ဝိမာနဝတ္ထု-အဋ္ဌကထာ

၁၀၁၉။ အနေကစိတ္တာဝတတောတိ အနေကေဟိ မာလာကမ္မာဒိစိတ္တေဟိ အဝတတော သမောကိဏ္ဏော။ ‘‘အနေကစိတ္တာဝိတတော’’တိပိ ပဌန္တိ, သောယေဝ အတ္ထော, ဂါထာသုခတ္ထံ ပန ဒီဃကရဏံ။ ပုထူ စ နေမီ စာတိ ပုထုလနေမိ စ, ဧကော စ-ကာရော နိပါတမတ္တံ။ သဟဿရံသိကောတိ အနေကသဟဿရံသိကော။ ‘‘သဟဿရံသိယော’’တိပိ ပါဠိ။ အပရေ ပန ‘‘နတာ ရံသိယော’’တိ စ ပဌန္တိ, တတ္ထ နတာတိ အဇိယဓနုဒဏ္ဍကော ဝိယ ဩဏတာ နေမိပ္ပဒေသာ။ သဟဿရံသိယောတိ သူရိယမဏ္ဍလံ ဝိယ ဝိပ္ဖုရန္တကိရဏဇာလာ။ တေသန္တိ ဩလမ္ဗမာနကိင်္ကိဏိကဇာလာနံ နေမိပ္ပဒေသာနံ။

၁၀၂၀။ သိရသ္မိန္တိ သီသေ, ရထဿ သီသေတိ အတ္ထော။ သိရော ဝါ အသ္မိံ ရထေ။ စိတ္တန္တိ ဝိစိတ္တံ။ မဏိစန္ဒကပ္ပိတန္တိ မဏိမယမဏ္ဍလာနုဝိဒ္ဓံ စန္ဒမဏ္ဍလသဒိသေန မဏိနာ အနုဝိဒ္ဓံ။ ရုစိရံ ပဘဿရန္တိ ဣမိနာ တဿ စန္ဒမဏ္ဍလသဒိသတံယေဝ ဝိဘာဝေတိ, သဒါ ဝိသုဒ္ဓန္တိ ဣမိနာ ပနဿ စန္ဒမဏ္ဍလတောပိ ဝိသေသံ ဒဿေတိ။ သုဝဏ္ဏရာဇီဟီတိ အန္တရန္တရာ ဝဋ္ဋာကာရေန သဏ္ဌိတာဟိ သုဝဏ္ဏလေခါဟိ။ သင်္ဂတန္တိ သဟိတံ။ ဝေဠုရိယရာဇီဝါတိ အန္တရန္တရာ သုဝဏ္ဏရာဇီဟိ ခစိတမဏိမဏ္ဍလတ္တာ ဝေဠုရိယရာဇီဟိ ဝိယ သောဘတိ။ ‘‘ဝေဠုရိယရာဇီဟီ’’တိ စ ပဌန္တိ။

၁၀၂၁။ ဝါဠီတိ ဝါဠဝန္တော သမ္ပန္နဝါဠဓိနော, အဿေ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ‘‘ဝါဇီ’’တိ ဝါ ပါဌော။ မဏိစန္ဒကပ္ပိတာတိ စာမရောလမ္ဗနဋ္ဌာနေသု မဏိမယစန္ဒကာနုဝိဒ္ဓါ။ အာရောဟကမ္ဗူတိ ဥစ္စာ စေဝ တဒနုရူပပရိဏာဟာ စ, အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပန္နာတိ အတ္ထော။ သုဇဝါတိ သုန္ဒရဇဝါ ဇဝဝန္တော မဟာဇဝါ, သောဘနဂတိကာတိ အတ္ထော။ ဗြဟူပမာတိ ဗြဟာ ဝိယ ပမိနိတဗ္ဗာ, အတ္တနော ပမာဏတော အဓိကာ ဝိယ ပညာယန္တာတိ အတ္ထော။ ဗြဟာတိ ဝုဍ္ဎာ ပဝဍ္ဎသဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂါ။ မဟန္တာတိ မဟာနုဘာဝါ မဟိဒ္ဓိကာ။ ဗလိနောတိ သရီရဗလေန စ ဥဿာဟဗလေန စ ဗလဝန္တော။ မဟာဇဝါတိ သီဃဝေဂါ။ မနော တဝညာယာတိ တဝ စိတ္တံ ဉတွာ။ တထေဝါတိ စိတ္တာနုရူပမေဝ။ သိံသရေတိ သံသပ္ပရေ, ပဝတ္တရေတိ အတ္ထော။

၁၀၂၂။ ဣမေတိ ယထာဝုတ္တအဿေ သန္ဓာယာဟ။ သဗ္ဗေတိ သဟဿမတ္တာပိ။ သဟိတာတိ သမာနဇဝတာယ သမာနဂမနတာယ စ ဂတိယံ သဟိတာ, အညမညံ အနူနာဓိကဂမနာတိ အတ္ထော။ စတူဟိ ပါဒေဟိ ကမန္တိ ဂစ္ဆန္တီတိ စတုက္ကမာ။ သမံ ဝဟန္တီတိ ‘‘သဟိတာ’’တိ ပဒေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကရောတိ။ မုဒုကာတိ မုဒုသဘာဝါ, ဘဒြာ အာဇာနီယာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘အနုဒ္ဓတာ’’တိ, ဥဒ္ဓတရဟိတာ ခေါဘံ အကရောန္တာတိ အတ္ထော။ အာမောဒမာနာတိ ပမောဒမာနာ, အခဠုင်္ကတာယ အညမညံ ရထိကာဒီနဉ္စ တုဋ္ဌိံ ပဝေဒယန္တာတိ အတ္ထော။

၁၀၂၃။ ဓုနန္တီတိ စာမရဘာရံ ကေသရဘာရံ ဝါလဓိဉ္စ ဝိဓုနန္တိ။ ဝဂ္ဂန္တီတိ ကဒါစိ ပဒေ ပဒံ နိက္ခိပန္တာ ဝဂ္ဂနေန ဂမနေန ဂစ္ဆန္တိ။ ပတန္တီတိ ကဒါစိ ပဝတ္တန္တိ, လင်္ဃန္တီတိ အတ္ထော။ ‘‘ပ္လဝန္တီ’’တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ, သောယေဝတ္ထော။ အဗ္ဘုဒ္ဓုနန္တာတိ ကမ္မသိပ္ပိနာ သုကတေ သုဋ္ဌု နိမ္မိတေ ခုဒ္ဒကဃဏ္ဋာဒိအဿာလင်္ကာရေ အဘိဥဒ္ဓုနန္တာ အဓိကံ ဥဒ္ဓုနန္တာ။ တေသန္တိ တေသံ ပိဠန္ဓနာနံ။

၁၀၂၄။ ရထဿ ဃောသောတိ ယထာဝုတ္တော ရထနိဂ္ဃေါသော။ အပိဠန္ဓနာန စာတိ အ-ကာရော နိပါတမတ္တံ။ ပိဠန္ဓနာနံ အာဘရဏာနံ။ အပိဠန္ဓနန္တိ စ အာဘရဏပရိယာယောတိ ဝါ ဝဒန္တိ, ရထဿာနံ အာဘရဏာနဉ္စဃောသောတိ အတ္ထော။ ခုရဿနာဒေါတိ တုရင်္ဂါနံ ခုရနိပါတသဒ္ဒေါ။ ကိဉ္စာပိ အဿာ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တိ, မဓုရဿ ပန ခုရနိပါတသဒ္ဒဿ ဥပလဒ္ဓိဟေတုဘူတေန ကမ္မုနာ တေသံ ခုရနိက္ခေပေ ခုရနိက္ခေပေ ပဋိဃာတော လဗ္ဘတီတိ ဝဒန္တိ။ အဘိဟိံသနာယ စာတိ အဿာနံ အဓိကဟိံသနေန စ, အန္တရန္တရာ အဿေဟိ ပဝတ္တိတဟေသနေန စာတိ အတ္ထော။ ‘‘အဘိဟေသနာယ စာ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ။ သမိတဿာတိ သမုဒိတဿ ဒိဗ္ဗဇနဿ ဃောသော စ သုဝဂ္ဂု သုမဓုရံ သုယျတိ။ ကိံ ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ဂန္ဓဗ္ဗတူရိယာနိ ဝိစိတြသံဝနေ’’တိ, စိတြလတာဝနေ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝပုတ္တာနံ ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယာနိ ဝိယ။ တူရိယသန္နိဿိတော ဟိ သဒ္ဒေါ ‘‘တူရိယာနီ’’တိ ဝုတ္တော နိဿယဝေါဟာရေန။ ‘‘ဂန္ဓဗ္ဗတူရိယာန စ ဝိစိတြသံဝနေ’’တိ စ ပါဌော, ‘‘တူရိယာနဉ္စ’’ဣတိ အနုနာသိကံ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ အပရေ ‘‘ဂန္ဓဗ္ဗတူရိယာနိ ဝိစိတြပဝနေ’’တိ ပဌန္တိ။

၁၀၂၅။ ရထေ ဌိတာတာတိ ရထေ ဌိတာ ဧတာ။ မိဂမန္ဒလောစနာတိ မိဂစ္ဆာပိကာနံ ဝိယ မုဒုသိနိဒ္ဓဒိဋ္ဌိနိပါတာ။ အာဠာရပမှာတိ ဗဟလသင်္ဂတပခုမာ, ဂေါပခုမာတိ အတ္ထော။ ဟသိတာတိ ပဟသိတာ, ပဟံသိတမုခါတိ အတ္ထော။ ပိယံဝဒါတိ ပိယဝါဒိနိယော။ ဝေဠုရိယဇာလာဝတတာတိ ဝေဠုရိယမဏိမယေန ဇာလေန ဆာဒိတသရီရာ။ တနုစ္ဆဝါတိ သုခုမစ္ဆဝိယော။ သဒေဝါတိ သဒါ ဧဝ သဗ္ဗကာလမေဝ။ ဂန္ဓဗ္ဗသူရဂ္ဂပူဇိတာတိ ဂန္ဓဗ္ဗဒေဝတာဟိ စေဝ အပရာဟိ စ အဂ္ဂဒေဝတာဟိ လဒ္ဓပူဇာ။

၁၀၂၆။ တာ ရတ္တရတ္တမ္ဗရပီတဝါသသာတိ ရဇနီယရူပါ စ ရတ္တပီတဝတ္ထာ စ။ အဘိရတ္တလောစနာတိ ဝိသေသတော ရတ္တရာဇီဟိ ဥပသောဘိတနယနာ။ ကုလေ သုဇာတာတိ သိန္ဓဝကုလေ သုဇာတာ ဝိသိဋ္ဌဒေဝနိကာယေ သမ္ဘဝါ။ သုတနူတိ သုန္ဒရသရီရာ။ သုစိမှိတာတိ သုဒ္ဓသိတကရဏာ။

၁၀၂၇။ တာ ကမ္ဗုကေယူရဓရာတိ သုဝဏ္ဏမယကေယူရဓရာ။ သုမဇ္ဈိမာတိ ဝိလဂ္ဂမဇ္ဈာ။ ဦရုထနူပပန္နာတိ သမ္ပန္နဦရုထနာ, ကဒလိက္ခန္ဓသဒိသဦရု စေဝ သမုဂ္ဂသဒိသထနာ စ။ ဝဋ္ဋင်္ဂုလိယောတိ အနုပုဗ္ဗတော ဝဋ္ဋင်္ဂုလိယော။ သုမုခါတိ သုန္ဒရမုခါ, ပမုဒိတမုခါ ဝါ။ သုဒဿနာတိ ဒဿနီယာ။

၁၀၂၈။ အညာတိ ဧကစ္စာ။ သုဝေဏီတိ သုန္ဒရကေသဝေဏိယော။ သုသူတိ ဒဟရာ။ မိဿကေသိယောတိ ရတ္တမာလာဒီဟိ မိဿိတကေသဝဋ္ဋိယော။ ကထံ? သမံ ဝိဘတ္တာဟိ ပဘဿရာဟိ စာတိ, သမံ အညမညသဒိသံ နာနာဝိဘတ္တိဝသေန ဝိဘတ္တာဟိ သုဝဏ္ဏစီရာဒိခစိတာဟိ ဣန္ဒနီလမဏိအာဒယော ဝိယ ပဘဿရာဟိ ကေသဝဋ္ဋီဟိ မိဿိတကေသိယောတိ ယောဇနာ။ အနုဗ္ဗတာတိ အနုကူလကိရိယာ။ တာတိ အစ္ဆရာယော။

၁၀၂၉။ စန္ဒနသာရဝေါသိတာတိ သာရဘူတေန ဒိဗ္ဗစန္ဒနေန ဥလ္လိတ္တာ ဝိစ္ဆုရိတာ။

၁၀၃၁။ ကဏ္ဌေသူတိအာဒိနာ ဂီဝူပဂဟတ္ထူပဂပါဒူပဂသီသူပဂါဒိအာဘရဏာနိ ဒဿေတိ။ ဩဘာသယန္တီတိ ကဏ္ဌေသု ယာနိ ပိဠန္ဓနာနိ, တေဟိ ဩဘာသယန္တီတိ ယောဇနာ။ ဧဝံ သေသေသုပိ။ အဗ္ဘုဒ္ဒယန္တိ အဘိဥဂ္ဂစ္ဆန္တော, ‘‘အဗ္ဘုဒ္ဒသ’’န္တိပိ ပါဌော, သောယေဝတ္ထော။ သာရဒိကောတိ သရဒကာလိကော။ ဘာဏုမာတိ သူရိယော။ သော ဟိ အဗ္ဘာဒိဒေါသဝိရဟေန ဒသပိ ဒိသာ သုဋ္ဌု ဩဘာသေတိ။

၁၀၃၂။ ဝါတဿ ဝေဂေန စာတိ မနုညဂန္ဓူပဟာရံ သဒ္ဒူပဟာရဉ္စ ကရောန္တေန ဥပဟရန္တေန ဝိယ ဝါယန္တေန ဝါတဿ ဝေဂေန ရထတုရင်္ဂဝေဂေန စ။ မုဉ္စန္တီတိ ဝိဿဇ္ဇေန္တိ။ ရုစိရန္တိ ပဉ္စင်္ဂိကတူရိယာနိ ဝိယ ဥပရူပရိ ရုစိဒါယကံ။ သုစိန္တိ သုဒ္ဓံ အသံသဋ္ဌံ။ သုဘန္တိ မနုညံ။ သဗ္ဗေဟိ ဝိညူဟိ သုတဗ္ဗရူပန္တိ သဗ္ဗေဟိပိ ဝိညုဇာတိကေဟိ ဂန္ဓဗ္ဗသမယညူဟိ သောတဗ္ဗံ သဝနီယံ ဥတ္တမသဘာဝံ ဃောသံ မုဉ္စန္တီတိ ယောဇနာ။

၁၀၃၃။ ဥယျာနဘူမျာတိ ဥယျာနဘူမိယံ။ ဒုဝဒ္ဓတောတိ ဒွီဟိ အဒ္ဓပဿေဟိ။ ‘‘ဒုဘတော စ ဌိတာ’’တိပိ ပဌန္တိ, သောယေဝတ္ထော။ ရထာတိ ရထေ။ နာဂါတိ နာဂေ။ ဥပယောဂတ္ထေ ဟိ ဧတံ ပစ္စတ္တဝစနံ။ သရောတိ ရထနာဂတူရိယာနိ ပဋိစ္စ နိဗ္ဗတ္တော သရော။ ဒေဝိန္ဒာတိ ဒေဝပုတ္တံ အာလပတိ။ ဝီဏာ ယထာ ပေါက္ခရပတ္တဗာဟုဘီတိ ယထာ ဝီဏာ သမ္မဒေဝ ယောဇိတေဟိ ဒေါဏိပတ္တဗာဟုဒဏ္ဍေဟိ တံတံမုစ္ဆနာနုရူပံ အဝဋ္ဌိတေဟိ ဝါဒိယမာနာ သုဏန္တံ ဇနံ ပမောဒေတိ, ဧဝံ တံ ရထာဒယော အတ္တနော သရေန ပမောဒယန္တိ။ သုသိက္ခိတဘာဝေန ပေါက္ခရဘာဝံ သုန္ဒရဘာဝံ ပတ္တေဟိ ဝီဏာဝါဒကဿ ဟတ္ထေဟိ ပဝါဒိတာ ဝီဏာ ယထာ မဟာဇနံ ပမောဒေတိ, ဧဝံ တံ ရထာဒယော အတ္တနော သရေန ပမောဒယန္တီတိ။

၁၀၃၄။ ဣမာသု ဝီဏာသူတိ ဂါထာယ အယံ သင်္ခေပတ္ထော – ဣမာသု ဥဇုကောဋိဝင်္ကဗြဟတီနန္ဒိနီတိသရအာဒိဘေဒါသု ဗဟူသု ဝီဏာသု သိနိဒ္ဓမဓုရဿရတာယ ဝဂ္ဂူသု တတော ဧဝ မနုညရူပါသု ဟဒယေရိတံ ဟဒယင်္ဂမံ ဟဒယဟာရိနိံ ပီတိံ ပီတိနိမိတ္တံ ပဝဇ္ဇမာနာသု ပဝါဒိယမာနာသု အစ္ဆရာ ဒေဝကညာ ပီတိဝေဂုက္ခိတ္တတာယ အတ္တနော သုသိက္ခိတတာယ စ ဒိဗ္ဗပဒုမေသု ဘမန္တိ နစ္စံ ဒဿေန္တိယော သဉ္စရန္တိ။

၁၀၃၅။ ဣမာနီတိ ဣဒံ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ ‘‘ဣမာနိ ဂီတာနိ, ဣမာနိ ဝါဒိတာနိ, ဣမာနိ နစ္စာနိ စာ’’တိ။ သမေန္တိ ဧကတောတိ ဧကဇ္ဈံ သမရသာနိ ဟောန္တိ။ အထ ဝါ သမေန္တိ ဧကတောတိ ဧကတော ဧကဇ္ဈံ သမာနိ သမရသာနိ ကရောန္တိ, တန္တိဿရံ ဂီတဿရေန, ဂီတဿရဉ္စ တန္တိဿရေန သံသန္ဒန္တိယော နစ္စနေန ယထာဓိဂတေ ဟဿာဒိရသေ အပရိဟာပေန္တိယော သမေန္တိ သမာနေန္တီတိ အတ္ထော။ အတ္ထေတ္ထ နစ္စန္တိ အထေတ္ထ အစ္ဆရာ ဩဘာသယန္တီတိ ဧဝံ ဂီတာဒီနိ သမရသေ ကရောန္တိယော အထ အညာ ဧကစ္စာ အစ္ဆရာ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ တဝ ရထေ နစ္စန္တိ, အထ အညာ ဝရိတ္ထိယော ဥတ္တမိတ္ထိယော နစ္စံ ပဿန္တိယော အတ္တနော သရီရောဘာသေန စေဝ ဝတ္ထာဘရဏဩဘာသေန စ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ပဒေသေ ဥဘတော ဒွီသု ပဿေသု ဒသပိ ဒိသာ ကေဝလံ ဩဘာသယန္တိ ဝိဇ္ဇောတယန္တီတိ အတ္ထော။

၁၀၃၆။ သောတိ သော တွံ ဧဝံဘူတော။ တူရိယဂဏပ္ပဗောဓနောတိ ဒိဗ္ဗတူရိယသမူဟေန ကတပီတိပဗောဓနော။ မဟီယမာနောတိ ပူဇီယမာနော။ ဝဇိရာဝုဓောရိဝါတိ ဣန္ဒော ဝိယ။

၁၀၃၇။ ဥပေါသထံ ကံ ဝါ တုဝံ ဥပါဝသီတိ အညေဟိပိ ဥပေါသထော ဥပဝသီယတိ, တွံ ကံ ဝါ ကီဒိသံ နာမ ဥပေါသထံ ဥပဝသီတိ ပုစ္ဆတိ။ ဓမ္မစရိယန္တိ ဒါနာဒိပုညပဋိပတ္တိံ။ ဝတန္တိ ဝတသမာဒါနံ။ အဘိရောစယီတိ အဘိရောစေသိ, ရုစ္စိတွာ ပူရေသီတိ အတ္ထော။ ‘‘အဘိရာဓယီ’’တိပိ ပါဌော, သာဓေသိ နိပ္ဖါဒေသီတိ အတ္ထော။

၁၀၃၈။ ဣဒန္တိ နိပါတမတ္တံ, ဣဒံ ဝါ ဖလန္တိ အဓိပ္ပါယော။ အဘိရောစသေတိ အဘိဘဝိတွာ ဝိဇ္ဇောတသိ။

ဧဝံ မဟာထေရေန ပုဋ္ဌော ဒေဝပုတ္တော တမတ္ထံ အာစိက္ခိ။ တေန ဝုတ္တံ –

၁၀၄၀။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော, မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတော၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။

၁၀၄၁။ ‘‘ဇိတိန္ဒြိယံ ဗုဒ္ဓမနောမနိက္ကမံ, နရုတ္တမံ ကဿပမဂ္ဂပုဂ္ဂလံ၊

အဝါပုရန္တံ အမတဿ ဒွါရံ, ဒေဝါတိဒေဝံ သတပုညလက္ခဏံ။

၁၀၄၂။ ‘‘တမဒ္ဒသံ ကုဉ္ဇရမောဃတိဏ္ဏံ, သုဝဏ္ဏသိင်္ဂီနဒဗိမ္ဗသာဒိသံ၊

ဒိသွာန တံ ခိပ္ပမဟုံ သုစီမနော, တမေဝ ဒိသွာန သုဘာသိတဒ္ဓဇံ။

၁၀၄၃။ ‘‘တမန္နပါနံ အထဝါပိ စီဝရံ, သုစိံ ပဏီတံ ရသသာ ဥပေတံ၊

ပုပ္ဖါဘိကိဏ္ဏမှိ သကေ နိဝေသနေ, ပတိဋ္ဌပေသိံ သ အသင်္ဂမာနသော။

၁၀၄၄။ ‘‘တမန္နပါနေန စ စီဝရေန စ, ခဇ္ဇေန ဘောဇ္ဇေန စ သာယနေန စ၊

သန္တပ္ပယိတွာ ဒွိပဒါနမုတ္တမံ, သော သဂ္ဂသော ဒေဝပုရေ ရမာမဟံ။

၁၀၄၅။ ‘‘ဧတေနုပါယေန ဣမံ နိရဂ္ဂဠံ, ယညံ ယဇိတွာ တိဝိဓံ ဝိသုဒ္ဓံ၊

ပဟာယဟံ မာနုသကံ သမုဿယံ, ဣန္ဒူပမော ဒေဝပုရေ ရမာမဟံ။

၁၀၄၆။ ‘‘အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခံ ဗလဉ္စ, ပဏီတရူပံ အတိကင်္ခတာ မုနိ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ဗဟုံ သုသင်္ခတံ, ပတိဋ္ဌပေတဗ္ဗမသင်္ဂမာနသေ။

၁၀၄၇။ ‘‘နယိမသ္မိံ လောကေ ပရသ္မိံ ဝါ ပန, ဗုဒ္ဓေန သေဋ္ဌော ဝ သမော ဝ ဝိဇ္ဇတိ၊

အာဟုနေယျာနံ ပရမာဟုတိံ ဂတော, ပုညတ္ထိကာနံ ဝိပုလပ္ဖလေသိန’’န္တိ။

၁၀၄၁။ တတ္ထ ဇိတိန္ဒြိယန္တိ မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ ဗောဓိမူလေယေဝ အဂ္ဂမဂ္ဂေန ဇိတတ္တာ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝဿ ကတတ္တာ ဇိတိန္ဒြိယံ။ အဘိညေယျာဒီနံ အဘိညေယျာဒိဘာဝတော အနဝသေသတော အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ ဗုဒ္ဓံ။ ပုရိပုဏ္ဏဝီရိယတာယ အနောမနိက္ကမံ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတဿ ဝီရိယဿ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဿ စ ပါရိပူရိယာတိ အတ္ထော။ နရုတ္တမန္တိ နရာနံ ဥတ္တမံ ဒွိပဒုတ္တမံ။ ကဿပန္တိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန ဝဒတိ။ အဝါပုရန္တံ အမတဿ ဒွါရန္တိ ကောဏာဂမနဿ ဘဂဝတော သာသနန္တရဓာနတော ပဘုတိ ပိဟိတံ နိဗ္ဗာနမဟာနဂရဿ ဒွါရံ အရိယမဂ္ဂံ ဝိဝရန္တံ။ ဒေဝါတိဒေဝန္တိ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဒေဝါနံ အတိဒေဝံ။ သတပုညလက္ခဏန္တိ အနေကသတပုညဝသေန နိဗ္ဗတ္တမဟာပုရိသလက္ခဏံ။

၁၀၄၂။ ကုဉ္ဇရန္တိ ကိလေသပဋိသတ္တုနိမ္မဒ္ဒနေန ကုဉ္ဇရသဒိသံ, မဟာနာဂန္တိ အတ္ထော။ စတုန္နံ ဩဃာနံ သံသာရမဟောဃဿ တရိတတ္တာ ဩဃတိဏ္ဏံ။ သုဝဏ္ဏသိင်္ဂီနဒဗိမ္ဗသာဒိသန္တိ သိင်္ဂီသုဝဏ္ဏဇမ္ဗုနဒသုဝဏ္ဏရူပသဒိသံ, ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစန္တိ အတ္ထော။ ဒိသွာန တံ ခိပ္ပမဟုံ သုစီမနောတိ တံ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒိသွာ ခိပ္ပံ တာဝဒေဝ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ပသာဒဝသေန ကိလေသမလာပဂမနေန သုစိမနော ဝိသုဒ္ဓမနော အဟောသိံ, တဉ္စ ခေါ တမေဝ ဒိသွာန တံ ဒိသွာ ဧဝ။ သုဘာသိတဒ္ဓဇန္တိ ဓမ္မဒ္ဓဇံ။

၁၀၄၃။ တမန္နပါနန္တိ တမှိ ဘဂဝတိ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ။ အထဝါပိ စီဝရန္တိ အထ စီဝရမ္ပိ။ ရသသာ ဥပေတန္တိ ရသေန ဥပေတံ သာဒုရသံ, ဥဠာရန္တိ အတ္ထော။ ပုပ္ဖါဘိကိဏ္ဏမှီတိ ဂန္ထိတေဟိ စ အဂန္ထိကေဟိ စ ပုပ္ဖေဟိ ဩလမ္ဗနဝသေန သန္ထရဏဝသေန စ အဘိကိဏ္ဏေ။ ပတိဋ္ဌပေသိန္တိ ပဋိပါဒေသိံ အဒါသိံ။ အသင်္ဂမာနသောတိ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂစိတ္တော သော အဟန္တိ ယောဇနာ။

၁၀၄၄။ သဂ္ဂသောတိ အပရာပရူပပတ္တိဝသေန သဂ္ဂေ သဂ္ဂေ, တတ္ထာပိ စ ဒေဝပုရေ သုဒဿနမဟာနဂရေ။ ရမာမီတိ ကီဠာမိ မောဒါမိ။

