ပုပ္ဖိတာ တဠာကေ တဒါ။

‘‘ပါဌီနာ ပါဝုသာ မစ္ဆာ, ဗလဇာ မုဉ္ဇရောဟိတာ၊

သံဂုလာ မဂ္ဂုရာ စေဝ, ဝသန္တိ တဠာကေ တဒါ။

‘‘ကုမ္ဘီလာ သုသုမာရာ စ, တန္တိဂါဟာ စ ရက္ခသာ၊

ဩဂုဟာ အဇဂရာ စ, ဝသန္တိ တဠာကေ တဒါ။

‘‘ပါရေဝတာ ရဝိဟံသာ, စက္ကဝါကာ နဒီစရာ၊

ကောကိလာ သုကသာဠိကာ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘ကုကုတ္ထကာ ကုဠီရကာ, ဝနေ ပေါက္ခရသာတကာ၊

ဒိန္ဒိဘာ သုဝပေါတာ စ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘ဟံသာ ကောဉ္စာ မယူရာ စ, ကောကိလာ တမ္ဗစူဠကာ၊

ပမ္ပကာ ဇီဝံဇီဝါ စ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘ကောသိကာ ပေါဋ္ဌသီသာ စ, ကုရရာ သေနကာ ဗဟူ၊

မဟာကာဠာ စ သကုဏာ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘ပသဒါ စ ဝရာဟာ စ, စမရာ ဂဏ္ဍကာ ဗဟူ၊

ရောဟိစ္စာ သုကပေါတာ စ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘သီဟဗျဂ္ဃါ စ ဒီပီ စ, အစ္ဆကောကတရစ္ဆကာ၊

တိဓာ ပဘိန္နမာတင်္ဂါ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘ကိန္နရာ ဝါနရာ စေဝ, အထောပိ ဝနကမ္မိကာ၊

စေတာ စ လုဒ္ဒကာ စေဝ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘တိန္ဒုကာနိ ပိယာလာနိ, မဓုကေ ကာသုမာရိယော၊

ဓုဝံ ဖလာနိ ဓာရေန္တိ, အဝိဒူရေ မမဿမံ။

‘‘ကောသမ္ဗာ သဠလာ နိမ္ဗာ, သာဒုဖလသမာယုတာ၊

ဓုဝံ ဖလာနိ ဓာရေန္တိ, အဝိဒူရေ မမဿမံ။

‘‘ဟရီတကာ အာမလကာ, အမ္ဗဇမ္ဗုဝိဘီတကာ၊

ကောလာ ဘလ္လာတကာ ဗိလ္လာ, ဖလာနိ ဓာရယန္တိ တေ။

‘‘အာလုဝါ စ ကဠမ္ဗာ စ, ဗိဠာလီတက္ကဠာနိ စ၊

ဇီဝကာ သုတကာ စေဝ, ဗဟုကာ မမ အဿမေ။

‘‘အဿမဿာဝိဒူရမှိ, တဠာကာသုံ သုနိမ္မိတာ၊

အစ္ဆောဒကာ သီတဇလာ, သုပတိတ္ထာ မနောရမာ။

‘‘ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ, ပုဏ္ဍရီကသမာယုတာ၊

မန္ဒာလကေဟိ သဉ္ဆန္နာ, ဒိဗ္ဗဂန္ဓောပဝါယတိ။

‘‘ဧဝံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နေ, ပုပ္ဖိတေ ဖလိတေ ဝနေ၊

သုကတေ အဿမေ ရမ္မေ, ဝိဟရာမိ အဟံ တဒါ။

‘‘သီလဝါ ဝတသမ္ပန္နော, ဈာယီ ဈာနရတော သဒါ၊

ပဉ္စာဘိညာဗလပ္ပတ္တော, သုရုစိ နာမ တာပသော။

‘‘စတုဝီသသဟဿာနိ, သိဿာ မယှံ ဥပဋ္ဌဟုံ၊

သဗ္ဗေ မံ ဗြာဟ္မဏာ ဧတေ, ဇာတိမန္တော ယသဿိနော။

‘‘လက္ခဏေ ဣတိဟာသေ စ, သနိဃဏ္ဍုသကေဋုဘေ၊

ပဒကာ ဝေယျာကရဏာ, သဓမ္မေ ပါရမိံ ဂတာ။

‘‘ဥပ္ပါတေသု နိမိတ္တေသု, လက္ခဏေသု စ ကောဝိဒါ၊

ပထဗျာ ဘူမန္တလိက္ခေ, မမ သိဿာ သုသိက္ခိတာ။

‘‘အပ္ပိစ္ဆာ နိပကာ ဧတေ, အပ္ပါဟာရာ အလောလုပါ၊

လာဘာလာဘေန သန္တုဋ္ဌာ, ပရိဝါရေန္တိ မံ သဒါ။

‘‘ဈာယီ ဈာနရတာ ဓီရာ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ၊

အာကိဉ္စညံ ပတ္ထယန္တာ, ပရိဝါရေန္တိ မံ သဒါ။

‘‘အဘိညာပါရမိပ္ပတ္တာ, ပေတ္တိကေ ဂေါစရေ ရတာ၊

အန္တလိက္ခစရာ ဓီရာ, ပရိဝါရေန္တိ မံ သဒါ။

‘‘သံဝုတာ ဆသု ဒွါရေသု, အနေဇာ ရက္ခိတိန္ဒြိယာ၊

အသံသဋ္ဌာ စ တေ ဓီရာ, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘ပလ္လင်္ကေန နိသဇ္ဇာယ, ဌာနစင်္ကမနေန စ၊

ဝီတိနာမေန္တိ တေ ရတ္တိံ, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘ရဇ္ဇနီယေ န ရဇ္ဇန္တိ, ဒုဿနီယေ န ဒုဿရေ၊

မောဟနီယေ န မုယှန္တိ, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘ဣဒ္ဓိံ ဝီမံသမာနာ တေ, ဝတ္တန္တိ နိစ္စကာလိကံ၊

ပထဝိံ တေ ပကမ္ပေန္တိ, သာရဗ္ဘေန ဒုရာသဒါ။

‘‘ကီဠမာနာ စ တေ သိဿာ, ကီဠန္တိ ဈာနကီဠိတံ။

ဇမ္ဗုတော ဖလမာနေန္တိ, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘အညေ ဂစ္ဆန္တိ ဂေါယာနံ, အညေ ပုဗ္ဗဝိဒေဟကံ၊

