စူဠနိဒ္ဒေသပါဠိ

ကထံ နု ဓီရာ ဝိတရန္တိ ဩဃံ, ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’တိ။

၂၂။

ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။

ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မန္တိ။ ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ, အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, နိဗ္ဗာနဉ္စ, နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ ကိတ္တယိဿာမိ အာစိက္ခိဿာမိ ဒေသေဿာမိ ပညပေဿာမိ ပဋ္ဌပေဿာမိ ဝိဝရိဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ ဥတ္တာနီကရိဿာမိ ပကာသိဿာမီတိ – ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ။ မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟန္တိ။ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေတိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဉာတေ ဓမ္မေ တုလိတေ ဓမ္မေ တီရိတေ ဓမ္မေ ဝိဘူတေ ဓမ္မေ ဝိဘာဝိတေ ဓမ္မေ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ…ပေ… ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဉာတေ ဓမ္မေ တုလိတေ ဓမ္မေ တီရိတေ ဓမ္မေ ဝိဘူတေ ဓမ္မေ ဝိဘာဝိတေ ဓမ္မေတိ – ဧဝမ္ပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ကထယိဿာမိ။ အထ ဝါ, ဒုက္ခေ ဒိဋ္ဌေ ဒုက္ခံ ကထယိဿာမိ, သမုဒယေ ဒိဋ္ဌေ သမုဒယံ ကထယိဿာမိ, မဂ္ဂေ ဒိဋ္ဌေ မဂ္ဂံ ကထယိဿာမိ, နိရောဓေ ဒိဋ္ဌေ နိရောဓံ ကထယိဿာမီတိ – ဧဝမ္ပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ကထယိဿာမိ။ အထ ဝါ, ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ သန္ဒိဋ္ဌိကံ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီတိ – ဧဝမ္ပိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ကထယိဿာမီတိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ။ အနီတိဟန္တိ န ဣတိဟီတိဟံ န ဣတိကိရာယ န ပရမ္ပရာယ န ပိဋကသမ္ပဒါယ န တက္ကဟေတု န နယဟေတု န အာကာရပရိဝိတက္ကေန န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ, သာမံ သယမဘိညာတံ အတ္တပစ္စက္ခဓမ္မံ, တံ ကထယိဿာမီတိ – ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ။

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ယံ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတော။ စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ။

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ? ဝိသတာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသာလာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသဋာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသမာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသက္ကတီတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသံဟရတီတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသံဝါဒိကာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသမူလာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသဖလာတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသပရိဘောဂါတိ ဝိသတ္တိကာ, ဝိသာလာ ဝါ ပန သာ တဏှာ ရူပေ သဒ္ဒေ ဂန္ဓေ ရသေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ကုလေ ဂဏေ အာဝါသေ လာဘေ ယသေ ပသံသာယ သုခေ စီဝရေ ပိဏ္ဍပါတေ သေနာသနေ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေ ကာမဓာတုယာ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ သညာဘဝေ အသညာဘဝေ နေဝသညာနာသညာဘဝေ ဧကဝေါကာရဘဝေ စတုဝေါကာရဘဝေ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ အတီတေ အနာဂတေ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ [ယာ သာ လောကေ ဝိသတ္တိကာ (သျာ။) ကာမသုတ္တနိဒ္ဒေသဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ], လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကိတ္တယိဿာမိ တေ ဓမ္မံ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

၂၃။ တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။

တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမီတိ။ တန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ [ဗျပထံ (သျာ။ က။)] ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ [ဒေသနံ အနုသန္ဓိ (သျာ။)]။ နန္ဒာမီတိ အဘိနန္ဒာမိ မောဒါမိ အနုမောဒါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ယာစာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမီတိ – တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ။

မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမန္တိ။ မဟေသီတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ, မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ [ဧသိ ဂဝေသိ (သျာ။) မဟာနိ။ ၁၅၀] ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟန္တံ သမာဓိက္ခန္ဓံ…ပေ… မဟန္တံ ပညာက္ခန္ဓံ… မဟန္တံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ… မဟန္တံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော တမောကာယဿ ပဒါလနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော ဝိပလ္လာသဿ ပဘေဒနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော တဏှာသလ္လဿ အဗ္ဗဟနံ [အဗ္ဗူဟနံ (ဗဟူသု), အဗ္ဗူဟံ (သီ။ အဋ္ဌ။)] ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော ဒိဋ္ဌိသံဃာတဿ ဝိနိဝေဌနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော မာနဓဇဿ ပပါတနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော အဘိသင်္ခါရဿ ဝူပသမံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော ဩဃဿ နိတ္ထရဏံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော ဘာရဿ နိက္ခေပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော သံသာရဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော သန္တာပဿ နိဗ္ဗာပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော ပရိဠာဟဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟတော ဓမ္မဓဇဿ ဥဿာပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟန္တေ သတိပဋ္ဌာနေ…ပေ… မဟန္တေ သမ္မပ္ပဓာနေ… မဟန္တေ ဣဒ္ဓိပါဒေ… မဟန္တာနိ ဣန္ဒြိယာနိ… မဟန္တာနိ ဗလာနိ… မဟန္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ… မဟန္တံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ… မဟန္တံ ပရမတ္ထံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟေသက္ခေဟိ သတ္တေဟိ ဧသိတော ဂဝေသိတော ပရိယေသိတော – ‘‘ကဟံ ဗုဒ္ဓေါ, ကဟံ ဘဂဝါ, ကဟံ ဒေဝဒေဝေါ, ကဟံ နရာသဘော’’တိ မဟေသိ။ ဓမ္မမုတ္တမန္တိ ဓမ္မမုတ္တံမံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ဥတ္တမန္တိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသေဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ဓမ္မန္တိ – မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ။

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ… ဓမ္မေသု… ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော… သော ဝုစ္စတိ သတော။ စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ။

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ…ပေ… ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေ။ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ, လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ ဓမ္မမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

၂၄။

ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ, ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ။

ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသီတိ ယံ ကိဉ္စိ ပဇာနာသိ အာဇာနာသိ ဝိဇာနာသိ ပဋိဝိဇာနာသိ ပဋိဝိဇ္ဈသီတိ – ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ။ မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ။

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ။ ဥဒ္ဓန္တိ အနာဂတံ [ဥဒ္ဓံ ဝုစ္စတိ အနာဂတံ (သျာ။ က။)]၊ အဓောတိ အတီတံ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ။ ဥဒ္ဓန္တိ ဒေဝလောကော၊ အဓောတိ နိရယလောကော၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ မနုဿလောကော။ အထ ဝါ, ဥဒ္ဓန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဓောတိ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဗျာကတာ ဓမ္မာ။ ဥဒ္ဓန္တိ အရူပဓာတု၊ အဓောတိ ကာမဓာတု၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ရူပဓာတု။ ဥဒ္ဓန္တိ သုခါ ဝေဒနာ၊ အဓောတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ။ ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ။ အဓောတိ အဓော ကေသမတ္ထကာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဝေမဇ္ဈေတိ – ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ။

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ, ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ ဧတေသူတိ အာစိက္ခိတေသု ဒေသိတေသု ပညပိတေသု ပဋ္ဌပိတေသု ဝိဝရိတေသု ဝိဘဇိတေသု ဥတ္တာနီကတေသု ပကာသိတေသု။ နန္ဒီ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ နိဝေသနန္တိ ဒွေ နိဝေသနာ – တဏှာနိဝေသနာ စ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ စ။ ကတမာ တဏှာ နိဝေသနာ? ယာဝတာ တဏှာသင်္ခါတေန …ပေ… အယံ တဏှာနိဝေသနာ။ ကတမာ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ? ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ …ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ။

ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏန္တိ ပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ, အပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ, အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ။ ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရသဟဂတဉ္စ ဝိညာဏံ နုဇ္ဇ ပနုဇ္ဇ နုဒ ပနုဒ ဇဟ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ။

ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ။ ဘဝါတိ ဒွေ ဘဝါ – ကမ္မဘဝေါ စ ပဋိသန္ဓိကော စ ပုနဗ္ဘဝေါ။ ကတမော ကမ္မဘဝေါ? ပုညာဘိသင်္ခါရော အပုညာဘိသင်္ခါရော အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော – အယံ ကမ္မဘဝေါ။ ကတမော ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ? ပဋိသန္ဓိကာ ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ – အယံ ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ။ ဘဝေ န တိဋ္ဌေတိ နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏဉ္စ ကမ္မဘဝဉ္စ ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝံ ပဇဟန္တော ဝိနောဒေန္တော ဗျန္တီကရောန္တော အနဘာဝံ ဂမေန္တော ကမ္မဘဝေ န တိဋ္ဌေယျ ပဋိသန္ဓိကေ ပုနဗ္ဘဝေ န တိဋ္ဌေယျ န သန္တိဋ္ဌေယျာတိ – ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [မေတ္တဂူတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတေသု နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ, ပနုဇ္ဇ ဝိညာဏံ ဘဝေ န တိဋ္ဌေ’’တိ။

၂၅။ ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော,

ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ၊

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ, ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခံ။

ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တောတိ။ ဧဝံဝိဟာရီတိ နန္ဒိဉ္စ နိဝေသနဉ္စ အဘိသင်္ခါရသဟဂတဝိညာဏဉ္စ ကမ္မဘဝဉ္စ ပဋိသန္ဓိကဉ္စ ပုနဗ္ဘဝံ ပဇဟန္တော ဝိနောဒေန္တော ဗျန္တီကရောန္တော အနဘာဝံ ဂမေန္တောတိ – ဧဝံဝိဟာရီ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတော။ အပ္ပမတ္တောတိ သက္ကစ္စကာရီ သာတစ္စကာရီ အဋ္ဌိတကာရီ အနောလီနဝုတ္တီ [အနောလီနဝုတ္တိကော (က။) မဟာနိ။ ၁၄] အနိက္ခိတ္တစ္ဆန္ဒော အနိက္ခိတ္တဓုရော အပ္ပမတ္တော ကုသလေသု ဓမ္မေသု – ‘‘ကထာဟံ [ကဒါဟံ (သျာ။)] အပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ, ပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ [အပ္ပဋိဝါနိ (က။) မဟာနိ။ ၁၄] စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမတ္တော အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ ‘‘ကထာဟံ အပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ…ပေ… ပညာက္ခန္ဓံ… ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ… ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ ပရိပူရံ ဝါ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမတ္တော အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ ‘‘ကထာဟံ အပရိညာတံ ဝါ ဒုက္ခံ ပရိဇာနေယျံ, အပ္ပဟီနေ ဝါ ကိလေသေ ပဇဟေယျံ, အဘာဝိတံ ဝါ မဂ္ဂံ ဘာဝေယျံ, အသစ္ဆိကတံ ဝါ နိရောဓံ သစ္ဆိကရေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနီ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမတ္တော အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ – ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော။

ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနီတိ။ ဘိက္ခူတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော [ကလျာဏပုထုဇ္ဇနော (သျာ။), ဧဝမီဒိသေသု ဌာနေသု] ဝါ ဘိက္ခု သေက္ခော ဝါ ဘိက္ခု။ စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တော။ မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ…ပေ… ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ…ပေ… ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ… တဏှာမမတ္တံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမတ္တေ ဇဟိတွာ စဇိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ။

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ, ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခန္တိ။ ဇာတီတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ…ပေ… ဇရန္တိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ…ပေ… သောကောတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ…ပေ… ပရိဒေဝေါတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ…ပေ… ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ…ပေ… ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေ။ ဝိဒွါတိ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ…ပေ… ဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ။ ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ, ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခန္တိ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ ဣဓေဝ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ ဒုက္ခဉ္စ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တီကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျာတိ – ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ, ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧဝံဝိဟာရီ သတော အပ္ပမတ္တော, ဘိက္ခု စရံ ဟိတွာ မမာယိတာနိ၊

ဇာတိံ ဇရံ သောကပရိဒ္ဒဝဉ္စ, ဣဓေဝ ဝိဒွါ ပဇဟေယျ ဒုက္ခ’’န္တိ။

၂၆။ ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော, သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။

ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနောတိ။ ဧတန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ နန္ဒာမိ အဘိနန္ဒာမိ မောဒါမိ အနုမောဒါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမိ။ မဟေသိနောတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ? မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ…ပေ… ကဟံ နရာသဘောတိ မဟေသီတိ – ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော။

သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ။ သုကိတ္တိတန္တိ သုကိတ္တိတံ သုအာစိက္ခိတံ သုဒေသိတံ သုပညပိတံ သုပဋ္ဌပိတံ သုဝိဝရိတံ သုဝိဘဇိတံ သုဥတ္တာနီကတံ သုပကာသိတန္တိ – သုကိတ္တိတံ။ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ ဥပဓီ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ။ ဥပဓိပ္ပဟာနံ ဥပဓိဝူပသမံ ဥပဓိပဋိနိဿဂ္ဂံ ဥပဓိပဋိပဿဒ္ဓံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ။

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခန္တိ။ အဒ္ဓါတိ ဧကံသဝစနံ နိဿံသယဝစနံ နိက္ကင်္ခါဝစနံ အဒွေဇ္ဈဝစနံ အဒွေဠှကဝစနံ နိရောဓဝစနံ အပ္ပဏကဝစနံ အဝတ္ထာပနဝစနမေတံ – အဒ္ဓါတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ပဟာသိ ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ပဟာသိ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တီကရောသိ အနဘာဝံ ဂမေသီတိ – အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ။

တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော တုလိတော တီရိတော ဝိဘူတော ဝိဘာဝိတော ဧသ ဓမ္မောတိ – တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော, သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ ဘဂဝါ ပဟာသိ ဒုက္ခံ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’တိ။

၂၇။ တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ, ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ, အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ။

တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခန္တိ။ တေ စာပီတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ။ ပဇဟေယျု ဒုက္ခန္တိ ဇာတိဒုက္ခံ ဇရာဒုက္ခံ ဗျာဓိဒုက္ခံ မရဏဒုက္ခံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ပဇဟေယျုံ ဝိနောဒေယျုံ ဗျန္တီကရေယျုံ အနဘာဝံ ဂမေယျုန္တိ – တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ။

ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာတိ။ ယေတိ ခတ္တိယေ စ ဗြာဟ္မဏေ စ ဝေဿေ စ သုဒ္ဒေ စ ဂဟဋ္ဌေ စ ပဗ္ဗဇိတေ စ ဒေဝေ စ မနုဿေ စ။ တွန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာတိ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ သက္ကစ္စံ ဩဝဒေယျ အဘိဏှံ ဩဝဒေယျ ပုနပ္ပုနံ ဩဝဒေယျ အနုသာသေယျာတိ – ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ။

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂါတိ။ တန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ။ နမဿာမီတိ ကာယေန ဝါ နမဿာမိ, ဝါစာယ ဝါ နမဿာမိ, စိတ္တေန ဝါ နမဿာမိ, အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿာမိ, ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿာမိ, သက္ကရောမိ ဂရုံ ကရောမိ [ဂရုကရောမိ (သျာ။)] မာနေမိ ပူဇေမိ။ သမေစ္စာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ သမာဂန္တွာ အဘိသမာဂန္တွာ သမ္မုခါ တံ နမဿာမိ။ နာဂါတိ နာဂေါ စ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ – နာဂေါ, န ဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ, န အာဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ။ ကထံ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ – နာဂေါ? အာဂု ဝုစ္စတိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

အာဂုံ န ကရောတိ ကိဉ္စိ လောကေ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

သဗ္ဗသံယောဂေ [သဗ္ဗယောဂေ (က။), သု။ နိ။ ၅၂၇] ဝိသဇ္ဇ ဗန္ဓနာနိ၊

သဗ္ဗတ္ထ န သဇ္ဇတီ ဝိမုတ္တော, နာဂေါ တာဒိ ပဝုစ္စတေ တထတ္တာတိ။

ဧဝံ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ – နာဂေါ။

ကထံ ဘဂဝါ န ဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ။ ဘဂဝါ န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ, န ရာဂဝသေန ဂစ္ဆတိ, န ဒေါသဝသေန ဂစ္ဆတိ, န မောဟဝသေန ဂစ္ဆတိ, န မာနဝသေန ဂစ္ဆတိ, န ဒိဋ္ဌိဝသေန ဂစ္ဆတိ, န ဥဒ္ဓစ္စဝသေန ဂစ္ဆတိ, န ဝိစိကိစ္ဆာဝသေန ဂစ္ဆတိ, န အနုသယဝသေန ဂစ္ဆတိ, န ဝဂ္ဂေဟိ ဓမ္မေဟိ ယာယတိ နီယတိ [နိယျတိ (သျာ။ က။)] ဝုယှတိ သံဟရီယတိ။ ဧဝံ ဘဂဝါ န ဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ။

ကထံ ဘဂဝါ န အာဂစ္ဆတီတိ – နာဂေါ။ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ။ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေန…ပေ… အနာဂါမိမဂ္ဂေန… အရဟတ္တမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ။ ဧဝံ ဘဂဝါ န အာဂစ္ဆတီတိ နာဂေါတိ – တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ။

အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာတိ အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ သက္ကစ္စံ ဩဝဒေယျ အဘိဏှံ ဩဝဒေယျ ပုနပ္ပုနံ ဩဝဒေယျ အနုသာသေယျာတိ – အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တေ စာပိ နူနပ္ပဇဟေယျု ဒုက္ခံ, ယေ တွံ မုနီ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမေစ္စ နာဂ, အပ္ပေဝ မံ ဘဂဝါ အဋ္ဌိတံ ဩဝဒေယျာ’’တိ။

၂၈။ ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာ, အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ, တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ။

ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာတိ။ ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဗာဟိတာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဗာဟိတော ဟောတိ, ရာဂေါ ဗာဟိတော ဟောတိ, ဒေါသော ဗာဟိတော ဟောတိ, မောဟော ဗာဟိတော ဟောတိ, မာနော ဗာဟိတော ဟောတိ။ ဗာဟိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ဗာဟိတွာ သဗ္ဗပါပကာနိ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

ဝိမလော သာဓုသမာဟိတော ဌိတတ္တော၊

သံသာရမတိစ္စ ကေဝလီ သော, အသိတော [အနိဿိတော (သျာ။) သု။ နိ။ ၅၂၄] တာဒိ ပဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာ။

ဝေဒဂူတိ ဝေဒေါ ဝုစ္စတိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ…ပေ… သဗ္ဗံ ဝေဒမတိစ္စ ဝေဒဂူ သောတိ။ အဘိဇညာတိ အဘိဇာနေယျ အာဇာနေယျ ဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇ္ဈေယျာတိ – ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာ။

အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တန္တိ။ အကိဉ္စနန္တိ ရာဂကိဉ္စနံ ဒေါသကိဉ္စနံ မောဟကိဉ္စနံ မာနကိဉ္စနံ ဒိဋ္ဌိကိဉ္စနံ ကိလေသကိဉ္စနံ ဒုစ္စရိတကိဉ္စနံ, ယဿေတေ ကိဉ္စနာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ အကိဉ္စနော။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဘဝါတိ ဒွေ ဘဝါ – ကမ္မဘဝေါ စ ပဋိသန္ဓိကော စ ပုနဗ္ဘဝေါ ။ပ။ အယံ ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ။ အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တန္တိ အကိဉ္စနံ ပုဂ္ဂလံ ကာမဘဝေ စ အသတ္တံ အလဂ္ဂံ အလဂ္ဂိတံ အပလိဗုဒ္ဓံ နိက္ခန္တံ နိဿဋံ ဝိပ္ပမုတ္တံ ဝိသညုတ္တံ ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရန္တန္တိ – အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ။

အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရီတိ။ အဒ္ဓါတိ ဧကံသဝစနံ ။ပ။ အဝတ္ထာပနဝစနမေတံ – အဒ္ဓါတိ။ ဩဃန္တိ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ။ အတာရီတိ ဥတ္တရိ ပတရိ သမတိက္ကမိ ဝီတိဝတ္တယီတိ – အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ။

တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါတိ။ တိဏ္ဏောတိ ကာမောဃံ တိဏ္ဏော, ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏော, ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏော, အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏော, သံသာရပထံ တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော နိတ္ထိဏ္ဏော [နိတ္တိဏ္ဏော (သျာ။)] အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တော။ သော ဝုတ္ထဝါသော [ဝုဋ္ဌဝါသော (သျာ။) မဟာနိ။ ၆] စိဏ္ဏစရဏော ဂတဒ္ဓေါ ဂတဒိသော ဂတကောဋိကော ပါလိတဗြဟ္မစရိယော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဘာဝိတမဂ္ဂေါ, ပဟီနကိလေသော ပဋိဝိဒ္ဓါကုပ္ပေါ သစ္ဆိကတနိရောဓော။ ဒုက္ခံ တဿ ပရိညာတံ, သမုဒယော ပဟီနော, မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော, နိရောဓော သစ္ဆိကတော, အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ပရိညေယျံ ပရိညာတံ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ, ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝိတံ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ။ သော ဥက္ခိတ္တပလိဃော သံကိဏ္ဏပရိက္ခော အဗ္ဗုဠှေသိကော နိရဂ္ဂဠော အရိယော ပန္နဒ္ဓဇော ပန္နဘာရော ဝိသညုတ္တော ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဧကာရက္ခော စတုရာပဿေနော ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော [ပဏုန္နပစ္စေကသစ္စော (က။)] သမဝယသဋ္ဌေသနော အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော သုဝိမုတ္တစိတ္တော သုဝိမုတ္တပညော ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပ္ပတ္တော။ သော နေဝ အာစိနာတိ န အပစိနာတိ, အပစိနိတွာ ဌိတော။ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ, ပဇဟိတွာ ဌိတော။ နေဝ ဝိသိနေတိ န ဥဿိနေတိ, ဝိသိနေတွာ ဌိတော။ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ, ဝိဓူပေတွာ ဌိတော။ အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတတ္တာ ဌိတော။ အသေက္ခေန သမာဓိက္ခန္ဓေန…ပေ… ပညာက္ခန္ဓေန… ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေန… ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတတ္တာ ဌိတော။ သစ္စံ သမ္ပဋိပါဒယိတွာ [ပဋိပါဒယိတွာ (သျာ။)] ဌိတော။ ဧဇံ သမတိက္ကမိတွာ ဌိတော။ ကိလေသဂ္ဂိံ ပရိယာဒိယိတွာ ဌိတော။ အပရိဂမနတာယ ဌိတော။ ကထံ [ကဋံ (သျာ။) ကာမသုတ္တနိဒ္ဒေသဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] သမာဒါယ ဌိတော? ဝိမုတ္တိပဋိသေဝနတာယ ဌိတော။ မေတ္တာယ ပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော။ ကရုဏာယ ။ပ။ မုဒိတာယ… ဥပေက္ခာယ ပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော။ အစ္စန္တပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော။ အတမ္မယတာယ [အကမ္မညတာယ (သျာ။)] ပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော။ ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတော။ သန္တုဿိတတ္တာ ဌိတော။ ခန္ဓပရိယန္တေ ဌိတော။ ဓာတုပရိယန္တေ ဌိတော။ အာယတနပရိယန္တေ ဌိတော။ ဂတိပရိယန္တေ ဌိတော။ ဥပပတ္တိပရိယန္တေ ဌိတော။ ပဋိသန္ဓိပရိယန္တေ ဌိတော။ ဘဝပရိယန္တေ ဌိတော။ သံသာရပရိယန္တေ ဌိတော။ ဝဋ္ဋပရိယန္တေ ဌိတော။ အန္တိမဘဝေ ဌိတော။ အန္တိမေ သမုဿယေ ဌိတော။ အန္တိမဒေဟဓရော အရဟာ။