၁၀၄၅။ ဧတေနုပါယေနာတိ ဂေါပါလဗြာဟ္မဏကာလေ သသာဝကသံဃဿ ကဿပဘဂဝတော ယထာ အသဒိသဒါနံ အဒါသိံ, ဧတေန ဥပါယေန။ ဣမံ နိရဂ္ဂဠံ ယညံ ယဇိတွာ တိဝိဓံ ဝိသုဒ္ဓန္တိ အနာဝဋဒွါရတာယ မုတ္တစာဂတာယ စ နိရဂ္ဂဠံ, တီသုပိ ကာလေသု တီဟိ ဒွါရေဟိ ကရဏကာရာပနာနုဿရဏဝိဓီဟိ သမ္ပန္နတာယ တိဝိဓံ, တတ္ထ သံကိလေသာဘာဝေန ဝိသုဒ္ဓံ အပရိမိတဓနပရိစ္စာဂဘာဝေန မဟာစာဂတာယ ယညံ ယဇိတွာ, မဟာဒါနံ ဒတွာတိ အတ္ထော။ တံ ပန ဒါနံ စိရကတမ္ပိ ခေတ္တဝတ္ထုစိတ္တာနံ ဥဠာရတာယ အန္တရန္တရာ အနုဿရဏေန အတ္တနော ပါကဋံ အာသန္နံ ပစ္စက္ခံ ဝိယ ဥပဋ္ဌိတံ ဂဟေတွာ အာဟ ‘‘ဣမ’’န္တိ။

၁၀၄၆။ ဧဝံ ဒေဝပုတ္တော အတ္တနာ ကတကမ္မံ ထေရဿ ကထေတွာ ဣဒါနိ တာဒိသာယ သမ္ပတ္တိယာ ပရေပိ ပတိဋ္ဌာပေတုကာမတံ တထာဂတေ စ ဥတ္တမံ အတ္တနော ပသာဒဗဟုမာနံ ပဝေဒေန္တော ‘‘အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စာ’’တိအာဒိနာ ဂါထာဒွယမာဟ။ တတ္ထ အဘိကင်္ခတာတိ ဣစ္ဆန္တေန။ မုနီတိ ထေရံ အာလပတိ။

၁၀၄၇။ နယိမသ္မိံ လောကေတိ ဒေဝပုတ္တော အတ္တနော ပစ္စက္ခဘူတံ လောကံ ဝဒတိ။ ပရသ္မိန္တိ တတော အညသ္မိံ။ ဧတေန သဗ္ဗေပိ သဒေဝကေ လောကေ ဒဿေတိ။ သမော စ ဝိဇ္ဇတီတိ သေဋ္ဌော တာဝ တိဋ္ဌတု, သမော ဧဝ န ဝိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။ အာဟုနေယျာနံ ပရမာဟုတိံ ဂတောတိ ဣမသ္မိံ လောကေ ယတ္တကာ အာဟုနေယျာ နာမ, တေသု သဗ္ဗေသု ပရမာဟုတိံ ပရမံ အာဟုနေယျဘာဝံ ဂတော။ ‘‘ဒက္ခိဏေယျာနံ ပရမဂ္ဂတံ ဂတော’’တိ ဝါ ပါဌော, တတ္ထ ပရမဂ္ဂတန္တိ ပရမံ အဂ္ဂဘာဝံ, အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျဘာဝန္တိ အတ္ထော။ ကေသန္တိ အာဟ ‘‘ပုညတ္ထိကာနံ ဝိပုလပ္ဖလေသိန’’န္တိ, ပုညေန အတ္ထိကာနံ ဝိပုလံ မဟန္တံ ပုညဖလံ ဣစ္ဆန္တာနံ, တထာဂတော ဧဝ လောကဿ ပုညက္ခေတ္တန္တိ ဒဿေတိ။ ကေစိ ပန ‘‘အာဟုနေယျာနံ ပရမဂ္ဂတံ ဂတော’’တိ ပဌန္တိ, သောယေဝတ္ထော။

ဧဝံ ကထေန္တမေဝ တံ ထေရော ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တဉ္စ ဉတွာ သစ္စာနိ ပကာသေသိ။ သော သစ္စပရိယောသာနေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ။ အထ ထေရော မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ ဘဂဝတော တမတ္ထံ အတ္တနာ စ ဒေဝပုတ္တေန စ ကထိတနိယာမေနေဝ အာရောစေသိ။ သတ္ထာ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိယာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

မဟာရထဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ပရမတ္ထဒီပနိယာ ခုဒ္ဒကဋ္ဌကထာယ ဝိမာနဝတ္ထုသ္မိံ

စုဒ္ဒသဝတ္ထုပဋိမဏ္ဍိတဿ

ပဉ္စမဿ မဟာရထဝဂ္ဂဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ပါယာသိဝဂ္ဂေါ

၁။ ပဌမအဂါရိယဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတီတိ အဂါရိယဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရာဇဂဟေ ဧကံ ကုလံ ဥဘတောပသန္နံ ဟောတိ သီလာစာရသမ္ပန္နံ ဩပါနဘူတံ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနံ။ တေ ဒွေ ဇယမ္ပတိကာ ရတနတ္တယံ ဥဒ္ဒိဿ ယာဝဇီဝံ ပုညာနိ ကတွာ တတော စုတာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိံသု, တေသံ ဒွါဒသယောဇနိကံ ကနကဝိမာနံ နိဗ္ဗတ္တိ။ တေ တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တိ။ အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနောတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၁၀၄၈။ ‘‘ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတိ, ဥယျာနသေဋ္ဌံ တိဒသာနမုတ္တမံ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ, ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ။

၁၀၄၉။ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ, မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

ထေရော ပုစ္ဆိ။

၁၀၅၀။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော, မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတော၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၅၁။ ‘‘အဟဉ္စ ဘရိယာ စ မနုဿလောကေ, ဩပါနဘူတာ ဃရမာဝသိမှ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တာ, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒမှ။

၁၀၅၂။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ဗျာကာသိ။ ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ။

ပဌမအဂါရိယဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ဒုတိယအဂါရိယဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယထာ ဝနံ စိတ္တလတန္တိ ဒုတိယအဂါရိယဝိမာနံ။ ဧတ္ထာပိ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ အနန္တရသဒိသာဝ။

၁၀၅၄။ ‘‘ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတိ, ဥယျာနသေဋ္ဌံ တိဒသာနမုတ္တမံ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ, ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ။

၁၀၅၅။ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ,

မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ,

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ – ပုစ္ဆိ၊

၁၀၅၆။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၅၇။ ‘‘အဟဉ္စ ဘရိယာ စ မနုဿလောကေ, ဩပါနဘူတာ ဃရမာဝသိမှ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တာ, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒမှ။

၁၀၅၈။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ဗျာကာသိ။ ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ။

ဒုတိယအဂါရိယဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ဖလဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏန္တိ ဖလဒါယကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရညော ဗိမ္ဗိသာရဿ အကာလေ အမ္ဗဖလာနိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇိ။ သော အာရာမပါလံ အာဟ – ‘‘မယှံ ခေါ, ဘဏေ, အမ္ဗဖလေသု ဣစ္ဆာ ဥပ္ပန္နာ, တသ္မာ အမ္ဗာနိ မေ အာနေတွာ ဒေဟီ’’တိ။ ‘‘ဒေဝ, နတ္ထိ အမ္ဗေသု အမ္ဗဖလံ, အပိစာဟံ တထာ ကရောမိ, သစေ ဒေဝေါ ကိဉ္စိ ကာလံ အာဂမေတိ, ယထာ အမ္ဗာ န စိရဿေဝ ဖလံ ဂဏှန္တီ’’တိ။ ‘‘သာဓု, ဘဏေ, တထာ ကရောဟီ’’တိ။ အာရာမပါလော အာရာမံ ဂန္တွာ အမ္ဗရုက္ခမူလေသု ပံသုံ အပနေတွာ တာဒိသံ ပံသုံ အာကိရိ, တာဒိသဉ္စ ဥဒကံ အာသိဉ္စိ, ယထာ န စိရဿေဝ အမ္ဗရုက္ခာ သစ္ဆိန္နပတ္တာ အဟေသုံ။ အထ နံ ပံသုံ အပနေတွာ ဖာရုသကကသဋမိဿကံ ပါကတိကံ ပံသုံ အာကိရိတွာ သာဓုကံ ဥဒကံ အဒါသိ။ တဒါ အမ္ဗရုက္ခာ န စိရေနေဝ ကောရကိတာ ပလ္လဝိတာ ကုဋမလကဇာတာ ဟုတွာ ပုပ္ဖိံသု, အထ သလာဋုကဇာတာ ဟုတွာ ဖလာနိ ဂဏှိံသု။ တတ္ထေကသ္မိံ အမ္ဗရုက္ခေ ပဌမတရံ စတ္တာရိ ဖလာနိ မနောသိလာစုဏ္ဏပိဉ္ဇရဝဏ္ဏာနိ သမ္ပန္နဂန္ဓရသာနိ ပရိဏတာနိ အဟေသုံ။

သော တာနိ ဂဟေတွာ ‘‘ရညော ဒဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနံ ဒိသွာ စိန္တေသိ ‘‘ဣမာနိ အမ္ဗာနိ အဂ္ဂဖလဘူတာနိ ဣမဿ အယျဿ ဒဿာမိ, ကာမံ မံ ရာဇာ ဟနတု ဝါ ပဗ္ဗာဇေတု ဝါ, ရညော ဟိ ဒိန္နေ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ ပူဇာမတ္တံ အပ္ပမတ္တကံ ဖလံ, အယျဿ ဒိန္နေ ပန ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ သမ္ပရာယိကမ္ပိ အပရိမာဏံ ဖလံ ဘဝိဿတီ’’တိ။ ဧဝံ ပန စိန္တေတွာ တာနိ ဖလာနိ ထေရဿ ဒတွာ ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ရညော တမတ္ထံ အာရောစေသိ။ တံ သုတွာ ရာဇာ ရာဇပုရိသေ အာဏာပေသိ ‘‘ဝီမံသထ တာဝ, ဘဏေ, ယထာယံ အာဟာ’’တိ။ ထေရော ပန တာနိ ဖလာနိ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ။ ဘဂဝါ တေသု ဧကံ သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ, ဧကံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ, ဧကံ မဟာကဿပတ္ထေရဿ ဒတွာ ဧကံ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇိ။ ပုရိသာ တံ ပဝတ္တိံ ရညော အာရောစေသုံ။

ရာဇာ တံ သုတွာ ‘‘ဓီရော ဝတာယံ ပုရိသော, ယော အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ ပုညပသုတော အဟောသိ, အတ္တနော ပရိဿမဉ္စ ဌာနဂတမေဝ အကာသီ’’တိ တုဋ္ဌစိတ္တော တဿ ဧကံ ဂါမဝရံ ဝတ္ထာလင်္ကာရာဒီနိ စ ဒတွာ ‘‘ယံ တယာ ဘဏေ အမ္ဗဖလဒါနေန ပုညံ ပသုတံ, တတော မေ ပတ္တိံ ဒေဟီ’’တိ အာဟ။ သော ‘‘ဒေမိ, ဒေဝ, ယထာသုခံ ပတ္တိံ ဂဏှာဟီ’’တိ အဝေါစ။ အာရာမပါလော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ, တဿ သောဠသယောဇနိကံ ကနကဝိမာနံ နိဗ္ဗတ္တိ သတ္တသတကူဋာဂါရပဋိမဏ္ဍိတံ။ တံ ဒိသွာ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ပုစ္ဆိ –

၁၀၆၀။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော သောဠသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၁၀၆၁။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

အဋ္ဌဋ္ဌကာ သိက္ခိတာ သာဓုရူပါ, ဒိဗ္ဗာ စ ကညာ တိဒသစရာ ဥဠာရာ၊

နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ ပမောဒယန္တိ။

၁၀၆၂။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၀၆၃။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၆၄။ ‘‘ဖလဒါယီ ဖလံ ဝိပုလံ လဘတိ, ဒဒမုဇုဂတေသု ပသန္နမာနသော၊

သော ဟိ ပမောဒတိ သဂ္ဂဂတော တိဒိဝေ, အနုဘောတိ စ ပုညဖလံ ဝိပုလံ။

၁၀၆၅။ ‘‘တဝေဝါဟံ မဟာမုနိ, အဒါသိံ စတုရော ဖလေ။

၁၀၆၆။ ‘‘တသ္မာ ဟိ ဖလံ အလမေဝ ဒါတုံ, နိစ္စံ မနုဿေန သုခတ္ထိကေန၊

ဒိဗ္ဗာနိ ဝါ ပတ္ထယတာ သုခါနိ, မနုဿသောဘဂ္ဂတမိစ္ဆတာ ဝါ။

၁၀၆၇။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ – သောပိဿ ဗျာကာသိ၊

၁၀၆၁။ တတ္ထ အဋ္ဌဋ္ဌကာတိ ဧကေကသ္မိံ ကူဋာဂါရေ အဋ္ဌဋ္ဌကာ စတုသဋ္ဌိပရိမာဏာ။ သာဓုရူပါတိ ရူပသမ္ပတ္တိယာ စ သီလာစာရသမ္ပတ္တိယာ စ သိက္ခာသမ္ပတ္တိယာ စ သုန္ဒရသဘာဝါ။ ဒိဗ္ဗာ စ ကညာတိ ဒေဝစ္ဆရာယော။ တိဒသစရာတိ တိဒသေသု သုခါစာရာ သုခဝိဟာရိနိယော။ ဥဠာရာတိ ဥဠာရဝိဘဝါ။

၁၀၆၄။ ဖလဒါယီတိ အတ္တနာ အမ္ဗဖလဿ ဒိန္နတ္တာ အတ္တာနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ဖလန္တိ ပုညဖလံ။ ဝိပုလန္တိ မဟန္တံ လဘတိ မနုဿလောကေ ပတိဋ္ဌိတောတိ အဓိပ္ပါယော။ ဒဒန္တိ ဒဒန္တော ဒါနဟေတု။ ဥဇုဂတေသူတိ ဥဇုပဋိပန္နေသု။ သဂ္ဂဂတောတိ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန သဂ္ဂံ ဂတော, တတ္ထာပိ တိဒိဝေ တာဝတိံသဘဝနေ အနုဘောတိ စ ပုညဖလံ ဝိပုလံ ယထာဟံ, ဧဝံ အညောပီတိ အတ္ထော။

၁၀၆၆။ တသ္မာတိ ယသ္မာ စတုန္နံ ဖလာနံ ဒါနမတ္တေန ဤဒိသီ သမ္ပတ္တိ အဓိဂတာ, တသ္မာ။ အလမေဝ ယုတ္တမေဝ။ နိစ္စန္တိ သဗ္ဗကာလံ။ ဒိဗ္ဗာနီတိ ဒေဝလောကပရိယာပန္နာနိ။ မနုဿသောဘဂ္ဂတန္တိ မနုဿေသု သုဘဂဘာဝံ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဖလဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ပဌမဥပဿယဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

စန္ဒော ယထာ ဝိဂတဝလာဟကေ နဘေတိ ဥပဿယဒါယကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂါမကာဝါသေ ဝဿံ ဝသိတွာ ဝုတ္ထဝဿော ပဝါရေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတုံ ရာဇဂဟံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ သာယံ အညတရံ ဂါမံ ပဝိသိတွာ ဝသနဋ္ဌာနံ ပရိယေသန္တော အညတရံ ဥပါသကံ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ဥပါသက, ဣမသ္မိံ ဂါမေ အတ္ထိ ကိဉ္စိ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဝသနယောဂ္ဂဋ္ဌာန’’န္တိ။ ဥပါသကော ပသန္နစိတ္တော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဘရိယာယ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာ ထေရဿ ဝသနယောဂ္ဂံ ဌာနံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ တတ္ထ အာသနံ ပညာပေတွာ ပါဒေါဒကံ ပါဒပီဌံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ထေရံ ပဝေသေတွာ တသ္မိံ ပါဒေ ဓောဝန္တေ ပဒီပံ ဥဇ္ဇာလေတွာ မဉ္စေ ပစ္စတ္ထရဏာနိ ပညာပေတွာ အဒါသိ။ သွာတနာယ စ နိမန္တေတွာ ထေရဿ ဒုတိယဒိဝသေ ဘောဇေတွာ ပါနကတ္ထာယ ဂုဠပိဏ္ဍဉ္စ ဒတွာ ထေရံ ဂစ္ဆန္တံ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တိ။ သော အပရေန သမယေန သဟ ဘရိယာယ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၀၆၉။ ‘‘စန္ဒော ယထာ ဝိဂတဝလာဟကေ နဘေ, ဩဘာသယံ ဂစ္ဆတိ အန္တလိက္ခေ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ, ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ။

၁၀၇၀။ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ, မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သော ဒေဝပုတ္တော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၀၇၁။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၇၂။ ‘‘အဟဉ္စ ဘရိယာ စ မနုဿလောကေ, ဥပဿယံ အရဟတော အဒမှ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တာ, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒမှ။

၁၀၇၃။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

တတ္ထ ဂါထာသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ၊

ပဌမဥပဿယဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ဒုတိယဥပဿယဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သူရိယော ယထာ ဝိဂတဝလာဟကေ နဘေတိ ဒုတိယဥပဿယဒါယကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ဂါမကာဝါသေ ဝဿံ ဝသိတွာ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ရာဇဂဟံ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆန္တာ သာယံ အညတရံ ဂါမံ သမ္ပာပုဏိံသု။ သေသံ အနန္တရဝိမာနသဒိသမေဝ။

၁၀၇၅။ ‘‘သူရိယော ယထာ ဝိဂတဝလာဟကေ နဘေ…ပေ…။

(ယထာ ပုရိမဝိမာနံ, တထာ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ၊)

၁၀၇၉။ ‘‘ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

တတ္ထ ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ၊

ဒုတိယဥပဿယဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဘိက္ခာဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ ဘိက္ခာဒါယကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အဒ္ဓါနမဂ္ဂပဋိပန္နော အညတရံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော ဧကဿ ဃရဒ္ဓါရေ အဋ္ဌာသိ။ တတ္ထ အညတရော ပုရိသော ဓောတဟတ္ထပါဒေါ ‘‘ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ နိသိန္နော ဘောဇနံ ဥပနေတွာ ပါတိယာ ပက္ခိတ္တေ တံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ပါတိယာ ဘတ္တံ တဿ ဘိက္ခုနော ပတ္တေ အာကိရန္တော တေန ‘‘ဧကဒေသမေဝ ဒေဟီ’’တိ ဝုတ္တောပိ သဗ္ဗမေဝ အာကိရိ။ သော ဘိက္ခု အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ။ သော ပုရိသော ‘‘ဆာတဇ္ဈတ္တဿ ဘိက္ခုနော မယာ အဘုဉ္ဇိတွာ ဘတ္တံ ဒိန္န’’န္တိ အနုဿရန္တော ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိလဘိ။ သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဒေဝစာရိကံ စရန္တော မဟတိယာ ဒေဝိဒ္ဓိယာ ဝိရောစမာနံ ဒိသွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၀၈၁။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၁၀၈၂။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိ တဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၀၈၃။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၈၄။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဒိသွာန ဘိက္ခုံ တသိတံ ကိလန္တံ၊

ဧကာဟံ ဘိက္ခံ ပဋိပါဒယိဿံ, သမင်္ဂိ ဘတ္တေန တဒါ အကာသိံ။

၁၀၈၅။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၀၈၄။ တတ္ထ ဧကာဟံ ဘိက္ခန္တိ ဧကံ အဟံ ဘိက္ခာမတ္တံ, ဧကံ ဘတ္တဝဍ္ဎိတကန္တိ အတ္ထော။ ပဋိပါဒယိဿန္တိ ပဋိပါဒေသိံ အဒါသိံ။ သမင်္ဂိ ဘတ္တေနာတိ ဘတ္တေန သမင်္ဂီဘူတံ, လဒ္ဓဘိက္ခန္တိ အတ္ထော။ ဧဝံ မဟာထေရော တေန ဒေဝပုတ္တေန အတ္တနော သုစရိတကမ္မေ ပကာသိတေ သပရိဝါရဿ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ မနုဿလောကမာဂတော, တံ ပဝတ္တိံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ကထေသိ။ သတ္ထာ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တမဟာဇနဿ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

ဘိက္ခာဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ယဝပါလကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ ယဝပါလကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရော ဒုဂ္ဂတဒါရကော ယဝခေတ္တံ ရက္ခတိ။ သော ဧကဒိဝသံ ပါတရာသတ္ထာယ ကုမ္မာသံ လဘိတွာ ‘‘ခေတ္တံ ဂန္တွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ တံ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ ယဝခေတ္တံ ဂန္တွာ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ။ တသ္မိံ ခဏေ အညတရော ခီဏာသဝတ္ထေရော မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နော ဥပကဋ္ဌေ ကာလေ တံ ဌာနံ ပတွာ ယဝပါလကေန နိသိန္နံ ရုက္ခမူလံ ဥပသင်္ကမိ။ ယဝပါလကော ဝေလံ ဩလောကေတွာ ‘‘ကစ္စိ, ဘန္တေ, အာဟာရော လဒ္ဓေါ’’တိ အာဟ။ ထေရော တုဏှီ အဟောသိ။ သော အလဒ္ဓဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ဘန္တေ, ဥပကဋ္ဌာ ဝေလာ, ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ န သက္ကာ, မယှံ အနုကမ္ပာယ ဣမံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ဝတွာ ထေရဿ တံ ကုမ္မာသံ အဒါသိ။ ထေရော တံ အနုကမ္ပန္တော တဿ ပဿန္တဿေဝ တံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ။ သောပိ ဒါရကော ‘‘သုဒိန္နံ ဝတ မယာ ဤဒိသဿ ကုမ္မာသဒါနံ ဒဒန္တေနာ’’တိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၀၈၇။

‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိ တဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၀၈၉။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၉၀။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, အဟောသိံ ယဝပါလကော၊

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဘိက္ခုံ, ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ။

၁၀၉၁။ ‘‘တဿ အဒါသဟံ ဘာဂံ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ၊

ကုမ္မာသပိဏ္ဍံ ဒတွာန, မောဒါမိ နန္ဒနေ ဝနေ။

၁၀၉၂။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

တတ္ထ ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ။

ယဝပါလကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ပဌမကုဏ္ဍလီဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အလင်္ကတော မလျဓရော သုဝတ္ထောတိ ကုဏ္ဍလီဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ သပရိဝါရာ ကာသီသု စာရိကံ စရန္တာ သူရိယတ္ထင်္ဂမနဝေလာယံ အညတရံ ဝိဟာရံ ပါပုဏိံသု။ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ တဿ ဝိဟာရဿ ဂေါစရဂါမေ အညတရော ဥပါသကော ထေရေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ပါဒဓောဝနံ ပါဒဗ္ဘဉ္ဇနတေလံ မဉ္စပီဌံ ပစ္စတ္ထရဏံ ပဒီပိယဉ္စ ဥပနေတွာ သွာတနာယ စ နိမန္တေတွာ ဒုတိယဒိဝသေ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ, ထေရာ တဿ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကမိံသု။ သော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၀၉၄။ ‘‘အလင်္ကတော မလျဓရော သုဝတ္ထော, သုကုဏ္ဍလီ ကပ္ပိတကေသမဿု၊

အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏော ယသဿီ, ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ယထာပိ စန္ဒိမာ။

၁၀၉၅။ ‘‘ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ, အဋ္ဌဋ္ဌကာ သိက္ခိတာ သာဓုရူပါ၊

ဒိဗ္ဗာ စ ကညာ တိဒသစရာ ဥဠာရာ, နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ ပမောဒယန္တိ။

၁၀၉၆။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိ တဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၀၉၇။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၀၉၈။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဒိသွာန သမဏေ သီလဝန္တေ၊

သမ္ပန္နဝိဇ္ဇာစရဏေ ယသဿီ, ဗဟုဿုတေ တဏှက္ခယူပပန္နေ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၁၀၉၉။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၀၉၄။ တတ္ထ သုကုဏ္ဍလီတိ သုန္ဒရေဟိ ကုဏ္ဍလေဟိ အလင်္ကတကဏ္ဏော။ ‘‘သကုဏ္ဍလီ’’တိပိ ပါဌော, သဒိသံ ကုဏ္ဍလံ သကုဏ္ဍလံ, တံ အဿ အတ္ထီတိ သကုဏ္ဍလီ, ယုတ္တကုဏ္ဍလီ အညမညဉ္စ တုယှဉ္စ အနုစ္ဆဝိကကုဏ္ဍလီတိ အတ္ထော။ ကပ္ပိတကေသမဿူတိ သမ္မာကပ္ပိတကေသမဿု။ အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏောတိ ပဋိမုက္ကအင်္ဂုလိယာဒိဟတ္ထာဘရဏော။

၁၀၉၈။ တဏှက္ခယူပပန္နေတိ တဏှက္ခယံ အရဟတ္တံ, နိဗ္ဗာနမေဝ ဝါ ဥပဂတေ, အဓိဂတဝန္တေတိ အတ္ထော။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ပဌမကုဏ္ဍလီဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဒုတိယကုဏ္ဍလီဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အလင်္ကတော မလျဓရော သုဝတ္ထောတိ ဒုတိယကုဏ္ဍလီဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ ကာသီသု ဇနပဒစာရိကံ စရန္တာတိအာဒိ သဗ္ဗံ အနန္တရသဒိသမေဝ။

၁၁၀၁။ ‘‘အလင်္ကတော မလျဓရော သုဝတ္ထော, သုကုဏ္ဍလီ ကပ္ပိတကေသမဿု၊

အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏော ယသဿီ, ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ယထာပိ စန္ဒိမာ။

၁၁၀၂။ ‘‘ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

အဋ္ဌဋ္ဌကာ သိက္ခိတာ သာဓုရူပါ၊

ဒိဗ္ဗာ စ ကညာ တိဒသစရာ ဥဠာရာ, နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ ပမောဒယန္တိ။

၁၁၀၃။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ – ပုစ္ဆိ၊

၁၁၀၄။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၀၅။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဒိသွာန သမဏေ သာဓုရူပေ၊

သမ္ပန္နဝိဇ္ဇာစရဏေ ယသဿီ, ဗဟုဿုတေ သီလဝန္တေ ပသန္နေ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၁၁၀၆။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ။

