ဝိမာနဝတ္ထု-အဋ္ဌကထာ

‘‘ယံ မဂ္ဂံ မဂ္ဂါဓိပတီ အဒေသယိ, ဗြဟ္မဿရော ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစော၊

သံဃဿ ဒါနာနိ ဒဒါထ ဝိတ္တာ, မဟပ္ဖလာ ယတ္ထ ဘဝန္တိ ဒက္ခိဏာ။

၇၄၉။ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌ သတံ ပသတ္ထာ, စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ၊

တေ ဒက္ခိဏေယျာ သုဂတဿ သာဝကာ, ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ။

၇၅၀။ ‘‘စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ, စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ၊

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော, ပညာသီလသမာဟိတော။

၇၅၁။ ‘‘ယဇမာနာနံ မနုဿာနံ, ပုညပေက္ခာန ပါဏိနံ၊

ကရောတံ ဩပဓိကံ ပုညံ, သံဃေ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ။

၇၅၂။ ‘‘ဧသော ဟိ သံဃော ဝိပုလော မဟဂ္ဂတော, ဧသပ္ပမေယျော ဥဒဓီဝ သာဂရော၊

ဧတေ ဟိ သေဋ္ဌာ နရဝီရသာဝကာ, ပဘင်္ကရာ ဓမ္မမုဒီရယန္တိ။

၇၅၃။ ‘‘တေသံ သုဒိန္နံ သုဟုတံ သုယိဋ္ဌံ, ယေ သံဃမုဒ္ဒိဿ ဒဒန္တိ ဒါနံ၊

သာ ဒက္ခိဏာ သံဃဂတာ ပတိဋ္ဌိတာ, မဟပ္ဖလာ လောကဝိဒူန ဝဏ္ဏိတာ။

၇၅၄။ ‘‘ဧတာဒိသံ ယညမနုဿရန္တာ, ယေ ဝေဒဇာတာ ဝိစရန္တိ လောကေ၊

ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ, အနိန္ဒိတာ သဂ္ဂမုပေန္တိ ဌာန’’န္တိ။

၇၄၇။ တတ္ထ တေနဟညေပီတိ တေနဟိ အညေပိ။ တေနာတိ စ တေန ကာရဏေန, ဟီတိ နိပါတမတ္တံ။ ‘‘သမာဒပေထာ’’တိ ဝတွာ သမာဒပနာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘သံဃဿ ဒါနာနိ ဒဒါထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ။ အဋ္ဌဟိ အက္ခဏေဟိ ဝဇ္ဇိတံ မနုဿဘာဝံ သန္ဓာယာဟ ‘‘သုဒုလ္လဘော လဒ္ဓေါ မနုဿလာဘော’’တိ။ တတ္ထ အဋ္ဌ အက္ခဏာ နာမ တယော အပါယာ အရူပါ အသညသတ္တာ ပစ္စန္တဒေသော ဣန္ဒြိယာနံ ဝေကလ္လံ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကတာ အပါတုဘာဝေါ ဗုဒ္ဓဿာတိ။

၇၄၈။ ယံ မဂ္ဂန္တိ ယံ ခေတ္တဝိသေသေ ကတံ ဒါနံ, တံ ဧကန္တေန သုဂတိသမ္ပာပနတော သုဂတိဂါမိမဂ္ဂံ အပါယမဂ္ဂတော ဇဂ္ဃမဂ္ဂါဒိတော စ အတိဝိယ သေဋ္ဌဘာဝေန မဂ္ဂါဓိပန္တိ ကတွာ။ ဒါနမ္ပိ ဟိ သဒ္ဓါဟိရိယော ဝိယ ‘‘ဒေဝလောကဂါမိမဂ္ဂေါ’’တိ ဝုစ္စတိ။ ယထာဟ –

‘‘သဒ္ဓါ ဟိရိယံ ကုသလဉ္စ ဒါနံ, ဓမ္မာ ဧတေ သပ္ပုရိသာနုယာတာ၊

ဧတဉှိ မဂ္ဂံ ဒိဝိယံ ဝဒန္တိ, ဧတေန ဟိ ဂစ္ဆတိ ဒေဝလောက’’န္တိ။(အ။ နိ။ ၈။၃၂၊ ကထာ။ ၄၈၀)၊

‘‘မဂ္ဂါဓိပတီ’’တိ ဝါ ပါဌော, တဿ အရိယမဂ္ဂေန သဒေဝကဿ လောကဿ အဓိပတိဘူတော သတ္ထာတိ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သံဃဿ ဒါနာနိ ဒဒါထာတိအာဒိနာ ပုနပိ ဒက္ခိဏေယျေသု ဒါနသံဝိဘာဂေ နိယောဇေန္တီ အာဟ။

၇၄၉။ ဣဒါနိ တံ ဒက္ခိဏေယျံ အရိယသံဃံ သရူပတော ဒဿေန္တီ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌ သတံ ပသတ္ထာ’’တိ ဂါထမာဟ။ တတ္ထ ယေတိ အနိယမိတနိဒ္ဒေသော။ ပုဂ္ဂလာတိ သတ္တာ။ အဋ္ဌာတိ တေသံ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ။ တေ ဟိ စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာတိ အဋ္ဌ ဟောန္တိ။ သတံ ပသတ္ထာတိ သပ္ပုရိသေဟိ ဗုဒ္ဓပစ္စေကဗုဒ္ဓသာဝကေဟိ အညေဟိ စ ဒေဝမနုဿေဟိ ပဿတ္ထာ။ ကသ္မာ? သဟဇာတသီလာဒိဂုဏယောဂတော။ တေသဉှိ စမ္ပကဗကုလကုသုမာဒီနံ ဝိယ သဟဇာတဝဏ္ဏဂန္ဓာဒယော သဟဇာတသီလသမာဓိအာဒယော ဂုဏာ, တေန တေ ဝဏ္ဏဂန္ဓာဒိသမ္ပန္နာနိ ဝိယ ပုပ္ဖါနိ ဒေဝမနုဿာနံ သတံ ပိယာ မနာပါ ပါသံသိယာ စ ဟောန္တိ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယေ ပုဂ္ဂလာ အဋ္ဌ သတံ ပသတ္ထာ’’တိ။ တေ ပန သင်္ခေပတော သောတာပတ္တိမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂံ, ဧဝံ ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂဋ္ဌော ဖလဋ္ဌောတိ ဧကံ ယုဂန္တိ စတ္တာရိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ။ တေနာဟ ‘‘စတ္တာရိ ဧတာနိ ယုဂါနိ ဟောန္တိ တေ ဒက္ခိဏေယျာ’’တိ။ တေတိ ပုဗ္ဗေ အနိယမတော ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိယမေတွာ ဒဿနံ။ တေ ဟိ သဗ္ဗေပိ ကမ္မံ ကမ္မဖလဉ္စ သဒ္ဒဟိတွာ ဒါတဗ္ဗဒေယျဓမ္မသင်္ခါတံ ဒက္ခိဏံ အရဟန္တီတိ ဒက္ခိဏေယျာ ဂုဏဝိသေသယောဂေန ဒါနဿ မဟပ္ဖလဘာဝသာဓနတော။ သုဂတဿ သာဝကာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဓမ္မသဝနန္တေ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတတာယ တံ ဓမ္မံ သုဏန္တီတိ သာဝကာ။ ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနီတိ ဧတေသု သုဂတဿ သာဝကေသု အပ္ပကာနိပိ ဒါနာနိ ဒိန္နာနိ ပဋိဂ္ဂါဟကတော ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိယာ မဟပ္ဖလာနိ ဟောန္တိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘ယာဝတာ, ဘိက္ခဝေ, သံဃာ ဝါ ဂဏာ ဝါ, တထာဂတသာဝကသံဃော တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိအာဒိ (အ။ နိ။ ၄။၃၄၊ ၅။၃၂၊ ဣတိဝု။ ၉၀)။

၇၅၀။ စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာတိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ။

ဣဓ ပန အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ အတ္တနာ ဒေဝတာယ စ ဝုတ္တမတ္ထံ မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

ဝိဟာရဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ စတုရိတ္ထိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေနာတိ စတုရိတ္ထိဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရန္တေ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တာဝတိံသဘဝနံ ဂတော။ သော တတ္ထ ပဋိပါဋိယာ ဌိတေသု စတူသု ဝိမာနေသု စတဿော ဒေဝဓီတရော ပစ္စေကံ အစ္ဆရာသဟဿပရိဝါရာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တိယော ဒိသွာ တာဟိ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆန္တော –

၇၅၅။ ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန…ပေ…ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပါဋိယာ ပုစ္ဆိ။ တာပိ တဿ ပုစ္ဆာနန္တရံ ပဋိပါဋိယာ ဗျာကရိံသု။ တံ ဒဿေတုံ –

၇၅၈။ ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ…ပေ…ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။ –

အယံ ဂါထာ ဝုတ္တာ။

တာ ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဧသိကာနာမကေ ရဋ္ဌေ ပဏ္ဏကတေ နာမ နဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တာ ဝယပ္ပတ္တာ တသ္မိံယေဝ နဂရေ ပတိကုလံ ဂတာ သမဂ္ဂဝါသံ ဝသန္တိ။ တာသု ဧကာ အညတရံ ပိဏ္ဍစာရိကံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တာ ဣန္ဒီဝရကလာပံ အဒါသိ, အပရာ အညဿ နီလုပ္ပလဟတ္ထကံ အဒါသိ, အပရာ ပဒုမဟတ္ထကံ အဒါသိ, အပရာ သုမနမကုဠာနိ အဒါသိ။ တာ အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိံသု, တာသံ အစ္ဆရာသဟဿံ ပရိဝါရော အဟောသိ။ တာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတာ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန အပရာပရံ တတ္ထေဝ သံသရန္တိယော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ တတ္ထေဝ ဥပ္ပန္နာ ဝုတ္တနယေန အာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတာ။ တာသု ဧကာ အတ္တနာ ကတံ ပုဗ္ဗကမ္မံ ထေရဿ ကထေန္တီ –

၇၅၉။ ‘‘ဣန္ဒီဝရာနံ ဟတ္ထကံ အဟမဒါသိံ, ဘိက္ခုနော ပိဏ္ဍာယ စရန္တဿ၊

ဧသိကာနံ ဥဏ္ဏတသ္မိံ, နဂရဝရေ ပဏ္ဏကတေ ရမ္မေ။

၇၆၀။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အာဟ။ အပရာ –

၇၆၆။ ‘‘နီလုပ္ပလဟတ္ထကံ အဟမဒါသိံ, ဘိက္ခုနော ပိဏ္ဍာယ စရန္တဿ၊

ဧသိကာနံ ဥဏ္ဏတသ္မိံ, နဂရဝရေ ပဏ္ဏကတေ ရမ္မေ။

၇၆၇။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အာဟ။ အပရာ –

၇၇၃။ ‘‘ဩဒါတမူလကံ ဟရိတပတ္တံ, ဥဒကသ္မိံ သရေ ဇာတံ အဟမဒါသိံ၊

ဘိက္ခုနော ပိဏ္ဍာယ စရန္တဿ, ဧသိကာနံ ဥဏ္ဏတသ္မိံ၊

နဂရဝရေ ပဏ္ဏကတေ ရမ္မေ။

၇၇၄။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အာဟ။ အပရာ –

၇၈၀။ ‘‘အဟံ သုမနာ သုမနဿ သုမနမကုဠာနိ, ဒန္တဝဏ္ဏာနိ အဟမဒါသိံ၊

ဘိက္ခုနော ပိဏ္ဍာယ စရန္တဿ, ဧသိကာနံ ဥဏ္ဏတသ္မိံ၊

နဂရဝရေ ပဏ္ဏကတေ ရမ္မေ။

၇၈၁။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

အာဟ။

၇၅၉။ တတ္ထ ဣန္ဒီဝရာနံ ဟတ္ထကန္တိ ဥဒ္ဒါလကပုပ္ဖဟတ္ထံ ဝါတဃာတကပုပ္ဖကလာပံ။ ဧသိကာနန္တိ ဧသိကာရဋ္ဌဿ။ ဥဏ္ဏတသ္မိံ နဂရဝရေတိ ဥဏ္ဏတေ ဘူမိပဒေသေ နိဝိဋ္ဌေ မေဃောဒရံ လိဟန္တေဟိ ဝိယ အစ္စုဂ္ဂတေဟိ ပါသာဒကူဋာဂါရာဒီဟိ ဥဏ္ဏတေ ဥတ္တမနဂရေ။ ပဏ္ဏကတေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ။

၇၆၆။ နီလုပ္ပလဟတ္ထကန္တိ ကုဝလယကလာပံ။

၇၇၃။ ဩဒါတမူလကန္တိ သေတမူလံ, ဘိသမူလာနံ ဓဝလတာယ ဝုတ္တံ, ပဒုမကလာပံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ တေနာဟ ‘‘ဟရိတပတ္တ’’န္တိအာဒိ။ တတ္ထ ဟရိတပတ္တန္တိ နီလပတ္တံ။ အဝိဇဟိတမကုဠပတ္တဿ ဟိ ပဒုမဿ ဗာဟိရပတ္တာနိ ဟရိတဝဏ္ဏာနိ ဧဝ ဟောန္တိ။ ဥဒကသ္မိံ သရေ ဇာတန္တိ သရေ ဥဒကမှိ ဇာတံ, သရောရုဟန္တိ အတ္ထော။

၇၈၀။ သုမနာတိ ဧဝံနာမာ။ သုမနဿာတိ သုန္ဒရစိတ္တဿ။ သုမနမကုဠာနီတိ ဇာတိသုမနပုပ္ဖမကုဠာနိ။ ဒန္တဝဏ္ဏာနီတိ သဇ္ဇုကံ ဥလ္လိခိတဟတ္ထိဒန္တသဒိသဝဏ္ဏာနိ။

ဧဝံ တာဟိ အတ္တနာ ကတကမ္မေ ကထိတေ ထေရော တာသံ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေတွာ သစ္စာနိ ပကာသေသိ။ သစ္စပရိယောသာနေ သာ သဗ္ဗာပိ သဟပရိဝါရာ သောတာပန္နာ အဟေသုံ။ ထေရော တံ ပဝတ္တိံ မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဓမ္မဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ ဇာတာတိ။

စတုရိတ္ထိဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ အမ္ဗဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဒိဗ္ဗံ တေ အမ္ဗဝနံ ရမ္မန္တိ အမ္ဗဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရာ ဥပါသိကာ အာဝါသဒါနဿ မဟပ္ဖလတံ မဟာနိသံသတဉ္စ သုတွာ ဆန္ဒဇာတာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧဝမာဟ ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, ဧကံ အာဝါသံ ကာရေတုကာမာ, ဣစ္ဆာမိ တာဒိသံ ဩကာသံ, အာစိက္ခတူ’’တိ။ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာဏာပေသိ, ဘိက္ခူ တဿာ ဩကာသံ ဒဿေသုံ။ သာ တတ္ထ ရမဏီယံ အာဝါသံ ကာရေတွာ တဿ သမန္တတော အမ္ဗရုက္ခေ ရောပေသိ။ သော အာဝါသော သမန္တတော အမ္ဗပန္တီဟိ ပရိက္ခိတ္တော ဆာယူဒကသမ္ပန္နော မုတ္တာဇာလသဒိသဝါလုကာကိဏ္ဏပဏ္ဍရဘူမိဘာဂေါ အတိဝိယ မနောဟရော အဟောသိ။ သာ တံ ဝိဟာရံ နာနာဝဏ္ဏေဟိ ဝတ္ထေဟိ ပုပ္ဖဒါမဂန္ဓဒါမာဒီဟိ စ ဒေဝဝိမာနံ ဝိယ အလင်္ကရိတွာ တေလပဒီပံ အာရောပေတွာ အမ္ဗရုက္ခေ စ အဟတေဟိ ဝတ္ထေဟိ ဝေဌေတွာ သံဃဿ နိယျာဒေသိ။

သာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿာ မဟန္တံ ဝိမာနံ ပါတုရဟောသိ အမ္ဗဝနပရိက္ခိတ္တံ။ သာ တတ္ထ အစ္ဆရာဂဏပရိဝါရိတာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝတိ။ တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဥပဂန္တွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၇၈၃။ ‘‘ဒိဗ္ဗံ တေ အမ္ဗဝနံ ရမ္မံ, ပါသာဒေတ္ထ မဟလ္လကော၊

နာနာတူရိယသံဃုဋ္ဌော, အစ္ဆရာဂဏဃောသိတော။

၇၈၄။ ‘‘ပဒီပေါ စေတ္ထ ဇလတိ, နိစ္စံ သောဝဏ္ဏယော မဟာ၊

ဒုဿဖလေဟိ ရုက္ခေဟိ, သမန္တာ ပရိဝါရိတော။

၇၈၅။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၇၈၇။ ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၇၈၈။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ, ပုရိမာယ ဇာတိယာ မနုဿလောကေ၊

ဝိဟာရံ သံဃဿ ကာရေသိံ, အမ္ဗေဟိ ပရိဝါရိတံ။

၇၈၉။ ‘‘ပရိယောသိတေ ဝိဟာရေ, ကာရေန္တေ နိဋ္ဌိတေ မဟေ၊

အမ္ဗေဟိ ဆာဒယိတွာန, ကတွာ ဒုဿမယေ ဖလေ။

၇၉၀။ ‘‘ပဒီပံ တတ္ထ ဇာလေတွာ, ဘောဇယိတွာ ဂဏုတ္တမံ၊

နိယျာဒေသိံ တံ သံဃဿ, ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ။

၇၉၁။ ‘‘တေန မေ အမ္ဗဝနံ ရမ္မံ, ပါသာဒေတ္ထ မဟလ္လကော၊

နာနာတူရိယသံဃုဋ္ဌော, အစ္ဆရာဂဏဃောသိတော။

၇၉၂။ ‘‘ပဒီပေါ စေတ္ထ ဇလတိ, နိစ္စံ သောဝဏ္ဏယော မဟာ၊

ဒုဿဖလေဟိ ရုက္ခေဟိ, သမန္တာ ပရိဝါရိတော။

၇၉၃။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

သာ ဒေဝတာ ဗျာကာသိ။

၇၈၃။ တတ္ထ မဟလ္လကောတိ မဟန္တော အာယာမဝိတ္ထာရေဟိ ဥဗ္ဗေဓေန စ ဝိပုလော, ဥဠာရတမောတိ အတ္ထော။ အစ္ဆရာဂဏဃောသိတောတိ တံ ပမောဒိတုံ သင်္ဂီတိဝသေန စေဝ ပိယသလ္လာပဝသေန စ အစ္ဆရာသံဃေန သမုဂ္ဃေါသိတော။

၇၈၄။ ပဒီပေါ စေတ္ထ ဇလတီတိ သူရိယရသ္မိသမုဇ္ဇလကိရဏဝိတာနော ရတနပ္ပဒီပေါ စ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ပါသာဒေ အဘိဇလတိ။ ဒုဿဖလေဟီတိ ဒုဿာနိ ဖလာနိ ဧတေသန္တိ ဒုဿဖလာ။ တေဟိ သမုဂ္ဂိရိယမာနဒိဗ္ဗဝတ္ထေဟီတိ အတ္ထော။

၇၈၉။ ကာရေန္တေ နိဋ္ဌိတေ မဟေတိ ကတပရိယောသိတဿ ဝိဟာရဿ မဟေ ပူဇာယ ကရီယမာနာယ စ။ ကတွာ ဒုဿမယေ ဖလေတိ ဒုဿေယေဝ တေသံ အမ္ဗာနံ ဖလံ ကတွာ။

၇၉၀။ ဂဏုတ္တမန္တိ ဂဏာနံ ဥတ္တမံ ဘဂဝတော သာဝကသံဃံ။ နိယျာဒေသိန္တိ သမ္ပဋိစ္ဆာပေသိံ, အဒါသိန္တိ အတ္ထော။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

အမ္ဗဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ပီတဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ပီတဝတ္ထေ ပီတဓဇေတိ ပီတဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ရညာ အဇာတသတ္တုနာ အတ္တနာ ပဋိလဒ္ဓါ ဘဂဝတော သရီရဓာတုယော ဂဟေတွာ ထူပေ စ မဟေ စ ကတေ ရာဇဂဟဝါသိနီ အညတရာ ဥပါသိကာ ပါတောဝ ကတသရီရပဋိဇဂ္ဂနာ ‘‘သတ္ထု ထူပံ ပူဇေဿာမီ’’တိ ယထာလဒ္ဓါနိ စတ္တာရိ ကောသာတကီပုပ္ဖါနိ ဂဟေတွာ သဒ္ဓါဝေဂေန သမုဿာဟိတမာနသာ မဂ္ဂပရိဿယံ အနုပဓာရေတွာဝ ထူပါဘိမုခီ ဂစ္ဆတိ။ အထ နံ တရုဏဝစ္ဆာ ဂါဝီ အဘိဓာဝန္တီ ဝေဂေန အာပတိတွာ သိင်္ဂေန ပဟရိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေသိ။ သာ တာဝဒေဝ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တန္တီ သက္ကဿ ဒေဝရညော ဥယျာနကီဠာယ ဂစ္ဆန္တဿ ပရိဝါရဘူတာနံ အဍ္ဎတိယာနံ နာဋကကောဋီနံ မဇ္ဈေ အတ္တနော သရီရပဘာယ တာ သဗ္ဗာ အဘိဘဝန္တီ သဟ ရထေန ပါတုရဟောသိ။ တံ ဒိသွာ သက္ကော ဒေဝရာဇာ ဝိမှိတစိတ္တော အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဇာတော ‘‘ကီဒိသေန နု ခေါ ဩဠာရိကေန ကမ္မုနာ အယံ ဧဒိသိံ သုမဟတိံ ဒေဝိဒ္ဓိမုပါဂတာ’’တိ တံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၇၉၅။ ‘‘ပီတဝတ္ထေ ပီတဓဇေ, ပီတာလင်္ကာရဘူသိတေ၊

ပီတစန္ဒနလိတ္တင်္ဂေ, ပီတဥပ္ပလမာလိနီ။

၇၉၆။ ‘‘ပီတပါသာဒသယနေ, ပီတာသနေ ပီတဘာဇနေ၊

ပီတဆတ္တေ ပီတရထေ, ပီတဿေ ပီတဗီဇနေ။

၇၉၇။ ‘‘ကိံ ကမ္မမကရီ ဘဒ္ဒေ, ပုဗ္ဗေ မာနုသကေ ဘဝေ၊

ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ, ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။

သာပိဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၇၉၈။ ‘‘ကောသာတကီ နာမ လတတ္ထိ ဘန္တေ, တိတ္တိကာ အနဘိစ္ဆိတာ၊

တဿာ စတ္တာရိ ပုပ္ဖါနိ, ထူပံ အဘိဟရိံ အဟံ။

၇၉၉။ ‘‘သတ္ထု သရီရမုဒ္ဒိဿ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊

နာဿ မဂ္ဂံ အဝေက္ခိဿံ, န တဂ္ဂမနသာ သတီ။

၈၀၀။ ‘‘တတော မံ အဝဓီ ဂါဝီ, ထူပံ အပတ္တမာနသံ၊

တဉ္စာဟံ အဘိသဉ္စေယျံ, ဘိယျော နူန ဣတော သိယာ။

၈၀၁။ ‘‘တေန ကမ္မေန ဒေဝိန္ဒ, မဃဝါ ဒေဝကုဉ္ဇရ၊

ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ, တဝ သဟဗျမာဂတာ’’တိ။

၇၉၅-၆။ တတ္ထ ပီတစန္ဒနလိတ္တင်္ဂေတိ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏေန စန္ဒနေန အနုလိတ္တသရီရေ။ ပီတပါသာဒသယနေတိ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏမယေန ပါသာဒေန သုဝဏ္ဏပရိက္ခိတ္တေဟိ သယနေဟိ စ သမန္နာဂတေ။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဥပရိ စ ပီတသဒ္ဒေန သုဝဏ္ဏမေဝ ဂဟိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၇၉၈။ လတတ္ထီတိ လတာ အတ္ထိ။ ဘန္တေတိ သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဂါရဝေန အာလပတိ။ အနဘိစ္ဆိတာတိ န အဘိကင်္ခိတာ။

၇၉၉။ သရီရန္တိ သရီရဘူတံ ဓာတုံ။ အဝယဝေ စာယံ သမုဒါယဝေါဟာရော ယထာ ‘‘ပဋော ဍဍ္ဎော, သမုဒ္ဒေါ ဒိဋ္ဌော’’တိ စ။ အဿာတိ ဂေါရူပဿ။ မဂ္ဂန္တိ အာဂမနမဂ္ဂံ။ န အဝေက္ခိဿန္တိ န ဩလောကယိံ။ ကသ္မာ? န တဂ္ဂမနသာ သတီတိ, တဿံ ဂါဝိယံ ဂတမနာ ဌပိတမနာ န ဟောန္တီ, အညဒတ္ထု ဘဂဝတော ထူပဂတမနာ ဧဝ သမာနာတိ အတ္ထော။ ‘‘တဒင်္ဂမနသာ သတီ’’တိ စ ပါဌော, တဒင်္ဂေ တဿ ဘဂဝတော ဓာတုယာ အင်္ဂေ မနော ဧတိဿာတိ တဒင်္ဂမနသာ။ ဧဝံဘူတာ အဟံ တဒါ တဿာ မဂ္ဂံ နာဝေက္ခိဿန္တိ ဒဿေတိ။

၈၀၀။ ထူပံ အပတ္တမာနသန္တိ ထူပံ စေတိယံ အသမ္ပတ္တအဇ္ဈာသယံ, မနသိ ဘဝေါတိ ဟိ မာနသော, အဇ္ဈာသယော မနောရထော။ ‘‘ထူပံ ဥပဂန္တွာ ပုပ္ဖေဟိ ပူဇေဿာမီ’’တိ ဥပ္ပန္နမနောရထဿ အသမ္ပုဏ္ဏတာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ။ ထူပံ စေတိယံ ပန ပုပ္ဖေဟိ ပူဇနစိတ္တံ သိဒ္ဓမေဝ, ယေန သာ ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္န။ တဉ္စာဟံ အဘိသဉ္စေယျန္တိ တဉ္စေ အဟံ အဘိသဉ္စိနေယျံ, ပုပ္ဖပူဇနေန ဟိ ပုညံ အဟံ ထူပံ အဘိဂန္တွာ ယထာဓိပ္ပါယံ ပူဇနေန သမ္မဒေဝ စိနေယျံ ဥပစိနေယျန္တိ အတ္ထော။ ဘိယျော နူန ဣတော သိယာတိ ဣတော ယထာလဒ္ဓသမ္ပတ္တိတောပိ ဘိယျော ဥပရိ ဥတ္တရိတရာ သမ္ပတ္တိ သိယာတိ မညေတိ အတ္ထော။

၈၀၁။ မဃဝါ ဒေဝကုဉ္ဇရာတိ အာလပနံ။ တတ္ထ ဒေဝကုဉ္ဇရာတိ သဗ္ဗဗလပရက္ကမာဒိဝိသေသေဟိ ဒေဝေသု ကုဉ္ဇရသဒိသော။ သဟဗျန္တိ သဟဘာဝံ။

၈၀၂။ ‘‘ဣဒံ သုတွာ တိဒသာဓိပတိ, မဃဝါ ဒေဝကုဉ္ဇရော၊

တာဝတိံသေ ပသာဒေန္တော, မာတလိံ ဧတဒဗြဝီ’’တိ။ –

ဣဒံ ဓမ္မသင်္ဂါဟကဝစနံ။ တတော သက္ကော မာတလိပမုခဿ ဒေဝဂဏဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ –

၈၀၃။ ‘‘ပဿ မာတလိ အစ္ဆေရံ, စိတ္တံ ကမ္မဖလံ ဣဒံ၊

အပ္ပကမ္ပိ ကတံ ဒေယျံ, ပုညံ ဟောတိ မဟပ္ဖလံ။

၈၀၄။ ‘‘နတ္ထိ စိတ္တေ ပသန္နမှိ, အပ္ပကာ နာမ ဒက္ခိဏာ၊

တထာဂတေ ဝါ သမ္ဗုဒ္ဓေ, အထ ဝါ တဿ သာဝကေ။

၈၀၅။ ‘‘ဧဟိ မာတလိ အမှေပိ, ဘိယျော ဘိယျော မဟေမသေ၊

တထာဂတဿ ဓာတုယော, သုခေါ ပုညာနမုစ္စယော။

၈၀၆။ ‘‘တိဋ္ဌန္တေ နိဗ္ဗုတေ စာပိ, သမေ စိတ္တေ သမံ ဖလံ၊

စေတောပဏိဓိဟေတုဟိ, သတ္တာ ဂစ္ဆန္တိ သုဂ္ဂတိံ။

၈၀၇။ ‘‘ဗဟူနံ ဝတ အတ္ထာယ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ တထာဂတာ၊

ယတ္ထ ကာရံ ကရိတွာန, သဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တိ ဒါယကာ’’တိ။

၈၀၂။ တတ္ထ ပသာဒေန္တောတိ ပသန္နေ ကရောန္တော, ရတနတ္တယေ သဒ္ဓံ ဥပ္ပါဒေန္တောတိ အတ္ထော။

၈၀၃။ စိတ္တန္တိ ဝိစိတ္တံ အစိန္တေယျံ။ ကမ္မဖလန္တိ ဒေယျဓမ္မဿ အနုဠာရတ္တေပိ ခေတ္တသမ္ပတ္တိယာ စ စိတ္တသမ္ပတ္တိယာ စ ဥဠာရဿ ပုညကမ္မဿ ဖလံ ပဿာတိ ယောဇနာ။ အပ္ပကမ္ပိ ကတံ ဒေယျံ, ပုညံ ဟောတိ မဟပ္ဖလန္တိ ဧတ္ထ ကတန္တိ ကာရဝသေန သက္ကာရဝသေန အာယတနေ ဝိနိယုတ္တံ။ ဒေယျန္တိ ဒါတဗ္ဗဝတ္ထုံ။ ပုညန္တိ တထာပဝတ္တံ ပုညကမ္မံ။

၈၀၄။ ဣဒါနိ ယတ္ထ အပ္ပကမ္ပိ ကတံ ပုညံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ, တံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေန္တော ‘‘နတ္ထိ စိတ္တေ ပသန္နမှီ’’တိ ဂါထမာဟ။ တံ သုဝိညေယျမေဝ။

၈၀၅-၆။ အမှေပီတိ မယမ္ပိ။ မဟေမသေတိ မဟာမသေ ပူဇာမသေ။ စေတောပဏိဓိဟေတု ဟီတိ အတ္တနော စိတ္တဿ သမ္မဒေဝ ဌပနနိမိတ္တံ, အတ္တသမ္မာပဏိဓာနေနာတိ အတ္ထော။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘န တံ မာတာပိတာ ကယိရာ, အညေ ဝါပိ စ ဉာတကာ၊

သမ္မာ ပဏိဟိတံ စိတ္တံ, သေယျသော နံ တတော ကရေ’’တိ။ (ဓ။ ပ။ ၄၃)၊

ဧဝဉ္စ ပန ဝတွာ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော ဥယျာနကီဠာယ ဥဿာဟံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ တတောဝ ပဋိနိဝတ္တိတွာ အတ္တနာ အဘိဏှံ ပူဇနေယျဋ္ဌာနဘူတေ စူဠာမဏိစေတိယေ သတ္တာဟံ ပူဇံ အကာသိ။ အထ အပရေန သမယေန ဒေဝစာရိကံ ဂတဿ အာယသ္မတော နာရဒတ္ထေရဿ တံ ပဝတ္တိံ ဂါထာဟေဝ ကထေသိ, ထေရော ဓမ္မသင်္ဂါဟကာနံ အာရောစေသိ, တေ တထာ နံ သင်္ဂဟံ အာရောပေသုန္တိ။

ပီတဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ဥစ္ဆုဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဩဘာသယိတွာ ပထဝိံ သဒေဝကန္တိ ဥစ္ဆုဝိမာနံ။ တံ ဟေဋ္ဌာ ဥစ္ဆုဝိမာနေန ပါဠိတော စ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိတော စ သဒိသမေဝ။ ကေဝလံ တတ္ထ သဿု သုဏိသံ ပီဌကေန ပဟရိတွာ မာရေသိ, ဣဓ ပန လေဍ္ဍုနာတိ အယမေဝ ဝိသေသော။ ဝတ္ထုနော ပန ဘိန္နတ္တာ ဥဘယမ္ပိ ဝိသုံယေဝ သင်္ဂဟံ အာရုဠှန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၈၀၈။ ‘‘ဩဘာသယိတွာ ပထဝိံ သဒေဝကံ, အတိရောစသိ စန္ဒိမသူရိယာ ဝိယ၊

သိရိယာ စ ဝဏ္ဏေန ယသေန တေဇသာ, ဗြဟ္မာဝ ဒေဝေ တိဒသေ သဟိန္ဒကေ။

၈၀၉။ ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဥပ္ပလမာလဓာရိနီ, အာဝေဠိနီ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစေ၊

အလင်္ကတေ ဥတ္တမဝတ္ထဓာရိနီ, ကာ တွံ သုဘေ ဒေဝတေ ဝန္ဒသေ မမံ။

၈၁၀။ ‘‘ကိံ တွံ ပုရေ ကမ္မမကာသိ အတ္တနာ, မနုဿဘူတာ ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

ဒါနံ သုစိဏ္ဏံ အထ သီလသညမံ, ကေနုပပန္နာ သုဂတိံ ယသဿိနီ၊

ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ, ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။ –

အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ပုစ္ဆိ။ တတော ဒေဝတာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၈၁၁။ ‘‘ဣဒါနိ ဘန္တေ ဣမမေဝ ဂါမံ, ပိဏ္ဍာယ အမှာကံ ဃရံ ဥပါဂမိ၊

တတော တေ ဥစ္ဆုဿ အဒါသိံ ခဏ္ဍိကံ, ပသန္နစိတ္တာ အတုလာယ ပီတိယာ။

၈၁၂။ ‘‘သဿု စ ပစ္ဆာ အနုယုဉ္ဇတေ မမံ, ကဟံ နု ဥစ္ဆုံ ဝဓုကေ အဝါကိရိ၊

န ဆဍ္ဍိတံ နော ပန ခါဒိတံ မယာ, သန္တဿ ဘိက္ခုဿ သယံ အဒါသဟံ။

၈၁၃။ ‘‘‘တုယှံ နွိဒံ ဣဿရိယံ အထော မမ’, ဣတိဿာ သဿု ပရိဘာသတေ မမံ၊

လေဍ္ဍုံ ဂဟေတွာ ပဟာရံ အဒါသိ မေ, တတော စုတာ ကာလကတာမှိ ဒေဝတာ။

၈၁၄။ ‘‘တဒေဝ ကမ္မံ ကုသလံ ကတံ မယာ, သုခဉ္စ ကမ္မံ အနုဘောမိ အတ္တနာ၊

ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိစာရယာမဟံ, မောဒါမဟံ ကာမဂုဏေဟိ ပဉ္စဟိ။

၈၁၅။ ‘‘တဒေဝ ကမ္မံ ကုသလံ ကတံ မယာ, သုခဉ္စ ကမ္မံ အနုဘောမိ အတ္တနာ၊

ဒေဝိန္ဒဂုတ္တာ တိဒသေဟိ ရက္ခိတာ, သမပ္ပိတာ ကာမဂုဏေဟိ ပဉ္စဟိ။

၈၁၆။ ‘‘ဧတာဒိသံ ပုညဖလံ အနပ္ပကံ, မဟာဝိပါကာ မမ ဥစ္ဆုဒက္ခိဏာ၊

ဒေဝေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိစာရယာမဟံ, မောဒါမဟံ ကာမဂုဏေဟိ ပဉ္စဟိ။

၈၁၇။ ‘‘ဧတာဒိသံ ပုညဖလံ အနပ္ပကံ, မဟာဇုတိကာ မမ ဥစ္ဆုဒက္ခိဏာ၊

ဒေဝိန္ဒဂုတ္တာ တိဒသေဟိ ရက္ခိတာ, သဟဿနေတ္တောရိဝ နန္ဒနေ ဝနေ။

၈၁၈။ ‘‘တုဝဉ္စ ဘန္တေ အနုကမ္ပကံ ဝိဒုံ, ဥပေစ္စ ဝန္ဒိံ ကုသလဉ္စ ပုစ္ဆိသံ၊

တတော တေ ဥစ္ဆုဿ အဒါသိံ ခဏ္ဍိကံ, ပသန္နစိတ္တာ အတုလာယ ပီတိယာ’’တိ။

သေသံ ဝုတ္တသဒိသမေဝါတိ။

ဥစ္ဆုဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ ဝန္ဒနဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေနာတိ ဝန္ဒနဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ တေန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ အညတရသ္မိံ ဂါမကာဝါသေ ဝဿံ ဝသိတွာ ဝုတ္ထဝဿာ ပဝါရေတွာ သေနာသနံ ပဋိသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သာဝတ္ထိံ ဥဒ္ဒိဿ ဘဂဝန္တံ ဒဿနတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တာ အညတရဿ ဂါမဿ မဇ္ဈေန အတိက္ကမန္တိ။ တတ္ထ အညတရာ ဣတ္ထီ တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တာ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ သိရသ္မိံ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ယာဝ ဒဿနူပစာရာ ပသာဒသောမ္မာနိ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ဩလောကေန္တီ အဋ္ဌာသိ။ သာ အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ။ အထ နံ တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တိံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၈၁၉။ ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန…ပေ…ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၈၂၂။ ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၈၂၃။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ, ဒိသွာန သမဏေ သီလဝန္တေ၊

ပါဒါနိ ဝန္ဒိတွာ မနံ ပသာဒယိံ, ဝိတ္တာ စဟံ အဉ္ဇလိကံ အကာသိံ။

၈၂၄။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ။

၈၂၃။ တတ္ထ သမဏေတိ သမိတပါပေ။ သီလဝန္တေတိ သီလဂုဏယုတ္တေ။ မနံ ပသာဒယိန္တိ ‘‘သာဓုရူပါ ဝတိမေ အယျာ ဓမ္မစာရိနော သမစာရိနော ဗြဟ္မစာရိနော’’တိ တေသံ ဂုဏေ အာရဗ္ဘ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ။ ဝိတ္တာ စဟံ အဉ္ဇလိကံ အကာသိန္တိ တုဋ္ဌာ သောမနဿဇာတာ အဟံ ဝန္ဒိံ။ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ပသာဒဝိကသိတာနိ အက္ခီနိ ဥမ္မီလေတွာ ဒဿနမတ္တမ္ပိ ဣမေသံ သတ္တာနံ ဗဟူပကာရံ, ပဂေဝ ဝန္ဒနာတိ။ တေနာဟ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော’’တိအာဒိ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဝန္ဒနဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၂။ ရဇ္ဇုမာလာဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေနာတိ ရဇ္ဇုမာလာဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန ဂယာဂါမကေ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဓီတာ တသ္မိံယေဝ ဂါမေ ဧကဿ ဗြာဟ္မဏကုမာရဿ ဒိန္နာ ပတိကုလံ ဂတာ, တသ္မိံ ဂေဟေ ဣဿရိယံ ဝတ္တေန္တီ တိဋ္ဌတိ။ သာ တသ္မိံ ဂေဟေ ဒါသိယာ ဓီတရံ ဒိသွာ န သဟတိ။ ဒိဋ္ဌကာလတော ပဋ္ဌာယ ကောဓေန တဋတဋာယမာနာ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ, ခဋကဉ္စဿာ ဒေတိ။ ယဒါ ပန သာ ဝယပ္ပတ္တိယာ ကိစ္စသမတ္ထာ ဇာတာ, တဒါ နံ ဇဏ္ဏုကပ္ပရမုဋ္ဌီဟိ ပဟရတေဝ ယထာ တံ ပုရိမဇာတီသု ဗဒ္ဓါဃာတာ။

သာ ကိရ ဒါသီ ကဿပဒသဗလဿ ကာလေ တဿာ သာမိနီ အဟောသိ, ဣတရာ ဒါသီ။ သာ တံ လေဍ္ဍုဒဏ္ဍာဒီဟိ မုဋ္ဌိအာဒီဟိ စ အဘိဏှံ အဘိဟနတိ။ သာ တေန နိဗ္ဗိန္နာ ယထာဗလံ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ ‘‘အနာဂတေ အဟံ သာမိနီ ဟုတွာ ဣမိဿာ ဥပရိ ဣဿရိယံ ဝတ္တေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ဌပေသိ။ အထ သာ ဒါသီ တတော စုတာ အပရာပရံ သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝုတ္တနယေန ဂယာဂါမကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပတိကုလံ ဂတာ, ဣတရာပိ တဿာ ဒါသီ အဟောသိ။ ဧဝံ ဗဒ္ဓါဃာတတာယ သာ တံ ဝိဟေဌေတိ။

ဧဝံ ဝိဟေဌေန္တီ အကာရဏေနေဝ ကေသေသု ဂဟေတွာ ဟတ္ထေဟိ စ ပါဒေဟိ စ သုဟတံ ဟနိ။ သာ နှာပိတသာလံ ဂန္တွာ ခုရမုဏ္ဍံ ကာရေတွာ အဂမာသိ။ သာမိနီ ‘‘ကိံ ဇေ ဒုဋ္ဌဒါသိ မုဏ္ဍနမတ္တေန တဝ ဝိပ္ပမောက္ခော’’တိ ရဇ္ဇုံ သီသေ ဗန္ဓိတွာ တတ္ထ နံ ဂဟေတွာ ဩဏမေတွာ ဃာတေတိ, တဿာ တဉ္စ ရဇ္ဇုံ အပနေတုံ န ဒေတိ။ တတော ပဋ္ဌာယ ဒါသိယာ ‘‘ရဇ္ဇုမာလာ’’တိ နာမံ အဟောသိ။

အထေကဒိဝသံ သတ္ထာ ပစ္စူသသမယေ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ရဇ္ဇုမာလာယ သောတာပတ္တိဖလူပနိဿယံ, တဿာ စ ဗြာဟ္မဏိယာ သရဏေသု သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာနံ ဒိသွာ အရညံ ပဝိသိတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ ဆဗ္ဗဏ္ဏာ ဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တော။ ရဇ္ဇုမာလာပိ ခေါ ဒိဝသေ ဒိဝသေ တာယ တထာ ဝိဟေဌိယမာနာ ‘‘ကိံ မေ ဣမိနာ ဒုဇ္ဇီဝိတေနာ’’တိ နိဗ္ဗိန္နရူပါ ဇီဝိတေ မရိတုကာမာ ဃဋံ ဂဟေတွာ ဥဒကတိတ္ထံ ဂစ္ဆန္တီ ဝိယ ဂေဟတော နိက္ခန္တာ အနုက္ကမေန ဝနံ ပဝိသိတွာ ဘဂဝတော နိသိန္နရုက္ခဿ အဝိဒူရေ အညတရဿ ရုက္ခဿ သာခါယ ရဇ္ဇုံ ဗန္ဓိတွာ ပါသံ ကတွာ ဥဗ္ဗန္ဓိတုကာမာ ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တီ အဒ္ဒသ ဘဂဝန္တံ တတ္ထ နိသိန္နံ ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ ဥတ္တမဒမထသမထမနုပ္ပတ္တံ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရသ္မိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တံ။ ဒိသွာ ဗုဒ္ဓဂါရဝေန အာကဍ္ဎိယမာနဟဒယာ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဂဝါ မာဒိသာနမ္ပိ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, ယမဟံ သုတွာ ဣတော ဒုဇ္ဇီဝိတတော မုစ္စေယျ’’န္တိ စိန္တေသိ။

အထ ဘဂဝါ တဿာ စိတ္တာစာရံ ဩလောကေတွာ ‘‘ရဇ္ဇုမာလေ’’တိ အာဟ။ သာ တံ သုတွာ အမတေန ဝိယ အဘိသိတ္တာ ပီတိယာ နိရန္တရံ ဖုဋ္ဌာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ တဿာ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိကထာနုပုဗ္ဗကံ စတုသစ္စကထံ ကထေသိ, သာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ။ သတ္ထာ ‘‘ဝဋ္ဋတိ ဧတ္တကော ရဇ္ဇုမာလာယ အနုဂ္ဂဟော, ဣဒါနေသာ ကေနစိ အပ္ပဓံသိယာ ဇာတာ’’တိ အရညတော နိက္ခမိတွာ ဂါမဿ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ။ ရဇ္ဇုမာလာပိ အတ္တာနံ ဝိနိပါတေတုံ အဘဗ္ဗတာယ ခန္တိမေတ္တာနုဒ္ဒယသမ္ပန္နတာယ စ ‘‘ဗြာဟ္မဏီ မံ ဟနတု ဝါ ဝိဟေဌေတု ဝါ ယံ ဝါ တံ ဝါ ကရောတူ’’တိ ဃဋေန ဥဒကံ ဂဟေတွာ ဂေဟံ အဂမာသိ။ သာမိကော ဂေဟဒွါရေ ဌိတော တံ ဒိသွာ ‘‘တွံ အဇ္ဇ ဥဒကတိတ္ထံ ဂတာ စိရာယိတွာ အာဂတာ, မုခဝဏ္ဏော စ တေ အတိဝိယ ဝိပ္ပသန္နော, တွဉ္စ အညေန အာကာရေန ဥပဋ္ဌာသိ, ကိံ ဧတ’’န္တိ ပုစ္ဆိ။ သာ တဿ တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ။

ဗြာဟ္မဏော တဿာ ဝစနံ သုတွာ တုဿိတွာ ဂေဟံ ဂန္တွာ ရဇ္ဇုမာလာယ ဥပရိ ‘‘တယာ န ကိဉ္စိ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ သုဏိသာယ ဝတွာ တုဋ္ဌမာနသော သီဃတရံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ သာဒရေန ကတပဋိသန္ထာရော သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ အတ္တနော ဂေဟံ အာနေတွာ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန ပရိဝိသိတွာ ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ, သုဏိသာပိဿ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဂယာဂါမဝါသိနောပိ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု, အပ္ပေကစ္စေ သမ္မောဒနီယံ ကတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။

သတ္ထာ ရဇ္ဇုမာလာယ တဿာ စ ဗြာဟ္မဏိယာ ပုရိမဇာတီသု ကတကမ္မံ ဝိတ္ထာရတော ကထေတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ အနုရူပံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏီ စ မဟာဇနော စ တတ္ထ သန္နိပတိတော သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌဟိ။ သတ္ထာ အာသနာ ဥဋ္ဌဟိတွာ သာဝတ္ထိမေဝ အဂမာသိ။ ဗြာဟ္မဏော ရဇ္ဇုမာလံ ဓီတုဋ္ဌာနေ ဌပေသိ။ တဿ သုဏိသာ ရဇ္ဇုမာလံ ပိယစက္ခူဟိ ဩလောကေန္တီ ယာဝဇီဝံ မနာပေနေဝ သိနေဟေန ပရိဟရိ။ ရဇ္ဇုမာလာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ, အစ္ဆရာသဟဿဉ္စဿာ ပရိဝါရော အဟောသိ။ သာ သဋ္ဌိသကဋဘာရပ္ပမာဏေဟိ ဒိဗ္ဗာဘရဏေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတတ္တဘာဝါ အစ္ဆရာသဟဿပရိဝုတ္တာ နန္ဒနဝနာဒီသု မဟတိံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝမာနာ ပမုဒိတမနာ ဝိစရတိ။ အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒေဝစာရိကံ ဂတော တံ မဟန္တေန ဒိဗ္ဗာနုဘာဝေန မဟတိယာ ဒေဝိဒ္ဓိယာ ဝိဇ္ဇောတမာနံ ဒိသွာ တာယ ကတကမ္မံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ။

၈၂၆။ ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ၊

ဟတ္ထေ ပါဒေ စ ဝိဂ္ဂယှ, နစ္စသိ သုပ္ပဝါဒိတေ။

၈၂၇။ ‘‘တဿာ တေ နစ္စမာနာယ, အင်္ဂမင်္ဂေဟိ သဗ္ဗသော၊

ဒိဗ္ဗာ သဒ္ဒါ နိစ္ဆရန္တိ, သဝနီယာ မနောရမာ။

၈၂၈။ ‘‘တဿာ တေ နစ္စမာနာယ, အင်္ဂမင်္ဂေဟိ သဗ္ဗသော၊

ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ ပဝါယန္တိ, သုစိဂန္ဓာ မနောရမာ။

၈၂၉။ ‘‘ဝိဝတ္တမာနာ ကာယေန, ယာ ဝေဏီသု ပိဠန္ဓနာ၊

တေသံ သုယျတိ နိဂ္ဃေါသော, တူရိယေ ပဉ္စင်္ဂိကေ ယထာ။

၈၃၀။ ‘‘ဝဋံသကာ ဝါတဓုတာ, ဝါတေန သမ္ပကမ္ပိတာ၊

တေသံ သုယျတိ နိဂ္ဃေါသော, တူရိယေ ပဉ္စင်္ဂိကေ ယထာ။

၈၃၁။ ‘‘ယာပိ တေ သိရသ္မိံ မာလာ, သုစိဂန္ဓာ မနောရမာ၊

ဝါတိ ဂန္ဓော ဒိသာ သဗ္ဗာ, ရုက္ခော မဉ္ဇူသကော ယထာ။

၈၃၂။ ‘‘ဃာယသေ တံ သုစိဂန္ဓံ, ရူပံ ပဿသိ အမာနုသံ၊

ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ, ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။

၈၂၆။ တတ္ထ ဟတ္ထေ ပါဒေ စ ဝိဂ္ဂယှာတိ ဟတ္ထေ စ ပါဒေ စ ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ ဂဟေတွာ, ပုပ္ဖမုဋ္ဌိပုပ္ဖဉ္ဇလိအာဒိဘေဒဿ သာခါဘိနယဿ ဒဿနဝသေန ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ ဟတ္ထေ, စ, သမပါဒါဒီနမ္ပိ ဌာနဝိသေသာနံ ဒဿနဝသေန ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ ပါဒေ စ ဥပါဒိယိတွာတိ အတ္ထော။ စ-သဒ္ဒေန သာခါဘိနယံ သင်္ဂဏှာတိ။ နစ္စသီတိ နဋသိ။ ယာ တွန္တိ ယာ ဝုတ္တနယဝသေန နစ္စံ ကရောသီတိ အတ္ထော။ သုပ္ပဝါဒိတေတိ သုန္ဒရေ ပဝဇ္ဇနေ သတိ တဝ နစ္စဿ အနုရူပဝသေန ဝီဏာဝံသမုဒိင်္ဂတာဠာဒိကေ ဝါဒိယမာနေ, ပဉ္စင်္ဂိကေ တူရိယေ ပဂ္ဂယှမာနေတိ အတ္ထော။ သေသံ ဟေဋ္ဌာဝိမာနေ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဧဝံ ထေရေန ပုစ္ဆိတာ သာ ဒေဝတာ အတ္တနော ပုရိမဇာတိအာဒိံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၈၃၃။ ‘‘ဒါသီ အဟံ ပုရေ အာသိံ, ဂယာယံ ဗြာဟ္မဏဿဟံ၊

အပ္ပပုညာ အလက္ခိကာ, ရဇ္ဇုမာလာတိ မံ ဝိဒုံ။

၈၃၄။ ‘‘အက္ကောသာနံ ဝဓာနဉ္စ, တဇ္ဇနာယ စ ဥဂ္ဂတာ၊

ကုဋံ ဂဟေတွာ နိက္ခမ္မ, အဂဉ္ဆိံ ဥဒဟာရိယာ။

၈၃၅။ ‘‘ဝိပထေ ကုဋံ နိက္ခိပိတွာ, ဝနသဏ္ဍံ ဥပါဂမိံ၊

‘ဣဓေဝါဟံ မရိဿာမိ, ကော အတ္ထော ဇီဝိတေန မေ’။

၈၃၆။ ‘‘ဒဠှံ ပါသံ ကရိတွာန, အာသုမ္ဘိတွာန ပါဒပေ၊

တတော ဒိသာ ဝိလောကေသိံ, ‘ကော နု ခေါ ဝနမဿိတော’။

၈၃၇။ ‘‘တတ္ထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သဗ္ဗလောကဟိတံ မုနိံ၊

နိသိန္နံ ရုက္ခမူလသ္မိံ, ဈာယန္တံ အကုတောဘယံ။

၈၃၈။ ‘‘တဿာ မေ အဟု သံဝေဂေါ, အဗ္ဘုတော လောမဟံသနော၊

‘ကော နု ခေါ ဝနမဿိတော, မနုဿော ဥဒါဟု ဒေဝတာ’။

၈၃၉။ ‘‘ပါသာဒိကံ ပသာဒနီယံ, ဝနာ နိဗ္ဗနမာဂတံ၊

ဒိသွာ မနော မေ ပသီဒိ, နာယံ ယာဒိသကီဒိသော။

၈၄၀။ ‘‘ဂုတ္တိန္ဒြိယော ဈာနရတော, အဗဟိဂ္ဂတမာနသော၊

ဟိတော သဗ္ဗဿ လောကဿ, ဗုဒ္ဓေါ အယံ ဘဝိဿတိ။

၈၄၁။ ‘‘ဘယဘေရဝေါ ဒုရာသဒေါ, သီဟောဝ ဂုဟမဿိတော၊

ဒုလ္လဘာယံ ဒဿနာယ, ပုပ္ဖံ ဩဒုမ္ဗရံ ယထာ။

၈၄၂။ ‘‘သော မံ မုဒူဟိ ဝါစာဟိ, အာလပိတွာ တထာဂတော၊

ရဇ္ဇုမာလေတိ မံဝေါစ, သရဏံ ဂစ္ဆ တထာဂတံ။

၈၄၃။ ‘‘တာဟံ ဂိရံ သုဏိတွာန, နေလံ အတ္ထဝတိံ သုစိံ၊

သဏှံ မုဒုဉ္စ ဝဂ္ဂုဉ္စ, သဗ္ဗသောကာပနူဒနံ။

၈၄၄။ ‘‘ကလ္လစိတ္တဉ္စ မံ ဉတွာ, ပသန္နံ သုဒ္ဓမာနသံ၊

ဟိတော သဗ္ဗဿ လောကဿ, အနုသာသိ တထာဂတော။

၈၄၅။ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ မံဝေါစ, အယံ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ၊

ဒုက္ခနိရောဓော မဂ္ဂေါ စ, အဉ္ဇသော အမတောဂဓော။

၈၄၆။ ‘‘အနုကမ္ပကဿ ကုသလဿ, ဩဝါဒမှိ အဟံ ဌိတာ၊

အဇ္ဈဂါ အမတံ သန္တိံ, နိဗ္ဗာနံ ပဒမစ္စုတံ။

၈၄၇။ ‘‘သာဟံ အဝဋ္ဌိတာပေမာ, ဒဿနေ အဝိကမ္ပိနီ၊

မူလဇာတာယ သဒ္ဓါယ, ဓီတာ ဗုဒ္ဓဿ ဩရသာ။

၈၄၈။ ‘‘သာဟံ ရမာမိ ကီဠာမိ, မောဒါမိ အကုတောဘယာ၊

ဒိဗ္ဗမာလံ ဓာရယာမိ, ပိဝါမိ မဓုမဒ္ဒဝံ။

၈၄၉။ ‘‘သဋ္ဌိတူရိယသဟဿာနိ, ပဋိဗောဓံ ကရောန္တိ မေ၊

အာဠမ္ဗော ဂဂ္ဂရော ဘီမော, သာဓုဝါဒီ စ သံသယော။

၈၅၀။ ‘‘ပေါက္ခရော စ သုဖဿော စ, ဝိဏာမောက္ခာ စ နာရိယော၊

နန္ဒာ စေဝ သုနန္ဒာ စ, သောဏဒိန္နာ သုစိမှိတာ။

၈၅၁။ ‘‘အလမ္ဗုသာ မိဿကေသီ စ, ပုဏ္ဍရီကာတိဒါရုဏီ၊

ဧဏီဖဿာ သုဖဿာ စ, သုဘဒ္ဒါ မုဒုဝါဒိနီ။

၈၅၂။ ‘‘ဧတာ စညာ စ သေယျာသေ, အစ္ဆရာနံ ပဗောဓိကာ၊

တာ မံ ကာလေနုပါဂန္တွာ, အဘိဘာသန္တိ ဒေဝတာ။

၈၅၃။ ‘‘ဟန္ဒ နစ္စာမ ဂါယာမ, ဟန္ဒ တံ ရမယာမသေ၊

နယိဒံ အကတပုညာနံ, ကတပုညာနမေဝိဒံ။

၈၅၄။ ‘‘အသောကံ နန္ဒနံ ရမ္မံ, တိဒသာနံ မဟာဝနံ၊

သုခံ အကတပုညာနံ, ဣဓ နတ္ထိ ပရတ္ထ စ။

၈၅၅။ ‘‘သုခဉ္စ ကတပုညာနံ, ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ၊

တေသံ သဟဗျကာမာနံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ကတပုညာ ဟိ မောဒန္တိ, သဂ္ဂေ ဘောဂသမင်္ဂိနော။

၈၅၆။ ‘‘ဗဟူနံ ဝတ အတ္ထာယ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ တထာဂတာ၊

ဒက္ခိဏေယျာ မနုဿာနံ, ပုညက္ခေတ္တာနမာကရာ၊

ယတ္ထ ကာရံ ကရိတွာန, သဂ္ဂေ မောဒန္တိ ဒါယကာ’’တိ။

၈၃၃။ တတ္ထ ဒါသီ အဟံ ပုရေ အာသိန္တိ ပုရေ ပုရိမဇာတိယံ အဟံ အန္တောဇာတာ ဒါသီ အဟောသိံ။ တတ္ထ ကဿာတိ အာဟ ‘‘ဂယာယံ ဗြာဟ္မဏဿဟ’’န္တိ, ဂယာနာမကေ ဂါမေ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ။ ဟန္တိ နိပါတမတ္တံ။ အပ္ပပုညာတိ မန္ဒဘာဂျာ အပုညာ။ အလက္ခိကာတိ နိဿိရိကာ ကာလကဏ္ဏီ။ ရဇ္ဇုမာလာတိ မံ ဝိဒုန္တိ, ကေသေ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎနပရိကဍ္ဎနဒုက္ခေန မုဏ္ဍကေ ကတေ ပုနပိ တဒတ္ထမေဝ သီသေ ဒဠှံ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတရဇ္ဇုကုဏ္ဍလကဝသေန ‘‘ရဇ္ဇုမာလာ’’တိ မံ မနုဿာ ဇာနိံသု။

၈၃၄။ ဝဓာနန္တိ တာဠနာနံ။ တဇ္ဇနာယာတိ ဘယသံတဇ္ဇနေန။ ဥဂ္ဂတာတိ ဥဂ္ဂတာယ ဒေါမနဿုပ္ပတ္တိယာ။ ဥဒဟာရိယာတိ ဥဒကဟာရိကာ, ဥဒကံ အာဟရန္တီ ဝိယ ဟုတွာတိ အဓိပ္ပါယော။

၈၃၅။ ဝိပထေတိ အပထေ, မဂ္ဂတော အပက္ကမိတွာတိ အတ္ထော။ ကွတ္ထောတိ ကော အတ္ထော။ သောယေဝ ဝါ ပါဌော။

၈၃၆။ ဒဠှံ ပါသံ ကရိတွာနာတိ ဗန္ဓနပါသံ ထိရံ အစ္ဆိဇ္ဇနကံ ကတွာ။ အာသုမ္ဘိတွာန ပါဒပေတိ ဝိဋပေ လဂ္ဂနဝသေန ပါဒပေ ရုက္ခေ ခိပိတွာ။ တတော ဒိသာ ဝိလောကေသိံ, ကော နု ခေါ ဝနမဿိတောတိ ဣမံ ဝနံ ပဝိသနဝသေန အဿိတော နု ခေါ ကောစိ အတ္ထိ, ယတော မေ မရဏန္တရာယော သိယာတိ အဓိပ္ပါယော။

၈၃၇။ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိအာဒိ တဒါ တဿာ တာဒိသေ နိစ္ဆယေ အသတိပိ သဘာဝဝသေန ဝုတ္တံ။ တဿတ္ထော – သယမေဝ သမ္မဒေဝ စ သဗ္ဗဿာပိ ဗုဇ္ဈိတဗ္ဗဿ ဗုဒ္ဓတ္တာ သမ္ဗုဒ္ဓံ, မဟာကရုဏာယောဂေန ဟီနာဒိဘေဒဘိန္နဿ သဗ္ဗဿာပိ လောကဿ ဧကန္တဟိတတ္တာ သဗ္ဗလောကဟိတံ, ဥဘယလောကံ မုနနတော မုနိံ, နိသဇ္ဇာဝသေန ကိလေသာဘိသင်္ခါရေဟိ ဌာနာ စာဝနာဘာဝေန စ နိသိန္နံ, အာရမ္မဏူပနိဇ္ဈာနေန လက္ခဏူပနိဇ္ဈာနေန စ ဈာယန္တံ, ဗောဓိမူလေယေဝ ဘယဟေတူနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ကုတောစိပိ ဘယာဘာဝတော အကုတောဘယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၈၃၈။ သံဝေဂေါ နာမ သဟောတ္တပ္ပံ ဉာဏံ, သော တဿာ ဘဂဝတော ဒဿနေန ဥပ္ပဇ္ဇိ။ တေနာဟ ‘‘တဿာ မေ အဟု သံဝေဂေါ’’တိ။

၈၃၉။ ပါသာဒိကန္တိ ပသာဒါဝဟံ, ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏအသီတိအနုဗျဉ္ဇနဗျာမပ္ပဘာကေတုမာလာလင်္ကတာယ သမန္တပါသာဒိကာယ အတ္တနော သရီရသောဘာသမ္ပတ္တိယာ ရူပကာယဒဿနဗျာဝဋဿ ဇနဿ သာဓုဘာဝတော ပသာဒသံဝဍ္ဎနန္တိ အတ္ထော။ ပသာဒနီယန္တိ ဒသဗလ-စတုဝေသာရဇ္ဇဆအသာဓာရဏဉာဏ-အဋ္ဌာရသာဝေဏိက-ဗုဒ္ဓဓမ္မပဘုတိအပရိမာဏဂုဏသမန္နာဂတာယ ဓမ္မကာယသမ္ပတ္တိယာ သရိက္ခကဇနဿ ပသီဒိတဗ္ဗယုတ္တံ, ပါသာဒိကန္တိ အတ္ထော။ ဝနာတိ ကိလေသဝနတော အပက္ကမိတွာ။ နိဗ္ဗနမာဂတန္တိ နိတ္တဏှဘာဝံ နိဗ္ဗာနမေဝ ဥပဂတံ အဓိဂတံ။ ယာဒိသကီဒိသောတိ ယော ဝါ သော ဝါ, ပစုရဇနောတိ အတ္ထော။

