စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိ

ခုဒ္ဒကနိကာယ

စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ပါရာယနဝဂ္ဂ

ဝတ္ထုဂါထာ

၁။ ကောသလာနံ ပုရာ ရမ္မာ, အဂမာ ဒက္ခိဏာပထံ၊

အာကိဉ္စညံ ပတ္ထယာနော, ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ။

၂။ သော အဿကဿ ဝိသယေ, မဠကဿ [အဠကဿ (သု။ နိ။ ၉၈၃) မုဠကဿ (သျာ။), မူဠှကဿ (က။)] သမာသနေ [သမာသန္နေ (က။)]၊

ဝသိ ဂေါဓာဝရီကူလေ, ဥဉ္ဆေန စ ဖလေန စ။

၃။ တဿေဝ [တံယေဝ (က။) အဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] ဥပနိဿာယ, ဂါမော စ ဝိပုလော အဟု၊

တတော ဇာတေန အာယေန, မဟာယညမကပ္ပယိ။

၄။ မဟာယညံ ယဇိတွာန, ပုန ပါဝိသိ အဿမံ၊

တသ္မိံ ပဋိပဝိဋ္ဌမှိ, အညော အာဂဉ္ဆိ ဗြာဟ္မဏော။

၅။ ဥဂ္ဃဋ္ဋပါဒေါ တသိတော [တဿိတော (က။)], ပင်္ကဒန္တော ရဇဿိရော၊

သော စ နံ ဥပသင်္ကမ္မ, သတာနိ ပဉ္စ ယာစတိ။

၆။ တမေနံ ဗာဝရီ ဒိသွာ, အာသနေန နိမန္တယိ၊

သုခဉ္စ ကုသလံ ပုစ္ဆိ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ [ဝစနမဗြုဝိ (သီ။)]။

၇။ ‘‘ယံ ခေါ မမ ဒေယျဓမ္မံ, သဗ္ဗံ ဝိသဇ္ဇိတံ မယာ၊

အနုဇာနာဟိ မေ ဗြဟ္မေ, နတ္ထိ ပဉ္စသတာနိ မေ’’။

၈။ ‘‘သစေ မေ ယာစမာနဿ, ဘဝံ နာနုပဒဿတိ [ပဒေဿတိ (က။)]၊

သတ္တမေ ဒိဝသေ တုယှံ, မုဒ္ဓါ ဖလတု သတ္တဓာ’’။

၉။ အဘိသင်္ခရိတွာ ကုဟကော, ဘေရဝံ သော အကိတ္တယိ၊

တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ဗာဝရီ ဒုက္ခိတော အဟု။

၁၀။ ဥဿုဿတိ အနာဟာရော, သောကသလ္လသမပ္ပိတော၊

အထောပိ ဧဝံ စိတ္တဿ, ဈာနေ န ရမတီ မနော။

၁၁။ ဥတြသ္တံ ဒုက္ခိတံ ဒိသွာ, ဒေဝတာ အတ္ထကာမိနီ၊

ဗာဝရိံ ဥပသင်္ကမ္မ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ။

၁၂။ ‘‘န သော မုဒ္ဓံ ပဇာနာတိ, ကုဟကော သော ဓနတ္ထိကော၊

မုဒ္ဓနိ မုဒ္ဓပါတေ [မုဒ္ဓနိမ္မုဒ္ဓပါတေ (က။)] ဝါ, ဉာဏံ တဿ န ဝိဇ္ဇတိ’’။

၁၃။ ‘‘ဘောတီ [ဘောတိ (က။)] စရဟိ ဇာနာတိ, တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတာ၊

မုဒ္ဓံ မုဒ္ဓါဓိပါတဉ္စ [မုဒ္ဓါတိပါတဉ္စ (က။)], တံ သုဏောမ ဝစော တဝ’’။

၁၄။ ‘‘အဟမ္ပေတံ န ဇာနာမိ, ဉာဏံ မေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ၊

မုဒ္ဓနိ မုဒ္ဓါဓိပါတေ စ, ဇိနာနဉှေတ္ထ [ဇနာနဉှေတ္ထ (က။)] ဒဿနံ’’။

၁၅။ ‘‘အထ ကော စရဟိ [ယော စရတိ (က။)] ဇာနာတိ, အသ္မိံ ပထဝိမဏ္ဍလေ [ပုထဝိမဏ္ဍလေ (သီ။)]၊

မုဒ္ဓံ မုဒ္ဓါဓိပါတဉ္စ, တံ မေ အက္ခာဟိ ဒေဝတေ’’။

၁၆။ ‘‘ပုရာ ကပိလဝတ္ထုမှာ, နိက္ခန္တော လောကနာယကော၊

အပစ္စော ဩက္ကာကရာဇဿ, သကျပုတ္တော ပဘင်္ကရော။

၁၇။ ‘‘သော ဟိ ဗြာဟ္မဏ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊

သဗ္ဗာဘိညာဗလပ္ပတ္တော [ဖလပ္ပတ္တော (က။)], သဗ္ဗဓမ္မေသု စက္ခုမာ၊

သဗ္ဗကမ္မက္ခယံ ပတ္တော, ဝိမုတ္တော ဥပဓိက္ခယေ။

၁၈။ ‘‘ဗုဒ္ဓေါ သော ဘဂဝါ လောကေ, ဓမ္မံ ဒေသေတိ စက္ခုမာ၊

တံ တွံ ဂန္တွာန ပုစ္ဆဿု, သော တေ တံ ဗျာကရိဿတိ’’။

၁၉။ သမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝစော သုတွာ, ဥဒဂ္ဂေါ ဗာဝရီ အဟု၊

သောကဿ တနုကော အာသိ, ပီတိဉ္စ ဝိပုလံ လဘိ။

၂၀။ သော ဗာဝရီ အတ္တမနော ဥဒဂ္ဂေါ, တံ ဒေဝတံ ပုစ္ဆတိ ဝေဒဇာတော၊

‘‘ကတမမှိ ဂါမေ နိဂမမှိ ဝါ ပန, ကတမမှိ ဝါ ဇနပဒေ လောကနာထော၊

ယတ္ထ ဂန္တွာန ပဿေမု, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဒွိပဒုတ္တမံ’’။

၂၁။ ‘‘သာဝတ္ထိယံ ကောသလမန္ဒိရေ ဇိနော, ပဟူတပညော ဝရဘူရိမေဓသော၊

သော သကျပုတ္တော ဝိဓုရော အနာသဝေါ, မုဒ္ဓါဓိပါတဿ ဝိဒူ နရာသဘော’’။

၂၂။ တတော အာမန္တယီ သိဿေ, ဗြာဟ္မဏေ မန္တပါရဂူ [ပါရဂေ (သျာ။)]၊

‘‘ဧထ မာဏဝါ အက္ခိဿံ, သုဏာထ ဝစနံ မမ။

၂၃။ ‘‘ယဿေသော ဒုလ္လဘော လောကေ, ပါတုဘာဝေါ အဘိဏှသော၊

သွာဇ္ဇ လောကမှိ ဥပ္ပန္နော, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဣတိ ဝိဿုတော၊

ခိပ္ပံ ဂန္တွာန သာဝတ္ထိံ, ပဿဝှေါ ဒွိပဒုတ္တမံ’’။

၂၄။ ‘‘ကထံ စရဟိ ဇာနေမု, ဒိသွာ ဗုဒ္ဓေါတိ ဗြာဟ္မဏ၊

အဇာနတံ နော ပဗြူဟိ, ယထာ ဇာနေမု တံ မယံ’’။

၂၅။ ‘‘အာဂတာနိ ဟိ မန္တေသု, မဟာပုရိသလက္ခဏာ၊

ဒွတ္တိံသာနိ စ ဗျာက္ခာတာ, သမတ္တာ အနုပုဗ္ဗသော။

၂၆။ ‘‘ယဿေတေ ဟောန္တိ ဂတ္တေသု, မဟာပုရိသလက္ခဏာ၊

ဒွေယေဝ တဿ ဂတိယော, တတိယာ ဟိ န ဝိဇ္ဇတိ။

၂၇။ ‘‘သစေ အဂါရံ အာဝသတိ, ဝိဇေယျ ပထဝိံ ဣမံ၊

အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, ဓမ္မေန အနုသာသတိ။

၂၈။ ‘‘သစေ စ သော ပဗ္ဗဇတိ, အဂါရာ အနဂါရိယံ၊

ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ [ဝိဝတ္တစ္ဆဒ္ဒေါ (သီ။)] သမ္ဗုဒ္ဓေါ, အရဟာ ဘဝတိ အနုတ္တရော။

၂၉။ ‘‘ဇာတိံ ဂေါတ္တဉ္စ လက္ခဏံ, မန္တေ သိဿေ ပုနာပရေ၊

မုဒ္ဓံ မုဒ္ဓါဓိပါတဉ္စ, မနသာယေဝ ပုစ္ဆထ။

၃၀။ ‘‘အနာဝရဏဒဿာဝီ, ယဒိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ၊

မနသာ ပုစ္ဆိတေ ပဉှေ, ဝါစာယ ဝိသဇ္ဇိဿတိ’’ [ဝိဿဇိဿတိ (က။)]။

၃၁။ ဗာဝရိဿ ဝစော သုတွာ, သိဿာ သောဠသ ဗြာဟ္မဏာ၊

အဇိတော တိဿမေတ္တေယျော, ပုဏ္ဏကော အထ မေတ္တဂူ။

၃၂။ ဓောတကော ဥပသီဝေါ စ, နန္ဒော စ အထ ဟေမကော၊

တောဒေယျ-ကပ္ပါ ဒုဘယော, ဇတုကဏ္ဏီ စ ပဏ္ဍိတော။

၃၃။ ဘဒြာဝုဓော ဥဒယော စ, ပေါသာလော စာပိ ဗြာဟ္မဏော၊

မောဃရာဇာ စ မေဓာဝီ, ပိင်္ဂိယော စ မဟာဣသိ။

၃၄။ ပစ္စေကဂဏိနော သဗ္ဗေ, သဗ္ဗလောကဿ ဝိဿုတာ၊

ဈာယီ ဈာနရတာ ဓီရာ, ပုဗ္ဗဝါသနဝါသိတာ။

၃၅။ ဗာဝရိံ အဘိဝါဒေတွာ, ကတွာ စ နံ ပဒက္ခိဏံ၊

ဇဋာဇိနဓရာ သဗ္ဗေ, ပက္ကာမုံ ဥတ္တရာမုခါ။

၃၆။ မဠကဿ ပတိဋ္ဌာနံ, ပုရမာဟိဿတိံ [ပုရမာဟိယတိ (က။)] တဒါ [သဒါ (က။)]၊

ဥဇ္ဇေနိဉ္စာပိ ဂေါနဒ္ဓံ, ဝေဒိသံ ဝနသဝှယံ။

၃၇။ ကောသမ္ဗိဉ္စာပိ သာကေတံ, သာဝတ္ထိဉ္စ ပုရုတ္တမံ၊

သေတဗျံ ကပိလဝတ္ထုံ, ကုသိနာရဉ္စ မန္ဒိရံ။

၃၈။ ပါဝဉ္စ ဘောဂနဂရံ, ဝေသာလိံ မာဂဓံ ပုရံ၊

ပါသာဏကံ စေတိယဉ္စ, ရမဏီယံ မနောရမံ။

၃၉။ တသိတောဝုဒကံ သီတံ, မဟာလာဘံဝ ဝါဏိဇော၊

ဆာယံ ဃမ္မာဘိတတ္တောဝ တုရိတာ ပဗ္ဗတမာရုဟုံ။

၄၀။ ဘဂဝါ တမှိ သမယေ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတော၊

ဘိက္ခူနံ ဓမ္မံ ဒေသေတိ, သီဟောဝ နဒတီ ဝနေ။

၄၁။ အဇိတော အဒ္ဒသ ဗုဒ္ဓံ, ပီတရံသိံဝ [ဇိတရံသိံ သီတရံသိံ (က။), ဝီတရံသိံ (သီ။ သျာ။)] ဘာဏုမံ၊

စန္ဒံ ယထာ ပန္နရသေ, ပရိပူရံ [ပါရိပူရိံ (သီ။ သျာ။)] ဥပါဂတံ။

၄၂။ အထဿ ဂတ္တေ ဒိသွာန, ပရိပူရဉ္စ ဗျဉ္ဇနံ၊

ဧကမန္တံ ဌိတော ဟဋ္ဌော, မနောပဉှေ အပုစ္ဆထ။

၄၃။ ‘‘အာဒိဿ ဇမ္မနံ ဗြူဟိ, ဂေါတ္တံ ဗြူဟိ သလက္ခဏံ၊

မန္တေသု ပါရမိံ ဗြူဟိ, ကတိ ဝါစေတိ ဗြာဟ္မဏော’’။

၄၄။ ‘‘ဝီသံ ဝဿသတံ အာယု, သော စ ဂေါတ္တေန ဗာဝရီ၊

တီဏိဿ လက္ခဏာ ဂတ္တေ, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ။

၄၅။ ‘‘လက္ခဏေ ဣတိဟာသေ စ, သနိဃဏ္ဍုသကေဋုဘေ၊

ပဉ္စသတာနိ ဝါစေတိ, သဓမ္မေ ပါရမိံ ဂတော’’။

၄၆။ ‘‘လက္ခဏာနံ ပဝိစယံ, ဗာဝရိဿ နရုတ္တမ၊

တဏှစ္ဆိဒ [ကင်္ခစ္ဆိဒ (က။)] ပကာသေဟိ, မာ နော ကင်္ခါယိတံ အဟု’’။

၄၇။ ‘‘မုခံ ဇိဝှါယ ဆာဒေတိ, ဥဏ္ဏဿ ဘမုကန္တရေ၊

ကောသောဟိတံ ဝတ္ထဂုယှံ, ဧဝံ ဇာနာဟိ မာဏဝ’’။

၄၈။ ပုစ္ဆဉှိ ကိဉ္စိ အသုဏန္တော, သုတွာ ပဉှေ ဝိယာကတေ၊

ဝိစိန္တေတိ ဇနော သဗ္ဗော, ဝေဒဇာတော ကတဉ္ဇလီ။

၄၉။ ‘‘ကော နု ဒေဝေါ ဝါ ဗြဟ္မာ ဝါ, ဣန္ဒော ဝါပိ သုဇမ္ပတိ၊

မနသာ ပုစ္ဆိတေ ပဉှေ, ကမေတံ ပဋိဘာသတိ။

၅၀။ ‘‘မုဒ္ဓံ မုဒ္ဓါဓိပါတဉ္စ, ဗာဝရီ ပရိပုစ္ဆတိ၊

တံ ဗျာကရောဟိ ဘဂဝါ, ကင်္ခံ ဝိနယ နော ဣသေ’’။

၅၁။ ‘‘အဝိဇ္ဇာ မုဒ္ဓါတိ ဇာနာဟိ, ဝိဇ္ဇာ မုဒ္ဓါဓိပါတိနီ၊

သဒ္ဓါသတိသမာဓီဟိ, ဆန္ဒဝီရိယေန သံယုတာ’’။

၅၂။ တတော ဝေဒေန မဟတာ, သန္ထမ္ဘေတွာန မာဏဝေါ၊

ဧကံသံ အဇိနံ ကတွာ, ပါဒေသု သိရသာ ပတိ။

၅၃။ ‘‘ဗာဝရီ ဗြာဟ္မဏော ဘောတော, သဟ သိဿေဟိ မာရိသ၊

ဥဒဂ္ဂစိတ္တော သုမနော, ပါဒေ ဝန္ဒတိ စက္ခုမ’’။

၅၄။ ‘‘သုခိတော ဗာဝရီ ဟောတု, သဟ သိဿေဟိ ဗြာဟ္မဏော၊

တွဉ္စာပိ သုခိတော ဟောဟိ, စိရံ ဇီဝါဟိ မာဏဝ။

၅၅။ ‘‘ဗာဝရိဿ စ တုယှံ ဝါ, သဗ္ဗေသံ သဗ္ဗသံသယံ၊

ကတာဝကာသာ ပုစ္ဆဝှေါ, ယံ ကိဉ္စိ မနသိစ္ဆထ’’။

၅၆။ သမ္ဗုဒ္ဓေန ကတောကာသော, နိသီဒိတွာန ပဉ္ဇလီ၊

အဇိတော ပဌမံ ပဉှံ, တတ္ထ ပုစ္ဆိ တထာဂတံ။

ဝတ္ထုဂါထာ နိဋ္ဌိတာ။

၁။ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ

၅၇။

‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

ကေနဿု နပ္ပကာသတိ၊

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ, ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယံ’’။

၅၈။

‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]

ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ၊

ဇပ္ပါဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယံ’’။

၅၉။

‘‘သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓိယျရေ’’။

၆၀။

‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]

သတိ တေသံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓိယျရေ’’။

၆၁။

‘‘ပညာ စေဝ သတိ စာပိ [သတီ စေဝ (သီ။)], [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

နာမရူပဉ္စ မာရိသ၊

ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ, ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ’’။

၆၂။ ‘‘ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ၊

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ’’။

၆၃။ ‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, ယေ စ သေခါ [သေက္ခာ (က။)] ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသ’’။

၆၄။ ‘‘ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ, မနသာနာဝိလော သိယာ၊

ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ။

အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာ ပဌမာ။

၂။ တိဿမေတ္တေယျမာဏဝပုစ္ဆာ

၆၅။

‘‘ကောဓ သန္တုသိတော လောကေ, [ဣစ္စာယသ္မာ တိဿမေတ္တေယျော]

ကဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ၊

ကော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ [န ပိမ္ပတိ (ဗဟူသု)]၊

ကံ ဗြူသိ မဟာပုရိသောတိ, ကော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ’’တိ [သိဗ္ဗနိမစ္စဂါ (သီ။ သျာ။)]။

၆၆။

‘‘ကာမေသု ဗြဟ္မစရိယဝါ, [မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ]

ဝီတတဏှော သဒါ သတော၊

သင်္ခါယ နိဗ္ဗုတော ဘိက္ခု, တဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ။

၆၇။ ‘‘သော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ၊

တံ ဗြူမိ မဟာပုရိသောတိ, သော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ’’တိ။

တိဿမေတ္တေယျမာဏဝပုစ္ဆာ ဒုတိယာ။

၃။ ပုဏ္ဏကမာဏဝပုစ္ဆာ

၆၈။

‘‘အနေဇံ မူလဒဿာဝိံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

ကိံ နိဿိတာ ဣသယော မနုဇာ, ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ’’။

၆၉။

‘‘ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ, [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, အာသီသမာနာ ပုဏ္ဏက ဣတ္ထတ္တံ၊

ဇရံ သိတာ ယညမကပ္ပယိံသု’’။

၇၀။

‘‘ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ၊

အတာရုံ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ’’။

၇၁။

‘‘အာသီသန္တိ ထောမယန္တိ, အဘိဇပ္ပန္တိ ဇုဟန္တိ၊ [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ကာမာဘိဇပ္ပန္တိ ပဋိစ္စ လာဘံ, တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ၊

နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ’’။

၇၂။

‘‘တေ စေ နာတရိံသု ယာဇယောဂါ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

ယညေဟိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ’’။

၇၃။

‘‘သင်္ခါယ လောကသ္မိ ပရောပရာနိ, [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ၊

သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ။

ပုဏ္ဏကမာဏဝပုစ္ဆာ တတိယာ။

၄။ မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာ

၇၄။

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ]

မညာမိ တံ ဝေဒဂုံ ဘာဝိတတ္တံ၊

ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ, ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ’’။

၇၅။

‘‘ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ၊

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ, ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ။

၇၆။ ‘‘ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ, ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော၊

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ, ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ’’။

၇၇။ ‘‘ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော, အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ၊

‘ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ, ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ’၊

တံ မေ မုနိ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’။

၇၈။

‘‘ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ’’။

၇၉။ ‘‘တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ’’။

၈၀။

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ, ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ။

၈၁။ ‘‘ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော, ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ၊

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ, ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခံ’’။

၈၂။ ‘‘ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော, သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။

၈၃။ ‘‘တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ, ယေ တွံ မုနိ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ, အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ’’။

၈၄။ ‘‘ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာ, အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ, တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ။

၈၅။ ‘‘ဝိဒွါ စ ယော ဝေဒဂူ နရော ဣဓ, ဘဝါဘဝေ သင်္ဂမိမံ ဝိသဇ္ဇ၊

သော ဝီတတဏှော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ။

မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာ စတုတ္ထီ။

၅။ ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာ

၈၆။

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဓောတကော]

ဝါစာဘိကင်္ခါမိ မဟေသိ တုယှံ၊

တဝ သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော’’။

၈၇။

‘‘တေနဟာတပ္ပံ ကရောဟိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဣဓေဝ နိပကော သတော၊

ဣတော သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော’’။

၈၈။ ‘‘ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေ, အကိဉ္စနံ ဗြာဟ္မဏမိရိယမာနံ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမန္တစက္ခု, ပမုဉ္စ မံ သက္က ကထံကထာဟိ’’။

၈၉။ ‘‘နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ, ကထံကထိံ ဓောတက ကဉ္စိ လောကေ၊

ဓမ္မဉ္စ သေဋ္ဌံ အဘိဇာနမာနော [အာဇာနမာနော (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဧဝံ တုဝံ ဩဃမိမံ တရေသိ’’။

၉၀။ ‘‘အနုသာသ ဗြဟ္မေ ကရုဏာယမာနော, ဝိဝေကဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ယထာဟံ အာကာသောဝ အဗျာပဇ္ဇမာနော, ဣဓေဝ သန္တော အသိတော စရေယျံ’’။