ဒုတိယကုဏ္ဍလီဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ (ဥတ္တရ) ပါယာသိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယာ ဒေဝရာဇဿ သဘာ သုဓမ္မာတိ ဥတ္တရဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုဝိဘာဂေ စ ကတေ တတ္ထ တတ္ထ ထူပေသု ပတိဋ္ဌာပိယမာနေသု ဓမ္မဝိနယံ သင်္ဂါယိတုံ ဥစ္စိနိတွာ ဂဟိတေသု မဟာကဿပပ္ပမုခေသု မဟာထေရေသု ယာဝ ဝဿူပဂမနာ အညေသု စ ထေရေသု အတ္တနော အတ္တနော ပရိသာယ သဒ္ဓိံ တတ္ထ တတ္ထ ဝသန္တေသု အာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သေတဗျနဂရံ ဂန္တွာ သိံသပါဝနေ ဝသိ။ အထ ပါယာသိ ရာဇညော ထေရဿ တတ္ထ ဝသနဘာဝံ သုတွာ မဟတာ ဇနကာယေန ပရိဝုတော တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ နိသိန္နော အတ္တနော ဒိဋ္ဌိဂတံ ပဝေဒေသိ။ အထ နံ ထေရော စန္ဒိမသူရိယူဒါဟရဏာဒီဟိ ပရလောကဿ အတ္ထိဘာဝံ ပကာသေန္တော အနေကဝိဟိတဟေတူပမာလင်္ကတံ ဒိဋ္ဌိဂဏ္ဌိဝိနိဝေဌနံ နာနာနယဝိစိတ္တံ ပါယာသိသုတ္တံ (ဒီ။ နိ။ ၂။၄၀၆ အာဒယော) ဒေသေတွာ တံ ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါယံ ပတိဋ္ဌာပေသိ။

သော ဝိသုဒ္ဓဒိဋ္ဌိကော ဟုတွာ သမဏဗြာဟ္မဏကပဏဒ္ဓိကာဒီနံ ဒါနံ ဒေန္တော အနုဠာရဇ္ဈာသယတာယ လူခံ အဒါသိ ဃာသစ္ဆာဒနမတ္တံ ကဏာဇကံ ဗိလင်္ဂဒုတိယံ သာဏာနိ စ ဝတ္ထာနိ။ ဧဝံ ပန အသက္ကစ္စဒါနံ ဒတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ဟီနကာယံ ဥပပဇ္ဇိ စာတုမဟာရာဇိကာနံ သဟဗျတံ။ တဿ ပန ကိစ္စာကိစ္စေသု ယုတ္တပ္ပယုတ္တော ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ အဟောသိ ဒါနေ ဗျာဝဋော။ သော သက္ကစ္စဒါနံ ဒတွာ တာဝတိံသကာယံ ဥပပန္နော, တဿ ဒွါဒသယောဇနိကံ ဝိမာနံ နိဗ္ဗတ္တိ။ သော ကတညုတံ ဝိဘာဝေန္တော သဟ ဝိမာနေန ကုမာရကဿပတ္ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝိမာနတော ဩရုယှ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။ တံ ထေရော –

၁၁၀၈။ ‘‘ယာ ဒေဝရာဇဿ သဘာ သုဓမ္မာ, ယတ္ထစ္ဆတိ ဒေဝသံဃော သမဂ္ဂေါ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ, ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ။

၁၁၀၉။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ – ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ၊

၁၁၁၀။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၁၁။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ရညော ပါယာသိဿ အဟောသိံ မာဏဝေါ၊

လဒ္ဓါ ဓနံ သံဝိဘာဂံ အကာသိံ, ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၁၁၁၂။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

သော ဒေဝပုတ္တော တဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ။

၁၁၀၈။ တတ္ထ ဒေဝရာဇဿာတိ သက္ကဿ။ သဘာ သုဓမ္မာတိ ဧဝံနာမကံ သန္ထာဂါရံ။ ယတ္ထာတိ ယဿံ သဘာယံ။ အစ္ဆတီတိ နိသီဒတိ။ ဒေဝသံဃောတိ တာဝတိံသဒေဝကာယော။ သမဂ္ဂေါတိ သဟိတော သန္နိပတိတော။

၁၁၁၁။ ပါယာသိဿ အဟောသိံ မာဏဝေါတိ ပါယာသိရာဇညဿ ကိစ္စာကိစ္စကရော ဒဟရတာယ မာဏဝေါ, နာမေန ပန ဥတ္တရော နာမ အဟောသိံ။ သံဝိဘာဂံ အကာသိန္တိ အဟမေဝ အဘုဉ္ဇိတွာ ယထာလဒ္ဓံ ဓနံ ဒါနမုခေ ပရိစ္စဇနဝသေန သံဝိဘဇနံ အကာသိံ။ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပရိစ္စဇန္တောတိ ဝစနသေသော။ အထ ဝါ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။ ကထံ? သက္ကစ္စံ။ ကီဒိသံ? အန္နဉ္စ ပါနဉ္စာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။

(ဥတ္တရ) ပါယာသိဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ပရမတ္ထဒီပနိယာ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ ဝိမာနဝတ္ထုသ္မိံ

ဒသဝတ္ထုပဋိမဏ္ဍိတဿ ဆဋ္ဌဿ ပါယာသိဝဂ္ဂဿ

အတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ သုနိက္ခိတ္တဝိမာနဝဂ္ဂေါ

၁။ စိတ္တလတာဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတီတိ စိတ္တလတာဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရော ဥပါသကော ဒလိဒ္ဒေါ အပ္ပဘောဂေါ ပရေသံ ကမ္မံ ကတွာ ဇီဝတိ။ သော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဇိဏ္ဏေ ဝုဍ္ဎေ မာတာပိတရော ပေါသေန္တော ‘‘ဣတ္ထိယော နာမ ပတိကုလေ ဌိတာ ဣဿရိယံ ကရောန္တိ, သဿုသသုရာနံ မနာပစာရိနိယော ဒုလ္လဘာ’’တိ မာတာပိတူနံ စိတ္တဒုက္ခံ ပရိဟရန္တော ဒါရပရိဂ္ဂဟံ အကတွာ သယမေဝ နေ ဥပဋ္ဌဟတိ, သီလာနိ ရက္ခတိ, ဥပေါသထံ ဥပဝသတိ, ယထာဝိဘဝံ ဒါနာနိ ဒေတိ။ သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဂန္တွာ ကတကမ္မံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၁၄။ ‘‘ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတိ, ဥယျာနသေဋ္ဌံ တိဒသာနမုတ္တမံ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ, ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ။

၁၁၁၅။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၁၁၆။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၁၇။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဒလိဒ္ဒေါ အတာဏော ကပဏော ကမ္မကရော အဟောသိံ၊

ဇိဏ္ဏေ စ မာတာပိတရော အဘာရိံ, ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၁၁၁၈။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

သောပိ တဿ ဗျာကာသိ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

စိတ္တလတာဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ နန္ဒနဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယထာ ဝနံ နန္ဒနံ ပဘာသတီတိ နန္ဒနဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရော ဥပါသကောတိအာဒိ သဗ္ဗံ အနန္တရဝိမာနသဒိသံ။ အယံ ပန ဒါရပရိဂ္ဂဟံ ကတွာ မာတာပိတရော ပေါသေသီတိ အယမေဝ ဝိသေသော။

၁၁၂၀။ ယထာ ဝနံ နန္ဒနံ ပဘာသတိ, ဥယျာနသေဋ္ဌံ တိဒသာနမုတ္တမံ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ, ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ။

၁၁၂၁။ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီတိ။

၁၁၂၂။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၂၃။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဒလိဒ္ဒေါ အတာဏော ကပဏော ကမ္မကရော အဟောသိံ၊

ဇိဏ္ဏေ စ မာတာပိတရော အဘာရိံ, ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၁၁၂၄။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ။ တတ္ထ ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ။

နန္ဒနဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ မဏိထူဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ မဏိထူဏဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ အရညာယတနေ ဝိဟရန္တိ။ တေသံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ဂမနမဂ္ဂေ ဧကော ဥပါသကော ဝိသမံ သမံ ကရောတိ, ကဏ္ဋကေ နီဟရတိ, ဂစ္ဆဂုမ္ဗေ အပနေတိ, ဥဒကကာလေ မာတိကာသု သေတုံ ဗန္ဓတိ, ဝိဝနဋ္ဌာနေသု ဆာယာရုက္ခေ ရောပေတိ, ဇလာသယေသု မတ္တိကံ ဥဒ္ဓရိတွာ တေ ပုထုလဂမ္ဘီရေ ကရောတိ, တိတ္ထေ သမ္ပာဒေတိ, ယထာဝိဘဝံ ဒါနံ ဒေတိ, သီလံ ရက္ခတိ။ သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၂၆။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၁၁၂၇။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ, နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏစ္ဆန္နာ။

၁၁၂၈။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိ တဿ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၁၃၀။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၃၁။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဝိဝနေ ပထေ သင်္ကမနံ အကာသိံ၊

အာရာမရုက္ခာနိ စ ရောပယိဿံ, ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၁၁၃၂။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၁၃၁။ တတ္ထ ဝိဝနေတိ အရညေ။ အာရာမရုက္ခာနိ စာ အာရာမဘူတေ ရုက္ခေ, အာရာမံ ကတွာ တတ္ထ ရုက္ခေ ရောပေသိန္တိ အတ္ထော။ သေသံ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယမေဝ။

မဏိထူဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ သုဝဏ္ဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သောဝဏ္ဏမယေ ပဗ္ဗတသ္မိန္တိ သုဝဏ္ဏဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ အန္ဓကဝိန္ဒေ ဝိဟရတိ။ တေန သမယေန အညတရော ဥပါသကော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဝိဘဝသမ္ပန္နော တဿ ဂါမဿ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ မုဏ္ဍကပဗ္ဗတေ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ ဘဂဝတော ဝသနာနုစ္ဆဝိကံ ဂန္ဓကုဋိံ ကာရေတွာ တတ္ထ ဘဂဝန္တံ ဝသာပေန္တော သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ, သယဉ္စ နိစ္စသီလေ ပတိဋ္ဌိတော သုဝိသုဒ္ဓသီလသံဝရော ဟုတွာ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တဿ ကမ္မာနုဘာဝသံသူစကံ နာနာရတနရံသိဇာလသမုဇ္ဇလံ ဝိစိတ္တဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တံ ဝိဝိဓဝိပုလာလင်္ကာရောပသောဘိတံ သုဝိဘတ္တဘိတ္တိတ္ထမ္ဘသောပါနံ အာရာမရမဏီယကံ ကဉ္စနပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ဝိမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒေဝစာရိကံ စရန္တော ဒိသွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၃၄။ ‘‘သောဝဏ္ဏမယေ ပဗ္ဗတသ္မိံ, ဝိမာနံ သဗ္ဗတောပဘံ၊

ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နံ, ကိင်္ကိဏိဇာလကပ္ပိတံ။

၁၁၃၅။ ‘‘အဋ္ဌံသာ သုကတာ ထမ္ဘာ, သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာ၊

ဧကမေကာယ အံသိယာ, ရတနာ သတ္တ နိမ္မိတာ။

၁၁၃၆။ ‘‘ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿ, ဖလိကာ ရူပိယဿ စ၊

မသာရဂလ္လမုတ္တာဟိ, လောဟိတင်္ဂမဏီဟိ စ။

၁၁၃၇။ ‘‘စိတြာ မနောရမာ ဘူမိ, န တတ္ထုဒ္ဓံသတီ ရဇော၊

ဂေါပါနသီဂဏာ ပီတာ, ကူဋံ ဒါရေန္တိ နိမ္မိတာ။

၁၁၃၈။ ‘‘သောပါနာနိ စ စတ္တာရိ, နိမ္မိတာ စတုရော ဒိသာ၊

နာနာရတနဂဗ္ဘေဟိ, အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစတိ။

၁၁၃၉။ ‘‘ဝေဒိယာ စတဿော တတ္ထ, ဝိဘတ္တာ ဘာဂသော မိတာ၊

ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘန္တိ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ။

၁၁၄၀။ ‘‘တသ္မိံ ဝိမာနေ ပဝရေ, ဒေဝပုတ္တော မဟပ္ပဘော၊

အတိရောစသိ ဝဏ္ဏေန, ဥဒယန္တောဝ ဘာဏုမာ။

၁၁၄၁။ ‘‘ဒါနဿ တေ ဣဒံ ဖလံ, အထော သီလဿ ဝါ ပန၊

အထော အဉ္ဇလိကမ္မဿ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ။

သောပိဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၁၄၂။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၄၃။ ‘‘အဟံ အန္ဓကဝိန္ဒသ္မိံ, ဗုဒ္ဓဿာဒိစ္စဗန္ဓုနော၊

ဝိဟာရံ သတ္ထု ကာရေသိံ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ။

၁၁၄၄။ ‘‘တတ္ထ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ, ပစ္စယဉ္စ ဝိလေပနံ၊

ဝိဟာရံ သတ္ထု အဒါသိံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊

တေန မယှံ ဣဒံ လဒ္ဓံ, ဝသံ ဝတ္တေမိ နန္ဒနေ။

၁၁၄၅။ ‘‘နန္ဒနေ စ ဝနေ ရမ္မေ, နာနာဒိဇဂဏာယုတေ၊

ရမာမိ နစ္စဂီတေဟိ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော’’တိ။

၁၁၃၄။ တတ္ထ သဗ္ဗတောပဘန္တိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ ပဘာသန္တံ ပဘာမုဉ္စနကံ။ ကိင်္ကိဏိဇာလကပ္ပိတန္တိ ကပ္ပိတကိင်္ကိဏိကဇာလံ။

၁၁၃၅။ သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာတိ သဗ္ဗေ ထမ္ဘာ ဝေဠုရိယမဏိမယာ။ တတ္ထ ပန ဧကမေကာယ အံသိယာတိ အဋ္ဌံသေသု ထမ္ဘေသု ဧကမေကသ္မိံ အံသဘာဂေ။ ရတနာ သတ္တ နိမ္မိတာတိ သတ္တရတနကမ္မနိမ္မိတာ, ဧကေကော အံသော သတ္တရတနမယောတိ အတ္ထော။

၁၁၃၆။ ‘‘ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿာ’’တိအာဒိနာ နာနာရတနာနိ ဒဿေတိ။ တတ္ထ ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿာတိ ဝေဠုရိယေန စ သုဝဏ္ဏေန စ နိမ္မိတာ, စိတြာတိ ဝါ ယောဇနာ။ ကရဏတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ။ ဖလိကာ ရူပိယဿ စာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။ မသာရဂလ္လမုတ္တာဟီတိ ကဗရမဏီဟိ။ လောဟိတင်္ဂမဏီဟိ စာတိ ရတ္တမဏီဟိ။

၁၁၃၇။ န တတ္ထုဒ္ဓံသတီ ရဇောတိ မဏိမယဘူမိကတ္တာ န တသ္မိံ ဝိမာနေ ရဇော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ။ ဂေါပါနသီဂဏာတိ ဂေါပါနသီသမူဟာ။ ပီတာတိ ပီတဝဏ္ဏာ, သုဝဏ္ဏမယာ စေဝ ဖုဿရာဂါဒိမဏိမယာ စာတိ အတ္ထော။ ကူဋံ ဓာရေန္တီတိ သတ္တရတနမယံ ကဏ္ဏိကံ ဓာရေန္တိ။

၁၁၃၈-၉။ နာနာရတနဂဗ္ဘေဟီတိ နာနာရတနမယေဟိ ဩဝရကေဟိ။ ဝေဒိယာတိ ဝေဒိကာ။ စတဿောတိ စတူသု ဒိသာသု စတဿော။ တေနာဟ ‘‘သမန္တာ စတုရော ဒိသာ’’တိ။

၁၁၄၀။ မဟပ္ပဘောတိ မဟာဇုတိကော။ ဥဒယန္တောတိ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တော။ ဘာဏုမာတိ အာဒိစ္စော။

၁၁၄၃။ သေဟိ ပါဏိဘီတိ ကာယသာရံ ပုညံ ပသဝန္တော အတ္တနော ပါဏီဟိ တံ တံ ကိစ္စံ ကရောန္တော ဝိဟာရံ သတ္ထု ကာရေသိန္တိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ သေဟိ ပါဏိဘီတိ တတ္ထ အန္ဓကဝိန္ဒသ္မိံ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ ပစ္စယဉ္စ ဝိလေပနဉ္စ ပူဇာဝသေန။ ယထာ ကထံ? ဝိဟာရဉ္စ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ သတ္ထုနော အဒါသိံ ပူဇေသိံ နိယျာဒေသိံ စာတိ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၁၁၄၄။ တေနာတိ တေန ယထာဝုတ္တေန ပုညကမ္မေန ကာရဏဘူတေန။ မယှန္တိ မယာ။ ဣဒန္တိ ဣဒံ ပုညဖလံ, ဣဒံ ဝါ ဒိဗ္ဗံ အာဓိပတေယျံ။ တေနာဟ ‘‘ဝသံ ဝတ္တေမီ’’တိ။

၁၁၄၅။ နန္ဒနေတိ နန္ဒိယာ ဒိဗ္ဗသမိဒ္ဓိယာ ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနေ ဣမသ္မိံ ဒေဝလောကေ, တတ္ထာပိ ဝိသေသတော နန္ဒနေ ဝနေ ရမ္မေ, ဧဝံ ရမဏီယေ ဣမသ္မိံ နန္ဒနေ ဝနေ ရမာမီတိ ယောဇနာ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဧဝံ ဒေဝတာယ အတ္တနော ပုညကမ္မေ အာဝိကတေ ထေရော သပရိဝါရဿ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဘဂဝတော တမတ္ထံ နိဝေဒေသိ။ ဘဂဝါ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

သုဝဏ္ဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ အမ္ဗဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏန္တိ အမ္ဗဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရော ဒုဂ္ဂတပုရိသော ပရေသံ ဘတ္တဝေတနဘတော ဟုတွာ အမ္ဗဝနံ ရက္ခတိ။ သော ဧကဒိဝသံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဂိမှသမယေ သူရိယာတပသန္တတ္တေ ဥဏှဝါလိကာနိပ္ပီဠိတေ ဝိပ္ဖန္ဒမာနမရီစိဇာလဝိတ္ထတေ ဘူမိပ္ပဒေသေ တဿ အမ္ဗာရာမဿ အဝိဒူရေန မဂ္ဂေန သေဒါဂတေန ဂတ္တေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ ‘‘မဟာ အယံ, ဘန္တေ, ဃမ္မပရိဠာဟော, အတိဝိယ ပရိဿန္တရူပေါ ဝိယ ဒိဿတိ, သာဓု, ဘန္တေ, အယျော ဣမံ အမ္ဗာရာမံ ပဝိသိတွာ မုဟုတ္တံ ဝိဿမိတွာ အဒ္ဓါနပရိဿမံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဂစ္ဆထ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ။ ထေရော ဝိသေသတော တဿ စိတ္တပ္ပသာဒံ ပရိဗြူဟေတုကာမော တံ အာရာမံ ပဝိသိတွာ အညတရဿ အမ္ဗရုက္ခဿ မူလေ နိသီဒိ။

ပုန သော ပုရိသော အာဟ ‘‘သစေ, ဘန္တေ, နှာယိတုကာမတ္ထ, အဟံ ဣတော ကူပတော ဥဒကံ ဥဒ္ဓရိတွာ တုမှေ နှာပေဿာမိ, ပါနီယဉ္စ ဒဿာမီ’’တိ။ ထေရောပိ အဓိဝါသေသိ တုဏှီဘာဝေန။ သော ကူပတော ဥဒကံ ဥဒ္ဓရိတွာ ပရိဿာဝေတွာ ထေရံ နှာပေသိ, နှာပေတွာ စ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတွာ နိသိန္နဿ ပါနီယံ ဥပနေသိ။ ထေရော ပါနီယံ ပိဝိတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထော တဿ ပုရိသဿ ဥဒကဒါနေ စေဝ နှာပနေ စ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ။ အထ သော ပုရိသော ‘‘ဃမ္မာဘိတတ္တဿ ဝတ ထေရဿ ဃမ္မပရိဠာဟံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေသိံ, ဗဟုံ ဝတ မယာ ပုညံ ပသုတ’’န္တိ ဥဠာရပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေသိ။ သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ကတပုညံ ပုစ္ဆိ။

၁၁၄၆။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၁၁၄၇။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ, နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၁၁၄၈။

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၁၅၀။

‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ…

ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၅၁။ ‘‘ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ, ပတပန္တေ ဒိဝင်္ကရေ၊

ပရေသံ ဘတကော ပေါသော, အမ္ဗာရာမမသိဉ္စတိ။

၁၁၅၂။ ‘‘အထ တေနာဂမာ ဘိက္ခု, သာရိပုတ္တောတိ ဝိဿုတော၊

ကိလန္တရူပေါ ကာယေန, အကိလန္တောဝ စေတသာ။

၁၁၅၃။ ‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အာယန္တံ, အဝေါစံ အမ္ဗသိဉ္စကော၊

သာဓု တံ ဘန္တေ နှာပေယျံ, ယံ မမဿ သုခါဝဟံ။

၁၁၅၄။ ‘‘တဿ မေ အနုကမ္ပာယ, နိက္ခိပိ ပတ္တစီဝရံ၊

နိသီဒိ ရုက္ခမူလသ္မိံ, ဆာယာယ ဧကစီဝရော။

၁၁၅၅။ ‘‘တဉ္စ အစ္ဆေန ဝါရိနာ, ပသန္နမာနသော နရော၊

နှာပယီ ရုက္ခမူလသ္မိံ, ဆာယာယ ဧကစီဝရံ။

၁၁၅၆။ ‘‘အမ္ဗော စ သိတ္တော သမဏော စ နှာပိတော,

မယာ စ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကံ၊

ဣတိ သော ပီတိယာ ကာယံ, သဗ္ဗံ ဖရတိ အတ္တနော။

၁၁၅၇။ ‘‘တဒေဝ ဧတ္တကံ ကမ္မံ, အကာသိံ တာယ ဇာတိယာ၊

ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ, ဥပပန္နောမှိ နန္ဒနံ။

၁၁၅၈။ ‘‘နန္ဒနေ စ ဝနေ ရမ္မေ, နာနာဒိဇဂဏာယုတေ၊

ရမာမိ နစ္စဂီတေဟိ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော’’တိ။ –

သောပိ တဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ။

၁၁၅၁။ တတ္ထ ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေတိ အာသာဠှိမာသေ။ ပတပန္တေတိ အတိဝိယ ဒိပ္ပန္တေ, သဗ္ဗသော ဥဏှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တေတိ အတ္ထော။ ဒိဝင်္ကရေတိ ဒိဝါကရေ, အယမေဝ ဝါ ပါဌော။ အသိဉ္စတီတိ သိဉ္စတိ, -ကာရော နိပါတမတ္တံ, သိဉ္စတိ အမ္ဗရုက္ခမူလေသု ဓုဝံ ဇလသေကံ ကရောတီတိ အတ္ထော။ ‘‘အသိဉ္စထာ’’တိ စ ပါဌော, သိဉ္စိတ္ထာတိ အတ္ထော။ ‘‘အသိဉ္စဟ’’န္တိ စ ပဌန္တိ, ပရေသံ ဘတကော ပေါသော ဟုတွာ တဒါ အမ္ဗာရာမံ အသိဉ္စိံ အဟန္တိ အတ္ထော။

၁၁၅၂။ တေနာတိ ယေန ဒိသာဘာဂေန သော အမ္ဗာရာမော, တေန အဂမာ အဂဉ္ဆိ။ အကိလန္တောဝ စေတသာတိ စေတောဒုက္ခဿ မဂ္ဂေနေဝ ပဟီနတ္တာ စေတသာ အကိလန္တောပိ သမာနော ကိလန္တုရူပေါ ကာယေန တေန မဂ္ဂေန အဂမာတိ ယောဇနာ။

၁၁၅၃-၄။ အဝေါစံ အဟံ တဒါ အမ္ဗသိဉ္စကော ဟုတွာတိ ယောဇနာ။ ဧကစီဝရောတိ နှာယိတုကာမောတိ အဓိပ္ပါယော။

၁၁၅၆။ ဣတီတိ ဧဝံ ‘‘အမ္ဗော စ သိတ္တော, သမဏော စ နှာပိတော, မယာ စ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကံ, ဧကေနေဝ ပယောဂေန တိဝိဓောပိ အတ္ထော သာဓိတော’’တိ ဣမိနာကာရေန ပဝတ္တာယ ပီတိယာ သော ပုရိသော အတ္တနော သဗ္ဗံ ကာယံ ဖရတိ, နိရန္တရံ ဖုဋံ ကရောတီတိ ယောဇနာ။ အတီတတ္ထေ စေတံ ဝတ္တမာနဝစနံ, ဖရီတိ အတ္ထော။

၁၁၅၇။ တဒေဝ ဧတ္တကံ ကမ္မန္တိ တံ ဧတ္တကံ ဧဝံ ပါနီယဒါနမတ္တကံ ကမ္မံ အကာသိံ, တာယ တဿံ ဇာတိယံ အညံ နာနုဿရာမီတိ အဓိပ္ပါယော။ တေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

အမ္ဗဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ဂေါပါလဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဒိသွာန ဒေဝံ ပဋိပုစ္ဆိ ဘိက္ခူတိ ဂေါပါလဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရာဇဂဟဝါသီ အညတရော ဂေါပါလကော ပါတရာသတ္ထာယ ပိလောတိကာယ ပုဋဗဒ္ဓံ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ နဂရတော နိက္ခမိတွာ ဂါဝီနံ စရဏဋ္ဌာနဘူတံ ဂေါစရဘူမိံ သမ္ပာပုဏိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ ကာလံ ကရိဿတိ, မယှဉ္စ ကုမ္မာသံ ဒတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ စ ဉတွာ တဿ သမီပံ အဂမာသိ။ သော ဝေလံ ဩလောကေတွာ ထေရဿ ကုမ္မာသံ ဒါတုကာမော အဟောသိ။ တေန စ သမယေန ဂါဝိယော မာသက္ခေတ္တံ ပဝိသန္တိ။ အထ သော ဂေါပါလော စိန္တေသိ ‘‘ကိံ နု ခေါ ထေရဿ ကုမ္မာသံ ဒဒေယျံ, ဥဒါဟု ဂါဝိယော မာသက္ခေတ္တတော နီဟရေယျ’’န္တိ။ အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘မာသသာမိကာ မံ ယံ ဣစ္ဆန္တိ, တံ ကရောန္တု, ထေရေ ပန ဂတေ ကုမ္မာသဒါနန္တရာယော မေ သိယာ, ဟန္ဒာဟံ ပဌမံ အယျဿ ကုမ္မာသံ ဒဿာမီ’’တိ တံ ထေရဿ ဥပနေသိ။ ပဋိဂ္ဂဟေသိ ထေရော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ။

အထ နံ ဂါဝိယော နိဝတ္တေတုံ ပရိဿယံ အနောလောကေတွာ ဝေဂေန ဥပဓာဝန္တံ ပါဒေန ဖုဋ္ဌော အာသီဝိသော ဍံသိ။ ထေရောပိ တံ အနုကမ္ပမာနော တံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အာရဘိ။ ဂေါပါလကောပိ ဂါဝိယော နိဝတ္တေတွာ အာဂတော ထေရံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တော နိသီဒိ။ တာဝဒေဝဿ သကလသရီရံ ဝိသံ အဇ္ဈောတ္ထရိ။ မုဟုတ္တမေဝ ဝေဂေ မုဒ္ဓပတ္တေ ကာလမကာသိ, ကာလကတော စ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒိသွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၅၉။ ‘‘ဒိသွာန ဒေဝံ ပဋိပုစ္ဆိ ဘိက္ခု, ဥစ္စေ ဝိမာနမှိ စိရဋ္ဌိတိကေ၊

အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏံ ယသဿိံ, ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ယထာပိ စန္ဒိမာ။

၁၁၆၀။ ‘‘အလင်္ကတော မလျဓရော သုဝတ္ထော, သုကုဏ္ဍလီ ကပ္ပိတကေသမဿု၊

အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏော ယသဿီ, ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ယထာပိ စန္ဒိမာ။

၁၁၆၁။ ‘‘ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊ အဋ္ဌဋ္ဌကာ သိက္ခိတာ သာဓုရူပါ၊

ဒိဗ္ဗာ စ ကညာ တိဒသစရာ ဥဠာရာ, နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ ပမောဒယန္တိ။

၁၁၆၂။

‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိ တဿ ဗျာကာသိ –

၁၁၆၃။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ…ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၆၄။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, သင်္ဂမ္မ ရက္ခိဿံ ပရေသံ ဓေနုယော၊

တတော စ အာဂါ သမဏော မမန္တိကေ, ဂါဝေါ စ မာသေ အဂမံသု ခါဒိတုံ။

၁၁၆၅။ ‘‘ဒွယဇ္ဇ ကိစ္စံ ဥဘယဉ္စ ကာရိယံ, ဣစ္စေဝဟံ ဘန္တေ တဒါ ဝိစိန္တယိံ၊

တတော စ သညံ ပဋိလဒ္ဓ ယောနိသော, ‘ဒဒါမိ ဘန္တေ’တိ ခိပိံ အနန္တကံ။

၁၁၆၆။ ‘‘သော မာသခေတ္တံ တုရိတော အဝါသရိံ, ပုရာ အယံ ဘဉ္ဇတိ ယဿိဒံ ဓနံ၊

တတော စ ကဏှော ဥရဂေါ မဟာဝိသော, အဍံသိ ပါဒေ တုရိတဿ မေ သတော။

၁၁၆၇။ ‘‘သွာဟံ အဋ္ဋောမှိ ဒုက္ခေန ပီဠိတော, ဘိက္ခု စ တံ သာမံ မုဉ္စိတွာနန္တကံ၊

အဟာသိ ကုမ္မာသံ မမာနုကမ္ပယာ, တတော စုတော ကာလကတောမှိ ဒေဝတာ။

၁၁၆၈။ ‘‘တဒေဝ ကမ္မံ ကုသလံ ကတံ မယာ, သုခဉ္စ ကမ္မံ အနုဘောမိ အတ္တနာ၊

တယာ ဟိ ဘန္တေ အနုကမ္ပိတော ဘုသံ, ကတညုတာယ အဘိဝါဒယာမိ တံ။

၁၁၆၉။ ‘‘သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ စ, အညော မုနိ နတ္ထိ တယာနုကမ္ပကော၊

တယာ ဟိ ဘန္တေ အနုကမ္ပိတော ဘုသံ, ကတညုတာယ အဘိဝါဒယာမိ တံ။

၁၁၇၀။ ‘‘ဣမသ္မိံ လောကေ ပရသ္မိံ ဝါ ပန, အညော မုနီ နတ္ထိ တယာနုကမ္ပကော၊

တယာ ဟိ ဘန္တေ အနုကမ္ပိတော ဘုသံ, ကတညုတာယ အဘိဝါဒယာမိ တ’’န္တိ။

အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အတ္တနာ စ ဒေဝတာယ စ ကထိတနိယာမေနေဝ တံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ သတ္ထာ တမတ္ထံ ပစ္စနုဘာသိတွာ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ‘‘ဒိသွာန ဒေဝံ ပဋိပုစ္ဆိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ။

၁၁၅၉။ တတ္ထ ဒေဝန္တိ ဂေါပါလဒေဝပုတ္တံ။ ဘိက္ခူတိ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ သန္ဓာယ သတ္ထာ ဝဒတိ။ သော ဟိ သဗ္ဗသော ဘိန္နကိလေသတာယ ဘိက္ခု။ ဝိမာနဿ ဗဟုကာလာဝဋ္ဌာယိတာယ ကပ္ပဋ္ဌိတိကတာယ ဧဝ ဝါ ‘‘စိရဋ္ဌိတိကေ’’တိ ဝုတ္တံ, ‘‘စိရဋ္ဌိတိက’’န္တိပိ ကေစိ ပဌန္တိ။ တဉှိ ‘‘ဒေဝ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ။ သောပိ ဟိ သဋ္ဌိသတသဟဿာဓိကာ တိဿော ဝဿကောဋိယော တတ္ထ အဝဋ္ဌာနတော ‘‘စိရဋ္ဌိတိကေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ။ ယထာပိ စန္ဒိမာတိ ယထာ စန္ဒိမာ ဒေဝပုတ္တော ကန္တသီတလမနောဟရကိရဏဇာလသမုဇ္ဇလေ အတ္တနော ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ဝိရောစတိ, ဧဝံ ဝိရောစမာနန္တိ ဝစနသေသာ။

၁၁၆၀။ အလင်္ကတောတိအာဒိ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ထေရေန ပုစ္ဆိတာကာရဒဿနံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ။

၁၁၆၄။ သင်္ဂမ္မာတိ သင်္ဂမေတွာ, သင်္ဂမ္မာတိ ဝါ သင်္ဂဟေတွာ။ ဟေတွတ္ထောပိ ဟိ ဣဓ အန္တောနီတော, ဗဟူ ဧကတော ဟုတွာတိ အတ္ထော။ အာဂါတိ အာဂဉ္ဆိ။ မာသေတိ မာသသဿာနိ။

၁၁၆၅။ ဒွယဇ္ဇာတိ ဒွယံ အဇ္ဇ ဧတရဟိ ကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ။ ဥဘယဉ္စ ကာရိယန္တိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပရိယာယဝစနံ။ သညန္တိ ဓမ္မသညံ။ တေနာဟ ‘‘ယောနိသော’’တိ ပဋိလဒ္ဓါတိ ပဋိလဘိတွာ။ ခိပိန္တိ ပနိဂ္ဂါဟာပနဝသေန ဟတ္ထေ ခိပိံ။ အနန္တကန္တိ နန္တကံ ကုမ္မာသံ ပက္ခိပိတွာ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတံ ပိလောတိကံ။ အ-ကာရော စေတ္ထ နိပါတမတ္တံ။

၁၁၆၆။ သောတိ သော အဟံ။ တုရိတောတိ တုရိတော သမ္ဘမန္တော။ အဝါသရိန္တိ ဥပဂစ္ဆိ, ပါဝိသိံ ဝါ။ ပုရာ အယံ ဘဉ္ဇတိ ယဿိဒံ ဓနန္တိ ယဿ ခေတ္တသာမိကဿ ဣဒံ မာသသဿံ ဓနံ, တံ အယံ ဂေါဂဏော ဘဉ္ဇတိ ပုရာ တဿ ဘဉ္ဇနတော, အာမဒ္ဒနတော ပုရေတရမေဝါတိ အတ္ထော။ တတောတိ တတ္ထ။ တုရိတဿ မေ သတောတိ သမ္ဘမန္တဿ မေ သမာနဿ, သဟသာ ဂမနေန မဂ္ဂေ ကဏှသပ္ပံ အနောလောကေတွာ ဂတဿာတိ အဓိပ္ပါယော။

၁၁၆၇။ အဋ္ဋောမှိ ဒုက္ခေန ပီဠိတောတိ တေန အာသီဝိသဍံသနေန အဋ္ဋော အဋ္ဋိတော ဥပဒ္ဒုတော မရဏဒုက္ခေန ဗာဓိတော ဘဝါမိ။ အဟာသီတိ အဇ္ဈောဟရိ, ပရိဘုဉ္ဇီတိ အတ္ထော။ တတော စုတော ကာလကတောမှိ ဒေဝတာတိ တတော မနုဿတ္တဘာဝတော စုတော မရဏကာလပ္ပတ္တိယာ, တတ္ထ ဝါ အာယုသင်္ခါရဿ ခေပနသင်္ခါတဿ ကာလဿ ကတတ္တာ ကာလကတော, တဒနန္တရမေဝ စ အမှိ ဒေဝတာ ဒေဝတ္တဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဒေဝတာ ဟောမီတိ အတ္ထော။

၁၁၆၉။ တယာတိ တယာ သဒိသော အညော မုနိ မောနေယျဂုဏယုတ္တော ဣသိ နတ္ထိ။ တယာတိ ဝါ နိဿက္ကေ ဣဒံ ကရဏဝစနံ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဂေါပါလဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ကဏ္ဍကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ပုဏ္ဏမာသေ ယထာ စန္ဒောတိ ကဏ္ဍကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တာဝတိံသဘဝနံ ဂတော။ တသ္မိံ ခဏေ ကဏ္ဍကော ဒေဝပုတ္တော သကဘဝနတော နိက္ခမိတွာ ဒိဗ္ဗယာနံ အဘိရုဟိတွာ မဟန္တေန ပရိဝါရေန မဟတိယာ ဒေဝိဒ္ဓိယာ ဥယျာနံ ဂစ္ဆန္တော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနော သဟသာ ယာနတော ဩရုယှ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ သိရသ္မိံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။ အထ နံ ထေရော –

၁၁၇၁။ ‘‘ပုဏ္ဏမာသေ ယထာ စန္ဒော, နက္ခတ္တပရိဝါရိတော၊

သမန္တာ အနုပရိယာတိ, တာရကာဓိပတီ သသီ။

၁၁၇၂။ ‘‘တထူပမံ ဣဒံ ဗျမှံ, ဒိဗ္ဗံ ဒေဝပုရမှိ စ၊

အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန, ဥဒယန္တောဝ ရံသိမာ။

၁၁၇၃။ ‘‘ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿ, ဖလိကာ ရူပိယဿ စ၊

မသာရဂလ္လမုတ္တာဟိ, လောဟိတင်္ဂမဏီဟိ စ။

၁၁၇၄။ ‘‘စိတြာ မနောရမာ ဘူမိ, ဝေဠူရိယဿ သန္ထတာ၊

ကူဋာဂါရာ သုဘာ ရမ္မာ, ပါသာဒေါ တေ သုမာပိတော။

၁၁၇၅။ ‘‘ရမ္မာ စ တေ ပေါက္ခရဏီ, ပုထုလောမနိသေဝိတာ၊

အစ္ဆောဒကာ ဝိပ္ပသန္နာ, သောဏ္ဏဝါလုကသန္ထတာ။

၁၁၇၆။ ‘‘နာနာပဒုမသဉ္ဆန္နာ, ပုဏ္ဍရီကသမောတတာ၊

သုရဘိံ သမ္ပဝါယန္တိ, မနုညာ မာတုတေရိတာ။

၁၁၇၇။ ‘‘တဿာ တေ ဥဘတော ပဿေ, ဝနဂုမ္ဗာ သုမာပိတာ၊

ဥပေတာ ပုပ္ဖရုက္ခေဟိ, ဖလရုက္ခေဟိ စူဘယံ။

၁၁၇၈။ ‘‘သောဝဏ္ဏပါဒေ ပလ္လင်္ကေ, မုဒုကေ ဂေါနကတ္ထတေ၊

နိသိန္နံ ဒေဝရာဇံဝ, ဥပတိဋ္ဌန္တိ အစ္ဆရာ။

၁၁၇၉။ ‘‘သဗ္ဗာဘရဏသဉ္ဆန္နာ, နာနာမာလာဝိဘူသိတာ၊

ရမေန္တိ တံ မဟိဒ္ဓိကံ, ဝသဝတ္တီဝ မောဒသိ။

၁၁၈၀။ ‘‘ဘေရိသင်္ခမုဒိင်္ဂါဟိ, ဝီဏာဟိ ပဏဝေဟိ စ၊

ရမသိ ရတိသမ္ပန္နော, နစ္စဂီတေ သုဝါဒိတေ။

၁၁၈၁။ ‘‘ဒိဗ္ဗာ တေ ဝိဝိဓာ ရူပါ, ဒိဗ္ဗာ သဒ္ဒါ အထော ရသာ၊

ဂန္ဓာ စ တေ အဓိပ္ပေတာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ မနောရမာ။

၁၁၈၂။ ‘‘တသ္မိံ ဝိမာနေ ပဝရေ, ဒေဝပုတ္တ မဟပ္ပဘော၊

အတိရောစသိ ဝဏ္ဏေန, ဥဒယန္တောဝ ဘာဏုမာ။

၁၁၈၃။ ‘‘ဒါနဿ တေ ဣဒံ ဖလံ, အထော သီလဿ ဝါ ပန၊

အထော အဉ္ဇလိကမ္မဿ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ။ –

အဓိဂတသမ္ပတ္တိကိတ္တနမုခေန ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ။

၁၁၈၄။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော, မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတော၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၁၈၅။ ‘‘အဟံ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ, သာကိယာနံ ပုရုတ္တမေ၊

သုဒ္ဓေါဒနဿ ပုတ္တဿ, ကဏ္ဍကော သဟဇော အဟံ။

၁၁၈၆။ ‘‘ယဒါ သော အဍ္ဎရတ္တာယံ, ဗောဓာယ မဘိနိက္ခမိ၊

သော မံ မုဒူဟိ ပါဏီဟိ, ဇာလိတမ္ဗနခေဟိ စ။

၁၁၈၇။ ‘‘သတ္ထိံ အာကောဋယိတွာန, ဝဟ သမ္မာတိ စဗြဝိ၊

‘အဟံ လောကံ တာရယိဿံ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ’။

၁၁၈၈။ ‘‘တံ မေ ဂိရံ သုဏန္တဿ, ဟာသော မေ ဝိပုလော အဟု၊

ဥဒဂ္ဂစိတ္တော သုမနော, အဘိသီသိံ တဒါ အဟံ။

၁၁၈၉။ ‘‘အဘိရူဠှဉ္စ မံ ဉတွာ, သကျပုတ္တံ မဟာယသံ၊

ဥဒဂ္ဂစိတ္တော မုဒိတော, ဝဟိဿံ ပုရိသုတ္တမံ။

၁၁၉၀။ ‘‘ပရေသံ ဝိဇိတံ ဂန္တွာ, ဥဂ္ဂတသ္မိံ ဒိဝါကရေ၊

မမံ ဆန္နဉ္စ ဩဟာယ, အနပေက္ခော သော အပက္ကမိ။

၁၁၉၁။ ‘‘တဿ တမ္ဗနခေ ပါဒေ, ဇိဝှါယ ပရိလေဟိသံ၊

ဂစ္ဆန္တဉ္စ မဟာဝီရံ, ရုဒမာနော ဥဒိက္ခိသံ။

၁၁၉၂။ ‘‘အဒဿနေနဟံ တဿ, သကျပုတ္တဿ သိရီမတော၊

အလတ္ထံ ဂရုကာဗာဓံ, ခိပ္ပံ မေ မရဏံ အဟု။

၁၁၉၃။ ‘‘တဿေဝ အာနုဘာဝေန, ဝိမာနံ အာဝသာမိဒံ၊

သဗ္ဗကာမဂုဏောပေတံ, ဒေဝေါ ဒေဝပုရမှိဝ။

၁၁၉၄။ ‘‘ယဉ္စ မေ အဟုဝါ ဟာသော, သဒ္ဒံ သုတွာန ဗောဓိယာ၊

တေနေဝ ကုသလမူလေန, ဖုသိဿံ အာသဝက္ခယံ။

၁၁၉၅။ ‘‘သစေ ဟိ ဘန္တေ ဂစ္ဆေယျာသိ, သတ္ထု ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကေ၊

မမာပိ နံ ဝစနေန, သိရသာ ဝဇ္ဇာသိ ဝန္ဒနံ။

၁၁၉၆။ ‘‘အဟမ္ပိ ဒဋ္ဌုံ ဂစ္ဆိဿံ, ဇိနံ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလံ၊

ဒုလ္လဘံ ဒဿနံ ဟောတိ, လောကနာထာန တာဒိန’’န္တိ။ –

သောပိ အတ္တနာ ကတကမ္မံ ကထေသိ။ အယဉှိ အနန္တရေ အတ္တဘာဝေ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တေန သဟဇာတော ကဏ္ဍကော အဿရာဇာ အဟောသိ။ သော အဘိနိက္ခမနသမယေ အဘိရုဠှော တေနေဝ ရတ္တာဝသေသေန တီဏိ ရဇ္ဇာနိ မဟာပုရိသံ အတိက္ကမာပေတွာ အနောမာနဒီတီရံ သမ္ပာပေသိ။ အထ သော မဟာသတ္တေန သူရိယေ ဥဂ္ဂတေ ဃဋိကာရမဟာဗြဟ္မုနာ ဥပနီတာနိ ပတ္တစီဝရာနိ ဂဟေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဆန္နေန သဒ္ဓိံ ကပိလဝတ္ထုံ ဥဒ္ဒိဿ ဝိဿဇ္ဇိတော။ သိနေဟဘာရိကေန ဟဒယေန မဟာပုရိသဿ ပါဒေ အတ္တနော ဇိဝှါယ လေဟိတွာ ပသာဒသောမ္မာနိ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ယာဝ ဒဿနပထာ ဩလောကေန္တော ဒဿနူပစာရံ ပန အတိက္ကန္တေ လောကနာထေ ‘‘ဧဝံဝိဓံ နာမ လောကဂ္ဂနာယကံ မဟာပုရိသံ အဟံ ဝဟိံ, သဖလံ ဝတ မေ သရီရံ အဟောသီ’’တိ ပသန္နမာနသော ဟုတွာ ပုန စိရကာလံ သင်္ဂတဿ ပေမဿ ဝသေန ဝိယောဂဒုက္ခံ အသဟန္တော ဘာဝိနိယာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ

ဝသေန ဓမ္မတာယ စောဒိယမာနော ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ပုဏ္ဏမာသေ ယထာ စန္ဒော…ပေ… အဟံ ကပိလဝတ္ထုသ္မိ’’န္တိအာဒိ။

၁၁၇၁။ တတ္ထ ပုဏ္ဏမာသေတိ ပုဏ္ဏမာသိယံ သုက္ကပက္ခေ ပန္နရသိယံ။ တာရကာဓိပတီတိ တာရကာနံ အဓိပတိ။ သသီတိ သသလဉ္ဆနဝါ။ ‘‘တာရကာဓိပ ဒိဿတီ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ, တေသံ တာရကာဓိပါတိ အဝိဘတ္တိကနိဒ္ဒေသော, တာရကာနံ အဓိပေါ ဟုတွာ ဒိဿတိ အနုပရိယာတိ စာတိ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။

၁၁၇၂။ ဒိဗ္ဗံ ဒေဝပုရမှိ စာတိ ဒေဝပုရသ္မိမ္ပိ ဒိဗ္ဗံ။ ယထာ မနုဿာနံ ဌာနတော ဒေဝပုရံ ဥတ္တမံ, ဧဝံ ဒေဝပုရတော စာပိ ဣဒံ တဝ ဝိမာနံ ဥတ္တမန္တိ ဒဿေတိ။ တေနာဟ ‘‘အတိရောစတိ ဝဏ္ဏေန, ဥဒယန္တောဝ ရံသိမာ’’တိ, ဥဂ္ဂစ္ဆန္တော သူရိယော ဝိယာတိ အတ္ထော။

၁၁၇၃။ ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿာတိ ဝေဠုရိယေန သုဝဏ္ဏေန စ ဣဒံ ဗျမှံ နိမ္မိတန္တိ ဝစနသေသေန ယောဇနာ။ ဖလိကာတိ ဖလိကမဏိနာ။

၁၁၇၅။ ပေါက္ခရဏီတိ ပေါက္ခရဏိယော။

၁၁၇၇-၈။ တဿာတိ တဿာ ပေါက္ခရဏိယာ။ ဝနဂုမ္ဗာတိ ဥယျာနေ သုပုပ္ဖဂစ္ဆေ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ဒေဝရာဇံဝါတိ သက္ကံ ဝိယ။ ဥပတိဋ္ဌန္တီတိ ဥပဋ္ဌာနံ ကရောန္တိ။

၁၁၇၉။ သဗ္ဗာဘရဏသဉ္ဆန္နာတိ သဗ္ဗေဟိ ဣတ္ထာလင်္ကာရေဟိ ပဋိစ္ဆာဒိတာ, သဗ္ဗသော ဝိဘူသိတသရီရာတိ အတ္ထော။ ဝသဝတ္တီဝါတိ ဝသဝတ္တိဒေဝရာဇာ ဝိယ။

၁၁၈၀။ ဘေရိသင်္ခမုဒိင်္ဂါဟီတိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ, ဘေရီဟိ စ သင်္ခေဟိ စ မုဒိင်္ဂေဟိ စာတိ ယောဇနာ။ ရတိသမ္ပန္နောတိ ဒိဗ္ဗာယ ရတိယာ သမင်္ဂီဘူတော။ နစ္စဂီတေ သုဝါဒိတေတိ နစ္စေ စ ဂီတေ စ သုန္ဒရေ ဝါဒိတေ စ, နစ္စနေ စ ဂါယနေ စ သုန္ဒရေ ဝါဒိတေ စ ဟေတုဘူတေ။ နိမိတ္တတ္ထေ ဟိ ဧတံ ဘုမ္မံ, ပဝတ္တိတေတိ ဝါ ဝစနသေသော။

၁၁၈၁။ ဒိဗ္ဗာ တေ ဝိဝိဓာ ရူပါတိ ဒေဝလောကပရိယာပန္နာ နာနပ္ပကာရာ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ တုယှံ အဓိပ္ပေတာ ယထာဓိပ္ပေတာ မနော- ရမာ ဝိဇ္ဇန္တီတိ ကိရိယာပဒံ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဒိဗ္ဗာ သဒ္ဒါတိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။

၁၁၈၅။ ကဏ္ဍကော သဟဇော အဟန္တိ ဧတ္ထ အဟန္တိ နိပါတမတ္တံ။ ‘‘အဟူ’’တိ ကေစိ ပဋ္ဌန္တိ, ကဏ္ဍကော နာမ အဿရာဇာ မဟာသတ္တေန သဟ ဧကသ္မိံယေဝ ဒိဝသေ ဇာတတ္တာ သဟဇော အဟောသိန္တိ အတ္ထော။

၁၁၈၆။ အဍ္ဎရတ္တာယန္တိ အဍ္ဎရတ္တိယံ, မဇ္ဈိမယာမသမယေတိ အတ္ထော။ ဗောဓာယ မဘိနိက္ခမီတိ မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော, အဘိသမ္ဗောဓိအတ္ထံ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမီတိ အတ္ထော။ မုဒူဟိ ပါဏီဟီတိ မုဒုဟတ္ထတံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ ဝဒတိ။ ဇာလိတမ္ဗနခေဟီတိ ဇာလဝန္တေဟိ အဘိလောဟိတနခေဟိ။ တေန ဇာလဟတ္ထတံ မဟာပုရိသလက္ခဏံ တမ္ဗနခတံ အနုဗျဉ္ဇနဉ္စ ဒဿေတိ။

၁၁၈၇။ သတ္ထိ နာမ ဇင်္ဃာ, ဣဓ ပန သတ္ထိနော အာသန္နဋ္ဌာနဘူတော ဦရုပ္ပဒေသော ‘‘သတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တော။ အာကောဋယိတွာနာတိ အပ္ပေါဌေတွာ။ ‘‘ဝဟ သမ္မာ’’တိ စဗြဝီတိ ‘‘သမ္မ ကဏ္ဍက, အဇ္ဇေကရတ္တိံ မံ ဝဟ, မယှံ ဩပဝုယှံ ဟောဟီ’’တိ စ ကထေသိ။ ဝဟနေ ပန ပယောဇနံ တဒါ မဟာသတ္တေန ဒဿိတံ ဝဒန္တော ‘‘အဟံ လောကံ တာရယိဿံ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမ’’န္တိ အာဟ။ တေန ‘‘အဟံ ဥတ္တမံ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ ပတ္တော အဓိဂတော ဟုတွာ သဒေဝကံ လောကံ သံသာရမဟောဃတော တာရယိဿာမိ, တသ္မာ နယိဒံ ဂမနံ ယံကိဉ္စီတိ စိန္တေယျာသီ’’တိ ဂမနေ ပယောဇနဿ အနုတ္တရဘာဝံ ဒဿေတိ။

၁၁၈၈-၉။ ဟာသောတိ တုဋ္ဌိ။ ဝိပုလောတိ မဟာဥဠာရော။ အဘိသီသိန္တိ အာသိသိံ ဣစ္ဆိံ သမ္ပဋိစ္ဆိံ။ အဘိရူဠှဉ္စ မံ ဉတွာ, သကျပုတ္တံ မဟာယသန္တိ ပတ္ထဋဝိပုလယသံ သကျရာဇပုတ္တံ မဟာသတ္တံ မံ အဘိရုယှ နိသိန္နံ ဇာနိတွာ။ ဝဟိဿန္တိ နေသိံ။

၁၁၉၀-၉၁။ ပရေသန္တိ ပရရာဇူနံ။ ဝိဇိတန္တိ ဒေသံ ပရရဇ္ဇံ။ ဩဟာယာတိ ဝိဿဇ္ဇိတွာ။ အပက္ကမီတိ အပက္ကမိတုံ အာရဘိ။ ‘‘ပရိဗ္ဗဇီ’’တိ စ ပဌန္တိ။ ပရိလေဟိသန္တိ ပရိတော လေဟိံ။ ဥဒိက္ခိသန္တိ ဩလောကေသိံ။

၁၁၉၂-၃။ ဂရုကာဗာဓန္တိ ဂရုကံ ဗာဠှံ အာဗာဓံ, မရဏန္တိကံ ဒုက္ခန္တိ အတ္ထော။ တေနာဟ ‘‘ခိပ္ပံ မေ မရဏံ အဟူ’’တိ။ သော ဟိ အနေကာသု ဇာတီသု မဟာသတ္တေန ဒဠှဘတ္တိကော ဟုတွာ အာဂတော, တသ္မာ ဝိယောဂဒုက္ခံ သဟိတုံ နာသက္ခိ, ‘‘သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဓိဂန္တုံ နိက္ခန္တော’’တိ ပန သုတွာ နိရာမိသံ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇိ, တေန မရဏာနန္တရံ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ, ဥဠာရာ စဿ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယော ပါတုရဟေသုံ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တဿေဝ အာနုဘာဝေနာ’’တိ, ဌာနဂတဿ ပသာဒမယပုညဿ ဗလေန။ ဒေဝေါ ဒေဝပုရမှိဝါတိ တာဝတိံသဘဝနေ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဝိယ။