တဿာယံ ပစ္ဆိမကော ဘဝေါ, စရိမောယံ သမုဿယော၊

ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ။

တိဏ္ဏော စ ပါရန္တိ ပါရံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ သော ပါရဂတော ပါရပ္ပတ္တော အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော။ သော ဝုတ္တဝါသော စိဏ္ဏစရဏော…ပေ… ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – တိဏ္ဏော စ ပါရံ။

အခိလောတိ ရာဂေါ ခိလော, ဒေါသော ခိလော, မောဟော ခိလော, ကောဓော ခိလော, ဥပနာဟော ခိလော…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ခိလာ။ ယဿေတေ ခိလာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ သော ဝုစ္စတိ အခိလော။ အကင်္ခေါတိ ဒုက္ခေ ကင်္ခါ, ဒုက္ခသမုဒယေ ကင်္ခါ, ဒုက္ခနိရောဓေ ကင်္ခါ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ကင်္ခါ, ပုဗ္ဗန္တေ ကင်္ခါ, အပရန္တေ ကင်္ခါ, ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ ကင်္ခါ, ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါ, ယာ ဧဝရူပါ ကင်္ခါ ကင်္ခါယနာ ကင်္ခါယိတတ္တံ ဝိမတိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဒွေဠှကံ ဒွေဓာပထော သံသယော အနေကံသဂ္ဂါဟော အာသပ္ပနာ ပရိသပ္ပနာ အပရိယောဂါဟနာ ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ မနောဝိလေခေါ။ ယဿေတေ ကင်္ခါ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ သော ဝုစ္စတိ အကင်္ခေါတိ – တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာ, အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ၊

အဒ္ဓါ ဟိ သော ဩဃမိမံ အတာရိ, တိဏ္ဏော စ ပါရံ အခိလော အကင်္ခေါ’’တိ။

၂၉။ ဝိဒွါ စ ယော ဝေဒဂူ နရော ဣဓ, ဘဝါဘဝေ သင်္ဂမိမံ ဝိသဇ္ဇ၊

သော ဝီတတဏှော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။

ဝိဒွါ စ ယော ဝေဒဂူ နရော ဣဓာတိ။ ဝိဒွါတိ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ ယောတိ ယော ယာဒိသော…ပေ… မနုဿော ဝါ။ ဝေဒဂူတိ ဝေဒါ ဝုစ္စန္တိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီမံသာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ [ဉာဏံ…ပေ… သဗ္ဗဝေဒမတိစ္စ ဝေဒဂူ သောတိ။ (သျာ။) ပဿ မဟာနိ။ ၈၁]။ တေဟိ ဝေဒေဟိ ဇာတိဇရာမရဏဿ အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော။ ဝေဒါနံ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ, ဝေဒေဟိ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ, သတ္တန္နံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဝိဒိတတ္တာ ဝေဒဂူ။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိဒိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ…ပေ… သီလဗ္ဗတပရာမာသော… ရာဂေါ… ဒေါသော… မောဟော… မာနော ဝိဒိတော ဟောတိ။ ဝိဒိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ဝေဒါနိ ဝိစေယျ ကေဝလာနိ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

သမဏာနံ ယာနီဓတ္ထိ ဗြာဟ္မဏာနံ၊

သဗ္ဗဝေဒနာသု ဝီတရာဂေါ, သဗ္ဗံ ဝေဒမတိစ္စ ဝေဒဂူ သော။

နရောတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇာဂု [ဇာတု (သျာ။)] ဇန္တု ဣန္ဒဂု [ဣန္ဒဂူ (သျာ။)] မနုဇော။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ…ပေ… ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေတိ – ဝိဒွါ စ ယော ဝေဒဂူ နရော ဣဓ။

ဘဝါဘဝေ သင်္ဂမိမံ ဝိသဇ္ဇာတိ။ ဘဝါဘဝေတိ ဘဝါဘဝေ ကမ္မဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ကာမဘဝေ, ကမ္မဘဝေ ကာမဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ရူပဘဝေ, ကမ္မဘဝေ ရူပဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ အရူပဘဝေ, ကမ္မဘဝေ အရူပဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ပုနပ္ပုနဘဝေ, ပုနပ္ပုနဂတိယာ ပုနပ္ပုနဥပပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနပဋိသန္ဓိယာ ပုနပ္ပုနအတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ။ သင်္ဂါတိ သတ္တ သင်္ဂါ – ရာဂသင်္ဂေါ, ဒေါသသင်္ဂေါ, မောဟသင်္ဂေါ, မာနသင်္ဂေါ, ဒိဋ္ဌိသင်္ဂေါ, ကိလေသသင်္ဂေါ, ဒုစ္စရိတသင်္ဂေါ။ ဝိသဇ္ဇာတိ သင်္ဂေ ဝေါသဇ္ဇေတွာ ဝါ ဝိသဇ္ဇ။ အထ ဝါ, သင်္ဂေ ဗန္ဓေ ဝိဗန္ဓေ အာဗန္ဓေ လဂ္ဂေ လဂ္ဂိတေ ပလိဗုဒ္ဓေ ဗန္ဓနေ ဖောဋယိတွာ [မောစယိတွာ (သျာ။)] ဝါ ဝိသဇ္ဇ။ ယထာ ယာနံ ဝါ ဝယှံ ဝါ ရထံ ဝါ သကဋံ ဝါ သန္ဒမာနိကံ ဝါ သဇ္ဇံ ဝိသဇ္ဇံ ကရောန္တိ ဝိကောပေန္တိ – ဧဝမေဝ တေ သင်္ဂေ ဝေါသဇ္ဇေတွာ ဝါ ဝိသဇ္ဇ။ အထ ဝါ, သင်္ဂေ ဗန္ဓေ ဝိဗန္ဓေ အာဗန္ဓေ လဂ္ဂေ လဂ္ဂိတေ ပလိဗုဒ္ဓေ ဗန္ဓနေ ဖောဋယိတွာ ဝါ ဝိသဇ္ဇာတိ – ဘဝါဘဝေ သင်္ဂမိမံ ဝိသဇ္ဇ။

သော ဝီတတဏှော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ… ယဿေသာ တဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ ဝီတတဏှော ဝိဂတတဏှော စတ္တတဏှော ဝန္တတဏှော မုတ္တတဏှော ပဟီနတဏှော ပဋိနိဿဋ္ဌတဏှော ဝီတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီတိ – သော ဝီတတဏှော။ အနီဃောတိ ရာဂေါ နီဃော, ဒေါသော နီဃော, မောဟော နီဃော, ကောဓော နီဃော, ဥပနာဟော နီဃော…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ နီဃာ။ ယဿေတေ နီဃာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ အနီဃော။ နိရာသောတိ အာသာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ယဿေသာ အာသာ တဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ နိရာသော။ ဇာတီတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ…ပေ… အာယတနာနံ ပဋိလာဘော။ ဇရာတိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ ။ပ။ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော။ အယံ ဝုစ္စတိ ဇရာ။ သော ဝီတတဏှော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ ယော သော ဝီတတဏှော အနီဃော စ နိရာသော စ, သော ခေါ ဇာတိဇရာမရဏံ အတရိ ဥတ္တရိ ပတရိ သမတိက္ကမိ ဝီတိဝတ္တယီတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – သော ဝီတတဏှော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဝိဒွါ စ ယော ဝေဒဂူ နရော ဣဓ, ဘဝါဘဝေ သင်္ဂမိမံ ဝိသဇ္ဇ၊

သော ဝီတတဏှော အနီဃော နိရာသော, အတာရိ သော ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ ။ပ။ သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော စတုတ္ထော။

၅။ ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၃၀။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဓောတကော]

ဝါစာဘိကင်္ခါမိ မဟေသိ တုယှံ၊

တဝ သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာမီတိ တိဿော ပုစ္ဆာ – အဒိဋ္ဌဇောတနာ ပုစ္ဆာ, ဒိဋ္ဌသံသန္ဒနာ ပုစ္ဆာ, ဝိမတိစ္ဆေဒနာ ပုစ္ဆာ…ပေ… ဣမာ တိဿော ပုစ္ဆာ…ပေ… နိဗ္ဗာနပုစ္ဆာ။ ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ, ကထယဿု မေတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

ဣစ္စာယသ္မာ ဓောတကောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ အာယသ္မာတိ။ ဓောတကောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဓောတကော။

ဝါစာဘိကင်္ခါမိ မဟေသိ တုယှန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ ကင်္ခါမိ အဘိကင်္ခါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမိ။ မဟေသီတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ? မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ…ပေ… ကဟံ နရာသဘောတိ မဟေသီတိ – ဝါစာဘိကင်္ခါမိ မဟေသိ တုယှံ။

တဝ သုတွာန နိဂ္ဃေါသန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ သုတွာ သုဏိတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဥပဓာရယိတွာ ဥပလက္ခယိတွာတိ – တဝ သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ။

သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနောတိ။ သိက္ခာတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ…ပေ… အယံ အဓိပညာသိက္ခာ။ နိဗ္ဗာနမတ္တနောတိ အတ္တနော ရာဂဿ နိဗ္ဗာပနာယ, ဒေါသဿ နိဗ္ဗာပနာယ, မောဟဿ နိဗ္ဗာပနာယ, ကောဓဿ နိဗ္ဗာပနာယ, ဥပနာဟဿ နိဗ္ဗာပနာယ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သမာယ ဥပသမာယ ဝူပသမာယ နိဗ္ဗာပနာယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဿဒ္ဓိယာ အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခေယျ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခေယျ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခေယျ။ ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခေယျ, ဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပဿန္တော သိက္ခေယျ, ပစ္စဝေက္ခန္တော သိက္ခေယျ, စိတ္တံ ပဒဟန္တော သိက္ခေယျ, သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော သိက္ခေယျ, ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှန္တော သိက္ခေယျ, သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော သိက္ခေယျ, စိတ္တံ သမာဒဟန္တော သိက္ခေယျ, ပညာယ ပဇာနန္တော သိက္ခေယျ, အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တော သိက္ခေယျ, ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တော သိက္ခေယျ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခေယျ, အာစရေယျ သမာစရေယျ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဓောတကော]

ဝါစာဘိကင်္ခါမိ မဟေသိ တုယှံ၊

တဝ သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော’’တိ။

၃၁။

တေနဟာတပ္ပံ ကရောဟိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဣဓေဝ နိပကော သတော၊

ဣတော သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော။

တေနဟာတပ္ပံ ကရောဟီတိ အာတပ္ပံ ကရောဟိ, ဥဿာဟံ ကရောဟိ, ဥဿောဠှိံ ကရောဟိ, ထာမံ ကရောဟိ, ဓိတိံ ကရောဟိ, ဝီရိယံ ကရောဟိ, ဆန္ဒံ ဇနေဟိ သဉ္ဇနေဟိ ဥပဋ္ဌပေဟိ သမုဋ္ဌပေဟိ နိဗ္ဗတ္တေဟိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေဟီတိ – တေနဟာတပ္ပံ ကရောဟိ။

ဓောတကာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဓောတကာတိ ဘဂဝါ။

ဣဓေဝ နိပကော သတောတိ။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဣမိဿာ ခန္တိယာ ဣမိဿာ ရုစိယာ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ ဝိနယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဣမသ္မိံ ပါဝစနေ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယေ ဣမသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေ။ နိပကောတိ နိပကော ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတောတိ – ဣဓေဝ နိပကော သတော။

ဣတော သုတွာန နိဂ္ဃေါသန္တိ ဣတော မယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ သုတွာ သုဏိတွာ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဥပဓာရယိတွာ ဥပလက္ခယိတွာတိ – ဣတော သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ။

သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနောတိ။ သိက္ခာတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ…ပေ… အယံ အဓိပညာသိက္ခာ။ နိဗ္ဗာနမတ္တနောတိ အတ္တနော ရာဂဿ နိဗ္ဗာပနာယ, ဒေါသဿ နိဗ္ဗာပနာယ, မောဟဿ နိဗ္ဗာပနာယ, ကောဓဿ နိဗ္ဗာပနာယ, ဥပနာဟဿ နိဗ္ဗာပနာယ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သမာယ ဥပသမာယ ဝူပသမာယ နိဗ္ဗာပနာယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဿဒ္ဓိယာ အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခေယျ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခေယျ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခေယျ။ ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခေယျ, ဇာနန္တော သိက္ခေယျ…ပေ… သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခေယျ, အာစရေယျ သမာစရေယျ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တေနဟာတပ္ပံ ကရောဟိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဣဓေဝ နိပကော သတော၊

ဣတော သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, သိက္ခေ နိဗ္ဗာနမတ္တနော’’တိ။

၃၂။ ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေ, အကိဉ္စနံ ဗြာဟ္မဏမိရိယမာနံ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမန္တစက္ခု, ပမုဉ္စ မံ သက္က ကထံကထာဟိ။

ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေတိ။ ဒေဝါတိ တယော ဒေဝါ – သမ္မုတိဒေဝါ, ဥပပတ္တိဒေဝါ, ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ။ ကတမေ သမ္မုတိဒေဝါ? သမ္မုတိဒေဝါ ဝုစ္စန္တိ ရာဇာနော စ ရာဇကုမာရာ စ ဒေဝိယော စ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ သမ္မုတိဒေဝါ။ ကတမေ ဥပပတ္တိဒေဝါ? ဥပပတ္တိဒေဝါ ဝုစ္စန္တိ စာတုမဟာရာဇိကာ ဒေဝါ တာဝတိံသာ ဒေဝါ ယာမာ ဒေဝါ တုသိတာ ဒေဝါ နိမ္မာနရတီ ဒေဝါ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ဒေဝါ ယေ စ ဒေဝါ တဒုတ္တရိ [တတြုပရိ (သျာ။)]။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဥပပတ္တိဒေဝါ။ ကတမေ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ? ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ ဝုစ္စန္တိ တထာဂတသာဝကာ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ ယေ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါ။ ဘဂဝါ သမ္မုတိဒေဝါနဉ္စ ဥပပတ္တိဒေဝါနဉ္စ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနဉ္စ ဒေဝေါ စ အတိဒေဝေါ စ ဒေဝါတိဒေဝေါ စ သီဟသီဟော နာဂနာဂေါ ဂဏိဂဏီ မုနိမုနီ ရာဇရာဇာ။ ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေတိ မနုဿလောကေ ဒေဝံ ပဿာမိ အတိဒေဝံ ပဿာမိ ဒေဝါတိဒေဝံ ပဿာမိ ဒက္ခာမိ ဩလောကေမိ နိဇ္ဈာယာမိ ဥပပရိက္ခာမီတိ – ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေ။

အာကိဉ္စနံ ဗြာဟ္မဏမိရိယမာနန္တိ။ အကိဉ္စနန္တိ ရာဂကိဉ္စနံ ဒေါသကိဉ္စနံ မောဟကိဉ္စနံ မာနကိဉ္စနံ ဒိဋ္ဌိကိဉ္စနံ ကိလေသကိဉ္စနံ ဒုစ္စရိတကိဉ္စနံ, တေ ကိဉ္စနာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အကိဉ္စနော။ ဗြာဟ္မဏောတိ ဘဂဝါ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဗာဟိတာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဗာဟိတော ဟောတိ, ရာဂေါ ဗာဟိတော ဟောတိ, ဒေါသော ဗာဟိတော ဟောတိ, မောဟော ဗာဟိတော ဟောတိ, မာနော ဗာဟိတော ဟောတိ, ဗာဟိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ဗာဟိတွာ သဗ္ဗပါပကာနိ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

ဝိမလော သာဓုသမာဟိတော ဌိတတ္တော၊

သံသာရမတိစ္စ ကေဝလီ သော, အသိတော တာဒိ ပဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာတိ။

ဣရိယမာနန္တိ စရန္တံ ဝိဟရန္တံ ဣရိယန္တံ ဝတ္တေန္တံ ပါလေန္တံ ယပေန္တံ ယာပေန္တန္တိ – အကိဉ္စနံ ဗြာဟ္မဏမိရိယမာနံ။

တံ တံ နမဿာမိ သမန္တစက္ခူတိ။ တန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ။ နမဿာမီတိ ကာယေန ဝါ နမဿာမိ, ဝါစာယ ဝါ နမဿာမိ, စိတ္တေန ဝါ နမဿာမိ, အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿာမိ, ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိယာ ဝါ နမဿာမိ သက္ကရောမိ ဂရုံ ကရောမိ မာနေမိ ပူဇေမိ။ သမန္တစက္ခူတိ သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ။ ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတဉာဏေန ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော။

‘‘န တဿ အဒ္ဒိဋ္ဌမိဓတ္ထိ [အဒိဋ္ဌမိဓတ္ထိ (သျာ။ က။) မဟာနိ။ ၁၅၆] ကိဉ္စိ, အထော အဝိညာတမဇာနိတဗ္ဗံ၊

သဗ္ဗံ အဘိညာသိ ယဒတ္ထိ နေယျံ, တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူ’’တိ။

တံ တံ နမဿာမိ သမန္တစက္ခု။

ပမုဉ္စ မံ သက္က ကထံကထာဟီတိ။ သက္ကာတိ သက္ကော ဘဂဝါ သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, အဍ္ဎော [အဒ္ဓေါ (သျာ။ က။)] မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ တဿိမာနိ ဓနာနိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ ဟိရိဓနံ ဩတ္တပ္ပဓနံ သုတဓနံ စာဂဓနံ ပညာဓနံ သတိပဋ္ဌာနဓနံ သမ္မပ္ပဓာနဓနံ ဣဒ္ဓိပါဒဓနံ ဣန္ဒြိယဓနံ ဗလဓနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဓနံ မဂ္ဂဓနံ ဖလဓနံ နိဗ္ဗာနဓနံ။ ဣမေဟိ အနေကဝိဓေဟိ ဓနရတနေဟိ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, သက္ကော ပဟု ဝိသဝီ အလမတ္တော သူရော ဝီရော ဝိက္ကန္တော အဘီရူ အစ္ဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသောတိပိ သက္ကော။ ကထံကထာ ဝုစ္စတိ ဝိစိကိစ္ဆာ။ ဒုက္ခေ ကင်္ခါ, ဒုက္ခသမုဒယေ ကင်္ခါ, ဒုက္ခနိရောဓေ ကင်္ခါ, ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယ ကင်္ခါ, ပုဗ္ဗန္တေ ကင်္ခါ, အပရန္တေ ကင်္ခါ, ပုဗ္ဗန္တာပရန္တေ ကင်္ခါ, ဣဒပ္ပစ္စယတာပဋိစ္စသမုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု ကင်္ခါ။ ယာ ဧဝရူပါ ကင်္ခါ ကင်္ခါယနာ ကင်္ခါယိတတ္တံ ဝိမတိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဒွေဠှကံ ဒွေဓာပထော သံသယော အနေကံသဂ္ဂါဟော အာသပ္ပနာ ပရိသပ္ပနာ အပရိယောဂါဟနာ ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ မနောဝိလေခေါ။ ပမုဉ္စ မံ သက္က ကထံကထာဟီတိ မုဉ္စ မံ ပမုဉ္စ မံ မောစေဟိ မံ ပမောစေဟိ မံ ဥဒ္ဓရ မံ သမုဒ္ဓရ မံ ဝုဋ္ဌာပေဟိ မံ ကထံကထာသလ္လတောတိ – ပမုဉ္စ မံ သက္က ကထံကထာဟိ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ပဿာမဟံ ဒေဝမနုဿလောကေ, အကိဉ္စနံ ဗြာဟ္မဏမိရိယမာနံ၊

တံ တံ နမဿာမိ သမန္တစက္ခု, ပမုဉ္စ မံ သက္က ကထံကထာဟီ’’တိ။

၃၃။ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ, ကထံကထိံ ဓောတက ကဉ္စိ လောကေ၊