၉၁။

‘‘ကိတ္တယိဿာမိ တေ သန္တိံ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ’’။

၉၂။ ‘‘တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ သန္တိမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ’’။

၉၃။

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေ, ဘဝါဘဝါယ မာကာသိ တဏှ’’န္တိ။

ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာ ပဉ္စမီ။

၆။ ဥပသီဝမာဏဝပုစ္ဆာ

၉၄။

‘‘ဧကော အဟံ သက္က မဟန္တမောဃံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ]

အနိဿိတော နော ဝိသဟာမိ တာရိတုံ၊

အာရမ္မဏံ ဗြူဟိ သမန္တစက္ခု, ယံ နိဿိတော ဩဃမိမံ တရေယျံ’’။

၉၅။

‘‘အာကိဉ္စညံ ပေက္ခမာနော သတိမာ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

နတ္ထီတိ နိဿာယ တရဿု ဩဃံ၊

ကာမေ ပဟာယ ဝိရတော ကထာဟိ, တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿ’’။

၉၆။

‘‘သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ]

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ၊

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေ ဝိမုတ္တော [ဓိမုတ္တော (က။)], တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီ’’ [အနာနုဝါယီ (သျာ။ က။)]။

၉၇။

‘‘သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ၊

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေ ဝိမုတ္တော, တိဋ္ဌေယျ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ’’။

၉၈။ ‘‘တိဋ္ဌေ စေ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ, ပူဂမ္ပိ ဝဿာနံ သမန္တစက္ခု၊

တတ္ထေဝ သော သီတိသိယာ ဝိမုတ္တော, စဝေထ ဝိညာဏံ တထာဝိဓဿ’’။

၉၉။

‘‘အစ္စိ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ၊

ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တော, အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ’’။

၁၀၀။ ‘‘အတ္ထင်္ဂတော သော ဥဒ ဝါ သော နတ္ထိ, ဥဒါဟု ဝေ သဿတိယာ အရောဂေါ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’။

၁၀၁။

‘‘အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထိ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

ယေန နံ ဝဇ္ဇုံ တံ တဿ နတ္ထိ၊

သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သမူဟတေသု, သမူဟတာ ဝါဒပထာပိ သဗ္ဗေ’’တိ။

ဥပသီဝမာဏဝပုစ္ဆာ ဆဋ္ဌီ။

၇။ နန္ဒမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၀၂။

‘‘သန္တိ လောကေ မုနယော, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဇနာ ဝဒန္တိ တယိဒံ ကထံသု၊

ဉာဏူပပန္နံ မုနိ နော ဝဒန္တိ, ဥဒါဟု ဝေ ဇီဝိတေနူပပန္နံ’’။

၁၀၃။ ‘‘န ဒိဋ္ဌိယာ န သုတိယာ န ဉာဏေန, မုနီဓ နန္ဒ ကုသလာ ဝဒန္တိ၊

ဝိသေနိကတွာ အနီဃာ နိရာသာ, စရန္တိ ယေ တေ မုနယောတိ ဗြူမိ’’။

၁၀၄။

‘‘ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ,

အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

ကစ္စိဿု တေ ဘဂဝါ တတ္ထ ယတာ စရန္တာ,

အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ’’။

၁၀၅။

‘‘ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [နန္ဒာတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

ကိဉ္စာပိ တေ တတ္ထ ယတာ စရန္တိ, နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ’’။

၁၀၆။

‘‘ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

တေ စေ မုနိ ဗြူသိ အနောဃတိဏ္ဏေ, အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ၊

အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ’’။

၁၀၇။

‘‘နာဟံ သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [နန္ဒာတိ ဘဂဝါ]

ဇာတိဇရာယ နိဝုတာတိ ဗြူမိ၊

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ၊

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ, တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ၊

တေ ဝေ နရာ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမိ’’။

၁၀၈။ ‘‘ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော, သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ၊

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ, တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ၊

အဟမ္ပိ တေ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမီ’’တိ။

နန္ဒမာဏဝပုစ္ဆာ သတ္တမာ။

၈။ ဟေမကမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၀၉။

‘‘ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု, [ဣစ္စာယသ္မာ ဟေမကော]

ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ၊

ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ, သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ၊

သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ, နာဟံ တတ္ထ အဘိရမိံ။

၁၁၀။ ‘‘တွဉ္စ မေ ဓမ္မမက္ခာဟိ, တဏှာနိဂ္ဃါတနံ မုနိ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ’’။

၁၁၁။ ‘‘ဣဓ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတေသု, ပိယရူပေသု ဟေမက၊

ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနံ, နိဗ္ဗာနပဒမစ္စုတံ။

၁၁၂။ ‘‘ဧတဒညာယ ယေ သတာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ၊

ဥပသန္တာ စ တေ သဒါ, တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

ဟေမကမာဏဝပုစ္ဆာ အဋ္ဌမာ။

၉။ တောဒေယျမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၁၃။

‘‘ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ, [ဣစ္စာယသ္မာ တောဒေယျော]

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော, ဝိမောက္ခော တဿ ကီဒိသော’’။

၁၁၄။

‘‘ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ, [တောဒေယျာတိ ဘဂဝါ]

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော, ဝိမောက္ခော တဿ နာပရော’’။

၁၁၅။ ‘‘နိရာသသော သော ဥဒ အာသသာနော [အာသယာနော (က။)], ပညာဏဝါ သော ဥဒ ပညကပ္ပီ၊

မုနိံ အဟံ သက္က ယထာ ဝိဇညံ, တံ မေ ဝိယာစိက္ခ သမန္တစက္ခု’’။

၁၁၆။ ‘‘နိရာသသော သော န စ အာသသာနော, ပညာဏဝါ သော န စ ပညကပ္ပီ၊

ဧဝမ္ပိ တောဒေယျ မုနိံ ဝိဇာန, အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တ’’န္တိ။

တောဒေယျမာဏဝပုစ္ဆာ နဝမာ။

၁၀။ ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၁၇။

‘‘မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပေါ]

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ၊

ဇရာမစ္စုပရေတာနံ, ဒီပံ ပဗြူဟိ မာရိသ၊

တွဉ္စ မေ ဒီပမက္ခာဟိ, ယထာယိဒံ နာပရံ သိယာ’’။

၁၁၈။

‘‘မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ, [ကပ္ပါတိ ဘဂဝါ]

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ၊

ဇရာမစ္စုပရေတာနံ, ဒီပံ ပဗြူမိ ကပ္ပ တေ။

၁၁၉။ ‘‘အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, ဧတံ ဒီပံ အနာပရံ၊

နိဗ္ဗာနံ ဣတိ နံ ဗြူမိ, ဇရာမစ္စုပရိက္ခယံ။

၁၂၀။ ‘‘ဧတဒညာယ ယေ သတာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ၊

န တေ မာရဝသာနုဂါ, န တေ မာရဿ ပဋ္ဌဂူ’’တိ [ပဒ္ဓဂူ (သီ။)]။

ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာ ဒသမာ။

၁၁။ ဇတုကဏ္ဏိမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၂၁။

‘‘သုတွာနဟံ ဝီရမကာမကာမိံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဇတုကဏ္ဏိ]

ဩဃာတိဂံ ပုဋ္ဌုမကာမမာဂမံ၊

သန္တိပဒံ ဗြူဟိ သဟဇနေတ္တ, ယထာတစ္ဆံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

၁၂၂။ ‘‘ဘဂဝါ ဟိ ကာမေ အဘိဘုယျ ဣရိယတိ, အာဒိစ္စောဝ ပထဝိံ တေဇီ တေဇသာ၊

ပရိတ္တပညဿ မေ ဘူရိပည, အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ’’။

၁၂၃။

‘‘ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓံ, [ဇတုကဏ္ဏီတိ ဘဂဝါ]

နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော၊

ဥဂ္ဂဟိတံ နိရတ္တံ ဝါ, မာ တေ ဝိဇ္ဇိတ္ထ ကိဉ္စနံ။

၁၂၄။ ‘‘ယံ ပုဗ္ဗေ တံ ဝိသောသေဟိ, ပစ္ဆာ တေ မာဟု ကိဉ္စနံ၊

မဇ္ဈေ စေ နော ဂဟေဿသိ, ဥပသန္တော စရိဿသိ။

၁၂၅။ ‘‘သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ, ဝီတဂေဓဿ ဗြာဟ္မဏ၊

အာသဝါဿ န ဝိဇ္ဇန္တိ, ယေဟိ မစ္စုဝသံ ဝဇေ’’တိ။

ဇတုကဏ္ဏိမာဏဝပုစ္ဆာ ဧကာဒသမာ။

၁၂။ ဘဒြာဝုဓမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၂၆။

‘‘ဩကဉ္ဇဟံ တဏှစ္ဆိဒံ အနေဇံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဘဒြာဝုဓော]

နန္ဒိဉ္ဇဟံ ဩဃတိဏ္ဏံ ဝိမုတ္တံ၊

ကပ္ပဉ္ဇဟံ အဘိယာစေ သုမေဓံ, သုတွာန နာဂဿ အပနမိဿန္တိ ဣတော။

၁၂၇။ ‘‘နာနာဇနာ ဇနပဒေဟိ သင်္ဂတာ,

တဝ ဝီရ ဝါကျံ အဘိကင်္ခမာနာ၊

တေသံ တုဝံ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’။

၁၂၈။

‘‘အာဒါနတဏှံ ဝိနယေထ သဗ္ဗံ, [ဘဒြာဝုဓာတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ယံ ယဉှိ လောကသ္မိမုပါဒိယန္တိ, တေနေဝ မာရော အနွေတိ ဇန္တုံ။

၁၂၉။ ‘‘တသ္မာ ပဇာနံ န ဥပါဒိယေထ, ဘိက္ခု သတော ကိဉ္စနံ သဗ္ဗလောကေ၊

အာဒါနသတ္တေ ဣတိ ပေက္ခမာနော, ပဇံ ဣမံ မစ္စုဓေယျေ ဝိသတ္တ’’န္တိ။

ဘဒြာဝုဓမာဏဝပုစ္ဆာ ဒွါဒသမာ။

၁၃။ ဥဒယမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၃၀။

‘‘ဈာယိံ ဝိရဇမာသီနံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥဒယော]

ကတကိစ္စံ အနာသဝံ၊

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူဟိ, အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ’’။

၁၃၁။

‘‘ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနံ, [ဥဒယာတိ ဘဂဝါ]

ဒေါမနဿာန စူဘယံ၊

ထိနဿ စ ပနူဒနံ, ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏံ။

၁၃၂။ ‘‘ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓံ, ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ၊

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူမိ, အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ’’။

၁၃၃။ ‘‘ကိံသု သံယောဇနော လောကော, ကိံသု တဿ ဝိစာရဏံ၊

ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေန, နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ’’။

၁၃၄။ ‘‘နန္ဒိသံယောဇနော လောကော, ဝိတက္ကဿ ဝိစာရဏံ၊

တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန, နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ’’။

၁၃၅။ ‘‘ကထံ သတဿ စရတော, ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမ္မ, တံ သုဏောမ ဝစော တဝ’’။

၁၃၆။ ‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတော၊

ဧဝံ သတဿ စရတော, ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ။

ဥဒယမာဏဝပုစ္ဆာ တေရသမာ။

၁၄။ ပေါသာလမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၃၇။

‘‘ယော အတီတံ အာဒိသတိ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပေါသာလော]

အနေဇော ဆိန္နသံသယော၊

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။

၁၃၈။ ‘‘ဝိဘူတရူပသညိဿ, သဗ္ဗကာယပ္ပဟာယိနော၊

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတော၊

ဉာဏံ သက္ကာနုပုစ္ဆာမိ, ကထံ နေယျော တထာဝိဓော’’။

၁၃၉။

‘‘ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော သဗ္ဗာ, [ပေါသာလာတိ ဘဂဝါ]

အဘိဇာနံ တထာဂတော၊

တိဋ္ဌန္တမေနံ ဇာနာတိ, ဝိမုတ္တံ တပ္ပရာယဏံ။

၁၄၀။ ‘‘အာကိဉ္စညသမ္ဘဝံ ဉတွာ, နန္ဒီ သံယောဇနံ ဣတိ၊

ဧဝမေတံ အဘိညာယ, တတော တတ္ထ ဝိပဿတိ၊

ဧတံ [ဧဝံ (သျာ။ က။)] ဉာဏံ တထံ တဿ, ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော’’တိ။

ပေါသာလမာဏဝပုစ္ဆာ စုဒ္ဒသမာ။

၁၅။ မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၄၁။

‘‘ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿံ, [ဣစ္စာယသ္မာ မောဃရာဇာ]

န မေ ဗျာကာသိ စက္ခုမာ၊

ယာဝတတိယဉ္စ ဒေဝီသိ, ဗျာကရောတီတိ မေ သုတံ။

၁၄၂။ ‘‘အယံ လောကော ပရော လောကော, ဗြဟ္မလောကော သဒေဝကော၊

ဒိဋ္ဌိံ တေ နာဘိဇာနာတိ, ဂေါတမဿ ယသဿိနော။

၁၄၃။ ‘‘ဧဝံ အဘိက္ကန္တဒဿာဝိံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတိ’’။

၁၄၄။ ‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇ သဒါ သတော၊

အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ၊

ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ။

မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာ ပန္နရသမာ။

၁၆။ ပိင်္ဂိယမာဏဝပုစ္ဆာ

၁၄၅။

‘‘ဇိဏ္ဏောဟမသ္မိ အဗလော ဝီတဝဏ္ဏော, [ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော]

နေတ္တာ န သုဒ္ဓါ သဝနံ န ဖာသု၊

မာဟံ နဿံ မောမုဟော အန္တရာဝ, အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ’’။

၁၄၆။

‘‘ဒိသွာန ရူပေသု ဝိဟညမာနေ, [ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ]

ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု ဇနာ ပမတ္တာ၊

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော, ဇဟဿု ရူပံ အပုနဗ္ဘဝါယ’’။

၁၄၇။ ‘‘ဒိသာ စတဿော ဝိဒိသာ စတဿော, ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသာ ဣမာယော၊

န တုယှံ အဒိဋ္ဌံ အသုတံ အမုတံ [အသုတံ အမုတံ ဝါ (သီ။), အသုတာမုတံ ဝါ (သျာ။), အသုတံ’မုတံ ဝါ (ပီ။)], အထော အဝိညာတံ ကိဉ္စနမတ္ထိ [ကဉ္စိ မတ္ထိ (သျာ။), ကိဉ္စိ နတ္ထိ (ပီ။), ကိဉ္စိနမတ္ထိ (က။)] လောကေ၊

အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ, ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ’’။

၁၄၈။

‘‘တဏှာဓိပန္နေ မနုဇေ ပေက္ခမာနော, [ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ]

သန္တာပဇာတေ ဇရသာ ပရေတေ၊

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော, ဇဟဿု တဏှံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ။

ပိင်္ဂိယမာဏဝပုစ္ဆာ သောဠသမာ။

၁၇။ ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာ

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရန္တော ပါသာဏကေ စေတိယေ, ပရိစာရကသောဠသာနံ [ပရိစာရကသောဠသန္နံ (သျာ။ က။)] ဗြာဟ္မဏာနံ အဇ္ဈိဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပဉှံ [ပဉှေ (သီ။ ပီ။)] ဗျာကာသိ။ ဧကမေကဿ စေပိ ပဉှဿ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇေယျ, ဂစ္ဆေယျေဝ ဇရာမရဏဿ ပါရံ။ ‘‘ပါရင်္ဂမနီယာ ဣမေ ဓမ္မာ’’တိ – တသ္မာ ဣမဿ ဓမ္မပရိယာယဿ ပါရာယနန္တေဝ [ပါရာယဏံတွေဝ (သီ။ အဋ္ဌ။)] အဓိဝစနံ။

၁၄၉။ အဇိတော တိဿမေတ္တေယျော, ပုဏ္ဏကော အထ မေတ္တဂူ၊

ဓောတကော ဥပသီဝေါ စ, နန္ဒော စ အထ ဟေမကော။

၁၅၀။ တောဒေယျကပ္ပါ ဒုဘယော, ဇတုကဏ္ဏီ စ ပဏ္ဍိတော၊

ဘဒြာဝုဓော ဥဒယော စ, ပေါသာလော စာပိ ဗြာဟ္မဏော၊

မောဃရာဇာ စ မေဓာဝီ, ပိင်္ဂိယော စ မဟာဣသိ။

၁၅၁။ ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂစ္ဆုံ, သမ္ပန္နစရဏံ ဣသိံ၊

ပုစ္ဆန္တာ နိပုဏေ ပဉှေ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပါဂမုံ။

၁၅၂။ တေသံ ဗုဒ္ဓေါ ပဗျာကာသိ, ပဉှေ ပုဋ္ဌော ယထာတထံ၊

ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန, တောသေသိ ဗြာဟ္မဏေ မုနိ။

၁၅၃။ တေ တောသိတာ စက္ခုမတာ, ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာ၊

ဗြဟ္မစရိယမစရိံသု, ဝရပညဿ သန္တိကေ။

၁၅၄။ ဧကမေကဿ ပဉှဿ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ၊

တထာ ယော ပဋိပဇ္ဇေယျ, ဂစ္ဆေ ပါရံ အပါရတော။

၁၅၅။ အပါရာ ပါရံ ဂစ္ဆေယျ, ဘာဝေန္တော မဂ္ဂမုတ္တမံ၊

မဂ္ဂေါ သော ပါရံ ဂမနာယ, တသ္မာ ပါရာယနံ ဣတိ။

၁၈။ ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာ

၁၅၆။

‘‘ပါရာယနမနုဂါယိဿံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော]

ယထာဒ္ဒက္ခိ တထာက္ခာသိ, ဝိမလော ဘူရိမေဓသော၊

နိက္ကာမော နိဗ္ဗနော [နိဗ္ဗုတော (သျာ။)] နာဂေါ, ကိဿ ဟေတု မုသာ ဘဏေ။

၁၅၇။ ‘‘ပဟီနမလမောဟဿ, မာနမက္ခပ္ပဟာယိနော၊

ဟန္ဒာဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, ဂိရံ ဝဏ္ဏူပသဉှိတံ။

၁၅၈။ ‘‘တမောနုဒေါ ဗုဒ္ဓေါ သမန္တစက္ခု, လောကန္တဂူ သဗ္ဗဘဝါတိဝတ္တော၊

အနာသဝေါ သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟီနော, သစ္စဝှယော ဗြဟ္မေ ဥပါသိတော မေ။

၁၅၉။ ‘‘ဒိဇော ယထာ ကုဗ္ဗနကံ ပဟာယ, ဗဟုပ္ဖလံ ကာနနမာဝသေယျ၊

ဧဝမ္ပဟံ အပ္ပဒဿေ ပဟာယ, မဟောဒဓိံ ဟံသောရိဝ အဇ္ဈပတ္တော။

၁၆၀။ ‘‘ယေမေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု, ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ၊

ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ၊

သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ, သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ။

၁၆၁။ ‘‘ဧကော တမနုဒါသိနော, ဇုတိမာ သော ပဘင်္ကရော၊

ဂေါတမော ဘူရိပညာဏော, ဂေါတမော ဘူရိမေဓသော။

၁၆၂။ ‘‘ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ, ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ’’။

၁၆၃။ ‘‘ကိံ နု တမှာ ဝိပ္ပဝသသိ, မုဟုတ္တမပိ ပိင်္ဂိယ၊

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ, ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ။

၁၆၄။ ‘‘ယော တေ ဓမ္မမဒေသေသိ, သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ, ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ’’။

၁၆၅။ ‘‘နာဟံ တမှာ ဝိပ္ပဝသာမိ, မုဟုတ္တမပိ ဗြာဟ္မဏ၊

ဂေါတမာ ဘူရိပညာဏာ, ဂေါတမာ ဘူရိမေဓသာ။

၁၆၆။ ‘‘ယော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, သန္ဒိဋ္ဌိကမကာလိကံ၊

တဏှက္ခယမနီတိကံ, ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ။

၁၆၇။ ‘‘ပဿာမိ နံ မနသာ စက္ခုနာဝ, ရတ္တိန္ဒိဝံ ဗြာဟ္မဏ အပ္ပမတ္တော။

နမဿမာနော ဝိဝသေမိ ရတ္တိံ, တေနေဝ မညာမိ အဝိပ္ပဝါသံ။

၁၆၈။ ‘‘သဒ္ဓါ စ ပီတိ စ မနော သတိ စ,

နာပေန္တိမေ ဂေါတမသာသနမှာ၊

ယံ ယံ ဒိသံ ဝဇတိ ဘူရိပညော, သ တေန တေနေဝ နတောဟမသ္မိ။

၁၆၉။ ‘‘ဇိဏ္ဏဿ မေ ဒုဗ္ဗလထာမကဿ, တေနေဝ ကာယော န ပလေတိ တတ္ထ၊

သင်္ကပ္ပယန္တာယ [သံကပ္ပယတ္တာယ (သီ။)] ဝဇာမိ နိစ္စံ, မနော ဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ တေန ယုတ္တော။

၁၇၀။ ‘‘ပင်္ကေ သယာနော ပရိဖန္ဒမာနော, ဒီပါ ဒီပံ ဥပလ္လဝိံ၊

အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ။

၁၇၁။ ‘‘ယထာ အဟူ ဝက္ကလိ မုတ္တသဒ္ဓေါ, ဘဒြာဝုဓော အာဠဝိဂေါတမော စ၊

ဧဝမေဝ တွမ္ပိ ပမုဉ္စဿု သဒ္ဓံ, ဂမိဿသိ တွံ ပိင်္ဂိယ မစ္စုဓေယျဿ ပါရံ’’ [မစ္စုဓေယျပါရံ (သီ။)]။

၁၇၂။ ‘‘ဧသ ဘိယျော ပသီဒါမိ, သုတွာန မုနိနော ဝစော၊

ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, အခိလော ပဋိဘာနဝါ။

၁၇၃။ ‘‘အဓိဒေဝေ အဘိညာယ, သဗ္ဗံ ဝေဒိ ပရောပရံ၊

ပဉှာနန္တကရော သတ္ထာ, ကင်္ခီနံ ပဋိဇာနတံ။

၁၇၄။ ‘‘အသံဟီရံ အသံကုပ္ပံ, ယဿ နတ္ထိ ဥပမာ ကွစိ၊

အဒ္ဓါ ဂမိဿာမိ န မေတ္ထ ကင်္ခါ, ဧဝံ မံ ဓာရေဟိ အဓိမုတ္တစိတ္တ’’န္တိ [အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာယ ပဋ္ဌာယ ယာဝပါရာယနာနုဂီတိဂါတာပရိယောသာနာ သျာ။ … ပေါတ္ထကေ နတ္ထိ]။

ပါရာယနာနုဂီတိဂါထာ နိဋ္ဌိတာ။

ပါရာယနဝဂ္ဂနိဒ္ဒေသော

၁။ အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၁။

ကေနဿု နိဝုတော လောကော, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

ကေနဿု နပ္ပကာသတိ၊

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ [ဗြူဟိ (သျာ။)], ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယံ။

ကေနဿု နိဝုတော လောကောတိ။ လောကောတိ နိရယလောကော တိရစ္ဆာနလောကော ပေတ္တိဝိသယလောကော မနုဿလောကော ဒေဝလောကော ခန္ဓလောကော ဓာတုလောကော အာယတနလောကော အယံ လောကော ပရော လောကော ဗြဟ္မလောကော ဒေဝလောကော – အယံ ဝုစ္စတိ လောကော။ အယံ လောကော ကေန အာဝုတော နိဝုတော ဩဝုတော [ဩဖုတော (သျာ။)] ပိဟိတော ပဋိစ္ဆန္နော ပဋိကုဇ္ဇိတောတိ – ကေနဿု နိဝုတော လောကော?

ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ [ပဒါနုပုဗ္ဗတာမေတံ (ဗဟူသု)] ဣစ္စာတိ။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ အာယသ္မာတိ။ အဇိတောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော။

ကေနဿု နပ္ပကာသတီတိ ကေန လောကော နပ္ပကာသတိ န ဘာသတိ န တပတိ န ဝိရောစတိ န ဉာယတိ န ပညာယတီတိ – ကေနဿု နပ္ပကာသတိ။

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသီတိ ကိံ လောကဿ လေပနံ လဂ္ဂနံ ဗန္ဓနံ ဥပက္ကိလေသော။ ကေန လောကော လိတ္တော သံလိတ္တော ဥပလိတ္တော ကိလိဋ္ဌော သံကိလိဋ္ဌော မက္ခိတော သံသဋ္ဌော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါ, ဗြူသိ အာစိက္ခသိ ဒေသေသိ ပညပေသိ [ပညာပေသိ (က။)] ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရသိ ဝိဘဇသိ ဥတ္တာနီကရောသိ [ဥတ္တာနိံ ကရောသိ (က။)] ပကာသေသီတိ – ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ။

ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယန္တိ ကိံ လောကဿ ဘယံ မဟဗ္ဘယံ ပီဠနံ ဃဋ္ဋနံ ဥပဒ္ဒဝေါ ဥပသဂ္ဂေါတိ – ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ကေနဿု နိဝုတော လောကော, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

ကေနဿု နပ္ပကာသတိ၊

ကိဿာဘိလေပနံ ဗြူသိ, ကိံသု တဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ။

၂။

အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]

ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ၊

ဇပ္ပါဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယံ။

အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကောတိ။ အဝိဇ္ဇာတိ ဒုက္ခေ အညာဏံ ဒုက္ခသမုဒယေ အညာဏံ ဒုက္ခနိရောဓေ အညာဏံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ အညာဏံ, ပုဗ္ဗန္တေ အညာဏံ အပရန္တေ အညာဏံ ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ အညာဏံ, ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု အညာဏံ, ယံ ဧဝရူပံ အညာဏံ အဒဿနံ အနဘိသမယော အနနုဗောဓော အသမ္ဗောဓော အပ္ပဋိဝေဓော အသံဂါဟနာ အပရိယောဂါဟနာ အသမပေက္ခနာ အပစ္စဝေက္ခဏာ [အပစ္စဝေက္ခနာ (သျာ။)] အပစ္စဝေက္ခဏကမ္မံ ဒုမ္မေဇ္ဈံ ဗာလျံ အသမ္ပဇညံ မောဟော ပမောဟော သမ္မောဟော အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇောဃော အဝိဇ္ဇာယောဂေါ အဝိဇ္ဇာနုသယော အဝိဇ္ဇာပရိယုဋ္ဌာနံ အဝိဇ္ဇာလင်္ဂီ မောဟော အကုသလမူလံ, အယံ ဝုစ္စတိ – အဝိဇ္ဇာ။

လောကောတိ နိရယလောကော တိရစ္ဆာနလောကော ပေတ္တိဝိသယလောကော မနုဿလောကော ဒေဝလောကော ခန္ဓလောကော ဓာတုလောကော အာယတနလောကော အယံ လောကော ပရော လောကော ဗြဟ္မလောကော ဒေဝလောကော – အယံ ဝုစ္စတိ လောကော။ အယံ လောကော ဣမာယ အဝိဇ္ဇာယ အာဝုတော နိဝုတော ဩဝုတော ပိဟိတော ပဋိစ္ဆန္နော ပဋိကုဇ္ဇိတောတိ – အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော။

အဇိတာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ။ အပိ စ, ဘဂ္ဂရာဂေါတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂဒေါသောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂမောဟောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂမာနောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂဒိဋ္ဌီတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂကဏ္ဋကောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဂ္ဂကိလေသောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဇိ ဝိဘဇိ ပဝိဘဇိ ဓမ္မရတနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘဝါနံ အန္တကရောတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော [ဘာဝိတကာယောတိ ဘဂဝါ, ဘာဝိတသီလောတိ ဘာဝိတစိတ္တောတိ (သျာ။)] ဘာဝိတပညောတိ ဘဂဝါ၊ ဘဇိ ဝါ ဘဂဝါ အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ [မနုဿရာဟသေယျကာနိ (သျာ။)] ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနီတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အတ္ထရသဿ ဓမ္မရသဿ ဝိမုတ္တိရသဿ အဓိသီလဿ အဓိစိတ္တဿ အဓိပညာယာတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ ဈာနာနံ စတုန္နံ အပ္ပမညာနံ စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ နဝန္နံ အနုပုဗ္ဗသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ ကသိဏသမာပတ္တီနံ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ အသုဘသမာပတ္တိယာတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿာတိ ဘဂဝါ၊ ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ တထာဂတဗလာနံ စတုန္နံ ဝေသာရဇ္ဇာနံ စတုန္နံ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ ဆန္နံ အဘိညာနံ ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ၊ ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ။ ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – အဇိတာတိ ဘဂဝါ။

ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတီတိ။ ဝေဝိစ္ဆံ ဝုစ္စတိ ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ။ ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆေရံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ အပိ စ ခန္ဓမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, ဓာတုမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, အာယတနမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, ဂါဟော ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ ပမာဒေါ ဝတ္တဗ္ဗော – ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဝါ စိတ္တဿ ဝေါသဂ္ဂေါ [ဝေါဿဂ္ဂေါ (ဗဟူသု)] ဝေါသဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ [အနိဋ္ဌိတကိရိယတာ (က။) ဝိဘ။ ၈၄၆] ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တစ္ဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါ ပမာဒေါ။ ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပမာဒေါ။ ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတီတိ ဣမိနာ စ မစ္ဆရိယေန ဣမိနာ စ ပမာဒေန လောကော နပ္ပကာသတိ န ဘာသတိ န တပတိ န ဝိရောစတိ န ဉာယတိ န ပညာယတီတိ – ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ။

ဇပ္ပါဘိလေပနံ ဗြူမီတိ ဇပ္ပါ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ အနုနယော အနုရောဓော နန္ဒီ [နန္ဒိ (သျာ။)] နန္ဒိရာဂေါ စိတ္တဿ သာရာဂေါ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ အဇ္ဈောသာနံ ဂေဓော ပလိဂေဓော သင်္ဂေါ ပင်္ကော ဧဇာ မာယာ ဇနိကာ သဉ္ဇနနီ သိဗ္ဗိနီ ဇာလိနီ သရိတာ ဝိသတ္တိကာ သုတ္တံ ဝိသဋာ [သောတ္တံ ဝိသတာ (သျာ။)] အာယူဟနီ ဒုတိယာ ပဏိဓိ ဘဝနေတ္တိ ဝနံ ဝနထော သန္ထဝေါ [သန္ဓဝေါ (က။) ဝိဘ။ ၉၀၉] သိနေဟော အပေက္ခာ ပဋိဗန္ဓု အာသာ အာသီသနာ [အာသိံသနာ (သျာ။)] အာသီသိတတ္တံ ရူပါသာ သဒ္ဒါသာ ဂန္ဓာသာ ရသာသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာသာ လာဘာသာ ဓနာသာ ပုတ္တာသာ ဇီဝိတာသာ ဇပ္ပါ ပဇပ္ပါ အဘိဇပ္ပါ ဇပ္ပနာ ဇပ္ပိတတ္တံ လောလုပ္ပံ လောလုပ္ပါယနာ လောလုပ္ပါယိတတ္တံ ပုစ္ဆဉ္ဇိကတာ သာဓုကမျတာ အဓမ္မရာဂေါ ဝိသမလောဘော နိကန္တိ နိကာမနာ ပတ္ထနာ ပိဟနာ သမ္ပတ္ထနာ ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ နိရောဓတဏှာ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ ဩဃော ယောဂေါ ဂန္ထော ဥပါဒါနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဗန္ဓနံ ဥပက္ကိလေသော အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ လတာ ဝေဝိစ္ဆံ ဒုက္ခမူလံ ဒုက္ခနိဒါနံ ဒုက္ခပ္ပဘဝေါ မာရပါသော မာရဗဠိသံ မာရာမိသံ မာရဝိသယော မာရနိဝါသော မာရဂေါစရော မာရဗန္ဓနံ တဏှာနဒီ တဏှာဇာလံ တဏှာဂဒ္ဒုလံ တဏှာသမုဒ္ဒေါ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ – အယံ ဝုစ္စတိ ဇပ္ပါ။ လောကဿ လေပနံ လဂ္ဂနံ ဗန္ဓနံ ဥပက္ကိလေသော ဣမာယ ဇပ္ပါယ လောကော လိတ္တော သံလိတ္တော ဥပလိတ္တော ကိလိဋ္ဌော သံကိလိဋ္ဌော မက္ခိတော သံသဋ္ဌော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – ဇပ္ပါဘိလေပနံ ဗြူမိ။

ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယန္တိ။ ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ နေရယိကံ ဒုက္ခံ တိရစ္ဆာနယောနိကံ ဒုက္ခံ ပေတ္တိဝိသယိကံ ဒုက္ခံ မာနုသိကံ ဒုက္ခံ ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကံ ဒုက္ခံ ဂဗ္ဘဋ္ဌိတိမူလကံ [ဂဗ္ဘေဌိတိမူလကံ (သျာ။ က။)] ဒုက္ခံ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနမူလကံ ဒုက္ခံ ဇာတဿူပနိဗန္ဓကံ ဒုက္ခံ ဇာတဿ ပရာဓေယျကံ ဒုက္ခံ အတ္တူပက္ကမဒုက္ခံ ပရူပက္ကမဒုက္ခံ သင်္ခါရဒုက္ခံ ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော [ဍဟော (သျာ။)] ဇရော ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသူစိကာ ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရခသာ [ရက္ခသာ (က။)] ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ [လောဟိတံ ပိတ္တံ (ဗဟူသု)] မဓုမေဟော အံသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ ဥတုပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ ဝိသမပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ ကမ္မဝိပါကဇာ အာဗာဓာ သီတံ ဥဏှံ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဥစ္စာရော ပဿာဝေါ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿံ ဒုက္ခံ မာတုမရဏံ ဒုက္ခံ ပိတုမရဏံ ဒုက္ခံ ဘာတုမရဏံ ဒုက္ခံ ဘဂိနိမရဏံ ဒုက္ခံ ပုတ္တမရဏံ ဒုက္ခံ ဓီတုမရဏံ ဒုက္ခံ ဉာတိဗျသနံ ဒုက္ခံ ရောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ ဘောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ သီလဗျသနံ ဒုက္ခံ ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတိ။ အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတိ။ ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကော။ ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မံ, နာမသန္နိဿိတံ ရူပံ ရူပသန္နိဿိတံ နာမံ, ဇာတိယာ အနုဂတံ ဇရာယ အနုသဋံ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတံ မရဏေန အဗ္ဘာဟတံ ဒုက္ခေ ပတိဋ္ဌိတံ အတာဏံ အလေဏံ အသရဏံ အသရဏီဘူတံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဒုက္ခံ။ ဣဒံ ဒုက္ခံ လောကဿ ဘယံ မဟာဘယံ ပီဠနံ ဃဋ္ဋနံ ဥပဒ္ဒဝေါ ဥပသဂ္ဂေါတိ – ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အဝိဇ္ဇာယ နိဝုတော လောကော, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]

ဝေဝိစ္ဆာ ပမာဒါ နပ္ပကာသတိ၊

ဇပ္ပါဘိလေပနံ ဗြူမိ, ဒုက္ခမဿ မဟဗ္ဘယ’’န္တိ။

၃။

သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓိယျရေ [ပိထိယျရေ (သျာ။), ပိထီယရေ (သီ။ အဋ္ဌ။)] ။

သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာတိ။ သောတာတိ တဏှာသောတော ဒိဋ္ဌိသောတော ကိလေသသောတော ဒုစ္စရိတသောတော အဝိဇ္ဇာသောတော။ သဗ္ဗဓီတိ သဗ္ဗေသု အာယတနေသု။ သဝန္တီတိ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ။ စက္ခုတော ရူပေ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ။ သောတတော သဒ္ဒေ သဝန္တိ…ပေ… ဃာနတော ဂန္ဓေ သဝန္တိ… ဇိဝှါတော ရသေ သဝန္တိ… ကာယတော ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ သဝန္တိ… မနတော ဓမ္မေ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ။ စက္ခုတော ရူပတဏှာ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ။ သောတတော သဒ္ဒတဏှာ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တိ။ ဃာနတော ဂန္ဓတဏှာ သဝန္တိ… ဇိဝှါတော ရသတဏှာ သဝန္တိ… ကာယတော ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ သဝန္တိ… မနတော ဓမ္မတဏှာ သဝန္တိ အာသဝန္တိ သန္ဒန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ – သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ။

ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ ဣစ္စာတိ…ပေ… ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော။

သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏန္တိ သောတာနံ ကိံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ သံဝရဏံ ရက္ခနံ ဂေါပနန္တိ – သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏံ။

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟီတိ သောတာနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ သံဝရဏံ ရက္ခနံ ဂေါပနံ ဗြူဟိ အာစိက္ခ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ။

ကေန သောတာ ပိဓိယျရေတိ ကေန သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တီတိ – ကေန သောတာ ပိဓိယျရေ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘သဝန္တိ သဗ္ဗဓိ သောတာ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

သောတာနံ ကိံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူဟိ, ကေန သောတာ ပိဓိယျရေ’’။

၄။

ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]

သတိ တေသံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓိယျရေ။

ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိန္တိ ယာနိ ဧတာနိ သောတာနိ မယာ ကိတ္တိတာနိ ပကိတ္တိတာနိ အာစိက္ခိတာနိ ဒေသိတာနိ ပညပိတာနိ ပဋ္ဌပိတာနိ ဝိဝရိတာနိ ဝိဘဇိတာနိ [ဝိဘတ္တာနိ (က။)] ဥတ္တာနီကတာနိ ပကာသိတာနိ, သေယျထိဒံ [သေယျထီဒံ (သျာ။)] – တဏှာသောတော ဒိဋ္ဌိသောတော ကိလေသသောတော ဒုစ္စရိတသောတော အဝိဇ္ဇာသောတော။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေတိ – ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ။ အဇိတာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။

သတိ တေသံ နိဝါရဏန္တိ။ သတီတိ ယာ သတိ အနုဿတိ ပဋိဿတိ သတိ သရဏတာ ဓာရဏတာ အပိလာပနတာ အသမ္မုဿနတာ သတိ သတိန္ဒြိယံ သတိဗလံ သမ္မာသတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဧကာယနမဂ္ဂေါ – အယံ ဝုစ္စတိ သတိ။ နိဝါရဏန္တိ အာဝရဏံ နီဝရဏံ သံဝရဏံ ရက္ခနံ ဂေါပနန္တိ – သတိ တေသံ နိဝါရဏံ။

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမီတိ သောတာနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ သံဝရဏံ ရက္ခနံ ဂေါပနံ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ…ပေ… ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ။

ပညာယေတေ ပိဓိယျရေတိ။ ပညာတိ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ပညာယေတေ ပိဓိယျရေတိ – ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနတ္တာ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏ’’န္တိ…ပေ… ‘‘ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ… ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိ… ‘‘သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော’’တိ… ‘‘ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ’’တိ… ‘‘ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ’’တိ… ‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိ… ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ… ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’တိ… ‘‘ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏ’’န္တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော’’တိ… ‘‘သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော’’တိ… ‘‘ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓော’’တိ… ‘‘နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓော’’တိ… ‘‘သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓော’’တိ… ‘‘ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော’’တိ… ‘‘ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓော’’တိ… ‘‘တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓော’’တိ… ‘‘ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓော’’တိ… ‘‘ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓော’’တိ… ‘‘ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏနိရောဓော’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ…ပေ… ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ… ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ… ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ အာသဝါ’’တိ…ပေ… ‘‘အယံ အာသဝသမုဒယော’’တိ… ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓော’’တိ… ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညေယျာ’’တိ…ပေ… ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာ’’တိ… ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာ’’တိ… ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာ’’တိ… ‘‘ဣမေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာ’’တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တိ။ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဇာနတော ပဿတော… စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ ဇာနတော ပဿတော… ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဇာနတော ပဿတော ပညာယေတေ သောတာ ပိဓီယန္တိ ပစ္ဆိဇ္ဇန္တိ န သဝန္တိ န အာသဝန္တိ န သန္ဒန္တိ နပ္ပဝတ္တန္တီတိ – ပညာယေတေ ပိဓိယျရေ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယာနိ သောတာနိ လောကသ္မိံ, [အဇိတာတိ ဘဂဝါ]

သတိ တေသံ နိဝါရဏံ၊

သောတာနံ သံဝရံ ဗြူမိ, ပညာယေတေ ပိဓိယျရေ’’တိ။

၅။

ပညာ စေဝ သတိ စာပိ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

နာမရူပဉ္စ မာရိသ၊

ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ, ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ။

ပညာ စေဝ သတိ စာပီတိ။ ပညာတိ ယာ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော ဓမ္မဝိစယော သလ္လက္ခဏာ ဥပလက္ခဏာ ပစ္စုပလက္ခဏာ ပဏ္ဍိစ္စံ ကောသလ္လံ နေပုညံ ဝေဘဗျာ စိန္တာ ဥပပရိက္ခာ ဘူရီ [ဘူရိ (က။)] မေဓာ ပရိဏာယိကာ ဝိပဿနာ သမ္ပဇညံ ပတောဒေါ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ပညာသတ္ထံ ပညာပါသာဒေါ ပညာအာလောကော ပညာဩဘာသော ပညာပဇ္ဇောတော ပညာရတနံ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ သတီတိ ယာ သတိ အနုဿတိ…ပေ… သမ္မာသတီတိ – ပညာ စေဝ သတိစာပိ, ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော။

နာမရူပဉ္စ မာရိသာတိ။ နာမန္တိ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ။ ရူပန္တိ စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပံ။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – နာမရူပဉ္စ မာရိသ။

ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟီတိ။ ဧတံ မေတိ ယံ ပုစ္ဆာမိ ယံ ယာစာမိ ယံ အဇ္ဈေသာမိ ယံ ပသာဒေမိ။ ပုဋ္ဌောတိ ပုစ္ဆိတော ယာစိတော အဇ္ဈေသိတော ပသာဒိတော။ ပဗြူဟီတိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ [ဝိဝရေဟိ ဝိဘဇေဟိ (က။)] ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ဧတံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ။

ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ ကတ္ထေတံ နိရုဇ္ဈတိ ဝူပသမ္မတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ။ ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ပညာ စေဝ သတိ စာပိ, [ဣစ္စာယသ္မာ အဇိတော]

နာမရူပဉ္စ မာရိသ၊

ဧဝံ မေ ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ, ကတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ။

၆။ ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ၊

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ။

ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆီတိ။ ယမေတန္တိ ပညဉ္စ သတိဉ္စ နာမရူပဉ္စ။ အပုစ္ဆီတိ အပုစ္ဆသိ ယာစသိ အဇ္ဈေသတိ [အဇ္ဈေသိ (က။)] ပသာဒေသီတိ – ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ။

အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေတိ။ အဇိတာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ တန္တိ ပညဉ္စ သတိဉ္စ နာမရူပဉ္စ။ ဝဒါမီတိ ဝဒါမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ။ အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ။

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ နာမန္တိ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ။ ရူပန္တိ စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယရူပံ။ အသေသန္တိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ [ပရိယာဒါယဝစနမေတံ (သျာ။ က။)] အသေသန္တိ။ ဥပရုဇ္ဈတီတိ နိရုဇ္ဈတိ ဝူပသမ္မတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ။ ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ။

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန သတ္တ ဘဝေ ဌပေတွာ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝူပသမ္မန္တိ အတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ။ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန ဒွေ ဘဝေ ဌပေတွာ ပဉ္စသု ဘဝေသု ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝူပသမ္မန္တိ အတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ။ အနာဂါမိမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန ဧကံ ဘဝံ ဌပေတွာ ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါ ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝူပသမ္မန္တိ အတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ။ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏေန အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဿ နိရောဓေန ယေ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝူပသမ္မန္တိ အတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တိ။ အရဟတော အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တဿ စရိမဝိညာဏဿ နိရောဓေန ပညာ စ သတိ စ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, ဧတ္ထေတေ နိရုဇ္ဈန္တိ ဝူပသမ္မန္တိ အတ္ထံ ဂစ္ဆန္တိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘန္တီတိ – ဝိညာဏဿ နိရောဓေန ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယမေတံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ, အဇိတ တံ ဝဒါမိ တေ၊

ယတ္ထ နာမဉ္စ ရူပဉ္စ, အသေသံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

ဝိညာဏဿ နိရောဓေန, ဧတ္ထေတံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ။

၇။ ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, ယေ စ သေခါ [သေက္ခာ (သျာ။ က။)] ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသ။

ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေတိ သင်္ခါတဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ ကိံကာရဏာ သင်္ခါတဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ? တေ သင်္ခါတဓမ္မာ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ တီရိတဓမ္မာ ဝိဘူတဓမ္မာ ဝိဘာဝိတဓမ္မာ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ သင်္ခါတဓမ္မာ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ တီရိတဓမ္မာ ဝိဘူတဓမ္မာ ဝိဘာဝိတဓမ္မာ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ သင်္ခါတဓမ္မာ…ပေ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ သင်္ခါတဓမ္မာ… ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ သင်္ခါတဓမ္မာ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ သင်္ခါတဓမ္မာ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ တီရိတဓမ္မာ ဝိဘူတဓမ္မာ ဝိဘာဝိတဓမ္မာ။ အထ ဝါ တေသံ ခန္ဓာ သင်္ခါတာ ဓာတုယော သင်္ခါတာ အာယတနာနိ သင်္ခါတာ ဂတိယော သင်္ခါတာ ဥပပတ္တိယော သင်္ခါတာ ပဋိသန္ဓိ သင်္ခါတာ ဘဝါ သင်္ခါတာ သံသာရာ သင်္ခါတာ ဝဋ္ဋာ သင်္ခါတာ။ အထ ဝါ တေ ခန္ဓပရိယန္တေ ဌိတာ ဓာတုပရိယန္တေ ဌိတာ အာယတနပရိယန္တေ ဌိတာ ဂတိပရိယန္တေ ဌိတာ ဥပပတ္တိပရိယန္တေ ဌိတာ ပဋိသန္ဓိပရိယန္တေ ဌိတာ ဘဝပရိယန္တေ ဌိတာ သံသာရပရိယန္တေ ဌိတာ ဝဋ္ဋပရိယန္တေ ဌိတာ အန္တိမေ ဘဝေ ဌိတာ အန္တိမေ သမုဿယေ ဌိတာ အန္တိမဒေဟဓရာ အရဟန္တော။

တေသံ စာယံ [ယာယံ (က။)] ပစ္ဆိမကော, စရိမောယံ သမုဿယော၊

ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ နေသံ ပုနဗ္ဘဝေါတိ။

တံကာရဏာ သင်္ခါတဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါတိ။ ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, ယေ စ သေခါ ပုထူ ဣဓာတိ။ သေခါတိ ကိံကာရဏာ ဝုစ္စန္တိ သေခါ? သိက္ခန္တီတိ သေခါ။ ကိဉ္စ သိက္ခန္တိ? အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခန္တိ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခန္တိ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခန္တိ။ ကတမာ အဓိသီလသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု။ ခုဒ္ဒကော သီလက္ခန္ဓော မဟန္တော သီလက္ခန္ဓော သီလံ ပတိဋ္ဌာ အာဒိ စရဏံ သံယမော သံဝရော မုခံ ပမုခံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – အယံ အဓိသီလသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ…ပေ… ပဌမံ ဈာနံ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိပညာသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။ သော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ…ပေ… ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ… ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ‘‘ဣမေ အာသဝါ’’တိ…ပေ… ‘‘အယံ အာသဝသမုဒယော’’တိ… ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓော’’တိ… ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ‘‘အယံ အဓိပညာသိက္ခာ’’… ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တာ သိက္ခန္တိ ဇာနန္တာ သိက္ခန္တိ ပဿန္တာ သိက္ခန္တိ စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တာ သိက္ခန္တိ သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တာ သိက္ခန္တိ ဝီရိယံ [ဝိရိယံ (သျာ။)] ပဂ္ဂဏှန္တာ သိက္ခန္တိ သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တာ သိက္ခန္တိ စိတ္တံ သမာဒဟန္တာ သိက္ခန္တိ ပညာယ ပဇာနန္တာ သိက္ခန္တိ အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တာ သိက္ခန္တိ ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တာ သိက္ခန္တိ ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တာ သိက္ခန္တိ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တာ သိက္ခန္တိ သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တာ သိက္ခန္တိ အာစရန္တိ သမာစရန္တိ သမာဒါယ ဝတ္တန္တိ။ တံကာရဏာ ဝုစ္စန္တိ – သေခါ။ ပုထူတိ ဗဟုကာ။ ဧတေ သေခါ သောတာပန္နာ စ ပဋိပန္နာ စ သကဒါဂါမိနော စ ပဋိပန္နာ စ အနာဂါမိနော စ ပဋိပန္နာ စ အရဟန္တော စ ပဋိပန္နာ စ။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဣမိဿာ ခန္တိယာ ဣမိဿာ ရုစိယာ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ ဝိနယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဣမသ္မိံ ပါဝစနေ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယေ ဣမသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေတိ – ယေ စ သေခါ ပုထူ ဣဓ။

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာတိ တွမ္ပိ နိပကော ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ မေဓာဝီ။ တေသံ သင်္ခါတဓမ္မာနဉ္စ သေက္ခာနဉ္စ ဣရိယံ စရိယံ ဝုတ္တိ ပဝတ္တိ အာစရံ ဂေါစရံ ဝိဟာရံ ပဋိပဒံ။ ပုဋ္ဌောတိ ပုစ္ဆိတော ယာစိတော အဇ္ဈေသိတော ပသာဒိတော။ ပဗြူဟီတိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယေ စ သင်္ခါတဓမ္မာသေ, ယေ စ သေခါ ပုထူ ဣဓ၊

တေသံ မေ နိပကော ဣရိယံ, ပုဋ္ဌော ပဗြူဟိ မာရိသာ’’တိ။

၈။ ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ, မနသာနာဝိလော သိယာ၊

ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ။

ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျာတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ။ ကတမေ ဝတ္ထုကာမာ? မနာပိကာ ရူပါ မနာပိကာ သဒ္ဒါ မနာပိကာ ဂန္ဓာ မနာပိကာ ရသာ မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထရဏာ ပါဝုရဏာ [ပါပုရဏာ (သျာ။)] ဒါသိဒါသာ အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ ခေတ္တံ ဝတ္ထု ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော [ရာဇဌာနိယော (က။)] ရဋ္ဌဉ္စ ဇနပဒေါ စ ကောသော စ ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ – ယံ ကိဉ္စိ ရဇနီယဝတ္ထု ဝတ္ထုကာမာ။

အပိ စ အတီတာ ကာမာ အနာဂတာ ကာမာ ပစ္စုပ္ပန္နာ ကာမာ အဇ္ဈတ္တာ ကာမာ ဗဟိဒ္ဓါ ကာမာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာမာ, ဟီနာ ကာမာ မဇ္ဈိမာ ကာမာ ပဏီတာ ကာမာ, အာပါယိကာ ကာမာ မာနုသိကာ ကာမာ ဒိဗ္ဗာ ကာမာ, ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ကာမာ, နိမ္မိတာ ကာမာ ပရနိမ္မိတာ ကာမာ, ပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမာ အပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမာ, မမာယိတာ ကာမာ အမမာယိတာ ကာမာ, သဗ္ဗေပိ ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေပိ ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေပိ အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, တဏှာဝတ္ထုကာ တဏှာရမ္မဏာ, ကာမနီယဋ္ဌေန ရဇနီယဋ္ဌေန မဒနီယဋ္ဌေန ရမဏီယဋ္ဌေန [နတ္ထိ သျာ။ ပေါတ္ထကေ မဟာနိ။ ၁] ကာမာ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ။

ကတမေ ကိလေသကာမာ? ဆန္ဒော ကာမော ရာဂေါ ကာမော ဆန္ဒရာဂေါ ကာမော သင်္ကပ္ပေါ ကာမော ရာဂေါ ကာမော သင်္ကပ္ပရာဂေါ ကာမော, ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသိနေဟော ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော ကာမဂေဓော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ –

အဒ္ဒသံ ကာမ တေ မူလံ, သင်္ကပ္ပါ ကာမ ဇာယသိ၊

န တံ သင်္ကပ္ပယိဿာမိ, ဧဝံ ကာမ န ဟေဟိသီတိ။

ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဂေဓော ဝုစ္စတိ တဏှာ, ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျာတိ ကိလေသကာမေန ဝတ္ထုကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ န ပလိဗုန္ဓေယျ [ပလိဗုဇ္ဈေယျ (သျာ။)] အဂိဒ္ဓေါ အဿ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော [အနဇ္ဈောပန္နော (သျာ။)] ဝီတဂေဓော ဝိဂတဂေဓော စတ္တဂေဓော ဝန္တဂေဓော မုတ္တဂေဓော ပဟီနဂေဓော ပဋိနိဿဋ္ဌဂေဓော ဝီတရာဂေါ ဝိဂတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရေယျာတိ – ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ။

မနသာနာဝိလော သိယာတိ။ မနောတိ ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု။ ကာယဒုစ္စရိတေန စိတ္တံ အာဝိလံ ဟောတိ လုဠိတံ ဧရိတံ ဃဋ္ဋိတံ စလိတံ ဘန္တံ အဝူပသန္တံ။ ဝစီဒုစ္စရိတေန…ပေ… မနောဒုစ္စရိတေန… ရာဂေန… ဒေါသေန… မောဟေန… ကောဓေန… ဥပနာဟေန… မက္ခေန… ပဠာသေန… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယေန… မာယာယ… သာဌေယျေန… ထမ္ဘေန… သာရမ္ဘေန… မာနေန… အတိမာနေန… မဒေန… ပမာဒေန… သဗ္ဗကိလေသေဟိ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတေဟိ… သဗ္ဗဍာဟေဟိ… သဗ္ဗပရိဠာဟေဟိ… သဗ္ဗသန္တာပေဟိ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေဟိ စိတ္တံ အာဝိလံ ဟောတိ လုဠိတံ ဧရိတံ ဃဋ္ဋိတံ စလိတံ ဘန္တံ အဝူပသန္တံ။ မနသာနာဝိလော သိယာတိ စိတ္တေန အနာဝိလော သိယာ – အလုဠိတော အနေရိတော အဃဋ္ဋိတော အစလိတော အဘန္တော ဝူပသန္တော အာဝိလကရေ ကိလေသေ ဇဟေယျ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တီကရေယျ [ဗျန္တိံ ကရေယျ (က။)] အနဘာဝံ ဂမေယျ, အာဝိလကရေဟိ ကိလေသေဟိ စ အာရတော [အာရတော အဿ (က။) မဟာနိ။ ၁၈ ပဿ] ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ – မနသာနာဝိလော သိယာ။

ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ။ ဧဝမ္ပိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ။

အထ ဝါ, အနိစ္စတော ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ဒုက္ခတော…ပေ… ရောဂတော… ဂဏ္ဍတော… သလ္လတော… အဃတော… အာဗာဓတော… ပရတော… ပလောကတော… ဤတိတော… ဥပဒ္ဒဝတော… ဘယတော… ဥပသဂ္ဂတော… စလတော… ပဘင်္ဂုတော… အဒ္ဓုဝတော [အဓုဝတော (က။) မဟာနိ။ ၁၃] … အတာဏတော… အလေဏတော… အသရဏတော… အသရဏီဘူတတော… ရိတ္တတော… တုစ္ဆတော… သုညတော… အနတ္တတော… အာဒီနဝတော… ဝိပရိဏာမဓမ္မတော… အသာရကတော… အဃမူလတော… ဝဓကတော… ဝိဘဝတော… သာသဝတော… သင်္ခတတော… မာရာမိသတော… ဇာတိဓမ္မတော… ဇရာဓမ္မတော… ဗျာဓိဓမ္မတော… မရဏဓမ္မတော… သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မတော … သံကိလေသိကဓမ္မတော… သမုဒယတော… အတ္ထင်္ဂမတော… အဿာဒတော… အာဒီနဝတော… နိဿရဏတော ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ။ ဧဝမ္ပိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ။

အထ ဝါ, ခန္ဓကုသလော ဓာတုကုသလော အာယတနကုသလော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလော သတိပဋ္ဌာနကုသလော သမ္မပ္ပဓာနကုသလော ဣဒ္ဓိပါဒကုသလော ဣန္ဒြိယကုသလော ဗလကုသလော ဗောဇ္ဈင်္ဂကုသလော မဂ္ဂကုသလော ဖလကုသလော နိဗ္ဗာနကုသလော။ ဧဝမ္ပိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ။

အထ ဝါ, သဗ္ဗဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ ဒွါဒသာယတနာနိ – စက္ခု စေဝ [စက္ခုဉ္စေဝ (က။)] ရူပါ စ, သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ, ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ, ဇိဝှါ စ ရသာ စ, ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, မနော စ ဓမ္မာ စ။ ယတော စ အဇ္ဈတ္တိကဗာဟိရေသု အာယတနေသု ဆန္ဒရာဂေါ ပဟီနော ဟောတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံကတော [အနဘာဝင်္ဂတော (သျာ။)] အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော, ဧတ္တာဝတာပိ ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ – ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ။

သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေတိ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော။

အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – အသတိပရိဝဇ္ဇနာယ သတော, သတိကရဏီယာနံ ဓမ္မာနံ ကတတ္တာ သတော, သတိပရိဗန္ဓာနံ [သတိပဋိပက္ခာနံ (သျာ။) မဟာနိ။ ၃] ဓမ္မာနံ ဟတတ္တာ သတော, သတိနိမိတ္တာနံ ဓမ္မာနံ အသမ္မုဋ္ဌတ္တာ [အပ္ပမုဋ္ဌတ္တာ (သျာ။)] သတော။

အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – သတိယာ သမန္နာဂတတ္တာ သတော, သတိယာ ဝသိတတ္တာ သတော, သတိယာ ပါဂုညေန သမန္နာဂတတ္တာ သတော, သတိယာ အပစ္စောရောဟဏတာယ သတော။

အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – သတိယာ သမန္နာဂတတ္တာ သတော, သန္တတ္တာ သတော, သမိတတ္တာ သတော, သန္တဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ သတော။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ သတော, ဓမ္မာနုဿတိယာ သတော, သံဃာနုဿတိယာ သတော, သီလာနုဿတိယာ သတော, စာဂါနုဿတိယာ သတော, ဒေဝတာနုဿတိယာ သတော, အာနာပါနဿတိယာ သတော, မရဏဿတိယာ သတော, ကာယဂတာသတိယာ သတော, ဥပသမာနုဿတိယာ သတော။ ယာ သတိ အနုဿတိ…ပေ… သမ္မာသတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဧကာယနမဂ္ဂေါ, အယံ ဝုစ္စတိ သတိ။ ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော [သမ္ပန္နော (က။)] သမန္နာဂတော, သော ဝုစ္စတိ သတော။ ဘိက္ခူတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဘိန္နတ္တာ ဘိက္ခု – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဘိန္နာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဘိန္နာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဘိန္နော ဟောတိ, ရာဂေါ ဘိန္နော ဟောတိ, ဒေါသော ဘိန္နော ဟောတိ, မောဟော ဘိန္နော ဟောတိ, မာနော ဘိန္နော ဟောတိ။ ဘိန္နာ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ [ပေါနောဗ္ဘဝိကာ (သျာ။ က။)] သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ပဇ္ဇေန ကတေန [ပဇ္ဇောတကတေန (က။) သု။ နိ။ ၅၁၉] အတ္တနာ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

ပရိနိဗ္ဗာနဂတော ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ၊

ဝိဘဝဉ္စ ဘဝဉ္စ ဝိပ္ပဟာယ, ဝုသိတဝါ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ သ ဘိက္ခူတိ။

သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေတိ သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ, သတော ဂစ္ဆေယျ, သတော တိဋ္ဌေယျ, သတော နိသီဒေယျ, သတော သေယျံ ကပ္ပေယျ, သတော အဘိက္ကမေယျ, သတော ပဋိက္ကမေယျ, သတော အာလောကေယျ, သတော ဝိလောကေယျ, သတော သမိဉ္ဇေယျ, သတော ပသာရေယျ, သတော သံဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေယျ, သတော စရေယျ ဝိဟရေယျ ဣရိယေယျ ဝတ္တေယျ ပါလေယျ ယပေယျ ယာပေယျာတိ – သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကာမေသု နာဘိဂိဇ္ဈေယျ, မနသာနာဝိလော သိယာ၊

ကုသလော သဗ္ဗဓမ္မာနံ, သတော ဘိက္ခု ပရိဗ္ဗဇေ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ ယေ တေ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္ဒာ ဧကပယောဂါ ဧကာဓိပ္ပါယာ ဧကဝါသနဝါသိတာ, တေသံ အနေကပါဏသဟဿာနံ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ။ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ။ သဟ အရဟတ္တပ္ပတ္တာ အဇိနဇဋာဝါကစီရတိဒဏ္ဍကမဏ္ဍလုကေသာ စ မဿူ စ အန္တရဟိတာ, ဘဏ္ဍုကာသာယဝတ္ထဝသနော သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓရော အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ပဉ္ဇလိကော ဘဂဝန္တံ နမဿမာနော နိသိန္နော ဟောတိ – ‘‘သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ။

အဇိတမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ပဌမော။

၂။ တိဿမေတ္တေယျမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ

၉။

ကောဓ သန္တုသိတော လောကေ, [ဣစ္စာယသ္မာ တိဿမေတ္တေယျော]

ကဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ၊

ကော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ၊

ကံ ဗြူသိ မဟာပုရိသောတိ, ကော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ။

ကောဓ သန္တုသိတော လောကေတိ ကော လောကေ တုဋ္ဌော သန္တုဋ္ဌော အတ္တမနော ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပေါတိ – ကောဓ သန္တုသိတော လောကေ။

ဣစ္စာယသ္မာ တိဿမေတ္တေယျောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣစ္စာတိ။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ – အာယသ္မာတိ။ တိဿောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ။ မေတ္တေယျောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂေါတ္တံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရောတိ – ဣစ္စာယသ္မာ တိဿမေတ္တေယျော။

ကဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာတိ တဏှိဉ္ဇိတံ ဒိဋ္ဌိဉ္ဇိတံ မာနိဉ္ဇိတံ ကိလေသိဉ္ဇိတံ ကာမိဉ္ဇိတံ။ ကဿိမေ ဣဉ္ဇိတာ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – ကဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ။

ကော ဥဘန္တမဘိညာယာတိ ကော ဥဘော အန္တေ အဘိညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ကော ဥဘန္တမဘိညာယ။

မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတီတိ မဇ္ဈေ မန္တာယ န လိပ္ပတိ, အလိတ္တော အနုပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ။

ကံ ဗြူသိ မဟာပုရိသောတိ မဟာပုရိသော အဂ္ဂပုရိသော သေဋ္ဌပုရိသော ဝိသေဋ္ဌပုရိသော ပါမောက္ခပုရိသော ဥတ္တမပုရိသော ပဓာနပုရိသော ပဝရပုရိသောတိ။ ကံ ဗြူသိ ကံ ကထေသိ ကံ မညသိ ကံ ဘဏသိ ကံ ပဿတိ ကံ ဝေါဟရသီတိ – ကံ ဗြူသိ မဟာပုရိသောတိ။

ကော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါတိ ကော ဣဓ သိဗ္ဗိနိံ တဏှံ အဇ္ဈဂါ ဥပစ္စဂါ အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တောတိ – ကော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ကောဓ သန္တုသိတော လောကေ, [ဣစ္စာယသ္မာ တိဿမေတ္တေယျော]

ကဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ၊

ကော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ၊

ကံ ဗြူသိ မဟာပုရိသောတိ, ကော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ’’တိ။

၁၀။

ကာမေသု ဗြဟ္မစရိယဝါ, [မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ]

ဝီတတဏှော သဒါ သတော၊

သင်္ခါယ နိဗ္ဗုတော ဘိက္ခု, တဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ။