၈၄၀-၄၁။ မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ အဂ္ဂမဂ္ဂဂေါပနာယ ဂေါပိတတ္တာ ဂုတ္တိန္ဒြိယော။ အဂ္ဂဖလဇ္ဈာနာဘိရတိယာ ဈာနရတော။ တတော ဧဝ ဗဟိဘူတေဟိ ရူပါဒိအာရမ္မဏေဟိ အပက္ကမိတွာ ဝိသယဇ္ဈတ္တေ နိဗ္ဗာနေ စ ဩဂါဠှစိတ္တတာယ အဗဟိဂ္ဂတမာနသော။ မိစ္ဆာဂါဟမောစနဘယေန ဝိပလ္လာသဝန္တေဟိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကေဟိ ဘာယိတဗ္ဗတော တေသဉ္စ ဘယဇနနတော ဘယဘေရဝေါ။ ပယောဂါသယဝိပန္နေဟိ အနုပဂမနီယတော စ ကေနစိပိ အနာသာဒနီယတော စ ဒုရာသဒေါ။ ဒုလ္လဘာယန္တိ ဒုလ္လဘော အယံ။ ဒဿနာယာတိ ဒဋ္ဌုမ္ပိ။ ပုပ္ဖံ ဩဒုမ္ဗရံ ယထာတိ ယထာ နာမ ဥဒုမ္ဗရေ ဘဝံ ပုပ္ဖံ ဒုလ္လဘဒဿနံ, ကဒါစိဒေဝ ဘဝေယျ, န ဝါ ဘဝေယျ, ဧဝံ ဤဒိသဿ ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿာတိ အတ္ထော။

၈၄၂။ သော တထာဂတော မုဒူဟိ ဝါစာဟိ သဏှာယ ဝါစာယ ‘‘ရဇ္ဇုမာလေ’’တိ မံ အာလပိတွာ အာမန္တေတွာ သရဏံ ဂစ္ဆ တထာဂတန္တိ ‘‘တထာ အာဂတော’’တိအာဒိနာ တထာဂတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆာတိ မံ အဝေါစ အဘာသီတိ ယောဇနာ။

၈၄၃-၄။ တာဟန္တိ တံ အဟံ။ ဂိရန္တိ ဝါစံ။ နေလန္တိ နိဒ္ဒေါသံ။ အတ္ထဝတိန္တိ အတ္ထယုတ္တံ သာတ္ထံ, ဧကန္တဟိတံ ဝါ။ ဝစီသောစေယျတာယ သုစိံ။ အကက္ခဠတာယ သဏှံ။ ဝေနေယျာနံ မုဒုဘာဝကရတ္တာ မုဒု။ သဝနီယဘာဝေန ဝဂ္ဂုံ။ သဗ္ဗသောကာပနူဒနန္တိ ဉာတိဗျသနာဒိဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကဿ သဗ္ဗဿာပိ သောကဿ ဝိနောဒနံ ဂိရံ သုတွာန ပသန္နစိတ္တာ အဟောသိန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ သဗ္ဗမေတံ ဒါနကထံ အာဒိံ ကတွာ ဥဿက္ကိတွာ နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ဝိဘာဝနဝသေန ပဝတ္တိတံ ဘဂဝတော အနုပုဗ္ဗိကထံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ တေနေဝါဟ ‘‘ကလ္လစိတ္တဉ္စ မံ ဉတွာ’’တိအာဒိ။

တတ္ထ ကလ္လစိတ္တန္တိ ကမ္မနိယစိတ္တံ, ဟေဋ္ဌာ ပဝတ္တိတဒေသနာယ အဿဒ္ဓိယာဒီနံ စိတ္တဒေါသာနံ ဝိဂတတ္တာ ဥပရိဒေသနာယ ဘာဇနဘာဝူပဂမနေန ကမ္မက္ခမစိတ္တံ, ဘာဝနာကမ္မဿ ယောဂ္ဂစိတ္တန္တိ အတ္ထော။ တေနေဝါဟ ‘‘ပသန္နံ သုဒ္ဓမာနသ’’န္တိ။ တတ္ထ ‘‘ပသန္န’’န္တိ ဣမိနာ အဿဒ္ဓိယာပဂမမာဟ, ‘‘သုဒ္ဓမာနသ’’န္တိ ဣမိနာ ကာမစ္ဆန္ဒာဒိအပဂမနေန မုဒုစိတ္တတံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တတဉ္စ ဒဿေတိ။ အနုသာသီတိ ဩဝဒိ, သာမုက္ကံသိကာယ ဓမ္မဒေသနာယ သဟ ဥပါယေန ပဝတ္တိနိဝတ္တိယော ဥပဒိသီတိ အတ္ထော။ တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိ။ အနုသာသိတာကာရဒဿနဉှေတံ။

၈၄၅။ တတ္ထ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ မံဝေါစာတိ ဣဒံ တဏှာဝဇ္ဇံ တေဘူမကံ ဓမ္မဇာတံ ဗာဓကသဘာဝတ္တာ ကုစ္ဆိကံ ဟုတွာ တုစ္ဆသဘာဝတ္တာ တထတ္တာ စ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စန္တိ မယှံ အဘာသိ။ အယံ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါတိ အယံ အာမတဏှာဒိဘေဒါ တဏှာ ယထာဝုတ္တဿ ဒုက္ခဿ သမ္ဘဝေါ ပဘဝေါ ဥပ္ပတ္တိ ဟေတု သမုဒယော အရိယသစ္စန္တိ။ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ဒုက္ခဿ သန္တိဘာဝေါ အသင်္ခတဓာတု နိရောဓော အရိယသစ္စန္တိ။ အန္တဒွယဿ ပရိဝဇ္ဇနတော အဉ္ဇသော နိဗ္ဗာနဂါမိနိပဋိပဒါဘာဝတော အမတောဂဓော မဂ္ဂေါ အရိယသစ္စန္တိ မံ အဝေါစာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၈၄၆။ ကုသလဿာတိ ဩဝါဒဒါနေ ဝေနေယျဒမနေ ဆေကဿ, အပ္ပမာဒပဋိပတ္တိယာ ဝါ မတ္ထကပ္ပတ္တိယာ အနဝဇ္ဇဿ။ ဩဝါဒမှိ အဟံ ဌိတာတိ ယထာဝုတ္တေ ဩဝါဒေ အနုသိဋ္ဌိယံ သိက္ခာတ္တယပါရိပူရိယာ သစ္စပဋိဝေဓေန အဟံ ပတိဋ္ဌိတာ။ တေနာဟ ‘‘အဇ္ဈဂါ အမတံ သန္တိံ, နိဗ္ဗာနံ ပဒမစ္စုတ’’န္တိ, ဣဒံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌာနဿ ကာရဏဝစနံ။ ယာ နိစ္စတာယ မရဏာဘာဝတော အမတံ, သဗ္ဗဒုက္ခဝူပသမတာယ သန္တိံ, အဓိဂတာနံ အစဝနဟေတုတာယ အစ္စုတံ နိဗ္ဗာနံ ပဒံ အဇ္ဈဂါ အဓိဂဉ္ဆိ, သာ ဧကံသေန သတ္ထု ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌိတာ နာမာတိ။

၈၄၇။ အဝဋ္ဌိတာပေမာတိ ဒဠှဘတ္တီ ရတနတ္တယေ နိစ္စလပသာဒသိနေဟာ။ ကသ္မာ? ယသ္မာ ဒဿနေ အဝိကမ္ပိနီ, ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ, သွာက္ခာတော ဓမ္မော, သုပ္ပဋိပန္နော သံဃော’’တိ ဧတသ္မိံ သမ္မာဒဿနေ အစလာ ကေနစိ အစာလနီယာ။ ကေန ပနေတံ အဝိကမ္ပနန္တိ အာဟ ‘‘မူလဇာတာယ သဒ္ဓါယာ’’တိ။ အယံ ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟ’’န္တိအာဒိနာ (မ။ နိ။ ၁။၇၄၊ သံ။ နိ။ ၅။၉၉၇၊ အ။ နိ။ ၉။၂၇) သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ, ‘‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မာ’တိအာဒိနာ တဿ ဓမ္မေ, ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိအာဒိနာ တဿ သံဃေ စ သစ္စာဘိသမယသင်္ခါတေန မူလေန ဇာတမူလာ သဒ္ဓါ, တာယ အဟံ အဝိကမ္ပိနီတိ ဒဿေတိ။ တတော ဧဝ ဓီတာ ဗုဒ္ဓဿ ဩရသာတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဥရေ ဝါယာမဇနိတာဘိဇာတိတာယ ဩရသပုတ္တီ။

၈၄၈။ သာဟံ ရမာမီတိ သာ အဟံ တဒါ အရိယာယ ဇာတိယာ ဣဒါနိ ဒေဝူပပတ္တိယာ အာဂတာ မဂ္ဂရတိယာ ဖလရတိယာ စ ရမာမိ, ကာမဂုဏရတိယာ ကီဠာမိ, ဥဘယေနာပိ မောဒါမိ။ အတ္တာနုဝါဒဘယာဒီနံ အပဂတတ္တာ အကုတောဘယာ။ မဓုမဒ္ဒဝန္တိ မဓုသင်္ခါတံ မဒ္ဒဝကရံ, နစ္စနဂါယနကာလေသု သရီရဿ သရဿ စ မုဒုဘာဝါဝဟံ ဂန္ဓပါနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။‘‘မဓုမာဒဝ’’န္တိပိ ပဌန္တိ, အာဒဝံ ယာဝဒဝံ ယာဝဒေဝ ဒဝတ္ထံ မဓုရံ ပိဝါမီတိ အတ္ထော။

၈၄၉။ ပုညက္ခေတ္တာနမာကရာတိ သဒေဝကဿ လောကဿ ပုညက္ခေတ္တဘူတာနံ အရိယာနံ မဂ္ဂဖလဋ္ဌာနံ အရိယသံဃဿ အာကရာ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ တထာဂတာ။ ယထာတိ ယသ္မိံ ပုညက္ခေတ္တေ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အတ္တနာ စ ဒေဝတာယ စ ပဝတ္တိတံ ဣမံ ကထာသလ္လာပံ မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

ရဇ္ဇုမာလာဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ပရမတ္ထဒီပနိယာ ခုဒ္ဒက-အဋ္ဌကထာယ ဝိမာနဝတ္ထုသ္မိံ

ဒွါဒသဝတ္ထုပဋိမဏ္ဍိတဿ

စတုတ္ထဿ မဉ္ဇိဋ္ဌကဝဂ္ဂဿ အတ္ထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဋ္ဌိတာ စ ဣတ္ထိဝိမာနဝဏ္ဏနာ။

၂။ ပုရိသဝိမာနံ

၅။ မဟာရထဝဂ္ဂေါ

၁။ မဏ္ဍူကဒေဝပုတ္တဝိမာနဝဏ္ဏနာ

မဟာရထဝဂ္ဂေ ကော မေ ဝန္ဒတိ ပါဒါနီတိ မဏ္ဍူကဒေဝပုတ္တဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ စမ္ပာယံ ဝိဟရတိ ဂဂ္ဂရာယ ပေါက္ခရဏိယာ တီရေ။ သော ပစ္စူသဝေလာယံ ဗုဒ္ဓါစိဏ္ဏံ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌာယ ဝေနေယျဗန္ဓဝေ သတ္တေ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသ ‘‘အဇ္ဇ မယိ သာယနှသမယေ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ ဧကော မဏ္ဍူကော မမ သရေ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တော ပရူပက္ကမေန မရိတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ မဟတာ ဒေဝပရိဝါရေန မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ အာဂမိဿတိ, တတ္ထ ဗဟူနံ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ ဒိသွာ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ စမ္ပာနဂရံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိတွာ, ဘိက္ခူနံ သုလဘပိဏ္ဍပါတံ ကတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ဘိက္ခူသု ဝတ္တံ ဒဿေတွာ, အတ္တနော အတ္တနော ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂတေသု ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိသိတွာ ဖလသမာပတ္တိသုခေန ဒိဝသဘာဂံ ခေပေတွာ, သာယနှသမယေ စတူသု ပရိသာသု သန္နိပတိတာသု သုရဘိဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ တင်္ခဏာနုရူပေန ပါဋိဟာရိယေန ပေါက္ခရဏိတီရေ ဓမ္မသဘာမဏ္ဍပံ ပဝိသိတွာ အလင်္ကတဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသိန္နော မနောသိလာတလေ သီဟနာဒံ နဒန္တော အဆမ္ဘီတကေသရသီဟော ဝိယ အဋ္ဌင်္ဂသမန္နာဂတံ ဗြဟ္မဿရံ နိစ္ဆာရေန္တော အစိန္တေယျေန ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန အနုပမာယ ဗုဒ္ဓလီလာယ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ အာရဘိ။

တသ္မိဉ္စ ခဏေ ဧကော မဏ္ဍူကော ပေါက္ခရဏိတော အာဂန္တွာ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ ဓမ္မသညာယ သရေ နိမိတ္တံ ဂဏှန္တော ပရိသပရိယန္တေ နိပဇ္ဇိ။ အထေကော ဝစ္ဆပါလော တံ ပဒေသံ အာဂတော သတ္ထာရံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ ပရိသဉ္စ ပရမေန ဥပသမေန ဓမ္မံ သုဏန္တံ ဒိသွာ တဂ္ဂတမာနသော ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ တိဋ္ဌန္တော မဏ္ဍူကံ အနောလောကေတွာ တဿ သီသေ သန္နိရုမ္ဘိတွာ အဋ္ဌာသိ။ သော ဓမ္မသညာယ ပသန္နစိတ္တော တာဝဒေဝ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သုတ္တပ္ပဗုဒ္ဓေါ ဝိယ တတ္ထ အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတံ အတ္တာနံ ဒိသွာ ‘‘ကုတော နု ခေါ ဣဓ အဟံ နိဗ္ဗတ္တော’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ပုရိမဇာတိံ ဒိသွာ ‘‘အဟမ္ပိ နာမ ဣဓ ဥပ္ပဇ္ဇိံ, ဤဒိသဉ္စ သမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘိံ, ကိံ နု ခေါ ကမ္မံ အကာသိ’’န္တိ ဥပဓာရေန္တော အညံ န အဒ္ဒသ အညတြ ဘဂဝတော သရေ နိမိတ္တဂ္ဂါဟာ။ သော တာဝဒေဝ သဟ ဝိမာနေန အာဂန္တွာ ဝိမာနတော ဩတရိတွာ, မဟာဇနဿ ပဿန္တဿေဝ မဟတာ ပရိဝါရေန မဟန္တေန ဒိဗ္ဗာနုဘာဝေန ဥပသင်္ကမိတွာ, ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ နမဿမာနော အဋ္ဌာသိ။ အထ နံ ဘဂဝါ ဇာနန္တောဝ မဟာဇနဿ ကမ္မဖလံ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝဉ္စ ပစ္စက္ခံ ကာတုံ –

၈၅၇။ ‘‘ကော မေ ဝန္ဒတိ ပါဒါနိ, ဣဒ္ဓိယာ ယသသာ ဇလံ၊

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, သဗ္ဗာ ဩဘာသယံ ဒိသာ’’တိ။ –

ပုစ္ဆိ။ တတ္ထ ကောတိ ဒေဝနာဂယက္ခမနုဿာဒီသု ကော, ကတမောတိ အတ္ထော။ မေတိ မမ။ ပါဒါနီတိ ပါဒေ။ ဣဒ္ဓိယာတိ ဣမာယ ဤဒိသာယ ဒေဝိဒ္ဓိယာ။ ယသသာတိ ဣမိနာ ဤဒိသေန ပရိဝါရေန ပရိစ္ဆေဒေန စ။ ဇလန္တိ ဝိဇ္ဇောတမာနော။ အဘိက္ကန္တေနာတိ အတိဝိယ ကန္တေန ကမနီယေန သုန္ဒရေန။ ဝဏ္ဏေနာတိ ဆဝိဝဏ္ဏေန, သရီရဝဏ္ဏနိဘာယာတိ အတ္ထော။

အထ ဒေဝပုတ္တော အတ္တနော ပုရိမဇာတိအာဒိံ အာဝိ ကရောန္တော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၈၅၈။ ‘‘မဏ္ဍူကောဟံ ပုရေ အာသိံ, ဥဒကေ ဝါရိဂေါစရော၊

တဝ ဓမ္မံ သုဏန္တဿ, အဝဓီ ဝစ္ဆပါလကော။

၈၅၉။ ‘‘မုဟုတ္တံ စိတ္တပသာဒဿ, ဣဒ္ဓိံ ပဿ ယသဉ္စ မေ၊

အာနုဘာဝဉ္စ မေ ပဿ, ဝဏ္ဏံ ပဿ ဇုတိဉ္စ မေ။

၈၆၀။ ‘‘ယေ စ တေ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဓမ္မံ အဿောသုံ ဂေါတမ၊

ပတ္တာ တေ အစလဋ္ဌာနံ, ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစရေ’’တိ။

၈၅၈။ တတ္ထ ပုရေတိ ပုရိမဇာတိယံ။ ဥဒကေတိ ဣဒံ တဒါ အတ္တနော ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနဒဿနံ။ ဥဒကေ မဏ္ဍူကောတိ ဧတေန ဥဒ္ဓုမာယိကာဒိကဿ ထလေ မဏ္ဍူကဿ နိဝတ္တနံ ကတံ ဟောတိ။ ဂါဝေါ စရန္တိ ဧတ္ထာတိ ဂေါစရော, ဂေါစရော ဝိယာတိ ဂေါစရော, ဃာသေသနဋ္ဌာနံ။ ဝါရိ ဥဒကံ ဂေါစရော ဧတဿာတိ ဝါရိဂေါစရော။ ဥဒကစာရီပိ ဟိ ကောစိ ကစ္ဆပါဒိ အဝါရိဂေါစရောပိ ဟောတီတိ ‘‘ဝါရိဂေါစရော’’တိ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ။ တဝ ဓမ္မံ သုဏန္တဿာတိ ဗြဟ္မဿရေန ကရဝီကရုတမဉ္ဇုနာ ဒေသေန္တဿ တဝ ဓမ္မံ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ သရေ နိမိတ္တဂ္ဂါဟဝသေန သုဏန္တဿ, အနာဒရေ စေတံ သာမိဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အဝဓီ ဝစ္ဆပါလကောတိ ဝစ္ဆေ ရက္ခန္တော ဂေါပါလဒါရကော မမ သမီပံ အာဂန္တွာ ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘိတွာ တိဋ္ဌန္တော မမ သီသေ ဒဏ္ဍံ သန္နိရုမ္ဘိတွာ မံ မာရေသိ။

၈၅၉။ မုဟုတ္တံ စိတ္တပသာဒဿာတိ တဝ ဓမ္မေ မုဟုတ္တမတ္တံ ဥပ္ပန္နဿ စိတ္တပသာဒဿ ဟေတုဘူတဿ ဣဒ္ဓိန္တိ သမိဒ္ဓိံ, ဒိဗ္ဗဝိဘူတိန္တိ အတ္ထော။ ယသန္တိ ပရိဝါရံ။ အာနုဘာဝန္တိ ကာမဝဏ္ဏိတာဒိဒိဗ္ဗာနုဘာဝံ။ ဝဏ္ဏန္တိ သရီရဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိံ။ ဇုတိန္တိ ဒွါဒသယောဇနာနိ ဖရဏသမတ္ထံ ပဘာဝိသေသံ။

၈၆၀။ ယေတိ ယေ သတ္တာ။ စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကေ။ တေတိ တဝ။ ဒီဃမဒ္ဓါနန္တိ ဗဟုဝေလံ။ အဿောသုန္တိ သုဏိံသု။ ဂေါတမာတိ ဘဂဝန္တံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ။ အစလဋ္ဌာနန္တိ နိဗ္ဗာနံ။ အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ဂေါတမ ဘဂဝါ အဟံ ဝိယ ဣတ္တရမေဝ ကာလံ အသုဏိတွာ ယေ ပန ကတပုညာ စိရံ ကာလံ တဝ ဓမ္မံ အဿောသုံ သောတုံ လဘိံသု, တေ ဒီဃရတ္တံ သံသာရဗျသနာဘိဘူတာ ဣမေ သတ္တာ ယတ္ထ ဂန္တွာ န သောစေယျုံ, တံ အသောကံ သဿတဘာဝေန အစလံ သန္တိပဒံ ပတ္တာ ဧဝ, န တေသံ တဿ ပတ္တိယာ အန္တရာယောတိ။

အထဿ ဘဂဝါ သမ္ပတ္တပရိသာယ စ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ ဝိတ္ထာရေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ ဒေသနာပရိယောသာနေ သော ဒေဝပုတ္တော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ, စတုရာသီတိယာ ပါဏသဟဿာနံ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ။ ဒေဝပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ စ အဉ္ဇလိံ ကတွာ သဟ ပရိဝါရေန ဒေဝလောကမေဝ ဂတောတိ။

မဏ္ဍူကဒေဝပုတ္တဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂။ ရေဝတီဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥဋ္ဌေဟိ ရေဝတေ သုပါပဓမ္မေတိ ရေဝတီဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ။ တေန သမယေန ဗာရာဏသိယံ သဒ္ဓါသမ္ပန္နဿ ကုလဿ ပုတ္တော နန္ဒိယော နာမ ဥပါသကော အဟောသိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နော ဒါယကော ဒါနပတိ သံဃုပဋ္ဌာကော။ အထဿ မာတာပိတရော သမ္မုခဂေဟတော မာတုလဓီတရံ ရေဝတိံ နာမ ကညံ အာနေတုကာမာ အဟေသုံ။ သာ ပန အဿဒ္ဓါ အဒါနသီလာ, နန္ဒိယော တံ န ဣစ္ဆိ။ တဿ မာတာ ရေဝတိံ အာဟ ‘‘အမ္မ, တွံ ဣမံ ဂေဟံ အာဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃဿ နိသီဒနဋ္ဌာနံ ဟရိတေန ဂေါမယေန ဥပလိမ္ပိတွာ အာသနာနိ ပညာပေဟိ, အာဓာရကေ ဌပေဟိ, ဘိက္ခူနံ အာဂတကာလေ ဝန္ဒိတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ နိသီဒါပေတွာ ဓမကရဏေန ပါနီယံ ပရိဿာဝေတွာ ဘုတ္တကာလေ ပတ္တာနိ ဓောဝါဟိ, ဧဝံ မေ ပုတ္တဿ အာရာဓိကာ ဘဝိဿသီ’’တိ။ သာ တထာ အကာသိ။ အထ နံ ‘‘ဩဝါဒက္ခမာ ဇာတာ’’တိ ပုတ္တဿ အာရောစေတွာ တေန ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိတေ ဒိဝသံ ဌပေတွာ အာဝါဟံ ကရိံသု။

အထ နံ နန္ဒိယော အာဟ ‘‘သစေ ဘိက္ခုသံဃံ မာတာပိတရော စ မေ ဥပဋ္ဌဟိဿသိ, ဧဝံ ဣမသ္မိံ ဂေဟေ ဝသိတုံ လဘိဿသိ, အပ္ပမတ္တာ ဟောဟီ’’တိ။ သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ ကိဉ္စိ ကာလံ သဒ္ဓါ ဝိယ ဟုတွာ ဘတ္တာရံ အနဝတ္တေန္တီ ဒွေ ပုတ္တေ ဝိဇာယိ။ နန္ဒိယဿ မာတာပိတရော ကာလမကံသု။ ဂေဟေ သဗ္ဗိဿရိယံ တဿာ ဧဝ အဟောသိ။ နန္ဒိယောပိ မဟာဒါနပတိ ဟုတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ဒါနံ ပဋ္ဌပေသိ, ကပဏဒ္ဓိကာဒီနမ္ပိ ဂေဟဒွါရေ ပါကဝတ္တံ ပဋ္ဌပေသိ။ ဣသိပတနမဟာဝိဟာရေ စတူဟိ ဂဗ္ဘေဟိ ပဋိမဏ္ဍိတံ စတုသာလံ ကာရေတွာ မဉ္စပီဌာဒီနိ အတ္ထရာပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ တထာဂတဿ ဟတ္ထေ ဒက္ခိဏောဒကံ ပါတေတွာ နိယျာဒေသိ, သဟ ဒက္ခိဏောဒကဒါနေန တာဝတိံသဘဝနေ အာယာမတော စ ဝိတ္ထာရတော စ သမန္တာ ဒွါဒသယောဇနိကော ယောဇနသတုဗ္ဗေဓော သတ္တရတနမယော အစ္ဆရာဂဏသဟဿသံဃုဋ္ဌော ဒိဗ္ဗပါသာဒေါ ဥဂ္ဂဉ္ဆိ။

အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တံ ပါသာဒံ ဒိသွာ အတ္တာနံ ဝန္ဒိတုံ အာဂတေ ဒေဝပုတ္တေ ပုစ္ဆိ ‘‘ကဿာယံ ပါသာဒေါ’’တိ? ‘‘ဣမဿ, ဘန္တေ, ပါသာဒဿ သာမိကော မနုဿလောကေ ဗာရာဏသိယံ နန္ဒိယော နာမ ကုဋုမ္ဗိယပုတ္တော သံဃဿ ဣသိပတနမဟာဝိဟာရေ စတုသာလံ ကာရေသိ, တဿာယံ နိဗ္ဗတ္တော ပါသာဒေါ’’တိ အာဟံသု။ ပါသာဒေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝစ္ဆရာယောပိ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ‘‘ဘန္တေ, မယံ ဗာရာဏသိယံ နန္ဒိယဿ နာမ ဥပါသကဿ ပရိစာရိကာ ဘဝိတုံ ဣဓ နိဗ္ဗတ္တာ, တဿ ဧဝံ ဝဒေထ ‘‘တုယှံ ပရိစာရိကာ ဘဝိတုံ နိဗ္ဗတ္တာ, ဒေဝတာယော တယိ စိရာယန္တေ ဥက္ကဏ္ဌိတာ, ဒေဝလောကသမ္ပတ္တိ နာမ မတ္တိကာဘာဇနံ ဘိန္ဒိတွာ သုဝဏ္ဏဘာဇနဿ ဂဟဏံ ဝိယ အတိမနာပ’န္တိ ဝတွာ ဣဓာဂမနတ္ထာယ တဿ ဝဒေထာ’’တိ အာဟံသု။ ထေရော ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိတွာ သဟသာ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ စတုပရိသမဇ္ဈေ ဘဂဝန္တံ ပုစ္ဆိ ‘‘နိဗ္ဗတ္တတိ နု ခေါ, ဘန္တေ, ကတပုညာနံ မနုဿလောကေ ဌိတာနံယေဝ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တီ’’တိ? ‘‘နနု တေ, မောဂ္ဂလ္လာန, နန္ဒိယဿ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိ သာမံ ဒိဋ္ဌာ, ကသ္မာ မံ ပုစ္ဆသီ’’တိ? ‘‘ဧဝံ, ဘန္တေ, နိဗ္ဗတ္တတီ’’တိ။ အထဿ သတ္ထာ ‘‘ယထာ စိရံ ဝိပ္ပဝသိတွာ အာဂတံ ပုရိသံ မိတ္တဗန္ဓဝါ အဘိနန္ဒန္တိ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ, ဧဝံ ကတပုညံ ပုဂ္ဂလံ ဣတော ပရလောကံ ဂတံ သကာနိ ပုညာနိ သမ္ပတ္တိဟတ္ထေဟိ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တီ’’တိ ဒဿေန္တော –

၈၆၁။ ‘‘စိရပ္ပဝါသိံ ပုရိသံ, ဒူရတော သောတ္ထိမာဂတံ၊

ဉာတိမိတ္တာ သုဟဇ္ဇာ စ, အဘိနန္ဒန္တိ အာဂတံ။

၈၆၂။ ‘‘တထေဝ ကတပုညမ္ပိ, အသ္မာ လောကာ ပရံ ဂတံ၊

ပုညာနိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, ပိယံ ဉာတီဝ အာဂတ’’န္တိ။ – ဂါထာ အဘာသိ၊

နန္ဒိယော တံ သုတွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ဒါနာနိ ဒေတိ, ပုညာနိ ကရောတိ, သော ဝဏိဇ္ဇာယ ဂစ္ဆန္တော ရေဝတိံ အာဟ ‘‘ဘဒ္ဒေ, မယာ ပဋ္ဌပိတံ သံဃဿ ဒါနံ အနာထာနံ ပါကဝတ္တဉ္စ တွံ အပ္ပမတ္တာ ပဝတ္တေယျာသီ’’တိ။ သာ ‘‘သာဓူ’’တိ ပဋိဿုဏိ။ သော ပဝါသဂတောပိ ယတ္ထ ယတ္ထ ဝါသံ ကပ္ပေတိ, တတ္ထ တတ္ထ ဘိက္ခူနံ အနာထာနဉ္စ ယထာဝိဘဝံ ဒါနံ ဒေတိယေဝ။ တဿ အနုကမ္ပာယ ခီဏာသဝါ ဒူရတောပိ အာဂန္တွာ ဒါနံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ။ ရေဝတီ ပန တသ္မိံ ဂတေ ကတိပါဟမေဝ ဒါနံ ပဝတ္တေတွာ အနာထာနံ ဘတ္တံ ဥပစ္ဆိန္ဒိ, ဘိက္ခူနမ္ပိ ဘတ္တံ ကဏာဇကံ ဗိလင်္ဂဒုတိယံ အဒါသိ။ ဘိက္ခူနံ ဘုတ္တဋ္ဌာနေ အတ္တနာ ဘုတ္တာဝသေသာနိ သိတ္ထာနိ မစ္ဆမံသခဏ္ဍမိဿကာနိ စလကဋ္ဌိကာနိ စ ပကိရိတွာ မနုဿာနံ ဒဿေတိ ‘‘ပဿထ သမဏာနံ ကမ္မံ, သဒ္ဓါဒေယျံ နာမ ဧဝံ ဆဍ္ဍေန္တီ’’တိ။

အထ နန္ဒိယော ဝေါဟာရကသိဒ္ဓိ ယထာလာဘော အာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ သုတွာ ရေဝတိံ ဂေဟတော နီဟရိတွာ ဂေဟံ ပါဝိသိ။ ဒုတိယဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ နိစ္စဘတ္တံ အနာထဘတ္တဉ္စ သမ္မဒေဝ ပဝတ္တေသိ, အတ္တနော သဟာယေဟိ ဥပနီတံ ရေဝတိံ ဃာသစ္ဆာဒနပရမတာယ ဌပေသိ။ သော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ အတ္တနော ဝိမာနေယေဝ နိဗ္ဗတ္တိ။ ရေဝတီ ပန သဗ္ဗံ ဒါနံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘ဣမေသံ ဝသေန မယှံ လာဘသက္ကာရော ပရိဟာယီ’’တိ ဘိက္ခုသံဃံ အက္ကောသန္တီ ပရိဘာသန္တီ ဝိစရတိ။ အထ ဝေဿဝဏော ဒွေ ယက္ခေ အာဏာပေသိ ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဏေ, ဗာရာဏသိနဂရေ ဥဂ္ဃေါသထ ‘‘ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ ရေဝတီ ဇီဝန္တီယေဝ နိရယေ ပက္ခိပီယတီ’တိ’’။ တံ သုတွာ မဟာဇနော သံဝေဂဇာတော ဘီတတသိတော အဟောသိ။