၁၁၉၄။ ယဉ္စ မေ အဟုဝါ ဟာသော, သဒ္ဒံ သုတွာန ဗောဓိယာတိ ‘‘ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမ’’န္တိ ပဌမတရံ ဗောဓိသဒ္ဒံ သုတွာ တဒါ မယှံ ဟာသော အဟု, ယံ ဟာသဿ ဘဝနံ သုဿနံ, တေနေဝ ကုသလမူလေန တေနေဝ ကုသလဗီဇေန ဖုသိဿန္တိ ဖုသိဿာမိ ပါပုဏိဿာမိ။

၁၁၉၅။ ဧဝံ ဒေဝပုတ္တော ယထာဓိဂတာယ အနာဂတာယ ဘဝသမ္ပတ္တိယာ ကာရဏဘူတံ အတ္တနော ကုသလကမ္မံ ကထေန္တော ဣဒါနိ အတ္တနာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တုကာမောပိ ပုရေတရံ ထေရေန သတ္ထု ဝန္ဒနံ ပေသေန္တော ‘‘သစေ’’တိ ဂါထမာဟ။ တတ္ထ သစေ ဂစ္ဆေယျာသီတိ ယဒိ ဂမိဿသိ။ ‘‘သစေ ဂစ္ဆသီ’’တိ ကေစိ ပဌန္တိ, သော ဧဝတ္ထော။ မမာပိ နံ ဝစနေနာတိ န ကေဝလံ တဝ သဘာဝေနေဝ, အထ ခေါ မမာပိ ဝစနေန ဘဂဝန္တံ။ ဝဇ္ဇာသီတိ ဝဒေယျာသိ, မမာပိ သိရသာ ဝန္ဒနန္တိ ယောဇနာ။

၁၁၉၆။ ယဒိပိ ဒါနိ ဝန္ဒနဉ္စ ပေသေမိ, ပေသေတွာ ဧဝ ပန န တိဋ္ဌာမီတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘အဟမ္ပိ ဒဋ္ဌုံ ဂစ္ဆိဿံ, ဇိနံ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလ’’န္တိ။ ဂမနေ ပန ဒဠှတရံ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုလ္လဘံ ဒဿနံ ဟောတိ, လောကနာထာန တာဒိန’’န္တိ အာဟ။

၁၁၉၇။ ‘‘သော ကတညူ ကတဝေဒီ, သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိ၊

သုတွာ ဂိရံ စက္ခုမတော, ဓမ္မစက္ခုံ ဝိသောဓယိ။

၁၁၉၈။ ‘‘ဝိသောဓေတွာ ဒိဋ္ဌိဂတံ, ဝိစိကိစ္ဆံ ဝတာနိ စ၊

ဝန္ဒိတွာ သတ္ထုနော ပါဒေ, တတ္ထေဝန္တရဓာယထာ’’တိ။ –

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဌပိတာ။

၁၁၉၇။ တတ္ထ သုတွာ ဂိရံ စက္ခုမတောတိ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝစနံ သုတွာ။ ဓမ္မစက္ခုန္တိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ။ ဝိသောဓယီတိ အဓိဂစ္ဆိ။ အဓိဂမောယေဝ ဟိ တဿ ဝိသောဓနံ။

၁၁၉၈။ ဝိသောဓေတွာ ဒိဋ္ဌိဂတန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတံ သမုဂ္ဃါတေတွာ။ ဝိစိကိစ္ဆံ ဝတာနိ စာတိ သောဠသဝတ္ထုကံ အဋ္ဌဝတ္ထုကဉ္စ ဝိစိကိစ္ဆဉ္စ ‘‘သီလဗ္ဗတေဟိ သုဒ္ဓီ’’တိ ပဝတ္တနကသီလဗ္ဗတပရာမာသေ စ ဝိသောဓယီတိ ယောဇနာ။ တတ္ထ ဟိ သဟ ပရိယာယေဟိ တထာ ပဝတ္တာ ပရာမာသာ ‘‘ဝတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ကဏ္ဍကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အနေကဝဏ္ဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အနေကဝဏ္ဏံ ဒရသောကနာသနန္တိ အနေကဝဏ္ဏဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တာဝတိံသဘဝနံ အဂမာသိ။ အထ နံ အနေကဝဏ္ဏော ဒေဝပုတ္တော ဒိသွာ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနော ဥပသင်္ကမိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။ ထေရော –

၁၁၉၉။ ‘‘အနေကဝဏ္ဏံ ဒရသောကနာသနံ, ဝိမာနမာရုယှ အနေကစိတ္တံ၊

ပရိဝါရိတော အစ္ဆရာသင်္ဂဏေန, သုနိမ္မိတော ဘူတပတီဝ မောဒသိ။

၁၂၀၀။ ‘‘သမဿမော နတ္ထိ ကုတော ပနုတ္တရော, ယသေန ပုညေန စ ဣဒ္ဓိယာ စ၊

သဗ္ဗေ စ ဒေဝါ တိဒသဂဏာ သမေစ္စ, တံ တံ နမဿန္တိ သသိံဝ ဒေဝါ၊

ဣမာ စ တေ အစ္ဆရာယော သမန္တတော, နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ ပမောဒယန္တိ။

၁၂၀၁။ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ,

မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ,

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အဓိဂတသမ္ပတ္တိကိတ္တနမုခေန ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ။ တံ ဒဿေတုံ –

၁၂၀၂။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ…ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။ –

ဝုတ္တံ။ သောပိ –

၁၂၀၃။ ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ အဟုဝါသိ ပုဗ္ဗေ, သုမေဓနာမဿ ဇိနဿ သာဝကော၊

ပုထုဇ္ဇနော အနနုဗောဓောဟမသ္မိ, သော သတ္တ ဝဿာနိ ပရိဗ္ဗဇိဿဟံ။

၁၂၀၄။ ‘‘သောဟံ သုမေဓဿ ဇိနဿ သတ္ထုနော, ပရိနိဗ္ဗုတဿောဃတိဏ္ဏဿ တာဒိနော၊

ရတနုစ္စယံ ဟေမဇာလေန ဆန္နံ, ဝန္ဒိတွာ ထူပသ္မိံ မနံ ပသာဒယိံ။

၁၂၀၅။ ‘‘န မာသိ ဒါနံ န စ မတ္ထိ ဒါတုံ, ပရေ စ ခေါ တတ္ထ သမာဒပေသိံ၊

ပူဇေထ နံ ပူဇနီယဿ ဓာတုံ, ဧဝံ ကိရ သဂ္ဂမိတော ဂမိဿထ။

၁၂၀၆။ ‘‘တဒေဝ ကမ္မံ ကုသလံ ကတံ မယာ,

သုခဉ္စ ဒိဗ္ဗံ အနုဘောမိ အတ္တနာ၊

မောဒါမဟံ တိဒသဂဏဿ မဇ္ဈေ,

န တဿ ပုညဿ ခယမ္ပိ အဇ္ဈဂ’’န္တိ။ – ကထေသိ၊

ဣတော ကိရ တိံသကပ္ပသဟဿေ သုမေဓော နာမ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ သဒေဝကံ လောကံ ဧကောဘာသံ ကတွာ ကတဗုဒ္ဓကိစ္စော ပရိနိဗ္ဗုတော, မနုဿေဟိ စ ဘဂဝတော ဓာတုံ ဂဟေတွာ ရတနစေတိယေ ကတေ အညတရော ပုရိသော သတ္ထု သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သတ္တ ဝဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ အနဝဋ္ဌိတစိတ္တတာယ ကုက္ကုစ္စကော ဟုတွာ ဥပ္ပဗ္ဗဇိ။ ဥပ္ပဗ္ဗဇိတော စ သံဝေဂဗဟုလတာယ ဓမ္မစ္ဆန္ဒဝန္တတာယ စ စေတိယင်္ဂဏေ သမ္မဇ္ဇနပရိဘဏ္ဍာဒီနိ ကရောန္တော နိစ္စသီလဥပေါသထသီလာနိ ရက္ခန္တော ဓမ္မံ သုဏန္တော အညေ စ ပုညကိရိယာယ သမာဒပေန္တော ဝိစရိ။ သော အာယုပရိယောသာနေ ကာလကတော တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ။ သော ပုညကမ္မဿ ဥဠာရဘာဝေန မဟေသက္ခော မဟာနုဘာဝေါ သက္ကာဒီဟိ ဒေဝတာဟိ သက္ကတပူဇိတော ဟုတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ, ‘‘အနေကဝဏ္ဏော’’တိ နံ ဒေဝတာ သဉ္ဇာနိံသု။ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘အထ နံ အနေကဝဏ္ဏော ဒေဝပုတ္တော…ပေ… န တဿ ပုညဿ ခယမ္ပိ အဇ္ဈဂန္တိ ကထေသီ’’တိ။

၁၁၉၉။ တတ္ထ အနေကဝဏ္ဏန္တိ နီလပီတာဒိဝသေန ဝိဝိဓဝဏ္ဏတာယ အနန္တရဝိမာနာဒီနံ ဝိဝိဓသဏ္ဌာနတာယ စ နာနာဝိဓဝဏ္ဏံ။ ဒရသောကနာသနန္တိ သီတလဘာဝေန ဒရထပရိဠာဟာနံ ဝိနောဒနတော မနုညတာယ ဒဿနီယတာယ စ သောကဿ အနောကာသတော ဒရသောကနာသနံ။ အနေကစိတ္တန္တိ နာနာဝိဓစိတ္တရူပံ။ သုနိမ္မိတော ဘူတပတီဝါတိ တာဝတိံသကာယိကောပိ ဥဠာရဒိဗ္ဗဘောဂတာယ သုနိမ္မိတဒေဝရာဇာ ဝိယ မောဒသိ တုဿသိ အဘိရမသိ။

၁၂၀၀။ သမဿမောတိ သမော ဧဝ ဟုတွာ သမော, နိဗ္ဗရိယာယေန သဒိသော တေ တုယှံ နတ္ထိ, ကုတော ပန ကေန ကာရဏေန ဥတ္တရိ အဓိကော ကော နာမ သိယာ။ ကေန ပန သမတာ ဥတ္တရိတရတာ စာတိ အာဟ ‘‘ယသေန ပုညေန စ ဣဒ္ဓိယာ စာ’’တိ။ တတ္ထ ယသေနာတိ ပရိဝါရေန။ ဣဒ္ဓိယာတိ အာနုဘာဝေန။ ယသေနာတိ ဝါ ဣဿရိယေန, ဣဒ္ဓိယာတိ ဒေဝိဒ္ဓိယာ။ ယသေနာတိ ဝါ ဝိဘဝသမ္ပတ္တိယာ, ဣဒ္ဓိယာတိ ယထိစ္ဆိ တဿ ကာမဂုဏဿ ဣဇ္ဈနေန။ ယသေနာတိ ဝါ ကိတ္တိဃောသေန, ဣဒ္ဓိယာတိ သမိဒ္ဓိယာ။ ပုညေနာတိ တတ္ထ တတ္ထ ဝုတ္တာဝသိဋ္ဌပုညဖလေန, ပုညကမ္မေနေဝ ဝါ။

‘‘သဗ္ဗေ စ ဒေဝါ’’တိ သာမညတော ဂဟိတမတ္ထံ ‘‘တိဒသဂဏာ’’တိ ဣမိနာ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ။ ဧကစ္စဿ ပစ္စေကံ နိပစ္စကာရံ ကရောန္တာပိ ပမုဒိတာ န ကရောန္တိ, န ဧဝမေတဿ။ ဧတဿ ပန ပမုဒိတာပိ ကရောန္တိယေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘သမေစ္စာ’’တိ ဝုတ္တံ။ တံ တန္တိ တံ တွံ။ သသိံဝ ဒေဝါတိ ယထာ နာမ သုက္ကပက္ခပါဋိပဒိယံ ဒိဿမာနံ သသိံ စန္ဒံ မနုဿာ ဒေဝါ စ အာဒရဇာတာ နမဿန္တိ, ဧဝံ တံ သဗ္ဗေပိ တိဒသဂဏာ နမဿန္တီတိ အတ္ထော။

၁၂၀၃။ ဘဒန္တေတိ ထေရံ ဂါရဝဗဟုမာနေန သမုဒါစရတိ။ အဟုဝါသိန္တိ အဟောသိံ။ ပုဗ္ဗေတိ ပုရိမဇာတိယံ။ သုမေဓနာမဿ ဇိနဿ သာဝကောတိ သုမေဓောတိ ဧဝံ ပါကဋနာမဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဒဿ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတဘာဝေန သာဝကော။ ပုထူဇ္ဇနောတိ အနရိယော။ တတ္ထာပိ သစ္စာနံ အနုဗောဓမတ္တဿာပိ အဘာဝေန အနနုဗောဓော။ သော သတ္တ ဝဿာနိ ပရိဗ္ဗဇိဿဟန္တိ သော အဟံ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ ပဗ္ဗဇ္ဇာဂုဏမတ္တေန ဝိစရိံ, ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ နာဓိဂစ္ဆိန္တိ အဓိပ္ပါယော။

၁၂၀၄။ ရတနုစ္စယန္တိ မဏိကနကာဒိရတနေဟိ ဥစ္စိတံ ဥဿိတရတနစေတိယံ။ ဟေမဇာလေန ဆန္နန္တိ သမန္တတော ဥပရိ စ ကဉ္စနဇာလေန ပဋိစ္ဆာဒိတံ။ ဝန္ဒိတွာတိ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန တတ္ထ တတ္ထ ပဏာမံ ကတွာ။ ထူပသ္မိံ မနံ ပသာဒယိန္တိ ‘‘သဗ္ဗညုဂုဏာဓိဋ္ဌာနာယ ဝတ ဓာတုယာ အယံ ထူပေါ’’တိ ထူပသ္မိံ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ။

၁၂၀၅။ န မာသိ ဒါနန္တိ မေ မယာ ကတံ ဒါနံ နာသိ နာဟောသိ။ ကသ္မာ ပန? န စ မေတ္ထိ ဒါတုန္တိ မေ မမ ပရိဂ္ဂဟဘူတံ ဒါနံ ဒါတုံ န အတ္ထိ, န ကိဉ္စိ ဒေယျဝတ္ထု ဝိဇ္ဇတိ, ပရေ စ ခေါ သတ္တေ တတ္ထ ဒါနေ သမာဒပေသိံ။ ‘‘ပရေသဉ္စ တတ္ထ သမာဒပေသိ’’န္တိ စ ပဌန္တိ, တတ္ထ ပရေသန္တိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ ပူဇေထ နန္တိအာဒိ သမာဒပနာကာရဒဿနံ, တံ ဓာတုန္တိ ယောဇနာ။ ဧဝံ ကိရာတိ ကိရ-သဒ္ဒေါ အနုဿဝတ္ထော။

၁၂၀၆။ န တဿ ပုညဿ ခယမ္ပိ အဇ္ဈဂန္တိ တဿ တဒါ သုမေဓံ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ကတဿ ပုညကမ္မဿ ပရိက္ခယံ နာဓိဂစ္ဆိံ, တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသံ ပစ္စနုဘောမီတိ ဒဿေတိ။ ယံ ပနေတ္ထ န ဝုတ္တံ, တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယတ္တာ သုဝိညေယျမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

အနေကဝဏ္ဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အလင်္ကတော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီတိ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သာဝတ္ထိဝါသီ ဧကော ဗြာဟ္မဏော အဒ္ဓေါ မဟဒ္ဓနော မဟာဘောဂေါ အဿဒ္ဓေါ အပ္ပသန္နော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ကဿစိ ကိဉ္စိ န ဒေတိ, အဒါနတော ဧဝ ‘‘အဒိန္နပုဗ္ဗကော’’တိ ပညာယိတ္ထ။ သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဘာဝေန စ လုဒ္ဓဘာဝေန စ တထာဂတံ ဝါ တထာဂတသာဝကံ ဝါ ဒဋ္ဌုမ္ပိ န ဣစ္ဆတိ။ မဋ္ဌကုဏ္ဍလံ နာမ အတ္တနော ပုတ္တဉ္စ သိက္ခာပေသိ ‘‘တာတ, တယာ သမဏော ဂေါတမော တဿ သာဝကာ စ န ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗာ န ဒဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ။ သောပိ တထာ အကာသိ။ အထဿ ပုတ္တော ဂိလာနော အဟောသိ, ဗြာဟ္မဏော ဓနက္ခယဘယေန ဘေသဇ္ဇံ န ကာရေသိ, ရောဂေ ပန ဝဍ္ဎိတေဝ ဝေဇ္ဇေ ပက္ကောသိတွာ ဒဿေသိ။ ဝေဇ္ဇာ တဿ သရီရံ ဩလောကေတွာ ‘‘အတေကိစ္ဆော’’တိ တံ ဉတွာ အပက္ကမိံသု။ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ပုတ္တေ အဗ္ဘန္တရေ မတေ နီဟရဏံ ဒုက္ခ’’န္တိ ပုတ္တံ ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ နိပဇ္ဇာပေသိ။

ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယေ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီမာဏဝံ ခီဏာယုကံ တဒဟေဝ စဝနဓမ္မံ, နိရယသံဝတ္တနိကဉ္စဿ ကမ္မံ ကတောကာသံ။ ‘‘သစေ ပနာဟံ တတ္ထ ဂမိဿာမိ, သော မယိ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပိတရံ အာဠာဟနေ ရောဒမာနံ ဥပဂန္တွာ သံဝေဇေဿတိ, ဧဝံ သော စ တဿ ပိတာ စ မမ သန္တိကံ အာဂမိဿတိ, မဟာဇနကာယော သန္နိပတိဿတိ တတ္ထ မယာ ဓမ္မေ ဒေသိတေ မဟာဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ ဧဝံ ပန ဉတွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီမာဏဝဿ ပိတု ဂေဟသမီပေ ဌတွာ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသိယော ဝိဿဇ္ဇေသိ။ တာ ဒိသွာ မာဏဝေါ ‘‘ကိမေတ’’န္တိ ဣတော စိတော စ ဝိလောကေန္တော အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ ဒန္တံ ဂုတ္တံ သန္တိန္ဒြိယံ ဒွတ္တိံသာယ မဟာပုရိသလက္ခဏေဟိ အသီတိယာ အနုဗျဉ္ဇနေဟိ ဗျာမပ္ပဘာယ ကေတုမာလာယ စ ဝိဇ္ဇောတမာနံ အနုပမာယ ဗုဒ္ဓသိရိယာ အစိန္တေယျေန ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန ဝိရောစမာနံ။ ဒိသွာ တဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ နု ခေါ ဘဂဝါ ဣဓာနုပ္ပတ္တော, ယဿာယံ ရူပသမ္ပဒါ အတ္တနော တေဇသာ သူရိယမ္ပိ အဘိဘဝတိ, ကန္တဘာဝေန စန္ဒိမံ, ဥပသန္တဘာဝေန သဗ္ဗေပိ သမဏဗြာဟ္မဏေ, ဥပသမေန နာမ ဧတ္ထေဝ ဘဝိတဗ္ဗံ, အယမေဝ စ မညေ ဣမသ္မိံ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော, မမေဝ စ အနုကမ္ပာယ ဣဓာနုပ္ပတ္တော’’တိ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏာယ ပီတိယာ နိရန္တရံ ဖုဋသရီရော အနပ္ပကံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တော ပသန္နစိတ္တော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ နိပဇ္ဇိ။ တံ ဒိသွာ ဘဂဝါ ‘‘အလံ ဣမဿ ဧတ္တကေန သဂ္ဂူပပတ္တိယာ’’တိ ပက္ကာမိ။

သောပိ တံ ပီတိသောမနဿံ အဝိဇဟန္တောဝ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ ပိတာ ပနဿ သရီရသက္ကာရံ ကရိတွာ ဒုတိယဒိဝသေ ပစ္စူသဝေလာယံ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ ‘‘ဟာ ဟာ မဋ္ဌကုဏ္ဍလိ, ဟာ ဟာ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ’’တိ ပရိဒေဝမာနော အာဠာဟနံ အနုပရိက္ကမန္တော ရောဒတိ။ ဒေဝပုတ္တော အတ္တနော ဝိဘဝသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ ‘‘ကုတော နု ခေါ အဟံ ဣဓာဂတော ကိဉ္စ ကမ္မံ ကတွာ’’တိ ဥပဓာရေန္တော အတ္တနော ပုရိမတ္တဘာဝံ ဉတွာ တတ္ထ စ မရဏကာလေ ဘဂဝတိ ပဝတ္တိတံ စိတ္တပ္ပသာဒံ မနောဟရံ အဉ္ဇလိကရဏမတ္တံ ဒိသွာ ‘‘အဟော မဟာနုဘာဝါ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော’’တိ သာတိသယံ တထာဂတေ သဉ္ဇာတပ္ပသာဒဗဟုမာနော ‘‘အဒိန္နပုဗ္ဗကဗြာဟ္မဏော နု ခေါ ကိံ ကရောတီ’’တိ ဥပဓာရေန္တော အာဠာဟနေ ရောဒမာနံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မယှံ ပုဗ္ဗေ ဘေသဇ္ဇမတ္တမ္ပိ အကတွာ ဣဒါနိ နိရတ္ထကံ အာဠာဟနေ ရောဒတိ, ဟန္ဒ နံ သံဝေဇေတွာ ကုသလေ ပတိဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီရူပေန ရောဒမာနော ‘‘ဟာ ဟာ စန္ဒ, ဟာ ဟာ သူရိယာ’’တိ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တော ပိတု သမီပေ အဋ္ဌာသိ။ အထ နံ ဗြာဟ္မဏော ‘‘အယံ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ အာဂတော’’တိ စိန္တေတွာ ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ –

၁၂၀၇။ ‘‘အလင်္ကတော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ, မာလဓာရီ ဟရိစန္ဒနုဿဒေါ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒသိ, ဝနမဇ္ဈေ ကိံ ဒုက္ခိတော တုဝ’’န္တိ။

တတ္ထ အလင်္ကတောတိ ဝိဘူသိတော။ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီတိ သရီရပ္ပဒေသဿ အဃံသနတ္ထံ မာလာလတာဒယော အဒဿေတွာ မဋ္ဌာကာရေနေဝ ကတကုဏ္ဍလော။ အထ ဝါ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီတိ ဝိသုဒ္ဓကုဏ္ဍလော, တာပေတွာ ဇာတိဟိင်္ဂုလိကာယ မဇ္ဇိတွာ ဓောဝိတွာ သူကရလောမေန မဇ္ဇိတကုဏ္ဍလောတိ အတ္ထော။ မာလဓာရီတိ မာလံ ဓာရေန္တော, ပိဠန္ဓိတမာလောတိ အတ္ထော။ ဟရိစန္ဒနုဿဒေါတိ ရတ္တစန္ဒနေန သဗ္ဗသော အနုလိတ္တဂတ္တော။ ကိန္တိ ပုစ္ဆာဝစနံ။ ဒုက္ခိတောတိ ဒုက္ခပ္ပတ္တော။ ကိံဒုက္ခိတောတိ ဝါ ဧကမေဝ ပဒံ, ကေန ဒုက္ခေန ဒုက္ခိတောတိ အတ္ထော။

အထ နံ ဒေဝပုတ္တော အာဟ –

၁၂၀၈။ ‘‘သောဝဏ္ဏမယော ပဘဿရော, ဥပ္ပန္နော ရထပဉ္ဇရော မမ၊

တဿ စက္ကယုဂံ န ဝိန္ဒာမိ, တေန ဒုက္ခေန ဇဟာမိ ဇီဝိတ’’န္တိ။

အထ နံ ဗြာဟ္မဏော အာဟ –

၁၂၀၉။ ‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ, လောဟိတကမယံ အထ ရူပိယမယံ၊

အာစိက္ခ မေ ဘဒ္ဒမာဏဝ, စက္ကယုဂံ ပဋိပါဒယာမိ တေ’’တိ။

တံ သုတွာ မာဏဝေါ ‘‘အယံ ပုတ္တဿ ဘေသဇ္ဇံ အကတွာ ပုတ္တပတိရူပကံ မံ ဒိသွာ ရောဒန္တော ‘သုဝဏ္ဏာဒိမယံ ရထစက္ကံ ကရောမီ’တိ ဝဒတိ, ဟောတု နိဂ္ဂဏှိဿာမိ န’’န္တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကီဝ မဟန္တံ မေ စက္ကယုဂံ ကရိဿသီ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယာဝ မဟန္တံ အာကင်္ခသီ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘စန္ဒိမသူရိယေဟိ မေ အတ္ထော, တေ မေ ဒေဟီ’’တိ ယာစန္တော –

၁၂၁၀။ ‘‘သော မာဏဝေါ တဿ ပါဝဒိ, စန္ဒသူရိယာ ဥဘယေတ္ထ ဒိဿရေ၊

သောဝဏ္ဏမယော ရထော မမ, တေန စက္ကယုဂေန သောဘတီ’’တိ။

အထ နံ ဗြာဟ္မဏော အာဟ –

၁၂၁၁။ ‘‘ဗာလော ခေါ တွံ အသိ မာဏဝ, ယော တွံ ပတ္ထယသေ အပတ္ထိယံ၊

မညာမိ တုဝံ မရိဿသိ, န ဟိ တွံ လစ္ဆသိ စန္ဒသူရိယေ’’တိ။

အထ နံ မာဏဝေါ ‘‘ကိံ ပန ပညာယမာနဿတ္ထာယ ရောဒန္တော ဗာလော ဟောတိ, ဥဒါဟု အပညာယမာနဿာ’’တိ ဝတွာ –

၁၂၁၂။ ‘‘ဂမနာဂမနမ္ပိ ဒိဿတိ, ဝဏ္ဏဓာတု ဥဘယတ္ထ ဝီထိယာ၊

ပေတော ကာလကတော န ဒိဿတိ, ကော နိဓ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော’’တိ။

တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ‘‘ယုတ္တံ ဧသ ဝဒတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ –

၁၂၁၃။ ‘‘သစ္စံ ခေါ ဝဒေသိ မာဏဝ, အဟမေဝ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော၊

စန္ဒံ ဝိယ ဒါရကော ရုဒံ, ပေတံ ကာလကတာဘိပတ္ထယိ’’န္တိ။ –

ဝတွာ တဿ ကထာယ နိဿောကော ဟုတွာ မာဏဝဿ ထုတိံ ကရောန္တော ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ –

၁၂၁၄။ ‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ၊

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ။

၁၂၁၅။ ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ၊

ယော မေ သောကပရေတဿ, ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ။

၁၂၁၆။ ‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော၊

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန မာဏဝါ’’တိ။

၁၂၀၈-၁၀။ တတ္ထ ရထပဉ္ဇရောတိ ရထူပတ္ထံ။ န ဝိန္ဒာမီတိ န လဘာမိ။ ဘဒ္ဒမာဏဝါတိ အာလပနံ။ ပဋိပါဒယာမီတိ သမ္ပာဒေတွာ ဒဒါမိ, မာ စက္ကယုဂါဘာဝေန ဇီဝိတံ ဇဟီတိ အဓိပ္ပါယော။ ဥဘယေတ္ထ ဒိဿရေတိ ဥဘောပိ ဧတ္ထ စန္ဒသူရိယာ အာကာသေ ဒိဿန္တိ။ ယ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော, ဥဘယေ ဧတ္ထာတိ ဝါ ပဒဝိဘာဂေါ။