ဓမ္မဉ္စ သေဋ္ဌံ အာဇာနမာနော, ဧဝံ တုဝံ ဩဃမိမံ တရေသိ။

နာဟံ သဟိဿာမိ [သမီဟာမိ (က။)] ပမောစနာယာတိ နာဟံ တံ သက္ကောမိ မုဉ္စိတုံ ပမုဉ္စိတုံ မောစေတုံ ပမောစေတုံ ဥဒ္ဓရိတုံ သမုဒ္ဓရိတုံ ဥဋ္ဌာပေတုံ သမုဋ္ဌာပေတုံ ကထံကထာသလ္လတောတိ။ ဧဝမ္ပိ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ။ အထ ဝါ, န ဤဟာမိ န သမီဟာမိ န ဥဿဟာမိ န ဝါယမာမိ န ဥဿာဟံ ကရောမိ န ဥဿောဠှိံ ကရောမိ န ထာမံ ကရောမိ န ဓိတိံ ကရောမိ န ဝီရိယံ ကရောမိ န ဆန္ဒံ ဇနေမိ န သဉ္ဇနေမိ န နိဗ္ဗတ္တေမိ န အဘိနိဗ္ဗတ္တေမိ အဿဒ္ဓေ ပုဂ္ဂလေ အစ္ဆန္ဒိကေ ကုသီတေ ဟီနဝီရိယေ အပ္ပဋိပဇ္ဇမာနေ ဓမ္မဒေသနာယာတိ။ ဧဝမ္ပိ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ။ အထ ဝါ, နတ္ထညော ကောစိ မောစေတာ။ တေ ယဒိ မောစေယျုံ သကေန ထာမေန သကေန ဗလေန သကေန ဝီရိယေန သကေန ပရက္ကမေန သကေန ပုရိသထာမေန သကေန ပုရိသဗလေန သကေန ပုရိသဝီရိယေန သကေန ပုရိသပရက္ကမေန အတ္တနာ သမ္မာပဋိပဒံ အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒံ အနွတ္ထပဋိပဒံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇမာနာ မောစေယျုန္တိ။ ဧဝမ္ပိ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သော ဝတ, စုန္ဒ, အတ္တနာ ပလိပပလိပန္နော ပရံ ပလိပပလိပန္နံ ဥဒ္ဓရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ။ သော ဝတ, စုန္ဒ, အတ္တနာ အဒန္တော အဝိနီတော အပရိနိဗ္ဗုတော ပရံ ဒမေဿတိ ဝိနေဿတိ ပရိနိဗ္ဗာပေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီတိ။ ဧဝမ္ပိ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘အတ္တနာ ဟိ [အတ္တနာဝ (ဗဟူသု) ဓ။ ပ။ ၁၆၅] ကတံ ပါပံ, အတ္တနာ သံကိလိဿတိ၊

အတ္တနာ အကတံ ပါပံ, အတ္တနာဝ ဝိသုဇ္ဈတိ၊

သုဒ္ဓိ အသုဒ္ဓိ ပစ္စတ္တံ, နာညော အညံ ဝိသောဓယေ’’တိ။

ဧဝမ္ပိ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တိဋ္ဌတေဝ နိဗ္ဗာနံ တိဋ္ဌတိ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂေါ တိဋ္ဌာမဟံ သမာဒပေတာ, အထ စ ပန မမ သာဝကာ မယာ ဧဝံ ဩဝဒိယမာနာ ဧဝံ အနုသာသိယမာနာ အပ္ပေကစ္စေ အစ္စန္တနိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တီတိ။ ဧတ္ထ ကျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ ကရောမိ? မဂ္ဂက္ခာယီ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော။ မဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေါ အာစိက္ခတိ။ အတ္တနာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ မုစ္စေယျုန္တိ [မုဉ္စေယျုန္တိ (သျာ။)]။ ဧဝမ္ပိ နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ’’။

ကထံကထိံ ဓောတက ကဉ္စိ လောကေတိ ကထံကထိံ ပုဂ္ဂလံ သကင်္ခံ သခိလံ သဒွေဠှကံ သဝိစိကိစ္ဆံ။ ကဉ္စီတိ ကဉ္စိ ခတ္တိယံ ဝါ ဗြာဟ္မဏံ ဝါ ဝေဿံ ဝါ သုဒ္ဒံ ဝါ ဂဟဋ္ဌံ ဝါ ပဗ္ဗဇိတံ ဝါ ဒေဝံ ဝါ မနုဿံ ဝါ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ကထံကထိံ ဓောတက ကဉ္စိ လောကေ။

ဓမ္မဉ္စ သေဋ္ဌံ အာဇာနမာနောတိ ဓမ္မံ သေဋ္ဌံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ သေဋ္ဌန္တိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသေဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ဓမ္မံ အာဇာနမာနော ဝိဇာနမာနော ပဋိဝိဇာနမာနော ပဋိဝိဇ္ဈမာနောတိ – ဓမ္မဉ္စ သေဋ္ဌံ အာဇာနမာနော။

ဧဝံ တုဝံ ဩဃမိမံ တရေသီတိ ဧဝံ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျာသိ ဥတ္တရေယျာသိ ပတရေယျာသိ သမတိက္ကမေယျာသိ ဝီတိဝတ္တေယျာသီတိ – ဧဝံ တုဝံ ဩဃမိမံ တရေသိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ, ကထံကထိံ ဓောတက ကဉ္စိ လောကေ၊

ဓမ္မဉ္စ သေဋ္ဌံ အာဇာနမာနော, ဧဝံ တုဝံ ဩဃမိမံ တရေသီ’’တိ။

၃၄။ အနုသာသ ဗြဟ္မေ ကရုဏာယမာနော, ဝိဝေကဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ယထာဟံ အာကာသောဝ [အာကာသော စ (သျာ။)] အဗျာပဇ္ဇမာနော [အဗျာပဇ္ဈမာနော (သျာ။)], ဣဓေဝ သန္တော အသိတော စရေယျံ။

အနုသာသ ဗြဟ္မေ ကရုဏာယမာနောတိ အနုသာသ ဗြဟ္မေ အနုဂ္ဂဏှ ဗြဟ္မေ အနုကမ္ပ ဗြဟ္မေတိ – အနုသာသ ဗြဟ္မေ။ ကရုဏာယမာနောတိ ကရုဏာယမာနော အနုဒယမာနော [အနုဒ္ဒယမာနော (ဗဟူသု)] အနုရက္ခမာနော အနုဂ္ဂဏှမာနော အနုကမ္ပမာနောတိ – အနုသာသ ဗြဟ္မေ ကရုဏာယမာနော။

ဝိဝေကဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ ဝိဝေကဓမ္မံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ ယမဟံ ဇာနေယျံ အာဇာနေယျံ ဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျံ အဓိဂစ္ဆေယျံ ဖဿေယျံ သစ္ဆိကရေယျန္တိ – ဝိဝေကဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ။

ယထာဟံ အာကာသောဝ အဗျာပဇ္ဇမာနောတိ ယထာ အာကာသော န ပဇ္ဇတိ န ဂဏှတိ [နတ္ထိ… သျာ။ … ပေါတ္ထကေ] န ဗဇ္ဈတိ န ပလိဗဇ္ဈတိ, ဧဝံ အပဇ္ဇမာနော အဂဏှမာနော အဗဇ္ဈမာနော အပလိဗဇ္ဈမာနောတိ – ဧဝမ္ပိ အာကာသောဝ အဗျာပဇ္ဇမာနော။ ယထာ အာကာသော န ရဇ္ဇတိ လာခါယ ဝါ ဟလိဒ္ဒိယာ [ဟလိဒ္ဒေန (သျာ။)] ဝါ နီလိယာ [နီလေန (သျာ။)] ဝါ မဉ္ဇေဋ္ဌာယ ဝါ ဧဝံ အရဇ္ဇမာနော အဒုဿမာနော အမုယှမာနော အကိလိဿမာနောတိ [အကိလိယမာနော (သျာ။)] – ဧဝမ္ပိ အာကာသောဝ အဗျာပဇ္ဇမာနော။ ယထာ အာကာသော န ကုပ္ပတိ န ဗျာပဇ္ဇတိ န ပတိလီယတိ [ပတိဋ္ဌိယတိ (က။)] န ပဋိဟညတိ, ဧဝံ အကုပ္ပမာနော အဗျာပဇ္ဇမာနော အပ္ပတိလီယမာနော အပ္ပဋိဟညမာနော အပ္ပဋိဟတမာနောတိ – ဧဝမ္ပိ အာကာသောဝ အဗျာပဇ္ဇမာနော။

ဣဓေဝ သန္တော အသိတော စရေယျန္တိ။ ဣဓေဝ သန္တောတိ ဣဓေဝ သန္တော ဣဓေဝ သမာနော ဣဓေဝ နိသိန္နော သမာနော ဣမသ္မိံယေဝ အာသနေ နိသိန္နော သမာနော ဣမိဿာယေဝ ပရိသာယ နိသိန္နော သမာနောတိ, ဧဝမ္ပိ – ဣဓေဝ သန္တော။ အထ ဝါ, ဣဓေဝ သန္တော ဥပသန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါတိ, ဧဝမ္ပိ – ဣဓေဝ သန္တော။ အသိတောတိ ဒွေ နိဿယာ – တဏှာနိဿယော စ ဒိဋ္ဌိနိဿယော စ…ပေ… အယံ တဏှာနိဿယော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိနိဿယော… တဏှာနိဿယံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိနိဿယံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ စက္ခုံ အနိဿိတော, သောတံ အနိဿိတော, ဃာနံ အနိဿိတော, ဇိဝှံ အနိဿိတော, ကာယံ အနိဿိတော, မနံ အနိဿိတော, ရူပေ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ … ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ… ကုလံ… ဂဏံ… အာဝါသံ… လာဘံ… ယသံ… ပသံသံ… သုခံ… စီဝရံ… ပိဏ္ဍပါတံ… သေနာသနံ… ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ… ကာမဓာတုံ… ရူပဓာတုံ… အရူပဓာတုံ… ကာမဘဝံ… ရူပဘဝံ… အရူပဘဝံ… သညာဘဝံ… အသညာဘဝံ… နေဝသညာနာသညာဘဝံ… ဧကဝေါကာရဘဝံ… စတုဝေါကာရဘဝံ… ပဉ္စဝေါကာရဘဝံ… အတီတံ… အနာဂတံ… ပစ္စုပ္ပန္နံ… ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေ [ဒိဋ္ဌံ, သုတံ, မုတံ, ဝိညာတံ, သဗ္ဗေ။ မဟာနိ။ ၄၆ ပဿိတဗ္ဗံ] ဓမ္မေ အသိတော အနိဿိတော အနလ္လီနော အနုပဂတော အနဇ္ဈောသိတော အနဓိမုတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော [နိဿဋ္ဌော (သျာ။)] ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသံယုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ။ စရေယျန္တိ စရေယျံ ဝိဟရေယျံ ဣရိယေယျံ ဝတ္တေယျံ ယပေယျံ ယာပေယျန္တိ – ဣဓေဝ သန္တော အသိတော စရေယျံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘အနုသာသ ဗြဟ္မေ ကရုဏာယမာနော, ဝိဝေကဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ယထာဟံ အာကာသောဝ အဗျာပဇ္ဇမာနော, ဣဓေဝ သန္တော အသိတော စရေယျ’’န္တိ။

၃၅။

ကိတ္တယိဿာမိ တေ သန္တိံ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။

ကိတ္တယိဿာမိ တေ သန္တိန္တိ ရာဂဿ သန္တိံ, ဒေါသဿ သန္တိံ, မောဟဿ သန္တိံ, ကောဓဿ သန္တိံ, ဥပနာဟဿ ။ပ။ မက္ခဿ… ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ… သဗ္ဗကိလေသာနံ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနံ… သဗ္ဗဒရထာနံ… သဗ္ဗပရိဠာဟာနံ… သဗ္ဗသန္တာပါနံ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တိံ ဥပသန္တိံ ဝူပသန္တိံ နိဗ္ဗုတိံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ ကိတ္တယိဿာမိ ပကိတ္တယိဿာမိ အာစိက္ခိဿာမိ ဒေသေဿာမိ ပညပေဿာမိ ပဋ္ဌပေဿာမိ ဝိဝရိဿာမိ ဝိဘဇိဿာမိ ဥတ္တာနီကရိဿာမိ ပကာသိဿာမီတိ – ကိတ္တယိဿာမိ တေ သန္တိံ။

ဓောတကာတိ ဘဂဝါတိ။ ဓောတကာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ ။ပ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဓောတကာတိ ဘဂဝါ။

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟန္တိ။ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေတိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဉာတေ ဓမ္မေ တုလိတေ ဓမ္မေ တီရိတေ ဓမ္မေ ဝိဘူတေ ဓမ္မေ ဝိဘာဝိတေ ဓမ္မေ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ ။ပ။ ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ဉာတေ ဓမ္မေ တုလိတေ ဓမ္မေ တီရိတေ ဓမ္မေ ဝိဘာဝိတေ ဓမ္မေ ဝိဘူတေ ဓမ္မေတိ, ဧဝမ္ပိ – ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ။ပ။ အထ ဝါ, ဒုက္ခေ ဒိဋ္ဌေ ဒုက္ခံ ကထယိဿာမိ, သမုဒယေ ဒိဋ္ဌေ သမုဒယံ ကထယိဿာမိ, မဂ္ဂေ ဒိဋ္ဌေ မဂ္ဂံ ကထယိဿာမိ, နိရောဓေ ဒိဋ္ဌေ နိရောဓံ ကထယိဿာမီတိ, ဧဝမ္ပိ – ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ။ပ။ အထ ဝါ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ အကာလိကံ ဧဟိပဿိကံ ဩပနေယျိကံ [ဩပနယိကံ (သျာ။ က။)] ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝိညူဟီတိ, ဧဝမ္ပိ – ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ။ အနီတိဟန္တိ န ဣတိဟီတိဟံ န ဣတိကိရာယ န ပရမ္ပရာယ န ပိဋကသမ္ပဒါယ န တက္ကဟေတု န နယဟေတု န အာကာရပရိဝိတက္ကေန န ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ သာမံ သယမဘိညာတံ အတ္တပစ္စက္ခဓမ္မံ, တံ ကထယိဿာမီတိ – ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ။

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ယံ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ ။ပ။ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ။ပ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော ။ပ။ သော ဝုစ္စတိ သတော။ စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ။

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ ။ပ။ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ ။ပ။ ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ ။ပ။ အာယတနလောကေ။ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ, လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကိတ္တယိဿာမိ တေ သန္တိံ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ အနီတိဟံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

၃၆။ တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ သန္တိမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။

တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမီတိ။ တန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ နန္ဒာမိ အဘိနန္ဒာမိ မောဒါမိ အနုမောဒါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမီတိ – တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ။

မဟေသိသန္တိမုတ္တမန္တိ။ မဟေသီတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ? မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ, မဟန္တံ သမာဓိက္ခန္ဓံ ။ပ။ ကဟံ နရာသဘောတိ မဟေသိ။ သန္တိမုတ္တမန္တိ သန္တိ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ဥတ္တမန္တိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသေဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရန္တိ – မဟေသိ သန္တိမုတ္တမံ။

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ယံ ဝိဒိတံ ကတွာ ။ပ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ၊ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ။ပ။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတော။ စရန္တိ စရန္တော…ပေ… ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ။

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ။ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ…ပေ… ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေ။ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ, လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျံ ဥတ္တရေယျံ…ပေ… ဝီတိဝတ္တေယျန္တိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တဉ္စာဟံ အဘိနန္ဒာမိ, မဟေသိ သန္တိမုတ္တမံ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

၃၇။

ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေ, ဘဝါဘဝါယ မာကာသိ တဏှံ။

ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသီတိ ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ အာဇာနာသိ ပဋိဝိဇာနာသိ ပဋိဝိဇ္ဈသီတိ – ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ။ ဓောတကာတိ ဘဂဝါတိ။ ဓောတကာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဓောတကာတိ ဘဂဝါ။

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ။ ဥဒ္ဓန္တိ အနာဂတံ၊ အဓောတိ အတီတံ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ။ ဥဒ္ဓန္တိ ဒေဝလောကော၊ အဓောတိ အပါယလောကော၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ မနုဿလောကော။ အထ ဝါ, ဥဒ္ဓန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဓောတိ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဗျာကတာ ဓမ္မာ။ ဥဒ္ဓန္တိ အရူပဓာတု၊ အဓောတိ ကာမဓာတု၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ရူပဓာတု။ ဥဒ္ဓန္တိ သုခါ ဝေဒနာ၊ အဓောတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ။ ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ၊ <span အဓောတိ အဓော ကေသမတ္ထကာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဝေမဇ္ဈေတိ – ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ။

ဧတံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေတိ သင်္ဂေါ ဧသော လဂ္ဂနံ ဧတံ ဗန္ဓနံ ဧတံ ပလိဗောဓော ဧသောတိ ဉတွာ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ဧတံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေ။

ဘဝါဘဝါယ မာကာသိ တဏှန္တိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ ဘဝါဘဝါယာတိ ဘဝါဘဝါယ ကမ္မဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ ကာမဘဝါယ, ကမ္မဘဝါယ ကာမဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ ရူပဘဝါယ, ကမ္မဘဝါယ ရူပဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ အရူပဘဝါယ, ကမ္မဘဝါယ အရူပဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ ပုနပ္ပုနဗ္ဘဝါယ, ပုနပ္ပုနဂတိယာ ပုနပ္ပုနဥပပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနပဋိသန္ဓိယာ ပုနပ္ပုနအတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ တဏှံ မာကာသိ မာ ဇနေသိ မာ သဉ္ဇနေသိ မာ နိဗ္ဗတ္တေသိ မာဘိနိဗ္ဗတ္တေသိ, ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ဘဝါဘဝါယ မာကာသိ တဏှန္တိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမ္ပဇာနာသိ, [ဓောတကာတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ဧတံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေ, ဘဝါဘဝါယ မာကာသိ တဏှ’’န္တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ဓောတကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ပဉ္စမော။

၆။ ဥပသီဝမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၃၈။

ဧကော အဟံ သက္က မဟန္တမောဃံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ]

အနိဿိတော နော ဝိသဟာမိ တာရိတုံ၊

အာရမ္မဏံ [အာရမဏံ (က။)] ဗြူဟိ သမန္တစက္ခု, ယံ နိဿိတော ဩဃမိမံ တရေယျံ။

ဧကော အဟံ သက္က မဟန္တမောဃန္တိ။ ဧကောတိ ပုဂ္ဂလော ဝါ မေ ဒုတိယော နတ္ထိ, ဓမ္မော ဝါ မေ ဒုတိယော နတ္ထိ, ယံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ နိဿာယ ဓမ္မံ ဝါ နိဿာယ မဟန္တံ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျံ ဥတ္တရေယျံ ပတရေယျံ သမတိက္ကမေယျံ ဝီတိဝတ္တေယျန္တိ။ သက္ကာတိ သက္ကော။ ဘဂဝါ သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ တဿိမာနိ ဓနာနိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ ဟိရိဓနံ ဩတ္တပ္ပဓနံ သုတဓနံ စာဂဓနံ ပညာဓနံ သတိပဋ္ဌာနဓနံ…ပေ… နိဗ္ဗာနဓနံ။ ဣမေဟိ အနေကေဟိ ဓနရတနေဟိ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, သက္ကော ပဟု ဝိသဝီ အလမတ္တော သူရော ဝီရော ဝိက္ကန္တော အဘီရူ အဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသောတိပိ သက္ကောတိ – ဧကော အဟံ သက္က မဟန္တမောဃံ။

ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ…။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ ဥပသီဝေါတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ။

အနိဿိတော နော ဝိသဟာမိ တာရိတုန္တိ။ အနိဿိတောတိ ပုဂ္ဂလံ ဝါ အနိဿိတော ဓမ္မံ ဝါ အနိဿိတော နော ဝိသဟာမိ န ဥဿဟာမိ န သက္ကောမိ န ပဋိဗလော မဟန္တံ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရိတုံ ဥတ္တရိတုံ ပတရိတုံ သမတိက္ကမိတုံ ဝီတိဝတ္တိတုန္တိ – အနိဿိတော နော ဝိသဟာမိ တာရိတုံ။

အာရမ္မဏံ ဗြူဟိ သမန္တစက္ခူတိ အာရမ္မဏံ အာလမ္ဗဏံ နိဿယံ ဥပနိဿယံ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ သမန္တစက္ခူတိ သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ။ ဘဂဝါ တေန သဗ္ဗညုတဉာဏေန ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော။

န တဿ အဒိဋ္ဌမိဓတ္ထိ ကိဉ္စိ, အထော အဝိညာတမဇာနိတဗ္ဗံ၊

သဗ္ဗံ အဘိညာသိ ယဒတ္ထိ နေယျံ, တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူတိ။

အာရမ္မဏံ ဗြူဟိ သမန္တစက္ခု။

ယံ နိဿိတော ဩဃမိမံ တရေယျန္တိ။ ယံ နိဿိတောတိ ယံ ပုဂ္ဂလံ ဝါ နိဿိတော ဓမ္မံ ဝါ နိဿိတော မဟန္တံ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျံ ဥတ္တရေယျံ ပတရေယျံ သမတိက္ကမေယျံ ဝီတိဝတ္တေယျန္တိ – ယံ နိဿိတော ဩဃမိမံ တရေယျံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဧကော အဟံ သက္က မဟန္တမောဃံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ]

အနိဿိတော နော ဝိသဟာမိ တာရိတုံ၊

အာရမ္မဏံ ဗြူဟိ သမန္တစက္ခု, ယံ နိဿိတော ဩဃမိမံ တရေယျ’’န္တိ။

၃၉။

အာကိဉ္စညံ ပေက္ခမာနော သတိမာ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

နတ္ထီတိ နိဿာယ တရဿု ဩဃံ၊

ကာမေ ပဟာယ ဝိရတော ကထာဟိ, တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿ [ရတ္တမဟာဘိပဿ (သျာ။) ပဿ အဘိဓာနဂန္ထေ အဗျယဝဂ္ဂေ] ။

အာကိဉ္စညံ ပေက္ခမာနော သတိမာတိ သော ဗြာဟ္မဏော ပကတိယာ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ လာဘီယေဝ နိဿယံ န ဇာနာတိ – ‘‘အယံ မေ နိဿယော’’တိ။ တဿ ဘဂဝါ နိဿယဉ္စ အာစိက္ခတိ ဥတ္တရိဉ္စ နိယျာနပထံ။ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ သတော သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တတ္ထ ဇာတေ စိတ္တစေတသိကေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ပေက္ခမာနော, ဒုက္ခတော…ပေ… ရောဂတော… ဂဏ္ဍတော… သလ္လတော… အဃတော… အာဗာဓတော… ပရတော… ပလောကတော… ဤတိတော… ဥပဒ္ဒဝတော… ဘယတော… ဥပသဂ္ဂတော… စလတော… ပဘင်္ဂုတော… အဒ္ဓုဝတော… အတာဏတော… အလေဏတော… အသရဏတော… အသရဏီဘူတတော… ရိတ္တတော… တုစ္ဆတော… သုညတော… အနတ္တတော… အာဒီနဝတော… ဝိပရိဏာမဓမ္မတော… အသာရကတော… အဃမူလတော… ဘဝတော… ဝိဘဝတော… သာသဝတော… သင်္ခတတော… မာရာမိသတော… ဇာတိဓမ္မတော… ဇရာဓမ္မတော… ဗျာဓိဓမ္မတော… မရဏဓမ္မတော… သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မတော … သမုဒယဓမ္မတော… အတ္ထင်္ဂမတော… အဿာဒတော… အာဒီနဝတော… နိဿရဏတော ပေက္ခမာနော ဒက္ခမာနော ဩလောကယမာနော နိဇ္ဈာယမာနော ဥပပရိက္ခမာနော။