အညေ စ ဥတ္တရကုရုံ, ဧသနာယ ဒုရာသဒါ။

‘‘ပုရတော ပေသေန္တိ ခါရိံ, ပစ္ဆတော စ ဝဇန္တိ တေ၊

စတုဝီသသဟဿေဟိ, ဆာဒိတံ ဟောတိ အမ္ဗရံ။

‘‘အဂ္ဂိပါကီ အနဂ္ဂီ စ, ဒန္တောဒုက္ခလိကာပိ စ၊

အသ္မေန ကောဋ္ဋိတာ ကေစိ, ပဝတ္တဖလဘောဇနာ။

‘‘ဥဒကောရောဟဏာ ကေစိ, သာယံ ပါတော သုစီရတာ၊

တောယာဘိသေစနကရာ, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘ပရူဠှကစ္ဆနခလောမာ, ပင်္ကဒန္တာ ရဇဿိရာ၊

ဂန္ဓိတာ သီလဂန္ဓေန, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘ပါတောဝ သန္နိပတိတွာ, ဇဋိလာ ဥဂ္ဂတာပနာ၊

လာဘာလာဘံ ပကိတ္တေတွာ, ဂစ္ဆန္တိ အမ္ဗရေ တဒါ။

‘‘ဧတေသံ ပက္ကမန္တာနံ, မဟာသဒ္ဒေါ ပဝတ္တတိ၊

အဇိနစမ္မသဒ္ဒေန, မုဒိတာ ဟောန္တိ ဒေဝတာ။

‘‘ဒိသောဒိသံ ပက္ကမန္တိ, အန္တလိက္ခစရာ ဣသီ၊

သကေ ဗလေနုပတ္ထဒ္ဓါ, တေ ဂစ္ဆန္တိ ယဒိစ္ဆကံ။

‘‘ပထဝီကမ္ပကာ ဧတေ, သဗ္ဗေဝ နဘစာရိနော၊

ဥဂ္ဂတေဇာ ဒုပ္ပသဟာ, သာဂရောဝ အခေါဘိယာ။

‘‘ဌာနစင်္ကမိနော ကေစိ, ကေစိ နေသဇ္ဇိကာ ဣသီ၊

ပဝတ္တဘောဇနာ ကေစိ, မမ သိဿာ ဒုရာသဒါ။

‘‘မေတ္တာဝိဟာရိနော ဧတေ, ဟိတေသီ သဗ္ဗပါဏိနံ၊

အနတ္တုက္ကံသကာ သဗ္ဗေ, န တေ ဝမ္ဘေန္တိ ကဿစိ။

‘‘သီဟရာဇာဝသမ္ဘီတာ, ဂဇရာဇာဝ ထာမဝါ၊

ဒုရာသဒါ ဗျဂ္ဃါရိဝ, အာဂစ္ဆန္တိ မမန္တိကေ။

‘‘ဝိဇ္ဇာဓရာ ဒေဝတာ စ, နာဂဂန္ဓဗ္ဗရက္ခသာ၊

ကုမ္ဘဏ္ဍာ ဒါနဝါ ဂရုဠာ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘တေ ဇဋာခါရိဘရိတာ, အဇိနုတ္တရဝါသနာ၊

အန္တလိက္ခစရာ သဗ္ဗေ, ဥပဇီဝန္တိ တံ သရံ။

‘‘သဒါနုစ္ဆဝိကာ ဧတေ, အညမညံ သဂါရဝါ၊

စတုဗ္ဗီသသဟဿာနံ, ခိပိတသဒ္ဒေါ န ဝိဇ္ဇတိ။

‘‘ပါဒေ ပါဒံ နိက္ခိပန္တာ, အပ္ပသဒ္ဒါ သုသံဝုတာ၊

ဥပသင်္ကမ္မ သဗ္ဗေဝ, သိရသာ ဝန္ဒရေ မမံ။

‘‘တေဟိ သိဿေဟိ ပရိဝုတော, သန္တေဟိ စ တပဿိဘိ၊

ဝသာမိ အဿမေ တတ္ထ, ဈာယီ ဈာနရတော အဟံ။

‘‘ဣသီနံ သီလဂန္ဓေန, ပုပ္ဖဂန္ဓေန စူဘယံ၊

ဖလီနံ ဖလဂန္ဓေန, ဂန္ဓိတော ဟောတိ အဿမော။

‘‘ရတ္တိန္ဒိဝံ န ဇာနာမိ, အရတိ မေ န ဝိဇ္ဇတိ၊

သကေ သိဿေ ဩဝဒန္တော, ဘိယျော ဟာသံ လဘာမဟံ။

‘‘ပုပ္ဖါနံ ပုပ္ဖမာနာနံ, ဖလာနဉ္စ ဝိပစ္စတံ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓာ ပဝါယန္တိ, သောဘယန္တာ မမဿမံ။

‘‘သမာဓိမှာ ဝုဋ္ဌဟိတွာ, အတာပီ နိပကော အဟံ၊

ခါရိဘာရံ ဂဟေတွာန, ဝနံ အဇ္ဈောဂဟိံ အဟံ။

‘‘ဥပ္ပါတေ သုပိနေ စာပိ, လက္ခဏေသု သုသိက္ခိတော၊

ပဝတ္တမာနံ မန္တပဒံ, ဓာရယာမိ အဟံ တဒါ။

‘‘အနောမဒဿီ ဘဂဝါ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဝိဝေကကာမော သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဟိမဝန္တမုပါဂမိ။

‘‘အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ဟိမဝန္တံ, အဂ္ဂေါ ကာရုဏိကော မုနိ၊

ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာန, နိသီဒိ ပုရိသုတ္တမော။

‘‘တမဒ္ဒသာဟံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သပ္ပဘာသံ မနောရမံ၊