ကာမေသု ဗြဟ္မစရိယဝါတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဗြဟ္မစရိယံ ဝုစ္စတိ အသဒ္ဓမ္မသမာပတ္တိယာ အာရတိ ဝိရတိ ပဋိဝိရတိ ဝေရမဏီ အကိရိယာ အကရဏံ အနဇ္ဈာပတ္တိ ဝေလာအနတိက္ကမော။ အပိ စ, နိပ္ပရိယာယေန ဗြဟ္မစရိယံ ဝုစ္စတိ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တော, သမ္မာအာဇီဝေါ, သမ္မာဝါယာမော, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ။ ယော ဣမိနာ အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော, သော ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မစရိယဝါ။ ယထာ စ ဓနေန ဓနဝါတိ ဝုစ္စတိ, ဘောဂေန ဘောဂဝါတိ ဝုစ္စတိ, ယသေန ယသဝါတိ ဝုစ္စတိ, သိပ္ပေန သိပ္ပဝါတိ ဝုစ္စတိ, သီလေန သီလဝါတိ ဝုစ္စတိ, ဝီရိယေန ဝီရိယဝါတိ ဝုစ္စတိ, ပညာယ ပညဝါတိ ဝုစ္စတိ, ဝိဇ္ဇာယ ဝိဇ္ဇဝါတိ ဝုစ္စတိ – ဧဝမေဝ ယော ဣမိနာ အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော, သော ဝုစ္စတိ ဗြဟ္မစရိယဝါတိ – ကာမေသု ဗြဟ္မစရိယဝါ။

မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ။

ဝီတတဏှော သဒါ သတောတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ ယဿေသာ တဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ ဝီတတဏှော စတ္တတဏှော ဝန္တတဏှော မုတ္တတဏှော ပဟီနတဏှော ပဋိနိဿဋ္ဌတဏှော ဝီတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတိ။ သဒါတိ သဒါ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗကာလံ နိစ္စကာလံ ဓုဝကာလံ သတတံ သမိတံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခံ [ပေါခါနုပေါခံ (သျာ။)] ဥဒကူမိကဇာတံ အဝီစိသန္တတိသဟိတံ [အဝီစိ သမဉှိသဟိတံ (သျာ။)] ဖဿိတံ [ဖုသိတံ (သျာ။)] ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပုရိမယာမံ မဇ္ဈိမယာမံ ပစ္ဆိမယာမံ ကာဠေ ဇုဏှေ ဝဿေ ဟေမန္တေ ဂိမှေ ပုရိမေ ဝယောခန္ဓေ မဇ္ဈိမေ ဝယောခန္ဓေ ပစ္ဆိမေ ဝယောခန္ဓေ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, စိတ္တေ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတောတိ – ဝီတတဏှော သဒါ သတော။

သင်္ခါယ နိဗ္ဗုတော ဘိက္ခူတိ သင်္ခါ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ သင်္ခါယာတိ သင်္ခါယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ သင်္ခါယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ…ပေ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ… ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ သင်္ခါယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။

အထ ဝါ, အနိစ္စတော သင်္ခါယ ဇာနိတွာ…ပေ… ဒုက္ခတော… ရောဂတော… ဂဏ္ဍတော… သလ္လတော…ပေ… နိဿရဏတော သင်္ခါယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ နိဗ္ဗုတောတိ ရာဂဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတော, ဒေါသဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတော, မောဟဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတော, ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ… သဗ္ဗကိလေသာနံ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနံ… သဗ္ဗဒရထာနံ … သဗ္ဗပရိဠာဟာနံ… သဗ္ဗသန္တာပါနံ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတော။ ဘိက္ခူတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဘိန္နတ္တာ ဘိက္ခု…ပေ… ဝုသိတဝါ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ သ ဘိက္ခူတိ – သင်္ခါယ နိဗ္ဗုတော ဘိက္ခု။

တဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာတိ။ တဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ ဣဉ္ဇိတာတိ တဏှိဉ္ဇိတံ ဒိဋ္ဌိဉ္ဇိတံ မာနိဉ္ဇိတံ ကိလေသိဉ္ဇိတံ ကာမိဉ္ဇိတံ။ တဿိမေ ဣဉ္ဇိတာ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – တဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကာမေသု ဗြဟ္မစရိယဝါ, [မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ]

ဝီတတဏှော သဒါ သတော၊

သင်္ခါယ နိဗ္ဗုတော ဘိက္ခု, တဿ နော သန္တိ ဣဉ္ဇိတာ’’တိ။

၁၁။ သော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ၊

တံ ဗြူမိ မဟာပုရိသောတိ, သော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ။

သော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတီတိ။ အန္တာတိ ဖဿော ဧကော အန္တော, ဖဿသမုဒယော ဒုတိယော အန္တော, ဖဿနိရောဓော မဇ္ဈေ၊ အတီတံ ဧကော အန္တော, အနာဂတံ ဒုတိယော အန္တော, ပစ္စုပ္ပန္နံ မဇ္ဈေ၊ သုခါ ဝေဒနာ ဧကော အန္တော, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဒုတိယော အန္တော, အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ မဇ္ဈေ၊ နာမံ ဧကော အန္တော, ရူပံ ဒုတိယော အန္တော, ဝိညာဏံ မဇ္ဈေ၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဧကော အန္တော, ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဒုတိယော အန္တော, ဝိညာဏံ မဇ္ဈေ၊ သက္ကာယော ဧကော အန္တော, သက္ကာယသမုဒယော ဒုတိယော အန္တော, သက္ကာယနိရောဓော မဇ္ဈေ။ မန္တာ ဝုစ္စတိ ပညာ, ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။

လေပါတိ ဒွေ လေပါ – တဏှာလေပေါ စ ဒိဋ္ဌိလေပေါ စ။ ကတမော တဏှာလေပေါ? ယာဝတာ တဏှာသင်္ခါတေန သီမကတံ ဩဓိကတံ [မရိယာဒိကတံ ဩဓိကတံ (သျာ။)] ပရိယန္တကတံ ပရိဂ္ဂဟိတံ မမာယိတံ – ‘‘ဣဒံ မမ, ဧတံ မမ, ဧတ္တကံ မမ, ဧတ္တာဝတာ မမ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ အတ္ထရဏာ ပါဝုရဏာ ဒါသိဒါသာ အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ ခေတ္တံ ဝတ္ထု ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ရဋ္ဌဉ္စ ဇနပဒေါ စ ကောသော စ ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ’’။ ကေဝလမ္ပိ မဟာပထဝိံ တဏှာဝသေန မမာယတိ။ ယာဝတာ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတံ – အယံ တဏှာလေပေါ။

ကတမော ဒိဋ္ဌိလေပေါ? ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ, ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ ဂါဟော ပဋိဂ္ဂါဟော အဘိနိဝေသော ပရာမာသော ကုမ္မဂ္ဂေါ မိစ္ဆာပထော မိစ္ဆတ္တံ တိတ္ထာယတနံ ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော [ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော (ဗဟူသု)] ဝိပရီတဂ္ဂါဟော ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟော မိစ္ဆာဂါဟော အယာထာဝကသ္မိံ ယာထာဝကန္တိ ဂါဟော, ယာဝတာ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ – အယံ ဒိဋ္ဌိလေပေါ။

သော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတီတိ သော ဥဘော စ အန္တေ မဇ္ဈဉ္စ မန္တာယ အဘိညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ န လိပ္ပတိ န ပလိပ္ပတိ န ဥပလိပ္ပတိ, အလိတ္တော အသံလိတ္တော အနုပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – သော ဥဘန္တမဘိညာယ မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ။

တံ ဗြူမိ မဟာပုရိသောတိ မဟာပုရိသော အဂ္ဂပုရိသော သေဋ္ဌပုရိသော ဝိသေဋ္ဌပုရိသော ပါမောက္ခပုရိသော ဥတ္တမပုရိသော ပဝရပုရိသော, တံ ဗြူမိ တံ ကထေမိ တံ ဘဏာမိ တံ ဒီပေမိ တံ ဝေါဟရာမိ။

အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော [ပဿ သံ။ နိ။ ၅။၃၇၇] ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မဟာပုရိသော မဟာပုရိသော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, မဟာပုရိသော ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ ခွါဟံ, သာရိပုတ္တ, မဟာပုရိသောတိ ဝဒါမိ, အဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ နော မဟာပုရိသောတိ ဝဒါမိ။

‘‘ကထဉ္စ, သာရိပုတ္တ, ဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ? ဣဓ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု အဇ္ဈတ္တံ ကာယေ ကာယာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။ တဿ ကာယေ ကာယာနုပဿိနော ဝိဟရတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ။ ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿီ ဝိဟရတိ အာတာပီ သမ္ပဇာနော သတိမာ ဝိနေယျ လောကေ အဘိဇ္ဈာဒေါမနဿံ။ တဿ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿိနော ဝိဟရတော စိတ္တံ ဝိရဇ္ဇတိ ဝိမုစ္စတိ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ။ ဧဝံ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခု ဝိမုတ္တစိတ္တော ဟောတိ။ ဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ ခွါဟံ, သာရိပုတ္တ, မဟာပုရိသောတိ ဝဒါမိ, အဝိမုတ္တစိတ္တတ္တာ နော မဟာပုရိသောတိ ဝဒါမီ’’တိ – တံ ဗြူမိ မဟာပုရိသောတိ။

သော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါတိ သိဗ္ဗိနီ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ, ယဿေသာ သိဗ္ဗိနီ တဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ။ သော သိဗ္ဗိနိံ တဏှံ အစ္စဂါ ဥပစ္စဂါ အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တောတိ – သော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သော ဥဘန္တမဘိညာယ, မဇ္ဈေ မန္တာ န လိပ္ပတိ၊

တံ ဗြူမိ မဟာပုရိသောတိ, သော ဣဓ သိဗ္ဗိနိမစ္စဂါ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ ယေ တေ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္ဒာ ဧကပယောဂါ ဧကာဓိပ္ပါယာ ဧကဝါသနဝါသိတာ, တေသံ အနေကပါဏသဟဿာနံ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ။ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ။ သဟ အရဟတ္တပ္ပတ္တာ အဇိနဇဋာဝါကစီရတိဒဏ္ဍကမဏ္ဍလုကေသာ စ မဿူ စ အန္တရဟိတာ။ ဘဏ္ဍုကာသာယဝတ္ထဝသနော သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓရော အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ပဉ္ဇလိကော ဘဂဝန္တံ နမဿမာနော နိသိန္နော ဟောတိ – ‘‘သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ။

တိဿမေတ္တေယျမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ဒုတိယော။

၃။ ပုဏ္ဏကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၁၂။

အနေဇံ မူလဒဿာဝိံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

ကိံနိဿိတာ ဣသယော မနုဇာ, ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

အနေဇံ မူလဒဿာဝိန္တိ ဧဇာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ သာ ဧဇာ တဏှာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနေဇော။ ဧဇာယ ပဟီနတ္တာ အနေဇော။ ဘဂဝါ လာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ, အလာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ, ယသေပိ န ဣဉ္ဇတိ, အယသေပိ န ဣဉ္ဇတိ, ပသံသာယပိ န ဣဉ္ဇတိ, နိန္ဒာယပိ န ဣဉ္ဇတိ, သုခေပိ န ဣဉ္ဇတိ, ဒုက္ခေပိ န ဣဉ္ဇတိ န စလတိ န ဝေဓတိ နပ္ပဝေဓတီတိ – အနေဇံ။ မူလဒဿာဝိန္တိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ ဟေတုဒဿာဝီ နိဒါနဒဿာဝီ သမ္ဘဝဒဿာဝီ ပဘဝဒဿာဝီ သမုဋ္ဌာနဒဿာဝီ အာဟာရဒဿာဝီ အာရမ္မဏဒဿာဝီ ပစ္စယဒဿာဝီ သမုဒယဒဿာဝီ။

တီဏိ အကုသလမူလာနိ – လောဘော အကုသလမူလံ, ဒေါသော အကုသလမူလံ, မောဟော အကုသလမူလံ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – [ပဿ အ။ နိ။ ၃။၁၁၂] ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, နိဒါနာနိ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ။ ကတမာနိ တီဏိ? လောဘော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, ဒေါသော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ, မောဟော နိဒါနံ ကမ္မာနံ သမုဒယာယ။ န, ဘိက္ခဝေ, လောဘဇေန ကမ္မေန ဒေါသဇေန ကမ္မေန မောဟဇေန ကမ္မေန ဒေဝါ ပညာယန္တိ, မနုဿာ ပညာယန္တိ, ယာ ဝါ ပနညာပိ ကာစိ သုဂတိယော။ အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, လောဘဇေန ကမ္မေန ဒေါသဇေန ကမ္မေန မောဟဇေန ကမ္မေန နိရယော ပညာယတိ, တိရစ္ဆာနယောနိ ပညာယတိ, ပေတ္တိဝိသယော ပညာယတိ, ယာ ဝါ ပနညာပိ ကာစိ ဒုဂ္ဂတိယော နိရယေ တိရစ္ဆာနယောနိယာ ပေတ္တိဝိသယေ အတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ’’။ ဣမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနီတိ ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ…ပေ… သမုဒယဒဿာဝီ။ တီဏိ ကုသလမူလာနိ – အလောဘော ကုသလမူလံ, အဒေါသော ကုသလမူလံ, အမောဟော ကုသလမူလံ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘တီဏိမာနိ…ပေ… န, ဘိက္ခဝေ, အလောဘဇေန ကမ္မေန အဒေါသဇေန ကမ္မေန အမောဟဇေန ကမ္မေန နိရယော ပညာယတိ, တိရစ္ဆာနယောနိ ပညာယတိ, ပေတ္တိဝိသယော ပညာယတိ, ယာ ဝါ ပနညာပိ ကာစိ ဒုဂ္ဂတိယော။ အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အလောဘဇေန ကမ္မေန အဒေါသဇေန ကမ္မေန အမောဟဇေန ကမ္မေန ဒေဝါ ပညာယန္တိ, မနုဿာ ပညာယန္တိ, ယာ ဝါ ပနညာပိ ကာစိ သုဂတိယော ဒေဝေ စ မနုဿေ စ အတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ’’။ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနီတိ ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ…ပေ… သမုဒယဒဿာဝီ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယေ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ အကုသလာ အကုသလဘာဂိယာ အကုသလပက္ခိကာ သဗ္ဗေ တေ အဝိဇ္ဇာမူလကာ အဝိဇ္ဇာသမောသရဏာ အဝိဇ္ဇာသမုဂ္ဃါတာ’’။ သဗ္ဗေ တေ သမုဂ္ဃါတံ ဂစ္ဆန္တီတိ ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ…ပေ… သမုဒယဒဿာဝီ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယေ ကေစိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မာ ကုသလာ ကုသလဘာဂိယာ ကုသလပက္ခိကာ, သဗ္ဗေ တေ အပ္ပမာဒမူလကာ အပ္ပမာဒသမောသရဏာ။ အပ္ပမာဒေါ တေသံ ဓမ္မာနံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ…ပေ… သမုဒယဒဿာဝီ။

အထ ဝါ, ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ‘‘အဝိဇ္ဇာ မူလံ သင်္ခါရာနံ, သင်္ခါရာ မူလံ ဝိညာဏဿ, ဝိညာဏံ မူလံ နာမရူပဿ, နာမရူပံ မူလံ သဠာယတနဿ, သဠာယတနံ မူလံ ဖဿဿ, ဖဿော မူလံ ဝေဒနာယ, ဝေဒနာ မူလံ တဏှာယ, တဏှာ မူလံ ဥပါဒါနဿ, ဥပါဒါနံ မူလံ ဘဝဿ, ဘဝေါ မူလံ ဇာတိယာ, ဇာတိ မူလံ ဇရာမရဏဿာ’’တိ – ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ…ပေ… သမုဒယဒဿာဝီ။

အထ ဝါ, ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ‘‘စက္ခု မူလံ စက္ခုရောဂါနံ, သောတံ မူလံ သောတရောဂါနံ, ဃာနံ မူလံ ဃာနရောဂါနံ, ဇိဝှါ မူလံ ဇိဝှါရောဂါနံ, ကာယော မူလံ ကာယရောဂါနံ, မနော မူလံ စေတသိကာနံ ဒုက္ခာန’’န္တိ – ဘဂဝါ ဇာနာတိ ပဿတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ မူလဒဿာဝီ ဟေတုဒဿာဝီ နိဒါနဒဿာဝီ သမ္ဘဝဒဿာဝီ ပဘဝဒဿာဝီ သမုဋ္ဌာနဒဿာဝီ အာဟာရဒဿာဝီ အာရမ္မဏဒဿာဝီ ပစ္စယဒဿာဝီ သမုဒယဒဿာဝီတိ – အနေဇံ မူလဒဿာဝီ။

ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကောတိ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော။

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမန္တိ ပဉှေန အတ္ထိကော အာဂတောမှိ, [ပဉှတ္ထိကာမှ အာဂတာ (ဗဟူသု) ပဿ မဟာနိ။ ၁၉၂] ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမော အာဂတောမှိ, ပဉှံ သောတုကာမော အာဂတောမှီတိ – ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။ အထ ဝါ, ပဉှတ္ထိကာနံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမာနံ ပဉှံ သောတုကာမာနံ အာဂမနံ အဘိက္ကမနံ ဥပသင်္ကမနံ ပယိရုပါသနံ အတ္ထီတိ – ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။ အထ ဝါ, ပဉှာဂမော တုယှံ အတ္ထိ, တွမ္ပိ ပဟု တွမသိ အလမတ္တော။ မယာ ပုစ္ဆိတံ ကထေတုံ ဝိသဇ္ဇေတုံ ဝဟဿေတံ ဘာရန္တိ [ဝိသဇ္ဇေတုံ သန္ဒဿေတုံ ဘဏိတုန္တိ (သျာ။) ဝဟဿု + ဧတံ] – ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။

ကိံ နိဿိတာ ဣသယော မနုဇာတိ ကိံ နိဿိတာ အာသိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။ ဣသယောတိ ဣသိနာမကာ ယေ ကေစိ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတာ အာဇီဝကာ နိဂဏ္ဌာ ဇဋိလာ တာပသာ။ မနုဇာတိ မနုဿာ ဝုစ္စန္တီတိ – ကိံ နိဿိတာ ဣသယော မနုဇာ။

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနန္တိ။ ခတ္တိယာတိ ယေ ကေစိ ခတ္တိယဇာတိကာ။ ဗြာဟ္မဏာတိ ယေ ကေစိ ဘောဝါဒိကာ။ ဒေဝတာနန္တိ အာဇီဝကသာဝကာနံ အာဇီဝကာ ဒေဝတာ, နိဂဏ္ဌသာဝကာနံ နိဂဏ္ဌာ ဒေဝတာ, ဇဋိလသာဝကာနံ ဇဋိလာ ဒေဝတာ, ပရိဗ္ဗာဇကသာဝကာနံ ပရိဗ္ဗာဇကာ ဒေဝတာ, အဝိရုဒ္ဓကသာဝကာနံ အဝိရုဒ္ဓကာ [အဝရုဒ္ဓကသာဝကာနံ အဝရုဒ္ဓကာ (သျာ။)] ဒေဝတာ, ဟတ္ထိဝတိကာနံ ဟတ္ထီ ဒေဝတာ, အဿဝတိကာနံ အဿာ ဒေဝတာ, ဂေါဝတိကာနံ ဂါဝေါ ဒေဝတာ, ကုက္ကုရဝတိကာနံ ကုက္ကုရာ ဒေဝတာ, ကာကဝတိကာနံ ကာကာ ဒေဝတာ, ဝါသုဒေဝဝတိကာနံ ဝါသုဒေဝေါ ဒေဝတာ, ဗလဒေဝဝတိကာနံ ဗလဒေဝေါ ဒေဝတာ, ပုဏ္ဏဘဒ္ဒဝတိကာနံ ပုဏ္ဏဘဒ္ဒေါ ဒေဝတာ, မဏိဘဒ္ဒဝတိကာနံ မဏိဘဒ္ဒေါ ဒေဝတာ, အဂ္ဂိဝတိကာနံ အဂ္ဂိ ဒေဝတာ, နာဂဝတိကာနံ နာဂါ ဒေဝတာ, သုပဏ္ဏဝတိကာနံ သုပဏ္ဏာ ဒေဝတာ, ယက္ခဝတိကာနံ ယက္ခာ ဒေဝတာ, အသုရဝတိကာနံ အသုရာ ဒေဝတာ, ဂန္ဓဗ္ဗဝတိကာနံ ဂန္ဓဗ္ဗာ ဒေဝတာ, မဟာရာဇဝတိကာနံ မဟာရာဇာနော ဒေဝတာ, စန္ဒဝတိကာနံ စန္ဒော ဒေဝတာ, သူရိယဝတိကာနံ သူရိယော ဒေဝတာ, ဣန္ဒဝတိကာနံ ဣန္ဒော ဒေဝတာ, ဗြဟ္မဝတိကာနံ ဗြဟ္မာ ဒေဝတာ, ဒေဝဝတိကာနံ ဒေဝေါ ဒေဝတာ, ဒိသာဝတိကာနံ ဒိသာ ဒေဝတာ, ယေ ယေသံ ဒက္ခိဏေယျာ တေ တေသံ ဒေဝတာတိ – ခတ္တိယဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ။