အထ ရေဝတီ ပန ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ဒွါရံ ထကေတွာ နိသီဒိ။ သတ္တမေ ဒိဝသေ တဿာ ပါပကမ္မသဉ္စောဒိတေန ဝေဿဝဏေန ရညာ အာဏတ္တာ ဇလိတကပိလကေသမဿုကာ စိပိဋဝိရူပနာသိကာ ပရိဏတဒါဌာ လောဟိတက္ခာ သဇလဓရသမာနဝဏ္ဏာ အတိဝိယ ဘယာနကရူပါ ဒွေ ယက္ခာ ဥပဂန္တွာ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, ရေဝတေ, သုပါပဓမ္မေ’’တိအာဒီနိ ဝဒန္တာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ ‘‘မဟာဇနော ပဿတူ’’တိ သကလနဂရေ ဝီထိတော ဝီထိံ ပရိဗ္ဘမာပေတွာ အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ တာဝတိံသဘဝနံ နေတွာ နန္ဒိယဿ ဝိမာနံ သမ္ပတ္တိဉ္စဿာ ဒဿေတွာ တံ ဝိလပန္တိံယေဝ ဥဿဒနိရယသမီပံ ပါပေသုံ။ တံ ယမပုရိသာ ဥဿဒနိရယေ ခိပိံသု။ တေနာဟ –

၈၆၃။ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ရေဝတေ သုပါပဓမ္မေ, အပါရုတဒွါရေ အဒါနသီလေ၊

နေဿာမ တံ ယတ္ထ ထုနန္တိ ဒုဂ္ဂတာ, သမပ္ပိတာ နေရယိကာ ဒုခေနာ’’တိ။

တတ္ထ ဥဋ္ဌေဟီတိ ဥဋ္ဌဟ, န ဒါနေသ ပါသာဒေါ တံ နိရယဘယတော ရက္ခိတုံ သက္ကောတိ, တသ္မာ သီဃံ ဥဋ္ဌဟိတွာ အာဂစ္ဆာဟီတိ အတ္ထော။ ရေဝတေတိ တံ နာမေန အာလပတိ။ သုပါပဓမ္မေတိအာဒိနာ ဥဋ္ဌာနဿ ကာရဏံ ဝဒတိ။ ယသ္မာ တွံ အရိယာနံ အက္ကောသနပရိဘာသနာဒိနာ သုဋ္ဋု လာမကပါပဓမ္မာ, ယသ္မာ စ အပါရုတံ ဒွါရံ နိရယဿ တဝ ပဝေသနတ္ထံ, တသ္မာ ဥဋ္ဌေဟီတိ။ အဒါနသီလေတိ ကဿစိ ကိဉ္စိ န ဒါနသီလေ ကဒရိယေ မစ္ဆရိနီ, ဣဒမ္ပိ ဥဋ္ဌာနဿေဝ ကာရဏဝစနံ။ ယသ္မာ ဒါနသီလာနံ အမစ္ဆရီနံ တဝ သာမိကသဒိသာနံ သုဂတိယံ နိဝါသော, တာဒိသာနံ ပန အဒါနသီလာနံ မစ္ဆရီနံ နိရယေ နိဝါသော, တသ္မာ ဥဋ္ဌေဟိ, မုဟုတ္တမတ္တမ္ပိ တဝ ဣဓ ဌာတုံ န ဒဿာမီတိ အဓိပ္ပါယော။ ယတ္ထ ထုနန္တိ ဒုဂ္ဂတာတိ ဒုက္ခဂတတ္တာ ဒုဂ္ဂတာ။ နေရယိကာတိ နိရယဒုက္ခေန သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ယသ္မိံ နိရယေ ထုနန္တိ, ယာဝ ပါပကမ္မံ န ဗျန္တိ ဟောတိ, တာဝ နိက္ခမိတုံ အလဘန္တာ နိတ္ထုနန္တိ, တတ္ထ တံ နေဿာမ နယိဿာမ ခိပိဿာမာတိ ယောဇနာ။

၈၆၄။ ‘‘ဣစ္စေဝ ဝတွာန ယမဿ ဒူတာ, တေ ဒွေ ယက္ခာ လောဟိတက္ခာ ဗြဟန္တာ၊

ပစ္စေကဗာဟာသု ဂဟေတွာ ရေဝတံ, ပက္ကာမယုံ ဒေဝဂဏဿ သန္တိကေ’’တိ။ –

ဣဒံ သင်္ဂီတိကာရဝစနံ။

တတ္ထ ဣစ္စေဝ ဝတွာနာတိ ဣတိ ဧဝ ‘‘ဥဋ္ဌေဟီ’’တိအာဒိနာ ဝတွာ, ဝစနသမနန္တရမေဝါတိ အတ္ထော။ ယမဿ ဒူတာတိ အပ္ပဋိသေဓနိယတဿ ယမဿ ရညော ဒူတသဒိသာ။ ဝေဿဝဏေန ဟိ တေ ပေသိတာ။ တထာ ဟိ တေ တာဝတိံသဘဝနံ နယိံသု။ ကေစိ ‘‘န ယမဿ ဒူတာ’’တိ န-ကာရံ ‘‘ယမဿာ’’တိ ပဒေန သမ္ဗန္ဓိတွာ ‘‘ဝေဿဝဏဿ ဒူတာ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ, တံ န ယုဇ္ဇတိ။ န ဟိ န ယမဒူတတာယ ဝေဿဝဏဿ ဒူတာတိ သိဇ္ဈတိ။ ယဇန္တိ တတ္ထ ဗလိံ ဥပဟရန္တီတိ ယက္ခာ။ လောဟိတက္ခာတိ ရတ္တနယနာ။ ယက္ခာနဉှိ နေတ္တာနိ အတိလောဟိတာနိ ဟောန္တိ။ ဗြဟန္တာတိ မဟန္တာ။ ပစ္စေကဗာဟာသူတိ ဧကော ဧကဗာဟာယံ, ဣတရော ဣတရဗာဟာယန္တိ ပစ္စေကံ ဗာဟာသု။ ရေဝတန္တိ ရေဝတိံ။ ရေဝတာတိပိ တဿာ နာမမေဝ။ တထာ ဟိ ‘‘ရေဝတေ’’တိ ဝုတ္တံ။ ပက္ကာမယုန္တိ ပက္ကာမေသုံ, ဥပနေသုန္တိ အတ္ထော။ ဒေဝဂဏဿာတိ တာဝတိံသဘဝနေ ဒေဝသံဃဿ။

ဧဝံ တေဟိ ယက္ခေဟိ တာဝတိံသဘဝနံ နေတွာ နန္ဒိယဝိမာနဿ အဝိဒူရေ ဌပိတာ ရေဝတီ တံ သူရိယမဏ္ဍလသဒိသံ အတိဝိယ ပဘဿရံ ဒိသွာ –

၈၆၅။ ‘‘အာဒိစ္စဝဏ္ဏံ ရုစိရံ ပဘဿရံ, ဗျမှံ သုဘံ ကဉ္စနဇာလဆန္နံ၊

ကဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ, သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ။

၈၆၆။ ‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ, ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ၊

တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ, ကော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ။ –

တေ ယက္ခေ ပုစ္ဆိ။ တေပိ တဿာ –

၈၆၇။ ‘‘ဗာရာဏသိယံ နန္ဒိယော နာမာသိ, ဥပါသကော အမစ္ဆရီ ဒါနပတိ ဝဒညူ၊

တဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ, သူရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ။

၈၆၈။ ‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ, ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ၊

တံ ဒိဿတိ သူရိယသမာနဝဏ္ဏံ, သော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ။ –

အာစိက္ခိံသု။

၈၆၈။ တတ္ထ စန္ဒနသာရလိတ္တာတိ သာရဘူတေန စန္ဒနဂန္ဓေန အနုလိတ္တသရီရာ။ ဥဘတော ဝိမာနန္တိ ဝိမာနံ ဥဘတော အန္တော စေဝ ဗဟိ စ သင်္ဂီတာဒီဟိ ဥပေစ္စ သောဘယန္တိ။

အထ ရေဝတီ –

၈၆၉။ ‘‘နန္ဒိယဿာဟံ ဘရိယာ, အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ၊

ဘတ္တု ဝိမာနေ ရမိဿာမိ ဒါနဟံ, န ပတ္ထယေ နိရယံ ဒဿနာယာ’’တိ။ –

အာဟ။ တတ္ထ အဂါရိနီတိ ဂေဟသာမိနီ။ ‘‘ဘရိယာ သဂါမိနီ’’တိပိ ပဌန္တိ, ဘရိယာ သဟဂါမိနီတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ ဘတ္တူတိ မမ ဘတ္တု နန္ဒိယဿ သဗ္ဗကုဋုမ္ဗိကဿ ဣဿရာ သာမိနီ အဟောသိံ, တသ္မာ ဣဒါနိပိ ဝိမာနေ ဣဿရာ ဘဝိဿာမီတိ အာဟ။ ဝိမာနေ ရမိဿာမိ ဒါနဟန္တိ ဧဝံ ပလောဘေတုမေဝ ဟိ တံ တေ တတ္ထ နေသုံ။ န ပတ္ထယေ နိရယံ ဒဿနာယာတိ ယံ ပန နိရယံ မံ တုမှေ နေတုကာမာ, တံ နိရယံ ဒဿနာယပိ န ပတ္ထယေ, ကုတော ပဝိသိတုန္တိ ဝဒတိ။

ဧဝံ ဝဒန္တိမေဝ ‘‘တွံ တံ ပတ္ထေဟိ ဝါ မာ ဝါ, ကိံ တဝ ပတ္ထနာယာ’’တိ နိရယသမီပံ နေတွာ –

၈၇၀။ ‘‘ဧသော တေ နိရယော သုပါပဓမ္မေ, ပုညံ တယာ အကတံ ဇီဝလောကေ၊

န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော, သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတ’’န္တိ။ –

ဂါထမာဟံသု။ တဿတ္ထော – ဧသော တဝ နိရယော, တယာ ဒီဃရတ္တံ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝိတဗ္ဗဋ္ဌာနဘူတော။ ကသ္မာ? ပုညံ တယာ အကတံ ဇီဝလောကေ, ယသ္မာ မနုဿလောကေ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ တယာ ပုညံ နာမ န ကတံ, ဧဝံ အကတပုညော ပန တာဒိသော သတ္တော မစ္ဆရီ အတ္တနော သမ္ပတ္တိနိဂူဟနလက္ခဏေန မစ္ဆရေန သမန္နာဂတော, ပရေသံ ရောသုပ္ပါဒနေန ရောသကော, လောဘာဒီဟိ ပါပဓမ္မေဟိ သမင်္ဂီဘာဝတော ပါပဓမ္မော သဂ္ဂူပဂါနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ သဟဘာဝံ န လဘတီတိ ယောဇနာ။

ဧဝံ ပန ဝတွာ တေ ဒွေ ယက္ခာ တတ္ထေဝန္တရဓာယိံသု။ တံသဒိသေ ပန ဒွေ နိရယပါလေ သံသဝကေ နာမ ဂူထနိရယေ ပက္ခိပိတုံ အာကဍ္ဎန္တေ ပဿိတွာ –

၈၇၁။ ‘‘ကိံ နု ဂူထဉ္စ မုတ္တဉ္စ, အသုစိ ပဋိဒိဿတိ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိဒံ မီဠှံ, ကိမေတံ ဥပဝါယတီ’’တိ။ –

တံ နိရယံ ပုစ္ဆိ။

၈၇၂။ ‘‘ဧသ သံသဝကော နာမ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော၊

ယတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ, တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ’’တိ။ –

တသ္မိံ ကထိတေ တတ္ထ အတ္တနော နိဗ္ဗတ္တိဟေတုဘူတံ ကမ္မံ ပုစ္ဆန္တီ –

၈၇၃။ ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ၊

ကေန သံသဝကော လဒ္ဓေါ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော’’တိ။ – အာဟ၊

၈၇၄။ ‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စာပိ, အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ၊

မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေသိ, တံ ပါပံ ပကတံ တယာ’’တိ။ –

တဿာ တံ ကမ္မံ ကထေတွာ ပုန တေ –

၈၇၅။ ‘‘တေန သံသဝကော လဒ္ဓေါ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော၊

တတ္ထေ ဝဿသဟဿာနိ, တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ’’တိ။ –

အာဟံသု။ တတ္ထ သံသဝကော နာမာတိ နိစ္စကာလံ ဂူထမုတ္တာဒိအသုစိဿ သံသဝနတော ပဂ္ဃရဏတော သံသဝကော နာမ။

န ကေဝလံ တုယှံ ဣဓ သံသဝကလာဘော ဧဝ, အထ ခေါ ဧတ္ထ အနေကာနိ ဝဿသဟဿာနိ ပစ္စိတွာ ဥတ္တိဏ္ဏာယ ဟတ္ထစ္ဆေဒါဒိလာဘောပီတိ ဒဿေတုံ –

၈၇၆။ ‘‘ဟတ္ထေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ ပါဒေ, ကဏ္ဏေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ နာသံ၊

အထောပိ ကာကောဠဂဏာ သမေစ္စ, သင်္ဂမ္မ ခါဒန္တိ ဝိဖန္ဒမာန’’န္တိ။ –

တတ္ထ လဒ္ဓဗ္ဗကာရဏံ အာဟံသု။ တတ္ထ ကာကောဠဂဏာတိ ကာကသံဃာ။ တေ ကိရဿာ တိဂါဝုတပ္ပမာဏေ သရီရေ အနေကသတာနိ အနေကသဟဿာနိ ပတိတွာ တာလက္ခန္ဓပရိမာဏေဟိ သုနိသိတဂ္ဂေဟိ အယောမယေဟိ မုခတုဏ္ဍေဟိ ဝိဇ္ဈိတွာ ဝိဇ္ဈိတွာ ခါဒန္တိ, မံသံ ဂဟိတဂဟိတဋ္ဌာနေ

ကမ္မဗလေန ပူရတေဝ။ တေနာဟ ‘‘ကာကောဠဂဏာ သမေစ္စ, သင်္ဂမ္မ ခါဒန္တိ ဝိဖန္ဒမာန’’န္တိ။

ပုန သာ မနုဿလောကံ ပစ္စာနယနာယ ယာစနာဒိဝသေန တံ တံ ဝိပ္ပလပိ။ တေန ဝုတ္တံ –

၈၇၇။ ‘‘သာဓု ခေါ မံ ပဋိနေထ, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ၊

ယံ ကတွာ သုခိတာ ဟောန္တိ, န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပရေ’’တိ။

ပုန နိရယပါလာ –

၈၇၈။ ‘‘ပုရေ တုဝံ ပမဇ္ဇိတွာ, ဣဒါနိ ပရိဒေဝသိ၊

သယံ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကံ အနုဘောဿသီ’’တိ။ –

အာဟံသု။ ပုန သာ အာဟ –

၈၇၉။ ‘‘ကော ဒေဝလောကတော မနုဿလောကံ, ဂန္တွာန ပုဋ္ဌော မေ ဧဝံ ဝဒေယျ၊

နိက္ခိတ္တဒဏ္ဍေသု ဒဒါထ ဒါနံ, အစ္ဆာဒနံ သေယျမထန္နပါနံ၊

န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော, သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတံ။

၈၈၀။ ‘‘သာဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ၊

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ။

၈၈၁။ ‘‘အာရာမာနိ စ ရောပိဿံ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမာနိ စ၊

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။

၈၈၂။ ‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ။

၈၈၃။ ‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသိဿံ, သဒါ သီလေသု သံဝုတာ၊

န စ ဒါနေ ပမဇ္ဇိဿံ, သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ မယာ’’တိ။

၈၈၄။ ‘‘ဣစ္စေဝံ ဝိပ္ပလပန္တိံ, ဖန္ဒမာနံ တတော တတော၊

ခိပိံသု နိရယေ ဃောရေ, ဥဒ္ဓံပါဒံ အဝံသိရ’’န္တိ။ –

ဣဒံ သင်္ဂီတိကာရဝစနံ။ ပုန သာ –

၈၈၅။ ‘‘အဟံ ပုရေ မစ္ဆရိနီ အဟောသိံ, ပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

ဝိတထေန စ သာမိကံ ဝဉ္စယိတွာ, ပစ္စာမဟံ နိရယေ ဃောရရူပေ’’တိ။ –

ဩသာနဂါထမာဟ။ တတ္ထ ‘‘အဟံ ပုရေ မစ္ဆရိနီ’’တိ ဂါထာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တာယ ဝုတ္တာ, ဣတရာ အနိဗ္ဗတ္တာယ ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝါတိ။

ဘိက္ခူ ရေဝတိယာ ယက္ခေဟိ ဂဟေတွာ နီတဘာဝံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ။ တံ သုတွာ ဘဂဝါ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဣမံ ဝတ္ထုံ ကထေတွာ ဥပရိ ဝိတ္ထာရေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ, ဒေသနာပရိယောသာနေ ဗဟူ သောတာပတ္တိဖလာဒီနိ ပါပုဏိံသု။ ကာမဉ္စေတံ ရေဝတီပဋိဗဒ္ဓါယ ကထာယ ယေဘုယျဘာဝတော ‘‘ရေဝတီဝိမာန’’န္တိ ဝေါဟရီယတိ, ယသ္မာ ပန ရေဝတီ ဝိမာနဒေဝတာ န ဟောတိ, နန္ဒိယဿ ပန ဒေဝပုတ္တဿ ဝိမာနာဒိသမ္ပတ္တိပဋိသံယုတ္တဉ္စေတံ, တသ္မာ ပုရိသဝိမာနေသွေဝ သင်္ဂဟံ အာရောပိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ရေဝတီဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၃။ ဆတ္တမာဏဝကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယော ဝဒတံ ပဝရော မနုဇေသူတိ ဆတ္တမာဏဝကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သေတဗျာယံ အညတရဿ ဗြာဟ္မဏဿ ကိစ္ဆာလဒ္ဓေါ ပုတ္တော ဆတ္တော နာမ ဗြာဟ္မဏမာဏဝေါ အဟောသိ။ သော ဝယပ္ပတ္တော ပိတရာ ပေသိတော ဥက္ကဋ္ဌံ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ သန္တိကေ မေဓာဝိတာယ အနလသတာယ စ န စိရေနေဝ မန္တေ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာနိ စ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဗြာဟ္မဏသိပ္ပေ နိပ္ဖတ္တိံ ပတ္တော။ သော အာစရိယံ အဘိဝါဒေတွာ ‘‘မယာ တုမှာကံ သန္တိကေ သိပ္ပံ သိက္ခိတံ, ကိံ ဝေါ ဂရုဒက္ခိဏံ ဒေမီ’’တိ အာဟ။ အာစရိယော ‘‘ဂရုဒက္ခိဏာ နာမ အန္တေဝါသိကဿ ဝိဘဝါနုရူပါ, ကဟာပဏသဟဿမာနေဟီ’’တိ အာဟ။ ဆတ္တမာဏဝေါ အာစရိယံ အဘိဝါဒေတွာ သေတဗျံ ဂန္တွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ တေဟိ အဘိနန္ဒိယမာနော ကတပဋိသန္ထာရော တမတ္ထံ ပိတု အာရောစေတွာ ‘‘ဒေထ မေ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ, အဇ္ဇေဝ ဒတွာ အာဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ။ တံ မာတာပိတရော ‘‘တာတ, အဇ္ဇ ဝိကာလော, သွေ ဂမိဿသီ’’တိ ဝတွာ ကဟာပဏေ နီဟရိတွာ ဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓာပေတွာ ဌပေသုံ။ စောရာ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ဆတ္တမာဏဝကဿ ဂမနမဂ္ဂေ အညတရသ္မိံ ဝနဂဟနေ နိလီနာ အစ္ဆိံသု ‘‘မာဏဝံ မာရေတွာ ကဟာပဏေ ဂဏှိဿာမာ’’တိ။

ဘဂဝါ ပစ္စူသသမယေ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ လောကံ ဝေါလောကေန္တော ဆတ္တမာဏဝကဿ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာနံ, စောရေဟိ မာရိတဿ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံ, တတော သဟ ဝိမာနေန အာဂတဿ တတ္ထ သန္နိပတိတပရိသာယ စ ဓမ္မာဘိသမယံ ဒိသွာ ပဌမတရမေဝ ဂန္တွာ မာဏဝကဿ ဂမနမဂ္ဂေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ။ မာဏဝေါ အာစရိယဓနံ ဂဟေတွာ သေတဗျတော ဥက္ကဋ္ဌာဘိမုခေါ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဘဂဝန္တံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ အဋ္ဌာသိ။ ‘‘ကုဟိံ ဂမိဿသီ’’တိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တော ‘‘ဥက္ကဋ္ဌံ, ဘော ဂေါတမ, ဂမိဿာမိ မယှံ အာစရိယဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ဂရုဒက္ခိဏံ ဒါတု’’န္တိ အာဟ။ အထ ဘဂဝါ ‘‘ဇာနာသိ ပန တွံ, မာဏဝ, တီဏိ သရဏာနိ, ပဉ္စ သီလာနီ’’တိ ဝတွာ တေန ‘‘နာဟံ ဇာနာမိ, ကိမတ္ထိယာနိ ပနေတာနိ ကီဒိသာနိ စာ’’တိ ဝုတ္တေ ‘‘ဣဒမီဒိသ’’န္တိ သရဏဂမနဿ သီလသမာဒါနဿ စ ဖလာနိသံသံ ဝိဘာဝေတွာ ‘‘ဥဂ္ဂဏှာဟိ တာဝ, မာဏဝက, သရဏဂမနဝိဓိ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘သာဓု ဥဂ္ဂဏှိဿာမိ, ကထေထ ဘန္တေ ဘဂဝါ’’တိ တေန ယာစိတော တဿ ရုစိယာ အနုရူပံ ဂါထာဗန္ဓဝသေန သရဏဂမနဝိဓိံ ဒဿေန္တော –

၈၈၆။ ‘‘ယော ဝဒတံ ပဝရော မနုဇေသု, သကျမုနီ ဘဂဝါ ကတကိစ္စော၊

ပါရဂတော ဗလဝီရိယသမင်္ဂီ, တံ သုဂတံ သရဏတ္ထမုပေဟိ။

၈၈၇။ ‘‘ရာဂဝိရာဂမနေဇမသောကံ, ဓမ္မမသင်္ခတမပ္ပဋိကူလံ၊

မဓုရမိမံ ပဂုဏံ သုဝိဘတ္တံ, ဓမ္မမိမံ သရဏတ္ထမုပေဟိ။

၈၈၈။ ‘‘ယတ္ထ စ ဒိန္န မဟပ္ဖလမာဟု, စတူသု သုစီသု ပုရိသယုဂေသု၊

အဋ္ဌ စ ပုဂ္ဂလ ဓမ္မဒသာ တေ, သံဃမိမံ သရဏတ္ထမုပေဟီ’’တိ။ –

တိဿော ဂါထာယော အဘာသိ။

၈၈၆။ တတ္ထ ယောတိ အနိယမိတဝစနံ, တဿ ‘‘တ’’န္တိ ဣမိနာ နိယမနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ဝဒတန္တိ ဝဒန္တာနံ။ ပဝရောတိ သေဋ္ဌော, ကထိကာနံ ဥတ္တမော ဝါဒီဝရောတိ အတ္ထော။ မနုဇေသူတိ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသော ယထာ ‘‘သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာန’’န္တိ။ ဘဂဝါ ပန ဒေဝမနုဿာနမ္ပိ ဗြဟ္မာနမ္ပိ သဗ္ဗေသမ္ပိ သတ္တာနံ ပဝရောယေဝ, ဘဂဝတော စ စရိမဘဝေ မနုဿေသု ဥပ္ပန္နတာယ ဝုတ္တံ ‘‘မနုဇေသူ’’တိ။ တေနေဝါဟ ‘‘သကျမုနီ’’တိ။ သကျကုလပ္ပသုတတာယ သကျော, ကာယမောနေယျာဒီဟိ သမန္နာဂတတော အနဝသေသဿ စ ဉေယျဿ မုနနတော မုနိ စာတိ သကျမုနိ။ ဘာဂျဝန္တတာဒီဟိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ။ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ကာတဗ္ဗဿ ပရိညာဒိပဘေဒဿ သောဠသဝိဓဿ ကိစ္စဿ ကတတ္တာ နိပ္ဖါဒိတတ္တာ ကတကိစ္စော။ ပါရံ သက္ကာယဿ ပရတီရံ နိဗ္ဗာနံ ဂတော သယမ္ဘုဉာဏေန အဓိဂတောတိ ပါရဂတော။ အသဒိသေန ကာယဗလေန, အနညသာဓာရဏေန ဉာဏဗလေန, စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယေန စ သမန္နာဂတတ္တာ ဗလဝီရိယသမင်္ဂီ။ သောဘနဂမနတ္တာ, သုန္ဒရံ ဌာနံ ဂတတ္တာ, သမ္မာ ဂတတ္တာ, သမ္မာ စ ဂဒိတတ္တာ သုဂတော။ တံ သုဂတံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ သရဏတ္ထံ သရဏာယ ပရာယဏာယ အပါယဒုက္ခဝဋ္ဋဒုက္ခပရိတ္တာဏာယ ဥပေဟိ ဥပဂစ္ဆ, အဇ္ဇ ပဋ္ဌာယ အဟိတနိဝတ္တနေန ဟိတသံဝဍ္ဎနေန ‘‘အယံ မေ ဘဂဝါ သရဏံ တာဏံ လေဏံ ပရာယဏံ ဂတိ ပဋိသရဏ’’န္တိ ဘဇ သေဝ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ဝါ ဗုဇ္ဈဿူတိ အတ္ထော။

၈၈၇။ ရာဂဝိရာဂန္တိ အရိယမဂ္ဂမာဟ။ တေန ဟိ အရိယာ အနာဒိကာလဘာဝိတမ္ပိ ရာဂံ ဝိရဇ္ဇေန္တိ။ အနေဇမသောကန္တိ အရိယဖလံ။ တဉှိ ဧဇာသင်္ခါတာယ တဏှာယ အဝသိဋ္ဌာနဉ္စ သောကနိမိတ္တာနံ ကိလေသာနံ သဗ္ဗသော ပဋိပ္ပဿမ္ဘနတော ‘‘အနေဇံ အသောက’’န္တိ စ ဝုစ္စတိ။ ဓမ္မန္တိ သဘာဝဓမ္မံ။ သဘာဝတော ဂဟေတဗ္ဗဓမ္မော ဟေသ ယဒိဒံ မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနာနိ, န ပရိယတ္တိဓမ္မော ဝိယ ပညတ္တိဓမ္မဝသေန။ ဓမ္မန္တိ ဝါ ပရမတ္ထဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနန္တိ အတ္ထော။ သမေစ္စ သမ္ဘုယျ ပစ္စယေဟိ ကတံ သင်္ခတံ, န သင်္ခတန္တိ အသင်္ခတံ။ တဒေဝ နိဗ္ဗာနံ။ နတ္ထိ ဧတ္ထ ကိဉ္စိပိ ပဋိကူလန္တိ အပ္ပဋိကူလံ။ သဝနဝေလာယံ ဥပပရိက္ခဏဝေလာယံ ပဋိပဇ္ဇနဝေလာယန္တိ သဗ္ဗဒါပိ ဣဋ္ဌမေဝါတိ မဓုရံ။ သဗ္ဗညုတညာဏသန္နိဿယာယ ပဋိဘာနသမ္ပဒါယ ပဝတ္တိတတ္တာ သုပ္ပဝတ္တိဘာဝတော နိပုဏဘာဝတော စ ပဂုဏံ။ ဝိဘဇိတဗ္ဗဿ အတ္ထဿ ခန္ဓာဒိဝသေန ကုသလာဒိဝသေန ဥဒ္ဒေသာဒိဝသေန စ သုဋ္ဌု ဝိဘဇနတော သုဝိဘတ္တံ။ တီဟိပိ ပဒေဟိ ပရိယတ္တိဓမ္မမေဝ ဝဒတိ။ တေနေဝ ဟိဿ အာပါထကာလေ ဝိယ ဝိမဒ္ဒနကာလေပိ ကထေန္တဿ ဝိယ သုဏန္တဿာပိ သမ္မုခီဘာဝတော ဥဘတောပစ္စက္ခတာယ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ဣမ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ ဓမ္မန္တိ ယထာဝပဋိပဇ္ဇန္တေ အပါယဒုက္ခပါတတော ဓာရဏတ္ထေန ဓမ္မံ, ဣဒံ စတုဗ္ဗိဓဿာပိ ဓမ္မဿ သာဓာရဏဝစနံ။ ပရိယတ္တိဓမ္မောပိ ဟိ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာနမတ္တာယပိ ယထာဝပဋိပတ္တိယာ အပါယဒုက္ခပါတတော ဓာရေတိ ဧဝ။ ဣမဿ စ အတ္ထဿ ဣဒမေဝ ဝိမာနံ သာဓကန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ သာဓာရဏဘာဝေန ယထာဝုတ္တဓမ္မဿ ပစ္စက္ခံ ကတွာ ဒဿေန္တော ပုန ‘‘ဣမ’’န္တိ အာဟ။

၈၈၈။ ယတ္ထာတိ ယသ္မိံ အရိယသံဃေ။ ဒိန္နန္တိ ပရိစ္စတ္တံ အန္နာဒိဒေယျဓမ္မံ။ ဒိန္န မဟပ္ဖလန္တိ ဂါထာသုခတ္ထံ အနုနာသိကလောပေါ ကတော။ အစ္စန္တမေဝ ကိလေသာသုစိတော ဝိသုဇ္ဈနေန သုစီသု ‘‘သောတာပန္နော သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ ပဋိပန္နော’’တိအာဒိနာ (အ။ နိ။ ၈။၆၀) ဝုတ္တေသု စတူသု ပုရိသယုဂေသု။ အဋ္ဌာတိ မဂ္ဂဋ္ဌဖလဋ္ဌေသု ယုဂဠေ အကတွာ ဝိသုံ ဝိသုံ ဂဟဏေန အဋ္ဌ ပုဂ္ဂလာ။ ဂါထာသုခတ္ထမေဝ စေတ္ထ ‘‘ပုဂ္ဂလ ဓမ္မဒသာ’’တိ ရဿံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော။ ဓမ္မဒသာတိ စတုသစ္စဓမ္မဿ နိဗ္ဗာနဓမ္မဿ စ ပစ္စက္ခတော ဒဿနကာ။ ဒိဋ္ဌိသီလသာမညေန သံဟတဘာဝေန သံဃံ။

ဧဝံ ဘဂဝတာ တီဟိ ဂါထာဟိ သရဏဂုဏသန္ဒဿနေန သဒ္ဓိံ သရဏဂမနဝိဓိမှိ ဝုတ္တေ မာဏဝေါ တံတံသရဏဂုဏာနုဿရဏမုခေန သရဏဂမနဝိဓိနော အတ္တနော ဟဒယေ ဌပိတဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တော တဿာ တဿာ ဂါထာယ အနန္တရံ ‘‘ယော ဝဒတံ ပဝရော’’တိအာဒိနာ တံ တံ ဂါထံ ပစ္စနုဘာသိ။ ဧဝံ ပစ္စနုဘာသိတွာ ဌိတဿ ပဉ္စ သိက္ခာပဒါနိ သရူပတော ဖလာနိသံသတော စ ဝိဘာဝေတွာ တေသံ သမာဒါနဝိဓိံ ကထေသိ။ သော တမ္ပိ သုဋ္ဌု ဥပဓာရေတွာ ပသန္နမာနသော ‘‘ဟန္ဒာဟံ ဘဂဝါ ဂမိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ရတနတ္တယဂုဏံ အနုဿရန္တော တံယေဝ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ။ ဘဂဝါပိ ‘‘အလံ ဣမဿ ဧတ္တကံ ကုသလံ ဒေဝလောကူပပတ္တိယာ’’တိ ဇေတဝနမေဝ အဂမာသိ။