ဣန္ဒီဝရံဝ ဇလိတံ, အာဒိတ္တံဝ ဟုတာသနံ။

‘‘ဇလန္တံ ဒီပရုက္ခံဝ, ဝိဇ္ဇုတံ ဂဂနေ ယထာ၊

သုဖုလ္လံ သာလရာဇံဝ, အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ။

‘‘အယံ နာဂေါ မဟာဝီရော, ဒုက္ခဿန္တကရော မုနိ၊

ဣမံ ဒဿနမာဂမ္မ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမုစ္စရေ။

‘‘ဒိသွာနာဟံ ဒေဝဒေဝံ, လက္ခဏံ ဥပဓာရယိံ၊

ဗုဒ္ဓေါ နု ခေါ န ဝါ ဗုဒ္ဓေါ, ဟန္ဒ ပဿာမိ စက္ခုမံ။

‘‘သဟဿာရာနိ စက္ကာနိ, ဒိဿန္တိ စရဏုတ္တမေ၊

လက္ခဏာနိဿ ဒိသွာန, နိဋ္ဌံ ဂစ္ဆေ တထာဂတေ။

‘‘သမ္မဇ္ဇနိံ ဂဟေတွာန, သမ္မဇ္ဇိတွာနဟံ တဒါ၊

အထ ပုပ္ဖေ သမာနေတွာ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ အပူဇယိံ။

‘‘ပူဇယိတွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ၊

ဧကံသံ အဇိနံ ကတွာ, နမဿိံ လောကနာယကံ။

‘‘ယေန ဉာဏေန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဝိဟရတိ အနာသဝေါ၊

တံ ဉာဏံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။

‘‘သမုဒ္ဓရသိမံ လောကံ, သယမ္ဘူ အမိတောဒယ၊

တဝ ဒဿနမာဂမ္မ, ကင်္ခါသောတံ တရန္တိ တေ။

‘‘တုဝံ သတ္ထာ စ ကေတု စ, ဓဇော ယူပေါ စ ပါဏိနံ၊

ပရာယဏော ပတိဋ္ဌာ စ, ဒီပေါ စ ဒွိပဒုတ္တမော။

‘‘သက္ကာ သမုဒ္ဒေ ဥဒကံ, ပမေတုံ အာဠှကေန ဝါ၊

န တွေဝ တဝ သဗ္ဗညု, ဉာဏံ သက္ကာ ပမေတဝေ။

‘‘ဓာရေတုံ ပထဝိံ သက္ကာ, ဌပေတွာ တုလမဏ္ဍလေ၊

န တွေဝ တဝ သဗ္ဗညု, ဉာဏံ သက္ကာ ဓရေတဝေ။

‘‘အာကာသော မိနိတုံ သက္ကာ, ရဇ္ဇုယာ အင်္ဂုလေန ဝါ၊

န တွေဝ တဝ သဗ္ဗညု, ဉာဏံ သက္ကာ ပမေတဝေ။

‘‘မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ, ပထဝိဉ္စာခိလဉ္ဇဟေ၊

ဗုဒ္ဓဉာဏံ ဥပါဒါယ, ဥပမာတော န ယုဇ္ဇရေ။

‘‘သဒေဝကဿ လောကဿ, စိတ္တံ ယေသံ ပဝတ္တတိ၊

အန္တောဇာလီကတာ ဧတေ, တဝ ဉာဏမှိ စက္ခုမ။

‘‘ယေန ဉာဏေန ပတ္တောသိ, ကေဝလံ ဗောဓိမုတ္တမံ၊

တေန ဉာဏေန သဗ္ဗညု, မဒ္ဒသီ ပရတိတ္ထိယေ။

‘‘ဣမာ ဂါထာ ထဝိတွာန, သုရုစိ နာမ တာပသော၊

အဇိနံ ပတ္ထရိတွာန, ပထဝိယံ နိသီဒိ သော။

‘‘စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ, အဇ္ဈောဂါဠှော မဟဏ္ဏဝေ၊

အစ္စုဂ္ဂတော တာဝဒေဝ, ဂိရိရာဇာ ပဝုစ္စတိ။

‘‘တာဝ အစ္စုဂ္ဂတော နေရု, အာယတော ဝိတ္ထတော စ သော၊

စုဏ္ဏိတော အဏုဘေဒေန, ကောဋိသတသဟဿသော။

‘‘လက္ခေ ဌပိယမာနမှိ, ပရိက္ခယမဂစ္ဆထ၊

န တွေဝ တဝ သဗ္ဗညု, ဉာဏံ သက္ကာ ပမေတဝေ။

‘‘သုခုမစ္ဆိကေန ဇာလေန, ဥဒကံ ယော ပရိက္ခိပေ၊

ယေ ကေစိ ဥဒကေ ပါဏာ, အန္တောဇာလီကတာ သိယုံ။

‘‘တထေဝ ဟိ မဟာဝီရ, ယေ ကေစိ ပုထုတိတ္ထိယာ၊

ဒိဋ္ဌိဂဟနပက္ခန္ဒာ, ပရာမာသေန မောဟိတာ။

‘‘တဝ သုဒ္ဓေန ဉာဏေန, အနာဝရဏဒဿိနာ၊

အန္တောဇာလီကတာ ဧတေ, ဉာဏံ တေ နာတိဝတ္တရေ။

‘‘ဘဂဝါ တမှိ သမယေ, အနောမဒဿီ မဟာယသော၊

ဝုဋ္ဌဟိတွာ သမာဓိမှာ, ဒိသံ ဩလောကယီ ဇိနော။

‘‘အနောမဒဿိမုနိနော, နိသဘော နာမ သာဝကော၊

ပရိဝုတော သတသဟဿေဟိ, သန္တစိတ္တေဟိ တာဒိဘိ။

‘‘ခီဏာသဝေဟိ သုဒ္ဓေဟိ, ဆဠဘိညေဟိ ဈာယိဘိ၊

စိတ္တမညာယ ဗုဒ္ဓဿ, ဥပေသိ လောကနာယကံ။

‘‘အန္တလိက္ခေ ဌိတာ တတ္ထ, ပဒက္ခိဏမကံသု တေ၊

နမဿန္တာ ပဉ္ဇလိကာ, ဩတရုံ ဗုဒ္ဓသန္တိကေ။

‘‘အနောမဒဿီ ဘဂဝါ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, သိတံ ပါတုကရီ ဇိနော။

‘‘ဝရုဏော နာမုပဋ္ဌာကော, အနောမဒဿိဿ သတ္ထုနော၊

ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ, အပုစ္ဆိ လောကနာယကံ။

‘‘ကော နု ခေါ ဘဂဝါ ဟေတု, သိတကမ္မဿ သတ္ထုနော၊

န ဟိ ဗုဒ္ဓါ အဟေတူဟိ, သိတံ ပါတုကရောန္တိ တေ။

‘‘အနောမဒဿီ ဘဂဝါ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊

ဘိက္ခုမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ, ဣမံ ဂါထံ အဘာသထ။

‘‘ယော မံ ပုပ္ဖေန ပူဇေသိ, ဉာဏဉ္စာပိ အနုတ္ထဝိ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏောထ မမ ဘာသတော။

‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဂိရမညာယ, သဗ္ဗေ ဒေဝါ သမာဂတာ၊

သဒ္ဓမ္မံ သောတုကာမာ တေ, သမ္ဗုဒ္ဓမုပသင်္ကမုံ။

‘‘ဒသသု လောကဓာတူသု, ဒေဝကာယာ မဟိဒ္ဓိကာ၊

သဒ္ဓမ္မံ သောတုကာမာ တေ, သမ္ဗုဒ္ဓမုပသင်္ကမုံ။

‘‘ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ, သေနာ စ စတုရင်္ဂိနီ၊

ပရိဝါရေဿန္တိမံ နိစ္စံ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။

‘‘သဋ္ဌိတူရိယသဟဿာနိ, ဘေရိယော သမလင်္ကတာ၊

ဥပဋ္ဌိဿန္တိမံ နိစ္စံ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။

‘‘သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ။

‘‘အဠာရပမှာ ဟသုလာ, သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ၊

ပရိဝါရေဿန္တိမံ နိစ္စံ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။

‘‘ကပ္ပသတသဟဿာနိ, ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ၊

သဟဿက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တီ, ရာဇာ ရဋ္ဌေ ဘဝိဿတိ။

‘‘သဟဿက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊

ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ။

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝသမ္ပတ္တေ, မနုဿတ္တံ ဂမိဿတိ၊

ဗြာဟ္မဏီ သာရိယာ နာမ, ဓာရယိဿတိ ကုစ္ဆိနာ။

‘‘မာတုယာ နာမဂေါတ္တေန, ပညာယိဿတိယံ နရော၊

သာရိပုတ္တောတိ နာမေန, တိက္ခပညော ဘဝိဿတိ။

‘‘အသီတိကောဋီ ဆဍ္ဍေတွာ, ပဗ္ဗဇိဿတိကိဉ္စနော၊

ဂဝေသန္တော သန္တိပဒံ, စရိဿတိ မဟိံ ဣမံ။

‘‘အပရိမေယျေ ဣတော ကပ္ပေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ။

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ, ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

သာရိပုတ္တောတိ နာမေန, ဟေဿတိ အဂ္ဂသာဝကော။

‘‘အယံ ဘာဂီရထီ ဂင်္ဂါ, ဟိမဝန္တာ ပဘာဝိတာ၊

မဟာသမုဒ္ဒမပ္ပေတိ, တပ္ပယန္တီ မဟောဒဓိံ။

‘‘တထေဝါယံ သာရိပုတ္တော, သကေ တီသု ဝိသာရဒေါ၊

ပညာယ ပါရမိံ ဂန္တွာ, တပ္ပယိဿတိ ပါဏိနေ။

‘‘ဟိမဝန္တမုပါဒါယ, သာဂရဉ္စ မဟောဒဓိံ၊

ဧတ္ထန္တရေ ယံ ပုလိနံ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ။

‘‘တမ္ပိ သက္ကာ အသေသေန, သင်္ခါတုံ ဂဏနာ ယထာ၊

န တွေဝ သာရိပုတ္တဿ, ပညာယန္တော ဘဝိဿတိ။

‘‘လက္ခေ ဌပိယမာနမှိ, ခီယေ ဂင်္ဂါယ ဝါလုကာ၊

န တွေဝ သာရိပုတ္တဿ, ပညာယန္တော ဘဝိဿတိ။

‘‘မဟာသမုဒ္ဒေ ဦမိယော, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ၊

တထေဝ သာရိပုတ္တဿ, ပညာယန္တော န ဟေဿတိ။

‘‘အာရာဓယိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဂေါတမံ သကျပုင်္ဂဝံ၊

ပညာယ ပါရမိံ ဂန္တွာ, ဟေဿတိ အဂ္ဂသာဝကော။

‘‘ပဝတ္တိတံ ဓမ္မစက္ကံ, သကျပုတ္တေန တာဒိနာ၊

အနုဝတ္တေဿတိ သမ္မာ, ဝဿေန္တော ဓမ္မဝုဋ္ဌိယော။

‘‘သဗ္ဗမေတံ အဘိညာယ, ဂေါတမော သကျပုင်္ဂဝေါ၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေဿတိ။

‘‘အဟော မေ သုကတံ ကမ္မံ, အနောမဒဿိဿ သတ္ထုနော၊

ယဿာဟံ ကာရံ ကတွာန, သဗ္ဗတ္ထ ပါရမိံ ဂတော။

‘‘အပရိမေယျေ ကတံ ကမ္မံ, ဖလံ ဒဿေတိ မေ ဣဓ၊

သုမုတ္တော သရဝေဂေါဝ, ကိလေသေ ဈာပယိံ အဟံ။

‘‘အသင်္ခတံ ဂဝေသန္တော, နိဗ္ဗာနံ အစလံ ပဒံ၊

ဝိစိနံ တိတ္ထိယေ သဗ္ဗေ, ဧသာဟံ သံသရိံ ဘဝေ။

‘‘ယထာပိ ဗျာဓိတော ပေါသော, ပရိယေသေယျ ဩသဓံ၊

ဝိစိနေယျ ဝနံ သဗ္ဗံ, ဗျာဓိတော ပရိမုတ္တိယာ။

‘‘အသင်္ခတံ ဂဝေသန္တော, နိဗ္ဗာနံ အမတံ ပဒံ၊

အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ပဉ္စသတံ, ပဗ္ဗဇိံ ဣသိပဗ္ဗဇံ။

‘‘ဇဋာဘာရေန ဘရိတော, အဇိနုတ္တရနိဝါသနော၊

အဘိညာပါရမိံ ဂန္တွာ, ဗြဟ္မလောကံ အဂစ္ဆိဟံ။

‘‘နတ္ထိ ဗာဟိရကေ သုဒ္ဓိ, ဌပေတွာ ဇိနသာသနံ၊

ယေ ကေစိ ဗုဒ္ဓိမာ သတ္တာ, သုဇ္ဈန္တိ ဇိနသာသနေ။

‘‘အတ္တကာရမယံ ဧတံ, နယိဒံ ဣတိဟီတိဟံ၊

အသင်္ခတံ ဂဝေသန္တော, ကုတိတ္ထေ သဉ္စရိံ အဟံ။

‘‘ယထာ သာရတ္ထိကော ပေါသော, ကဒလိံ ဆေတွာန ဖာလယေ၊

န တတ္ထ သာရံ ဝိန္ဒေယျ, သာရေန ရိတ္တကော ဟိ သော။

‘‘တထေဝ တိတ္ထိယာ လောကေ, နာနာဒိဋ္ဌီ ဗဟုဇ္ဇနာ။

အသင်္ခတေန ရိတ္တာသေ, သာရေန ကဒလီ ယထာ။

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝသမ္ပတ္တေ, ဗြဟ္မဗန္ဓု အဟောသဟံ၊