သတိမာတိ ယာ သတိ အနုဿတိ ပဋိဿတိ…ပေ… သမ္မာသတိ – အယံ ဝုစ္စတိ သတိ။ ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော ဟောတိ…ပေ… သမန္နာဂတော, သော ဝုစ္စတိ သတိမာတိ – အာကိဉ္စညံ ပေက္ခမာနော သတိမာ။

ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါတိ။ ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ။

နတ္ထီတိ နိဿာယ တရဿု ဩဃန္တိ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ။ ကိံကာရဏာ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ? ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ သတော သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တညေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတိ, ဝိဘာဝေတိ, အန္တရဓာပေတိ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတိ။ တံကာရဏာ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ နိဿာယ ဥပနိဿာယ အာလမ္ဗဏံ ကရိတွာ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရဿု ဥတ္တရဿု ပတရဿု သမတိက္ကမဿု ဝီတိဝတ္တဿူတိ – နတ္ထီတိ နိဿာယ တရဿု ဩဃံ။

ကာမေ ပဟာယ ဝိရတော ကထာဟီတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ …ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ကာမေ ပဟာယာတိ ဝတ္ထုကာမေ ပရိဇာနိတွာ ကိလေသကာမေ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – ကာမေ ပဟာယ။ ဝိရတော ကထာဟီတိ ကထံကထာ ဝုစ္စတိ ဝိစိကိစ္ဆာ။ ဒုက္ခေ ကင်္ခါ…ပေ… ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ မနောဝိလေခေါ ကထံကထာယ အာရတော ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – ဧဝမ္ပိ ဝိရတော ကထာဟိ…ပေ… အထ ဝါ, ဒွတ္တိံသာယ တိရစ္ဆာနကထာယ အာရတော ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ ဧဝမ္ပိ ဝိရတော ကထာဟီတိ – ကာမေ ပဟာယ ဝိရတော ကထာဟိ။

တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿာတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ နတ္တံ ဝုစ္စတိ ရတ္တိ။ အဟောတိ ဒိဝသော။ ရတ္တိဉ္စ ဒိဝါ စ တဏှက္ခယံ ရာဂက္ခယံ ဒေါသက္ခယံ မောဟက္ခယံ ဂတိက္ခယံ ဥပပတ္တိက္ခယံ ပဋိသန္ဓိက္ခယံ ဘဝက္ခယံ သံသာရက္ခယံ ဝဋ္ဋက္ခယံ ပဿ အဘိပဿ ဒက္ခ ဩလောကယ နိဇ္ဈာယ ဥပပရိက္ခာတိ – တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အာကိဉ္စညံ ပေက္ခမာနော သတိမာ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

နတ္ထီတိ နိဿာယ တရဿု ဩဃံ၊

ကာမေ ပဟာယ ဝိရတော ကထာဟိ, တဏှက္ခယံ နတ္တမဟာဘိပဿာ’’တိ။

၄၀။

သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ]

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ၊

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တော, တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီ။

သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါတိ။ သဗ္ဗေသူတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ သဗ္ဗေသူတိ။ ကာမေသူတိ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါတိ။ သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ ဝိဂတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ ဝိက္ခမ္ဘနတောတိ – သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ။

ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ…။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ ဥပသီဝေါတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ။

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညန္တိ။ ဟေဋ္ဌိမာ ဆ သမာပတ္တိယော ဟိတွာ စဇိတွာ ပရိစ္စဇိတွာ အတိက္ကမိတွာ သမတိက္ကမိတွာ ဝီတိဝတ္တိတွာ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ နိဿိတော အလ္လီနော ဥပဂတော သမုပဂတော အဇ္ဈောသိတော အဓိမုတ္တောတိ – အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ။

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တောတိ သညာဝိမောက္ခာ ဝုစ္စန္တိ သတ္တ သညာသမာပတ္တိယော။ တာသံ သညာသမာပတ္တီနံ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိဝိမောက္ခော [ဝိမောက္ခာ (က။) ဧဝမညေသု ပဒေသု ဗဟုဝစနေန] အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ဝိသေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ, ပရမေ အဂ္ဂေ သေဋ္ဌေ ဝိသေဋ္ဌေ ပါမောက္ခေ ဥတ္တမေ ပဝရေ အဓိမုတ္တိဝိမောက္ခေန အဓိမုတ္တော တတြာဓိမုတ္တော တဒဓိမုတ္တော တစ္စရိတော တဗ္ဗဟုလော တဂ္ဂရုကော တန္နိန္နော တပ္ပေါဏော တပ္ပဗ္ဘာရော တဒဓိမုတ္တော တဒဓိပတေယျောတိ – သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တော။

တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီတိ။ တိဋ္ဌေ နူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ, ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, နနု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ – တိဋ္ဌေ နု။ တတ္ထာတိ အာကိဉ္စညာယတနေ။ အနာနုယာယီတိ အနာနုယာယီ အဝိစ္စမာနော [အဝေဓမာနော (သျာ။)] အဝိဂစ္ဆမာနော အနန္တရဓာယမာနော အပရိဟာယမာနော…ပေ…။ အထ ဝါ, အရဇ္ဇမာနော အဒုဿမာနော အမုယှမာနော အကိလိဿမာနောတိ – တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥပသီဝေါ]

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ၊

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တော, တိဋ္ဌေ နု သော တတ္ထ အနာနုယာယီ’’တိ။

၄၁။

သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ၊

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တော, တိဋ္ဌေယျ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ။

သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါတိ။ သဗ္ဗေသူတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ သဗ္ဗေသူတိ။ ကာမေသူတိ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါတိ သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ…ပေ… ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ ဝိက္ခမ္ဘနတောတိ – သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ။

ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါတိ။ ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ။

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညန္တိ။ ဟေဋ္ဌိမာ ဆ သမာပတ္တိယော ဟိတွာ စဇိတွာ ပရိစ္စဇိတွာ အတိက္ကမိတွာ သမတိက္ကမိတွာ ဝီတိဝတ္တိတွာ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ နိဿိတော အလ္လီနော ဥပဂတော သမုပဂတော အဇ္ဈောသိတော အဓိမုတ္တောတိ – အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ။

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တောတိ သညာဝိမောက္ခာ ဝုစ္စန္တိ သတ္တ သညာသမာပတ္တိယော။ တာသံ သညာသမာပတ္တီနံ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိဝိမောက္ခော အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ဝိသေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ, ပရမေ အဂ္ဂေ သေဋ္ဌေ ဝိသေဋ္ဌေ ပါမောက္ခေ ဥတ္တမေ ပဝရေ အဓိမုတ္တိဝိမောက္ခေန အဓိမုတ္တော တတြာဓိမုတ္တော တဒဓိမုတ္တော…ပေ… တဒဓိပတေယျောတိ – သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တော။

တိဋ္ဌေယျ သော တတ္ထ အနာနုယာယီတိ။ တိဋ္ဌေယျာတိ တိဋ္ဌေယျ သဋ္ဌိကပ္ပသဟဿာနိ။ တတ္ထာတိ အာကိဉ္စညာယတနေ။ အနာနုယာယီတိ အနာနုယာယီ အဝိစ္စမာနော အဝိဂစ္ဆမာနော အနန္တရဓာယမာနော အပရိဟာယမာနော။ အထ ဝါ, အရဇ္ဇမာနော အဒုဿမာနော အမုယှမာနော အကိလိဿမာနောတိ – တိဋ္ဌေယျ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သဗ္ဗေသု ကာမေသု ယော ဝီတရာဂေါ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

အာကိဉ္စညံ နိဿိတော ဟိတွာ မညံ၊

သညာဝိမောက္ခေ ပရမေဓိမုတ္တော, တိဋ္ဌေယျ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ’’တိ။

၄၂။ တိဋ္ဌေ စေ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ, ပူဂမ္ပိ ဝဿာနိ [ဝဿာနံ (သျာ။ က။)] သမန္တစက္ခု၊

တတ္ထေဝ သော သီတိသိယာ ဝိမုတ္တော, စဝေထ ဝိညာဏံ တထာဝိဓဿ။

တိဋ္ဌေ စေ သော တတ္ထ အနာနုယာယီတိ သစေ သော တိဋ္ဌေယျ သဋ္ဌိကပ္ပသဟဿာနိ။ တတ္ထာတိ အာကိဉ္စညာယတနေ။ အနာနုယာယီတိ အနာနုယာယီ အဝိစ္စမာနော အဝိဂစ္ဆမာနော အနန္တရဓာယမာနော အပရိဟာယမာနော။ အထ ဝါ, အရဇ္ဇမာနော အဒုဿမာနော အမုယှမာနော အကိလိဿမာနောတိ – တိဋ္ဌေ စေ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ။

ပူဂမ္ပိ ဝဿာနိ သမန္တစက္ခူတိ။ ပူဂမ္ပိ ဝဿာနီတိ ပူဂမ္ပိ ဝဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿာနိ [ဗဟုန္နံ ဝဿာနံ (သျာ။)] ဗဟူနိ ဝဿသတာနိ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ ဗဟူနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဗဟူနိ ကပ္ပါနိ ဗဟူနိ ကပ္ပသတာနိ ဗဟူနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဗဟူနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ။ သမန္တစက္ခူတိ သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ…ပေ… တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူတိ – ပူဂမ္ပိ ဝဿာနိ သမန္တစက္ခု။

တတ္ထေဝ သော သီတိသိယာ ဝိမုတ္တော, စဝေထ ဝိညာဏံ တထာဝိဓဿာတိ တတ္ထေဝ သော သီတိဘာဝမနုပ္ပတ္တော နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ တိဋ္ဌေယျ။ အထ ဝါ, တဿ ဝိညာဏံ စဝေယျ ဥစ္ဆိဇ္ဇေယျ နဿေယျ ဝိနဿေယျ န ဘဝေယျာတိ ပုနဗ္ဘဝပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ နိဗ္ဗတ္တေယျ ကာမဓာတုယာ ဝါ ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါတိ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ သဿတဉ္စ ဥစ္ဆေဒဉ္စ ပုစ္ဆတိ။ ဥဒါဟု တတ္ထေဝ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယေယျ။ အထ ဝါ, တဿ ဝိညာဏံ စဝေယျ ပုန ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ နိဗ္ဗတ္တေယျ ကာမဓာတုယာ ဝါ ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါတိ, အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပပန္နဿ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ ပဋိသန္ဓိဉ္စ ပုစ္ဆတိ။ တထာဝိဓဿာတိ တထာဝိဓဿ တာဒိသဿ တဿဏ္ဌိတဿ တပ္ပကာရဿ တပ္ပဋိဘာဂဿ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပပန္နဿာတိ – တတ္ထေဝ သော သီတိသိယာ ဝိမုတ္တော, စဝေထ ဝိညာဏံ တထာဝိဓဿ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တိဋ္ဌေ စေ သော တတ္ထ အနာနုယာယီ, ပူဂမ္ပိ ဝဿာနိ သမန္တစက္ခု၊

တတ္ထေဝ သော သီတိသိယာ ဝိမုတ္တော, စဝေထ ဝိညာဏံ တထာဝိဓဿာ’’တိ။

၄၃။

အစ္စိ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ၊

ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တော, အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ။

အစ္စိ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာတိ အစ္စိ ဝုစ္စတိ ဇာလသိခါ။ ဝါတာတိ ပုရတ္ထိမာ ဝါတာ ပစ္ဆိမာ ဝါတာ ဥတ္တရာ ဝါတာ ဒက္ခိဏာ ဝါတာ သရဇာ ဝါတာ အရဇာ ဝါတာ သီတာ ဝါတာ ဥဏှာ ဝါတာ ပရိတ္တာ ဝါတာ အဓိမတ္တာ ဝါတာ [ကာဠဝါတာ (က။)] ဝေရမ္ဘဝါတာ ပက္ခဝါတာ သုပဏ္ဏဝါတာ တာလပဏ္ဏဝါတာ ဝိဓူပနဝါတာ။ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာတိ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ [ခိတ္တံ (သျာ။) ဧဝမညေသု ပဒေသု နိဂ္ဂဟီတန္တဝသေန] ဥက္ခိတ္တာ နုန္နာ ပဏုန္နာ ခမ္ဘိတာ ဝိက္ခမ္ဘိတာတိ – အစ္စိ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ။ ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါတိ။ ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ။

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခန္တိ။ အတ္ထံ ပလေတီတိ အတ္ထံ ပလေတိ, အတ္ထံ ဂမေတိ, အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ နိရုဇ္ဈတိ ဝူပသမတိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတိ။ န ဥပေတိ သင်္ခန္တိ သင်္ခံ [အမုကံ နာမ ဒိသံ ဂတောတိ သင်္ခံ (သျာ။)] န ဥပေတိ, ဥဒ္ဒေသံ န ဥပေတိ, ဂဏနံ န ဥပေတိ, ပဏ္ဏတ္တိံ န ဥပေတိ, ‘‘ပုရတ္ထိမံ ဝါ ဒိသံ ဂတာ, ပစ္ဆိမံ ဝါ ဒိသံ ဂတာ, ဥတ္တရံ ဝါ ဒိသံ ဂတာ, ဒက္ခိဏံ ဝါ ဒိသံ ဂတာ ဥဒ္ဓံ ဝါ ဂတာ, အဓော ဝါ ဂတာ, တိရိယံ ဝါ ဂတာ, ဝိဒိသံ ဝါ ဂတာ’’တိ, သော ဟေတု နတ္ထိ, ပစ္စယော နတ္ထိ, ကာရဏံ နတ္ထိ, ယေန သင်္ခံ ဂစ္ဆေယျာတိ – အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ။

ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တောတိ။ ဧဝန္တိ ဩပမ္မသမ္ပဋိပါဒနံ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ …ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ နာမကာယာ ဝိမုတ္တောတိ သော မုနိ ပကတိယာ ပုဗ္ဗေဝ ရူပကာယာ ဝိမုတ္တော။ တဒင်္ဂံ သမတိက္ကမာ [တဒင်္ဂံ သမတိက္ကမ္မ (က။)] ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန ပဟီနော။ တဿ မုနိနော ဘဝန္တံ အာဂမ္မ စတ္တာရော အရိယမဂ္ဂါ ပဋိလဒ္ဓါ ဟောန္တိ။ စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂါနံ ပဋိလဒ္ဓတ္တာ နာမကာယော စ ရူပကာယော စ ပရိညာတာ ဟောန္တိ။ နာမကာယဿ စ ရူပကာယဿ စ ပရိညာတတ္တာ နာမကာယာ စ ရူပကာယာ စ မုတ္တော ဝိမုတ္တော သုဝိမုတ္တော အစ္စန္တအနုပါဒါဝိမောက္ခေနာတိ – ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တော။

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခန္တိ။ အတ္ထံ ပလေတီတိ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ။ န ဥပေတိ သင်္ခန္တိ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတော သင်္ခံ န ဥပေတိ, ဥဒ္ဒေသံ န ဥပေတိ, ဂဏနံ န ဥပေတိ, ပဏ္ဏတ္တိံ န ဥပေတိ – ခတ္တိယောတိ ဝါ ဗြာဟ္မဏောတိ ဝါ ဝေဿောတိ ဝါ သုဒ္ဒေါတိ ဝါ ဂဟဋ္ဌောတိ ဝါ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ ဒေဝေါတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ။ သော ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော နတ္ထိ ကာရဏံ နတ္ထိ ယေန သင်္ခံ ဂစ္ဆေယျာတိ – အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အစ္စိ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ၊

ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တော, အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခ’’န္တိ။

၄၄။ အတ္ထင်္ဂတော သော ဥဒ ဝါ သော နတ္ထိ, ဥဒါဟု ဝေ သဿတိယာ အရောဂေါ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။

အတ္ထင်္ဂတော သော ဥဒ ဝါ သော နတ္ထီတိ သော အတ္ထင်္ဂတော ဥဒါဟု နတ္ထိ သော နိရုဒ္ဓေါ ဥစ္ဆိန္နော ဝိနဋ္ဌောတိ – အတ္ထင်္ဂတော သော ဥဒ ဝါ သော နတ္ထိ။

ဥဒါဟု ဝေ သဿတိယာ အရောဂေါတိ ဥဒါဟု နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ တိဋ္ဌေယျာတိ – ဥဒါဟု ဝေ သဿတိယာ အရောဂေါ။

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ။ တန္တိ ယံ ပုစ္ဆာမိ ယံ ယာစာမိ ယံ အဇ္ဈေသာမိ ယံ ပသာဒေမိ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ သာဓု အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ။

တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော တုလိတော တီရိတော ဝိဘူတော ဝိဘာဝိတော ဧသ ဓမ္မောတိ – တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘အတ္ထင်္ဂတော သော ဥဒ ဝါ သော နတ္ထိ, ဥဒါဟု ဝေ သဿတိယာ အရောဂေါ၊

တံ မေ မုနီ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’တိ။

၄၅။

အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထိ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

ယေန နံ ဝဇ္ဇုံ တံ တဿ နတ္ထိ၊

သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သမူဟတေသု, သမူဟတာ ဝါဒပထာပိ သဗ္ဗေ။

အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထီတိ အတ္ထင်္ဂတဿ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗုတဿ ရူပပမာဏံ နတ္ထိ, ဝေဒနာပမာဏံ နတ္ထိ, သညာပမာဏံ နတ္ထိ, သင်္ခါရပမာဏံ နတ္ထိ, ဝိညာဏပမာဏံ နတ္ထိ, န အတ္ထိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎန္တိ – အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထိ။ ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါတိ ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ။

ယေန နံ ဝဇ္ဇုံ တံ တဿ နတ္ထီတိ ယေန တံ ရာဂေန [ယေန ရာဂေန (သျာ။ က။) မဟာနိ။ ၉၄] ဝဒေယျုံ, ယေန ဒေါသေန ဝဒေယျုံ, ယေန မောဟေန ဝဒေယျုံ, ယေန မာနေန ဝဒေယျုံ, ယာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝဒေယျုံ, ယေန ဥဒ္ဓစ္စေန ဝဒေယျုံ, ယာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဝဒေယျုံ, ယေဟိ အနုသယေဟိ ဝဒေယျုံ – ရတ္တောတိ ဝါ ဒုဋ္ဌောတိ ဝါ မူဠှောတိ ဝါ ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝါ ပရာမဋ္ဌောတိ ဝါ ဝိက္ခေပဂတောတိ ဝါ အနိဋ္ဌင်္ဂတောတိ [အနိဋ္ဌာဂတောတိ (က။)] ဝါ ထာမဂတောတိ ဝါ, တေ အဘိသင်္ခါရာ ပဟီနာ။ အဘိသင်္ခါရာနံ ပဟီနတ္တာ ဂတိယာ ယေန တံ ဝဒေယျုံ – နေရယိကောတိ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိကောတိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယိကောတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ ဒေဝေါတိ ဝါ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ, သော ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော နတ္ထိ ကာရဏံ နတ္ထိ ယေန ဝဒေယျုံ ကထေယျုံ ဘဏေယျုံ ဒီပေယျုံ ဝေါဟရေယျုန္တိ – ယေန နံ ဝဇ္ဇုံ တံ တဿ နတ္ထိ။

သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သမူဟတေသူတိ သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သဗ္ဗေသု ခန္ဓေသု သဗ္ဗေသု အာယတနေသု သဗ္ဗာသု ဓာတူသု သဗ္ဗာသု ဂတီသု သဗ္ဗာသု ဥပပတ္တီသု သဗ္ဗာသု ပဋိသန္ဓီသု သဗ္ဗေသု ဘဝေသု သဗ္ဗေသု သံသာရေသု သဗ္ဗေသု ဝဋ္ဋေသု ဦဟတေသု သမူဟတေသု ဥဒ္ဓတေသု သမုဒ္ဓတေသု ဥပ္ပါဋိတေသု သမုပ္ပါဋိတေသု ပဟီနေသု သမုစ္ဆိန္နေသု ဝူပသန္တေသု ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေသု အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကေသု ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎေသူတိ – သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သမူဟတေသု။

သမူဟတာ ဝါဒပထာပိ သဗ္ဗေတိ ဝါဒပထာ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ။ တဿ ဝါဒါ စ ဝါဒပထာ စ အဓိဝစနာနိ စ အဓိဝစနပထာ စ နိရုတ္တိ စ နိရုတ္တိပထာ စ ပညတ္တိ စ ပညတ္တိပထာ စ ဦဟတာ သမူဟတာ ဥဒ္ဓတာ သမုဒ္ဓတာ ဥပ္ပါဋိတာ သမုပ္ပါဋိတာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – သမူဟတာ ဝါဒပထာပိ သဗ္ဗေ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အတ္ထင်္ဂတဿ န ပမာဏမတ္ထိ, [ဥပသီဝါတိ ဘဂဝါ]

ယေန နံ ဝဇ္ဇုံ တံ တဿ နတ္ထိ၊

သဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု သမူဟတေသု, သမူဟတာ ဝါဒပထာပိ သဗ္ဗေ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ ယေ တေ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ…ပေ… ပဉ္ဇလိကော နမဿမာနော နိသိန္နော ဟောတိ – သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ဥပသီဝမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ဆဋ္ဌော။

၇။ နန္ဒမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၄၆။

သန္တိ လောကေ မုနယော, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဇနာ ဝဒန္တိ တယိဒံ ကထံသု၊