မာဏဝဿ ပန ပသန္နစိတ္တဿ ရတနတ္တယဂုဏံ သလ္လက္ခဏဝသေန ‘‘သရဏံ ဥပေမီ’’တိ ပဝတ္တစိတ္တုပ္ပါဒတာယ သရဏေသု စ, ဘဂဝတာ ဝုတ္တနယေန ပဉ္စန္နံ သီလာနံ အဓိဋ္ဌာနေန သီလေသု စ ပတိဋ္ဌိတဿ တေနေဝ နယေန ရတနတ္တယဂုဏေ အနုဿရန္တဿေဝ ဂစ္ဆန္တဿ စောရာ မဂ္ဂေ ပရိယုဋ္ဌိံသု။ သော တေ အဂဏေတွာ ရတနတ္တယဂုဏေ အနုဿရန္တောယေဝ ဂစ္ဆတိ။ တဉ္စေကော စောရော ဂုမ္ဗန္တရံ ဥပနိဿာယ ဌိတော ဝိသပီတေန သရေန သဟသာဝ ဝိဇ္ဈိတွာ ဇီဝိတက္ခယံ ပါပေတွာ ကဟာပဏဘဏ္ဍိကံ ဂဟေတွာ အတ္တနော သဟာယေဟိ သဒ္ဓိံ ပက္ကာမိ။ မာဏဝေါ ပန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ တိံသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ သုတ္တပ္ပဗုဒ္ဓေါ ဝိယ အစ္ဆရာသဟဿပရိဝုတော သဋ္ဌိသကဋဘာရာလင်္ကာရပဋိမဏ္ဍိတတ္တဘာဝေါ နိဗ္ဗတ္တိ, တဿ ဝိမာနဿ အာဘာ သာတိရေကာနိ ဝီသတိယောဇနာနိ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ။

အထ မာဏဝံ ကာလကတံ ဒိသွာ သေတဗျဂါမဝါသိနော မနုဿာ သေတဗျံ ဂန္တွာ တဿ မာတာပိတူနံ ဥက္ကဋ္ဌဂါမဝါသိနော စ ဥက္ကဋ္ဌံ ဂန္တွာ ဗြာဟ္မဏဿ ပေါက္ခရသာတိဿ ကထေသုံ။ တံ သုတွာ တဿ မာတာပိတရော ဉာတိမိတ္တာ ဗြာဟ္မဏော စ ပေါက္ခရသာတိ သပရိဝါရာ အဿုမုခါ ရောဒမာနာ တံ ပဒေသံ အဂမံသု, ယေဘုယျေန သေတဗျဝါသိနော စ ဥက္ကဋ္ဌဝါသိနော စ ဣစ္ဆာနင်္ဂလဝါသိနော စ သန္နိပတိံသု, မဟာသမာဂမော အဟောသိ။ အထ မာဏဝဿ မာတာပိတရော မဂ္ဂဿ အဝိဒူရေ စိတကံ သဇ္ဇေတွာ သရီရကိစ္စံ ကာတုံ အာရဘိံသု။

အထ ဘဂဝါ စိန္တေသိ ‘‘မယိ ဂတေ ဆတ္တမာဏဝေါ မံ ဝန္ဒိတုံ အာဂမိဿတိ, အာဂတဉ္စ တံ ကတကမ္မံ ကထာပေန္တော ကမ္မဖလံ ပစ္စက္ခံ ကာရေတွာ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ, ဧဝံ မဟာဇနဿ ဓမ္မာဘိသမယော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ တံ ပဒေသံ ဥပဂန္တွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ ဆဗ္ဗဏ္ဏဗုဒ္ဓရံသိယော ဝိဿဇ္ဇေန္တော။ အထ ဆတ္တမာဏဝဒေဝပုတ္တောပိ အတ္တနော သမ္ပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ, တဿာ ကာရဏံ ဥပဓာရေန္တော သရဏဂမနဉ္စ သီလသမာဒါနဉ္စ ဒိသွာ, ဝိမှယဇာတော ဘဂဝတိ သဉ္ဇာတပသာဒဗဟုမာနော ‘‘ဣဒါနေဝါဟံ ဂန္တွာ ဘဂဝန္တဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ ဝန္ဒိဿာမိ, ရတနတ္တယဂုဏေ စ မဟာဇနဿ ပါကဋေ ကရိဿာမီ’’တိ ကတညုတံ နိဿာယ သကလံ တံ အရညပဒေသံ ဧကာလောကံ ကရောန္တော, သဟ ဝိမာနေန အာဂန္တွာ ဝိမာနတော ဩရုယှ မဟတာ ပရိဝါရေန သဒ္ဓိံ ဒိဿမာနရူပေါ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတန္တော အဘိဝါဒေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ တံ ဒိသွာ မဟာဇနော ‘‘ကော နု ခေါ အယံ ဒေဝေါ ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ’’တိ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဇာတော ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ပရိဝါရေသိ။ ဘဂဝါ တေန ကတပုညကမ္မံ ပါကဋံ ကာတုံ –

၈၈၉။ ‘‘န တထာ တပတိ နဘေ သူရိယော, စန္ဒော စ န ဘာသတိ န ဖုဿော၊

ယထာ အတုလမိဒံ မဟပ္ပဘာသံ, ကော နု တွံ တိဒိဝါ မဟိံ ဥပါဂါ။

၈၉၀။ ‘‘ဆိန္ဒတိ ရံသီ ပဘင်္ကရဿ, သာဓိကဝီသတိယောဇနာနိ အာဘာ၊

ရတ္တိမပိ ယထာ ဒိဝံ ကရောတိ, ပရိသုဒ္ဓံ ဝိမလံ သုဘံ ဝိမာနံ။

၈၉၁။ ‘‘ဗဟုပဒုမဝိစိတြပုဏ္ဍရီကံ, ဝေါကိဏ္ဏံ ကုသုမေဟိ နေကစိတ္တံ၊

အရဇဝိရဇဟေမဇာလဆန္နံ, အာကာသေ တပတိ ယထာပိ သူရိယော။

၈၉၂။ ‘‘ရတ္တမ္ဗရပီတဝါသသာဟိ, အဂရုပိယင်္ဂုစန္ဒနုဿဒါဟိ၊

ကဉ္စနတနုသန္နိဘတ္တစာဟိ, ပရိပူရံ ဂဂနံဝ တာရကာဟိ။

၈၉၃။ ‘‘နရနာရိယော ဗဟုကေတ္ထနေကဝဏ္ဏာ, ကုသုမဝိဘူသိတာဘရဏေတ္ထ သုမနာ၊

အနိလပမုဉ္စိတာ ပဝန္တိ သုရဘိံ, တပနိယဝိတတာ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၈၉၄။ ‘‘ကိဿ သံယမဿ အယံ ဝိပါကော, ကေနာသိ ကမ္မဖလေနိဓူပပန္နော၊

ယထာ စ တေ အဓိဂတမိဒံ ဝိမာနံ, တဒနုပဒံ အဝစာသိ ဣဂ္ဃ ပုဋ္ဌော’’တိ။ –

တံ ဒေဝပုတ္တံ ပဋိပုစ္ဆိ။

၈၈၆။ တတ္ထ တပတီတိ ဒိပ္ပတိ။ နဘေတိ အာကာသေ။ ဖုဿောတိ ဖုဿတာရကာ။ အတုလန္တိ အနုပမံ, အပ္ပမာဏံ ဝါ။ ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ဣဒံ တဝ ဝိမာနံ အနုပမံ အပ္ပမာဏံ ပဘဿရဘာဝေန တတော ဧဝ မဟပ္ပဘာသံ အာကာသေ ဒိပ္ပတိ, န တထာ တာရကရူပါနိ ဒိပ္ပန္တိ, န စန္ဒော, တာနိ တာဝ တိဋ္ဌန္တု, နာပိ သူရိယော ဒိပ္ပတိ, ဧဝံဘူတော ကော နု တွံ ဒေဝလောကတော ဣမံ ဘူမိပဒေသံ ဥပဂတော, တံ ပါကဋံ ကတွာ ဣမဿ မဟာဇနဿ ကထေဟီတိ။

၈၉၀။ ဆိန္ဒတီတိ ဝိစ္ဆိန္ဒတိ, ပဝတ္တိတုံ အဒေန္တော ပဋိဟနတီတိ အတ္ထော။ ရံသီတိ ရသ္မိယော။ ပဘင်္ကရဿာတိ သူရိယဿ။ တဿ စ ဝိမာနဿ ပဘာ သမန္တတော ပဉ္စဝီသတိ ယောဇနာနိ ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ။ တေနာဟ ‘‘သာဓိကဝီသတိယောဇနာနိ အာဘာ’’တိ။ ရတ္တိမပိ ယထာ ဒိဝံ ကရောတီတိ အတ္တနော ပဘာယ အန္ဓကာရံ ဝိဓမန္တံ ရတ္တိဘာဂမ္ပိ ဒိဝသဘာဂံ ဝိယ ကရောတိ။ ပရိသမန္တတော အန္တော စေဝ ဗဟိ စ သုဒ္ဓတာယ ပရိသုဒ္ဓံ။ သဗ္ဗသော မလာဘာဝေန ဝိမလံ။ သုန္ဒရတာယ သုဘံ။

၈၉၁။ ဗဟုပဒုမဝိစိတြပုဏ္ဍရီကန္တိ ဗဟုဝိဓရတ္တကမလဉ္စေဝ ဝိစိတ္တဝဏ္ဏသေတကမလဉ္စ။ သေတကမလံ ပဒုမံ, ရတ္တကမလံ ပုဏ္ဍရီကန္တိ ဝဒန္တိ။ ဝေါကိဏ္ဏံ ကုသုမေဟီတိ အညေဟိ စ နာနာဝိဓေဟိ ပုပ္ဖေဟိ သမောကိဏ္ဏံ။ နေကစိတ္တန္တိ မာလာကမ္မလတာကမ္မာဒိနာနာဝိဓဝိစိတ္တံ။ အရဇဝိရဇဟေမဇာလဆန္နန္တိ သယံ အပဂတရဇံ ဝိရဇေန နိဒ္ဒေါသေန ကဉ္စနဇာလေန ဆာဒိတံ။

၈၉၂။ ရတ္တမ္ဗရပီတဝါသသာဟီတိ ရတ္တဝတ္ထာဟိ စေဝ ပီတဝတ္ထာဟိ စ။ ဧကာ ဟိ ရတ္တံ ဒိဗ္ဗဝတ္ထံ နိဝါသေတွာ ပီတံ ဥတ္တရိယံ ကရောတိ, အပရာ ပီတံ နိဝါသေတွာ ရတ္တံ ဥတ္တရိယံ ကရောတိ။ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ရတ္တမ္ဗရပီတဝါသသာဟီ’’တိ။ အဂရုပိယင်္ဂုစန္ဒနုဿဒါဟီတိ အဂရုဂန္ဓေန ပိယင်္ဂုမာလာဟိ စန္ဒနဂန္ဓေဟိ စ ဥဿဒါဟိ, ဥဿန္နဒိဗ္ဗာဂရုဂန္ဓာဒိကာဟီတိ အတ္ထော။ ကဉ္စနတနုသန္နိဘတ္တစာဟီတိ ကနကသဒိသသုခုမစ္ဆဝီဟိ။ ပရိပူရန္တိ တဟံ တဟံ ဝိစရန္တီဟိ သင်္ဂီတိပသုတာဟိ စ ပရိပုဏ္ဏံ။

၈၉၃။ ဗဟုကေတ္ထာတိ ဗဟုကာ ဧတ္ထ။ အနေကဝဏ္ဏာတိ နာနာရူပါ။ ကုသမဝိဘူသိတာဘရဏာတိ ဝိသေသတော သုရဘိဝါယနတ္ထံ ဒိဗ္ဗကုသုမေဟိ အလင်္ကတဒိဗ္ဗာဘရဏာ။ ဧတ္ထာတိ ဧတသ္မိံ ဝိမာနေ။ သုမနာတိ သုန္ဒရမနာ ပမုဒိတစိတ္တာ။ အနိလပမုဉ္စိတာ ပဝန္တိ သုရဘိန္တိ အနိလေန ပမုဉ္စိတဂန္ဓာနံ ပုပ္ဖါနံ ဝါယုနာ ဝိမုတ္တပတ္တပုဋံ ဝိယ ဝိဗန္ဓတာယ ဝိကသိတတာယ စ သုဂန္ဓံ ပဝါယန္တိ။ ‘‘အနိလပဓူပိတာ’’တိပိ ပဌန္တိ, ဝါတေန မန္ဒံ အာဝုယှမာနာ ဟေမမယပုပ္ဖါတိ အတ္ထော။ ကနကစီရကာဒီဟိ ဝေဏိအာဒီသု ဩတတတာယ တပနိယဝိတတာ။ ယေဘုယျေန ကဉ္စနာဘရဏေဟိ အစ္ဆာဒိတသရီရတာယ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။ နရနာရိယောတိ ဒေဝပုတ္တာ ဒေဝဓီတရော စ ဗဟုကာ ဧတ္ထ တဝ ဝိမာနေတိ ဒဿေတိ။

၈၉၄။ ဣင်္ဃာတိ စောဒနတ္ထေ နိပါတော ပုဋ္ဌောတိ ပုစ္ဆိတော ဣမဿ မဟာဇနဿ ကမ္မဖလပစ္စက္ခဘာဝါယာတိ အဓိပ္ပါယော။

တတော ဒေဝပုတ္တော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၈၉၅။ ‘‘သယမိဓ ပထေ သမေစ္စ မာဏဝေန, သတ္ထာနုသာသိ အနုကမ္ပမာနော၊

တဝ ရတနဝရဿ ဓမ္မံ သုတွာ, ကရိဿာမီတိ စ ဗြဝိတ္ထ ဆတ္တော။

၈၉၆။ ‘‘ဇိနဝရပဝရံ ဥပေဟိ သရဏံ, ဓမ္မဉ္စာပိ တထေဝ ဘိက္ခုသံဃံ၊

နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေ, ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိံ။

၈၉၇။ ‘‘မာ စ ပါဏဝဓံ ဝိဝိဓံ စရဿု အသုစိံ,

န ဟိ ပါဏေသု အသညတံ အဝဏ္ဏယိံသု သပ္ပညာ၊

နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေ, ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိံ။

၈၉၈။ ‘‘မာ စ ပရဇနဿ ရက္ခိတမ္ပိ, အာဒါတဗ္ဗမမညိထော အဒိန္နံ၊

နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေ, ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိံ။

၈၉၉။ ‘‘မာ စ ပရဇနဿ ရက္ခိတာယော, ပရဘရိယာ အဂမာ အနရိယမေတံ၊

နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေ, ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိံ။

၉၀၀။ ‘‘မာ စ ဝိတထံ အညထာ အဘာဏိ, န ဟိ မုသာဝါဒံ အဝဏ္ဏယိံသု သပ္ပညာ၊

နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေ, ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိံ။

၉၀၁။ ‘‘ယေန စ ပုရိသဿ အပေတိ သညာ, တံ မဇ္ဇံ ပရိဝဇ္ဇယဿု သဗ္ဗံ၊

နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေ, ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိံ။

၉၀၂။ ‘‘သွာဟံ ဣဓ ပဉ္စ သိက္ခာ ကရိတွာ, ပဋိပဇ္ဇိတွာ တထာဂတဿ ဓမ္မေ၊

ဒွေပထမဂမာသိံ စောရမဇ္ဈေ, တေ မံ တတ္ထ ဝဓိံသု ဘောဂဟေတု။

၉၀၃။ ‘‘ဧတ္တကမိဒံ အနုဿရာမိ ကုသလံ, တတော ပရံ န မေ ဝိဇ္ဇတိ အညံ၊

တေန သုစရိတေန ကမ္မုနာဟံ, ဥပ္ပန္နော တိဒိဝေသု ကာမကာမီ။

၉၀၄။ ‘‘ပဿ ခဏမုဟုတ္တသညမဿ, အနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိယာ ဝိပါကံ၊

ဇလမိဝ ယသသာ သမေက္ခမာနာ, ဗဟုကာမံ ပိဟယန္တိ ဟီနကမ္မာ။

၉၀၅။ ‘‘ပဿ ကတိပယာယ ဒေသနာယ, သုဂတိဉ္စမှိ ဂတော သုခဉ္စ ပတ္တော၊

ယေ စ တေ သတတံ သုဏန္တိ ဓမ္မံ, မညေ တေ အမတံ ဖုသန္တိ ခေမံ။

၉၀၆။ ‘‘အပ္ပမ္ပိ ကတံ မဟာဝိပါကံ, ဝိပုလံ ဟောတိ တထာဂတဿ ဓမ္မေ၊

ပဿ ကတပုညတာယ ဆတ္တော, ဩဘာသေတိ ပထဝိံ ယထာပိ သူရိယော။

၉၀၇။ ‘‘ကိမိဒံ ကုသလံ ကိမာစရေမ, ဣစ္စေကေ ဟိ သမေစ္စ မန္တယန္တိ၊

တေ မယံ ပုနရေဝ လဒ္ဓ မာနုသတ္တံ, ပဋိပန္နာ ဝိဟရေမု သီလဝန္တော။

၉၀၈။ ‘‘ဗဟုကာရော အနုကမ္ပကော စ သတ္ထာ, ဣတိ မေ သတိ အဂမာ ဒိဝါ ဒိဝဿ၊

သွာဟံ ဥပဂတောမှိ သစ္စနာမံ, အနုကမ္ပဿု ပုနပိ သုဏေမှ ဓမ္မံ။

၉၀၉။ ‘‘ယေ စိဓ ပဇဟန္တိ ကာမရာဂံ, ဘဝရာဂါနုသယဉ္စ ပဟာယ မောဟံ၊

န စ တေ ပုန မုပေန္တိ ဂဗ္ဘသေယျံ, ပရိနိဗ္ဗာနဂတာ ဟိ သီတိဘူတာ’’တိ။

၈၉၅။ တတ္ထ သယမိဓ ပထေ သမေစ္စ မာဏဝေနာတိ ဣဓ ဣမသ္မိံ ပထေ မဟာမဂ္ဂေ သယမေဝ ဥပဂတေန မာဏဝေန ဗြာဟ္မဏကုမာရေန သမေစ္စ သမာဂန္တွာ။ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ သတ္တာနံ ယထာရဟမနုသာသနတော သတ္ထာ ဘဂဝါ, တွံ ယံ မာဏဝံ ယထာဓမ္မံ အနုသာသိ အနုကမ္ပမာနော အနုဂ္ဂဏှန္တော, တဝ ရတနဝရဿ အဂ္ဂရတနဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ, တံ ဓမ္မံ သုတွာ ဣတိ ဧဝံ ကရိဿာမိ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိဿာမီတိ, သော ဆတ္တော ဆတ္တနာမကော မာဏဝေါ ဗြဝိတ္ထ ကထေသီတိ ပဒယောဇနာ။

၈၉၆။ ဧဝံ ယထာပုစ္ဆိတံ ကမ္မံ ကာရဏတော ဒဿေတွာ ဣဒါနိ တံ သရူပတော ဝိဘာဂတော စ ဒဿေန္တော သတ္ထာရာ သမာဒပိတဘာဝံ အတ္တနာ စ တတ္ထ ပစ္ဆာ ပတိဋ္ဌိတဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ဇိနဝရပဝရ’’န္တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ နောတိ ပဌမံ အဝေါစဟံ ဘန္တေတိ ဘန္တေ ဘဂဝါ ‘‘သရဏဂမနံ ဇာနာသီ’’တိ တယာ ဝုတ္တော ‘‘နော’’တိ န ‘‘ဇာနာမီ’’တိ ပဌမံ အဝေါစံ အဟံ။ ပစ္ဆာ တေ ဝစနံ တထေဝကာသိန္တိ ပစ္ဆာ တယာ ဝုတ္တံ ကထံ ပရိဝတ္တေန္တော တဝ ဝစနံ တထေဝ အကာသိံ ပဋိပဇ္ဇိံ, တီဏိပိ သရဏာနိ ဥပဂစ္ဆိန္တိ အတ္ထော။

၈၉၇။ ဝိဝိဓန္တိ ဥစ္စာဝစံ, အပ္ပသာဝဇ္ဇံ မဟာသာဝဇ္ဇဉ္စာတိ အတ္ထော။ မာ စရဿူတိ မာ အကာသိ။ အသုစိန္တိ ကိလေသာသုစိမိဿတာယ န သုစိံ။ ပါဏေသု အသညတန္တိ ပါဏဃာတတော အဝိရတံ။ န ဟိ အဝဏ္ဏယိံသူတိ န ဟိ ဝဏ္ဏယန္တိ။ ပစ္စူပ္ပန္နကာလတ္ထေ ဟိ ဣဒံ အတီတကာလဝစနံ။ အထ ဝါ ‘‘အဝဏ္ဏယိံသူ’’တိ ဧကဒေသေန သကလဿ ကာလဿ ဥပလက္ခဏံ, တသ္မာ ယထာ န ဝဏ္ဏယိံသု အတီတမဒ္ဓါနံ, ဧဝံ ဧတရဟိပိ န ဝဏ္ဏယန္တိ, အနာဂတေပိ န ဝဏ္ဏယိဿန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၈၉၈-၉၀၀။ ပရဇနဿ ရက္ခိတန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတဝတ္ထု။ တေနာဟ ‘‘အဒိန္န’’န္တိ။ မာ အဂမာတိ မာ အဇ္ဈာစရိ။ ဝိတထန္တိ အတထံ, မုသာတိ အတ္ထော။ အညထာတိ အညထာဝ, ဝိတထသညီ ဧဝံ ဝိတထန္တိ ဇာနန္တော ဧဝံ မာ ဘဏီတိ အတ္ထော။

၉၀၁။ ယေနာတိ ယေန မဇ္ဇေန, ပီတေနာတိ အဓိပ္ပါယော။ အပေတီတိ ဝိဂစ္ဆတိ။ သညာတိ ဓမ္မသညာ, လောကသညာ ဧဝ ဝါ။ သဗ္ဗန္တိ အနဝသေသံ, ဗီဇတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော။

၉၀၂။ သွာဟန္တိ သော တဒါ ဆတ္တမာဏဝဘူတော အဟံ။ ဣဓ ဣမသ္မိံ မဂ္ဂပဒေသေ, ဣမသ္မိံ ဝါ တဝ သာသနေ။ တေနာဟ ‘‘တထာဂတဿ ဓမ္မေ’’တိ။ ပဉ္စ သိက္ခာတိ ပဉ္စ သီလာနိ။ ကရိတွာတိ အာဒိယိတွာ, အဓိဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော။ ဒွေပထန္တိ ဒွိန္နံ ဂါမသီမာနံ ဝေမဇ္ဈဘူတံ ပထံ, သီမန္တရိကပထန္တိ အတ္ထော။ တေတိ တေ စောရာ။ တတ္ထာတိ သီမန္တရိကမဂ္ဂေ။ ဘောဂဟေတူတိ အာမိသကိဉ္စိက္ခနိမိတ္တံ။

၉၀၃။ တတောတိ ယထာဝုတ္တကုသလတော ပရံ ဥပရိ အညံ ကုသလံ န ဝိဇ္ဇတိ န ဥပလဗ္ဘတိ, ယမဟံ အနုဿရေယျန္တိ အတ္ထော။ ကာမကာမီတိ ယထိစ္ဆိတကာမဂုဏသမင်္ဂီ။

၉၀၄။ ခဏမုဟုတ္တသညမဿာတိ ခဏမုဟုတ္တမတ္တံ ပဝတ္တသီလဿ။ အနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိယာတိ ယထာဓိဂတဿ ဖလဿ အနုရူပဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇမာနဿ ဘဂဝါ ပဿ, တုယှံ ဩဝါဒဓမ္မဿ ဝါ အနုရူပါယ ဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဝုတ္တနိယာမေနေဝ သရဏဂမနဿ သီလသမာဒါနဿ စာတိ အတ္ထော။ ဇလမိဝ ယသသာတိ ဣဒ္ဓိယာ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ စ ဇလန္တံ ဝိယ။ သမေက္ခမာနာတိ ပဿန္တာ။ ဗဟုကာတိ ဗဟဝေါ။ ပိဟယန္တီတိ ‘‘ကထံ နု ခေါ မယံ ဧဒိသာ ဘဝေယျာမာ’’တိ ပတ္ထေန္တိ။ ဟီနကမ္မာတိ မမ သမ္ပတ္တိတော နိဟီနဘောဂါ။

၉၀၅။ ကတိပယာယာတိ အပ္ပိကာယ။ ယေတိ ယေ ဘိက္ခူ စေဝ ဥပါသကာဒယော စ။ စ-သဒ္ဒေါ ဗျတိရေကေ။ တေတိ တဝ။ သတတန္တိ ဒိဝသေ ဒိဝသေ။

၉၀၆။ ဝိပုလန္တိ ဥဠာရဖလံ ဝိပုလာနုဘာဝံ။ တထာဂတဿ ဓမ္မေတိ တထာဂတဿ သာသနေ ဩဝါဒေ ဌတွာ ကတန္တိ ယောဇနာ။ ဧဝံ အနုဒ္ဒေသိကဝသေန ဝုတ္တမေဝတ္ထံ အတ္တုဒ္ဒေသိကဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘ပဿာ’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ ပဿာတိ ဘဂဝန္တံ ဝဒတိ, အတ္တာနမေဝ ဝါ အညံ ဝိယ စ ကတွာ ဝဒတိ။

၉၀၇။ ကိမိဒံ ကုသလံ ကိမာစရေမာတိ ကုသလံ နာမေတံ ကိံသဘာဝံ ကီဒိသံ, ကထံ ဝါ တံ အာစရေယျာမ။ ဣစ္စေကေ ဟိ သမေစ္စ မန္တယန္တီတိ ဧဝမေကေ သမေစ္စ သမာဂန္တွာ ပထဝိံ ပရိဝတ္တေန္တာ ဝိယ သိနေရုံ ဥက္ခိပန္တာ ဝိယ စ သုဒုက္ကရံ ကတွာ မန္တယန္တိ ဝိစာရေန္တိ, မယံ ပန အကိစ္ဆေနေဝ ပုနပိ ကုသလံ အာစရေယျာမာတိ အဓိပ္ပါယော။ တေနေဝါဟ ‘‘မယ’’န္တိအာဒိ။

၉၀၈။ ဗဟုကာရောတိ ဗဟူပကာရော, မဟာဥပကာရော ဝါ။ အနုကမ္ပကောတိ ကာရုဏိကော။ မ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော။ ဣတီတိ ဧဝံ, ဘဂဝတော အတ္တနိ ပဋိပန္နာကာရံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ မေ သတီတိ မယိ သတိ ဝိဇ္ဇမာနေ, စောရေဟိ အဝဓိတေ ဧဝါတိ အတ္ထော။ ဒိဝါ ဒိဝဿာတိ ဒိဝသဿပိ ဒိဝါ, ကာလဿေဝါတိ အတ္ထော။ သွာဟန္တိ သော ဆတ္တမာဏဝဘူတော အဟံ။ သစ္စနာမန္တိ ‘‘ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိအာဒိနာမေဟိ အဝိတထနာမံ ဘူတတ္ထနာမံ။ အနုကမ္ပဿူတိ အနုဂ္ဂဏှာဟိ။ ပုနပီတိ ဘိယျောပိ သုဏေမု, တဝ ဓမ္မံ သုဏေယျာမယေဝါတိ အတ္ထော။

ဧဝံ ဒေဝပုတ္တော သဗ္ဗမေတံ ကတညုတာဘာဝေ ဌတွာ သတ္ထု ပယိရုပါသနေ စ ဓမ္မဿဝနေ စ အတိတ္တိမေဝ ဒီပေန္တော ဝဒတိ။ ဘဂဝါ ဒေဝပုတ္တဿ စ တတ္ထ သန္နိပတိတပရိသာယ စ အဇ္ဈာသယံ ဩလောကေတွာ အနုပုဗ္ဗိကထံ ကထေသိ။ အထ နေသံ အလ္လစိတ္တတံ ဉတွာ သာမုက္ကံသိကံ ဓမ္မဒေသနံ ပကာသေသိ။ ဒေသနာပရိယောသာနေ ဒေဝပုတ္တော စေဝ မာတာပိတရော စဿ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိံသု, မဟတော စ ဇနကာယဿ ဓမ္မာဘိသမယော အဟောသိ။

၉၀၉။ ပဌမဖလေ ပတိဋ္ဌိတော ဒေဝပုတ္တော ဥပရိမဂ္ဂေသု အတ္တနော ဂရုစိတ္တီကာရံ, တဒဓိဂမဿ စ မဟာနိသံသတံ ဝိဘာဝေန္တော ‘‘ယေ စိဓ ပဇဟန္တိ ကာမရာဂ’’န္တိ ပရိယောသာနဂါထမာဟ။ တဿတ္ထော – ယေ ဣဓ ဣမသ္မိံ သာသနေ ဌိတာ ပဇဟန္တိ အနဝသေသတော သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ ကာမရာဂံ, န စ တေ ပုန ဥပေန္တိ ဂဗ္ဘသေယျံ ဩရမ္ဘာဂိယာနံ သံယောဇနာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ။ ယေ စ ပန ပဟာယ မောဟံ သဗ္ဗသော သမုဂ္ဃါတေတွာ ဘဝရာဂါနုသယဉ္စ ပဇဟန္တိ, တေ ပုန ဥပေန္တိ ဂဗ္ဘသေယျန္တိ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ ကသ္မာ? ပရိနိဗ္ဗာနဂတာ ဟိ သီတိဘူတာ, တေ ဟိ ဥတ္တမပုရိသာ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာနံ ဂတာ ဧဝံ ဣဓေဝ သဗ္ဗဝေဒယိတာနံ သဗ္ဗပရိဠာဟာနံ ဗျန္တိဘာဝေန သီတိဘူတာ။

ဣတိ ဒေဝပုတ္တော အတ္တနော အရိယသောတသမာပန္နဘာဝံ ပဝေဒေန္တော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ဒေသနာယ ကူဋံ ဂဟေတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ အပစိတိံ ဒဿေတွာ မာတာပိတရော အာပုစ္ဆိတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော, သတ္ထာပိ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဂတော သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန။ မာဏဝဿ ပန မာတာပိတရော ဗြာဟ္မဏော ပေါက္ခရသာတိ သဗ္ဗော စ မဟာဇနော ဘဂဝန္တံ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တိ။ ဘဂဝါ ဇေတဝနံ ဂန္တွာ သန္နိပတိတာယ ပရိသာယ ဣမံ ဝိမာနံ ဝိတ္ထာရတော ကထေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

ဆတ္တမာဏဝကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၄။ ကက္ကဋကရသဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ ကက္ကဋကရသဒါယကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အာရဒ္ဓဝိပဿကော ကဏ္ဏသူလေန ပီဠိတော အကလ္လသရီရတာယ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတုံ နာသက္ခိ, ဝေဇ္ဇေဟိ ဝုတ္တဝိဓိနာ ဘေသဇ္ဇေ ကတေပိ ရောဂေါ န ဝူပသမိ။ သော ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ အထဿ ဘဂဝါ ‘‘ကက္ကဋကရသဘောဇနံ သပ္ပါယ’’န္တိ ဉတွာ အာဟ ‘‘ဂစ္ဆ တွံ ဘိက္ခု မဂဓခေတ္တေ ပိဏ္ဍာယ စရာဟီ’’တိ။