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေတိ ယညံ ဝုစ္စတိ ဒေယျဓမ္မော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ [မာလာဂန္ဓံ ဝိလေပနံ (သျာ။) ဣတိဝု။ ၇၅] သေယျာဝသထပဒီပေယျံ။ ယညမကပ္ပယိံသူတိ ယေပိ ယညံ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ ပရိယေသန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ, တေပိ ယညံ ကပ္ပေန္တိ။ ယေပိ ယညံ အဘိသင်္ခရောန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ, တေပိ ယညံ ကပ္ပေန္တိ။ ယေပိ ယညံ ဒေန္တိ ယဇန္တိ ပရိစ္စဇန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ ။ပ။ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ, တေပိ ယညံ ကပ္ပေန္တိ။ ပုထူတိ ယညာ ဝါ ဧတေ ပုထူ, ယညယာဇကာ [ယညယဇကာ (သျာ။)] ဝါ ဧတေ ပုထူ, ဒက္ခိဏေယျာ ဝါ ဧတေ ပုထူ။ ကထံ ယညာ ဝါ ဧတေ ပုထူ? ဗဟုကာနံ ဧတေ ယညာ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလံ ဂန္ဓံ ဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျံ – ဧဝံ ယညာ ဝါ ဧတေ ပုထူ။

ကထံ ယညယာဇကာ ဝါ ဧတေ ပုထူ? ဗဟုကာ ဧတေ ယညယာဇကာ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ – ဧဝံ ယညယာဇကာ ဝါ ဧတေ ပုထူ။

ကထံ ဒက္ခိဏေယျာ ဝါ ဧတေ ပုထူ? ဗဟုကာ ဧတေ ဒက္ခိဏေယျာ ပုထူ သမဏဗြာဟ္မဏာ ကပဏဒ္ဓိကဝနိဗ္ဗကယာစကာ [… ဝဏိဗ္ဗကသာဝကာ (သျာ။) ဣတိဝု။ ၇၅] – ဧဝံ ဒက္ခိဏေယျာ ဝါ ဧတေ ပုထူ။ ဣဓ လောကေတိ မနုဿလောကေတိ ယညမကပ္ပယိံသု – ပုထူဓ လောကေ။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာတိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ, ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ, ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ။ ကတမာ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ အညာတံ ဟောတိ အဒိဋ္ဌံ အတုလိတံ အတီရိတံ အဝိဘူတံ အဝိဘာဝိတံ, တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ တုလနာယ တီရဏာယ ဝိဘူတတ္ထာယ ဝိဘာဝနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ။

ကတမာ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ ဉာတံ ဟောတိ ဒိဋ္ဌံ တုလိတံ တီရိတံ ဝိဘူတံ ဝိဘာဝိတံ။ အညေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ။

ကတမာ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ သံသယပက္ခန္ဒော [သံသယပက္ခန္နော (သျာ။)] ဟောတိ ဝိမတိပက္ခန္ဒော ဒွေဠှကဇာတော – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, န နု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ! သော ဝိမတိစ္ဆေဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ။ ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ။

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မနုဿပုစ္ဆာ, အမနုဿပုစ္ဆာ, နိမ္မိတပုစ္ဆာ။ ကတမာ မနုဿပုစ္ဆာ? မနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ, ဘိက္ခူ ပုစ္ဆန္တိ, ဘိက္ခုနိယော ပုစ္ဆန္တိ, ဥပါသကာ ပုစ္ဆန္တိ, ဥပါသိကာယော ပုစ္ဆန္တိ, ရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ, ခတ္တိယာ ပုစ္ဆန္တိ, ဗြာဟ္မဏာ ပုစ္ဆန္တိ, ဝေဿာ ပုစ္ဆန္တိ, သုဒ္ဒါ ပုစ္ဆန္တိ, ဂဟဋ္ဌာ ပုစ္ဆန္တိ, ပဗ္ဗဇိတာ ပုစ္ဆန္တိ – အယံ မနုဿပုစ္ဆာ။

ကတမာ အမနုဿပုစ္ဆာ? အမနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, နာဂါ ပုစ္ဆန္တိ, သုပဏ္ဏာ ပုစ္ဆန္တိ, ယက္ခာ ပုစ္ဆန္တိ, အသုရာ ပုစ္ဆန္တိ, ဂန္ဓဗ္ဗာ ပုစ္ဆန္တိ, မဟာရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ, ဣန္ဒာ ပုစ္ဆန္တိ, ဗြဟ္မာနော ပုစ္ဆန္တိ, ဒေဝတာယော ပုစ္ဆန္တိ – အယံ အမနုဿပုစ္ဆာ။

ကတမာ နိမ္မိတပုစ္ဆာ? ယံ ဘဂဝါ ရူပံ အဘိနိမ္မိနာတိ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂံ အဟီနိန္ဒြိယံ, သော နိမ္မိတော ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ၊ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ [ဝိဿဇ္ဇေတိ (က။)] – အယံ နိမ္မိတပုစ္ဆာ။ ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ။

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတ္တတ္ထပုစ္ဆာ, ပရတ္ထပုစ္ဆာ, ဥဘယတ္ထပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကတ္ထပုစ္ဆာ, သမ္ပရာယိကတ္ထပုစ္ဆာ, ပရမတ္ထပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အနဝဇ္ဇတ္ထပုစ္ဆာ, နိက္ကိလေသတ္ထပုစ္ဆာ, ဝေါဒါနတ္ထပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတီတပုစ္ဆာ, အနာဂတပုစ္ဆာ, ပစ္စုပ္ပန္နပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဇ္ဈတ္တပုစ္ဆာ, ဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ကုသလပုစ္ဆာ, အကုသလပုစ္ဆာ, အဗျာကတပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ခန္ဓပုစ္ဆာ, ဓာတုပုစ္ဆာ, အာယတနပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – သတိပဋ္ဌာနပုစ္ဆာ, သမ္မပ္ပဓာနပုစ္ဆာ, ဣဒ္ဓိပါဒပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဣန္ဒြိယပုစ္ဆာ, ဗလပုစ္ဆာ, ဗောဇ္ဈင်္ဂပုစ္ဆာ။ အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မဂ္ဂပုစ္ဆာ, ဖလပုစ္ဆာ, နိဗ္ဗာနပုစ္ဆာ။

ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ ‘‘ကထယဿု မေ’’တိ ပုစ္ဆာမိ တံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ – ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘အနေဇံ မူလဒဿာဝိံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

ကိံ နိဿိတာ ဣသယော မနုဇာ, ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ။

၁၃။

ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ, [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, အာသီသမာနာ ပုဏ္ဏက ဣတ္ထတ္တံ [ဣတ္ထတံ (သျာ။), ဣတ္ထဘာဝံ (က။)] ၊

ဇရံ သိတာ ယညမကပ္ပယိံသု။

ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာတိ။ ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ။ ဣသယောတိ ဣသိနာမကာ ယေ ကေစိ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတာ အာဇီဝကာ နိဂဏ္ဌာ ဇဋိလာ တာပသာ။ မနုဇာတိ မနုဿာ ဝုစ္စန္တီတိ – ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ။

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနန္တိ။ ခတ္တိယာတိ ယေ ကေစိ ခတ္တိယဇာတိကာ။ ဗြာဟ္မဏာတိ ယေ ကေစိ ဘောဝါဒိကာ။ ဒေဝတာနန္တိ အာဇီဝကသာဝကာနံ အာဇီဝကာ ဒေဝတာ…ပေ… ဒိသာဝတိကာနံ ဒိသာ ဒေဝတာ။ ယေ ယေသံ ဒက္ခိဏေယျာ, တေ တေသံ ဒေဝတာတိ – ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ။

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေတိ။ ယညံ ဝုစ္စတိ ဒေယျဓမ္မော စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ။ ယညမကပ္ပယိံသူတိ ယေပိ ယညံ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ ပရိယေသန္တိ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ, တေပိ ယညံ ကပ္ပေန္တိ။ ပုထူတိ ယညာ ဝါ ဧတေ ပုထူ, ယညယာဇကာ ဝါ ဧတေ ပုထူ, ဒက္ခိဏေယျာ ဝါ ဧတေ ပုထူ…ပေ… ဧဝံ ဒက္ခိဏေယျာ ဝါ ဧတေ ပုထူ။ ဣဓ လောကေတိ မနုဿလောကေတိ ယညမကပ္ပယိံသု – ပုထူဓ လောကေ။

အာသီသမာနာ ပုဏ္ဏက ဣတ္ထတ္တန္တိ။ အာသီသမာနာတိ ရူပပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, သဒ္ဒပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဂန္ဓပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ရသပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ပုတ္တပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဒါရပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဓနပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ယသပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဣဿရိယပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, စာတုမဟာရာဇိကေသု [စာတုမ္မဟာရာဇိကေသု (သျာ။)] ဒေဝေသု အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ, တာဝတိံသေသု ဒေဝေသု ယာမေသု ဒေဝေသု တုသိတေသု ဒေဝေသု နိမ္မာနရတီသု ဒေဝေသု ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီသု ဒေဝေသု ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသု အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသမာနာ ဣစ္ဆမာနာ သာဒိယမာနာ ပတ္ထယမာနာ ပိဟယမာနာ အဘိဇပ္ပမာနာတိ အာသီသမာနာ။

ပုဏ္ဏက ဣတ္ထတ္တန္တိ ဧတ္ထ အတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိံ အာသီသမာနာ ဧတ္ထ ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိံ အာသီသမာနာ…ပေ… ဧတ္ထ ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသု အတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိံ အာသီသမာနာ ဣစ္ဆမာနာ သာဒိယမာနာ ပတ္ထယမာနာ ပိဟယမာနာ အဘိဇပ္ပမာနာတိ အာသီသမာနာ – ပုဏ္ဏက ဣတ္ထတ္တံ။

ဇရံ သိတာ ယညမကပ္ပယိံသူတိ ဇရာနိဿိတာ ဗျာဓိနိဿိတာ မရဏနိဿိတာ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ဇာတိနိဿိတာ တဒေဝ တေ ဇရာနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ဇရာနိဿိတာ တဒေဝ တေ ဗျာဓိနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ဗျာဓိနိဿိတာ တဒေဝ တေ မရဏနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ မရဏနိဿိတာ တဒေဝ တေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသနိဿိတာ တဒေဝ တေ ဂတိနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ဂတိနိဿိတာ တဒေဝ တေ ဥပပတ္တိနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ဥပပတ္တိနိဿိတာ တဒေဝ တေ ပဋိသန္ဓိနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ပဋိသန္ဓိနိဿိတာ တဒေဝ တေ ဘဝနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ ဘဝနိဿိတာ တဒေဝ တေ သံသာရနိဿိတာ။ ယဒေဝ တေ သံသာရနိဿိတာ တဒေဝ တေ ဝဋ္ဋနိဿိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ – ဇရံ သိတာ ယညမကပ္ပယိံသု။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ, [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, အာသီသမာနာ ပုဏ္ဏက ဣတ္ထတ္တံ၊

ဇရံ သိတာ ယညမကပ္ပယိံသူ’’တိ။

၁၄။

ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ၊

အတာရုံ [အတာရုံ (သျာ။ က။)] ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာတိ။ ယေ ကေစီတိ…ပေ…။

ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာတိ။ ကစ္စိသူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, န နု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ – ကစ္စိသု။ တေတိ ယညယာဇကာ ဝုစ္စန္တိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ။ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာတိ ယညောယေဝ ဝုစ္စတိ ယညပထော။ ယထာ အရိယမဂ္ဂေါ အရိယပထော ဒေဝမဂ္ဂေါ ဒေဝပထော ဗြဟ္မမဂ္ဂေါ ဗြဟ္မပထော, ဧဝမေဝ ယညောယေဝ ဝုစ္စတိ ယညပထော။ အပ္ပမတ္တာတိ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ သက္ကစ္စကာရိနော သာတစ္စကာရိနော အဋ္ဌိတကာရိနော အနောလီနဝုတ္တိနော အနိက္ခိတ္တစ္ဆန္ဒာ အနိက္ခိတ္တဓုရာ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာတိ – တေပိ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ။ ယေပိ ယညံ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ ပရိယေသန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ သက္ကစ္စကာရိနော…ပေ… တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ။ ယေပိ ယညံ အဘိသင်္ခရောန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ သက္ကစ္စကာရိနော…ပေ… တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ။ ယေပိ ယညံ ဒေန္တိ ယဇန္တိ ပရိစ္စဇန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ…ပေ… သေယျာဝသထပဒီပေယျံ သက္ကစ္စကာရိနော …ပေ… တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာတိ – ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ။

အတာရုံ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသာတိ ဇရာမရဏံ အတရိံသု ဥတ္တရိံသု ပတရိံသု သမတိက္ကမိံသု ဝီတိဝတ္တိံသု။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ ကထယဿု မေတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ – ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယေ ကေစိမေ ဣသယော မနုဇာ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဒေဝတာနံ၊

ယညမကပ္ပယိံသု ပုထူဓ လောကေ, ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ ယညပထေ အပ္ပမတ္တာ၊

အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ။

၁၅။

အာသီသန္တိ [အာသိံသန္တိ (သျာ။)] ထောမယန္တိ, အဘိဇပ္ပန္တိ ဇုဟန္တိ၊ [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ကာမာဘိဇပ္ပန္တိ ပဋိစ္စ လာဘံ, တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ၊

နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။

အာသီသန္တိ ထောမယန္တိ အဘိဇပ္ပန္တိ ဇုဟန္တီတိ။ အာသီသန္တီတိ ရူပပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, သဒ္ဒပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ဂန္ဓပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ရသပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ပုတ္တပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ဒါရပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ဓနပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ယသပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ဣဿရိယပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ခတ္တိယမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလေ…ပေ… ဂဟပတိမဟာသာလကုလေ အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ, စာတုမဟာရာဇိကေသု ဒေဝေသု…ပေ… ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသု အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အာသီသန္တိ ဣစ္ဆန္တိ သာဒိယန္တိ ပတ္ထယန္တိ ပိဟယန္တီတိ – အာသီသန္တိ။

ထောမယန္တီတိ ယညံ ဝါ ထောမေန္တိ ဖလံ ဝါ ထောမေန္တိ ဒက္ခိဏေယျေ ဝါ ထောမေန္တိ။ ကထံ ယညံ ထောမေန္တိ? သုစိံ ဒိန္နံ [ဝိယံ ဒိန္နံ (သျာ။)], မနာပံ ဒိန္နံ, ပဏီတံ ဒိန္နံ, ကာလေန ဒိန္နံ, ကပ္ပိယံ ဒိန္နံ, ဝိစေယျ ဒိန္နံ, အနဝဇ္ဇံ ဒိန္နံ, အဘိဏှံ ဒိန္နံ ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒိတန္တိ – ထောမေန္တိ ကိတ္တေန္တိ ဝဏ္ဏေန္တိ ပသံသန္တိ။ ဧဝံ ယညံ ထောမေန္တိ။

ကထံ ဖလံ ထောမေန္တိ? ဣတော နိဒါနံ ရူပပဋိလာဘော ဘဝိဿတိ…ပေ… ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသု အတ္တဘာဝပဋိလာဘော ဘဝိဿတီတိ – ထောမေန္တိ ကိတ္တေန္တိ ဝဏ္ဏေန္တိ ပသံသန္တိ။ ဧဝံ ဖလံ ထောမေန္တိ။

ကထံ ဒက္ခိဏေယျေ ထောမေန္တိ? ဒက္ခိဏေယျာ ဇာတိသမ္ပန္နာ ဂေါတ္တသမ္ပန္နာ အဇ္ဈာယကာ မန္တဓရာ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကာ ဝေယျာကရဏာ လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယာတိ, ဝီတရာဂါ ဝါ ရာဂဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, ဝီတဒေါသာ ဝါ ဒေါသဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, ဝီတမောဟာ ဝါ မောဟဝိနယာယ ဝါ ပဋိပန္နာ, သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ သီလသမ္ပန္နာ သမာဓိသမ္ပန္နာ ပညာသမ္ပန္နာ ဝိမုတ္တိသမ္ပန္နာ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နာတိ – ထောမေန္တိ ကိတ္တေန္တိ ဝဏ္ဏေန္တိ ပသံသန္တိ။ ဧဝံ ဒက္ခိဏေယျေ ထောမေန္တီတိ – အာသီသန္တိ ထောမယန္တိ။

အဘိဇပ္ပန္တီတိ ရူပပဋိလာဘံ အဘိဇပ္ပန္တိ, သဒ္ဒပဋိလာဘံ အဘိဇပ္ပန္တိ, ဂန္ဓပဋိလာဘံ အဘိဇပ္ပန္တိ, ရသပဋိလာဘံ အဘိဇပ္ပန္တိ…ပေ… ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသု အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ အဘိဇပ္ပန္တီတိ – အာသီသန္တိ ထောမယန္တိ အဘိဇပ္ပန္တိ။ ဇုဟန္တီတိ ဇုဟန္တိ ဒေန္တိ ယဇန္တိ ပရိစ္စဇန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ သေယျာဝသထပဒီပေယျန္တိ – အာသီသန္တိ ထောမယန္တိ အဘိဇပ္ပန္တိ ဇုဟန္တိ ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ။

ကာမာဘိဇပ္ပန္တိ ပဋိစ္စ လာဘန္တိ ရူပပဋိလာဘံ ပဋိစ္စ ကာမေ အဘိဇပ္ပန္တိ, သဒ္ဒပဋိလာဘံ ပဋိစ္စ ကာမေ အဘိဇပ္ပန္တိ…ပေ… ဗြဟ္မကာယိကေသု ဒေဝေသု အတ္တဘာဝပဋိလာဘံ ပဋိစ္စ ကာမေ အဘိဇပ္ပန္တိ ပဇပ္ပန္တီတိ – ကာမာဘိဇပ္ပန္တိ ပဋိစ္စ လာဘံ။

တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ တေတိ ယညယာဇကာ ဝုစ္စန္တိ, ယာဇယောဂါတိ ယာဇယောဂေသု ယုတ္တာ ပယုတ္တာ အာယုတ္တာ သမာယုတ္တာ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာတိ – တေ ယာဇယောဂါ, ဘဝရာဂရတ္တာတိ ဘဝရာဂေါ ဝုစ္စတိ ယော ဘဝေသု ဘဝစ္ဆန္ဒော ဘဝရာဂေါ ဘဝနန္ဒီ ဘဝတဏှာ ဘဝသိနေဟော ဘဝပရိဠာဟော ဘဝမုစ္ဆာ ဘဝဇ္ဈောသာနံ။ ဘဝရာဂေန ဘဝေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ – တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ။

နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ ဇာတိဇရာမရဏံ နာတရိံသု န ဥတ္တရိံသု န ပတရိံသု န သမတိက္ကမိံသု န ဝီတိဝတ္တိံသု, ဇာတိဇရာမရဏာ အနိက္ခန္တာ အနိဿဋာ အနတိက္ကန္တာ အသမတိက္ကန္တာ အဝီတိဝတ္တာ အန္တောဇာတိဇရာမရဏေ ပရိဝတ္တန္တိ အန္တောသံသာရပထေ ပရိဝတ္တန္တိ။ ဇာတိယာ အနုဂတာ ဇရာယ အနုသဋာ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတာ မရဏေန အဗ္ဘာဟတာ အတာဏာ အလေဏာ အသရဏာ အသရဏီဘူတာတိ၊ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အာသီသန္တိ ထောမယန္တိ, အဘိဇပ္ပန္တိ ဇုဟန္တိ၊ [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ကာမာဘိဇပ္ပန္တိ ပဋိစ္စ လာဘံ, တေ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ၊

နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ။

၁၆။

တေ စေ နာတရိံသု ယာဇယောဂါ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

ယညေဟိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

တေ စေ နာတရိံသု ယာဇယောဂါတိ တေ ယညယာဇကာ ယာဇယောဂါ ဘဝရာဂရတ္တာ ဇာတိဇရာမရဏံ နာတရိံသု န ဥတ္တရိံသု န ပတရိံသု န သမတိက္ကမိံသု န ဝီတိဝတ္တိံသု, ဇာတိဇရာမရဏာ အနိက္ခန္တာ အနိဿဋာ အနတိက္ကန္တာ အသမတိက္ကန္တာ အဝီတိဝတ္တာ အန္တောဇာတိဇရာမရဏေ ပရိဝတ္တန္တိ အန္တောသံသာရပထေ ပရိဝတ္တန္တိ။ ဇာတိယာ အနုဂတာ ဇရာယ အနုသဋာ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတာ မရဏေန အဗ္ဘာဟတာ အတာဏာ အလေဏာ အသရဏာ အသရဏီဘူတာတိ – တေ စေ နာတရိံသု ယာဇယောဂါ။

ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော။

ယညေဟိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသာတိ။ ယညေဟီတိ ယညေဟိ ပဟူတေဟိ ယညေဟိ ဝိဝိဓေဟိ ယညေဟိ ပုထူဟိ။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – ယညေဟိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ။

အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသာတိ အထ ကော ဧသော သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဇာတိဇရာမရဏံ အတရိ ဥတ္တရိ ပတရိ သမတိက္ကမိ ဝီတိဝတ္တယိ [ဝီတိဝတ္တိ (က။)]။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတ္တိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ ကထယဿု မေတန္တိ – ပုစ္ဆာမိ တံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ – ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တေ စေ နာတရိံသု ယာဇယောဂါ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပုဏ္ဏကော]

ယညေဟိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ။

၁၇။

သင်္ခါယ လောကသ္မိ [လောကသ္မိံ (သျာ။ က။)] ပရောပရာနိ, [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ၊

သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။

သင်္ခါယ လောကသ္မိ ပရောပရာနီတိ သင်္ခါ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ပရောပရာနီတိ ဩရံ ဝုစ္စတိ သကတ္တဘာဝေါ, ပရံ ဝုစ္စတိ ပရတ္တဘာဝေါ ဩရံ ဝုစ္စတိ သကရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏံ, ပရံ ဝုစ္စတိ ပရရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရ- ဝိညာဏံ၊ ဩရံ ဝုစ္စတိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, ပရံ ဝုစ္စတိ ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ။ ဩရံ ဝုစ္စတိ မနုဿလောကော, ပရံ ဝုစ္စတိ ဒေဝလောကော၊ ဩရံ ဝုစ္စတိ ကာမဓာတု, ပရံ ဝုစ္စတိ ရူပဓာတု အရူပဓာတု၊ ဩရံ ဝုစ္စတိ ကာမဓာတု ရူပဓာတု, ပရံ ဝုစ္စတိ အရူပဓာတု။ သင်္ခါယ လောကသ္မိ ပရောပရာနီတိ ပရောပရာနိ အနိစ္စတော သင်္ခါယ ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော…ပေ… နိဿရဏတော သင်္ခါယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – သင်္ခါယ လောကသ္မိ ပရောပရာနိ။ ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါတိ။ ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ။

ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ။ ယဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ ဣဉ္ဇိတန္တိ တဏှိဉ္ဇိတံ ဒိဋ္ဌိဉ္ဇိတံ မာနိဉ္ဇိတံ ကိလေသိဉ္ဇိတံ ကာမိဉ္ဇိတံ။ ယဿိမေ ဣဉ္ဇိတာ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ။ ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိသ္မိဉ္စိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ။

သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ။ သန္တောတိ ရာဂဿ သန္တတ္တာ သန္တော, ဒေါသဿ…ပေ… မောဟဿ… ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တတ္တာ သမိတတ္တာ ဝူပသမိတတ္တာ ဝိဇ္ဈာတတ္တာ [နိဇ္ဈာတတ္တာ (က။) မဟာနိ။ ၁၈] နိဗ္ဗုတတ္တာ ဝိဂတတ္တာ ပဋိပဿဒ္ဓတ္တာ သန္တော ဥပသန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော ပဋိပဿဒ္ဓေါတိ သန္တော၊ ဝိဓူမောတိ ကာယဒုစ္စရိတံ ဝိဓူမိတံ ဝိဓမိတံ သောသိတံ ဝိသောသိတံ ဗျန္တီကတံ [ဗျန္တိကတံ (က။)], ဝစီဒုစ္စရိတံ…ပေ… မနောဒုစ္စရိတံ ဝိဓူမိတံ ဝိဓမိတံ သောသိတံ ဝိသောသိတံ ဗျန္တီကတံ, ရာဂေါ… ဒေါသော… မောဟော ဝိဓူမိတော ဝိဓမိတော သောသိတော ဝိသောသိတော ဗျန္တီကတော, ကောဓော… ဥပနာဟော… မက္ခော… ပဠာသော… ဣဿာ… မစ္ဆရိယံ… မာယာ… သာဌေယျံ… ထမ္ဘော… သာရမ္ဘော… မာနော… အတိမာနော… မဒေါ… ပမာဒေါ… သဗ္ဗေ ကိလေသာ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ သဗ္ဗေ ဒရထာ သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ သဗ္ဗေ သန္တာပါ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဝိဓူမိတာ ဝိဓမိတာ သောသိတာ ဝိသောသိတာ ဗျန္တီကတာ။ အထ ဝါ, ကောဓော ဝုစ္စတိ ဓူမော။

မာနော ဟိ တေ ဗြာဟ္မဏ ခါရိဘာရော, ကောဓော ဓူမော ဘသ္မနိ [ဂမ္မနိ (သျာ။)] မောသဝဇ္ဇံ၊

ဇိဝှါ သုဇာ ဟဒယံ [တပ္ပရဿ (သျာ။)] ဇောတိဋ္ဌာနံ, အတ္တာ သုဒန္တော ပုရိသဿ ဇောတိ။

အပိ စ, ဒသဟာကာရေဟိ ကောဓော ဇာယတိ – အနတ္ထံ မေ အစရီတိ ကောဓော ဇာယတိ, အနတ္ထံ မေ စရတီတိ ကောဓော ဇာယတိ, အနတ္ထံ မေ စရိဿတီတိ ကောဓော ဇာယတိ, ပိယဿ မေ မနာပဿ အနတ္ထံ အစရိ, အနတ္ထံ စရတိ, အနတ္ထံ စရိဿတီတိ ကောဓော ဇာယတိ, အပ္ပိယဿ မေ အမနာပဿ အတ္ထံ အစရိ, အတ္ထံ စရတိ, အတ္ထံ စရိဿတီတိ ကောဓော ဇာယတိ, အဋ္ဌာနေ ဝါ ပန ကောဓော ဇာယတိ။ ယော ဧဝရူပေါ စိတ္တဿ အာဃာတော ပဋိဃာတော ပဋိဃံ ပဋိဝိရောဓော ကောပေါ ပကောပေါ သမ္ပကောပေါ ဒေါသော ပဒေါသော သမ္ပဒေါသော စိတ္တဿ ဗျာပတ္တိ မနောပဒေါသော ကောဓော ကုဇ္ဈနာ ကုဇ္ဈိတတ္တံ ဒေါသော ဒုဿနာ ဒုဿိတတ္တံ ဗျာပတ္တိ ဗျာပဇ္ဇနာ ဗျာပဇ္ဇိတတ္တံ ဝိရောဓော ပဋိဝိရောဓော စဏ္ဍိက္ကံ အသုရောပေါ [အဿုရောပေါ (သျာ။)] အနတ္တမနတာ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ ကောဓော။

အပိ စ, ကောဓဿ အဓိမတ္တပရိတ္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ [ကိဉ္စိ (က။) မဟာနိ။ ၈၅] ကာလံ ကောဓော စိတ္တာဝိလကရဏမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ မုခကုလာနဝိကုလာနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော မုခကုလာနဝိကုလာနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဟနုသဉ္စောပနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဟနုသဉ္စောပနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဖရုသဝါစံ နိစ္ဆာရဏော [ဖရုသဝါစနိစ္ဆာရဏော (သျာ။)] ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဖရုသဝါစံ နိစ္ဆာရဏမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဒိသာဝိဒိသာနုဝိလောကနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဒိသာဝိဒိသာနုဝိလောကနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဒဏ္ဍသတ္ထပရာမသနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဒဏ္ဍသတ္ထပရာမသနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဒဏ္ဍသတ္ထအဗ္ဘုက္ကိရဏော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဒဏ္ဍသတ္ထအဗ္ဘုက္ကိရဏမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဒဏ္ဍသတ္ထအဘိနိပါတနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဒဏ္ဍသတ္ထအဘိနိပါတနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဆိန္နဝိစ္ဆိန္နကရဏော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဆိန္နဝိစ္ဆိန္နကရဏမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ သမ္ဘဉ္ဇနပလိဘဉ္ဇနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော သမ္ဘဉ္ဇနပလိဘဉ္ဇနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ အင်္ဂမင်္ဂအပကဍ္ဎနော ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော အင်္ဂမင်္ဂအပကဍ္ဎနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ ဇီဝိတာဝေါရောပနော [ဇီဝိတပနာသနော (သျာ။) မဟာနိ။ ၈၅] ဟောတိ။ အတ္ထိ ကဉ္စိ ကာလံ ကောဓော ဇီဝိတာဝေါရောပနမတ္တော ဟောတိ, န စ တာဝ သဗ္ဗစာဂပရိစ္စာဂါယ သဏ္ဌိတော ဟောတိ။ ယတော ကောဓော ပရံ ပုဂ္ဂလံ ဃာတေတွာ အတ္တာနံ ဃာတေတိ, ဧတ္တာဝတာ ကောဓော ပရမုဿဒဂတော ပရမဝေပုလ္လပတ္တော ဟောတိ။ ယဿ သော ဟောတိ ကောဓော ပဟီနော သမုစ္ဆိန္နော ဝူပသန္တော ပဋိပဿဒ္ဓေါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကော ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော, သော ဝုစ္စတိ – ဝိဓူမော။

ကောဓဿ ပဟီနတ္တာ ဝိဓူမော, ကောဓဝတ္ထုဿ ပရိညာတတ္တာ ဝိဓူမော, ကောဓဟေတုဿ ပရိညာတတ္တာ ဝိဓူမော, ကောဓဟေတုဿ ဥပစ္ဆိန္နတ္တာ ဝိဓူမော။ အနီဃောတိ ရာဂေါ နီဃော, ဒေါသော နီဃော, မောဟော နီဃော, ကောဓော နီဃော, ဥပနာဟော နီဃော…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ နီဃာ။ ယဿေတေ နီဃာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ အနီဃော။

နိရာသောတိ အာသာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ယဿေသာ အာသာ တဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ နိရာသော။ ဇာတီတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော။ ဇရာတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော။ သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ ယော သန္တော စ ဝိဓူမော စ အနီဃော စ နိရာသော စ, သော ဇာတိဇရာမရဏံ အတရိ ဥတ္တရိ ပတရိ သမတိက္ကမိ ဝီတိဝတ္တယီတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သင်္ခါယ လောကသ္မိ ပရောပရာနိ, [ပုဏ္ဏကာတိ ဘဂဝါ]

ယဿိဉ္ဇိတံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ၊

သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ။

သဟဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… ပဉ္ဇလိကော ဘဂဝန္တံ နမဿမာနော နိသိန္နော ဟောတိ – ‘‘သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ။

ပုဏ္ဏကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော တတိယော။

၄။ မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၁၈။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ]

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တံ၊

ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ, ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာမီတိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ, ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ, ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ။ ကတမာ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ အညာတံ ဟောတိ အဒိဋ္ဌံ အတုလိတံ အတီရိတံ အဝိဘူတံ အဝိဘာဝိတံ။ တဿ ဉာဏာယ ဒဿနာယ တုလနာယ တီရဏာယ ဝိဘူတတ္ထာယ ဝိဘာဝနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ။

ကတမာ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ လက္ခဏံ ဉာတံ ဟောတိ ဒိဋ္ဌံ တုလိတံ တီရိတံ ဝိဘူတံ ဝိဘာဝိတံ။ အညေဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ။

ကတမာ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ? ပကတိယာ သံသယပက္ခန္ဒော ဟောတိ ဝိမတိပက္ခန္ဒော ဒွေဠှကဇာတော – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, န နု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ? သော ဝိမတိစ္ဆေဒနတ္ထာယ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ – အယံ ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ။ ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ။

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မနုဿပုစ္ဆာ, အမနုဿပုစ္ဆာ, နိမ္မိတပုစ္ဆာ။ ကတမာ မနုဿပုစ္ဆာ? မနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, ဘိက္ခူ ပုစ္ဆန္တိ, ဘိက္ခုနိယော ပုစ္ဆန္တိ, ဥပါသကာ ပုစ္ဆန္တိ, ဥပါသိကာယော ပုစ္ဆန္တိ, ရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ ခတ္တိယာ ပုစ္ဆန္တိ, ဗြာဟ္မဏာ ပုစ္ဆန္တိ, ဝေဿာ ပုစ္ဆန္တိ, သုဒ္ဒါ ပုစ္ဆန္တိ, ဂဟဋ္ဌာ ပုစ္ဆန္တိ, ပဗ္ဗဇိတာ ပုစ္ဆန္တိ – အယံ မနုဿပုစ္ဆာ။

ကတမာ အမနုဿပုစ္ဆာ? အမနုဿာ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆန္တိ, နာဂါ ပုစ္ဆန္တိ, သုပဏ္ဏာ ပုစ္ဆန္တိ, ယက္ခာ ပုစ္ဆန္တိ, အသုရာ ပုစ္ဆန္တိ, ဂန္ဓဗ္ဗာ ပုစ္ဆန္တိ, မဟာရာဇာနော ပုစ္ဆန္တိ, ဣန္ဒာ ပုစ္ဆန္တိ, ဗြဟ္မာ ပုစ္ဆန္တိ, ဒေဝါ ပုစ္ဆန္တိ – အယံ အမနုဿပုစ္ဆာ။

ကတမာ နိမ္မိတပုစ္ဆာ? ဘဂဝါ ရူပံ အဘိနိမ္မိနာတိ မနောမယံ သဗ္ဗင်္ဂပစ္စင်္ဂံ အဟီနိန္ဒြိယံ။ သော နိမ္မိတော ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉှံ ပုစ္ဆတိ။ ဘဂဝါ ဝိသဇ္ဇေတိ။ အယံ နိမ္မိတပုစ္ဆာ။ ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ။

အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတ္တတ္ထပုစ္ဆာ, ပရတ္ထပုစ္ဆာ, ဥဘယတ္ထပုစ္ဆာ…ပေ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကတ္ထပုစ္ဆာ, သမ္ပရာယိကတ္ထပုစ္ဆာ, ပရမတ္ထပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အနဝဇ္ဇတ္ထပုစ္ဆာ, နိက္ကိလေသတ္ထပုစ္ဆာ, ဝေါဒါနတ္ထပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အတီတပုစ္ဆာ, အနာဂတပုစ္ဆာ, ပစ္စုပ္ပန္နပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဇ္ဈတ္တပုစ္ဆာ, ဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ကုသလပုစ္ဆာ, အကုသလပုစ္ဆာ, အဗျာကတပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ခန္ဓပုစ္ဆာ, ဓာတုပုစ္ဆာ အာယတနပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – သတိပဋ္ဌာနပုစ္ဆာ, သမ္မပ္ပဓာနပုစ္ဆာ, ဣဒ္ဓိပါဒပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – ဣန္ဒြိယပုစ္ဆာ, ဗလပုစ္ဆာ, ဗောဇ္ဈင်္ဂပုစ္ဆာ… အပရာပိ တိဿော ပုစ္ဆာ – မဂ္ဂပုစ္ဆာ, ဖလပုစ္ဆာ, နိဗ္ဗာနပုစ္ဆာ…။

ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ ‘‘ကထယဿု မေ’’တိ ပုစ္ဆာမိ တံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ – ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူတိ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ။

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တန္တိ။ ဝေဒဂူတိ တံ မညာမိ, ဘာဝိတတ္တောတိ တံ မညာမိ, ဧဝံ ဇာနာမိ, ဧဝံ အာဇာနာမိ ဧဝံ ပဋိဇာနာမိ ဧဝံ ပဋိဝိဇ္ဈာမိ။ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တောတိ ကထဉ္စ ဘဂဝါ ဝေဒဂူ? ဝေဒါ ဝုစ္စန္တိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ…ပေ… ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီမံသာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ဘဂဝါ တေဟိ ဝေဒေဟိ ဇာတိဇရာမရဏဿ အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော။ ဝေဒါနံ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ၊ ဝေဒေဟိ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ၊ သတ္တန္နံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဝိဒိတတ္တာ ဝေဒဂူ၊ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိဒိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဒိတာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဝိဒိတော ဟောတိ, ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော မာနော ဝိဒိတော ဟောတိ, ဝိဒိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ဝေဒါနိ ဝိစေယျ ကေဝလာနိ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

သမဏာနံ ယာနီဓတ္ထိ [ယာနိ ပတ္ထိ (သျာ။), ယာနိ အတ္ထိ (က။) သု။ နိ။ ၅၃၄] ဗြာဟ္မဏာနံ၊

သဗ္ဗဝေဒနာသု ဝီတရာဂေါ၊

သဗ္ဗံ ဝေဒမတိစ္စ ဝေဒဂူ သောတိ။

ဧဝံ ဘဂဝါ ဝေဒဂူ။

ကထံ ဘဂဝါ ဘာဝိတတ္တော? ဘဂဝါ ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညော ဘာဝိတသတိပဋ္ဌာနော ဘာဝိတသမ္မပ္ပဓာနော ဘာဝိတဣဒ္ဓိပါဒေါ ဘာဝိတဣန္ဒြိယော ဘာဝိတဗလော ဘာဝိတဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဘာဝိတမဂ္ဂေါ, ပဟီနကိလေသော ပဋိဝိဒ္ဓါကုပ္ပေါ သစ္ဆိကတနိရောဓော။ ဒုက္ခံ တဿ ပရိညာတံ, သမုဒယော ပဟီနော, မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော, နိရောဓော သစ္ဆိကတော, အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ပရိညေယျံ ပရိညာတံ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ, ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝိတံ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ, အပရိတ္တော မဟန္တော ဂမ္ဘီရော အပ္ပမေယျော ဒုပ္ပရိယောဂါဠှော ဗဟုရတနော သာဂရူပမော [သာဂရသမော (က။)] ဆဠင်္ဂုပေက္ခာယ သမန္နာဂတော ဟောတိ။

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော။ သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ, ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ, ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ, ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ, မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ နေဝ သုမနော ဟောတိ န ဒုမ္မနော၊ ဥပေက္ခကော ဝိဟရတိ သတော သမ္ပဇာနော။

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မနာပံ ရူပံ နာဘိဂိဇ္ဈတိ နာဘိဟံသတိ [နာဘိပိဟယတိ (သျာ။) မဟာနိ။ ၉၀] န ရာဂံ ဇနေတိ။ တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ, ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ။ စက္ခုနာ ခေါ ပနေဝ ရူပံ ဒိသွာ အမနာပံ န မင်္ကု ဟောတိ အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော [အပ္ပတိဋ္ဌီနစိတ္တော (သျာ။)] အလီနမနသော [အာဒိနမနသော (သျာ။) မဟာနိ။ ၉၀] အဗျာပန္နစေတသော။ တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ။ သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ… ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ… ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မနာပံ နာဘိဂိဇ္ဈတိ နာဘိဟံသတိ န ရာဂံ ဇနေတိ။ တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ။ မနသာယေဝ ခေါ ပန ဓမ္မံ ဝိညာယ အမနာပံ န မင်္ကု ဟောတိ။ အပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တော အလီနမနသော အဗျာပန္နစေတသော တဿ ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ။

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ မနာပါမနာပေသု ရူပေသု ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ။ သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ မနာပါမနာပေသု ဓမ္မေသု ဌိတောဝ ကာယော ဟောတိ ဌိတံ စိတ္တံ အဇ္ဈတ္တံ သုသဏ္ဌိတံ သုဝိမုတ္တံ။

စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ရဇနီယေ န ရဇ္ဇတိ, ဒုဿနီယေ [ဒေါသနီယေ (သျာ။ က။) မဟာနိ။ ၉၀] န ဒုဿတိ, မောဟနီယေ န မုယှတိ, ကောပနီယေ န ကုပ္ပတိ, မဒနီယေ န မဇ္ဇတိ, ကိလေသနီယေ န ကိလိဿတိ။ သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ…ပေ… မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ရဇနီယေ န ရဇ္ဇတိ, ဒုဿနီယေ န ဒုဿတိ, မောဟနီယေ န မုယှတိ, ကောပနီယေ န ကုပ္ပတိ, မဒနီယေ န မဇ္ဇတိ, ကိလေသနီယေ န ကိလိဿတိ။

ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တော, သုတေ သုတမတ္တော, မုတေ မုတမတ္တော, ဝိညာတေ ဝိညာတမတ္တော။ ဒိဋ္ဌေ န လိမ္ပတိ, သုတေ န လိမ္ပတိ, မုတေ န လိမ္ပတိ, ဝိညာတေ န လိမ္ပတိ။ ဒိဋ္ဌေ အနူပယော [အနုပယော (သျာ။), အနုသယော (က။) မဟာနိ။ ၉၀] အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ။ သုတေ…ပေ… မုတေ … ဝိညာတေ အနူပယော [အနုပယော (သျာ။), အနုသယော (က။) မဟာနိ။ ၉၀] အနပါယော အနိဿိတော အပ္ပဋိဗဒ္ဓေါ ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတိ။

သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော စက္ခု, ပဿတိ ဘဂဝါ စက္ခုနာ ရူပံ, ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ, သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ။ သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော သောတံ, သုဏာတိ ဘဂဝါ သောတေန သဒ္ဒံ, ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ, သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ။ သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော ဃာနံ, ဃာယတိ ဘဂဝါ ဃာနေန ဂန္ဓံ, ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ, သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ။ သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော ဇိဝှါ, သာယတိ ဘဂဝါ ဇိဝှါယ ရသံ, ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ, သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ။ သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော ကာယော, ဖုသတိ ဘဂဝါ ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ, ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ, သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ။ သံဝိဇ္ဇတိ ဘဂဝတော မနော, ဝိဇာနာတိ ဘဂဝါ မနသာ ဓမ္မံ, ဆန္ဒရာဂေါ ဘဂဝတော နတ္ထိ, သုဝိမုတ္တစိတ္တော ဘဂဝါ။

စက္ခု ရူပါရာမံ ရူပရတံ ရူပသမ္မုဒိတံ, တံ ဘဂဝတော [ဘဂဝတာ (သျာ။) မဟာနိ။ ၉၀] ဒန္တံ ဂုတ္တံ ရက္ခိတံ သံဝုတံ၊ တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ။ သောတံ သဒ္ဒါရာမံ သဒ္ဒရတံ…ပေ… ဃာနံ ဂန္ဓာရာမံ ဂန္ဓရတံ… ဇိဝှါ ရသာရာမာ ရသရတာ ရသသမ္မုဒိတာ, သာ ဘဂဝတော ဒန္တာ ဂုတ္တာ ရက္ခိတာ သံဝုတာ၊ တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ။ ကာယော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရာမော ဖောဋ္ဌဗ္ဗရတော ဖောဋ္ဌဗ္ဗသမ္မုဒိတော… မနော ဓမ္မာရာမော ဓမ္မရတော ဓမ္မသမ္မုဒိတော, သော ဘဂဝတော ဒန္တော ဂုတ္တော ရက္ခိတော သံဝုတော၊ တဿ စ သံဝရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတိ –

‘‘ဒန္တံ နယန္တိ သမိတိံ, ဒန္တံ ရာဇာဘိရူဟတိ၊

ဒန္တော သေဋ္ဌော မနုဿေသု, ယောတိဝါကျံ တိတိက္ခတိ။

‘‘ဝရမဿတရာ ဒန္တာ, အာဇာနီယာ စ [အာဇာနိယာဝ (သျာ။) ဓ။ ပ။ ၃၂၂] သိန္ဓဝါ၊

ကုဉ္ဇရာ စ [ကုဉ္ဇရာဝ (သျာ။)] မဟာနာဂါ, အတ္တဒန္တော တတော ဝရံ။

‘‘န ဟိ ဧတေဟိ ယာနေဟိ, ဂစ္ဆေယျ အဂတံ ဒိသံ၊

ယထာတ္တနာ သုဒန္တေန, ဒန္တော ဒန္တေန ဂစ္ဆတိ။

‘‘ဝိဓာသု န ဝိကမ္ပန္တိ, ဝိပ္ပမုတ္တာ ပုနဗ္ဘဝါ၊

ဒန္တဘူမိံ အနုပ္ပတ္တာ, တေ လောကေ ဝိဇိတာဝိနော။

‘‘ယဿိန္ဒြိယာနိ ဘာဝိတာနိ, အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ၊

နိဗ္ဗိဇ္ဈ ဣမံ ပရဉ္စ လောကံ, ကာလံ ကင်္ခတိ ဘာဝိတော သ ဒန္တော’’တိ [သုဒန္တောတိ (သျာ။) သု။ နိ။ ၅၂၁၊ မဟာနိ။ ၉၀]။

ဧဝံ ဘဂဝါ ဘာဝိတတ္တောတိ။

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တံ, ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေတိ။ ကုတော နူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, န နု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ – ကုတော နု။ ဒုက္ခာတိ ဇာတိဒုက္ခံ, ဇရာဒုက္ခံ, ဗျာဓိဒုက္ခံ, မရဏဒုက္ခံ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ, ဗျသနံ ဒုက္ခံ, နေရယိကံ ဒုက္ခံ, တိရစ္ဆာနယောနိကံ ဒုက္ခံ, ပေတ္တိဝိသယိကံ ဒုက္ခံ, မာနုသိကံ ဒုက္ခံ, ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကံ ဒုက္ခံ, ဂဗ္ဘဋ္ဌိတိမူလကံ ဒုက္ခံ, ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနမူလကံ ဒုက္ခံ, ဇာတဿူပနိဗန္ဓကံ ဒုက္ခံ, ဇာတဿ ပရာဓေယျကံ ဒုက္ခံ, အတ္တူပက္ကမံ ဒုက္ခံ, ပရူပက္ကမံ ဒုက္ခံ, ဒုက္ခဒုက္ခံ, သင်္ခါရဒုက္ခံ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ, စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော ဇရော ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသူစိကာ ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရခသာ ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ မဓုမေဟော အံသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ ဥတုပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ ဝိသမပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ ကမ္မဝိပါကဇာ အာဗာဓာ သီတံ ဥဏှံ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဥစ္စာရော ပဿာဝေါ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿံ ဒုက္ခံ, မာတုမရဏံ ဒုက္ခံ, ပိတုမရဏံ ဒုက္ခံ, ဘာတုမရဏံ ဒုက္ခံ, ဘဂိနိမရဏံ ဒုက္ခံ, ပုတ္တမရဏံ ဒုက္ခံ, ဓီတုမရဏံ ဒုက္ခံ, ဉာတိဗျသနံ ဒုက္ခံ, ရောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ, ဘောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ, သီလဗျသနံ ဒုက္ခံ, ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ၊ ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတိ, အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတိ, ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကော, ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မံ, နာမသန္နိဿိတံ ရူပံ, ရူပသန္နိဿိတံ နာမံ, ဇာတိယာ အနုဂတံ, ဇရာယ အနုသဋံ, ဗျာဓိနာ အဘိဘူတံ, မရဏေန အဗ္ဘာဟတံ, ဒုက္ခေ ပတိဋ္ဌိတံ, အတာဏံ အလေဏံ အသရဏံ အသရဏီဘူတံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဒုက္ခာ။ ဣမေ ဒုက္ခာ ကုတော သမုဒါဂတာ ကုတော ဇာတာ ကုတော သဉ္ဇာတာ ကုတော နိဗ္ဗတ္တာ ကုတော အဘိနိဗ္ဗတ္တာ ကုတော ပါတုဘူတာ ကိံနိဒါနာ ကိံသမုဒယာ ကိံဇာတိကာ ကိံပဘဝါတိ, ဣမေသံ ဒုက္ခာနံ မူလံ ပုစ္ဆတိ ဟေတုံ ပုစ္ဆတိ နိဒါနံ ပုစ္ဆတိ သမ္ဘဝံ ပုစ္ဆတိ ပဘဝံ ပုစ္ဆတိ သမုဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆတိ အာဟာရံ ပုစ္ဆတိ အာရမ္မဏံ ပုစ္ဆတိ ပစ္စယံ ပုစ္ဆတိ သမုဒယံ ပုစ္ဆတိ ပပုစ္ဆတိ ယာစတိ အဇ္ဈေသတိ ပသာဒေတီတိ – ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ။

ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါတိ။ ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။ အနေကရူပါတိ အနေကဝိဓာ နာနာပ္ပကာရာ ဒုက္ခာတိ – ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ မေတ္တဂူ]

မညာမိ တံ ဝေဒဂူ ဘာဝိတတ္တံ၊

ကုတော နု ဒုက္ခာ သမုဒါဂတာ ဣမေ, ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ’’တိ။

၁၉။

ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ၊

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ, ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ။

ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသီတိ။ ဒုက္ခဿာတိ ဇာတိဒုက္ခဿ ဇရာဒုက္ခဿ ဗျာဓိဒုက္ခဿ မရဏဒုက္ခဿ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခဿ။ ပဘဝံ အပုစ္ဆသီတိ ဒုက္ခဿ မူလံ ပုစ္ဆသိ ဟေတုံ ပုစ္ဆသိ နိဒါနံ ပုစ္ဆသိ သမ္ဘဝံ ပုစ္ဆသိ ပဘဝံ ပုစ္ဆသိ သမုဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆသိ အာဟာရံ ပုစ္ဆသိ အာရမ္မဏံ ပုစ္ဆသိ ပစ္စယံ ပုစ္ဆသိ သမုဒယံ ပုစ္ဆသိ ယာစသိ အဇ္ဈေသသိ ပသာဒေသီတိ – ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ။ မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ။

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနန္တိ။ တန္တိ ဒုက္ခဿ မူလံ ပဝက္ခာမိ ဟေတုံ ပဝက္ခာမိ နိဒါနံ ပဝက္ခာမိ သမ္ဘဝံ ပဝက္ခာမိ ပဘဝံ ပဝက္ခာမိ သမုဋ္ဌာနံ ပဝက္ခာမိ အာဟာရံ ပဝက္ခာမိ အာရမ္မဏံ ပဝက္ခာမိ ပစ္စယံ ပဝက္ခာမိ သမုဒယံ ပဝက္ခာမိ အာစိက္ခိဿာမိ ဒေသေဿာမိ ပညပေဿာမိ ပဋ္ဌပေဿာမိ ဝိဝရိဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ ဥတ္တာနီကရိဿာမိ ပကာသေဿာမီတိ – တံ တေ ပဝက္ခာမိ။ ယထာ ပဇာနန္တိ ယထာ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော။ န ဣတိဟီတိဟံ န ဣတိကိရာယ န ပရမ္ပရာယ န ပိဋကသမ္ပဒါယ [န ပိဋကသမ္ပဒါနေန (က။) မဟာနိ။ ၁၅၆] န တက္ကဟေတု န နယဟေတု န အာကာရပရိဝိတက္ကေန န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သာမံ သယမဘိညာတံ အတ္တပစ္စက္ခဓမ္မံ တံ ကထယိဿာမီတိ – တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ။

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာတိ။ ဥပဓီတိ ဒသ ဥပဓီ – တဏှူပဓိ, ဒိဋ္ဌူပဓိ, ကိလေသူပဓိ, ကမ္မူပဓိ, ဒုစ္စရိတူပဓိ, အာဟာရူပဓိ, ပဋိဃူပဓိ, စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ, ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ, ဆ ဝိညာဏကာယာ ဥပဓီ, သဗ္ဗမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒုက္ခမနဋ္ဌေန [ဒုက္ခဋ္ဌေန (သျာ။)] ဥပဓိ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဒသ ဥပဓီ။ ဒုက္ခာတိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ နေရယိကံ ဒုက္ခံ…ပေ… ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ။ ယေသံ ဓမ္မာနံ အာဒိတော သမုဒါဂမနံ ပညာယတိ, အတ္ထင်္ဂမတော နိရောဓော ပညာယတိ, ကမ္မသန္နိဿိတော ဝိပါကော, ဝိပါကသန္နိဿိတံ ကမ္မံ, နာမသန္နိဿိတံ ရူပံ, ရူပသန္နိဿိတံ နာမံ, ဇာတိယာ အနုဂတံ, ဇရာယ အနုသဋံ, ဗျာဓိနာ အဘိဘူတံ, မရဏေန အဗ္ဘာဟတံ, ဒုက္ခေ ပတိဋ္ဌိတံ, အတာဏံ အလေဏံ အသရဏံ အသရဏီဘူတံ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဒုက္ခာ။ ဣမေ ဒုက္ခာ ဥပဓိနိဒါနာ ဥပဓိဟေတုကာ ဥပဓိပစ္စယာ ဥပဓိကာရဏာ ဟောန္တိ ပဘဝန္တိ သမ္ဘဝန္တိ ဇာယန္တိ သဉ္ဇာယန္တိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ ပါတုဘဝန္တီတိ – ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ။

ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါတိ။ ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။ အနေကရူပါတိ အနေကဝိဓာ နာနပ္ပကာရာ ဒုက္ခာတိ – ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒုက္ခဿ ဝေ မံ ပဘဝံ အပုစ္ဆသိ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

တံ တေ ပဝက္ခာမိ ယထာ ပဇာနံ၊

ဥပဓိနိဒါနာ ပဘဝန္တိ ဒုက္ခာ, ယေ ကေစိ လောကသ္မိမနေကရူပါ’’တိ။

၂၀။ ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ, ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော၊

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ, ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ။

ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတီတိ။ ယောတိ ယော ယာဒိသော ယထာယုတ္တော ယထာဝိဟိတော ယထာပကာရော ယံဌာနပ္ပတ္တော ယံဓမ္မသမန္နာဂတော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ။ အဝိဒွါတိ အဝိဇ္ဇာဂတော အညာဏီ အဝိဘာဝီ ဒုပ္ပညော။ ဥပဓိံ ကရောတီတိ တဏှူပဓိံ ကရောတိ, ဒိဋ္ဌူပဓိံ ကရောတိ, ကိလေသူပဓိံ ကရောတိ, ကမ္မူပဓိံ ကရောတိ, ဒုစ္စရိတူပဓိံ ကရောတိ, အာဟာရူပဓိံ ကရောတိ, ပဋိဃူပဓိံ ကရောတိ, စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ ကရောတိ, ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ ကရောတိ, ဆ ဝိညာဏကာယေ ဥပဓီ ကရောတိ ဇနေတိ သဉ္ဇနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ။

ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒောတိ ပုနပ္ပုနံ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ဧတိ သမုပေတိ ဥပဂစ္ဆတိ ဂဏှာတိ ပရာမသတိ အဘိနိဝိသတီတိ – ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ။ မန္ဒောတိ မန္ဒော မောမုဟော အဝိဒွါ အဝိဇ္ဇာဂတော အညာဏီ အဝိဘာဝီ ဒုပ္ပညောတိ – ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော။

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာတိ။ တသ္မာတိ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဧတံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ဥပဓီသူတိ တသ္မာ။ ပဇာနန္တိ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ…ပေ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော။ ဥပဓိံ န ကယိရာတိ တဏှူပဓိံ န ကရေယျ, ဒိဋ္ဌူပဓိံ န ကရေယျ, ကိလေသူပဓိံ န ကရေယျ, ဒုစ္စရိတူပဓိံ န ကရေယျ, အာဟာရူပဓိံ န ကရေယျ, ပဋိဃူပဓိံ န ကရေယျ, စတဿော ဥပါဒိန္နဓာတုယော ဥပဓီ န ကရေယျ, ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဥပဓီ န ကရေယျ, ဆ ဝိညာဏကာယေ ဥပဓီ န ကရေယျ, န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျာတိ – တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ။

ဒုက္ခဿာတိ ဇာတိဒုက္ခဿ ဇရာဒုက္ခဿ ဗျာဓိဒုက္ခဿ မရဏဒုက္ခဿ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခဿ။ ပဘဝါနုပဿီတိ ဒုက္ခဿ မူလာနုပဿီ ဟေတာနုပဿီ နိဒါနာနုပဿီ သမ္ဘဝါနုပဿီ ပဘဝါနုပဿီ သမုဋ္ဌာနာနုပဿီ အာဟာရာနုပဿီ အာရမ္မဏာနုပဿီ ပစ္စယာနုပဿီ သမုဒယာနုပဿီ။ အနုပဿနာ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ဣမာယ အနုပဿနာယ ပညာယ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော။ သော ဝုစ္စတိ အနုပဿီတိ – ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယော ဝေ အဝိဒွါ ဥပဓိံ ကရောတိ, ပုနပ္ပုနံ ဒုက္ခမုပေတိ မန္ဒော၊

တသ္မာ ပဇာနံ ဥပဓိံ န ကယိရာ, ဒုက္ခဿ ဇာတိပ္ပဘဝါနုပဿီ’’တိ။

၂၁။ ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော, အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ၊

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ, ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။

ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နောတိ ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အယာစိမှ အဇ္ဈေသိမှ ပသာဒယိမှ။ အကိတ္တယီ နောတိ ကိတ္တိတံ [အကိတ္တိ တံ (သျာ။) ဧဝမီဒိသေသု ပဒေသု အတီတဝိဘတ္တိဝသေန မဟာနိ။ ၁၁၀] ပကိတ္တိတံ အာစိက္ခိတံ ဒေသိတံ ပညပိတံ [ပညာပိတံ (က။)] ပဋ္ဌပိတံ ဝိဝရိတံ ဝိဘတ္တံ ဥတ္တာနီကတံ ပကာသိတန္တိ – ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော။

အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟီတိ အညံ တံ ပုစ္ဆာမ, အညံ တံ ယာစာမ, အညံ တံ အဇ္ဈေသာမ, အညံ တံ ပသာဒေမ, ဥတ္တရိ တံ ပုစ္ဆာမ။ တဒိင်္ဃ ဗြူဟီတိ ဣင်္ဃ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ။

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ, ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စာတိ။ ကထံ နူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ – ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, နနု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ – ကထံ နု။ ဓီရာတိ ဓီရာ ပဏ္ဍိတာ ပညဝန္တော ဗုဒ္ဓိမန္တော ဉာဏိနော ဝိဘာဝိနော မေဓာဝိနော။ ဩဃန္တိ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ။ ဇာတီတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇာတိ သဉ္ဇာတိ ဩက္ကန္တိ နိဗ္ဗတ္တိ အဘိနိဗ္ဗတ္တိ ခန္ဓာနံ ပါတုဘာဝေါ အာယတနာနံ ပဋိလာဘော။ ဇရာတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှိ တမှိ သတ္တနိကာယေ ဇရာ ဇီရဏတာ ခဏ္ဍိစ္စံ ပါလိစ္စံ ဝလိတ္တစတာ အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော။ သောကောတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန ဝါ သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော အန္တောဍာဟော အန္တောပရိဍာဟော စေတသော ပရိဇ္ဈာယနာ ဒေါမနဿံ သောကသလ္လံ။ ပရိဒေဝေါတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန ဝါ သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပေါ [လာပေါ ပလာပေါ (သျာ။) ဓမ္မသင်္ဂဏိယေ] ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပနာ လာလပ္ပိတတ္တံ [လာလပ္ပါယနာ လာလပ္ပါယိတတ္တံ (ဗဟူသု) ဇရာသုတ္တနိဒ္ဒေသဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ]။

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ, ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စာတိ ဓီရာ ကထံ ဩဃဉ္စ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ သောကဉ္စ ပရိဒေဝဉ္စ တရန္တိ ဥတ္တရန္တိ ပတရန္တိ သမတိက္ကမန္တိ ဝီတိဝတ္တန္တီတိ – ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ, ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ။

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ။ တန္တိ ယံ ပုစ္ဆာမိ ယံ ယာစာမိ ယံ အဇ္ဈေသာမိ ယံ ပသာဒေမိ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ဘဂဝါ တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော မုနိ မောနပ္ပတ္တော။ တီဏိ မောနေယျာနိ – ကာယမောနေယျံ ဝစီမောနေယျံ မနောမောနေယျံ။

ကတမံ ကာယမောနေယျံ? တိဝိဓာနံ ကာယဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ။ တိဝိဓံ ကာယသုစရိတံ ကာယမောနေယျံ။ ကာယာရမ္မဏေ ဉာဏံ ကာယမောနေယျံ။ ကာယပရိညာ ကာယမောနေယျံ။ ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ကာယမောနေယျံ။ ကာယေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ။ ကာယသင်္ခါရနိရောဓော စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ကာယမောနေယျံ။ ဣဒံ ကာယမောနေယျံ။

ကတမံ ဝစီမောနေယျံ? စတုဗ္ဗိဓာနံ ဝစီဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ ဝစီမောနေယျံ။ စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ ဝစီမောနေယျံ။ ဝါစာရမ္မဏေ ဉာဏံ ဝစီမောနေယျံ။ ဝါစာပရိညာ ဝစီမောနေယျံ။ ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ဝစီမောနေယျံ။ ဝါစာယ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ဝစီမောနေယျံ။ ဝစီသင်္ခါရနိရောဓော ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ဝစီမောနေယျံ။ ဣဒံ ဝစီမောနေယျံ။

ကတမံ မနောမောနေယျံ? တိဝိဓာနံ မနောဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ မနောမောနေယျံ။ တိဝိဓံ မနောသုစရိတံ မနောမောနေယျံ။ စိတ္တာရမ္မဏေ ဉာဏံ မနောမောနေယျံ။ စိတ္တပရိညာ မနောမောနေယျံ။ ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ မနောမောနေယျံ။ စိတ္တေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ မနောမောနေယျံ။ စိတ္တသင်္ခါရနိရောဓော သညာဝေဒယိတနိရောဓသမာပတ္တိ မနောမောနေယျံ။ ဣဒံ မနောမောနေယျံ။

ကာယမုနိံ ဝစီမုနိံ [ဝါစာမုနိံ (ဗဟူသု) ဣတိဝု။ ၆၇], မနောမုနိမနာသဝံ၊

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ, အာဟု သဗ္ဗပ္ပဟာယိနံ။

ကာယမုနိံ ဝစီမုနိံ, မနောမုနိမနာသဝံ၊

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ, အာဟု နိနှာတပါပကန္တိ။

ဣမေဟိ တီဟိ မောနေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ။ ဆ မုနိနော [မုနယော (သျာ။) မဟာနိ။ ၁၄] – အဂါရမုနိနော, အနဂါရမုနိနော, သေခမုနိနော [သေက္ခမုနိနော (သျာ။ က။)], အသေခမုနိနော, ပစ္စေကမုနိနော မုနိမုနိနောတိ။ ကတမေ အဂါရမုနိနော? ယေ တေ အဂါရိကာ ဒိဋ္ဌပဒါ ဝိညာတသာသနာ – ဣမေ အဂါရမုနိနော။ ကတမေ အနဂါရမုနိနော? ယေ တေ ပဗ္ဗဇိတာ ဒိဋ္ဌပဒါ ဝိညာတသာသနာ – ဣမေ အနဂါရမုနိနော။ သတ္တ သေခါ သေခမုနိနော။ အရဟန္တော အသေခမုနိနော။ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကမုနိနော။ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ မုနိမုနိနော။

န မောနေန မုနီ [မုနိ (သျာ။ က။) ဓ။ ပ။ ၂၆၈] ဟောတိ, မူဠှရူပေါ အဝိဒ္ဒသု၊

ယော စ တုလံဝ ပဂ္ဂယှ, ဝရမာဒါယ ပဏ္ဍိတော။

ပါပါနိ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သ မုနီ တေန သော မုနိ၊

ယော မုနာတိ ဥဘော လောကေ, မုနိ တေန ပဝုစ္စတိ။

အသတဉ္စ သတဉ္စ ဉတွာ ဓမ္မံ, အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ၊

ဒေဝမနုဿေဟိ ပူဇနီယော [ပူဇိတော (သျာ။ က။) မဟာနိ။ ၁၄], သင်္ဂဇာလမတိစ္စ [သင်္ဂ ဇာလမတိစ္စ, သု။ နိ။ ၅၃၂] သော မုနီတိ။

သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ တံ သာဓု အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ။ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော တုလိတော တီရိတော ဝိဘူတော ဝိဘာဝိတော ဧသ ဓမ္မောတိ – တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယံ တံ အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော, အညံ တံ ပုစ္ဆာမ တဒိင်္ဃ ဗြူဟိ၊