ဉာဏူပပန္နံ မုနိ နော ဝဒန္တိ, ဥဒါဟု ဝေ ဇီဝိတေနူပပန္နံ [ဇီဝိကေနူပပန္နံ (သျာ။)] ။

သန္တိ လောကေ မုနယောတိ။ သန္တီတိ သန္တိ သံဝိဇ္ဇန္တိ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘန္တိ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေ။ မုနယောတိ မုနိနာမကာ အာဇီဝကာ နိဂဏ္ဌာ ဇဋိလာ တာပသာ။ (ဒေဝါ လောကေ မုနယောတိ သဉ္ဇာနန္တိ, န စ တေ မုနယော) [( ) ဧတ္ထန္တရေ ပါဌော နတ္ထိ သျာ။ ပေါတ္ထကေ] တိ။ သန္တိ လောကေ မုနယော။ ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ…။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ နန္ဒောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော။

ဇနာ ဝဒန္တိ တယိဒံ ကထံသူတိ။ ဇနာတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ။ ဝဒန္တီတိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ။ တယိဒံ ကထံသူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, န နု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ – ဇနာ ဝဒန္တိ တယိဒံ ကထံသု။

ဉာဏူပပန္နံ မုနိ နော ဝဒန္တီတိ။ အဋ္ဌ သမာပတ္တိဉာဏေန ဝါ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန ဝါ ဥပေတံ သမုပေတံ ဥပါဂတံ သမုပါဂတံ ဥပပန္နံ သမုပပန္နံ သမန္နာဂတံ မုနိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဉာဏူပပန္နံ မုနိ နော ဝဒန္တိ။

ဥဒါဟု ဝေ ဇီဝိတေနူပပန္နန္တိ ဥဒါဟု အနေကဝိဝိဓအတိပရမဒုက္ကရကာရိကလူခဇီဝိတာနုယောဂေန ဥပေတံ သမုပေတံ ဥပါဂတံ သမုပါဂတံ ဥပပန္နံ သမုပပန္နံ သမန္နာဂတံ မုနိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဥဒါဟု ဝေ ဇီဝိတေနူပပန္နံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘သန္တိ လောကေ မုနယော, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဇနာ ဝဒန္တိ တယိဒံ ကထံသု၊

ဉာဏူပပန္နံ မုနိ နော ဝဒန္တိ, ဥဒါဟု ဝေ ဇီဝိတေနူပပန္န’’န္တိ။

၄၇။ န ဒိဋ္ဌိယာ န သုတိယာ န ဉာဏေန,

မုနီဓ နန္ဒ ကုသလာ ဝဒန္တိ၊

ဝိသေနိကတွာ [ဝိသေနိံကတွာ (က။) မဟာနိ။ ၆၈] အနီဃာ နိရာသာ, စရန္တိ ယေ တေ မုနယောတိ ဗြူမိ။

န ဒိဋ္ဌိယာ န သုတိယာ န ဉာဏေနာတိ။ န ဒိဋ္ဌိယာတိ န ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယာ။ န သုတိယာတိ န သုတသုဒ္ဓိယာ။ န ဉာဏေနာတိ နပိ အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏေန နပိ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန နပိ မိစ္ဆာဉာဏေနာတိ – န ဒိဋ္ဌိယာ န သုတိယာ န ဉာဏေန။

မုနီဓ နန္ဒ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ။ ကုသလာတိ ယေ တေ ခန္ဓကုသလာ ဓာတုကုသလာ အာယတနကုသလာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလာ သတိပဋ္ဌာနကုသလာ သမ္မပ္ပဓာနကုသလာ ဣဒ္ဓိပါဒကုသလာ ဣန္ဒြိယကုသလာ ဗလကုသလာ ဗောဇ္ဈင်္ဂကုသလာ မဂ္ဂကုသလာ ဖလကုသလာ နိဗ္ဗာနကုသလာ ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယာ ဝါ သုတသုဒ္ဓိယာ ဝါ အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏေန ဝါ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန ဝါ မိစ္ဆာဉာဏေန ဝါ ဒိဋ္ဌေန ဝါ သုတေန ဝါ ဥပေတံ သမုပေတံ ဥပါဂတံ သမုပါဂတံ ဥပပန္နံ သမုပပန္နံ သမန္နာဂတံ မုနိံ န ဝဒန္တိ န ကထေန္တိ န ဘဏန္တိ န ဒီပယန္တိ န ဝေါဟရန္တီတိ – မုနီဓ နန္ဒ ကုသလာ ဝဒန္တိ။

ဝိသေနိကတွာ အနီဃာ နိရာသာ, စရန္တိ ယေ တေ မုနယောတိ ဗြူမီတိ သေနာ ဝုစ္စတိ မာရသေနာ, ကာယဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, ဝစီဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, မနောဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, ရာဂေါ မာရသေနာ, ဒေါသော မာရသေနာ, မောဟော မာရသေနာ, ကောဓော…ပေ… ဥပနာဟော… မက္ခော… ပဠာသော… ဣဿာ… မစ္ဆရိယံ… မာယာ… သာဌေယျံ… ထမ္ဘော… သာရမ္ဘော… မာနော… အတိမာနော… မဒေါ… ပမာဒေါ… သဗ္ဗေ ကိလေသာ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ သဗ္ဗေ ဒရထာ သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ သဗ္ဗေ သန္တာပါ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ မာရသေနာ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ, ဒုတိယာ အရတိ ဝုစ္စတိ၊

တတိယာ ခုပ္ပိပါသာ တေ, စတုတ္ထီ တဏှာ ပဝုစ္စတိ။

‘‘ပဉ္စမံ ထိနမိဒ္ဓံ တေ, ဆဋ္ဌာ ဘီရူ ပဝုစ္စတိ၊

သတ္တမီ ဝိစိကိစ္ဆာ တေ, မက္ခော ထမ္ဘော တေ အဋ္ဌမော၊

လာဘော သိလောကော သက္ကာရော, မိစ္ဆာလဒ္ဓေါ စ ယော ယသော။

‘‘ယော စတ္တာနံ သမုက္ကံသေ, ပရေ စ အဝဇာနာတိ၊

ဧသာ နမုစိ တေ သေနာ [ဧသာ တေ နမုစိ သေနာ (သျာ။ က။) သု။ နိ။ ၄၄၁], ကဏှဿာဘိပ္ပဟာရိနီ၊

န နံ အသူရော ဇိနာတိ, ဇေတွာ စ လဘတေ သုခ’’န္တိ။

ယတော စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ သဗ္ဗာ စ မာရသေနာ သဗ္ဗေ စ ပဋိသေနိကရာ [ဝိသေနိံကတွာ (က။) မဟာနိ။ ၆၈] ကိလေသာ ဇိတာ စ ပရာဇိတာ စ ဘဂ္ဂါ ဝိပ္ပလုဂ္ဂါ [ဝိပ္ပလုဂ္ဂတာ (သျာ။) ပဿ မဟာနိ။ ၂၈] ပရမ္မုခါ, တေန ဝုစ္စန္တိ ဝိသေနိကတွာ။ အနီဃာတိ ရာဂေါ နီဃော, ဒေါသော နီဃော, မောဟော နီဃော, ကောဓော နီဃော, ဥပနာဟော နီဃော…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ နီဃာ။ ယေသံ ဧတေ နီဃာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ တေ ဝုစ္စန္တိ အနီဃာ။ နိရာသာတိ အာသာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဝိဇ္ဇာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ယေသံ ဧသာ အာသာ တဏှာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, တေ ဝုစ္စန္တိ နိရာသာ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ ဝိသေနိကတွာ အနီဃာ နိရာသာ, စရန္တိ ယေ တေ မုနယောတိ ဗြူမီတိ ယေ တေ ဝိသေနိကတွာဝ အနီဃာ စ နိရာသာ စ စရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တိ, တေ လောကေ မုနယောတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – ဝိသေနိကတွာ အနီဃာ နိရာသာ, စရန္တိ ယေ တေ မုနယောတိ ဗြူမိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘န ဒိဋ္ဌိယာ န သုတိယာ န ဉာဏေန, မုနီဓ နန္ဒ ကုသလာ ဝဒန္တိ၊

ဝိသေနိကတွာ အနီဃာ နိရာသာ, စရန္တိ ယေ တေ မုနယောတိ ဗြူမီ’’တိ။

၄၈။

ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

ကစ္စိဿု တေ ဘဂဝါ တတ္ထ ယတာ စရန္တာ, အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေတိ။ ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ။ သမဏာတိ ယေ ကေစိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂတာ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နာ။ ဗြာဟ္မဏာတိ ယေ ကေစိ ဘောဝါဒိကာတိ – ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ။ ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ…။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ နန္ဒောတိ။ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော။

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ ဒိဋ္ဌေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ သုတေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ ဒိဋ္ဌဿုတေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ သီလေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ ဝတေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ သီလဗ္ဗတေနာပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ အနေကဝိဓကောတူဟလမင်္ဂလေန [အနေကဝိဓဝတ္တ ကုတူဟလမင်္ဂလေန (သျာ။)] သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

ကစ္စိသု တေ ဘဂဝါ တတ္ထ ယတာ စရန္တာတိ။ ကစ္စိဿူတိ သံသယပုစ္ဆာ ဝိမတိပုစ္ဆာ ဒွေဠှကပုစ္ဆာ အနေကံသပုစ္ဆာ, ‘‘ဧဝံ နု ခေါ, န နု ခေါ, ကိံ နု ခေါ, ကထံ နု ခေါ’’တိ – ကစ္စိဿု။ တေတိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ကစ္စိဿု တေ ဘဂဝါ။ တတ္ထ ယတာ စရန္တာတိ။ တတ္ထာတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ။ ယတာတိ ယတ္တာ ပဋိယတ္တာ [ယတာ ပဋိယတာ (သျာ။)] ဂုတ္တာ ဂေါပိတာ ရက္ခိတာ သံဝုတာ။ စရန္တာတိ စရန္တာ ဝိဟရန္တာ ဣရိယန္တာ ဝတ္တေန္တာ ပါလေန္တာ ယပေန္တာ ယာပေန္တာတိ – ကစ္စိဿု တေ ဘဂဝါ တတ္ထ ယတာ စရန္တာ။

အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသာတိ ဇာတိဇရာမရဏံ အတရိံသု ဥတ္တရိံသု ပတရိံသု သမတိက္ကမိံသု ဝီတိဝတ္တိံသု။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ – မာရိသာတိ – အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ, ကထယဿု မေတိ ပုစ္ဆာမိ တံ။ ဘဂဝါတိ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

‘‘ကစ္စိဿု တေ ဘဂဝါ တတ္ထ ယတာ စရန္တာ,

အတာရု ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ။

၄၉။

ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [နန္ဒာတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

ကိဉ္စာပိ တေ တတ္ထ ယတာ စရန္တိ, နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။

ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေတိ။ ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ။ သမဏာတိ ယေ ကေစိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂတာ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နာ။ ဗြာဟ္မဏာတိ ယေ ကေစိ ဘောဝါဒိကာတိ – ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ။ နန္ဒာတိ ဘဂဝါတိ။ နန္ဒာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – နန္ဒာတိ ဘဂဝါ။

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ ဒိဋ္ဌေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ သုတေနပိ သုဒ္ဓိံ…ပေ… ဒိဋ္ဌဿုတေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ သီလေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ ဝတေနပိ သုဒ္ဓိံ…ပေ… ဝေါဟရန္တိ၊ သီလဗ္ဗတေနာပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ အနေကဝိဓကောတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

ကိဉ္စာပိ တေ တတ္ထ ယတာ စရန္တီတိ။ ကိဉ္စာပီတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ကိဉ္စာပီတိ။ တေတိ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ။ တတ္ထာတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ။ ယတာတိ ယတ္တာ ပဋိယတ္တာ ဂုတ္တာ ဂေါပိတာ ရက္ခိတာ သံဝုတာ။ စရန္တီတိ စရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တီတိ – ကိဉ္စာပိ တေ တတ္ထ ယတာ စရန္တိ။

နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီတိ ဇာတိဇရာမရဏံ န တရိံသု န ဥတ္တရိံသု န ပတရိံသု န သမတိက္ကမိံသု န ဝီတိဝတ္တိံသု, ဇာတိဇရာမရဏာ အနိက္ခန္တာ အနိဿဋာ အနတိက္ကန္တာ အသမတိက္ကန္တာ အဝီတိဝတ္တာ, အန္တောဇာတိဇရာမရဏေ ပရိဝတ္တေန္တိ, အန္တောသံသာရပထေ ပရိဝတ္တေန္တိ, ဇာတိယာ အနုဂတာ, ဇရာယ အနုသဋာ, ဗျာဓိနာ အဘိဘူတာ, မရဏေန အဗ္ဘာဟတာ အတာဏာ အလေဏာ အသရဏာ အသရဏီဘူတာတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [နန္ဒာတိ ဘဂဝါ]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

ကိဉ္စာပိ တေ တတ္ထ ယတာ စရန္တိ, နာတရိံသု ဇာတိဇရန္တိ ဗြူမီ’’တိ။

၅၀။

ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

တေ စေ မုနီ ဗြူသိ အနောဃတိဏ္ဏေ, အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ၊

အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေတိ။ ယေ ကေစီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ – ယေ ကေစီတိ။ သမဏာတိ ယေ ကေစိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂတာ ပရိဗ္ဗာဇကသမာပန္နာ။ ဗြာဟ္မဏာတိ ယေ ကေစိ ဘောဝါဒိကာတိ – ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ။ ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော။

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ ဒိဋ္ဌေနပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ သုတေနာပိ သုဒ္ဓိံ…ပေ… ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ သီလေနာပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ၊ ဝတေနာပိ သုဒ္ဓိံ…ပေ… ဝေါဟရန္တိ၊ သီလဗ္ဗတေနာပိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိန္တိ အနေကဝိဓကောတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

တေ စေ မုနီ ဗြူသိ အနောဃတိဏ္ဏေတိ။ တေ စေတိ ဒိဋ္ဌိဂတိကေ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ ဗြူသိ အနောဃတိဏ္ဏေတိ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ အတိဏ္ဏေ အနတိက္ကန္တေ အသမတိက္ကန္တေ အဝီတိဝတ္တေ အန္တောဇာတိဇရာမရဏေ ပရိဝတ္တေန္တေ အန္တောသံသာရပထေ ပရိဝတ္တေန္တေ ဇာတိယာ အနုဂတေ ဇရာယ အနုသဋေ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတေ မရဏေန အဗ္ဘာဟတေ အတာဏေ အလေဏေ အသရဏေ အသရဏီဘူတေ။ ဗြူသီတိ ဗြူသိ အာစိက္ခသိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရသိ ဝိဘဇသိ ဥတ္တာနီကရောသိ ပကာသေသီတိ – တေ စေ မုနီ ဗြူသိ အနောဃတိဏ္ဏေ။

အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသာတိ အထ ကော ဧသော သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဇာတိဇရာမရဏံ အတရိ ဥတ္တရိ ပတရိ သမတိက္ကမိ ဝီတိဝတ္တယိ။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ, အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ။

ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ။ ပုစ္ဆာမိ တန္တိ ပုစ္ဆာမိ တံ ယာစာမိ တံ အဇ္ဈေသာမိ တံ ပသာဒေမိ တံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယေ ကေစိမေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [ဣစ္စာယသ္မာ နန္ဒော]

ဒိဋ္ဌဿုတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ၊

သီလဗ္ဗတေနာပိ ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ, အနေကရူပေန ဝဒန္တိ သုဒ္ဓိံ။

တေ စေ မုနီ ဗြူသိ အနောဃတိဏ္ဏေ, အထ ကော စရဟိ ဒေဝမနုဿလောကေ၊

အတာရိ ဇာတိဉ္စ ဇရဉ္စ မာရိသ, ပုစ္ဆာမိ တံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ။

၅၁။

နာဟံ သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [နန္ဒာတိ ဘဂဝါ]

ဇာတိဇရာယ နိဝုတာတိ ဗြူမိ၊

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ, တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ [အနာသဝါ ယေ (သျာ။ က။)] ၊

တေ ဝေ နရာ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမိ။

နာဟံ သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, နန္ဒာတိ ဘဂဝါ ဇာတိဇရာယ နိဝုတာတိ ဗြူမီတိ နာဟံ, နန္ဒ, သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဇာတိဇရာယ အာဝုတာ နိဝုတာ ဩဝုတာ ပိဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ ပဋိကုဇ္ဇိတာတိ ဝဒါမိ။ အတ္ထိ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ယေသံ ဇာတိ စ ဇရာမရဏဉ္စ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – နာဟံ သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ နန္ဒာတိ ဘဂဝါ ဇာတိဇရာယ နိဝုတာတိ ဗြူမိ။

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗန္တိ ယေ သဗ္ဗာ ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယော ပဟာယ ဇဟိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာ။ ယေ သဗ္ဗာ သုတသုဒ္ဓိယော ပဟာယ…ပေ… ယေ သဗ္ဗာ မုတသုဒ္ဓိယော ပဟာယ, ယေ သဗ္ဗာ ဒိဋ္ဌသုတမုတသုဒ္ဓိယော ပဟာယ ယေ သဗ္ဗာ သီလသုဒ္ဓိယော ပဟာယ, ယေ သဗ္ဗာ ဝတသုဒ္ဓိယော ပဟာယ, ယေ သဗ္ဗာ သီလဗ္ဗတသုဒ္ဓိယော ပဟာယ ဇဟိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗန္တိ အနေကဝိဓကောတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပဟာယ ဇဟိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါ သေ, တေ ဝေ နရာ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမီတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ။ တဏှံ ပရိညာယာတိ တဏှံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ – ဉာတပရိညာယ, တီရဏပရိညာယ, ပဟာနပရိညာယ။ ကတမာ ဉာတပရိညာ? တဏှံ ဇာနာတိ [ပဇာနာတိ (သျာ။) ပရိဇာနာတိ (က။) မဟာနိ။ ၁၃] ‘‘အယံ ရူပတဏှာ, အယံ သဒ္ဒတဏှာ, အယံ ဂန္ဓတဏှာ, အယံ ရသတဏှာ, အယံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ, အယံ ဓမ္မတဏှာ’’တိ ဇာနာတိ ပဿတိ – အယံ ဉာတပရိညာ။

ကတမာ တီရဏပရိညာ? ဧဝံ ဉာတံ ကတွာ တဏှံ တီရေတိ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော…ပေ… နိဿရဏတော တီရေတိ – အယံ တီရဏပရိညာ။

ကတမာ ပဟာနပရိညာ? ဧဝံ တီရယိတွာ တဏှံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, တဏှာယ ဆန္ဒရာဂေါ တံ ပဇဟထ။ ဧဝံ သာ တဏှာ ပဟီနာ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ’’။ အယံ ပဟာနပရိညာ။ တဏှံ ပရိညာယာတိ တဏှံ ဣမာဟိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ။ အနာသဝါတိ စတ္တာရော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ။ ယေသံ ဣမေ အာသဝါ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ, တေ ဝုစ္စန္တိ အနာသဝါ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ – တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါ။

တေ ဝေ နရာ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမီတိ ယေ တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါ, တေ ကာမောဃံ တိဏ္ဏာ ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏာ ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏာ အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏာ သဗ္ဗသံသာရပထံ တိဏ္ဏာ ဥတ္တိဏ္ဏာ နိတ္တိဏ္ဏာ အတိက္ကန္တာ သမတိက္ကန္တာ ဝီတိဝတ္တာတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ တေ ဝေ နရာ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘နာဟံ သဗ္ဗေ သမဏဗြာဟ္မဏာသေ, [နန္ဒာတိ ဘဂဝါ]

ဇာတိဇရာယ နိဝုတာတိ ဗြူမိ၊

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ, တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ၊

တေ ဝေ နရာ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမီ’’တိ။

၅၂။ ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော, သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ, တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ၊

အဟမ္ပိ တေ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမိ။

ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနောတိ။ ဧတန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ နန္ဒာမိ အဘိနန္ဒာမိ မောဒါမိ အနုမောဒါမိ ဣစ္ဆာမိ သာဒိယာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ အဘိဇပ္ပါမိ။ မဟေသိနောတိ ကိံ မဟေသိ ဘဂဝါ? မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ မဟေသိ…ပေ… ကဟံ နရာသဘောတိ မဟေသီတိ – ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော။

သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ။ သုကိတ္တိတန္တိ သုကိတ္တိတံ သုအာစိက္ခိတံ [သွာစိက္ခိတံ (က။)] သုဒေသိတံ သုပညပိတံ သုပဋ္ဌပိတံ သုဝိဝဋံ သုဝိဘတ္တံ သုဥတ္တာနီကတံ သုပကာသိတံ။ ဂေါတမနူပဓီကန္တိ ဥပဓီ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ။ ဥပဓိပ္ပဟာနံ ဥပဓိဝူပသမံ ဥပဓိနိဿဂ္ဂံ ဥပဓိပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ။

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗန္တိ ယေ သဗ္ဗာ ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယော ပဟာယ ဇဟိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာ။ ယေ သဗ္ဗာ သုတသုဒ္ဓိယော…ပေ… ယေ သဗ္ဗာ မုတသုဒ္ဓိယော… ယေ သဗ္ဗာ ဒိဋ္ဌသုတမုတသုဒ္ဓိယော… ယေ သဗ္ဗာ သီလသုဒ္ဓိယော… ယေ သဗ္ဗာ ဝတသုဒ္ဓိယော… ယေ သဗ္ဗာ သီလဗ္ဗတသုဒ္ဓိယော ပဟာယ ဇဟိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗန္တိ အနေကဝိဓကောတူဟလမင်္ဂလေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပဟာယ ဇဟိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ, အဟမ္ပိ တေ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမီတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ။ တဏှံ ပရိညာယာတိ တဏှံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ – ဉာတပရိညာယ, တီရဏပရိညာယ [တိရဏပရိညာယ (သျာ။)], ပဟာနပရိညာယ။ ကတမာ ဉာတပရိညာ? တဏှံ ဇာနာတိ – အယံ ရူပတဏှာ, အယံ သဒ္ဒတဏှာ, အယံ ဂန္ဓတဏှာ, အယံ ရသတဏှာ, အယံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ, အယံ ဓမ္မတဏှာတိ ဇာနာတိ ပဿတိ – အယံ ဉာတပရိညာ။