သော ဘိက္ခု ‘‘ဒီဃဒဿိနာ အဒ္ဓါ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘သာဓု ဘန္တေ’’တိ ဘဂဝတော ပဋိဿုဏိတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ မဂဓခေတ္တံ ဂန္တွာ အညတရဿ ခေတ္တပါလဿ ကုဋိယာ ဒွါရေ ပိဏ္ဍာယ အဋ္ဌာသိ။ သော စ ခေတ္တပါလော ကက္ကဋကရသံ သမ္ပာဒေတွာ ဘတ္တဉ္စ ပစိတွာ ‘‘ထောကံ ဝိဿမိတွာ ဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ နိသိန္နော ထေရံ ဒိသွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ကုဋိကာယံ နိသီဒါပေတွာ ကက္ကဋကရသဘတ္တံ အဒါသိ။ ထေရဿ တံ ဘတ္တံ ထောကံ ဘုတ္တဿယေဝ ကဏ္ဏသူလံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ, ဃဋသတေန နှာတော ဝိယ အဟောသိ။ သော သပ္ပါယာဟာရဝသေန စိတ္တဖာသုကံ လဘိတွာ ဝိပဿနာဝသေန စိတ္တံ အဘိနိန္နာမေန္တော အပရိယောသိတေယေဝ ဘောဇနေ အနဝသေသတော အာသဝေ ခေပေတွာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌာယ ခေတ္တပါလံ အာဟ ‘‘ဥပါသက, တဝ ပိဏ္ဍပါတဘောဇနေန မယှံ ရောဂေါ ဝူပသန္တော, ကာယစိတ္တံ ကလ္လံ ဇာတံ, တွမ္ပိ ဣမဿ ပုညဿ ဖလေန ဝိဂတကာယစိတ္တဒုက္ခော ဘဝိဿသီ’’တိ ဝတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ။

ခေတ္တပါလော အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ ဒွါဒသယောဇနိကေ မဏိထမ္ဘေ ကနကဝိမာနေ သတ္တသတကူဋာဂါရပဋိမဏ္ဍိတေ ဝေဠုရိယမယဂဗ္ဘေ နိဗ္ဗတ္တိ, ဒွါရေ စဿ ယထူပစိတကမ္မသံသူစကော မုတ္တာသိက္ကာဂတော သုဝဏ္ဏကက္ကဋကော ဩလမ္ဗမာနော အဋ္ဌာသိ။ အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန တတ္ထ ဂတော တံ ဒိသွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၉၁၀။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၉၁၁။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ, နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၉၁၂။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၉၁၃။ ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝ မဟာနုဘာဝ, မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

သောပိဿ ဗျာကာသိ, တံ ဒဿေတုံ –

၉၁၄။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော, မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတော၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ။ – ဝုတ္တံ၊

၉၁၅။ ‘‘သတိသမုပ္ပါဒကရော, ဒွါရေ ကက္ကဋကော ဌိတော၊

နိဋ္ဌိတော ဇာတရူပဿ, သောဘတိ ဒသပါဒကော။

၉၁၆။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, တေန မေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ မေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ။

၉၁၇။ ‘‘အက္ခာမိ တေ ဘိက္ခု မဟာနုဘာဝ, မနုဿဘူတော ယမကာသိ ပုညံ၊

တေနမှိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၁၀။ တတ္ထ ဥစ္စန္တိ အစ္စုဂ္ဂတံ။ မဏိထူဏန္တိ ပဒုမရာဂါဒိမဏိမယထမ္ဘံ။ သမန္တတောတိ စတူသုပိ ပဿေသု။ ရုစကတ္ထတာတိ တဿံ တဿံ ဘူမိယံ သုဝဏ္ဏဖလကေဟိ အတ္ထတာ။

၉၁၁။ ပိဝသိ ခါဒသိ စာတိ ကာလေန ကာလံ ဥပယုဇ္ဇမာနံ ဂန္ဓပါနံ သုဓာဘောဇနဉ္စ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ ပဝဒန္တီတိ ပဝဇ္ဇန္တိ။ ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စာတိ ဒိဗ္ဗာ ရသာ အနပ္ပကာ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ တဝ ဝိမာနေ သံဝိဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော။ သုဝဏ္ဏဆန္နာတိ ဟေမာဘရဏဝိဘူသိတာ။

၉၁၅။ သတိသမုပ္ပါဒကရောတိ သတုပ္ပါဒကရော, ယေန ပုညကမ္မေန အယံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိ မယာ လဒ္ဓါ, တတ္ထ သတုပ္ပါဒဿ ကာရကော, ‘‘ကက္ကဋကရသဒါနေန အယံ တယာ သမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါ’’တိ ဧဝံ သတုပ္ပါဒံ ကရောန္တောတိ အတ္ထော။ နိဋ္ဌိတော ဇာတရူပဿာတိ ဇာတရူပေန သိဒ္ဓေါ ဇာတရူပမယော။ ဧကမေကသ္မိံ ပဿေ ပဉ္စ ပဉ္စ ကတွာ ဒသ ပါဒါ ဧတဿာတိ ဒသပါဒကော ဒွါရေ ကက္ကဋကော ဌိတော သောဘတိ။ သော ဧဝ မမ ပုညကမ္မံ တာဒိသာနံ မဟေသီနံ ဝိဘာဝေတိ, န ဧတ္ထ မယာ ဝတ္တဗ္ဗံ အတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော။ တေနာဟ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော’’တိအာဒိ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ကက္ကဋကရသဒါယကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၅။ ဒွါရပါလကဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏန္တိ ဒွါရပါလကဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန စ သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရော ဥပါသကော စတ္တာရိ နိစ္စဘတ္တာနိ သံဃဿ ဒေတိ။ တဿ ပန ဂေဟံ ပရိယန္တေ ဌိတံ စောရဘယေန ယေဘုယျေန ပိဟိတဒွါရမေဝ ဟောတိ။ ဘိက္ခူ ဂန္တွာ ကဒါစိ ဒွါရဿ ပိဟိတတ္တာ ဘတ္တံ အလဒ္ဓါဝ ပဋိဂစ္ဆန္တိ။ ဥပါသကော ဘရိယံ အာဟ ‘‘ကိံ, ဘဒ္ဒေ, အယျာနံ သက္ကစ္စံ ဘိက္ခာ ဒီယတီ’’တိ? သာ အာဟ ‘‘ဧကေသု ဒိဝသေသု အယျာ နာဂမိံသူ’’တိ။ ‘‘ကိံ ကာရဏ’’န္တိ? ‘‘ဒွါရဿ ပိဟိတတ္တာ မညေ’’တိ။ တံ သုတွာ ဥပါသကော သံဝေဂပ္ပတ္တော ဟုတွာ ဧကံ ပုရိသံ ဒွါရပါလံ ကတွာ ဌပေသိ ‘‘တွံ အဇ္ဇတော ပဋ္ဌာယ ဒွါရံ ရက္ခန္တော နိသီဒ, ယဒါ စ အယျာ အာဂမိဿန္တိ, တဒါ တေ ပဝေသေတွာ ပဝိဋ္ဌာနံ နေသံ ပတ္တပဋိဂ္ဂဟဏအာသနပညာပနာဒိ သဗ္ဗံ ယုတ္တပယုတ္တံ ဇာနာဟီ’’တိ။ သော ‘‘သာဓူ’’တိ တထာ ကရောန္တော ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ဥပ္ပန္နသဒ္ဓေါ ကမ္မဖလံ သဒ္ဒဟိတွာ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌဟိ, သက္ကစ္စံ ဘိက္ခူ ဥပဋ္ဌဟိ။

အပရဘာဂေ နိစ္စဘတ္တဒါယကော ဥပါသကော ကာလံ ကတွာ ယာမေသု နိဗ္ဗတ္တိ။ ဒွါရပါလော ပန သက္ကစ္စံ ဘိက္ခူနံ ဥပဋ္ဌဟိတွာ ပရဿ ပရိစ္စာဂေ ဝေယျာဝစ္စကရဏေန အနုမောဒနေန စ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ။ တဿ ဒွါဒသယောဇနိကံ ကနကဝိမာနန္တိအာဒိ သဗ္ဗံ ကက္ကဋကဝိမာနေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနဂါထာ ဧဝမာဂတာ –

၉၁၈။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၉၁၉။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ, နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၉၂၀။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၂၂။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၉၂၃။ ‘‘ဒိဗ္ဗံ မမံ ဝဿသဟဿမာယု, ဝါစာဘိဂီတံ မနသာ ပဝတ္တိတံ၊

ဧတ္တာဝတာ ဌဿတိ ပုညကမ္မော, ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော။

၉၂၄။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၂၃။ တတ္ထ ဒိဗ္ဗံ မမံ ဝဿသဟဿမာယူတိ ယသ္မိံ ဒေဝနိကာယေ သယံ ဥပ္ပန္နော, တေသံ တာဝတိံသဒေဝါနံ အာယုပ္ပမာဏမေဝ ဝဒတိ။ တေသဉှိ မနုဿာနံ ဂဏနာယ ဝဿသတံ ဧကော ရတ္တိဒိဝေါ, တာယ ရတ္တိယာ တိံသရတ္တိကော မာသော, တေန မာသေန ဒွါဒသမာသိကော သံဝစ္ဆရော, တေန သံဝစ္ဆရေန သဟဿသံဝစ္ဆရာနိ အာယု, တံ မနုဿာနံ ဂဏနာယ တိဿော ဝဿကောဋိယော သဋ္ဌိ စ ဝဿသတသဟဿာနိ ဟောန္တိ။ ဝါစာဘိဂီတန္တိ ဝါစာယ အဘိဂီတံ, ‘‘အာဂစ္ဆန္တု အယျာ, ဣဒံ အာသနံ ပညတ္တံ, ဣဓ နိသီဒထာ’’တိအာဒိနာ, ‘‘ကိံ အယျာနံ သရီရဿ အာရောဂျံ, ကိံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဖာသုက’’န္တိအာဒိနာ ပဋိသန္ထာရဝသေန စ ဝါစာယ ကထိတမတ္တံ။ မနသာ ပဝတ္တိတန္တိ ‘‘ဣမေ အယျာ ပေသလာ ဗြဟ္မစာရိနော ဓမ္မစာရိနော’’တိအာဒိနာ စိတ္တေန ပဝတ္တိတံ ပသာဒမတ္တံ, န ပန မမ သန္တကံ ကိဉ္စိ ပရိစ္စတ္တံ အတ္ထီတိ ဒဿေတိ။ ဧတ္တာဝတာတိ ဧတ္တကေန ဧဝံ ကထနမတ္တေန ပသာဒမတ္တေနပိ။ ဌဿတိ ပုညကမ္မောတိ ကတပုညော နာမ ဟုတွာ ဒေဝလောကေ ဌဿတိ စိရံ ပဝတ္တိဿတိ, တိဋ္ဌန္တော စ ဒိဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂီဘူတော တသ္မိံ ဒေဝနိကာယေ ဒေဝါနံ ဝလဉ္ဇနိယာမေနေဝ ဒိဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမင်္ဂီဘူတော သမန္နာဂတော ဟုတွာ ဣန္ဒြိယာနိ ပရိစာရေန္တော ဝိဟရတီတိ အတ္ထော။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဒွါရပါလကဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၆။ ပဌမကရဏီယဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏန္တိ ကရဏီယဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန သာဝတ္ထိဝါသီ ဧကော ဥပါသကော နှာနောပကရဏာနိ ဂဟေတွာ အစိရဝတိံ ဂန္တွာ နှတွာ အာဂစ္ဆန္တော ဘဂဝန္တံ သာဝတ္ထိံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ ‘‘ဘန္တေ ကေန နိမန္တိတာ’’တိ။ ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ။ သော ကေနစိ အနိမန္တိတဘာဝံ ဉတွာ အာဟ ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘတ္တံ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ။ အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန။ သော ဘဂဝန္တံ အတ္တနော ဂေဟံ နေတွာ ဗုဒ္ဓါရဟံ အာသနံ ပညာပေတွာ တတ္ထ ဘဂဝန္တံ နိသီဒါပေတွာ ပဏီတေန အန္နပါနေန သန္တပ္ပေသိ။ ဘဂဝါ ကတဘတ္တကိစ္စော တဿ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ သေသံ အနန္တရဝိမာနသဒိသံ။ တေန ဝုတ္တံ –

၉၂၆။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ…ပေ… နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၉၂၈။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၃၀။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၉၃၁။ ‘‘ကရဏီယာနိ ပုညာနိ, ပဏ္ဍိတေန ဝိဇာနတာ၊

သမ္မဂ္ဂတေသု ဗုဒ္ဓေသု, ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ။

၉၃၁။ ‘‘အတ္ထာယ ဝတ မေ ဗုဒ္ဓေါ, အရညာ ဂါမမာဂတော၊

ကတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တာဝတိံသူပဂေါ အဟံ။

၉၃၃။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၃၁။ တတ္ထ ပဏ္ဍိတေနာတိ သပ္ပညေန။ ဝိဇာနတာတိ အတ္တနော ဟိတာဟိတံ ဇာနန္တေန။ သမ္မဂ္ဂတေသူတိ သမ္မာပဋိပန္နေသု, ဗုဒ္ဓေသူတိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု။

၉၃၂။ အတ္ထာယာတိ ဟိတာယ, ဝုဍ္ဎိယာ ဝါ။ အရညာတိ ဝိဟာရတော, ဇေတဝနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ။ တာဝတိံသူပဂေါတိ တာဝတိံသဒေဝကာယံ, တာဝတိံသဘဝနံ ဝါ ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန ဥပဂတော။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ကရဏီယဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၇။ ဒုတိယကရဏီယဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သတ္တမဝိမာနံ ဆဋ္ဌဝိမာနသဒိသံ။ ကေဝလံ တတ္ထ ဥပါသကေန ဘဂဝတော အာဟာရော ဒိန္နော, ဣဓ အညတရဿ ထေရဿ။ ဧသံ ဝုတ္တနယမေဝ။ တေန ဝုတ္တံ –

၉၃၅။ ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ, သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ, ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ။

၉၃၆။ ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ, ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ, နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ။

၉၃၇။ ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီတိ။

၉၃၈။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၉၄၀။ ‘‘ကရဏီယာနိ ပုညာနိ, ပဏ္ဍိတေန ဝိဇာနတာ၊

သမ္မဂ္ဂတေသု ဘိက္ခူသု, ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ။

၉၄၁။ ‘‘အတ္ထာယ ဝတ မေ ဘိက္ခု, အရညာ ဂါမမာဂတော၊

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တာဝတိံသူပဂေါ အဟံ။

၉၄၂။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

ဒုတိယကရဏီယဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၈။ ပဌမသူစိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ သူစိဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ စီဝရကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ ဟောတိ, အတ္ထော စ ဟောတိ သူစိယာ။ သော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ကမ္မာရဿ ဂေဟဒွါရေ အဋ္ဌာသိ။ တံ ဒိသွာ ကမ္မာရော အာဟ ‘‘ကေန, ဘန္တေ, အတ္ထော’’တိ? ‘‘စီဝရကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ အတ္ထိ, သူစိယာ အတ္ထော’’တိ။ ကမ္မာရော ပသန္နမာနသော ကတပရိယောသိတာ ဒွေ သူစိယော ဒတွာ ‘‘ပုနပိ, ဘန္တေ, သူစိယာ အတ္ထေ သတိ မမ အာစိက္ခေယျာထာ’’တိ ဝတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိ။ ထေရော တဿ အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ။ အထ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တံ ဒေဝပုတ္တံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၉၄၄။

‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၄၈။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၉၄၉။ ‘‘ယံ ဒဒါတိ န တံ ဟောတိ, ယဉ္စေဝ ဒဇ္ဇာ တဉ္စေဝ သေယျော၊

သူစိ ဒိန္နာ သူစိမေဝ သေယျော။

၉၅၀။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

၉၄၉။ တတ္ထ ယံ ဒဒါတီတိ ယာဒိသံ ဒေယျဓမ္မံ ဒဒါတိ။ န တံ ဟောတီတိ တဿ တာဒိသမေဝ ဖလံ န ဟောတိ။ အထ ခေါ ခေတ္တသမ္ပတ္တိယာ စ စိတ္တသမ္ပတ္တိယာ စ တတော ဝိပုလတရံ ဥဠာရတရမေဝ ဖလံ ဟောတိ။ တသ္မာ ယဉ္စေဝ ဒဇ္ဇာ တဉ္စေဝ သေယျောတိ ယံကိဉ္စိဒေဝ ဝိဇ္ဇမာနံ ဒဇ္ဇာ ဒဒေယျ, တဉ္စေဝ တဒေဝ သေယျော, ယဿ ကဿစိ အနဝဇ္ဇဿ ဒေယျဓမ္မဿ ဒါနမေဝ သေယျော, ကသ္မာ? မယာ ဟိ သူစိ ဒိန္နာ သူစိမေဝ သေယျော, သူစိဒါနမေဝ မယှံ သေယျံ ဇာတံ, ယတော အယမီဒိသီ သမ္ပတ္တိ လဒ္ဓါတိ အဓိပ္ပါယော။

သူစိဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၉။ ဒုတိယသူစိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏန္တိ ဒုတိယသူစိဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရာဇဂဟဝါသီ ဧကော တုန္နကာရကော ဝိဟာရပေက္ခကော ဟုတွာ ဝေဠုဝနံ ဂတော။ တတ္ထ အညတရံ ဘိက္ခုံ ဝေဠုဝနေ ကတသူစိယာ စီဝရံ သိဗ္ဗန္တံ ဒိသွာ သူစိဃရေန သဒ္ဓိံ သူစိယော အဒါသိ။ သေသံ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယမေဝ။

၉၅၂။

‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ – ပုစ္ဆိ၊

၉၅၆။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော…ပေ… ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၉၅၇။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ပုရိမဇာတိယာ မနုဿလောကေ။

၉၅၈။ ‘‘အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဘိက္ခုံ, ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ၊

တဿ အဒါသဟံ သူစိံ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ။

၉၅၉။ ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ… ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

တံ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဒုတိယသူစိဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၀။ ပဌမနာဂဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သုသုက္ကခန္ဓံ အဘိရုယှ နာဂန္တိ နာဂဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တာဝတိံသဘဝနံ ဥပဂတော။ တတ္ထ အဒ္ဒသ အညတရံ ဒေဝပုတ္တံ သဗ္ဗသေတံ မဟန္တံ ဒိဗ္ဗနာဂံ အဘိရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန မဟတာ ဒိဗ္ဗာနုဘာဝေန အာကာသေန ဂစ္ဆန္တံ, သဗ္ဗာ ဒိသာ စန္ဒော ဝိယ သူရိယော ဝိယ စ ဩဘာသယမာနံ။ ဒိသွာ ယေန သော ဒေဝပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ။ အထ သော ဒေဝပုတ္တော တတော ဩရုယှ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။ အထ ထေရော –

၉၆၁။ ‘‘သုသုက္ကခန္ဓံ အဘိရုယှ နာဂံ, အကာစိနံ ဒန္တိံ ဗလိံ မဟာဇဝံ၊

အဘိရုယှ ဂဇဝရံ သုကပ္ပိတံ, ဣဓာဂမာ ဝေဟာယသံ အန္တလိက္ခေ။

၉၆၂။ ‘‘နာဂဿ ဒန္တေသု ဒုဝေသု နိမ္မိတာ, အစ္ဆောဒကာ ပဒုမိနိယော သုဖုလ္လာ၊

ပဒုမေသု စ တူရိယဂဏာ ပဝဇ္ဇရေ, ဣမာ စ နစ္စန္တိ မနောဟရာယော။

၉၆၃။ ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ, မနုဿဘူတော ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝေါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ –

တဿ သမ္ပတ္တိကိတ္တနမုခေန ကတကမ္မံ ပုစ္ဆိ။

၉၆၁။ တတ္ထ သုသုက္ကခန္ဓန္တိ သုဋ္ဌု သေတခန္ဓံ။ ကိဉ္စာပိ တဿ နာဂဿ စတ္တာရော ပါဒါ, ဝတ္ထိကောသံ, မုခပ္ပဒေသော, ဥဘော ကဏ္ဏာ, ဝါလဓီတိ ဧတ္တကံ မုဉ္စိတွာ သဗ္ဗော ကာယော သေတောဝ, ခန္ဓပ္ပဒေသဿ ပန သာတိသယံ ဓဝလတရတာယ ဝုတ္တံ ‘‘သုသုက္ကခန္ဓ’’န္တိ။ နာဂန္တိ ဒိဗ္ဗံ ဟတ္ထိနာဂံ။ အကာစိနန္တိ နိဒ္ဒေါသံ, သဗလလဝင်္ကတိလကာဒိဆဝိဒေါသဝိရဟိတန္တိ အတ္ထော။ ‘‘အာဇာနီယ’’န္တိပိ ပါဠိ, အာဇာနီယလက္ခဏူပေတန္တိ အတ္ထော။ ဒန္တိန္တိ ဝိပုလရုစိရဒန္တဝန္တံ။ ဗလိန္တိ ဗလဝန္တံ မဟာဗလံ။ မဟာဇဝန္တိ အတိဇဝံ သီဃဂါမိံ။ ပုန အဘိရုယှာတိ ဧတ္ထ အနုနာသိကလောပေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, အဘိရုယှံ အာရောဟနီယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဧဝံ ပန ထေရေန ပုဋ္ဌော ဒေဝပုတ္တော အတ္တနာ ကတကမ္မံ ကထေန္တော –

၉၆၅။ ‘‘အဋ္ဌေဝ မုတ္တပုပ္ဖါနိ, ကဿပဿ မဟေသိနော၊

ထူပသ္မိံ အဘိရောပေသိံ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ။

၉၆၆။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။ – ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ၊

တဿတ္ထော – အဟံ ပုဗ္ဗေ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ယောဇနိကေ ကနကထူပေ ဝဏ္ဋတော မုစ္စိတွာ ဂစ္ဆမူလေ ပတိတာနိ အဋ္ဌ မုတ္တပုပ္ဖါနိ လဘိတွာ တာနိ ဂဟေတွာ ပူဇနဝသေန ပသန္နစိတ္တော ဟုတွာ အဘိရောပေသိံ ပူဇေသိံ။

အတီတေ ကိရ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ယောဇနိကေ ကနကထူပေ စ ကာရိတေ သပရိဝါရော ကိကီ ကာသိရာဇာ စ နာဂရာ စ နေဂမာ စ ဇာနပဒါ စ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ပုပ္ဖပူဇံ ကရောန္တိ။ တေသု တထာ ကရောန္တေသု ပုပ္ဖါနိ မဟဂ္ဃါနိ ဒုလ္လဘာနိ စ အဟေသုံ။ အထေကော ဥပါသကော မာလာကာရဝီထိယံ ဝိစရိတွာ ဧကမေကေန ကဟာပဏေန ဧကမေကမ္ပိ ပုပ္ဖံ အလဘန္တော အဋ္ဌ ကဟာပဏာနိ ဂဟေတွာ ပုပ္ဖါရာမံ ဂန္တွာ မာလာကာရံ အာဟ ‘‘ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ ကဟာပဏေဟိ အဋ္ဌ ပုပ္ဖါနိ ဒေဟီ’’တိ။ ‘‘နတ္ထယျော ပုပ္ဖါနိ, သမ္မဒေဝ ဥပဓာရေတွာ ဩစိနိတွာ ဒိန္နာနီ’’တိ။ ‘‘အဟံ ဩလောကေတွာ ဂဏှာမီ’’တိ။ ‘‘ယဒိ ဧဝံ, အာရာမံ ပဝိသိတွာ ဂဝေသာဟီ’’တိ။ သော ပဝိသိတွာ ဂဝေသန္တော ပတိတာနိ အဋ္ဌ ပုပ္ဖါနိ လဘိတွာ မာလာကာရံ အာဟ ‘‘ဂဏှ, တာတ, ကဟာပဏာနီ’’တိ။ ‘‘တဝ ပုညေန လဒ္ဓါနိ, နာဟံ ကဟာပဏာနိ ဂဏှာမီ’’တိ အာဟ။ ဣတရော ‘‘နာဟံ မုဓာ ပုပ္ဖါနိ ဂဟေတွာ ဘဂဝတော ပူဇံ ကရိဿာမီ’’တိ ကဟာပဏာနိ တဿ ပုရတော ဌပေတွာ ပုပ္ဖါနိ ဂဟေတွာ စေတိယင်္ဂဏံ ဂန္တွာ ပသန္နစိတ္တော ပူဇံ အကာသိ။ သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ပုနပိ ဒေဝလောကေ, ပုနပိ ဒေဝလောကေတိ ဧဝံ အပရာပရံ ဒေဝေသုယေဝ သံသရန္တော တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ဣမသ္မိမ္ပိ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ တာဝတိံသေသုယေဝ ဥပ္ပဇ္ဇိ။ တံ သန္ဓာယ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ ‘‘တတ္ထ အဒ္ဒသ အညတရံ ဒေဝပုတ္တ’’န္တိအာဒိ။

တံ ပနေတံ ပဝတ္တိံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော မနုဿလောကံ အာဂန္တွာ ဘဂဝတော အာရောစေသိ။ ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဝိတ္ထာရေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ။ သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ။

နာဂဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၁။ ဒုတိယနာဂဝိမာနဝဏ္ဏနာ

မဟန္တံ နာဂံ အဘိရုယှာတိ ဒုတိယနာဂဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ။ တေန သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရော ဥပါသကော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌိတော ဥပေါသထဒိဝသေသု ဥပေါသထသီလံ သမာဒိယိတွာ ပုရေဘတ္တံ အတ္တနော ဝိဘဝါနုရူပံ ဘိက္ခူနံ ဒါနာနိ ဒတွာ သယံ ဘုဉ္ဇိတွာ သုဒ္ဓဝတ္ထနိဝတ္ထော သုဒ္ဓုတ္တရာသင်္ဂေါ ပစ္ဆာဘတ္တံ ယေဘုယျေန အဋ္ဌ ပါနာနိ ဂါဟာပေတွာ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘိက္ခုသံဃဿ နိယျာဒေတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုဏာတိ။ ဧဝံ သော သက္ကစ္စံ ဒါနမယံ သီလမယဉ္စ ဗဟုံ သုစရိတံ ဥပစိနိတွာ ဣတော စုတော တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ။ တဿ ပုညာနုဘာဝေန သဗ္ဗသေတော မဟန္တော ဒိဗ္ဗော ဟတ္ထိနာဂေါ ပါတုရဟောသိ။ သော တံ အဘိရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန မဟန္တေန ဒိဗ္ဗာနုဘာဝေန ကာလေန ကာလံ ဥယျာနကီဠံ ဂစ္ဆတိ။

အထေကဒိဝသံ ကတညုတာယ စောဒိယမာနော အဍ္ဎရတ္တိသမယေ တံ ဒိဗ္ဗနာဂံ အဘိရုယှ မဟတာ ပရိဝါရေန ‘‘ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိဿာမီ’’တိ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ ကေဝလကပ္ပံ ဝေဠုဝနံ ဩဘာသေတွာ ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ အဘိဝါဒေတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ တံ ဘဂဝတော သမီပေ ဌိတော အာယသ္မာ ဝင်္ဂီသော ဘဂဝတော အနုညာယ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၉၆၈။ ‘‘မဟန္တံ နာဂံ အဘိရုယှ, သဗ္ဗသေတံ ဂဇုတ္တမံ၊

ဝနာ ဝနံ အနုပရိယာသိ, နာရီဂဏပုရက္ခတော၊

ဩဘာသေန္တော ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ။

၉၆၉။

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

တတ္ထာ ပုစ္ဆိတော သောပိ တဿ ဂါထာဟိ ဧဝ ဗျာကာသိ။

၉၇၁။ ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော, ဝင်္ဂီသေနေဝ ပုစ္ဆိတော၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’။

၉၇၂။ ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော, ဥပါသကော စက္ခုမတော အဟောသိံ၊

ပါဏာတိပါတာ ဝိရတော အဟောသိံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိဿံ။

၉၇၃။ ‘‘အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ အဘာဏိံ, သကေန ဒါရေန စ တုဋ္ဌော အဟောသိံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော, သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ။

၉၇၄။

‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော…ပေ…

ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ။

တတ္ထ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ, သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ။

ဒုတိယနာဂဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၂။ တတိယနာဂဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ကော နု ဒိဗ္ဗေန ယာနေနာတိ တတိယနာဂဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန သမယေန တယော ခီဏာသဝတ္ထေရာ ဂါမကာဝါသေ ဝဿံ ဥပဂစ္ဆိံသု။ တေ ဝုတ္ထဝဿာ ပဝါရေတွာ ‘‘ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိဿာမာ’’တိ ရာဇဂဟံ ဥဒ္ဒိဿ ဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ သာယံ အညတရသ္မိံ ဂါမကေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကဗြာဟ္မဏဿ ဥစ္ဆုခေတ္တသမီပံ ဂန္တွာ ဥစ္ဆုပါလံ ပုစ္ဆိံသု ‘‘အာဝုသော, သက္ကာ အဇ္ဇ ရာဇဂဟံ ပါပုဏိတု’’န္တိ။ ‘‘န သက္ကာ, ဘန္တေ, ဣတော အဍ္ဎယောဇနေ ရာဇဂဟံ, ဣဓေဝ ဝသိတွာ သွေ ဂစ္ဆထာ’’တိ အာဟ။ ‘‘အတ္ထေတ္ထ ကောစိ ဝသနယောဂ္ဂေါ အာဝါသော’’တိ? ‘‘နတ္ထိ, ဘန္တေ, အဟံ ပန ဝေါ ဝသနဋ္ဌာနံ ဇာနိဿာမီ’’တိ။ ထေရာ အဓိဝါသေသုံ။

သော ဥစ္ဆူသုယေဝ ယထာဌိတေသု သာခါမဏ္ဍပါကာရေန ဒဏ္ဍကာနိ ဗန္ဓိတွာ ဥစ္ဆုပဏ္ဏေဟိ ဆာဒေတွာ ဟေဋ္ဌာ ပလာလံ အတ္ထရိတွာ ဧကဿ ထေရဿ အဒါသိ, ဒုတိယဿ ထေရဿ တီဟိ ဥစ္ဆူဟိ ဒဏ္ဍကသင်္ခေပေန ဗန္ဓိတွာ တိဏေန ဆာဒေတွာ ဟေဋ္ဌာ စ တိဏသန္ထရံ ကတွာ အဒါသိ, ဣတရဿ အတ္တနော ကုဋိယံ ဒွေ တယော ဒဏ္ဍကေ သာခါယော စ နီဟရိတွာ စီဝရေန ပဋိစ္ဆာဒေန္တော စီဝရကုဋိံ ကတွာ အဒါသိ။ တေ တတ္ထ ဝသိံသု။ အထ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ ကာလဿေဝ ဘတ္တံ ပစိတွာ ဒန္တကဋ္ဌဉ္စ မုခေါဒကဉ္စ ဒတွာ သဟ ဥစ္ဆုရသေန ဘတ္တံ အဒါသိ။ တေသံ ဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ကတွာ ဂစ္ဆန္တာနံ ဧကေကံ ဥစ္ဆုံ အဒါသိ ‘‘မယှံ ဘာဂေါ ဘဝိဿတီ’’တိ။ သော ထောကံ မဂ္ဂံ ထေရေ အနုဂန္တွာ နိဝတ္တန္တော အတ္တနော ဝေယျာဝစ္စဉ္စ ဒါနဉ္စ အာရဗ္ဘ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တော နိဝတ္တိ။

ခေတ္တသာမိကော ပန ဂစ္ဆန္တာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိပထေန အာဂစ္ဆန္တော ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိ ‘‘ကုတော ဝေါ ဥစ္ဆု လဒ္ဓါ’’တိ? ‘‘ဥစ္ဆုပါလကေန ဒိန္နာ’’တိ။ တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ကုပိတော အနတ္တမနော တဋတဋာယမာနော ကောဓာဘိဘူတော တဿ ပိဋ္ဌိတော ဥပဓာဝိတွာ မုဂ္ဂရေန တံ ပဟရန္တော ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ။ သော အတ္တနာ ကတပုညကမ္မမေဝ အနုဿရန္တော ကာလံ ကတွာ သုဓမ္မာဒေဝသဘာယံ နိဗ္ဗတ္တိ။ တဿ ပုညာနုဘာဝေန သဗ္ဗသေတော မဟန္တော ဒိဗ္ဗဝရဝါရဏော နိဗ္ဗတ္တိ။