၁၂၁၂။ ဂမနာဂမနန္တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ဩဂမနုဂ္ဂမနဝသေန စန္ဒသူရိယာနံ ဂမနံ အာဂမနဉ္စ ဒိဿတိ။ ‘‘ဂမနောဂမန’’န္တိပိ ပါဠိ, ဥဂ္ဂမနံ ဩဂမနဉ္စာတိ အတ္ထော။ ဝဏ္ဏဓာတူတိ သီတိဘာဝဝိသိဋ္ဌာ ကန္တဘာဝဘာသုရာ, ဥဏှဘာဝဝိသိဋ္ဌာ တိက္ခဘာဝဘာသုရာ စ ဝဏ္ဏနိဘာ။ ဥဘယတ္ထာတိ စန္ဒေ သူရိယေ စာတိ ဒွီသုပိ ဝဏ္ဏဓာတု ဒိဿတီတိ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ဝီထိယာတိ ပဝတ္တနဝီထိယံ အာကာသေ, နာဂဝီထိယာဒိဝီထိယံ ဝါ။ ‘‘ဥဘယေတ္ထာ’’တိပိ ပါဌော, ဥဘယေ ဧတ္ထာတိ ပဒဝိသန္ဓိ။ ဗာလျတရောတိ ဗာလတရော အတိသယေန ဗာလော။

၁၂၁၃။ ဣမံ ပန ကထံ သုတွာ ‘‘အလဗ္ဘနီယဝတ္ထုံ ဝတာဟံ ပတ္ထေတွာ ကေဝလံ သောကဂ္ဂိနာ ဍယှာမိ, ကိံ မေ နိရတ္ထကေန အနယဗျသနေနာ’’တိ ပဋိသင်္ခါနေ အဋ္ဌာသိ။ အထ ဒေဝပုတ္တော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီရူပံ ပဋိသံဟရိတွာ အတ္တနော ဒိဗ္ဗရူပေနေဝ အဋ္ဌာသိ။ ဗြာဟ္မဏော ပန တံ အနောလောကေတွာ မာဏဝဝေါဟာရေနေဝ ဝေါဟရန္တော ‘‘သစ္စံ ခေါ ဝဒေသိ မာဏဝါ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ စန္ဒံ ဝိယ ဒါရကော ရုဒန္တိ စန္ဒံ အဘိပတ္ထယံ ရုဒန္တော ဒါရကော ဝိယာတိ အတ္ထော။ ကာလကတာဘိပတ္ထယိန္တိ ကာလကတံ အဘိပတ္ထယိံ။ ‘‘အဘိပတ္ထယ’’န္တိပိ ပါဌော။

၁၂၁၄-၅။ အာဒိတ္တန္တိ သောကဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တံ။ နိဗ္ဗာပယေ ဒရန္တိ နိဗ္ဗာပယိ ဒရထံ သောကပရိဠာဟံ။ အဗ္ဗဟီတိ ဥဒ္ဓရိ။

အထ ဗြာဟ္မဏော သောကံ ဝိနောဒေတွာ အတ္တနော ဥပဒေသဒါယကံ ဒိဗ္ဗရူပေန ဌိတံ ဒိသွာ ‘‘ကော နာမ တွ’’န္တိ ပုစ္ဆန္တော –

၁၂၁၇။ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ။ –

အာဟ။ သောပိ တဿ –

၁၂၁၈။ ‘‘ယဉ္စ ကန္ဒသိ ယဉ္စ ရောဒသိ, ပုတ္တံ အာဠာဟနေ သယံ ဒဟိတွာ၊

သွာဟံ ကုသလံ ကရိတွာ ကမ္မံ, တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ။ –

အတ္တာနံ ကထေသိ။ တတ္ထ ယဉ္စ ကန္ဒသိ ယဉ္စ ရောဒသီတိ ယံ တဝ ပုတ္တံ မဋ္ဌကုဏ္ဍလိံ ဥဒ္ဒိဿ ရောဒသိ, အဿူနိ မုဉ္စသိ။

အထ နံ ဗြာဟ္မဏော အာဟ –

၁၂၁၉။ ‘‘အပ္ပံ ဝါ ဗဟုံ ဝါ နာဒ္ဒသာမ, ဒါနံ ဒဒန္တဿ သကေ အဂါရေ၊

ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ တာဒိသံ, ကေန ကမ္မေန ဂတောသိ ဒေဝလောက’’န္တိ။

တတ္ထ ‘‘ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ တာဒိသံ နာဒ္ဒသာမာ’’တိ ယောဇနာ။

အထ နံ မာဏဝေါ အာဟ –

၁၂၂၀။ ‘‘အာဗာဓိကောဟံ ဒုက္ခိတော ဂိလာနော, အာတုရရူပေါမှိ သကေ နိဝေသနေ၊

ဗုဒ္ဓံ ဝိဂတရဇံ ဝိတိဏ္ဏကင်္ခံ, အဒ္ဒက္ခိံ သုဂတံ အနောမပညံ။

၁၂၂၁။ ‘‘သွာဟံ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော, အဉ္ဇလိံ အကရိံ တထာဂတဿ၊

တာဟံ ကုသလံ ကရိတွာန ကမ္မံ, တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ။

၁၂၂၀-၂၁။ တတ္ထ အာဗာဓိကောတိ အာဗာဓသမင်္ဂီ။ ဒုက္ခိတောတိ တေနေဝ အာဗာဓိကဘာဝေန ဇာတဒုက္ခော။ ဂိလာနောတိ ဂိလာယမာနောတိ အတ္ထော။ အာတုရရူပေါတိ ဒုက္ခဝေဒနာဘိတုန္နကာယော။ ဝိဂတရဇန္တိ ဝိဂတရာဂါဒိရဇံ။ ဝိတိဏ္ဏကင်္ခန္တိ သဗ္ဗသော သံသယာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆံ။ အနောမပညန္တိ ပရိပုဏ္ဏပညံ, သဗ္ဗညုန္တိ အတ္ထော။ အကရိန္တိ အကာသိံ။ တာဟန္တိ တံ အဟံ။

ဧဝံ တသ္မိံ ကထေန္တေယေဝ ဗြာဟ္မဏဿ သကလသရီရံ ပီတိယာ ပရိပူရိ။ သော တံ ပီတိံ ပဝေဒေန္တော –

၁၂၂၂။ ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ အဗ္ဘုတံ ဝတ,

အဉ္ဇလိကမ္မဿ အယမီဒိသော ဝိပါကော၊

အဟမ္ပိ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော,

အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာမီ’’တိ။ – အာဟ၊

တတ္ထ အနဘိဏှပ္ပဝတ္တိတာယ အစ္ဆရံ ပဟရိတုံ ယောဂ္ဂန္တိ အစ္ဆရိယံ, အဘူတပုဗ္ဗတာယ အဗ္ဘုတံ။ ဥဘယေနပိ ဝိမှယာဝဟတံယေဝ ဒဿေတွာ ‘‘အဟမ္ပိ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော, အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာမီ’’တိ အာဟ။

အထ နံ ဒေဝပုတ္တော သရဏဂမနေ သီလသမာဒါနေ စ နိယောဇေန္တော –

၁၂၂၃။ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာဟိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု။

၁၂၂၄။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု၊

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ ဘဏာဟိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ။ –

ဂါထာဒွယမာဟ။

၁၂၂၃။ တတ္ထ တထေဝါတိ ယထာ ပသန္နစိတ္တော ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇေသိ, တထေဝ ‘‘သွာက္ခာတော ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော’’တိ ပသန္နစိတ္တော ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ သရဏံ ဝဇာဟိ။ ယထာ ဝါ ပသန္နစိတ္တော ရတနတ္တယံ သရဏံ ဝဇေသိ, တထေဝ ‘‘အယံ ဧကံသတော ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အဘိသမ္ပရာယဉ္စ ဟိတသုခါဝဟော’’တိ ပသန္နစိတ္တော သိက္ခာယ အဓိသီလသိက္ခာယ ပဒါနိ ကောဋ္ဌာသဘူတာနိ အဓိစိတ္တအဓိပညာသိက္ခာယ ဝါ ဥပါယဘူတာနိ ပဉ္စသီလာနိ အဝိကောပနတော စ အသံကိလိဿနတော စ အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု, သမာဒါယ ဝတ္တဿူတိ အတ္ထော။

ဧဝံ ဒေဝပုတ္တေန သရဏဂမနေ သီလသမာဒါနေ စ နိယောဇိတော ဗြာဟ္မဏော တဿ ဝစနံ သိရသာ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော –

၁၂၂၅။ ‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ၊

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမာ’’တိ။ –

ဂါထံ ဝတွာ တတ္ထ ပတိဋ္ဌဟန္တော –

၁၂၂၆။ ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ၊

သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ။

၁၂၂၇။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော’’တိ။ –

ဂါထာဒွယမာဟ။ တမ္ပိ သုဝိညေယျမေဝ။

တတော ဒေဝပုတ္တော ‘‘ကတံ မယာ ဗြာဟ္မဏဿ ကတ္တဗ္ဗယုတ္တကံ, ဣဒါနိ သယမေဝ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိဿတီ’’တိ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယိ။ ဗြာဟ္မဏောပိ ခေါ ဘဂဝတိ သဉ္ဇာတပသာဒဗဟုမာနော ဒေဝတာယ စ စောဒိယမာနော ‘‘သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိဿာမီ’’တိ ဝိဟာရာဘိမုခေါ ဂစ္ဆတိ။ တံ ဒိသွာ မဟာဇနော ‘‘အယံ ဗြာဟ္မဏော ဧတ္တကံ ကာလံ တထာဂတံ အနုပသင်္ကမိတွာ အဇ္ဇ ပုတ္တသောကေန ဥပသင်္ကမတိ, ကီဒိသီ နု ခေါ ဓမ္မဒေသနာ ဘဝိဿတီ’’တိ တံ အနုဗန္ဓိ။

ဗြာဟ္မဏော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ဧဝမာဟ ‘‘သက္ကာ နု ခေါ ဘော ဂေါတမ ကိဉ္စိ ဒါနံ အဒတွာ သီလံ ဝါ အရက္ခိတွာ ကေဝလံ တုမှေသု ပသာဒမတ္တေန သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိတု’’န္တိ။ ‘‘နနု, ဗြာဟ္မဏ, အဇ္ဇ ပစ္စူသဝေလာယံ မဋ္ဌကုဏ္ဍလိနာ ဒေဝပုတ္တေန အတ္တနော ဒေဝလောကူပပတ္တိကာရဏံ တုယှံ ကထိက’’န္တိ ဘဂဝါ အဝေါစ။ တသ္မိံ ခဏေ မဋ္ဌကုဏ္ဍလီဒေဝပုတ္တော သဟ ဝိမာနေန အာဂန္တွာ ဒိဿမာနရူပေါ ဝိမာနတော ဩရုယှ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ အထ ဘဂဝါ တဿံ ပရိသတိ တေန ဒေဝပုတ္တေန ကတသုစရိတံ ကထေတွာ ပရိသာယ စိတ္တကလ္လတံ ဉတွာ သာမုက္ကံသိကံ ဓမ္မဒေသနံ အကာသိ။ ဒေသနာပရိယောသာနေ ဒေဝပုတ္တော စ ဗြာဟ္မဏော စ သန္နိပတိတပရိသာ စာတိ စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသီတိ။

မဋ္ဌကုဏ္ဍလီဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ သေရီသကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သုဏောထ ယက္ခဿ စ ဝါဏိဇာန စာတိ သေရီသကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ အာယသ္မာ ကုမာရကဿပေါ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သေတဗျနဂရံ သမ္ပတ္တော။ တတ္ထ ပါယာသိရာဇညံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတံ ဝိပရီတဂ္ဂါဟတော ဝိဝေစေတွာ သမ္မာဒဿနေ ပတိဋ္ဌာပေသိ။ သော တတော ပဋ္ဌာယ ပုညပသုတော ဟုတွာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဒါနံ ဒေန္တော တတ္ထ အကတပရိစယတာယ အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ စာတုမဟာရာဇိကဘဝနေ သုညေ သေရီသကေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ။

အတီတေ ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧကော ခီဏာသဝတ္ထေရော အညတရသ္မိံ ဂါမေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဗဟိဂါမေ ဒေဝသိကံ ဧကသ္မိံ ပဒေသေ ဘတ္တကိစ္စံ အကာသိ။ တံ ဒိသွာ ဧကော ဂေါပါလကော ‘‘အယျော သူရိယာတပေန ကိလမတီ’’တိ ပသန္နစိတ္တော စတူဟိ သိရီသထမ္ဘေဟိ သာခါမဏ္ဍပံ ကတွာ အဒါသိ, မဏ္ဍပဿ သမီပေ သိရီသရုက္ခံ ရောပေသီတိ စ ဝဒန္တိ။ သော ကာလံ ကတွာ တေနေဝ ပုညကမ္မေန စာတုမဟာရာဇိကေသု နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ ပုရိမကမ္မဿ သူစကံ ဝိမာနဒွါရေ သိရီသဝနံ နိဗ္ဗတ္တိ ဝဏ္ဏဂန္ဓသမ္ပန္နေဟိ ပုပ္ဖေဟိ သဗ္ဗကာလံ ဥပသောဘမာနံ, တေန တံ ဝိမာနံ ‘‘သေရီသက’’န္တိ ပညာယိတ္ထ။ သော စ ဒေဝပုတ္တော ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒေဝေသု စေဝ မနုဿေသု စ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ယသတ္ထေရဿ စတူသု ဝိမလာဒီသု ဂိဟိသဟာယေသု ဂဝမ္ပတိ နာမ ဟုတွာ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာယ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏဝသေန တံ သုညဝိမာနံ ဒိသွာ အဘိဏှံ ဒိဝါဝိဟာရံ ဂစ္ဆတိ။

သော အပရဘာဂေ ပါယာသိဒေဝပုတ္တံ တတ္ထ ဒိသွာ ‘‘ကောသိ တွံ, အာဝုသော’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တေန ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ပါယာသိရာဇညော ဣဓူပပန္နော’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘နနု တွံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဝိပရီတဒဿနော ကထမိဓူပပန္နော’’တိ အာဟ။ အထ နံ ပါယာသိဒေဝပုတ္တော ‘‘အယျေနမှိ ကုမာရကဿပတ္ထေရေန မိစ္ဆာဒဿနတော ဝိဝေစိတော, ပုညကိရိယာနံ အသက္ကစ္စကာရိတာယ ပန သုညေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တော။ သာဓု, ဘန္တေ, မနုဿလောကံ ဂတကာလေ မမ ပရိဇနဿ အာရောစေထ ‘ပါယာသိရာဇညော အသက္ကစ္စံ ဒါနံ ဒတွာ သုညံ သေရီသကဝိမာနံ ဥပပန္နော, တုမှေ ပန သက္ကစ္စံ ပုညာနိ ကတွာ တတြူပပတ္တိယာ စိတ္တံ ပဏိဒဟထာ’’တိ။ ထေရော တဿာနုကမ္ပာယ တထာ အကာသိ။ တေပိ ထေရဿ ဝစနံ သုတွာ တထာ စိတ္တံ ပဏိဓာယ ပုညာနိ ကတွာ သေရီသကေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိံသု။ သေရီသကဒေဝပုတ္တံ ပန ဝေဿဝဏမဟာရာဇာ မရုဘူမိယံ ဆာယူဒကရဟိတေ မဂ္ဂေ မဂ္ဂပဋိပန္နာနံ မနုဿာနံ အမနုဿပရိပန္ထ မောစနတ္ထံ မဂ္ဂရက္ခကံ ဌပေသိ။

အထ အပရေန သမယေန အင်္ဂမဂဓဝါသိနော ဝါဏိဇာ သကဋသဟဿံ ဘဏ္ဍဿ ပူရေတွာ သိန္ဓုသောဝီရဒေသံ ဂစ္ဆန္တာ မရုကန္တာရေ ဒိဝါ ဥဏှဘယေန မဂ္ဂံ အပ္ပဋိပဇ္ဇိတွာ ရတ္တိံ နက္ခတ္တသညာယ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိံသု။ တေ မဂ္ဂမူဠှာ ဟုတွာ အညံ ဒိသံ အဂမံသု။ တေသံ အန္တရေ ဧကော ဥပါသကော အဟောသိ သဒ္ဓေါ ပသန္နော သီလသမ္ပန္နော အရဟတ္တပ္ပတ္တိယာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နော မာတာပိတူနံ ဥပဋ္ဌာနတ္ထံ ဝဏိဇ္ဇာယ ဂတော။ တံ အနုဂ္ဂဏှန္တော သေရီသကဒေဝပုတ္တော သဟ ဝိမာနေန အတ္တာနံ ဒဿေသိ။ ဒဿေတွာ စ ပန ‘‘ကသ္မာ တုမှေ ဣမံ ဆာယူဒကရဟိတံ ဝါလုကာကန္တာရံ ပဋိပန္နာ’’တိ ပုစ္ဆိ။ တေ စဿ တတ္ထ အတ္တနော အာဂတပ္ပကာရံ ကထေသုံ, တဒတ္ထဒီပနာ ဒေဝပုတ္တဿ ဝါဏိဇာနဉ္စ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ ဟောန္တိ။ အာဒိတော ပန ဒွေ ဂါထာ တာသံ သမ္ဗန္ဓဒဿနတ္ထံ ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ ဌပိတာ –

၁၂၂၈။ ‘‘သုဏောထ ယက္ခဿ စ ဝါဏိဇာန စ, သမာဂမော ယတ္ထ တဒါ အဟောသိ၊

ယထာ ကထံ ဣတရိတရေန စာပိ, သုဘာသိတံ တဉ္စ သုဏာထ သဗ္ဗေ။

၁၂၂၉။ ‘‘ယော သော အဟု ရာဇာ ပါယာသိ နာမ, ဘုမ္မာနံ သဟဗျဂတော ယသဿီ၊

သော မောဒမာနောဝ သကေ ဝိမာနေ, အမာနုသော မာနုသေ အဇ္ဈဘာသီ’’တိ။

၁၂၂၈-၉။ တတ္ထ သုဏောထာတိ သဝနာဏတ္တိကဝစနံ။ ယံ မယံ ဣဒါနိ ဘဏာမ, တံ သုဏောထာတိ။ ယက္ခဿာတိ ဒေဝဿ။ ဒေဝေါ ဟိ မနုဿာနံ ဧကစ္စာနံ ဒေဝါနဉ္စ ပူဇနီယဘာဝတော ‘‘ယက္ခော’’တိ ဝုစ္စတိ။ အပိစ သက္ကောပိ စတ္တာရော မဟာရာဇာနောပိ ဝေဿဝဏပါရိသဇ္ဇာပိ ပုရိသောပိ ‘‘ယက္ခော’’တိ ဝုစ္စတိ။ တထာ ဟိ ‘‘အတိဗာဠှံ ခေါ အယံ ယက္ခော ပမတ္တော ဝိဟရတိ, ယံနူနာဟံ ဣမံ ယက္ခံ သံဝေဇေယျ’’န္တိအာဒီသု (မ။ နိ။ ၁။၃၉၃) သက္ကော ‘‘ယက္ခော’’တိ ဝုတ္တော။ ‘‘စတ္တာရော ယက္ခာ ခဂ္ဂဟတ္ထာ’’တိအာဒီသု မဟာရာဇာနော။ ‘‘သန္တိ ဟိ, ဘန္တေ, ဥဠာရာ ယက္ခာ ဘဂဝတော အပ္ပသန္နာ’’တိအာဒီသု (ဒီ။ နိ။ ၃။၂၇၆) ဝေဿဝဏပါရိသဇ္ဇာ။ ‘‘ဧတ္တာဝတာ ယက္ခဿ သုဒ္ဓီ’’တိအာဒီသု (သု။ နိ။ ၄၈၂) ပုရိသော။ ဣဓ ပန ဝေဿဝဏပါရိသဇ္ဇော အဓိပ္ပေတော။ ဝါဏိဇာန စာတိ ဂါထာဗန္ဓသုခတ္ထံ အနုနာသိကလောပံ ကတွာ ဝုတ္တံ။ သမာဂမောတိ သမောဓာနံ။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ ဝဏ္ဏုပထေ။ တဒါတိ တသ္မိံ မဂ္ဂမူဠှာ ဟုတွာ ဂမနကာလေ။ ဣတရိတရေန စာပီတိ ဣတရီတရဉ္စာပိ, ဣဒံ ယထာတိ ဣမိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – သေရီသကဒေဝပုတ္တဿ ဝါဏိဇာနဉ္စ တဒါ ယတ္ထ သမာဂမော အဟောသိ, တံ သုဏောထ, ယထာ ဝါပိ တေဟိ အညမညံ သုဘာသိတံ သုလပိတံ ကထံ ပဝတ္တိတံ, တဉ္စ သဗ္ဗေ ဩဟိတစိတ္တာ သုဏာထာတိ။ ဘုမ္မာနန္တိ ဘုမ္မဒေဝါနံ။

ဣဒါနိ ယက္ခဿ ပုစ္ဆာဂါထာယော ဟောန္တိ –

၁၂၃၀။ ‘‘ဝင်္ကေ အရညေ အမနုဿဋ္ဌာနေ, ကန္တာရေ အပ္ပေါဒကေ အပ္ပဘက္ခေ၊

သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ, ဝင်္ကံဘယာ နဋ္ဌမနာ မနုဿာ။

၁၂၃၁။ ‘‘နယိဓ ဖလာ မူလမယာ စ သန္တိ, ဥပါဒါနံ နတ္ထိ ကုတောဓ ဘက္ခော၊

အညတြ ပံသူဟိ စ ဝါလုကာဟိ စ, တတ္တာဟိ ဥဏှာဟိ စ ဒါရုဏာဟိ စ။

၁၂၃၂။ ‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလံ တတ္တမိဝံ ကပါလံ, အနာယသံ ပရလောကေန တုလျံ၊

လုဒ္ဒါနမာဝါသမိဒံ ပုရာဏံ, ဘူမိပ္ပဒေသော အဘိသတ္တရူပေါ။

၁၂၃၃။ ‘‘အထ တုမှေ ကေန ဝဏ္ဏေန, ကိမာသမာနာ ဣမံ ပဒေသဉှိ၊

အနုပဝိဋ္ဌာ သဟသာ သမေစ္စ, လောဘာ ဘယာ အထ ဝါ သမ္ပမူဠှာ’’တိ။

၁၂၃၀။ တတ္ထ ဝင်္ကေတိ သံသယဋ္ဌာနေ။ ယတ္ထ ပဝိဋ္ဌာနံ ‘‘ဇီဝိဿာမ နု ခေါ, မရိဿာမ နု ခေါ’’တိ ဇီဝိတေ သံသယော ဟောတိ, တာဒိသေ အရညေ။ အမနုဿဋ္ဌာနေတိ အမနုဿာနံ ပိသာစာဒီနံ သဉ္စရဏဋ္ဌာနေ, မနုဿာနံ ဝါ အဂေါစရဋ္ဌာနေ။ ကန္တာရေတိ နိရုဒကေ ဣရိဏေ, ကံ တာရေန္တိ နယန္တိ ဧတ္ထာတိ ဟိ ကန္တာရော, ဥဒကံ ဂဟေတွာ တရိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ။ တေနာဟ ‘‘အပ္ပေါဒကေ’’တိ။ အပ္ပ-သဒ္ဒေါ ဟေတ္ထ အဘာဝတ္ထော ‘‘အပ္ပိစ္ဆော အပ္ပနိဂ္ဃေါသော’’တိအာဒီသု (အ။ နိ။ ၈။၂၃၊ စူဠဝ။ ၄၅၆) ဝိယ။ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေတိ ဝါလုကာကန္တာရမဇ္ဈေတိ အတ္ထော။ ဝင်္ကံဘယာတိ ဝင်္ကေဟိ ဘီတာ။ ဝင်္ကေဟိ ဘယံ ဧတေသန္တိ ‘‘ဝင်္ကဘယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာသုခတ္ထံ သာနုနာသိကံ ကတွာ ‘‘ဝင်္ကံဘယာ’’တိ ဝုတ္တံ။ ဣဒဉ္စ ဝါလုကာကန္တာရပဝေသနတော ပုဗ္ဗေ တေသံ ဥပ္ပန္နဘယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ နဋ္ဌမနာတိ မဂ္ဂသတိဝိပ္ပဝါသေန နဋ္ဌမာနသာ, မဂ္ဂမူဠှာတိ အတ္ထော။ မနုဿာတိ တေသံ အာလပနံ။

၁၂၃၁။ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ မရုကန္တာရေ။ ဖလာတိ အမ္ဗဇမ္ဗုတာလနာဠိကေရာဒိဖလာနိ န သန္တီတိ ယောဇနာ။ မူလမယာ စာတိ မူလာနိယေဝ မူလမယာ, ဝလ္လိကန္ဒာဒီနိ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ဥပါဒါနံ နတ္ထီတိ ကိဉ္စာပိ ကိဉ္စိ ဘက္ခံ နတ္ထိ, ဥပါဒါနံ ဝါ ဣန္ဓနံ, အဂ္ဂိဿ ဣန္ဓနမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ, ကုတော ကေန ကာရဏေန ဣဓ မရုကန္တာရေ ဘက္ခော သိယာတိ အတ္ထော။ ယံ ပန အတ္ထိ တတ္ထ, တံ ဒဿေတုံ ‘‘အညတြ ပံသူဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။

၁၂၃၂။ ဥဇ္ဇင်္ဂလန္တိ ဇင်္ဂလံ ဝုစ္စတိ လူခဓူသရော အနုဒကော ဘူမိပ္ပဒေသော, တံ ပန ဌာနံ ဇင်္ဂလတောပိ ဥက္ကံသေန ဇင်္ဂလန္တိ အာဟ ‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလ’’န္တိ။ တေနာဟ ‘‘တတ္တမိဝံ ကပါလ’’န္တိ, တတ္တံ အယောကပါလသဒိသန္တိ အတ္ထော။ ဂါထာသုခတ္ထဉ္စေတ္ထ သာနုနာသိကံ ကတွာ ဝုတ္တံ, တတ္တမိဝဣစ္စေဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ အနာယသန္တိ နတ္ထိ ဧတ္ထ အာယော သုခန္တိ အနာယံ, တတော ဧဝ ဇီဝိတံ သီယတိ ဝိနာသေတီတိ အနာယသံ။ အထ ဝါ န အာယသန္တိ အနာယသံ။ ပရလောကေနာတိ နရကေန တုလျံ။ နရကဉှိ သတ္တာနံ ဧကန္တာနတ္ထတာယ ပရဘူတော ပဋိသတ္တုဘူတော လောကောတိ ဝိသေသတော ‘‘ပရလောကော’’တိ ဝုစ္စတိ, သမန္တတော အယောမယတ္တာ အာယသဉ္စ, ဣဒံ ပန တဒဘာဝတော အနာယသံ, မဟတော ဒုက္ခဿ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတာယ ပရလောကသဒိသန္တိ ဒဿေတိ, ‘‘အနဿယ’’န္တိ စ ကေစိ ပဌန္တိ, သုခဿ အပ္ပတိဋ္ဌာနဘူတန္တိ အတ္ထော။ လုဒ္ဒါနမာဝါသမိဒံ ပုရာဏန္တိ ဣဒံ ဌာနံ စိရကာလတော ပဋ္ဌာယ လုဒ္ဒါနံ ဒါရုဏာနံ ပိသာစာဒီနံ အာဝါသဘူတံ။ အဘိသတ္တရူပေါတိ ‘‘ဧဝံ လူခေါ ဃောရာကာရော ဟောတူ’’တိ ပေါရာဏေဟိ ဣသီဟိ သပိတသဒိသော, ဒိန္နသပေါ ဝိယာတိ အတ္ထော။