ကတမာ တီရဏပရိညာ? ဧဝံ ဉာတံ ကတွာ တဏှံ တီရေတိ [တိရေတိ (သျာ။)] အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော ဤတိတော ဥပဒ္ဒဝတော ဘယတော ဥပသဂ္ဂတော စလတော ပဘင်္ဂုတော အဒ္ဓုဝတော အတာဏတော အလေဏတော အသရဏတော အသရဏီဘူတတော ရိတ္တတော တုစ္ဆတော သုညတော အနတ္တတော အာဒီနဝတော ဝိပရိဏာမဓမ္မတော အသာရကတော အဃမူလတော ဝဓကတော ဝိဘဝတော သာသဝတော သင်္ခတတော မာရာမိသတော ဇာတိဓမ္မတော ဇရာဓမ္မတော ဗျာဓိဓမ္မတော မရဏဓမ္မတော သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မတော သံကိလေသဓမ္မတော သမုဒယတော အတ္ထင်္ဂမတော အဿာဒတော အာဒီနဝတော နိဿရဏတော တီရေတိ – အယံ တီရဏပရိညာ။

ကတမာ ပဟာနပရိညာ? ဧဝံ တီရယိတွာ တဏှံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ – အယံ ပဟာနပရိညာ။

တဏှံ ပရိညာယာတိ တဏှံ ဣမာဟိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ။ အနာသဝါတိ စတ္တာရော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ။ ယေသံ ဣမေ အာသဝါ ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ, တေ ဝုစ္စန္တိ အနာသဝါ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ, အဟမ္ပိ တေ ဩဃတိဏ္ဏာတိ။ ဗြူမီတိ ယေ တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါ, အဟမ္ပိ တေ ကာမောဃံ တိဏ္ဏာ ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏာ ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏာ အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏာ သဗ္ဗသံသာရပထံ တိဏ္ဏာ ဥတ္တိဏ္ဏာ နိတ္တိဏ္ဏာ အတိက္ကန္တာ သမတိက္ကန္တာ ဝီတိဝတ္တာတိ ဗြူမိ ဝဒါမိတိ – တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ, အဟမ္ပိ တေ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမိ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဧတာဘိနန္ဒာမိ ဝစော မဟေသိနော, သုကိတ္တိတံ ဂေါတမနူပဓီကံ၊

ယေ သီဓ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဝါပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ။

အနေကရူပမ္ပိ ပဟာယ သဗ္ဗံ, တဏှံ ပရိညာယ အနာသဝါသေ၊

အဟမ္ပိ တေ ဩဃတိဏ္ဏာတိ ဗြူမီ’’တိ။

နန္ဒမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော သတ္တမော။

၈။ ဟေမကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၅၃။

ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု, [ဣစ္စာယသ္မာ ဟေမကော]

ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ၊

ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ, သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ၊

သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ, နာဟံ တတ္ထ အဘိရမိံ။

ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသူတိ ယော စ ဗာဝရီ ဗြာဟ္မဏော ယေ စညေ တဿ အာစရိယာ, တေ သကံ ဒိဋ္ဌိံ သကံ ခန္တိံ သကံ ရုစိံ သကံ လဒ္ဓိံ သကံ အဇ္ဈာသယံ သကံ အဓိပ္ပါယံ ဗျာကံသု အာစိက္ခိံသု ဒေသယိံသု ပညပိံသု ပဋ္ဌပိံသု ဝိဝရိံသု ဝိဘဇိံသု ဥတ္တာနီအကံသု ပကာသေသုန္တိ – ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု။ ဣစ္စာယသ္မာ ဟေမကောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣစ္စာတိ။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ ဟေမကောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဟေမကော။

ဟုရံ ဂေါတမသာသနာတိ ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ ပရံ ဂေါတမသာသနာ ပုရေ ဂေါတမသာသနာ ပဌမတရံ ဂေါတမသာသနာ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဇိနသာသနာ တထာဂတသာသနာ [တထာဂတသာသနာ ဒေဝသာသနာ (က။)] အရဟန္တသာသနာတိ – ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ။

ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ ကိရ အာသိ, ဧဝံ ကိရ ဘဝိဿတီတိ – ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ။

သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟန္တိ သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ ဣတိကိရာယ ပရံပရာယ ပိဋကသမ္ပဒါယ တက္ကဟေတု နယဟေတု အာကာရပရိဝိတက္ကေန ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ န သာမံ သယမဘိညာတံ န အတ္တပစ္စက္ခဓမ္မံ ကထယိံသူတိ – သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ။

သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနန္တိ သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ ဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ သင်္ကပ္ပဝဍ္ဎနံ ကာမဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဗျာပါဒဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဝိဟိံသာဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဉာတိဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ဇနပဒဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ အမရာဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ ပရာနုဒယတာပဋိသံယုတ္တဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ လာဘသက္ကာရသိလောကပဋိသံယုတ္တဝိတက္ကဝဍ္ဎနံ အနဝညတ္တိပဋိသံယုတ္တဝိတက္ကဝဍ္ဎနန္တိ – သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ။

နာဟံ တတ္ထ အဘိရမိန္တိ နာဟံ တတ္ထ အဘိရမိံ န ဝိန္ဒိံ နာဓိဂစ္ဆိံ န ပဋိလဘိန္တိ – နာဟံ တတ္ထ အဘိရမိံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယေ မေ ပုဗ္ဗေ ဝိယာကံသု, [ဣစ္စာယသ္မာ ဟေမကော]

ဟုရံ ဂေါတမသာသနာ၊

ဣစ္စာသိ ဣတိ ဘဝိဿတိ, သဗ္ဗံ တံ ဣတိဟီတိဟံ၊

သဗ္ဗံ တံ တက္ကဝဍ္ဎနံ, နာဟံ တတ္ထ အဘိရမိ’’န္တိ။

၅၄။ တွဉ္စ မေ ဓမ္မမက္ခာဟိ, တဏှာနိဂ္ဃါတနံ မုနိ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။

တွဉ္စ မေ ဓမ္မမက္ခာဟီတိ။ တွန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ။ ဓမ္မမက္ခာဟီတိ။ ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အက္ခာဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – တွဉ္စ မေ ဓမ္မမက္ခာဟိ။

တဏှာနိဂ္ဃါတနံ မုနီတိ။ တဏှာတိ – ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ တဏှာနိဂ္ဃါတနံ တဏှာပဟာနံ တဏှာဝူပသမံ တဏှာပဋိနိဿဂ္ဂံ တဏှာပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနီတိ – တဏှာနိဂ္ဃါတနံ မုနိ။

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရန္တိ ယံ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ…ပေ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဝိဒိတံ ကတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတော။ စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တောတိ – ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ။

တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ…ပေ… ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။ တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရေယျံ ဥတ္တရေယျံ ပတရေယျံ သမတိက္ကမေယျံ ဝီတိဝတ္တေယျန္တိ – တရေ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘တွဉ္စ မေ ဓမ္မမက္ခာဟိ, တဏှာနိဂ္ဃါတနံ မုနိ၊

ယံ ဝိဒိတွာ သတော စရံ, တရေ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

၅၅။ ဣဓ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတေသု, ပိယရူပေသု ဟေမက၊

ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနံ, နိဗ္ဗာနပဒမစ္စုတံ။

ဣဓ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတေသူတိ။ ဒိဋ္ဌန္တိ စက္ခုနာ ဒိဋ္ဌံ၊ သုတန္တိ သောတေန သုတံ၊ မုတန္တိ ဃာနေန ဃာယိတံ ဇိဝှါယ သာယိတံ ကာယေန ဖုဋ္ဌံ၊ ဝိညာတန္တိ မနသာ ဝိညာတန္တိ – ဣဓ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတေသု။

ပိယရူပေသု ဟေမကာတိ ကိဉ္စ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ? စက္ခု [စက္ခုံ (သျာ။ က။)] လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, သောတံ လောကေ…ပေ… ဃာနံ လောကေ… ဇိဝှါ လောကေ… ကာယော လောကေ… မနော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ရူပါ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, သဒ္ဒါ လောကေ… ဂန္ဓာ လောကေ… ရသာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လောကေ… ဓမ္မာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ စက္ခုဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, သောတဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ဃာနဝိညာဏံ လောကေ… ဇိဝှါဝိညာဏံ လောကေ… ကာယဝိညာဏံ လောကေ… မနောဝိညာဏံ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, စက္ခုသမ္ဖဿော လောကေ… သောတသမ္ဖဿော လောကေ… ဃာနသမ္ဖဿော လောကေ… ဇိဝှါသမ္ဖဿော လောကေ… ကာယသမ္ဖဿော လောကေ… မနောသမ္ဖဿော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ… သောတသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ… ဃာနသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ… ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ… ကာယသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ… မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ရူပသညာ လောကေ… သဒ္ဒသညာ လောကေ… ဂန္ဓသညာ လောကေ… ရသသညာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ လောကေ… ဓမ္မသညာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, ရူပသဉ္စေတနာ လောကေ… သဒ္ဒသဉ္စေတနာ လောကေ… ဂန္ဓသဉ္စေတနာ လောကေ… ရသသဉ္စေတနာ လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသဉ္စေတနာ လောကေ… ဓမ္မသဉ္စေတနာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ရူပတဏှာ လောကေ… သဒ္ဒတဏှာ လောကေ… ဂန္ဓတဏှာ လောကေ… ရသတဏှာ လောကေ … ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ လောကေ… ဓမ္မတဏှာ လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ရူပဝိတက္ကော လောကေ… သဒ္ဒဝိတက္ကော လောကေ… ဂန္ဓဝိတက္ကော လောကေ… ရသဝိတက္ကော လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက္ကော လောကေ… ဓမ္မဝိတက္ကော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ၊ ရူပဝိစာရော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပံ, သဒ္ဒဝိစာရော လောကေ… ဂန္ဓဝိစာရော လောကေ… ရသဝိစာရော လောကေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရော လောကေ… ဓမ္မဝိစာရော လောကေ ပိယရူပံ သာတရူပန္တိ – ပိယရူပေသု ဟေမက။

ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနန္တိ။ ဆန္ဒရာဂေါတိ ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသိနေဟော ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။ ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနန္တိ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ ဆန္ဒရာဂဝူပသမံ ဆန္ဒရာဂပဋိနိဿဂ္ဂံ ဆန္ဒရာဂပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနံ။

နိဗ္ဗာနပဒမစ္စုတန္တိ နိဗ္ဗာနပဒံ တာဏပဒံ လေဏပဒံ သရဏပဒံ အဘယပဒံ။ အစ္စုတန္တိ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတံ အဝိပရိဏာမဓမ္မန္တိ – နိဗ္ဗာနပဒမစ္စုတံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဣဓ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတေသု, ပိယရူပေသု ဟေမက၊

ဆန္ဒရာဂဝိနောဒနံ, နိဗ္ဗာနပဒမစ္စုတ’’န္တိ။

၅၆။ ဧတဒညာယ ယေ သတာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ၊

ဥပသန္တာ စ တေ သဒါ, တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။

ဧတဒညာယ ယေ သတာတိ။ ဧတန္တိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ အညာယာတိ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ ယေတိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ သတာတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတာ – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝိတတ္တာ သတာ…ပေ… တေ ဝုစ္စန္တိ သတာတိ – ဧတဒညာယ ယေ သတာ။

ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာတိ။ ဒိဋ္ဌဓမ္မာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ တီရိတဓမ္မာ ဝိဘူတဓမ္မာ ဝိဘာဝိတဓမ္မာ။ ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ တီရိတဓမ္မာ ဝိဘူတဓမ္မာ ဝိဘာဝိတဓမ္မာ။ အဘိနိဗ္ဗုတာတိ ရာဂဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတာ, ဒေါသဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတာ, မောဟဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတာ, ကောဓဿ…ပေ… ဥပနာဟဿ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တတ္တာ သမိတတ္တာ ဝူပသမိတတ္တာ နိဇ္ဈာတတ္တာ နိဗ္ဗုတတ္တာ ဝိဂတတ္တာ ပဋိပ္ပသဒ္ဓတ္တာ သန္တာ ဥပသန္တာ ဝူပသန္တာ နိဗ္ဗုတာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါတိ – ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ။

ဥပသန္တာ စ တေ သဒါတိ။ ဥပသန္တာတိ ရာဂဿ ဥပသမိတတ္တာ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ ဥပသန္တာ…ပေ… ဒေါသဿ… မောဟဿ… ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တတ္တာ သမိတတ္တာ ဝူပသမိတတ္တာ နိဇ္ဈာတတ္တာ နိဗ္ဗုတတ္တာ ဝိဂတတ္တာ ပဋိပ္ပသဒ္ဓတ္တာ သန္တာ ဥပသန္တာ ဝူပသန္တာ နိဗ္ဗုတာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါတိ ဥပသန္တာ။ တေတိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ သဒါတိ သဒါ သဗ္ဗကာလံ နိစ္စကာလံ ဓုဝကာလံ သတတံ သမိတံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခံ ဥဒကူမိကဇာတံ အဝီစိသန္တတိသဟိတံ ဖဿိတံ ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပုရိမယာမံ မဇ္ဈိမယာမံ ပစ္ဆိမယာမံ ကာဠေ ဇုဏှေ ဝဿေ ဟေမန္တေ ဂိမှေ ပုရိမေ ဝယောခန္ဓေ မဇ္ဈိမေ ဝယောခန္ဓေ ပစ္ဆိမေ ဝယောခန္ဓေတိ – ဥပသန္တာ စ တေ သဒါ။

တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ…ပေ… ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေ။ တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိကန္တိ လောကေ ဝေသာ ဝိသတ္တိကာ လောကေ ဝေတံ ဝိသတ္တိကံ တိဏ္ဏာ ဥတ္တိဏ္ဏာ နိတ္ထိဏ္ဏာ အတိက္ကန္တာ သမတိက္ကန္တာ ဝီတိဝတ္တာတိ – တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိကံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧတဒညာယ ယေ သတာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ၊

ဥပသန္တာ စ တေ သဒါ, တိဏ္ဏာ လောကေ ဝိသတ္တိက’’န္တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ဟေမကမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော အဋ္ဌမော။

၉။ တောဒေယျမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၅၇။

ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ, [ဣစ္စာယသ္မာ တောဒေယျော]

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော, ဝိမောက္ခော တဿ ကီဒိသော။

ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တီတိ ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ န သံဝသန္တိ န အာဝသန္တိ န ပရိဝသန္တီတိ – ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ။ ဣစ္စာယသ္မာ တောဒေယျောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣစ္စာတိ။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ တောဒေယျောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ တောဒေယျော။

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတီတိ တဏှာ ယဿ နတ္ထိ န သတိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ။

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏောတိ ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော နိတ္ထိဏ္ဏော အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တောတိ – ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော။

ဝိမောက္ခော တဿ ကီဒိသောတိ ဝိမောက္ခော တဿ ကီဒိသော ကိံသဏ္ဌိတော ကိံပကာရော ကိံပဋိဘာဂေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဝိမောက္ခံ ပုစ္ဆတီတိ – ဝိမောက္ခော တဿ ကီဒိသော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ, [ဣစ္စာယသ္မာ တောဒေယျော]

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော, ဝိမောက္ခော တဿ ကီဒိသော’’တိ။

၅၈။

ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ, [တောဒေယျာတိ ဘဂဝါ]

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော, ဝိမောက္ခော တဿ နာပရော။

ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တီတိ။ ယသ္မိန္တိ ယသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အရဟန္တေ ခီဏာသဝေ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တီတိ ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ န သံဝသန္တိ န အာဝသန္တိ န ပရိဝသန္တီတိ – ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ။

တောဒေယျာတိ ဘဂဝါတိ။ တောဒေယျာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – တောဒေယျာတိ ဘဂဝါ။

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတီတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ။ ယဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတီတိ တဏှာ ယဿ နတ္ထိ န သတိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ။

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏောတိ ကထံကထာ ဝုစ္စတိ ဝိစိကိစ္ဆာ။ ဒုက္ခေ ကင်္ခါ…ပေ… ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ မနောဝိလေခေါ။ ယောတိ ယော သော အရဟံ ခီဏာသဝေါ။ ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏောတိ ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော နိတ္ထိဏ္ဏော အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တောတိ – ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော။

ဝိမောက္ခော တဿ နာပရောတိ နတ္ထိ တဿ အပရော ဝိမောက္ခော။ ယေန ဝိမောက္ခေန ဝိမုစ္စေယျ ဝိမုတ္တော သော။ ကတံ တဿ ဝိမောက္ခေန ကရဏီယန္တိ – ဝိမောက္ခော တဿ နာပရော။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယသ္မိံ ကာမာ န ဝသန္တိ, [တောဒေယျာတိ ဘဂဝါ]

တဏှာ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကထံကထာ စ ယော တိဏ္ဏော, ဝိမောက္ခော တဿ နာပရော’’တိ။

၅၉။ နိရာသသော သော ဥဒ အာသသာနော, ပညာဏဝါ သော ဥဒ ပညကပ္ပီ၊

မုနိံ အဟံ သက္က ယထာ ဝိဇညံ, တံ မေ ဝိယာစိက္ခ သမန္တစက္ခု။

နိရာသသော သော ဥဒ အာသသာနောတိ နိတ္တဏှော သော, ဥဒါဟု သတဏှော ရူပေ အာသီသတိ [အာသိံသတိ (သျာ။)], သဒ္ဒေ…ပေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ကုလံ… ဂဏံ… အာဝါသံ… လာဘံ… ယသံ… ပသံသံ… သုခံ… စီဝရံ… ပိဏ္ဍပါတံ… သေနာသနံ… ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ… ကာမဓာတုံ … ရူပဓာတုံ… အရူပဓာတုံ… ကာမဘဝံ… ရူပဘဝံ… အရူပဘဝံ… သညာဘဝံ… အသညာဘဝံ… နေဝသညာနာသညာဘဝံ… ဧကဝေါကာရဘဝံ… စတုဝေါကာရဘဝံ… ပဉ္စဝေါကာရဘဝံ… အတီတံ… အနာဂတံ… ပစ္စုပ္ပန္နံ… ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ အာသီသတိ သာဒိယတိ ပတ္ထေတိ ပိဟေတိ အဘိဇပ္ပတီတိ – နိရာသသော သော ဥဒ အာသသာနော။

ပညာဏဝါ သော ဥဒ ပညကပ္ပီတိ။ ပညာဏဝါ သောတိ ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ ဥဒ ပညကပ္ပီတိ ဥဒါဟု အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏေန ဝါ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန ဝါ မိစ္ဆာဉာဏေန ဝါ တဏှာကပ္ပံ ဝါ ဒိဋ္ဌိကပ္ပံ ဝါ ကပ္ပေတိ ဇနေတိ သဉ္ဇနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – ပညာဏဝါ သော ဥဒ ပညကပ္ပီ။

မုနိံ အဟံ သက္က ယထာ ဝိဇညန္တိ။ သက္ကာတိ သက္ကော ဘဂဝါ။ သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ တဿိမာနိ ဓနာနိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ ဟိရိဓနံ ဩတ္တပ္ပဓနံ သုတဓနံ စာဂဓနံ ပညာဓနံ သတိပဋ္ဌာနဓနံ သမ္မပ္ပဓာနဓနံ ဣဒ္ဓိပါဒဓနံ ဣန္ဒြိယဓနံ ဗလဓနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဓနံ မဂ္ဂဓနံ ဖလဓနံ နိဗ္ဗာနဓနန္တိ။ တေဟိ အနေကဝိဓေဟိ ဓနရတနေဟိ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, ပဟု ဝိသဝီ အလမတ္တော သူရော ဝီရော ဝိက္ကန္တော အဘီရူ အစ္ဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသောတိပိ သက္ကော။ မုနိံ အဟံ သက္က ယထာ ဝိဇညန္တိ သက္က ယထာဟံ မုနိံ ဇာနေယျံ အာဇာနေယျံ ဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျန္တိ – မုနိံ အဟံ သက္က ယထာ ဝိဇညံ။

တံ မေ ဝိယာစိက္ခ သမန္တစက္ခူတိ။ တန္တိ ယံ ပုစ္ဆာမိ ယံ ယာစာမိ ယံ အဇ္ဈေသာမိ ယံ ပသာဒေမိ။ ဝိယာစိက္ခာတိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ သမန္တစက္ခူတိ သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ…ပေ… တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူတိ – တံ မေ ဝိယာစိက္ခ သမန္တစက္ခု။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘နိရာသသော သော ဥဒ အာသသာနော, ပညာဏဝါ သော ဥဒ ပညကပ္ပီ၊

မုနိံ အဟံ သက္က ယထာ ဝိဇညံ, တံ မေ ဝိယာစိက္ခ သမန္တစက္ခူ’’တိ။

၆၀။ နိရာသသော သော န စ အာသသာနော, ပညာဏဝါ သော န စ ပညကပ္ပီ၊

ဧဝမ္ပိ တောဒေယျ မုနိံ ဝိဇာန, အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ။

နိရာသသော သော န စ အာသသာနောတိ နိတ္တဏှော သော။ န သော သတဏှော ရူပေ နာသီသတိ။ သဒ္ဒေ…ပေ… ဂန္ဓေ… ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ နာသီသတိ န ဣစ္ဆတိ န သာဒိယတိ န ပတ္ထေတိ န ပိဟေတိ နာဘိဇပ္ပတီတိ – နိရာသသော သော န စ အာသသာနော။

ပညာဏဝါ သော န စ ပညကပ္ပီတိ။ ပညာဏဝါတိ ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ န စ ပညကပ္ပီတိ အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏေန ဝါ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန ဝါ မိစ္ဆာဉာဏေန ဝါ တဏှာကပ္ပံ ဝါ န ကပ္ပေတိ ဒိဋ္ဌိကပ္ပံ ဝါ န ကပ္ပေတိ န ဇနေတိ န သဉ္ဇနေတိ န နိဗ္ဗတ္တေတိ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – ပညာဏဝါ သော န စ ပညကပ္ပီ။