ဥစ္ဆုပါလကဿ မရဏံ သုတွာ တဿ မာတာပိတရော စေဝ ဉာတိမိတ္တာ စ အဿုမုခါ ရောဒမာနာ တံ ဌာနံ အဂမံသု, သဗ္ဗေ စ ဂါမဝါသိနော သန္နိပတိံသု။ တတြဿ မာတာပိတရော သရီရကိစ္စံ ကာတုံ အာရဘိံသု။ တသ္မိံ ခဏေ သော ဒေဝပုတ္တော တံ ဒိဗ္ဗဟတ္ထိံ အဘိရုဟိတွာ သဗ္ဗတာဠာဝစရပရိဝုတော ပဉ္စင်္ဂိကေန တူရိယေန ပဝဇ္ဇမာနေန မဟန္တေန ပရိဝါရေန မဟတိယာ ဒေဝိဒ္ဓိယာ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ တာယ ပရိသာယ ဒိဿမာနရူပေါ အာကာသေ အဋ္ဌာသိ။ အထ နံ တတ္ထ ပဏ္ဍိတဇာတိကော ပုရိသော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ တေန ကတပုညကမ္မံ ပုစ္ဆိ –

၉၇၆။ ‘‘ကော နု ဒိဗ္ဗေန ယာနေန, သဗ္ဗသေတေန ဟတ္ထိနာ၊

တူရိယတာဠိတနိဂ္ဃေါသော, အန္တလိက္ခေ မဟီယတိ။

၉၇၇။ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

အဇာနန္တာ တံ ပုစ္ဆာမ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ။

သောပိဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဧတမတ္ထံ ဗျာကာသိ –

၉၇၈။ ‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

သုဓမ္မာ နာမ ယေ ဒေဝါ, တေသံ အညတရော အဟ’’န္တိ။

၉၇၉။ ‘‘ပုစ္ဆာမ ဒေဝံ သုဓမ္မံ, ပုထုံ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊

ကိံ ကတွာ မာနုသေ ကမ္မံ, သုဓမ္မံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ – ပုနပိ ပုစ္ဆိ၊

၉၈၀။ ‘‘ဥစ္ဆာဂါရံ တိဏာဂါရံ, ဝတ္ထာဂါရဉ္စ ယော ဒဒေ၊

တိဏ္ဏံ အညတရံ ဒတွာ, သုဓမ္မံ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ။ – ပုနပိ ဗျာကာသိ၊

၉၇၆။ တတ္ထ တူရိယတာဠိတနိဂ္ဃေါသောတိ တာဠိတပဉ္စင်္ဂိတဒိဗ္ဗတူရိယနိဂ္ဃေါသော အတ္တာနံ ဥဒ္ဒိဿ ပဝဇ္ဇမာနဒိဗ္ဗတူရိယသဒ္ဒေါ။ အန္တလိက္ခေ မဟီယတီတိ အာကာသေ ဌတွာ အာကာသဋ္ဌေနေဝ မဟတာ ပရိဝါရေန ပူဇီယတိ။

၉၇၇။ ဒေဝတာ နုသီတိ ဒေဝတာ နု အသိ, ကိံ နု တွံ ဒေဝေါသီတိ အတ္ထော။ ဂန္ဓဗ္ဗောတိ ဂန္ဓဗ္ဗကာယိကဒေဝေါ အသီတိ အတ္ထော။ အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါတိ ဥဒါဟု ပုရေ ဒဒါတီတိ ‘‘ပုရိန္ဒဒေါ’’တိ ဝိဿုတော သက္ကော နုသိ, အထ သက္ကော ဒေဝရာဇာ အသီတိ အတ္ထော။ ဧတ္ထ စ သတိပိ သက္ကဂန္ဓဗ္ဗာနံ ဒေဝဘာဝေ တေသံ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ဂေါဗလိဗဒ္ဓဉာယေန တဒညဒေဝဝါစကော ဒေဝသဒ္ဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော။

၉၇၈။ အထ ဒေဝပုတ္တော ‘‘ဝိဿဇ္ဇနံ နာမ ပုစ္ဆာသဘာဂေန ဟောတီ’’တိ တေဟိ ပုစ္ဆိတံ ဒေဝဂန္ဓဗ္ဗသက္ကဘာဝံ ပဋိက္ခိပိတွာ အတ္တာနံ အာစိက္ခန္တော ‘‘နမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော’’တိအာဒိမာဟ။ တတ္ထ နမှိ ဒေဝေါတိ တယာ အာသင်္ကိတော ယော ကောစိ ဒေဝေါ န ဟောမိ န ဂန္ဓဗ္ဗော န သက္ကော, အပိစ ခေါ သုဓမ္မာ နာမ ယေ ဒေဝါ, တေသံ အညတရော အဟံ, သုဓမ္မာ ဒေဝတာ နာမ တာဝတိံသဒေဝနိကာယဿေဝ အညတရဒေဝနိကာယော။ သော ကိရ ဥစ္ဆုပါလော တေသံ ဒေဝါနံ သမ္ပတ္တိံ သုတွာ ပဂေဝ တတ္ထ စိတ္တံ ပဏိဓာယ ဌိတောတိ ကေစိ ဝဒန္တိ။

၉၇၉။ ပုထုန္တိ မဟန္တံ, ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာတိ အတ္ထော။ သက္ကစ္စကိရိယာဒီပနတ္ထဉှေတံ ဝုတ္တံ။

၉၈၀။ သုဓမ္မာဒေဝယာနံ ပုဋ္ဌော ဒေဝပုတ္တော ကကဏ္ဋကနိမိတ္တံ ဝဒန္တော ဝိယ ဒိဋ္ဌမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ အတ္တနာ ကတပုညံ အာစိက္ခန္တော ‘‘ဥစ္ဆာဂါရ’’န္တိ ဂါထမာဟ။ တတ္ထ တိဏ္ဏံ အညတရံ ဒတွာတိ ယဒိပိ မယာ တီဏိ အဂါရာနိ ဒိန္နာနိ, တီသု ပန အညတရေနာတိ အယမတ္ထောပိ သိဇ္ဈတီတိ နယဂ္ဂါဟေန ဒေဝပုတ္တော ဧဝမာဟ။ သေသံ သုဝိညေယျမေဝ။

ဧဝံ သော တေန ပုစ္ဆိ တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ရတနတ္တယဂုဏံ ပကာသေန္တော မာတာပိတူဟိ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒနံ ကတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော။ မနုဿာ ဒေဝပုတ္တဿ ဝစနံ သုတွာ ဘဂဝတိ ဘိက္ခုသံဃေ စ သဉ္ဇာတပသာဒဗဟုမာနာ ဗဟုံ ဒါနူပကရဏံ သဇ္ဇေတွာ သကဋာနံ ပူရေတွာ ဝေဠုဝနံ ဂန္တွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ မဟာဒါနံ ဒတွာ သတ္ထု တံ ပဝတ္တိံ အာရောစယိံသု။ သတ္ထာ တံ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနံ တထေဝ ဝတွာ တမေဝ အတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ဝိတ္ထာရေန ဓမ္မံ ဒေသေတွာ တေ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာပေသိ။ တေ စ ပတိဋ္ဌိတသဒ္ဓါ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂါမံ ဥပဂန္တွာ ဥစ္ဆုပါလဿ မတဋ္ဌာနေ ဝိဟာရံ ကာရယိံသူတိ။

တတိယနာဂဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၃။ စူဠရထဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဒဠှဓမ္မာ နိသာရဿာတိ စူဠရထဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဓာတုဝိဘာဂံ ကတွာ တတ္ထ တတ္ထ သတ္ထု ထူပေသု ပတိဋ္ဌာပိယမာနေသု မဟာကဿပတ္ထေရပ္ပမုခေသု ဓမ္မံ သင်္ဂါယိတုံ ဥစ္စိနိတွာ ဂဟိတေသု သာဝကေသု ယာဝ ဝဿူပဂမနာ ဝေနေယျာပေက္ခာယ အတ္တနော အတ္တနော ပရိသာယ သဒ္ဓိံ တတ္ထ တတ္ထ ဝသန္တေသု အာယသ္မာ မဟာကစ္စာယနော ပစ္စန္တဒေသေ အညတရသ္မိံ အရညာယတနေ ဝိဟရတိ။ တေန သမယေန အဿကရဋ္ဌေ ပေါတလိနဂရေ အဿကရာဇာ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ, တဿ ဇေဋ္ဌာယ ဒေဝိယာ ပုတ္တော သုဇာတော နာမ ကုမာရော သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ကနိဋ္ဌာယ ဒေဝိယာ နိဗန္ဓနေန ပိတရာ ရဋ္ဌတော ပဗ္ဗာဇိတော အရညံ ပဝိသိတွာ ဝနစရကေ နိဿာယ အရညေ ဝသတိ။ သော ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ သီလမတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော ပုထုဇ္ဇနကာလကိရိယံ ကတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ အပရာပရံ သုဂတိယံယေဝ ပရိဗ္ဘမန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဘဂဝတော အဘိသမ္ဗောဓိတော တိံသဝဿေ အဿကရဋ္ဌေ အဿကရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ နိဗ္ဗတ္တိ, ‘‘သုဇာတော’’တိဿ နာမံ အဟောသိ။ သော မဟန္တေန ပရိဝါရေန ဝဍ္ဎတိ။

တဿ ပန မာတရိ ကာလကတာယ ရာဇာ အညံ ရာဇဓီတရံ အဂ္ဂမဟေသိဋ္ဌာနေ ဌပေသိ။ သာပိ အပရေန သမယေန ပုတ္တံ ဝိဇာယိ။ တဿာ ရာဇာ ပုတ္တံ ဒိသွာ ပသန္နော ‘‘ဘဒ္ဒေ, တယာ ဣစ္ဆိတံ ဝရံ ဂဏှာဟီ’’တိ ဝရံ အဒါသိ။ သာ ဂဟိတကံ ကတွာ ဌပေတွာ ယဒါ သုဇာတကုမာရော သောဠသဝဿုဒ္ဒေသိကော ဇာတော, တဒါ ရာဇာနံ အာဟ ‘‘ဒေဝ, တုမှေဟိ မမ ပုတ္တံ ဒိသွာ တုဋ္ဌစိတ္တေဟိ ဝရော ဒိန္နော, တံ ဣဒါနိ ဒေထာ’’တိ။ ‘‘ဂဏှ, ဒေဝီ’’တိ။ ‘‘မယှံ ပုတ္တဿ ရဇ္ဇံ ဒေထာ’’တိ။ ‘‘နဿ, ဝသလိ, မမ ဇေဋ္ဌပုတ္တေ ဒေဝကုမာရသဒိသေ သုဇာတကုမာရေ ဌိတေ ကသ္မာ ဧဝံ ဝဒသီ’’တိ ပဋိက္ခိပိ။ ဒေဝီ ပုနပ္ပုနံ နိဗန္ဓနံ ကရောန္တီ မနံ အလဘိတွာ ဧကဒိဝသံ အာဟ ‘‘ဒေဝ, ယဒိ သစ္စေ တိဋ္ဌသိ, ဒေဟိ ဧဝါ’’တိ။ ရာဇာ ‘‘အနုပဓာရေတွာ မယာ ဣမိဿာ ဝရော ဒိန္နော, အယဉ္စ ဧဝံ ဝဒတီ’’တိ ဝိပ္ပဋိသာရီ ဟုတွာ သုဇာတကုမာရံ ပက္ကောသိတွာ တမတ္ထံ အာရောစေတွာ အဿူနိ ပဝတ္တေသိ။ ကုမာရော ပိတရံ သောစမာနံ ဒိသွာ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော အဿူနိ ပဝတ္တေတွာ ‘‘အနုဇာနာဟိ, ဒေဝ, အဟံ အညတ္ထ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ။ တံ သုတွာ ရညာ ‘‘အညံ တေ နဂရံ မာပေဿာမိ, တတ္ထ ဝသေယျာသီ’’တိ ဝုတ္တေ ကုမာရော န ဣစ္ဆိ။ ‘‘မမ သဟာယာနံ ရာဇူနံ သန္တိကေ ပေသေဿာမီ’’တိ စ ဝုတ္တေ တမ္ပိ နာနုဇာနိ။ ကေဝလံ ‘‘ဒေဝ, အရညံ ဂမိဿာမီ’’တိ အာဟ။ ရာဇာ ပုတ္တံ အာလိင်္ဂိတွာ သီသေ စုမ္ဗိတွာ ‘‘မမစ္စယေန ဣဓာဂန္တွာ ရဇ္ဇေ ပတိဋ္ဌဟာ’’တိ ဝတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ။

သော အရညံ ပဝိသိတွာ ဝနစရကေ နိဿာယ ဝသန္တော ဧကဒိဝသံ မိဂဝံ ဂတော။ တဿ သမဏကာလေ သဟာယဝရော ဧကော ဒေဝပုတ္တော ဟိတေသိတာယ မိဂရူပေန တံ ပလောဘေန္တော ဓာဝိတွာ အာယသ္မတော မဟာကစ္စာယနဿ ဝသနဋ္ဌာနသမီပံ ပတွာ အန္တရဓာယိ။ သော ‘‘ဣမံ မိဂံ ဣဒါနိ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဥပဓာဝန္တော ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ပတွာ တံ အပဿန္တော ဗဟိ ပဏ္ဏသာလာယ ထေရံ နိသိန္နံ ဒိသွာ တဿ သမီပေ စာပကောဋိံ ဩလုဗ္ဘ အဋ္ဌာသိ။ ထေရော တံ ဩလောကေတွာ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗံ တဿ ပဝတ္တိံ ဉတွာ အနုဂ္ဂဏှန္တော အဇာနန္တော ဝိယ သင်္ဂဟံ ကရောန္တော –

၉၈၁။ ‘‘ဒဠှဓမ္မာ နိသာရဿ, ဓနုံ ဩလုဗ္ဘ တိဋ္ဌသိ၊

ခတ္တိယော နုသိ ရာဇညော, အဒု လုဒ္ဒေါ ဝနေစရော’’တိ။ –

ပုစ္ဆိ။ တတ္ထ ဒဠှဓမ္မာတိ ဒဠှဓနု။ ဒဠှဓနု နာမ ဒွိသဟဿထာမံ ဝုစ္စတိ။ ဒွိသဟဿထာမန္တိ စ ယဿ အာရောပိတဿ ဇိယာယ ဗဒ္ဓေါ လောဟသီသာဒီနံ ဘာရော ဒဏ္ဍေ ဂဟေတွာ ယာဝ ကဏ္ဍပ္ပမာဏာ ဥက္ခိတ္တဿ ပထဝိတော မုစ္စတိ။ နိသာရဿာတိ နိရတိသယသာရဿ ဝိသိဋ္ဌသာရဿ

ရုက္ခဿ ဓနုံ, သာရတရရုက္ခမယံ ဓနုန္တိ အတ္ထော။ ဩလုဗ္ဘာတိ သန္နိရုမ္ဘိတွာ။ ရာဇညောတိ ရာဇကုမာရော။ ဝနေစရောတိ ဝနစရော။

အထ သော အတ္တာနံ အာဝိကရောန္တော –

၉၈၂။ ‘‘အဿကာဓိပတိဿာဟံ, ဘန္တေ ပုတ္တော ဝနေစရော၊

နာမံ မေ ဘိက္ခု တေ ဗြူမိ, သုဇာတော ဣတိ မံ ဝိဒူ။

၉၈၃။ ‘‘မိဂေ ဂဝေသမာနောဟံ, ဩဂါဟန္တော ဗြဟာဝနံ၊

မိဂံ တဉ္စေဝ နာဒ္ဒက္ခိံ, တဉ္စ ဒိသွာ ဌိတော အဟ’’န္တိ။ –

အာဟ။ တတ္ထ အဿကာဓိပတိဿာတိ အဿကရဋ္ဌာဓိပတိနော အဿကရာဇဿ။ ဘိက္ခူတိ ထေရံ အာလပတိ။ မိဂေ ဂဝေသမာနောတိ မိဂသူကရာဒိကေ ဂဝေသန္တော, မိဂဝံ စရန္တောတိ အတ္ထော။

တံ သုတွာ ထေရော တေန သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကရောန္တော –

၉၈၄။ ‘‘သွာဂတံ တေ မဟာပုည, အထော တေ အဒုရာဂတံ၊

ဧတ္တော ဥဒကမာဒါယ, ပါဒေ ပက္ခာလယဿု တေ။

၉၈၅။ ‘‘ဣဒမ္ပိ ပါနီယံ သီတံ, အာဘတံ ဂိရိဂဗ္ဘရာ၊

ရာဇပုတ္တ တတော ပိတွာ, သန္ထတသ္မိံ ဥပါဝိသာ’’တိ။ – အာဟ၊

၉၈၄။ တတ္ထ အဒုရာဂတန္တိ ဒုရာဂမနဝဇ္ဇိတံ, မဟာပုည, တေ ဣဓာဂမနံ သွာဂတံ, န တေ အပ္ပကမ္ပိ ဒုရာဂမနံ အတ္ထိ တုယှဉ္စ မယှဉ္စ ပီတိသောမနဿဇနနတောတိ အဓိပ္ပါယော။ ‘‘အဓုနာဂတ’’န္တိပိ ပါဌော, ဣဒါနိ အာဂမနန္တိ အတ္ထော။

၉၈၅။ သန္ထတသ္မိံ ဥပါဝိသာတိ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ အနိသီဒိတွာ အမုကသ္မိံ တိဏသန္ထာရကေ နိသီဒါတိ။

တတော ရာဇကုမာရော ထေရဿ ပဋိသန္ထာရံ သမ္ပဋိစ္ဆန္တော အာဟ –

၉၈၆။ ‘‘ကလျာဏီ ဝတ တေ ဝါစာ, သဝနီယာ မဟာမုနိ၊

နေလာ အတ္ထဝတီ ဝဂ္ဂု, မန္တွာ အတ္ထဉ္စ ဘာသသိ။

၉၈၇။ ‘‘ကာ တေ ရတိ ဝနေ ဝိဟရတော, ဣသိနိသဘ ဝဒေဟိ ပုဋ္ဌော၊

တဝ ဝစနပထံ နိသာမယိတွာ, အတ္ထဓမ္မပဒံ သမာစရေမသေ’’တိ။

၉၈၆။ တတ္ထ ကလျာဏီတိ သုန္ဒရာ သောဘနာ။ သဝနီယာတိ သောတုံ ယုတ္တာ။ နေလာတိ နိဒ္ဒေါသာ။ အတ္ထဝတီတိ အတ္ထယုတ္တာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိနာ ဟိတေန ဥပေတာ။ ဝဂ္ဂူတိ မဓုရာ။ မန္တွာတိ ဇာနိတွာ ပညာယ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ။ အတ္ထန္တိ အတ္ထတော အနပေတံ ဧကန္တဟိတာဝဟံ။

၉၈၇။ ဣသိနိသဘာတိ ဣသီသု နိသဘ အာဇာနီယသဒိသ။ ဝစနပထန္တိ ဝစနံ။ ဝစနမေဝ ဟိ အတ္ထာဓိဂမဿ ဥပါယဘာဝတော ‘‘ဝစနပထ’’န္တိ ဝုတ္တံ။ အတ္ထဓမ္မပဒံ သမာစရေမသေတိ ဣဓ စေဝ သမ္ပရာယေ စ အတ္ထာဝဟံ သီလာဒိဓမ္မကောဋ္ဌာသံ ပဋိပဇ္ဇာမသေ။

ဣဒါနိ ထေရော အတ္တနော သမ္မာပဋိပတ္တိံ တဿ အနုစ္ဆဝိကံ ဝဒန္တော –

၉၈၈။ ‘‘အဟိံသာ သဗ္ဗပါဏီနံ, ကုမာရမှာက ရုစ္စတိ၊

ထေယျာ စ အတိစာရာ စ, မဇ္ဇပါနာ စ အာရတိ။

၉၈၉။ ‘‘အာရတိ သမစရိယာ စ, ဗာဟုသစ္စံ ကတညုတာ၊

ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါသံသာ, ဓမ္မာ ဧတေ ပသံသိယာ’’တိ။ – အာဟ၊

၉၈၉။ တတ္ထ အာရတိ သမစရိယာ စာတိ ယထာဝုတ္တာ စ ပါပဓမ္မတော အာရတိ, ပဋိဝိရတိ ကာယသမတာဒိသမစရိယာ စ။ ဗာဟုသစ္စန္တိ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စံ။ ကတညုတာတိ ပရေဟိ အတ္တနော ကတဿ ဥပကာရဿ ဇာနနာ။ ပါသံသာတိ အတ္ထကာမေဟိ ကုလပုတ္တေဟိ ပကာရတော အာသံသိတဗ္ဗာ။ ဓမ္မာ ဧတေတိ ဧတေ ယထာဝုတ္တာ အဟိံသာဒိဓမ္မာ။ ပသံသိယာတိ ဝိညူဟိ ပသံသိတဗ္ဗာ။

ဧဝံ ထေရော တဿ အနုစ္ဆဝိကံ သမ္မာပဋိပတ္တိံ ဝတွာ အနာဂတံသဉာဏေန အာယုသင်္ခါရေ ဩလောကေန္တော ‘‘ပဉ္စမာသမတ္တမေဝါ’’တိ ဒိသွာ တံ သံဝေဇေတွာ ဒဠှံ တတ္ထ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ ဣမံ ဂါထမာဟ –

၉၉၀။ ‘‘သန္တိကေ မရဏံ တုယှံ, ဩရံ မာသေဟိ ပဉ္စဟိ၊

ရာဇပုတ္တ ဝိဇာနာဟိ, အတ္တာနံ ပရိမောစယာ’’တိ။

တတ္ထ အတ္တာနံ ပရိမောစယာတိ အတ္တာနံ အပါယဒုက္ခတော မောစေဟိ။

တတော ကုမာရော အတ္တနော မုတ္တိယာ ဥပါယံ ပုစ္ဆန္တော အာဟ –

၉၉၁။ ‘‘ကတမံ သွာဟံ ဇနပဒံ ဂန္တွာ, ကိံ ကမ္မံ ကိဉ္စ ပေါရိသံ၊

ကာယ ဝါ ပန ဝိဇ္ဇာယ, ဘဝေယျံ အဇရာမရော’’တိ။

တတ္ထ ကတမံ သွာဟန္တိ ကတမံ သု အဟံ, ကတမံ နူတိ အတ္ထော။ ကိံ ကမ္မံ ကိဉ္စ ပေါရိသန္တိ ကတွာတိ ဝစနသေသော။ ပေါရိသန္တိ ပုရိသကိစ္စံ။

တတော ထေရော တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ဣမာ ဂါထာယော အဝေါစ –

၉၉၂။ ‘‘န ဝိဇ္ဇတေ သော ပဒေသော, ကမ္မံ ဝိဇ္ဇာ စ ပေါရိသံ၊

ယတ္ထ ဂန္တွာ ဘဝေ မစ္စော, ရာဇပုတ္တာဇရာမရော။

၉၉၃။ ‘‘မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ, ရဋ္ဌဝန္တောပိ ခတ္တိယာ၊

ပဟူတဓနဓညာသေ, တေပိ နော အဇရာမရာ။

၉၉၄။ ‘‘ယဒိ တေ သုတာ အန္ဓကဝေဏ္ဍုပုတ္တာ, သူရာ ဝီရာ ဝိက္ကန္တပ္ပဟာရိနော၊

တေပိ အာယုက္ခယံ ပတ္တာ, ဝိဒ္ဓသ္တာ သဿတီသမာ။

၉၉၅။ ‘‘ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ စဏ္ဍာလပုက္ကုသာ၊

ဧတေ စညေ စ ဇာတိယာ, တေပိ နော အဇရာမရာ။

၉၉၆။ ‘‘ယေ မန္တံ ပရိဝတ္တေန္တိ, ဆဠင်္ဂံ ဗြဟ္မစိန္တိတံ၊

ဧတေ စညေ စ ဝိဇ္ဇာယ, တေပိ နော အဇရာမရာ။

၉၉၇။ ‘‘ဣသယော စာပိ ယေ သန္တာ, သညတတ္တာ တပဿိနော၊

သရီရံ တေပိ ကာလေန, ဝိဇဟန္တိ တပဿိနော။

၉၉၈။ ‘‘ဘာဝိတတ္တာပိ အရဟန္တော, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ၊

နိက္ခိပန္တိ ဣမံ ဒေဟံ, ပုညပါပပရိက္ခယာ’’တိ။

၉၉၂။ တတ္ထ ယတ္ထ ဂန္တွာတိ ယံ ပဒေသံ ဂန္တွာ ကမ္မံ ဝိဇ္ဇံ ပေါရိသဉ္စ ကာယပယောဂေန ဣတရပယောဂေန စ ဥပဂန္တွာ ပါပုဏိတွာ ဘဝေယျ အဇရာမရောတိ အတ္ထော။

၉၉၃။ ဟေဋ္ဌိမကောဋိယာ ကောဋိသတာဒိပရိမာဏံ သံဟရိတွာ ဌပိတံ မဟန္တံ ဓနံ ဧတေသန္တိ မဟဒ္ဓနာ။ ကုမ္ဘတ္တယာဒိကဟာပဏပရိဗ္ဗယော မဟန္တော ဘောဂေါ ဧတေသန္တိ မဟာဘောဂါ။ ရဋ္ဌဝန္တောတိ ရဋ္ဌသာမိကာ, အနေကယောဇနပရိမာဏံ ရဋ္ဌံ ပသာသန္တာတိ အဓိပ္ပါယော။ ခတ္တိယာတိ ခတ္တိယဇာတိကာ။ ပဟူတဓနဓညာသေတိ မဟာဓနဓညသန္နိစယာ, အတ္တနော ပရိသာယ စ သတ္တဋ္ဌသံဝစ္ဆရပဟောနကဓနဓညသန္နိစယာ။ တေပိ နော အဇရာမရာတိ ဇရာမရဏဓမ္မာ ဧဝ, မဟဒ္ဓနတာဒီနိပိ တေသံ ဥပရိ နိပတန္တံ ဇရာမရဏံ နိဝတ္တေတုံ န သက္ကောန္တီတိ အတ္ထော။

၉၉၄။ အန္ဓကဝေဏ္ဍုပုတ္တာတိ အန္ဓကဝေဏ္ဍုဿ ပုတ္တာတိ ပညာတာ။ သူရာတိ သတ္တိမန္တော။ ဝီရာတိ ဝီရိယဝန္တော။ ဝိက္ကန္တပ္ပဟာရိနောတိ သူရဝီရဘာဝေနေဝ ပဋိသတ္တုဗလံ ဝိက္ကမ္မ ပသယှ ပဟရဏသီလာ။ ဝိဒ္ဓသ္တာတိ ဝိနဋ္ဌာ။ သဿတီသမာတိ ကုလပရမ္ပရာယ သဿတီဟိ စန္ဒသူရိယာဒီဟိ သမာနာ, တေပိ အစိရကာလပဝတ္တကုလနွယာတိ အတ္ထော။

၉၉၅။ ဇာတိယာတိ အတ္တနော ဇာတိယာ, ဝိသိဋ္ဌတရာ ပန ဇာတိပိ နေသံ ဇရာမရဏံ နိဝတ္တေတုံ န သက္ကောတီတိ အတ္ထော။

၉၉၆။ မန္တန္တိ ဝေဒံ။ ဆဠင်္ဂန္တိ ကပ္ပဗျာကရဏနိရုတ္တိသိက္ခာဆန္ဒောဝိစိတိဇောတိသတ္ထသင်္ခါတေဟိ ဆဟိ အင်္ဂေဟိ ဆဠင်္ဂံ။ ဗြဟ္မစိန္တိတန္တိ ဗြဟ္မေဟိ အဋ္ဌကာဒီဟိ စိန္တိတံ ပညာစက္ခုနာ ဒိဋ္ဌံ။

၉၉၇။ သန္တာတိ ဥပသန္တကာယဝစီကမ္မန္တာ။ သညတတ္တာတိ သညတစိတ္တာ။ တပဿိနောတိ တပနိဿိတာ။

ဣဒါနိ ကုမာရော အတ္တနာ ကတ္တဗ္ဗံ ဝဒန္တော –

၉၉၉။ ‘‘သုဘာသိတာ အတ္ထဝတီ, ဂါထာယော တေ မဟာမုနိ၊

နိဇ္ဈတ္တောမှိ သုဘဋ္ဌေန, တွဉ္စ မေ သရဏံ ဘဝါ’’တိ။ –

အာဟ။ တတ္ထ နိဇ္ဈတ္တောမှီတိ နိဇ္ဈာပိတော ဓမ္မောဇသညာယ သညတ္တိဂတော အမှိ။ သုဘဋ္ဌေနာတိ သုဋ္ဌု ဘာသိတေန။

တတော ထေရော တံ အနုသာသန္တော ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ –

၁၀၀၀။ ‘‘မာ မံ တွံ သရဏံ ဂစ္ဆ, တမေဝ သရဏံ ဝဇ၊

သကျပုတ္တံ မဟာဝီရံ, ယမဟံ သရဏံ ဂတော’’တိ။

တတော ရာဇကုမာရော အာဟ –

၁၀၀၁။ ‘‘ကတရသ္မိံ သော ဇနပဒေ, သတ္ထာ တုမှာက မာရိသ၊

အဟမ္ပိ ဒဋ္ဌုံ ဂစ္ဆိဿံ, ဇိနံ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလ’’န္တိ။

ပုန ထေရော အာဟ –

၁၀၀၂။ ‘‘ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဇနပဒေ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

တတ္ထာသိ ပုရိသာဇညော, သော စ ခေါ ပရိနိဗ္ဗုတော’’တိ။

တတ္ထ ထေရေန နိသိန္နပဒေသတော မဇ္ဈိမဒေသဿ ပါစီနဒိသာဘာဂတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ပုရတ္ထိမသ္မိံ ဇနပဒေ’’တိ။

ဧဝံ သော ရာဇပုတ္တော ထေရဿ ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နမာနသော သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌဟိ။ တေန ဝုတ္တံ –

၁၀၀၃။ ‘‘သစေ ဟိ ဗုဒ္ဓေါ တိဋ္ဌေယျ, သတ္ထာ တုမှာက မာရိသ၊

ယောဇနာနိ သဟဿာနိ, ဂစ္ဆေယျံ ပယိရုပါသိတုံ။

၁၀၀၄။ ‘‘ယတော စ ခေါ ပရိနိဗ္ဗုတော, သတ္ထာ တုမှာက မာရိသ၊

နိဗ္ဗုတမ္ပိ မဟာဝီရံ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ။

၁၀၀၅။ ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ၊

သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ။

၁၀၀၆။ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ၊

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော’’တိ။

ဧဝံ ပန တံ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌိတံ ထေရော ဧဝမာဟ ‘‘ရာဇကုမာရ, တုယှံ ဣဓ အရညဝါသေန အတ္ထော နတ္ထိ, န စိရံ တဝ ဇီဝိတံ, ပဉ္စမာသဗ္ဘန္တရေ ဧဝ ကာလံ ကရိဿသိ, တသ္မာ တဝ ပိတု သန္တိကမေဝ ဂန္တွာ ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ သဂ္ဂပရာယဏော ဘဝေယျာသီ’’တိ ဝတွာ အတ္တနော သန္တိကေ ဓာတုယော ဒတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ။ သော ဂစ္ဆန္တော ‘‘အဟံ, ဘန္တေ, တုမှာကံ ဝစနေန ဣတော ဂမိဿာမိ, တုမှေဟိပိ မယှံ အနုကမ္ပာယ တတ္ထ အာဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ ထေရဿ အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပိတု နဂရံ ဂန္တွာ ဥယျာနံ ပဝိသိတွာ အတ္တနော အာဂတဘာဝံ ရညော နိဝေဒေသိ။