မဟာဘောဂံ ဆဍ္ဍေတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ။

‘‘အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ၊

ဗြာဟ္မဏော သဉ္စယော နာမ, တဿ မူလေ ဝသာမဟံ။

‘‘သာဝကော တေ မဟာဝီရ, အဿဇိ နာမ ဗြာဟ္မဏော၊

ဒုရာသဒေါ ဥဂ္ဂတေဇော, ပိဏ္ဍာယ စရတီ တဒါ။

‘‘တမဒ္ဒသာသိံ သပ္ပညံ, မုနိံ မောနေ သမာဟိတံ၊

သန္တစိတ္တံ မဟာနာဂံ, သုဖုလ္လံ ပဒုမံ ယထာ။

‘‘ဒိသွာ မေ စိတ္တမုပ္ပဇ္ဇိ, သုဒန္တံ သုဒ္ဓမာနသံ၊

ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရံ, အရဟာယံ ဘဝိဿတိ။

‘‘ပါသာဒိကော ဣရိယတိ, အဘိရူပေါ သုသံဝုတော၊

ဥတ္တမေ ဒမထေ ဒန္တော, အမတဒဿီ ဘဝိဿတိ။

‘‘ယံနူနာဟံ ဥတ္တမတ္ထံ, ပုစ္ဆေယျံ တုဋ္ဌမာနသံ၊

သော မေ ပုဋ္ဌော ကထေဿတိ, ပဋိပုစ္ဆာမဟံ တဒါ။

‘‘ပိဏ္ဍပါတံ စရန္တဿ, ပစ္ဆတော အဂမာသဟံ၊

ဩကာသံ ပဋိမာနေန္တော, ပုစ္ဆိတုံ အမတံ ပဒံ။

‘‘ဝီထိန္တရေ အနုပ္ပတ္တံ, ဥပဂန္တွာန ပုစ္ဆဟံ၊

ကထံ ဂေါတ္တောသိ တွံ ဝီရ, ကဿ သိဿောသိ မာရိသ။

‘‘သော မေ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, အသမ္ဘီတောဝ ကေသရီ၊

ဗုဒ္ဓေါ လောကေ သမုပ္ပန္နော, တဿ သိဿောမှိ အာဝုသော။

‘‘ကီဒိသံ တေ မဟာဝီရ, အနုဇာတော မဟာယသော၊

ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ ဓမ္မံ, သာဓု မေ ကထယဿု ဘော။

‘‘သော မေ ပုဋ္ဌော ကထီ သဗ္ဗံ, ဂမ္ဘီရံ နိပုဏံ ပဒံ၊

တဏှာသလ္လဿ ဟန္တာရံ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ။

‘‘ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ, တေသံ ဟေတုံ တထာဂတော အာဟ၊

တေသဉ္စ ယော နိရောဓော, ဧဝံဝါဒီ မဟာသမဏော။

‘‘သောဟံ ဝိဿဇ္ဇိတေ ပဉှေ, ပဌမံ ဖလမဇ္ဈဂံ၊

ဝိရဇော ဝိမလော အာသိံ, သုတွာန ဇိနသာသနံ။

‘‘သုတွာန မုနိနော ဝါကျံ, ပဿိတွာ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ပရိယောဂါဠှသဒ္ဓမ္မော, ဣမံ ဂါထမဘာသဟံ။