၁၂၃၃။ ကေန ဝဏ္ဏေနာတိ ကေန ကာရဏေန။ ကိမာသမာနာတိ ကိံ ပစ္စာသီသန္တာ။ ဟီတိ နိပါတမတ္တံ။ ‘‘ပဒေသမ္ပီ’’တိ စ ပဌန္တိ, ဣမမ္ပိ နာမ ပဒေသန္တိ အတ္ထော။ သဟသာ သမေစ္စာတိ သဟသာ အာဒီနဝါနိသံသေ အဝိစာရေတွာ သမဝါယေန အနုပဝိဋ္ဌာ သပ္ပဝိဋ္ဌာ။ လောဘာ ဘယာ အထ ဝါ ကေနစိ အနတ္ထကာမေန ပလောဘိတာ လောဘတော ကေနစိ အမနုဿာဒိနာ ပရိပါတိတာ ဘယာ ဝါ။ အထ ဝါ သမ္ပမူဠှာတိ မဂ္ဂဝိပ္ပနဋ္ဌာ ဣမံ ပဒေသံ အနုပဝိဋ္ဌာတိ ယောဇနာ။

ဣဒါနိ ဝါဏိဇာ အာဟံသု –

၁၂၃၄။ ‘‘မဂဓေသု အင်္ဂေသု စ သတ္ထဝါဟာ, အာရောပယိတွာ ပဏိယံ ပုထုတ္တံ၊

တေ ယာမသေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ။

၁၂၃၅။ ‘‘ဒိဝါ ပိပါသံနဓိဝါသယန္တာ, ယောဂ္ဂါနုကမ္ပဉ္စ သမေက္ခမာနာ၊

ဧတေန ဝေဂေန အာယာမ သဗ္ဗေ, ရတ္တိံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ ဝိကာလေ။

၁၂၃၆။ ‘‘တေ ဒုပ္ပယာတာ အပရဒ္ဓမဂ္ဂါ, အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ၊

သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ, ဒိသံ န ဇာနာမ ပမူဠှစိတ္တာ။

၁၂၃၇။ ‘‘ဣဒဉ္စ ဒိသွာန အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ, ဝိမာနသေဋ္ဌဉ္စ တဝဉ္စ ယက္ခ၊

တတုတ္တရိံ ဇီဝိတမာသမာနာ, ဒိသွာ ပတီတာ သုမနာ ဥဒဂ္ဂါ’’တိ။

၁၂၃၄။ တတ္ထ မဂဓေသု အင်္ဂေသု စ သတ္ထဝါဟာတိ မဂဓရဋ္ဌေ စ အင်္ဂရဋ္ဌေ စ ဇာတာ သံဝဍ္ဎာ တံနိဝါသိနော သတ္ထေ သတ္ထဿ စ ဝါဟနကာ သတ္ထကာ စေဝ သတ္ထသာမိကာ စ။ ပဏိယန္တိ ဘဏ္ဍံ။ တေတိ တေ မယံ။ ယာမသေတိ ဂစ္ဆာမ။ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိန္တိ သိန္ဓုဒေသံ သောဝီရဒေသဉ္စ။ ဥဒ္ဒယန္တိ အာနိသံသံ အတိရေကလာဘံ။

၁၂၃၅။ အနဓိဝါသယန္တာတိ အဓိဝါသေတုံ အသက္ကောန္တာ။ ယောဂ္ဂါနုကမ္ပန္တိ ဂေါဏာဒီနံ သတ္တာနံ အနုဂ္ဂဟံ။ ဧတေန ဝေဂေနာတိ ဣမိနာ ဇဝေန, ယေန တဝ ဒဿနတော ပုဗ္ဗေ အာယာမ အာဂတမှ။ ရတ္တိံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာတိ ရတ္တိယံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ။ ဝိကာလေတိ အကာလေ အဝေလာယံ။

၁၂၃၆။ ဒုပ္ပယာတာတိ ဒုဋ္ဌု ပယာတာ အပထေ ဂတာ, တတော ဧဝ အပရဒ္ဓမဂ္ဂါ။ အန္ဓာကုလာတိ အန္ဓာ ဝိယ အာကုလာ, မဂ္ဂဇာနနသမတ္ထဿ ပညာစက္ခုနော အဘာဝေန အန္ဓာ, တတော ဧဝ အာကုလာ, ဝိပ္ပနဋ္ဌာ စ မဂ္ဂသမ္မူဠှတာယ။ ဒိသန္တိ ဂန္တဗ္ဗဒိသံ, ယဿံ ဒိသာယံ သိန္ဓုသောဝီရဒေသော, တံ ဒိသံ။ ပမူဠှစိတ္တာတိ ဒိသာသံသယသုမူဠှစိတ္တာ။

၁၂၃၇။ တဝဉ္စာတိ တုဝဉ္စ။ ယက္ခာတိ အာလပနံ။ တတုတ္တရိံ ဇီဝိတမာသမာနာတိ ယော ‘‘ဣတော ပရံ အမှာကံ ဇီဝိတံ နတ္ထီ’’တိ ဇီဝိတသံသယော ဥပ္ပန္နော, ဣဒါနိ တတော ဥတ္တရိမ္ပိ ဇီဝိတံ အာသီသန္တာ။ ဒိသွာတိ ဒဿနဟေတု။ ပတီတာတိ ပဟဋ္ဌာ။ သုမနာတိ သောမနဿပ္ပတ္တာ။ ဥဒဂ္ဂါတိ ဥဒဂ္ဂါယ ပီတိယာ ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ။

ဧဝံ ဝါဏိဇေဟိ အတ္တနော ပဝတ္တိယာ ပကာသိတာယ ပုန ဒေဝပုတ္တော ဒွီဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၁၂၃၈။ ‘‘ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ဣမဉ္စ ဝဏ္ဏုံ, ဝေတ္တာစရံ သင်္ကုပထဉ္စ မဂ္ဂံ၊

နဒိယော ပန ပဗ္ဗတာနဉ္စ ဒုဂ္ဂါ, ပုထုဒ္ဒိသာ ဂစ္ဆထ ဘောဂဟေတု။

၁၂၃၉။ ‘‘ပက္ခန္ဒိယာန ဝိဇိတံ ပရေသံ, ဝေရဇ္ဇကေ မာနုသေ ပေက္ခမာနာ၊

ယံ ဝေါ သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ, အစ္ဆေရကံ တံ ဝေါ သုဏောမ တာတာ’’တိ။

တဿတ္ထော – ပါရံ သမုဒ္ဒဿာတိ သမုဒ္ဒဿ ပရတီရံ, ဣမဉ္စ ဤဒိသံ, ဝဏ္ဏုံ ဝဏ္ဏုပထံ ဝေတ္တလတာ ဗန္ဓိတွာ အာစရိတဗ္ဗတော ဝေတ္တာစရံ မဂ္ဂံ, သင်္ကုကေ ခါဏုကေ ကောဋ္ဋေတွာ ဂန္တဗ္ဗတော သင်္ကုပထံ မဂ္ဂံ, နဒိယော ပန စန္ဒဘာဂါဒိကာ, ပဗ္ဗတာနဉ္စ ဝိသမပ္ပဒေသာတိ ဧဝံ ဒုဂ္ဂါ ပုထုဒ္ဒိသာ ဘောဂနိမိတ္တံ ဂစ္ဆထ, ဧဝံ ဂစ္ဆန္တာ စ ပက္ခန္ဒိယာန ပက္ခန္ဒိတွာ အနုပဝိသိတွာ, ပရေသံ ရာဇူနံ ဝိဇိတံ တတ္ထ ဝေရဇ္ဇကေ ဝိဒေသဝါသိကေ မနုဿေ ပေက္ခမာနာ ဂစ္ဆထ, ဧဝံဘူတေဟိ ဝေါ တုမှေဟိ ယံ သုတံ ဝါ အထ ဝါ ဒိဋ္ဌံ ဝါ အစ္ဆေရကံ အစ္ဆရိယံ, တံ ဝေါ သန္တိကေ တာတာ ဝါဏိဇာ သုဏောမာတိ အတ္တနော ဝိမာနဿ အစ္ဆရိယဘာဝံ တေဟိ ကထာပေတုကာမော ပုစ္ဆတိ။

ဧဝံ ဒေဝပုတ္တေန ပုဋ္ဌာ ဝါဏိဇာ အာဟံသု –

၁၂၄၀။ ‘‘ဣတောပိ အစ္ဆေရတရံ ကုမာရ, န နော သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ၊

အတီတမာနုသကမေဝ သဗ္ဗံ, ဒိသွာ န တပ္ပါမ အနောမဝဏ္ဏံ။

၁၂၄၁။ ‘‘ဝေဟာယသံ ပေါက္ခရညော သဝန္တိ, ပဟူတမလျာ ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ၊

ဒုမာ စိမေ နိစ္စဖလူပပန္နာ, အတီဝ ဂန္ဓာ သုရဘိံ ပဝါယန္တိ။

၁၂၄၂။ ‘‘ဝေဠူရိယထမ္ဘာ သတမုဿိတာသေ, သိလာပဝါဠဿ စ အာယတံသာ၊

မသာရဂလ္လာ သဟလောဟိတင်္ဂါ, ထမ္ဘာ ဣမေ ဇောတိရသာမယာသေ။

၁၂၄၃။ ‘‘သဟဿထမ္ဘံ အတုလာနုဘာဝံ, တေသူပရိ သာဓုမိဒံ ဝိမာနံ၊

ရတနန္တရံ ကဉ္စနဝေဒိမိဿံ, တပနီယပဋ္ဋေဟိ စ သာဓုဆန္နံ။

၁၂၄၄။ ‘‘ဇမ္ဗောနဒုတ္တတ္တမိဒံ သုမဋ္ဌော, ပါသာဒသောပါနဖလူပပန္နော၊

ဒဠှော စ ဝဂ္ဂု စ သုသင်္ဂတော စ, အတီဝ နိဇ္ဈာနခမော မနုညော။

၁၂၄၅။ ‘‘ရတနန္တရသ္မိံ ဗဟုအန္နပါနံ, ပရိဝါရိတော အစ္ဆရာသင်္ဂဏေန၊

မုရဇအာလမ္ဗရတူရိယဃုဋ္ဌော, အဘိဝန္ဒိတောသိ ထုတိဝန္ဒနာယ။

၁၂၄၆။ ‘‘သော မောဒသိ နာရိဂဏပ္ပဗောဓနော, ဝိမာနပါသာဒဝရေ မနောရမေ၊

အစိန္တိယော သဗ္ဗဂုဏူပပန္နော, ရာဇာ ယထာ ဝေဿဝဏော နဠိနျာ။

၁၂၄၇။ ‘‘ဒေဝေါ နု အာသိ ဥဒဝါသိ ယက္ခော,

ဥဒါဟု ဒေဝိန္ဒော မနုဿဘူတော၊

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ,

အာစိက္ခ ကော နာမ တုဝံသိ ယက္ခော’’တိ။

၁၂၄၀-၂။ တတ္ထ ကုမာရာတိ ပဌမဝယေ ဌိတတ္တာ ဒေဝပုတ္တံ အာလပတိ။ သဗ္ဗန္တိ ဒေဝပုတ္တံ တဿ ဝိမာနပဋိဗဒ္ဓဉ္စ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ပေါက္ခရညောတိ ပေါက္ခရဏိယော။ သတမုဿိတာသေတိ သတရတနုဗ္ဗေဓာ။ သိလာပဝါဠဿာတိ သိလာယ ပဝါဠဿ စ, သိလာမယာ ပဝါဠမယာတိ အတ္ထော။ အာယတံသာတိ ဒီဃံသာ။ အထ ဝါ အာယတာ ဟုတွာ အဋ္ဌသောဠသဒွတ္တိံသာဒိအံသဝန္တော။

၁၂၄၂။ တေသူပရီတိ တေသံ ထမ္ဘာနံ ဥပရိ။ သာဓုမိဒန္တိ သုန္ဒရံ ဣဒံ တဝ ဝိမာနံ။ ရတနန္တရန္တိ ရတနန္တရဝန္တံ, ဘိတ္တိထမ္ဘသောပါနာဒီသု နာနာဝိဓေဟိ အညေဟိ ရတနေဟိ ယုတ္တံ။ ကဉ္စနဝေဒိမိဿန္တိ သုဝဏ္ဏမယာယ ဝေဒိကာယ သဟိတံ ပရိက္ခိတ္တံ။ တပနီယပဋ္ဋေဟိ စ သာဓုဆန္နန္တိ တပနီယမယေဟိ အနေကရတနမယေဟိ စ ဆဒနေဟိ တတ္ထ တတ္ထ သုဋ္ဌု ဆာဒိတံ။

၁၂၄၄။ ဇမ္ဗောနဒုတ္တတ္တမိဒန္တိ ဣဒံ တဝ ဝိမာနံ ယေဘုယျေန ဥတ္တတ္တဇမ္ဗုနဒဘာသုရံ။ သုမဋ္ဌော ပါသာဒသောပါနဖလူပပန္နောတိ တဿ စ သော သော ပဒေသော သုမဋ္ဌော သုဋ္ဌု မဇ္ဇိတော, တေဟိ တေဟိ အနန္တရပါသာဒေဟိ သောပါနဝိသေသေဟိ ရမဏီယေဟိ ဖလကေဟိ စ ယုတ္တော။ ဒဠှောတိ ထိရော။ ဝဂ္ဂူတိ အဘိရူပေါ သမုဂ္ဂတော။ သုသင်္ဂတောတိ သုဋ္ဌု သင်္ဂတာဝယဝေါ အညမညာနုရူပပါသာဒါဝယဝေါ။ အတီဝ နိဇ္ဈာနခမောတိ ပဘဿရဘာဝေပိ အတိဝိယ ဩလောကနက္ခမော။ မနုညောတိ မနောရမော။

၁၂၄၅။ ရတနန္တရသ္မိန္တိ ရတနမယေ, ရတနဘူတေ ဝါ သာရဘူတေ ဝိမာနဿ အဗ္ဘန္တရေ။ ဗဟုအန္နပါနန္တိ ပေသလံ ပဟူတံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ဝိဇ္ဇတိ, ဥပလဗ္ဘတီတိ အဓိပ္ပါယော။ မုရဇအာလမ္ဗရတူရိယဃုဋ္ဌောတိ မုဒိင်္ဂါနံ အာလမ္ဗရာနံ အဝသိဋ္ဌတူရိယာနဉ္စ သဒ္ဒေဟိ နိစ္စဃောသိတော။ အဘိဝန္ဒိတောသီတိ နမဿိတော, ထောမိတော ဝါ အသိ။ တေနာဟ ‘‘ထူတိဝန္ဒနာယာ’’တိ။

၁၂၄၆။ အစိန္တိယောတိ အစိန္တေယျာနုဘာဝေါ။ နဠိနျာတိ ဧဝံနာမကေ ကီဠနဋ္ဌာနေ ယထာ ဝေဿဝဏော မဟာရာဇာ, ဧဝံ တွံ မောဒသီတိ ယောဇနာ။

၁၂၄၇။ အာသီတိ အသိ ဘဝသိ။ ဒေဝိန္ဒောတိ သက္ကော ဒေဝရာဇာ။ မနုဿဘူတောတိ မနုဿေသု ဘူတော မနုဿဇာတိကော။ ယက္ခောတိ ဒေဝါဒိဘာဝံ ပုစ္ဆိတွာပိ ယက္ခဘာဝံ အာသင်္ကန္တာ ဝဒန္တိ။

ဣဒါနိ သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တာနံ ဇာနာပေန္တော –

၁၂၄၈။ ‘‘သေရီသကော နာမ အဟမှိ ယက္ခော, ကန္တာရိယော ဝဏ္ဏုပထမှိ ဂုတ္တော၊

ဣမံ ပဒေသံ အဘိပါလယာမိ, ဝစနကရော ဝေဿဝဏဿ ရညော’’တိ။ –

အာဟ။ တတ္ထ အဟမှီ ယက္ခောတိ အဟံ ယက္ခော အမှိ။ ကန္တာရိယောတိ အာရက္ခဏတ္ထံ ကန္တာရေ နိယုတ္တော။ ဂုတ္တောတိ ဂေါပကော။ တေနာဟ ‘‘အဘိပါလယာမီ’’တိ။

ဣဒါနိ ဝါဏိဇာ တဿ ကမ္မာဒီနိ ပုစ္ဆန္တာ အာဟံသု –

၁၂၄၉။ ‘‘အဓိစ္စလဒ္ဓံ ပရိဏာမဇံ တေ, သယံကတံ ဥဒါဟု ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ၊

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ။

တတ္ထ အဓိစ္စလဒ္ဓန္တိ အဓိစ္စသမုပ္ပတ္တိကံ, ယဒိစ္ဆကံ လဒ္ဓန္တိ အတ္ထော။ ပရိဏာမဇံ တေတိ နိယတိသင်္ဂတိဘာဝပရိဏတံ, ကာလပရိဏတံ ဝါ။ သယံကတန္တိ တယာ သယမေဝ ကတံ, ဒေဝိဒ္ဓိယာ တယာ သယမေဝ နိဗ္ဗတ္တိတန္တိ အတ္ထော။ ဥဒါဟု ဒေဝေဟိ ဒိန္နန္တိ တယာ အာရာဓိတေဟိ ဒေဝေဟိ ပသာဒဝသေန နိဿဋ္ဌံ။

ဣဒါနိ ဒေဝပုတ္တော စတုရောပိ ပကာရေ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုညမေဝ အပဒိသန္တော –

၁၂၅၀။ ‘‘နာဓိစ္စလဒ္ဓံ န ပရိဏာမဇံ မေ, န သယံကတံ န ဟိ ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ၊

သကေဟိ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ, ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ။

တံ သုတွာ ဝါဏိဇာ ပုန ‘‘နာဓိစ္စလဒ္ဓ’’န္တိ ဂါထာယံ ပုညာဓိကမေဝ တေ စတုရော ပကာရေ အာရောပေတွာ ပုညဿ စ သရူပံ ပုစ္ဆိံသု –

၁၂၅၁။ ‘‘ကိံ တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ။

တတ္ထ ဝတန္တိ ဝတသမာဒါနံ။ ဗြဟ္မစရိယန္တိ သေဋ္ဌစရိယံ။

ပုန ဒေဝပုတ္တော တေ ပဋိက္ခိပိတွာ အတ္တာနံ ယထူပစိတံ ပုညဉ္စ ဒဿေန္တော –

၁၂၅၂။ ‘‘မမံ ပါယာသီတိ အဟု သမညာ, ရဇ္ဇံ ယဒါ ကာရယိံ ကောသလာနံ၊

နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ ကဒရိယော ပါပဓမ္မော, ဥစ္ဆေဒဝါဒီ စ တဒါ အဟောသိံ။

၁၂၅၃။ ‘‘သမဏော စ ခေါ အာသိ ကုမာရကဿပေါ, ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ဥဠာရော၊

သော မေ တဒါ ဓမ္မကထံ အဘာသိ, ဒိဋ္ဌိဝိသူကာနိ ဝိနောဒယီ မေ။

၁၂၅၄။ ‘‘တာဟံ တဿ ဓမ္မကထံ သုဏိတွာ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိဿံ၊

ပါဏာတိပါတာ ဝိရတော အဟောသိံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိဿံ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ အဘာဏိံ, သကေန ဒါရေန စ အဟောသိံ တုဋ္ဌော။

၁၂၅၅။ ‘‘တံ မေ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော၊

တေဟေဝ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ, ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ။ –

အာဟ။ တံ သုဝိညေယျမေဝ။

အထ ဝါဏိဇာ ဒေဝပုတ္တံ ဝိမာနဉ္စဿ ပစ္စက္ခတော ဒိသွာ ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟိတွာ အတ္တနော ကမ္မဖလေ သဒ္ဓံ ပဝေဒေန္တာ –

၁၂၅၆။ ‘‘သစ္စံ ကိရာဟံသု နရာ သပညာ, အနညထာ ဝစနံ ပဏ္ဍိတာနံ၊

ယဟိံ ယဟိံ ဂစ္ဆတိ ပုညကမ္မော, တဟိံ တဟိံ မောဒတိ ကာမကာမီ။

၁၂၅၇။ ‘‘ယဟိံ ယဟိံ သောကပရိဒ္ဒဝေါ စ, ဝဓော စ ဗန္ဓော စ ပရိက္ကိလေသော၊

တဟိံ တဟိံ ဂစ္ဆတိ ပါပကမ္မော, န မုစ္စတိ ဒုဂ္ဂတိယာ ကဒါစီ’’တိ။ –

ဂါထာဒွယံ အဝေါစုံ။ တတ္ထ သောကပရိဒ္ဒဝေါတိ သောကော စ ပရိဒေဝေါ စ။ ပရိက္ကိလေသောတိ ဝုတ္တာ အနတ္ထုပ္ပတ္တိ။

ဧဝံ တေသု ကထေန္တေသုယေဝ ဝိမာနဒွါရေ သိရီသရုက္ခတော ပရိပါကေန မုတ္တဗန္ဓနာ ပရိပက္ကာ သိပါဋိကာ ပတိ, တေန ဒေဝပုတ္တော သပရိဇနော ဒေါမနဿပ္ပတ္တော အဟောသိ။ တံ ဒိသွာ ဝါဏိဇာ –

၁၂၅၈။ ‘‘သမ္မူဠှရူပေါဝ ဇနော အဟောသိ, အသ္မိံ မုဟုတ္တေ ကလလီကတောဝ၊

ဇနဿိမဿ တုယှဉ္စ ကုမာရ, အပ္ပစ္စယော ကေန နု ခေါ အဟောသီ’’တိ။ –

ဂါထမာဟံသု။ တတ္ထ သမ္မူဠှရူပေါဝါတိ သောကဝသေန သဗ္ဗသော မူဠှသဘာဝေါ ဝိယ။ ဇနောတိ ဒေဝဇနော။ အသ္မိံ မုဟုတ္တေတိ ဣမသ္မိံ

မုဟုတ္တမတ္တေ။ ကလလီကတောတိ ကလလံ ဝိယ ကတော, ကလလနိဿိတဥဒကီဘူတော ဝိယ အာဝိလောတိ အဓိပ္ပါယော။ ဇနဿိမဿ တုယှဉ္စာတိ ဣမဿ တဝ ပရိဇနဿ တုယှဉ္စ။ အပ္ပစ္စယောတိ ဒေါမနဿံ။

တံ သုတွာ ဒေဝပုတ္တော –

၁၂၅၉။ ‘‘ဣမေ စ သိရီသဝနာ တာတာ, ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ သုရဘီ သမ္ပဝန္တိ၊

တေ သမ္ပဝါယန္တိ ဣမံ ဝိမာနံ, ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တမံ နိဟန္တွာ။

၁၂၆၀။ ‘‘ဣမေသဉ္စ ခေါ ဝဿသတစ္စယေန, သိပါဋိကာ ဖလတိ ဧကမေကာ၊

မာနုဿကံ ဝဿသတံ အတီတံ, ယဒဂ္ဂေ ကာယမှိ ဣဓူပပန္နော။

၁၂၆၁။ ‘‘ဒိသွာနဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ,

အသ္မိံ ဝိမာနေ ဌတွာန တာတာ၊

အာယုက္ခယာ ပုညက္ခယာ စဝိဿံ,

တေနေဝ သောကေန ပမုစ္ဆိတောသ္မီ’’တိ။ – အာဟ၊

၁၂၅၆။ တတ္ထ သိရီသဝနာတိ သိရီသဝိပိနတော။ တာတာတိ ဝါဏိဇေ အာလပတိ။ ဣမေ တုမှာကံ မယှဉ္စ ပစ္စက္ခဘူတာ ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ သုရဘီ အတိဝိယ သုဂန္ဓာယေဝ သမန္တတော ပဝန္တိ ပဝါယန္တိ။ တေ ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ ဧဝံ ဝါယန္တာ ဣမံ ဝိမာနံ သမ္ပဝါယန္တိ သမ္မဒေဝ ဂန္ဓံ ဂါဟာပေန္တိ, န ကေဝလံ သမ္ပဝါယနမေဝ, အထ ခေါ အတ္တနော ပဘာယ တမမ္ပိ နိဟန္တိ။ တေနာဟ ‘‘ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တမံ နိဟန္တွာ’’တိ။

၁၂၆၀-၆၁။ ဣမေသန္တိ သိရီသာနံ။ သိပါဋိကာတိ ဖလကုဋ္ဌိလိကာ။ ဖလတီတိ ပစ္စိတွာ ဝဏ္ဋတော မုစ္စတိ, ပုဋဘေဒံ ဝါ ပတွာ သိဿတိ။ မာနုဿကံ ဝဿသတံ အတီတန္တိ ယသ္မာ ဝဿသတဿ အစ္စယေန ဣမဿ သိရီသဿ သိပါဋိကာ ဖလတိ, အယဉ္စ ဖလိတာ, တသ္မာ မယှံ မာနုဿကံ ဝဿသတံ အတီတံ။ ယဒဂ္ဂေ ယတော ပဋ္ဌာယ, ကာယမှိ ဣဓ ဣမသ္မိံ ဒေဝနိကာယေ ဥပပန္နော နိဗ္ဗတ္တော။ မယှဉ္စ ဒေဝဂဏနာယ ပဉ္စ ဝဿသတာနိ အာယု, တသ္မာ ခီယတိ မေ အာယူတိ သောကဝသေန သမ္ပမူဠှောတိ ဒဿေတိ။ တေနာဟ ‘‘ဒိသွာနဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ…ပေ… တေနေဝ သောကေန ပမုစ္ဆိတောသ္မီ’’တိ။

အထ နံ ဝါဏိဇာ သမဿာသေန္တော –

၁၂၆၂။ ‘‘ကထံ နု သောစေယျ တထာဝိဓော သော, လဒ္ဓါ ဝိမာနံ အတုလံ စိရာယ၊

ယေ စာပိ ခေါ ဣတ္တရမုပပန္နာ, တေ နူန သောစေယျုံ ပရိတ္တပုညာ’’တိ။ –

အာဟံသု။ တတ္ထ ယာဒိသေဟိ အပ္ပါယုကေဟိ မရဏံ ပဋိစ္စ သောစိတဗ္ဗံ သိယာ, တာဒိသော ပန ဧဝံ ဒိဗ္ဗာနုဘာဝသမ္ပန္နော နဝုတိဝဿသတသဟဿာယုကော ကထံ နု သောစေယျ, န သောစိတဗ္ဗမေဝါတိ အဓိပ္ပါယော။