တံ သုတွာ ရာဇာ သပရိဝါရော ဥယျာနံ ဂန္တွာ ကုမာရံ အာလိင်္ဂိတွာ အန္တေပုရံ နေတွာ အဘိသိဉ္စိတုကာမော အဟောသိ။ ကုမာရော ‘‘ဒေဝ, မယှံ အပ္ပကံ အာယု, ဣတော စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန မရဏံ ဘဝိဿတိ, ကိံ မေ ရဇ္ဇေန, တုမှေ နိဿာယ ပုညမေဝ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ ထေရဿ ဂုဏံ ရတနတ္တယဿ စ အာနုဘာဝံ ပဝေဒေသိ။ တံ သုတွာ ရာဇာ သံဝေဂပ္ပတ္တော ရတနတ္တယေ စ ထေရေ စ ပသန္နမာနသော မဟန္တံ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ မဟာကစ္စာယနတ္ထေရဿ သန္တိကေ ဒူတံ ပါဟေသိ။ ထေရောပိ ရာဇာနံ မဟာဇနဉ္စ အနုဂ္ဂဏှန္တော အာဂစ္ဆိ။ ရာဇာ စ သပရိဝါရော ဒူရတောဝ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ထေရံ ဝိဟာရံ ပဝေသေတွာ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟန္တော သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌဟိ။ ကုမာရော စ သီလာနိ သမာဒိယိတွာ ထေရံ ဘိက္ခူ စေဝ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဒါနာနိ ဒဒန္တော ဓမ္မံ သုဏန္တော စတုန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ။ တဿ ပုညာနုဘာဝေန သတ္တရတနပဋိမဏ္ဍိတော သတ္တယောဇနပ္ပမာဏော ရထော ဥပ္ပဇ္ဇိ, အနေကာနိ စဿ အစ္ဆရာသဟဿာနိ ပရိဝါရော အဟောသိ။

ရာဇာ ကုမာရဿ သရီရသက္ကာရံ ကတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ စ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ စေတိယဿ ပူဇံ အကာသိ, တတ္ထ မဟာဇနော သန္နိပတိ, ထေရောပိ သပရိဝါရော တံ ပဒေသံ ဥပဂဉ္ဆိ။ အထ ဒေဝပုတ္တော အတ္တနာ ကတကုသလကမ္မံ ဩလောကေတွာ ကတညုတာယ ‘‘ဂန္တွာ ထေရံ ဝန္ဒိဿာမိ, သာသနဂုဏေ စ ပါကဋေ ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဒိဗ္ဗရထံ အာရုယှ မဟတာ ပရိဝါရေန ဒိဿမာနရူပေါ အာဂန္တွာ ရထာ ဩရုယှ ထေရဿ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ပိတရာ သဒ္ဓိံ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ ထေရံ ပယိရုပါသမာနော အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။ တံ ထေရော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၁၀၀၇။ ‘‘သဟဿရံသီဝ ယထာမဟပ္ပဘော, ဒိသံ ယထာ ဘာတိ နဘေ အနုက္ကမံ၊

တထာပကာရော တဝါယံ မဟာရထော, သမန္တတော ယောဇနသတ္တမာယတော။

၁၀၀၈။ ‘‘သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေဟိ သမန္တမောတ္ထဋော, ဥရဿ မုတ္တာဟိ မဏီဟိ စိတ္တိတော၊

လေခါ သုဝဏ္ဏဿ စ ရူပိယဿ စ, သောဘေန္တိ ဝေဠုရိယမယာ သုနိမ္မိတာ။

၁၀၀၉။ ‘‘သီသဉ္စိဒံ ဝေဠုရိယဿ နိမ္မိတံ, ယုဂဉ္စိဒံ လောဟိတကာယ စိတ္တိတံ၊

ယုတ္တာ သုဝဏ္ဏဿ စ ရူပိယဿ စ, သောဘန္တိ အဿာ စ ဣမေ မနောဇဝါ။

၁၀၁၀။ ‘‘သော တိဋ္ဌသိ ဟေမရထေ အဓိဋ္ဌိတော, ဒေဝါနမိန္ဒောဝ သဟဿဝါဟနော၊

ပုစ္ဆာမိ တာဟံ ယသဝန္တ ကောဝိဒံ, ကထံ တယာ လဒ္ဓေါ အယံ ဥဠာရော’’တိ။

၁၀၀၇။ တတ္ထ သဟဿရံသီတိ သူရိယော။ သော ဟိ အနေကသဟဿရံသိမန္တတာယ ‘‘သဟဿရံသီ’’တိ ဝုစ္စတိ။ ယထာမဟပ္ပဘောတိ အတ္တနော မဟတ္တဿ အနုရူပပ္ပဘော။ ယထာ ဟိ မဟတ္တေန သူရိယမဏ္ဍလေန သဒိသံ ဇောတိမဏ္ဍလံ နတ္ထိ, ဧဝံ ပဘာယပိ။ တထာ ဟိ တံ ဧကသ္မိံ ခဏေ တီသု မဟာဒီပေသု အာလောကံ ဖရန္တံ တိဋ္ဌတိ။ ဒိသံ ယထာ ဘာတိ နဘေ အနုက္ကမန္တိ နဘေ အာကာသေ ယထေဝ ဒိသံ အနုက္ကမန္တော ဂစ္ဆန္တော ယထာ ယေန ပကာရေန ဘာတိ ဒိဗ္ဗတိ ဇောတတိ။ တထာပကာရောတိ တာဒိသာကာရော။ တဝါယန္တိ တဝ အယံ။

၁၀၀၈။ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေဟီတိ သုဝဏ္ဏမယေဟိ ပဋ္ဋေဟိ။ သမန္တမောတ္ထဋော သမန္တတော ဆာဒိတော။ ဥရဿာတိ ဥရော အဿ, ရထဿ ဥရောတိ စ ဤသာမူလံ ဝဒတိ။ လေခါတိ ဝေဠုရိယမယာ မာလာကမ္မလတာကမ္မာဒိလေခါ။ တာသံ သုဝဏ္ဏပဋ္ဋေသု စ ရဇတပဋ္ဋေသု စ ဒိဿမာနတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘သုဝဏ္ဏဿ စ ရူပိယဿ စာ’’တိ။ သောဘေန္တီတိ ရထံ သောဘယန္တိ။

၁၀၀၉။ သီသန္တိ ရထကုဗ္ဗရသီသံ။ ဝေဠုရိယဿ နိမ္မိတန္တိ ဝေဠုရိယေန နိမ္မိတံ, ဝေဠုရိယမဏိမယန္တိ အတ္ထော။ လောဟိတကာယာတိ လောဟိတကမဏိနာ, ယေန ကေနစိ ရတ္တမဏိနာ ဝါ။ ယုတ္တာတိ ယောဇိတာ, အထ ဝါ ယောတ္တာ သုဝဏ္ဏဿ စ ရူပိယဿ စာတိ သုဝဏ္ဏမယာ စ ရူပိယမယာ စ ယောတ္တာ, သင်္ခလိကာတိ အတ္ထော။

၁၀၁၀။ အဓိဋ္ဌိတောတိ အတ္တနော ဒေဝိဒ္ဓိယာ သကလမိဒံ ဌာနံ အဘိဘဝိတွာ ဌိတော။ သဟဿဝါဟနောတိ သဟဿယုတ္တဝါဟနော, သဟဿအာဇာနီယယုတ္တရထော ဒေဝါနမိန္ဒော ယထာတိ အဓိပ္ပါယော။ ယသဝန္တာတိ အာလပနံ, ယသဿီတိ အတ္ထော။ ကောဝိဒန္တိ ကုသလဉာဏဝန္တံ, ရထာရောဟနေ ဝါ ဆေကံ။ အယံ ဥဠာရောတိ အယံ ဥဠာရော မဟန္တော ယသောတိ အဓိပ္ပါယော။

ဧဝံ ထေရေန ပုဋ္ဌော ဒေဝပုတ္တော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၀၁၁။ ‘‘သုဇာတော နာမဟံ ဘန္တေ, ရာဇပုတ္တော ပုရေ အဟုံ၊

တွဉ္စ မံ အနုကမ္ပာယ, သညမသ္မိံ နိဝေသယိ။

၁၀၁၂။ ‘‘ခီဏာယုကဉ္စ မံ ဉတွာ, သရီရံ ပါဒါသိ သတ္ထုနော၊

ဣမံ သုဇာတ ပူဇေဟိ, တံ တေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ။

၁၀၁၃။ ‘‘တာဟံ ဂန္ဓေဟိ မာလေဟိ, ပူဇယိတွာ သမုယျုတော၊

ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ, ဥပပန္နောမှိ နန္ဒနံ။

၁၀၁၄။ ‘‘နန္ဒနေ စ ဝနေ ရမ္မေ, နာနာဒိဇဂဏာယုတေ၊

ရမာမိ နစ္စဂီတေဟိ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော’’တိ။

၁၀၁၂-၃။ တတ္ထ သရီရန္တီ သရီရဓာတုံ။ ဟေဟိတီတိ ဘဝိဿတိ။ သမုယျုတောတိ သမ္မာ ဥယျုတ္တော, ယုတ္တပ္ပယုတ္တောတိ အတ္ထော။

ဧဝံ ဒေဝပုတ္တော ထေရေန ပုစ္ဆိတမတ္ထံ ကထေတွာ ထေရံ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပိတရံ အာပုစ္ဆိတွာ ရထံ အာရုယှ ဒေဝလောကမေဝ ဂတော။ ထေရောပိ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဝိတ္ထာရေန ဓမ္မကထံ ကထေသိ။ သာ ဓမ္မကထာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသိ။ အထ ထေရော တံ သဗ္ဗံ အတ္တနာ စ တေန စ ကထိတနိယာမေနေဝ သင်္ဂီတိကာလေ ဓမ္မသင်္ဂါဟကာနံ အာရောစေသိ, တေ စ တံ တထာ သင်္ဂဟံ အာရောပေသုန္တိ။

စူဠရထဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၄။ မဟာရထဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သဟဿယုတ္တံ ဟယဝါဟနံ သုဘန္တိ မဟာရထဝိမာနံ။ တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ။ တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဒေဝစာရိကံ စရန္တော တာဝတိံသဘဝနေ ဂေါပါလဿ နာမ ဒေဝပုတ္တဿ အတ္တနော ဝိမာနတော နိက္ခမိတွာ သဟဿယုတ္တံ မဟန္တံ ဒိဗ္ဗရထံ အဘိရုယှ မဟန္တေန ပရိဝါရေန မဟတိယာ ဒေဝိဒ္ဓိယာ ဥယျာနကီဠနတ္ထံ ဂစ္ဆန္တဿ အဝိဒူရေ ပါတုရဟောသိ။ တံ ဒိသွာ ဒေဝပုတ္တော သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနော သဟသာ ရထတော ဩရုယှ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ သိရသိ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသိ။

တဿိဒံ ပုဗ္ဗကမ္မံ – သော ကိရ ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ သုဝဏ္ဏမာလာယ ပူဇေတွာ ‘‘ဣမဿ ပုညဿ အာနုဘာဝေန မယှံ ဘဝေ ဘဝေ သောဝဏ္ဏမယာ ဥရစ္ဆဒမာလာ နိဗ္ဗတ္တတူ’’တိ ကတပဏိဓာနာယ အနေကကပ္ပေသု သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တိယာ ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တာယ ယထာပဏိဓာနံ သုဝဏ္ဏမာလာလာဘေန ‘‘ဥရစ္ဆဒမာလာ’’တိ လဒ္ဓနာမာယ ဒေဝကညာသဒိသာယ ရာဇဓီတာယ အာစရိယော ဂေါပါလော နာမ ဗြာဟ္မဏော ဟုတွာ သသာဝကသံဃဿ ကဿပဿ ဘဂဝတော အသဒိသဒါနာဒီနိ မဟာဒါနာနိ ပဝတ္တေတွာ ဣန္ဒြိယာနံ အပရိပက္ကဘာဝေန အတ္တာနံ ရာဇဓီတရဉ္စ ဥဒ္ဒိဿ သတ္ထာရာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ သုတွာပိ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော ပုထုဇ္ဇနကာလကိရိယမေဝ ကတွာ ယထူပစိတပုညာနုဘာဝေန တာဝတိံသေသု ယောဇနသတိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ, အနေကကောဋိအစ္ဆရာပရိဝါရော အဟောသိ, သတ္တရတနမယော စဿ သဟဿယုတ္တော သုဝိဘတ္တဘိတ္တိဝိစိတ္တော သိနိဒ္ဓမဓုရနိဂ္ဃေါသော အတ္တနော ပဘာသမုဒယေန အဝဟသန္တော ဝိယ ဒိဝင်္ကရမဏ္ဍလံ ဒိဗ္ဗော အာဇညရထော နိဗ္ဗတ္တိ။

သော တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အပရာပရံ ဒေဝေသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကာဝသေသေန ယထာဝုတ္တသမ္ပတ္တိဝိဘဝေါ ဂေါပါလော ဧဝ နာမ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ တာဝတိံသေသုယေဝ နိဗ္ဗတ္တိ။ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော…ပေ… အဉ္ဇလိံ သိရသိ ပဂ္ဂယှ အဋ္ဌာသီ’’တိ။

ဧဝံ ပန ဥပသင်္ကမိတွာ ဌိတံ တံ ဒေဝပုတ္တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ –

၁၀၁၅။ ‘‘သဟဿယုတ္တံ ဟယဝါဟနံ သုဘံ, အာရုယှိမံ သန္ဒနံ နေကစိတ္တံ၊

ဥယျာနဘူမိံ အဘိတော အနုက္ကမံ, ပုရိန္ဒဒေါ ဘူတပတီဝ ဝါသဝေါ။

၁၀၁၆။ ‘‘သောဝဏ္ဏမယာ တေ ရထကုဗ္ဗရာ ဥဘော, ဖလေဟိ အံသေဟိ အတီဝ သင်္ဂတာ၊

သုဇာတဂုမ္ဗာ နရဝီရနိဋ္ဌိတာ, ဝိရောစတိ ပန္နရသေဝ စန္ဒော။

၁၀၁၇။ ‘‘သုဝဏ္ဏဇာလာဝတတော ရထော အယံ, ဗဟူဟိ နာနာရတနေဟိ စိတ္တိတော၊

သုနန္ဒိဃောသော စ သုဘဿရော စ, ဝိရောစတီ စာမရဟတ္ထဗာဟုဘိ။

၁၀၁၈။ ‘‘ဣမာ စ နာဘျော မနသာဘိနိမ္မိတာ, ရထဿ ပါဒန္တရမဇ္ဈဘူသိတာ၊

ဣမာ စ နာဘျော သတရာဇိစိတ္တိတာ, သတေရတာ ဝိဇ္ဇုရိဝပ္ပဘာသရေ။

၁၀၁၉။ ‘‘အနေကစိတ္တာဝတတော ရထော အယံ, ပုထူ စ နေမီ စ သဟဿရံသိကော၊

တေသံ သရော သုယျတိ ဝဂ္ဂုရူပေါ, ပဉ္စင်္ဂိကံ တူရိယမိဝပ္ပဝါဒိတံ။

၁၀၂၀။ ‘‘သိရသ္မိံ စိတ္တံ မဏိစန္ဒကပ္ပိတံ, သဒါ ဝိသုဒ္ဓံ ရုစိရံ ပဘဿရံ၊

သုဝဏ္ဏရာဇီဟိ အတီဝ သင်္ဂတံ, ဝေဠုရိယရာဇီဝ အတီဝ သောဘတိ။

၁၀၂၁။ ‘‘ဣမေ စ ဝါဠီ မဏိစန္ဒကပ္ပိတာ, အာရောဟကမ္ဗူ သုဇဝါ ဗြဟူပမာ၊

ဗြဟာ မဟန္တာ ဗလိနော မဟာဇဝါ, မနော တဝညာယ တထေဝ သိံသရေ။

၁၀၂၂။ ‘‘ဣမေ စ သဗ္ဗေ သဟိတာ စတုက္ကမာ, မနော တဝညာယ တထေဝ သိံသရေ၊

သမံ ဝဟန္တီ မုဒုကာ အနုဒ္ဓတာ, အာမောဒမာနာ တုရဂါနမုတ္တမာ။

၁၀၂၃။ ‘‘ဓုနန္တိ ဝဂ္ဂန္တိ ပတန္တိ စမ္ဗရေ, အဗ္ဘုဒ္ဓုနန္တာ သုကတေ ပိဠန္ဓနေ၊

တေသံ သရော သုယျတိ ဝဂ္ဂုရူပေါ, ပဉ္စင်္ဂိကံ တူရိယမိဝပ္ပဝါဒိတံ။

၁၀၂၄။ ‘‘ရထဿ ဃောသော အပိဠန္ဓနာန စ, ခုရဿ နာဒေါ အဘိဟိံသနာယ စ၊

ဃောသော သုဝဂ္ဂူ သမိတဿ သုယျတိ, ဂန္ဓဗ္ဗတူရိယာနိ ဝိစိတြသံဝနေ။

၁၀၂၅။ ‘‘ရထေ ဌိတာတာ မိဂမန္ဒလောစနာ, အာဠာရပမှာ ဟသိတာ ပိယံဝဒါ၊

ဝေဠုရိယဇာလာဝတတာ တနုစ္ဆဝါ, သဒေဝ ဂန္ဓဗ္ဗသူရဂ္ဂပူဇိတာ။

၁၀၂၆။ ‘‘တာ ရတ္တရတ္တမ္ဗရပီတဝါသသာ, ဝိသာလနေတ္တာ အဘိရတ္တလောစနာ၊

ကုလေ သုဇာတာ သုတနူ သုစိမှိတာ, ရထေ ဌိတာ ပဉ္ဇလိကာ ဥပဋ္ဌိတာ။

၁၀၂၇။ ‘‘တာ ကမ္ဗုကေယူရဓရာ သုဝါသသာ, သုမဇ္ဈိမာ ဦရုထနူပပန္နာ၊

ဝဋ္ဋင်္ဂုလိယော သုမုခါ သုဒဿနာ, ရထေ ဌိတာ ပဉ္ဇလိကာ ဥပဋ္ဌိတာ။

၁၀၂၈။ ‘‘အညာ သုဝေဏီ သုသု မိဿကေသိယော, သမံ ဝိဘတ္တာဟိ ပဘဿရာဟိ စ၊

အနုဗ္ဗတာ တာ တဝ မာနသေ ရတာ, ရထေ ဌိတာ ပဉ္ဇလိကာ ဥပဋ္ဌိတာ။

၁၀၂၉။ ‘‘အာဝေဠိနိယော ပဒုမုပ္ပလစ္ဆဒါ, အလင်္ကတာ စန္ဒနသာရဝါသိတာ၊

အနုဗ္ဗတာ တာ တဝ မာနသေ ရတာ, ရထေ ဌိတာ ပဉ္ဇလိကာ ဥပဋ္ဌိတာ။

၁၀၃၀။ ‘‘တာ မာလိနိယော ပဒုမုပ္ပလစ္ဆဒါ, အလင်္ကတာ စန္ဒနသာရဝါသိတာ၊

အနုဗ္ဗတာ တာ တဝ မာနသေ ရတာ, ရထေ ဌိတာ ပဉ္ဇလိကာ ဥပဋ္ဌိတာ။

၁၀၃၁။ ‘‘ကဏ္ဌေသု တေ ယာနိ ပိဠန္ဓနာနိ, ဟတ္ထေသု ပါဒေသု တထေဝ သီသေ၊

ဩဘာသယန္တီ ဒသ သဗ္ဗသော ဒိသာ, အဗ္ဘုဒ္ဒယံ သာရဒိကောဝ ဘာဏုမာ။

၁၀၃၂။ ‘‘ဝါတဿ ဝေဂေန စ သမ္ပကမ္ပိတာ, ဘုဇေသု မာလာ အပိဠန္ဓနာနိ စ၊

မုဉ္စန္တိ ဃောသံ ရုစိရံ သုစိံ သုဘံ, သဗ္ဗေဟိ ဝိညူဟိ သုတဗ္ဗရူပံ။

၁၀၃၃။ ‘‘ဥယျာနဘူမျာ စ ဒုဝဒ္ဓတော ဌိတာ, ရထာ စ နာဂါ တူရိယာနိ စ သရော၊

တမေဝ ဒေဝိန္ဒ ပမောဒယန္တိ, ဝီဏာ ယထာ ပေါက္ခရပတ္တဗာဟုဘိ။

၁၀၃၄။ ‘‘ဣမာသု ဝီဏာသု ဗဟူသု ဝဂ္ဂူသု, မနုညရူပါသု ဟဒယေရိတံ ပီတိံ၊

ပဝဇ္ဇမာနာသု အတီဝ အစ္ဆရာ, ဘမန္တိ ကညာ ပဒုမေသု သိက္ခိတာ။

၁၀၃၅။ ‘‘ယဒါ စ ဂီတာနိ စ ဝါဒိတာနိ စ, နစ္စာနိ စိမာနိ သမေန္တိ ဧကတော၊

အထေတ္ထ နစ္စန္တိ အထေတ္ထ အစ္ဆရာ, ဩဘာသယန္တီ ဥဘတော ဝရိတ္ထိယော။

၁၀၃၆။ ‘‘သော မောဒသိ တူရိယဂဏပ္ပဗောဓနော, မဟီယမာနော ဝဇိရာဝုဓောရိဝ၊

ဣမာသု ဝီဏာသု ဗဟူသု ဝဂ္ဂူသု, မနုညရူပါသု ဟဒယေရိတံ ပီတိံ။

၁၀၃၇။ ‘‘ကိံ တွံ ပုရေ ကမ္မမကာသိ အတ္တနာ, မနုဿဘူတော ပုရိမာယ ဇာတိယာ၊

ဥပေါသထံ ကံ ဝါ တုဝံ ဥပါဝသိ, ကံ ဓမ္မစရိယံ ဝတမာဘိရောစယိ။

၁၀၃၈။ ‘‘နယီဒမပ္ပဿ ကတဿ ကမ္မုနော, ပုဗ္ဗေ သုစိဏ္ဏဿ ဥပေါသထဿ ဝါ၊

ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ ဝိပုလော အယံ တဝ, ယံ ဒေဝသံဃံ အဘိရောစသေ ဘုသံ။

၁၀၃၉။ ‘‘ဒါနဿ တေ ဣဒံ ဖလံ, အထော သီလဿ ဝါ ပန၊

အထော အဉ္ဇလိကမ္မဿ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ။

၁၀၁၅။ တတ္ထ သဟဿယုတ္တန္တိ သဟဿေန ယုတ္တံ, သဟဿံ ဝါ ယုတ္တံ ယောဇိတံ ဧတသ္မိန္တိ သဟဿယုတ္တံ။ ကဿ ပနေတံ သဟဿန္တိ? ‘‘ဟယဝါဟန’’န္တိ အနန္တရံ ဝုစ္စမာနတ္တာ ဟယာနန္တိ အယမတ္ထော ဝိညာယတေဝ။ ဟယာ ဝါဟနံ ဧတဿာတိ ဟယဝါဟနံ။ ကေစိ ပန ‘‘သဟဿယုတ္တဟယဝါဟန’’န္တိ အနုနာသိကလောပံ ဧကမေဝ သမာသပဒံ ကတွာ ဝဏ္ဏေန္တိ, ဧတသ္မိံ ပက္ခေ ဟယဝါဟနံ ဝိယ ဝါဟနန္တိ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ။ ဟယဝါဟနသဟဿယုတ္တံ ယုတ္တဟယဝါဟနသဟဿန္တိ ဟိ အတ္ထော။ အပရေ ပန ‘‘သဟဿယုတ္တန္တိ သဟဿဒိဗ္ဗာဇညယုတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ။ သန္ဒနန္တိ ရထံ။ နေကစိတ္တန္တိ အနေကစိတ္တံ နာနာဝိဓဝိစိတ္တဝန္တံ။ ဥယျာနဘူမိံ အဘိတောတိ ဥယျာနဘူမိယာ သမီပေ။ ‘‘အဘိတော’’တိ ဟိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ သာမိအတ္ထေ ဧတံ ဥပယောဂဝစနံ။ ကေစိ ပန ‘‘ဥယျာနဘူမျာ’’တိပိ ပဌန္တိ, တေ သဒ္ဒနယမ္ပိ အနုပဓာရေန္တာ ပဌန္တိ။ အနုက္ကမန္တိ ဂစ္ဆန္တော ပုရိန္ဒဒေါ ဘူတပတီဝ ဝါသဝေါ ဝိရောစသီတိ သမ္ဗန္ဓော။

၁၀၁၆။ သောဝဏ္ဏမယာတိ သုဝဏ္ဏမယာ။ တေတိ တဝ။ ရထကုဗ္ဗရာ ဥဘောတိ ရထဿ ဥဘောသု ပဿေသု ဝေဒိကာ။ ယော ဟိ ရထဿ သောဘနတ္ထဉ္စေဝ ဥပရိ ဌိတာနံ ဂုတ္တတ္ထဉ္စ ဥဘောသု ပဿေသု ဝေဒိကာကာရေန ပရိက္ခေပေါ ကရီယတိ, တဿ ပုရိမဘာဂေ ဥဘောသု ပဿေသု ယာဝ ရထီသာ, တာဝ ဟတ္ထေဟိ ဂဟဏယောဂ္ဂေါ ရထဿ အဝယဝဝိသေသော, ဣဓ သော ဧဝ ကုဗ္ဗရောတိ အဓိပ္ပေတော။ တေနေဝါဟ ‘‘ဥဘော’’တိ။ အညတ္ထ ပန ရထီသာ ကုဗ္ဗရောတိ ဝုစ္စတိ။ ဖလေဟီတိ ရထူပတ္ထမ္ဘဿ ဒက္ခိဏဝါမဘေဒေဟိ ဒွီဟိ ဖလေဟိ, ပရိယန္တာဝေတ္ထ ဖလာတိ ဝုတ္တာ။ အံသေဟီတိ ကုဗ္ဗရဖလေ ပတိဋ္ဌိတေဟိ ဟေဋ္ဌိမအံသေဟိ။ အတီဝ သင်္ဂတာတိ အတိဝိယ သုဋ္ဌု သင်္ဂတာ သုဖဿိတာ နိဗ္ဗိဝရာ။ ဣဒဉ္စ သိပ္ပိဝိရစိတေ ကိတ္တိမရထေ လဗ္ဘမာနဝိသေသံ တတ္ထ အာရောပေတွာ ဝုတ္တံ။ သော ပန အပေါရိသတာယ အကိတ္တိမော သယံဇာတော ကေနစိ အဃဋိတောယေဝ။ သုဇာတဂုမ္ဗာတိ သုသဏ္ဌိတထမ္ဘကသမုဒါယာ။ ယေ ဟိ ဝေဒိကာယ နိရန္တရံ ဌိတာ သုသဏ္ဌိတဃဋကာဒိအဝယဝဝိသေသဝန္တော ထမ္ဘကသမုဒါယာ, တေသံ ဝသေနေဝံ ဝုတ္တံ ‘‘သုဇာတဂုမ္ဗာ’’တိ။ နရဝီရနိဋ္ဌိတာတိ သိပ္ပါစရိယေဟိ နိဋ္ဌာပိတသဒိသာ။ သိပ္ပါစရိယာ ဟိ အတ္တနော သရီရခေဒံ အစိန္တေတွာ ဝီရိယဗလေန သိပ္ပဿ သုဋ္ဌု ဝိစာရဏတော နရေသု ဝီရိယဝန္တောတိ ဣဓ ‘‘နရဝီရာ’’တိ ဝုတ္တာ။ နရဝီရာတိ ဝါ ဒေဝပုတ္တဿ အာလပနံ။ နိဋ္ဌိတာတိ ပရိယောသိတာ ပရိပုဏ္ဏသောဘာတိသယာ။ ‘‘နရဝီရနိမ္မိတာ’’တိ ဝါ ပါဌော, နရေသု ဓိတိသမ္ပန္နေဟိ နိမ္မိတသဒိသာတိ အတ္ထော။ ဧဝံဝိဓကုဗ္ဗရတာယ အယံ တဝ ရထော ဝိရောစတိ။ ကိံ ဝိယ? ပန္နရသေဝ စန္ဒော, သုက္ကပက္ခေ ပန္နရသိယံ ပရိပုဏ္ဏကာလေ စန္ဒိမာ ဝိယ။

၁၀၁၇။ သုဝဏ္ဏဇာလာဝတတောတိ သုဝဏ္ဏဇာလကေဟိ အဝတတော ဆာဒိတော။ ‘‘သုဝဏ္ဏဇာလာဝိတတော’’တိပိ ပါဌော, ဂဝစ္ဆိတောတိ အတ္ထော။ ဗဟူဟီတိ အနေကေဟိ။ နာနာရတနေဟီတိ ပဒုမရာဂဖုဿရာဂါဒိနာနာဝိဓရတနေဟိ။ သုနန္ဒိဃောသောတိ သုဋ္ဌု နန္ဒိတဗ္ဗဃောသော, သဝနီယမဓုရနိန္နာဒေါတိ အတ္ထော။ သုနန္ဒိဃောသောတိ ဝါ သုဋ္ဌု ကတနန္ဒိဃောသော, နစ္စနာဒီနံ ဒဿနာဒီသု ပဝတ္တိတသာဓုကာရသဒ္ဒါဒိဝသေန ကတပမောဒနိန္နာဒေါတိ အတ္ထော, ‘‘ကာလေန ကာလံ အာသီဝါဒနဝသေန သုဋ္ဌု ပယုတ္တနန္ဒိဃောသော’’တိ စ ဝဒန္တိ။ သုဘဿရောတိ သုဋ္ဌု အတိဝိယ ဩဘာသနသဘာဝေါ, တတ္ထ ဝါ ပဝတ္တမာနာနံ ဒေဝတာနံ သောဘနေန ဂီတဝါဒိတဿရေန သုဘဿရော။ စာမရဟတ္ထဗာဟုဘီတိ စာမရဟတ္ထယုတ္တဗာဟူဟိ ဣတော စိတော စ ဗီဇယမာန စာမရကလာပေဟိ ဒေဝတာနံ ဘုဇေဟိ, တထာဘူတာဟိ ဒေဝတာဟိ ဝါ ဝိရောစတိ။

၁၀၁၈။ နာဘျောတိ ရထစက္ကာနံ နာဘိယော။ မနသာဘိနိမ္မိတာတိ ‘‘ဣမေ ဤဒိသာ ဟောန္တူ’’တိ စိတ္တေန နိမ္မိတသဒိသာ။ ရထဿ ပါဒန္တရမဇ္ဈဘူသိတာတိ ရထဿ ပါဒါနံ ရထစက္ကာနံ အန္တေန နေမိနာ နာနာရတနသမုဇ္ဇလေန အရာနံ ဝေမဇ္ဈေန စ မဏ္ဍိတာ။ သတရာဇိစိတ္တိတာတိ အနေကဝဏ္ဏာဟိ အနေကသတာဟိ ရာဇီဟိ လေခါဟိ စိတ္တိတာ ဝိစိတ္တဘာဝံ ဂတာ။ သတေရတာ ဝိဇ္ဇုရိဝါတိ သတေရတသင်္ခါတဝိဇ္ဇုလတာ ဝိယ ပဘာသရေ ဝိဇ္ဇောတန္တိ။