‘‘ဧသေဝ ဓမ္မော ယဒိ တာဝဒေဝ, ပစ္စဗျထ ပဒမသောကံ၊

အဒိဋ္ဌံ အဗ္ဘတီတံ, ဗဟုကေဟိ ကပ္ပနဟုတေဟိ။

‘‘ယွာဟံ ဓမ္မံ ဂဝေသန္တော, ကုတိတ္ထေ သဉ္စရိံ အဟံ၊

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော, ကာလော မေ နပ္ပမဇ္ဇိတုံ။

‘‘တောသိတောဟံ အဿဇိနာ, ပတွာန အစလံ ပဒံ၊

သဟာယကံ ဂဝေသန္တော, အဿမံ အဂမာသဟံ။

‘‘ဒူရတောဝ မမံ ဒိသွာ, သဟာယော မေ သုသိက္ခိတော၊

ဣရိယာပထသမ္ပန္နော, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ။

‘‘ပသန္နမုခနေတ္တောသိ, မုနိဘာဝေါဝ ဒိဿတိ၊

အမတာဓိဂတော ကစ္စိ, နိဗ္ဗာနမစ္စုတံ ပဒံ။

‘‘သုဘာနုရူပေါ အာယာသိ, အာနေဉ္ဇကာရိတော ဝိယ၊

ဒန္တောဝ ဒန္တဒမထော, ဥပသန္တောသိ ဗြာဟ္မဏ။

‘‘အမတံ မယာဓိဂတံ, သောကသလ္လာပနူဒနံ၊

တွမ္ပိ တံ အဓိဂစ္ဆေသိ, ဂစ္ဆာမ ဗုဒ္ဓသန္တိကံ။

‘‘သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ, သဟာယော မေ သုသိက္ခိတော၊

ဟတ္ထေန ဟတ္ထံ ဂဏှိတွာ, ဥပဂမ္မ တဝန္တိကံ။

‘‘ဥဘောပိ ပဗ္ဗဇိဿာမ, သကျပုတ္တ တဝန္တိကေ၊

တဝ သာသနမာဂမ္မ, ဝိဟရာမ အနာသဝါ။

‘‘ကောလိတော ဣဒ္ဓိယာ သေဋ္ဌော, အဟံ ပညာယ ပါရဂေါ၊

ဥဘောဝ ဧကတော ဟုတွာ, သာသနံ သောဘယာမသေ။

‘‘အပရိယောသိတသင်္ကပ္ပေါ, ကုတိတ္ထေ သဉ္စရိံ အဟံ၊

တဝ ဒဿနမာဂမ္မ, သင်္ကပ္ပေါ ပူရိတော မမ။

‘‘ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ, ပုပ္ဖန္တိ သမယေ ဒုမာ၊

ဒိဗ္ဗဂန္ဓာ သမ္ပဝန္တိ, တောသေန္တိ သဗ္ဗပါဏိနံ။

‘‘တထေဝါဟံ မဟာဝီရ, သကျပုတ္တ မဟာယသ၊

သာသနေ တေ ပတိဋ္ဌာယ, သမယေသာမိ ပုပ္ဖိတုံ။

‘‘ဝိမုတ္တိပုပ္ဖံ ဧသန္တော, ဘဝသံသာရမောစနံ၊

ဝိမုတ္တိပုပ္ဖလာဘေန, တောသေမိ သဗ္ဗပါဏိနံ။

‘‘ယာဝတာ ဗုဒ္ဓခေတ္တမှိ, ဌပေတွာန မဟာမုနိံ၊

ပညာယ သဒိသော နတ္ထိ, တဝ ပုတ္တဿ စက္ခုမ။

‘‘သုဝိနီတာ စ တေ သိဿာ, ပရိသာ စသုသိက္ခိတာ၊

ဥတ္တမေ ဒမထေ ဒန္တာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘ဈာယီ ဈာနရတာ ဓီရာ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ၊

မုနီ မောနေယျသမ္ပန္နာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘အပ္ပိစ္ဆာ နိပကာ ဓီရာ, အပ္ပါဟာရာ အလောလုပါ၊

လာဘာလာဘေန သန္တုဋ္ဌာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘အာရညိကာ ဓုတရတာ, ဈာယိနော လူခစီဝရာ၊

ဝိဝေကာဘိရတာ ဓီရာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘ပဋိပန္နာ ဖလဋ္ဌာ စ, သေခါ ဖလသမင်္ဂိနော၊

အာသီသကာ ဥတ္တမတ္ထံ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘သောတာပန္နာ စ ဝိမလာ, သကဒါဂါမိနော စ ယေ၊

အနာဂါမီ စ အရဟာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘သတိပဋ္ဌာနကုသလာ, ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာရတာ၊

သာဝကာ တေ ဗဟူ သဗ္ဗေ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘ဣဒ္ဓိပါဒေသု ကုသလာ, သမာဓိဘာဝနာရတာ၊

သမ္မပ္ပဓာနာနုယုတ္တာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘တေဝိဇ္ဇာ ဆဠဘိညာ စ, ဣဒ္ဓိယာ ပါရမိံ ဂတာ၊

ပညာယ ပါရမိံ ပတ္တာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘ဧဒိသာ တေ မဟာဝီရ, တဝ သိဿာ သုသိက္ခိတာ၊

ဒုရာသဒါ ဥဂ္ဂတေဇာ, ပရိဝါရေန္တိ တံ သဒါ။

‘‘တေဟိ သိဿေဟိ ပရိဝုတော, သညတေဟိ တပဿိဘိ၊

မိဂရာဇာဝသမ္ဘီတော, ဥဠုရာဇာဝ သောဘသိ။

‘‘ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌာယ, ရုဟန္တိ ဓရဏီရုဟာ၊

ဝေပုလ္လတံ ပါပုဏန္တိ, ဖလဉ္စ ဒဿယန္တိ တေ။

‘‘ပထဝီသဒိသော တွံသိ, သကျပုတ္တ မဟာယသ၊

သာသနေ တေ ပတိဋ္ဌာယ, လဘန္တိ အမတံ ဖလံ။

‘‘သိန္ဓု သရဿတီ စေဝ, နန္ဒိယော စန္ဒဘာဂိကာ၊

ဂင်္ဂါ စ ယမုနာ စေဝ, သရဘူ စ အထော မဟီ။

‘‘ဧတာသံ သန္ဒမာနာနံ, သာဂရောဝ သမ္ပဋိစ္ဆတိ၊

ဇဟန္တိ ပုရိမံ နာမံ, သာဂရောတေဝ ဉာယတိ။

‘‘တထေဝိမေ စတုဗ္ဗဏ္ဏာ, ပဗ္ဗဇိတွာ တဝန္တိကေ၊

ဇဟန္တိ ပုရိမံ နာမံ, ဗုဒ္ဓပုတ္တာတိ ဉာယရေ။

‘‘ယထာပိ စန္ဒော ဝိမလော, ဂစ္ဆံ အာကာသဓာတုယာ၊

သဗ္ဗေ တာရဂဏေ လောကေ, အာဘာယ အတိရောစတိ။

‘‘တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ပရိဝုတော ဒေဝမာနုသေ၊

ဧတေ သဗ္ဗေ အတိက္ကမ္မ, ဇလသိ သဗ္ဗဒါ တုဝံ။

‘‘ဂမ္ဘီရေ ဥဋ္ဌိတာ ဦမီ, န ဝေလမတိဝတ္တရေ၊

သဗ္ဗာ ဝေလံဝ ဖုသန္တိ, သဉ္စုဏ္ဏာ ဝိကိရန္တိ တာ။

‘‘တထေဝ တိတ္ထိယာ လောကေ, နာနာဒိဋ္ဌီ ဗဟုဇ္ဇနာ၊

ဓမ္မံ ဝါဒိတုကာမာ တေ, နာတိဝတ္တန္တိ တံ မုနိံ။

‘‘သစေ စ တံ ပါပုဏန္တိ, ပဋိဝါဒေဟိ စက္ခုမ၊

တဝန္တိကံ ဥပဂန္တွာ, သဉ္စုဏ္ဏာဝ ဘဝန္တိ တေ။

‘‘ယထာပိ ဥဒကေ ဇာတာ, ကုမုဒါ မန္ဒာလကာ ဗဟူ၊

ဥပလိမ္ပန္တိ တောယေန, ကဒ္ဒမကလလေန စ။

‘‘တထေဝ ဗဟုကာ သတ္တာ, လောကေ ဇာတာ ဝိရူဟရေ၊

အဋ္ဋိတာ ရာဂဒေါသေန, ကဒ္ဒမေ ကုမုဒံ ယထာ။

‘‘ယထာပိ ပဒုမံ ဇလဇံ, ဇလမဇ္ဈေ ဝိရူဟတိ၊

န သော လိမ္ပတိ တောယေန, ပရိသုဒ္ဓေါ ဟိ ကေသရီ။

‘‘တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, လောကေ ဇာတော မဟာမုနိ၊

နောပလိမ္ပသိ လောကေန, တောယေန ပဒုမံ ယထာ။

‘‘ယထာပိ ရမ္မကေ မာသေ, ဗဟူ ပုပ္ဖန္တိ ဝါရိဇာ၊

နာတိက္ကမန္တိ တံ မာသံ, သမယော ပုပ္ဖနာယ သော။

‘‘တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ပုပ္ဖိတော တေ ဝိမုတ္တိယာ၊

သာသနံ နာတိဝတ္တန္တိ, ပဒုမံ ဝါရိဇံ ယထာ။

‘‘သုပုပ္ဖိတော သာလရာဇာ, ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ ပဝါယတိ၊