ဧဝမ္ပိ တောဒေယျ မုနိံ ဝိဇာနာတိ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ ဧဝမ္ပိ တောဒေယျ မုနိံ ဝိဇာနာတိ တောဒေယျ, ဧဝံ မုနိံ ဇာန ပဋိဇာန ပဋိဝိဇာန ပဋိဝိဇ္ဈာတိ – ဧဝမ္ပိ တောဒေယျ မုနိံ ဝိဇာန။

အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တန္တိ။ အကိဉ္စနန္တိ ရာဂကိဉ္စနံ ဒေါသကိဉ္စနံ မောဟကိဉ္စနံ မာနကိဉ္စနံ ဒိဋ္ဌိကိဉ္စနံ ကိလေသကိဉ္စနံ ဒုစ္စရိတကိဉ္စနံ။ ယဿေတာနိ [ယဿေတေ (သျာ။)] ကိဉ္စနာနိ [ကိဉ္စနာ (သျာ။)] ပဟီနာနိ သမုစ္ဆိန္နာနိ ဝူပသန္တာနိ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါနိ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာနိ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာနိ, သော ဝုစ္စတိ အကိဉ္စနော။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဘဝါတိ ဒွေ ဘဝါ – ကမ္မဘဝေါ စ ပဋိသန္ဓိကော စ ပုနဗ္ဘဝေါ…ပေ… အယံ ပဋိသန္ဓိကော ပုနဗ္ဘဝေါ။

အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တန္တိ အကိဉ္စနံ ပုဂ္ဂလံ ကာမေ စ ဘဝေ စ အသတ္တံ အလဂ္ဂံ အလဂ္ဂိတံ အပလိဗုဒ္ဓံ နိက္ခန္တံ နိဿဋံ ဝိပ္ပမုတ္တံ ဝိသညုတ္တံ ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရန္တန္တိ – အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘နိရာသသော သော န စ အာသသာနော, ပညာဏဝါ သော န စ ပညကပ္ပီ၊

ဧဝမ္ပိ တောဒေယျ မုနိံ ဝိဇာန, အကိဉ္စနံ ကာမဘဝေ အသတ္တန္တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

တောဒေယျမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော နဝမော။

၁၀။ ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၆၁။

မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပေါ]

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ၊

ဇရာမစ္စုပရေတာနံ, ဒီပံ ပဗြူဟိ မာရိသ၊

တွဉ္စ မေ ဒီပမက္ခာဟိ, ယထာယိဒံ နာပရံ သိယာ။

မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတန္တိ သရော ဝုစ္စတိ သံသာရော အာဂမနံ ဂမနံ ဂမနာဂမနံ ကာလံ ဂတိ ဘဝါဘဝေါ စုတိ စ ဥပပတ္တိ စ နိဗ္ဗတ္တိ စ ဘေဒေါ စ ဇာတိ စ ဇရာ စ မရဏဉ္စ။ သံသာရဿ ပုရိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ, ပစ္ဆိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ၊ မဇ္ဈေဝ သံသာရေ သတ္တာ ဌိတာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။

ကထံ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ? ဧတ္တကာ ဇာတိယော ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိသတာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာ ဇာတိကောဋိယော ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိကောဋိသတာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိကောဋိသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ, ဟေဝံ နတ္ထိ။ ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိကောဋိသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။

ဧတ္တကာနိ ဝဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာ ဝဿကောဋိယော ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿကောဋိသတာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿကောဋိသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဝဿကောဋိသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။

ဧတ္တကာနိ ကပ္ပါနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာ ကပ္ပကောဋိယော ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပကောဋိသတာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပကောဋိသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိ, တတော ပရံ န ဝတ္တတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘အနမတဂ္ဂေါယံ, ဘိက္ခဝေ, သံသာရော, ပုဗ္ဗာ ကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏာနံ သတ္တာနံ တဏှာသံယောဇနာနံ သန္ဓာဝတံ သံသရတံ။ ဧဝံ ဒီဃရတ္တံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒုက္ခံ ပစ္စနုဘူတံ တိဗ္ဗံ ပစ္စနုဘူတံ ဗျသနံ ပစ္စနုဘူတံ, ကဋသီ ဝဍ္ဎိတာ [ကဋသီဝဝဍ္ဎိတံ (သျာ။) ပဿ သံ။ နိ။ ၂။၁၂၄]။ ယာဝဉ္စိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အလမေဝ သဗ္ဗသင်္ခါရေသု နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ အလံ ဝိရဇ္ဇိတုံ အလံ ဝိမုစ္စိတု’’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။

ကထံ သံသာရဿ ပစ္ဆိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ? ဧတ္တကာ ဇာတိယော ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိဿတိ, တတော ပရံ န ဝတ္တိဿတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပစ္ဆိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧတ္တကာနိ ဇာတိသတာနိ, ဧတ္တကာနိ ဇာတိသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ဇာတိသတသဟဿာနိ, ဧတ္တကာ ဇာတိကောဋိယော, ဧတ္တကာနိ ဇာတိကောဋိသတာနိ, ဧတ္တကာနိ ဇာတိကောဋိသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ဇာတိကောဋိသတသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ဝဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတာနိ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ဝဿသတသဟဿာနိ, ဧတ္တကာ ဝဿကောဋိယော, ဧတ္တကာနိ ဝဿကောဋိသတာနိ, ဧတ္တကာနိ ဝဿကောဋိသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ဝဿကောဋိသတသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပါနိ, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတာနိ, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ, ဧတ္တကာ ကပ္ပကောဋိယော, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပကောဋိသတာနိ, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပကောဋိသဟဿာနိ, ဧတ္တကာနိ ကပ္ပကောဋိသတသဟဿာနိ ဝဋ္ဋံ ဝတ္တိဿတိ, တတော ပရံ န ဝတ္တိဿတီတိ ဟေဝံ နတ္ထိ, ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပစ္ဆိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧဝမ္ပိ သံသာရဿ ပုရိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ, ပစ္ဆိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ, မဇ္ဈေဝ သံသာရေ သတ္တာ ဌိတာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ – မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ။ ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပေါတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ…။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ ကပ္ပေါတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပေါ။

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေတိ ကာမောဃေ ဘဝေါဃေ ဒိဋ္ဌောဃေ အဝိဇ္ဇောဃေ ဇာတေ သဉ္ဇာတေ နိဗ္ဗတ္တေ အဘိနိဗ္ဗတ္တေ ပါတုဘူတေ။ မဟဗ္ဘယေတိ ဇာတိဘယေ ဇရာဘယေ ဗျာဓိဘယေ မရဏဘယေတိ – ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ။

ဇရာမစ္စုပရေတာနန္တိ ဇရာယ ဖုဋ္ဌာနံ ပရေတာနံ သမောဟိတာနံ သမန္နာဂတာနံ။ မစ္စုနာ ဖုဋ္ဌာနံ ပရေတာနံ သမောဟိတာနံ သမန္နာဂတာနံ, ဇာတိယာ အနုဂတာနံ ဇရာယ အနုသဋာနံ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတာနံ မရဏေန အဗ္ဘာဟတာနံ အတာဏာနံ အလေဏာနံ အသရဏာနံ အသရဏီဘူတာနန္တိ – ဇရာမစ္စုပရေတာနံ။

ဒီပံ ပဗြူဟိ မာရိသာတိ ဒီပံ တာဏံ လေဏံ သရဏံ ဂတိံ ပရာယနံ [ဂတိပရာယနံ (သျာ။) ဧဝမုပရိပိ] ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ မာရိသာတိ – ဒီပံ ပဗြူဟိ မာရိသ။

တွဉ္စ မေ ဒီပမက္ခာဟီတိ။ တွန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ။ ဒီပမက္ခာဟီတိ ဒီပံ တာဏံ လေဏံ သရဏံ ဂတိံ ပရာယနံ အက္ခာဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – တွဉ္စ မေ ဒီပမက္ခာဟိ။

ယထာယိဒံ နာပရံ သိယာတိ ယထယိဒံ ဒုက္ခံ ဣဓေဝ နိရုဇ္ဈေယျ ဝူပသမေယျ အတ္ထံ ဂစ္ဆေယျ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျ ပုနပဋိသန္ဓိကံ ဒုက္ခံ န နိဗ္ဗတ္တေယျ, ကာမဓာတုယာ ဝါ ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါ ကာမဘဝေ ဝါ ရူပဘဝေ ဝါ အရူပဘဝေ ဝါ သညာဘဝေ ဝါ အသညာဘဝေ ဝါ နေဝသညာနာသညာဘဝေ ဝါ ဧကဝေါကာရဘဝေ ဝါ စတုဝေါကာရဘဝေ ဝါ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ဝါ ပုနဂတိယာ ဝါ ဥပပတ္တိယာ ဝါ ပဋိသန္ဓိယာ ဝါ ဘဝေ ဝါ သံသာရေ ဝါ ဝဋ္ဋေ ဝါ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ။ ဣဓေဝ နိရုဇ္ဈေယျ ဝူပသမေယျ အတ္ထံ ဂစ္ဆေယျ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျာတိ – ယထာယိဒံ နာပရံ သိယာ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ကပ္ပေါ]

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ၊

ဇရာမစ္စုပရေတာနံ, ဒီပံ ပဗြူဟိ မာရိသ၊

တွဉ္စ မေ ဒီပမက္ခာဟိ, ယထာယိဒံ နာပရံ သိယာ’’တိ။

၆၂။

မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ, [ကပ္ပါတိ ဘဂဝါ]

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ၊

ဇရာမစ္စုပရေတာနံ, ဒီပံ ပဗြူမိ ကပ္ပ တေ။

မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတန္တိ သရော ဝုစ္စတိ သံသာရော အာဂမနံ ဂမနံ ဂမနာဂမနံ ကာလံ ဂတိ ဘဝါဘဝေါ, စုတိ စ ဥပပတ္တိ စ နိဗ္ဗတ္တိ စ ဘေဒေါ စ ဇာတိ စ ဇရာ စ မရဏဉ္စ။ သံသာရဿ ပုရိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ, ပစ္ဆိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ။ မဇ္ဈေဝ သံသာရေ သတ္တာ ဌိတာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။

ကထံ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ…ပေ… ဧဝံ သံသာရဿ ပုရိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ကထံ သံသာရဿ ပစ္ဆိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ…ပေ… ဧဝံ သံသာရဿ ပစ္ဆိမာ ကောဋိ န ပညာယတိ။ ဧဝံ သံသာရဿ ပုရိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ, ပစ္ဆိမာပိ ကောဋိ န ပညာယတိ။ မဇ္ဈေဝ သံသာရေ သတ္တာ ဌိတာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ – မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ။ ကပ္ပါတိ ဘဂဝါတိ။ ကပ္ပါတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ကပ္ပါတိ ဘဂဝါ။

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေတိ ကာမောဃေ ဘဝေါဃေ ဒိဋ္ဌောဃေ အဝိဇ္ဇောဃေ ဇာတေ သဉ္ဇာတေ နိဗ္ဗတ္တေ အဘိနိဗ္ဗတ္တေ ပါတုဘူတေ။ မဟဗ္ဘယေတိ ဇာတိဘယေ ဇရာဘယေ ဗျာဓိဘယေ မရဏဘယေတိ – ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ။

ဇရာမစ္စုပရေတာနန္တိ ဇရာယ ဖုဋ္ဌာနံ ပရေတာနံ သမောဟိတာနံ သမန္နာဂတာနံ, မစ္စုနာ ဖုဋ္ဌာနံ ပရေတာနံ သမောဟိတာနံ သမန္နာဂတာနံ ဇာတိယာ အနုဂတာနံ ဇရာယ အနုသဋာနံ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတာနံ မရဏေန အဗ္ဘာဟတာနံ အတာဏာနံ အလေဏာနံ အသရဏာနံ အသရဏီဘူတာနန္တိ – ဇရာမစ္စုပရေတာနံ။

ဒီပံ ပဗြူမိ ကပ္ပ တေတိ ဒီပံ တာဏံ လေဏံ သရဏံ ဂတိံ ပရာယနံ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – ဒီပံ ပဗြူမိ ကပ္ပ တေ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘မဇ္ဈေ သရသ္မိံ တိဋ္ဌတံ, [ကပ္ပါတိ ဘဂဝါ]

ဩဃေ ဇာတေ မဟဗ္ဘယေ၊

ဇရာမစ္စုပရေတာနံ, ဒီပံ ပဗြူမိ ကပ္ပ တေ’’တိ။

၆၃။ အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, ဧတံ ဒီပံ အနာပရံ၊

နိဗ္ဗာနံ ဣတိ နံ ဗြူမိ, ဇရာမစ္စုပရိက္ခယံ။

အကိဉ္စနံ အနာဒါနန္တိ။ ကိဉ္စနန္တိ – ရာဂကိဉ္စနံ ဒေါသကိဉ္စနံ မောဟကိဉ္စနံ မာနကိဉ္စနံ ဒိဋ္ဌိကိဉ္စနံ ကိလေသကိဉ္စနံ ဒုစ္စရိတကိဉ္စနံ၊ ကိဉ္စနပ္ပဟာနံ ကိဉ္စနဝူပသမံ [ကိဉ္စနဝူပသမော (သျာ။) ဧဝမီဒိသေသု ဌာနေသု] ကိဉ္စနပဋိနိဿဂ္ဂံ [ကိဉ္စနပဋိနိဿဂ္ဂေါ (သျာ။)] ကိဉ္စနပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – အကိဉ္စနံ။ အနာဒါနန္တိ အာဒါနံ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ အာဒါနပ္ပဟာနံ အာဒါနဝူပသမံ အာဒါနပဋိနိဿဂ္ဂံ အာဒါနပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ။

ဧတံ ဒီပံ အနာပရန္တိ ဧတံ ဒီပံ တာဏံ လေဏံ သရဏံ ဂတိ ပရာယနံ။ အနာပရန္တိ တမှာ ပရော အညော ဒီပေါ နတ္ထိ။ အထ ခေါ သော ဧဝံ ဒီပေါ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ဝိသေဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စာတိ – ဧတံ ဒီပံ အနာပရံ။

နိဗ္ဗာနံ ဣတိ နံ ဗြူမီတိ ဝါနံ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဝါနပ္ပဟာနံ ဝါနဝူပသမံ ဝါနပဋိနိဿဂ္ဂံ ဝါနပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ဣတီတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣတီတိ။ ဗြူမီတိ ဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – နိဗ္ဗာနံ ဣတိ နံ ဗြူမိ။

ဇရာမစ္စုပရိက္ခယန္တိ ဇရာမရဏဿ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဇရာမစ္စုပရိက္ခယံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အကိဉ္စနံ အနာဒါနံ, ဧတံ ဒီပံ အနာပရံ၊

နိဗ္ဗာနံ ဣတိ နံ ဗြူမိ, ဇရာမစ္စုပရိက္ခယ’’န္တိ။

၆၄။ ဧတဒညာယ ယေ သတာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ၊

န တေ မာရဝသာနုဂါ, န တေ မာရဿ ပဒ္ဓဂူ [ပဋ္ဌဂူ (သျာ။ က။)] ။

ဧတဒညာယ ယေ သတာတိ။ ဧတန္တိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ အညာယာတိ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ ယေတိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ သတာတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတာ – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တာ [ဘာဝိတတ္တာ (က။)] သတာ…ပေ… တေ ဝုစ္စန္တိ သတာတိ – ဧတဒညာယ ယေ သတာ။

ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာတိ။ ဒိဋ္ဌဓမ္မာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မာ ဉာတဓမ္မာ တုလိတဓမ္မာ တီရိတဓမ္မာ ဝိဘူတဓမ္မာ ဝိဘာဝိတဓမ္မာ။ အဘိနိဗ္ဗုတာတိ ရာဂဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ နိဗ္ဗုတာ, ဒေါသဿ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တတ္တာ သမိတတ္တာ ဝူပသမိတတ္တာ နိဇ္ဈာတတ္တာ နိဗ္ဗုတတ္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ သန္တာ ဥပသန္တာ ဝူပသန္တာ နိဗ္ဗုတာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါတိ – ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ။

န တေ မာရဝသာနုဂါတိ။ မာရောတိ ယော သော မာရော ကဏှော အဓိပတိ အန္တဂူ နမုစိ ပမတ္တဗန္ဓု။ န တေ မာရဝသာနုဂါတိ န တေ မာရဿ ဝသေ ဝတ္တန္တိ, နာပိ မာရော တေသု ဝသံ ဝတ္တေတိ။ တေ မာရဉ္စ မာရပက္ခဉ္စ မာရပါသဉ္စ မာရဗဠိသဉ္စ [မာရဗလိသဉ္စ (က။)] မာရာမိသဉ္စ မာရဝိသယဉ္စ မာရနိဝါသဉ္စ မာရဂေါစရဉ္စ မာရဗန္ဓနဉ္စ အဘိဘုယျ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပရိယာဒိယိတွာ မဒ္ဒိတွာ စရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တီတိ – န တေ မာရဝသာနုဂါ။

န တေ မာရဿ ပဒ္ဓဂူတိ န တေ မာရဿ ပဒ္ဓါ ပဒ္ဓစရာ [ပဋ္ဌာ ပဋ္ဌစရာ (သျာ။ က။)] ပရိစာရိကာ သိယာ၊ ဗုဒ္ဓဿ တေ ဘဂဝတော ပဒ္ဓါ ပဒ္ဓစရာ ပရိစာရိကာ သိယာတိ – န တေ မာရဿ ပဒ္ဓဂူ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧတဒညာယ ယေ သတာ, ဒိဋ္ဌဓမ္မာဘိနိဗ္ဗုတာ၊

န တေ မာရဝသာနုဂါ, န တေ မာရဿ ပဒ္ဓဂူ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ကပ္ပမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ဒသမော။

၁၁။ ဇတုကဏ္ဏိမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၆၅။

သုတွာနဟံ ဝီရ အကာမကာမိံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဇတုကဏ္ဏိ]

ဩဃာတိဂံ ပုဋ္ဌုမကာမမာဂမံ၊

သန္တိပဒံ ဗြူဟိ သဟဇနေတ္တ, ယထာတစ္ဆံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။

သုတွာနဟံ ဝီရ အကာမကာမိန္တိ သုတွာ သုဏိတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဥပဓာရေတွာ ဥပလက္ခယိတွာ။ ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ…ပေ… ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါတိ – သုတွာနဟံ။ ဝီရာတိ ဝီရော ဘဂဝါ။ ဝီရိယဝါတိ ဝီရော, ပဟူတိ ဝီရော, ဝိသဝီတိ ဝီရော, အလမတ္တောတိ ဝီရော, သူရောတိ ဝီရော, ဝိက္ကန္တော အဘီရူ အစ္ဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသောတိ ဝီရော။

ဝိရတော ဣဓ သဗ္ဗပါပကေဟိ, နိရယဒုက္ခံ အတိစ္စ ဝီရိယဝါ [ဝိရိယဝါ (သျာ။) သု။ နိ။ ၅၃၆] သော၊

သော ဝီရိယဝါ ပဓာနဝါ, ဝီရော တာဒိ ပဝုစ္စတေ တထတ္တာတိ။

သုတွာနဟံ ဝီရ။ အကာမကာမိန္တိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဝတ္ထုကာမာ ပရိညာတာ, ကိလေသကာမာ ပဟီနာ။ ဝတ္ထုကာမာနံ ပရိညာတတ္တာ ကိလေသကာမာနံ ပဟီနတ္တာ ဘဂဝါ န ကာမေ ကာမေတိ, န ကာမေ ပတ္ထေတိ, န ကာမေ ပိဟေတိ, န ကာမေ အဘိဇပ္ပတိ။ ယေ ကာမေ ကာမေန္တိ, ကာမေ ပတ္ထေန္တိ, ကာမေ ပိဟေန္တိ, ကာမေ အဘိဇပ္ပန္တိ, တေ ကာမကာမိနော ရာဂရာဂိနော သညာသညိနော။ ဘဂဝါ န ကာမေ ကာမေတိ, န ကာမေ ပတ္ထေတိ, န ကာမေ ပိဟေတိ, န ကာမေ အဘိဇပ္ပတိ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အကာမော နိက္ကာမော စတ္တကာမော ဝန္တကာမော မုတ္တကာမော ပဟီနကာမော ပဋိနိဿဋ္ဌကာမော ဝီတရာဂေါ ဝိဂတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီတိ – သုတွာနဟံ ဝီရ အမကာမကာမိံ။

ဣစ္စာယသ္မာ ဇတုကဏ္ဏီတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣစ္စာတိ။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ သဂါရဝသပ္ပတိဿာဓိဝစနမေတံ အာယသ္မာတိ။ ဇတုကဏ္ဏီတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဂေါတ္တံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရောတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဇတုကဏ္ဏိ။

ဩဃာတိဂံ ပုဋ္ဌုမကာမမာဂမန္တိ။ ဩဃာတိဂန္တိ ဩဃာတိဂံ ဩဃံ အတိက္ကန္တံ သမတိက္ကန္တံ ဝီတိဝတ္တန္တိ – ဩဃာတိဂံ။ ပုဋ္ဌုန္တိ ပုဋ္ဌုံ ပုစ္ဆိတုံ ယာစိတုံ အဇ္ဈေသိတုံ ပသာဒေတုံ။ အကာမမာဂမန္တိ အကာမံ ပုဋ္ဌုံ နိက္ကာမံ စတ္တကာမံ ဝန္တကာမံ မုတ္တကာမံ ပဟီနကာမံ ပဋိနိဿဋ္ဌကာမံ ဝီတရာဂံ ဝိဂတရာဂံ စတ္တရာဂံ ဝန္တရာဂံ မုတ္တရာဂံ ပဟီနရာဂံ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂံ အာဂမှာ အာဂတမှာ ဥပါဂတမှာ သမ္ပတ္တမှာ တယာ သဒ္ဓိံ သမာဂတမှာတိ – ဩဃာတိဂံ ပုဋ္ဌုမကာမမာဂမံ။