ဒေဝပုတ္တော တတ္တကေနေဝ သမဿာသေတွာ တေသံ ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော တေသဉ္စ ဥပဒေသံ ဒေန္တော –

၁၂၆၃။ ‘‘အနုစ္ဆဝိံ ဩဝဒိယဉ္စ မေတံ, ယံ မံ တုမှေ ပေယျဝါစံ ဝဒေထ၊

တုမှေ စ ခေါ တာတာ မယာနုဂုတ္တာ, ယေဟိစ္ဆကံ တေန ပလေထ သောတ္ထိ’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ အနုစ္ဆဝိန္တိ အနုစ္ဆဝိကံ, တုမှာကမေဝ တံ ယုတ္တရူပံ။ ဩဝဒိယဉ္စ မေတန္တိ မေ မယှံ တုမှေဟိ ဩဝဒိယံ ဩဝါဒဝသေန ဝတ္တဗ္ဗမေတံ။ ယံ ယသ္မာ, မံ မယှံ, တုမှေ ‘‘ကထံ နု သောစေယျ’’န္တိအာဒိနာ ပေယျဝါစံ ပိယဝစနံ ဝဒေထ။ ယံ ဝါ ပေယျဝါစာယ ဝဒနံ ကထနံ, တံ တုမှာကမေဝ အနုစ္ဆဝိကန္တိ ယောဇနာ။ အထ ဝါ ယံ ယသ္မာ တုမှေ ပေယျဝါစံ ဝဒေထ, တသ္မာ အနုစ္ဆဝိကံ ဩဝဒိယဉ္စ ဩဝဒိတဗ္ဗံ ဩဝါဒါနုရူပံ ကာတဗ္ဗဉ္စ မေ မယာ ကတံ, ကိံ ပန တန္တိ အာဟ ‘‘တုမှေ စ ခေါ တာတာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ မယာနုဂုတ္တာတိ ဣမသ္မိံ အမနုဿပရိဂ္ဂဟေ မရုကန္တာရေ ယာဝ ကန္တာရာတိက္ကမာ မယာ အနုဂုတ္တာ ရက္ခိတာ, ယေနိစ္ဆကံ ယထာရုစိတေန, သောတ္ထိံ ခေမေန, ပလေထ ဂစ္ဆထာတိ အတ္ထော။

အထ ဝါဏိဇာ ကတညုဘာဝံ ပကာသေန္တာ –

၁၂၆၄။ ‘‘ဂန္တွာ မယံ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ၊

ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏစာဂါ, ကာဟာမ သေရီသမဟံ ဥဠာရန္တိ။ –

ဂါထမာဟံသု။ တတ္ထ ယထာပယောဂါတိ ဣဒါနိ ကတပဋိညာနုရူပပယောဂါ။ ပရိပုဏ္ဏစာဂါတိ သမတ္တစာဂါ, ဥဠာရဿ မဟဿ ပရိယတ္တပရိစ္စာဂါ။ မဟန္တိ ဥဿဝပူဇံ။

ပုန ဒေဝပုတ္တော မဟကရဏံ ပဋိက္ခိပန္တော ကတ္တဗ္ဗေသု စ တေ နိယောဇေန္တော –

၁၂၆၅။ ‘‘မာ စေဝ သေရီသမဟံ အကတ္ထ, သဗ္ဗဉ္စ ဝေါ ဘဝိဿတိ ယံ ဝဒေထ၊

ပါပါနိ ကမ္မာနိ ဝိဝဇ္ဇယာထ, ဓမ္မာနုယောဂဉ္စ အဓိဋ္ဌဟာထာ’’တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ယံ ဝဒေထာတိ ယံ တုမှေ ခေမေန သိန္ဓုသောဝီရဒေသပတ္တိံ တတ္ထ စ ဝိပုလံ ဥဒ္ဒယံ လာဘံ ပစ္စာသီသန္တာ ‘‘ဂန္တွာ မယ’’န္တိအာဒီနိ ဝဒထ။ သဗ္ဗံ တံ ဝေါ တုမှာကံ တထေဝ ဘဝိဿတိ, တတ္ထ နိက္ကင်္ခါ ဟောထ, တုမှေ ပန ဣတော ပဋ္ဌာယ ပါပါနိ ကမ္မာနိ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ဝိဝဇ္ဇယာထ ပရိဝဇ္ဇေထ။ ဓမ္မာနုယောဂန္တိ ဒါနာဒိကုသလဓမ္မဿ အနုယုဉ္ဇနံ။ အဓိဋ္ဌဟာထာတိ အနုသိက္ခထ ဣဒံ သေရီသကမဟန္တိ ဒဿေတိ။

ယံ ပန ဥပါသကံ အနုဂ္ဂဏှန္တော တေသံ ရက္ခာဝရဏံ ကာတုကာမော အဟောသိ, တဿ ဂုဏံ ကိတ္တေတွာ တံ တေသံ ဥဒ္ဒိသန္တော ဣမာ ဂါထာယော အာဟ –

၁၂၆၆။ ‘‘ဥပါသကော အတ္ထိ ဣမမှိ သံဃေ, ဗဟုဿုတော သီလဝတူပပန္နော၊

သဒ္ဓေါ စ စာဂီ စ သုပေသလော စ, ဝိစက္ခဏော သန္တုသိတော မုတီမာ။

၁၂၆၇။ ‘‘သဉ္ဇာနမာနော န မုသာ ဘဏေယျ, ပရူပဃာတာယ န စေတယေယျ၊

ဝေဘူတိကံ ပေသုဏံ နော ကရေယျ, သဏှဉ္စ ဝါစံ သခိလံ ဘဏေယျ။

၁၂၆၈။ ‘‘သဂါရဝေါ သပ္ပတိဿော ဝိနီတော, အပါပကော အဓိသီလေ ဝိသုဒ္ဓေါ၊

သော မာတရံ ပိတရဉ္စာပိ ဇန္တု, ဓမ္မေန ပေါသေတိ အရိယဝုတ္တိ။

၁၂၆၉။ ‘‘မညေ သော မာတာပိတူနံ ကာရဏာ, ဘောဂါနိ ပရိယေသတိ န အတ္တဟေတု၊

မာတာပိတူနဉ္စ ယော အစ္စယေန, နေက္ခမ္မပေါဏော စရိဿတိ ဗြဟ္မစရိယံ။

၁၂၇၀။ ‘‘ဥဇူ အဝင်္ကော အသဌော အမာယော, န လေသကပ္ပေန စ ဝေါဟရေယျ၊

သော တာဒိသော သုကတကမ္မကာရီ, ဓမ္မေ ဌိတော ကိန္တိ လဘေထ ဒုက္ခံ။

၁၂၇၁။ ‘‘တံကာရဏာ ပါတုကတောမှိ အတ္တနာ, တသ္မာ ဓမ္မံ ပဿထ ဝါဏိဇာသေ၊

အညတြ တေနိဟ ဘသ္မီ ဘဝေထ, အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ၊

တံ ခိပ္ပမာနေန လဟုံ ပရေန, သုခေါ ဟဝေ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမော’’တိ။

၁၂၆၆။ တတ္ထ သံဃေတိ သတ္တသမူဟေ။ ဝိစက္ခဏောတိ တတ္ထ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗတာယ ကုသလော။ သန္တုသိတောတိ သန္တုဋ္ဌော။ မုတီမာတိ ကမ္မဿကတဉာဏာဒိနာ ဣဓလောကပရလောကဟိတာနံ မုနနတော မုတိမာ။

၁၂၆၇။ သဉ္ဇာနမာနော န မုသာ ဘဏေယျာတိ သမ္ပဇာနမုသာ န ဘာသေယျ။ ဝေဘူတိကန္တိ သဟိတာနံ ဝိနာဘာဝကရဏတော ‘‘ဝေဘူတိက’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ပိသုဏံ, နော ကရေယျ န ဝဒေယျ။

၁၂၆၈။ သပ္ပတိဿောတိ ပတိဿယော ဂရုဋ္ဌာနိယေသု နိဝါတဝုတ္တိကတ္တာ သောရစ္စံ, သဟ ပတိဿေနာတိ သပ္ပတိဿော။ အဓိသီလေတိ ဥပါသကေန ရက္ခိတဗ္ဗအဓိသီလသိက္ခာယ။ အရိယဝုတ္တီတိ ပရိသုဒ္ဓဝုတ္တိ။

၁၂၆၉။ နေက္ခမ္မပေါဏောတိ နိဗ္ဗာနနိန္နော။ စရိဿတိ ဗြဟ္မစရိယန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ စရိဿတိ။

၁၂၇၀။ လေသကပ္ပေနာတိ ကပ္ပိယလေသေန။ န စ ဝေါဟရေယျာတိ မာယာသာဌေယျဝသေန ဝစနံ န နိစ္ဆာရေယျ။ ဓမ္မေ ဌိတော ကိန္တိ လဘေထ ဒုက္ခန္တိ ဧဝံ ဝုတ္တနယေန ဓမ္မေ ဌိတော ဓမ္မစာရီ သမစာရီ ကိန္တိ ကေန ပကာရေန ဒုက္ခံ လဘေထ ပါပုဏေယျ။

၁၂၇၁။ တံကာရဏာတိ တန္နိမိတ္တံ တဿ ဥပါသကဿ ဟေတု။ ပါတုကတောမှိ အတ္တနာတိ သယမေဝ တုမှာကံ အဟံ ပါတုရဟောသိံ။ ‘‘အတ္တာန’’န္တိပိ ပါဌော, မမ အတ္တာနံ တုမှာကံ ပါတွာကာသိန္တိ အတ္ထော။ တသ္မာတိ ယသ္မာ အဟံ ဓမ္မံ အပစာယမာနော တံ ရက္ခန္တော တုမှေပိ ရက္ခာမိ, တသ္မာ ဓမ္မံ ပဿထ ဓမ္မမေဝ စရိတဗ္ဗံ ကတွာ ဩလောကေထ။ အညတြ တေနိဟ ဘသ္မီ ဘဝေထာတိ တေန ဥပါသကေန ဝိနာ စေ အာဂတာ, ဣမသ္မိံ မရုကန္တာရေ အနာထာ အပ္ပဋိသရဏာ ဘသ္မဘာဝံ ဂစ္ဆေယျာထ။ ခိပ္ပမာနေနာတိ ဧဝံ ခိပ္ပန္တေန ဝမ္ဘန္တေန ပီဠန္တေန။ လဟုန္တိ သုကရံ။ ပရေနာတိ အဓိကံ, အညေန ဝါ။ တသ္မာ သုခေါ ဟဝေ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမောတိ။ သော ဟိ ခန္တိသောရစ္စေ နိဝိဋ္ဌော ကေနစိ ကိဉ္စိ ဝုတ္တောပိ န ပဋိပ္ဖရတီတိ အဓိပ္ပါယော။

ဧဝံ သာမညတော ကိတ္တိတံ သရူပတော ဉာတုကာမာ ဝါဏိဇာ –

၁၂၇၂။ ‘‘ကိံ နာမ သော ကိဉ္စ ကရောတိ ကမ္မံ,

ကိံ နာမဓေယျံ ကိံ ပန တဿ ဂေါတ္တံ၊

မယမ္ပိ နံ ဒဋ္ဌုကာမမှ ယက္ခ, ယဿာနုကမ္ပာယ ဣဓာဂတောသိ၊

လာဘာ ဟိ တဿ ယဿ တုဝံ ပိဟေသီ’’တိ။ –

ဂါထမာဟံသု။ တတ္ထ ကိံ နာမ သောတိ နာမတော သော ဇန္တု သတ္တော ကော နာမ။ ကိဉ္စ ကရောတိ ကမ္မန္တိ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒီသု ကီဒိသံ ကမ္မံ ကရောတိ။

ကိံ နာမဓေယျန္တိ မာတာပိတူဟိ ကတံ ပန ‘‘တိဿော ဖုဿော’’တိအာဒီသု တဿ ကိံ နာမဓေယျံ, ‘‘ဘဂ္ဂဝေါ ဘာရဒွါဇော’’တိအာဒီသု ကိံ ဝါ တဿ ဂေါတ္တံ။ ယဿ တုဝံ ပိဟေသီတိ ယံ တုဝံ ပိယာယသိ။

ဣဒါနိ ဒေဝပုတ္တော တံ နာမဂေါတ္တာဒိဝသေန ဒဿေန္တော –

၁၂၇၃။ ‘‘ယော ကပ္ပကော သမ္ဘဝနာမဓေယျော,

ဥပါသကော ကောစ္ဆဖလူပဇီဝီ၊

ဇာနာထ နံ တုမှာကံ ပေသိယော သော,

မာ ခေါ နံ ဟီဠိတ္ထ သုပေသလော သော’’တိ။ –

အာဟ။ တတ္ထ ကပ္ပကောတိ နှာပိတော။ သမ္ဘဝနာမဓေယျောတိ သမ္ဘဝေါတိ ဧဝံနာမော။ ကောစ္ဆဖလူပဇီဝီတိ ကောစ္ဆဉ္စ ဖလဉ္စ ဥပနိဿာယ ဇီဝနကော။ တတ္ထ ကောစ္ဆံ နာမ အာဠကာဒိသဏ္ဌာပနတ္ထံ ကေသာဒီနံ ဥလ္လိခနသာဓနံ။ ပေသိယော ပေသနကာရကော ဝေယျာဝစ္စကရော။

ဣဒါနိ ဝါဏိဇာ တံ သဉ္ဇာနိတွာ အာဟံသု –

၁၂၇၄။ ‘‘ဇာနာမသေ ယံ တွံ ပဝဒေသိ ယက္ခ, န ခေါ နံ ဇာနာမ သ ဧဒိသောတိ၊

မယမ္ပိ နံ ပူဇယိဿာမ ယက္ခ, သုတွာန တုယှံ ဝစနံ ဥဠာရ’’န္တိ။

တတ္ထ ဇာနာမသေတိ ယံ တွံ ဝဒေသိ, တံ မယံ သရူပတော ဇာနာမ။ ဧဒိသောတိ ဂုဏတော ပန ယထာ တယာ ကိတ္တိတံ, ဧဝံ ဧဒိသောတိ တံ န ခေါ ဇာနာမ, ယထာ တံ အဝိဒ္ဒသုနောတိ အဓိပ္ပါယော။

ဣဒါနိ ဒေဝပုတ္တော တေ အတ္တနော ဝိမာနံ အာရောပေတွာ အနုသာသနတ္ထံ –

၁၂၇၅။ ‘‘ယေ ကေစိ ဣမသ္မိံ သတ္ထေ မနုဿာ, ဒဟရာ မဟန္တာ အထဝါပိ မဇ္ဈိမာ၊

သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗန္တု ဝိမာနံ, ပဿန္တု ပုညာနံ ဖလံ ကဒရိယာ’’တိ။ –

ဂါထမာဟ။ တတ္ထ မဟန္တာတိ ဝုဍ္ဎာ။ အာလမ္ဗန္တူတိ အာရောဟန္တု။ ကဒရိယာတိ မစ္ဆရိနော အဒါနသီလာ။

ဣဒါနိ ပရိယောသာနေ ဆ ဂါထာ ဓမ္မသင်္ဂါဟကေဟိ ဝုတ္တာ –

၁၂၇၆။ ‘‘တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ အဟံ ပုရေတိ, တံ ကပ္ပကံ တတ္ထ ပုရက္ခတွာ၊

သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗိံသု ဝိမာနံ, မသက္ကသာရံ ဝိယ ဝါသဝဿ။

၁၂၇၇။ ‘‘တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ အဟံ ပုရေတိ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိံသု၊

ပါဏာတိပါတာ ဝိရတာ အဟေသုံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိံသု၊

အမဇ္ဇပါ နော စ မုသာ ဘဏိံသု, သကေန ဒါရေန စ အဟေသုံ တုဋ္ဌာ။

၁၂၇၈။ ‘‘တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ အဟံ ပုရေတိ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိတွာ၊

ပက္ကာမိ သတ္ထော အနုမောဒမာနော, ယက္ခိဒ္ဓိယာ အနုမတော ပုနပ္ပုနံ။

၁၂၇၉။ ‘‘ဂန္တွာန တေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ၊

ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏလာဘာ, ပစ္စာဂမုံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ။

၁၂၈၀။ ‘‘ဂန္တွာန တေ သံဃရံ သောတ္ထိဝန္တော, ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ၊

အာနန္ဒီ ဝိတ္တာ သုမနာ ပတီတာ, အကံသု သေရီသမဟံ ဥဠာရံ၊

သေရီသကံ တေ ပရိဝေဏံ မာပယိံသု။

၁၂၈၁။ ‘‘ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ, မဟတ္ထိကာ ဓမ္မဂုဏာန သေဝနာ၊

ဧကဿ အတ္ထာယ ဥပါသကဿ, သဗ္ဗေဝ သတ္တာ သုခိတာ အဟေသု’’န္တိ။

၁၂၇၆။ တတ္ထ အဟံ ပုရေတိ အဟံ ပုရိမံ အဟံ ပုရိမန္တိ အဟမဟံကရာတိ အတ္ထော။ ‘‘တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝါ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘သဗ္ဗေဝ တေ’’တိ ဝစနံ ‘‘သဗ္ဗေဝ တေ ယထာ ဝိမာနဿ အာရုဟနေ ဥဿုက္ကဇာတာ အဟေသုံ, တထာ သဗ္ဗေဝ တံ အာရုဟိံသု, န ကဿစိ အာရုဟနေ အန္တရာယော အဟောသီ’’တိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ။ မသက္ကသာရံ ဝိယ ဝါသဝဿာတိ ‘‘မသက္ကသာရ’’န္တိ စ တာဝတိံသဘဝနံ ဝုစ္စတိ, သဗ္ဗံ ဝါ ဒေဝဘဝနံ, ဣဓ ပန သက္ကဘဝနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ တေနာဟ ‘‘မသက္ကသာရံ ဝိယ ဝါသဝဿာ’’တိ။

၁၂၇၇-၈။ အထ တေ ဝါဏိဇာ ဝိမာနံ ပဿိတွာ ပသန္နစိတ္တာ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာယ တဿ အာနုဘာဝေန သောတ္ထိနာ ဣစ္ဆိတံ ဒေသံ အဂမံသု။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝါ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ အနုမတော ပက္ကာမိ သတ္ထော ယက္ခိဒ္ဓိယာ ပုနပ္ပုနံ အနုမောဒမာနောတိ ယောဇနာ။ ကေန ပန အနုမတောတိ? ယက္ခေနာတိ ပါကဋောယမတ္ထော။

၁၂၇၉။ ယထာပယောဂါတိ ယထာအဇ္ဈာသယံ ကတပယောဂါ။ ပရိပုဏ္ဏလာဘာတိ သမိဒ္ဓလာဘာ။ အက္ခတန္တိ အနုပဒ္ဒုတံ ပါဋလိပုတ္တံ။ အက္ခတန္တိ ဝါ အနာဗာဓံ အနုပ္ပီဠံ, အနန္တရာယေနာတိ အတ္ထော။

၁၂၈၀။ သံဃရန္တိ သကံ ဂေဟံ။ သောတ္ထိဝန္တောတိ သောတ္ထိဘာဝေန ယုတ္တာ ခေမိနော။ အာနန္ဒီတိအာဒီဟိ စတူဟိ ပဒေဟိ သောမနဿိတဘာဝမေဝ ဝဒတိ။ သေရီသကံ တေ ပရိဝေဏံ မာပယိံသူတိ ကတညုတာယ ဌတွာ ပဋိဿဝမောစနတ္ထဉ္စ ဒေဝပုတ္တဿ နာမေန သေရီသကံ နာမ ပရိစ္ဆေဒဝသေန ဝေဏိယတော ပေက္ခိတဗ္ဗတော ပရိဝေဏံ ပါသာဒကူဋာဂါရရတ္တိဋ္ဌာနာဒိသမ္ပန္နံ ပါကာရပရိက္ခိတ္တံ ဒွါရကောဋ္ဌကယုတ္တံ အာဝါသံ အကံသု။

၁၂၈၁။ ဧတာဒိသာတိ ဧဒိသီ, ဧဝံ အနတ္ထပဋိဗာဟိနီ အတ္ထသာဓိကာ စ။ မဟတ္ထိကာတိ မဟာပယောဇနာ မဟာနိသံသာ။ ဓမ္မဂုဏာနန္တိ အဝိပရီတဂုဏာနံ။ ဧကဿ သတ္တဿ ဟိတတ္ထံ သဗ္ဗေဝ သတ္တာ သဗ္ဗေ ဧဝ တေ သတ္ထပရိယာပန္နာ သတ္တာ, သုခိတာ သုခပ္ပတ္တာ ခေမပ္ပတ္တာ အဟေသုံ။

သမ္ဘဝေါ ပန ဥပါသကော ပါယာသိဿ ဒေဝပုတ္တဿ တေသဉ္စ ဝါဏိဇာနံ ဝစနပဋိဝစနဝသေန ပဝတ္တံ ဂါထာဗန္ဓံ သုတနိယာမေနေဝ ဥဂ္ဂဟေတွာ ထေရာနံ အာရောစေသိ။ ပါယာသိဒေဝပုတ္တော အာယသ္မတော သမ္ဘဝတ္ထေရဿ ကထေသီတိ အပရေ။ တံ ယသတ္ထေရပ္ပမုခါ မဟာထေရာ ဒုတိယသင်္ဂီတိယံ သင်္ဂဟံ အာရောပေသုံ။ သမ္ဘဝေါ ပန ဥပါသကော မာတာပိတူနံ အစ္စယေန ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာသိ။

သေရီသကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ သုနိက္ခိတ္တဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ သုနိက္ခိတ္တဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တာဝတိံသဘဝနံ ဥပဂတော။ တသ္မိဉ္စ ခဏေ အညတရော ဒေဝပုတ္တော အတ္တနော ဝိမာနဒွါရေ ဌိတော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနော ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။

သော ကိရ အတီတေ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ သရီရဓာတုယော ပက္ခိပိတွာ ယောဇနိကေ ကနကထူပေ စ ကတေ စတဿော ပရိသာ ကာလေန ကာလံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဂန္ဓပုပ္ဖဓူပါဒီဟိ စေတိယေ ပူဇံ ကရောန္တိ, တတ္ထ အညတရော ဥပါသကော အညေသု ပုပ္ဖပူဇံ ကတွာ ဂတေသု တေဟိ ပူဇိတဋ္ဌာနေ ဒုန္နိက္ခိတ္တာနိ ပုပ္ဖါနိ ဒိသွာ တတ္ထေဝ တာနိ သမ္မဒေဝ ဌပေန္တော သန္နိဝေသဝသေန ဒဿနီယံ ပါသာဒိကံ ဝိဘတ္တိဝိသေသယုတ္တံ ပုပ္ဖပူဇံ အကာသိ။ ကတွာ စ ပန ဧတံ အာရမ္မဏံ ဂဏှန္တော သတ္ထု ဂုဏေ အနုဿရိတွာ ပသန္နစိတ္တော တံ ပုညံ ဟဒယေ ဌပေသိ။

သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တဿေဝ ကမ္မဿ အာနုဘာဝေန တာဝတိံသဘဝနေ ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ, မဟာနုဘာဝေါ မဟာ စဿ ပရိဝါရော အဟောသိ။ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တသ္မိဉ္စ ခဏေ အညတရော ဒေဝပုတ္တော…ပေ… အဋ္ဌာသီ’’တိ။ အထ နံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိကိတ္တနမုခေန ကတသုစရိတကမ္မံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၁၂၈၂။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၁၂၈၃။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ, နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၁၂၈၄။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၁၂၈၅။ ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝ မဟာနုဘာဝ, မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိ တဿ အတ္တနော ကတကမ္မံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ကထေသိ။ တံ ဒဿေန္တာ သင်္ဂီတိကာရာ အာဟံသု –

၁၂၈၆။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော, မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတော၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၁၂၈၇။ ‘‘ဒုန္နိက္ခိတ္တံ မာလံ သုနိက္ခိပိတွာ, ပတိဋ္ဌပေတွာ သုဂတဿ ထူပေ၊

မဟိဒ္ဓိကော စမှိ မဟာနုဘာဝေါ, ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော။

၁၂၈၈။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, တေန မေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ မေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၁၂၈၉။ ‘‘အက္ခာမိ တေ ဘိက္ခု မဟာနုဘာဝ, မနုဿဘူတော ယမဟံ အကာသိံ၊

တေနမှိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၁၂၈၇။ တတ္ထ ဒုန္နိက္ခိတ္တံ မာလန္တိ စေတိယေ ပူဇာကရဏဋ္ဌာနေ နိရန္တရဋ္ဌပနာဒိနာ ရစနာဝိသေသေန အဋ္ဌပေတွာ ယထာနိက္ခိတ္တတာယ န သုဋ္ဌု နိက္ခိတ္တံ, ဝါတေန ဝါ ပဟရိတွာ ဒုန္နိက္ခိတ္တံ ပုပ္ဖံ။ သုနိက္ခိပိတွာတိ သုဋ္ဌု နိက္ခိပိတွာ ရစနာဝိသေသေန ဒဿနီယံ ပါသာဒိကံ ကတွာ နိက္ခိပိယ။ ပတိဋ္ဌပေတွာတိ ဝိဘတ္တိဝိသေသာဒိဝသေန ပုပ္ဖံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ။ တံ ဝါ ပုပ္ဖံ နိက္ခိပန္တော သတ္ထု စေတိယံ ဥဒ္ဒိဿ မမ သန္တာနေ ကုသလဓမ္မံ ပတိဋ္ဌာပေတွာတိ ဧဝံ ဧတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဧဝံ ဒေဝပုတ္တေန အတ္တနော သုစရိတကမ္မေ ပကာသိတေ ထေရော တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ အာဂန္တွာ ဘဂဝတော တမတ္ထံ နိဝေဒေသိ။ ဘဂဝါ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တမဟာဇနဿ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

သုနိက္ခိတ္တဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ပရမတ္ထဒီပနိယာ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ ဝိမာနဝတ္ထုသ္မိံ

ဧကာဒသဝတ္ထုပဋိမဏ္ဍိတဿ သတ္တမဿ

သုနိက္ခိတ္တဝဂ္ဂဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဋ္ဌိတာ စ ပုရိသဝိမာနဝဏ္ဏနာ။

နိဂမနကထာ

ဧတ္တာဝတာ စ –

ဒေဝတာနံ ဝိမာနာဒိ-သမ္ပတ္တိံ တဿ ကာရဏံ၊

ပကာသယန္တီ သတ္တာနံ, သဗ္ဗလောကဟိတာဝဟာ။