အညသာလေဟိ ပရိဝုတော, သာလရာဇာဝ သောဘတိ။

‘‘တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ဗုဒ္ဓဉာဏေန ပုပ္ဖိတော၊

ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော, သာလရာဇာဝ သောဘသိ။

‘‘ယထာပိ သေလော ဟိမဝါ, ဩသဓော သဗ္ဗပါဏိနံ၊

နာဂါနံ အသုရာနဉ္စ, ဒေဝတာနဉ္စ အာလယော။

‘‘တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ဩသဓော ဝိယ ပါဏိနံ၊

တေဝိဇ္ဇာ ဆဠဘိညာ စ, ဣဒ္ဓိယာ ပါရမိံ ဂတာ။

‘‘အနုသိဋ္ဌာ မဟာဝီရ, တယာ ကာရုဏိကေန တေ၊

ရမန္တိ ဓမ္မရတိယာ, ဝသန္တိ တဝ သာသနေ။

‘‘မိဂရာဇာ ယထာ သီဟော, အဘိနိက္ခမ္မ အာသယာ၊

စတုဒ္ဒိသာနုဝိလောကေတွာ, တိက္ခတ္တုံ အဘိနာဒတိ။

‘‘သဗ္ဗေ မိဂါ ဥတ္တသန္တိ, မိဂရာဇဿ ဂဇ္ဇတော၊

တထာ ဟိ ဇာတိမာ ဧသော, ပသူ တာသေတိ သဗ္ဗဒါ။

‘‘ဂဇ္ဇတော တေ မဟာဝီရ, ဝသုဓာ သမ္ပကမ္ပတိ၊

ဗောဓနေယျာဝဗုဇ္ဈန္တိ, တသန္တိ မာရကာယိကာ။

‘‘တသန္တိ တိတ္ထိယာ သဗ္ဗေ, နဒတော တေ မဟာမုနိ၊

ကာကာ သေနာဝ ဝိဗ္ဘန္တာ, မိဂရညာ ယထာ မိဂါ။

‘‘ယေ ကေစိ ဂဏိနော လောကေ, သတ္ထာရောတိ ပဝုစ္စရေ၊

ပရမ္ပရာဂတံ ဓမ္မံ, ဒေသေန္တိ ပရိသာယ တေ။

‘‘န ဟေဝံ တွံ မဟာဝီရ, ဓမ္မံ ဒေသေသိ ပါဏိနံ၊

သာမံ သစ္စာနိ ဗုဇ္ဈိတွာ, ကေဝလံ ဗောဓိပက္ခိယံ။

‘‘အာသယာနုသယံ ဉတွာ၊ ဣန္ဒြိယာနံ ဗလာဗလံ၊

ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေ ဝိဒိတွာန, မဟာမေဃောဝ ဂဇ္ဇသိ။

‘‘စက္ကဝါဠပရိယန္တာ, နိသိန္နာ ပရိသာ ဘဝေ၊

နာနာဒိဋ္ဌီ ဝိစိနန္တံ, ဝိမတိစ္ဆေဒနာယ တံ။

‘‘သဗ္ဗေသံ စိတ္တမညာယ, ဩပမ္မကုသလော မုနိ၊

ဧကံ ပဉှံ ကထေန္တောဝ, ဝိမတိံ ဆိန္ဒသိ ပါဏိနံ။

‘‘ဥပတိဿသဒိသေဟေဝ, ဝသုဓာ ပူရိတာ ဘဝေ၊

သဗ္ဗေဝ တေ ပဉ္ဇလိကာ, ကိတ္တယုံ လောကနာယကံ။

‘‘ကပ္ပံ ဝါ တေ ကိတ္တယန္တာ, နာနာဝဏ္ဏေဟိ ကိတ္တယုံ၊

ပရိမေတုံ န သက္ကေယျုံ, အပ္ပမေယျော တထာဂတော။

‘‘ယထာ သကေန ထာမေန, ကိတ္တိတော ဟိ မယာ ဇိနော၊

ကပ္ပကောဋီပိ ကိတ္တေန္တာ, ဧဝမေဝ ပကိတ္တယုံ။

‘‘သစေ ဟိ ကောစိ ဒေဝေါ ဝါ, မနုဿော ဝါ သုသိက္ခိတော၊

ပမေတုံ ပရိကပ္ပေယျ, ဝိဃာတံဝ လဘေယျ သော။

‘‘သာသနေ တေ ပတိဋ္ဌာယ, သကျပုတ္တ မဟာယသ၊

ပညာယ ပါရမိံ ဂန္တွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။

‘‘တိတ္ထိယေ သမ္ပမဒ္ဒါမိ, ဝတ္တေမိ ဇိနသာသနံ၊

ဓမ္မသေနာပတိ အဇ္ဇ, သကျပုတ္တဿ သာသနေ။

‘‘အပရိမေယျေ ကတံ ကမ္မံ, ဖလံ ဒဿေသိ မေ ဣဓ၊

သုခိတ္တော သရဝေဂေါဝ, ကိလေသေ ဈာပယီ မမ။

‘‘ယော ကောစိ မနုဇော ဘာရံ, ဓာရေယျ မတ္ထကေ သဒါ၊

ဘာရေန ဒုက္ခိတော အဿ, ဘာရေဟိ ဘရိတော တထာ။

‘‘ဍယှမာနော တီဟဂ္ဂီဟိ, ဘဝေသု သံသရိံ အဟံ၊

ဘရိတော ဘဝဘာရေန, ဂိရိံ ဥစ္စာရိတော ယထာ။

‘‘ဩရောပိတော စ မေ ဘာရော, ဘဝါ ဥဂ္ဃါဋိတာ မယာ၊

ကရဏီယံ ကတံ သဗ္ဗံ, သကျပုတ္တဿ သာသနေ။

‘‘ယာဝတာ ဗုဒ္ဓခေတ္တမှိ, ဌပေတွာ သကျပုင်္ဂဝံ၊

အဟံ အဂ္ဂေါမှိ ပညာယ, သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ။

‘‘သမာဓိမှိ သုကုသလော, ဣဒ္ဓိယာ ပါရမိံ ဂတော၊

ဣစ္ဆမာနော စဟံ အဇ္ဇ, သဟဿံ အဘိနိမ္မိနေ။

‘‘အနုပုဗ္ဗဝိဟာရဿ, ဝသီဘူတော မဟာမုနိ၊

ကထေသိ သာသနံ မယှံ, နိရောဓော သယနံ မမ။

‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဒ္ဓံ မေ, သမာဓိကုသလော အဟံ၊

သမ္မပ္ပဓာနာနုယုတ္တော, ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာရတော။

‘‘သာဝကေန ဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, သဗ္ဗမေဝ ကတံ မယာ၊

လောကနာထံ ဌပေတွာန, သဒိသော မေ န ဝိဇ္ဇတိ။

‘‘သမာပတ္တီနံ ကုသလော, ဈာနဝိမောက္ခာန ခိပ္ပပဋိလာဘီ၊

ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝနာရတော, သာဝကဂုဏပါရမိဂတောသ္မိ။

‘‘သာဝကဂုဏေနပိ ဖုဿေန, ဗုဒ္ဓိယာ ပရိသုတ္တမဘာရဝါ၊

ယံ သဒ္ဓါသင်္ဂဟိတံ စိတ္တံ, သဒါ သဗြဟ္မစာရီသု။

‘‘ဥဒ္ဓတဝိသောဝ သပ္ပေါ, ဆိန္နဝိသာဏောဝ ဥသဘော၊

နိက္ခိတ္တမာနဒပ္ပေါဝ, ဥပေမိ ဂရုဂါရဝေန ဂဏံ။

‘‘ယဒိ ရူပိနီ ဘဝေယျ, ပညာ မေ ဝသုမတီပိ န သမေယျ၊

အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော, ဖလမေတံ ဉာဏထဝနာယ။

‘‘ပဝတ္တိတံ ဓမ္မစက္ကံ, သကျပုတ္တေန တာဒိနာ၊

အနုဝတ္တေမဟံ သမ္မာ, ဉာဏထဝနာယိဒံ ဖလံ။

‘‘မာ မေ ကဒါစိ ပါပိစ္ဆော, ကုသီတော ဟီနဝီရိယော၊

အပ္ပဿုတော အနာစာရော, သမေတော အဟု ကတ္ထစိ။

‘‘ဗဟုဿုတော စ မေဓာဝီ, သီလေသု သုသမာဟိတော၊

စေတောသမထာနုယုတ္တော, အပိ မုဒ္ဓနိ တိဋ္ဌတု။

‘‘တံ ဝေါ ဝဒါမိ ဘဒ္ဒန္တေ, တာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ၊

အပ္ပိစ္ဆာ ဟောထ သန္တုဋ္ဌာ, ဈာယီ ဈာနရတာ သဒါ။

‘‘ယမဟံ ပဌမံ ဒိသွာ, ဝိရဇော ဝိမလော အဟုံ၊

သော မေ အာစရိယော ဓီရော, အဿဇိ နာမ သာဝကော။

‘‘တဿာဟံ ဝါဟသာ အဇ္ဇ, ဓမ္မသေနာပတီ အဟုံ၊

သဗ္ဗတ္ထ ပါရမိံ ပတွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။

‘‘ယော မေ အာစရိယော အာသိ, အဿဇိ နာမ သာဝကော၊

ယဿံ ဒိသာယံ ဝသတိ, ဥဿီသမှိ ကရောမဟံ။

‘‘မမ ကမ္မံ သရိတွာန, ဂေါတမော သကျပုင်္ဂဝေါ၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ မံ။

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ။

အပရဘာဂေ ပန သတ္ထာ ဇေတဝနမဟာဝိဟာရေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော အတ္တနော သာဝကေ တေန တေန ဂုဏဝိသေသေန ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေန္တော – ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ, ဘိက္ခဝေ, မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ မဟာပညာနံ ယဒိဒံ သာရိပုတ္တော’’တိ (အ။ နိ။ ၁။၁၈၈-၁၈၉) ထေရံ မဟာပညဘာဝေန ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ။ သော ဧဝံ သာဝကပါရမီဉာဏဿ မတ္ထကံ ပတွာ ဓမ္မသေနာပတိဋ္ဌာနေ ပတိဋ္ဌဟိတွာ သတ္တဟိတံ ကရောန္တော ဧကဒိဝသံ သဗြဟ္မစာရီနံ အတ္တနော စရိယဝိဘာဝနမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တော –

၉၈၁။ ‘‘ယထာစာရီ ယထာသတော သတီမာ, ယတသင်္ကပ္ပဇ္ဈာယိ အပ္ပမတ္တော၊

အဇ္ဈတ္တရတော သမာဟိတတ္တော, ဧကော သန္တုသိတော တမာဟု ဘိက္ခုံ။

၉၈၂။ ‘‘အလ္လံ သုက္ခံ ဝါ ဘုဉ္ဇန္တော, န ဗာဠှံ သုဟိတော သိယာ၊

ဦနူဒရော မိတာဟာရော, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ။

၉၈၃။ ‘‘စတ္တာရော ပဉ္စ အာလောပေ, အဘုတွာ ဥဒကံ ပိဝေ၊

အလံ ဖာသုဝိဟာရာယ, ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော။

၉၈၄။ ‘‘ကပ္ပိယံ တဉ္စေ ဆာဒေတိ, စီဝရံ ဣဒမတ္ထိကံ၊

အလံ ဖာသုဝိဟာရာယ, ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော။

၉၈၅။ ‘‘ပလ္လင်္ကေန နိသိန္နဿ, ဇဏ္ဏုကေ နာဘိဝဿတိ၊

အလံ ဖာသုဝိဟာရာယ, ပဟိတတ္တဿ ဘိက္ခုနော။

၉၈၆။ ‘‘ယော သုခံ ဒုက္ခတော အဒ္ဒ, ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ သလ္လတော၊

ဥဘယန္တရေန နာဟောသိ, ကေန လောကသ္မိ ကိံ သိယာ။