သန္တိပဒံ ဗြူဟိ သဟဇနေတ္တာတိ။ သန္တီတိ ဧကေန အာကာရေန သန္တိပိ သန္တိပဒမ္ပိ [သန္တိပဒန္တိ (က။)] တံယေဝ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သန္တမေတံ ပဒံ, ပဏီတမေတံ ပဒံ, ယဒိဒံ သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ။ အထာပရေနာကာရေန ယေ ဓမ္မာ သန္တာဓိဂမာယ သန္တိဖုသနာယ သန္တိသစ္ဆိကိရိယာယ သံဝတ္တန္တိ, သေယျထိဒံ – စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ သန္တိပဒါ။ သန္တိပဒံ တာဏပဒံ လေဏပဒံ သရဏပဒံ အဘယပဒံ အစ္စုတပဒံ အမတပဒံ နိဗ္ဗာနပဒံ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ သဟဇနေတ္တာတိ နေတ္တံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ။ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နေတ္တဉ္စ ဇိနဘာဝေါ စ ဗောဓိယာ မူလေ အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကသ္မိံ ခဏေ ဥပ္ပန္နော, တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သဟဇနေတ္တောတိ – သန္တိပဒံ ဗြူဟိ သဟဇနေတ္တ။

ယထာတစ္ဆံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတန္တိ ယထာတစ္ဆံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ…ပေ… နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ဗြူဟိ မေတန္တိ ဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ…ပေ… ပကာသေဟီတိ – ယထာတစ္ဆံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘သုတွာနဟံ ဝီရ အကာမကာမိံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဇတုကဏ္ဏိ]

ဩဃာတိဂံ ပုဋ္ဌုမကာမမာဂမံ၊

သန္တိပဒံ ဗြူဟိ သဟဇနေတ္တ, ယထာတစ္ဆံ ဘဂဝါ ဗြူဟိ မေတ’’န္တိ။

၆၆။ ဘဂဝါ ဟိ ကာမေ အဘိဘုယျ ဣရိယတိ, အာဒိစ္စောဝ ပထဝိံ တေဇီ တေဇသာ၊

ပရိတ္တပညဿ မေ ဘူရိပညော, အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ။

ဘဂဝါ ဟိ ကာမေ အဘိဘုယျ ဣရိယတီတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဘဂဝါ ဝတ္ထုကာမေ ပရိဇာနိတွာ ကိလေသကာမေ ပဟာယ အဘိဘုယျ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပရိယာဒိယိတွာ စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တေတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတီတိ – ဘဂဝါ ဟိ ကာမေ အဘိဘုယျ ဣရိယတိ။

အာဒိစ္စောဝ ပထဝိံ တေဇီ တေဇသာတိ အာဒိစ္စော ဝုစ္စတိ သူရိယော [သုရိယော (သျာ။)]။ ပထဝီ ဝုစ္စတိ ဇဂတီ [ဇရာ (သျာ။)]။ ယထာ သူရိယော တေဇီ တေဇေန သမန္နာဂတော ပထဝိံ အဘိဘုယျ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပရိယာဒိယိတွာ သန္တာပယိတွာ သဗ္ဗံ အာကာသဂတံ တမဂတံ အဘိဝိဟစ္စ အန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ အာလောကံ ဒဿယိတွာ အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ဂဂနပထေ [ဂမနပထေ (သျာ။) အဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] ဂစ္ဆတိ, ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဉာဏတေဇီ ဉာဏတေဇေန သမန္နာဂတော သဗ္ဗံ အဘိသင်္ခါရသမုဒယံ…ပေ… ကိလေသတမံ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ ဉာဏာလောကံ ဒဿေတွာ ဝတ္ထုကာမေ ပရိဇာနိတွာ ကိလေသကာမေ ပဟာယ အဘိဘုယျ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပရိယာဒိယိတွာ မဒ္ဒိတွာ စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တေတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတီတိ – အာဒိစ္စောဝ ပထဝိံ တေဇီ တေဇသာ။

ပရိတ္တပညဿ မေ ဘူရိပညောတိ အဟမသ္မိ ပရိတ္တပညော ဩမကပညော လာမကပညော ဆတုက္ကပညော။ တွမ္ပိ မဟာပညော ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော။ ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ။ ဘဂဝါ တာယ ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတောတိ – ပရိတ္တပညဿ မေ ဘူရိပညော။

အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ။ ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ…ပေ… နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ ယမဟံ ဇာနေယျံ အာဇာနေယျံ ဝိဇာနေယျံ ပဋိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျံ အဓိဂစ္ဆေယျံ ဖဿေယျံ သစ္ဆိကရေယျန္တိ – အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ။

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနန္တိ ဣဓေဝ ဇာတိဇရာယ မရဏဿ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဘဂဝါ ဟိ ကာမေ အဘိဘုယျ ဣရိယတိ, အာဒိစ္စောဝ ပထဝိံ တေဇီ တေဇသာ၊

ပရိတ္တပညဿ မေ ဘူရိပညော, အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာန’’န္တိ။

၆၇။

ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓံ, [ဇတုကဏ္ဏီတိ ဘဂဝါ]

နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော၊

ဥဂ္ဂဟိတံ နိရတ္တံ ဝါ, မာ တေ ဝိဇ္ဇိတ္ထ ကိဉ္စနံ။

ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓန္တိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဂေဓန္တိ ဂေဓော ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓန္တိ ကာမေသု ဂေဓံ ဝိနယ ပဋိဝိနယ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓံ။ ဇတုကဏ္ဏီတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဇတုကဏ္ဏီတိ ဘဂဝါ။

နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတောတိ။ နေက္ခမ္မန္တိ သမ္မာပဋိပဒံ အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒံ အနွတ္ထပဋိပဒံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒံ သီလေသု ပရိပူရကာရိတံ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတံ ဘောဇနေ မတ္တညုတံ ဇာဂရိယာနုယောဂံ သတိသမ္ပဇညံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ ခေမတော တာဏတော လေဏတော သရဏတော သရဏီဘူတတော အဘယတော အစ္စုတတော အမတတော နိဗ္ဗာနတော ဒဋ္ဌုံ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော။

ဥဂ္ဂဟိတံ နိရတ္တံ ဝါတိ။ ဥဂ္ဂဟိတန္တိ တဏှာဝသေန ဒိဋ္ဌိဝသေန ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ။ နိရတ္တံ ဝါတိ နိရတ္တံ ဝါ မုဉ္စိတဗ္ဗံ ဝိဇဟိတဗ္ဗံ ဝိနောဒိတဗ္ဗံ ဗျန္တီကာတဗ္ဗံ အနဘာဝံ ဂမေတဗ္ဗန္တိ – ဥဂ္ဂဟိတံ နိရတ္တံ ဝါ။

မာ တေ ဝိဇ္ဇိတ္ထ ကိဉ္စနန္တိ ရာဂကိဉ္စနံ ဒေါသကိဉ္စနံ မောဟကိဉ္စနံ မာနကိဉ္စနံ ဒိဋ္ဌိကိဉ္စနံ ကိလေသကိဉ္စနံ ဒုစ္စရိတကိဉ္စနံ။ ဣဒံ ကိဉ္စနံ [ဣမေ ကိဉ္စနာ (က။)] တုယှံ မာ ဝိဇ္ဇိတ္ထ မာ ပဝိဇ္ဇိတ္ထ မာ သံဝိဇ္ဇိတ္ထ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – မာ တေ ဝိဇ္ဇိတ္ထ ကိဉ္စနံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကာမေသု ဝိနယ ဂေဓံ, [ဇတုကဏ္ဏီတိ ဘဂဝါ]

နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော၊

ဥဂ္ဂဟိတံ နိရတ္တံ ဝါ, မာ တေ ဝိဇ္ဇိတ္ထ ကိဉ္စန’’န္တိ။

၆၈။ ယံ ပုဗ္ဗေ တံ ဝိသောသေဟိ, ပစ္ဆာ တေ မာဟု ကိဉ္စနံ၊

မဇ္ဈေ စေ နော ဂဟေဿသိ, ဥပသန္တော စရိဿသိ။

ယံ ပုဗ္ဗေ တံ ဝိသောသေဟီတိ အတီတေ သင်္ခါရေ အာရဗ္ဘ ယေ ကိလေသာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ တေ ကိလေသေ သောသေဟိ ဝိသောသေဟိ သုက္ခာပေဟိ ဝိသုက္ခာပေဟိ အဗီဇံ ကရောဟိ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ဧဝမ္ပိ ယံ ပုဗ္ဗေ တံ ဝိသောသေဟိ။ အထ ဝါ, ယေ အတီတာ ကမ္မာဘိသင်္ခါရာ အဝိပက္ကဝိပါကာ တေ ကမ္မာဘိသင်္ခါရေ သောသေဟိ ဝိသောသေဟိ သုက္ခာပေဟိ ဝိသုက္ခာပေဟိ အဗီဇံ [အဝီဇံ (သျာ။)] ကရောဟိ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ဧဝမ္ပိ ယံ ပုဗ္ဗေ တံ ဝိသောသေဟိ။

ပစ္ဆာ တေ မာဟု ကိဉ္စနန္တိ ပစ္ဆာ ဝုစ္စတိ အနာဂတေ သင်္ခါရေ အာရဗ္ဘ ရာဂကိဉ္စနံ ဒေါသကိဉ္စနံ မောဟကိဉ္စနံ မာနကိဉ္စနံ ဒိဋ္ဌိကိဉ္စနံ ကိလေသကိဉ္စနံ ဒုစ္စရိတကိဉ္စနံ။ ဣဒံ ကိဉ္စနံ တုယှံ မာ အဟု မာ အဟောသိ မာ ဇနေသိ [မာ ဇနေဟိ (သျာ။) တထာဝသေသေသု ဒွီသု ပဒေသုပိ] မာ သဉ္ဇနေသိ မာဘိနိဗ္ဗတ္တေသိ ပဇဟ ဝိနောဒေဟိ ဗျန္တီကရောဟိ အနဘာဝံ ဂမေဟီတိ – ပစ္ဆာ တေ မာဟု ကိဉ္စနံ။

မဇ္ဈေ စေ နော ဂဟေဿသီတိ မဇ္ဈေ ဝုစ္စတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ ရူပံ ဝေဒနာ သညာ သင်္ခါရာ ဝိညာဏံ။ ပစ္စုပ္ပန္နေ သင်္ခါရေ တဏှာဝသေန ဒိဋ္ဌိဝသေန န ဂဟေဿသိ န တဏှိဿသိ န ပရာမသိဿသိ န နန္ဒိဿသိ နာဘိနန္ဒိဿသိ န အဇ္ဈောသိဿသိ။ အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟိဿသိ ဝိနောဒေဿသိ ဗျန္တီကရိဿသိ အနဘာဝံ ဂမေဿသီတိ – မဇ္ဈေ စေ နော ဂဟေဿသိ။

ဥပသန္တော စရိဿသီတိ ရာဂဿ ဥပသမိတတ္တာ ဥပသန္တော စရိဿသိ, ဒေါသဿ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တတ္တာ သမိတတ္တာ ဥပသမိတတ္တာ ဝူပသမိတတ္တာ နိဇ္ဈာတတ္တာ နိဗ္ဗုတတ္တာ ဝိဂတတ္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ သန္တော ဥပသန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ စရိဿသိ ဝိဟရိဿသိ ဣရိယိဿသိ ဝတ္တိဿသိ ပါလေဿသိ ယပေဿသိ ယာပေဿသီတိ – ဥပသန္တော စရိဿသိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယံ ပုဗ္ဗေ တံ ဝိသောသေဟိ, ပစ္ဆာ တေ မာဟု ကိဉ္စနံ၊

မဇ္ဈေ စေ နော ဂဟေဿသိ, ဥပသန္တော စရိဿသီ’’တိ။

၆၉။ သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ, ဝီတဂေဓဿ ဗြာဟ္မဏ၊

အာသဝါဿ န ဝိဇ္ဇန္တိ, ယေဟိ မစ္စုဝသံ ဝဇေ။

သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ ဝီတဂေဓဿ ဗြာဟ္မဏာတိ။ သဗ္ဗသောတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ သဗ္ဗသောတိ။ နာမန္တိ စတ္တာရော အရူပိနော ခန္ဓာ။ ရူပန္တိ စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ။ ဂေဓော ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ ဝီတဂေဓဿ ဗြာဟ္မဏာတိ သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ ဝီတဂေဓဿ ဝိဂတဂေဓဿ စတ္တဂေဓဿ ဝန္တဂေဓဿ မုတ္တဂေဓဿ ပဟီနဂေဓဿ ပဋိနိဿဋ္ဌဂေဓဿ ဝီတရာဂဿ ဝိဂတရာဂဿ စတ္တရာဂဿ ဝန္တရာဂဿ မုတ္တရာဂဿ ပဟီနရာဂဿ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂဿာတိ – သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ ဝီတဂေဓဿ ဗြာဟ္မဏ။

အာသဝါဿ န ဝိဇ္ဇန္တီတိ။ အာသဝါတိ စတ္တာရော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ။ အဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ န ဝိဇ္ဇန္တီတိ ဣမေ အာသဝါ တဿ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – အာသဝါဿ န ဝိဇ္ဇန္တိ။

ယေဟိ မစ္စုဝသံ ဝဇေတိ ယေဟိ အာသဝေဟိ မစ္စုနော ဝါ ဝသံ ဂစ္ဆေယျ, မရဏဿ ဝါ ဝသံ ဂစ္ဆေယျ, မာရပက္ခဿ ဝါ ဝသံ ဂစ္ဆေယျ၊ တေ အာသဝါ တဿ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – ယေဟိ မစ္စုဝသံ ဝဇေ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သဗ္ဗသော နာမရူပသ္မိံ, ဝီတဂေဓဿ ဗြာဟ္မဏ၊

အာသဝါဿ န ဝိဇ္ဇန္တိ, ယေဟိ မစ္စုဝသံ ဝဇေ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ ။ပ။ သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ဇတုကဏ္ဏိမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ဧကာဒသမော။

၁၂။ ဘဒြာဝုဓမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၇၀။

ဩကဉ္ဇဟံ တဏှစ္ဆိဒံ အနေဇံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဘဒြာဝုဓော]

နန္ဒိဉ္ဇဟံ ဩဃတိဏ္ဏံ ဝိမုတ္တံ၊

ကပ္ပဉ္ဇဟံ အဘိယာစေ သုမေဓံ, သုတွာန နာဂဿ အပနမိဿန္တိ [အပဂမိဿန္တိ (က။)] ဣတော။

ဩကဉ္ဇဟံ တဏှစ္ဆိဒံ အနေဇန္တိ။ ဩကဉ္ဇဟန္တိ ရူပဓာတုယာ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပါယုပါဒါနာ [ဥပယုပါဒါနာ (က။)] စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ဩကဉ္ဇဟော။ ဝေဒနာဓာတုယာ…ပေ… သညာဓာတုယာ… သင်္ခါရဓာတုယာ… ဝိညာဏဓာတုယာ ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပါယုပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ဩကဉ္ဇဟော။

တဏှစ္ဆိဒန္တိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ သာ တဏှာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဆိန္နာ ဥစ္ဆိန္နာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ တဏှစ္ဆိဒေါ။ အနေဇောတိ ဧဇာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ …ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ သာ ဧဇာ တဏှာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနေဇော။ ဧဇာယ ပဟီနတ္တာ အနေဇော ဘဂဝါ လာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ, အလာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ, ယသေပိ န ဣဉ္ဇတိ, အယသေပိ န ဣဉ္ဇတိ, ပသံသာယပိ န ဣဉ္ဇတိ, နိန္ဒာယပိ န ဣဉ္ဇတိ, သုခေပိ န ဣဉ္ဇတိ, ဒုက္ခေပိ န ဣဉ္ဇတိ န စလတိ န ဝေဓတိ န ပဝေဓတိ န သမ္ပဝေဓတီတိ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနေဇောတိ – ဩကဉ္ဇဟံ တဏှစ္ဆိဒံ အနေဇံ။ ဣစ္စာယသ္မာ ဘဒြာဝုဓောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာတိ, ပိယဝစနံ…ပေ… ဘဒြာဝုဓောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဘဒြာဝုဓော။

နန္ဒိဉ္ဇဟံ ဩဃတိဏ္ဏံ ဝိမုတ္တန္တိ နန္ဒီ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ သာ နန္ဒီ သာ တဏှာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ နန္ဒိဉ္ဇဟော။ ဩဃတိဏ္ဏန္တိ ဘဂဝါ ကာမောဃံ တိဏ္ဏော ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏော ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏော အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏော သဗ္ဗသံသာရပထံ တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော နိတ္ထိဏ္ဏော အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တော။ သော ဝုတ္ထဝါသော စိဏ္ဏစရဏော…ပေ… ဇာတိမရဏသံသာရော နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – နန္ဒိဉ္ဇဟံ ဩဃတိဏ္ဏံ။ ဝိမုတ္တန္တိ ဘဂဝတော ရာဂါ စိတ္တံ မုတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တံ, ဒေါသာ စိတ္တံ… မောဟာ စိတ္တံ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေဟိ စိတ္တံ မုတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တန္တိ – နန္ဒိဉ္ဇဟံ ဩဃတိဏ္ဏံ ဝိမုတ္တံ။

ကပ္ပဉ္ဇဟံ အဘိယာစေ သုမေဓန္တိ။ ကပ္ပါတိ ဒွေ ကပ္ပါ – တဏှာကပ္ပေါ စ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာကပ္ပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ။ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော တဏှာကပ္ပေါ ပဟီနော ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာကပ္ပဿ ပဟီနတ္တာ ဒိဋ္ဌိကပ္ပဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ကပ္ပဉ္ဇဟော။ အဘိယာစေတိ ယာစာမိ အဘိယာစာမိ အဇ္ဈေသာမိ သာဒိယာမိ ပတ္ထယာမိ ပိဟယာမိ ဇပ္ပါမိ အဘိဇပ္ပါမိ။ သုမေဓာ ဝုစ္စတိ ပညာ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ဘဂဝါ ဣမာယ မေဓာယ ပညာယ ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ သုမေဓောတိ – ကပ္ပဉ္ဇဟံ အဘိယာစေ သုမေဓံ။

သုတွာန နာဂဿ အပနမိဿန္တိ ဣတောတိ။ နာဂဿာတိ နာဂေါ။ ဘဂဝါ အာဂုံ န ကရောတီတိ နာဂေါ, န ဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ, န အာဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ…ပေ… ဧဝံ ဘဂဝါ န ဂစ္ဆတီတိ နာဂေါ။ သုတွာန နာဂဿ အပနမိဿန္တိ ဣတောတိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ သုတွာ သုဏိတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဥပဓာရယိတွာ ဥပလက္ခယိတွာ ဣတော အပနမိဿန္တိ ဝဇိဿန္တိ ပက္ကမိဿန္တိ ဒိသာဝိဒိသံ ဂမိဿန္တီတိ – သုတွာန နာဂဿ အပနမိဿန္တိ ဣတော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဩကဉ္ဇဟံ တဏှစ္ဆိဒံ အနေဇံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဘဒြာဝုဓော]

နန္ဒိဉ္ဇဟံ ဩဃတိဏ္ဏံ ဝိမုတ္တံ၊

ကပ္ပဉ္ဇဟံ အဘိယာစေ သုမေဓံ, သုတွာန နာဂဿ အပနမိဿန္တိ ဣတော’’တိ။

၇၁။ နာနာဇနာ ဇနပဒေဟိ သင်္ဂတာ, တဝ ဝီရ ဝါကျံ အဘိကင်္ခမာနာ၊

တေသံ တုဝံ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။

နာနာဇနာ ဇနပဒေဟိ သင်္ဂတာတိ။ နာနာဇနာတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ။ ဇနပဒေဟိ သင်္ဂတာတိ အင်္ဂါ စ မဂဓာ စ ကလိင်္ဂါ စ ကာသိယာ စ ကောသလာ စ ဝဇ္ဇိယာ စ မလ္လာ စ စေတိယမှာ စ [စေတိယမှာ စ သာဂရမှာ စ (သျာ။)] ဝံသာ စ ကုရုမှာ စ ပဉ္စာလာ စ မစ္ဆာ စ သုရသေနာ စ အဿကာ စ အဝန္တိယာ စ ယောနာ [ယောနကာ (က။) မဟာနိ။ ၅၅] စ ကမ္ဗောဇာ စ။ သင်္ဂတာတိ သင်္ဂတာ သမာဂတာ သမောဟိတာ သန္နိပတိတာတိ – နာနာဇနာ ဇနပဒေဟိ သင်္ဂတာ။

တဝ ဝီရ ဝါကျံ အဘိကင်္ခမာနာတိ။ ဝီရာတိ ဝီရော။ ဘဂဝါ ဝီရိယဝါတိ ဝီရော, ပဟူတိ ဝီရော, ဝိသဝီတိ ဝီရော, အလမတ္တောတိ ဝီရော, ဝိဂတလောမဟံသောတိပိ ဝီရော။

ဝိရတော ဣဓ သဗ္ဗပါပကေဟိ, နိရယဒုက္ခံ အတိစ္စ ဝီရိယဝါ သော၊

သော ဝီရိယဝါ ပဓာနဝါ, ဝီရော တာဒိ ပဝုစ္စတေ တထတ္တာတိ။

တဝ ဝီရ ဝါကျံ အဘိကင်္ခမာနာတိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ။ အဘိကင်္ခမာနာတိ အဘိကင်္ခမာနာ ဣစ္ဆမာနာ သာဒိယမာနာ ပတ္ထယမာနာ ပိဟယမာနာ အဘိဇပ္ပမာနာတိ – တဝ ဝီရ ဝါကျံ အဘိကင်္ခမာနာ။

တေသံ တုဝံ သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ။ တေသန္တိ တေသံ ခတ္တိယာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝေဿာနံ သုဒ္ဒါနံ ဂဟဋ္ဌာနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဒေဝါနံ မနုဿာနံ။ တုဝန္တိ ဘဂဝန္တံ ဘဏတိ။ သာဓု ဝိယာကရောဟီတိ သာဓု အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – တေသံ တုဝံ သာဓု ဝိယာကရောဟိ။

တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မောတိ တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော တုလိတော တီရိတော ဝိဘူတော ဝိဘာဝိတော ဧသ ဓမ္မောတိ – တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘နာနာဇနာ ဇနပဒေဟိ သင်္ဂတာ, တဝ ဝီရ ဝါကျံ အဘိကင်္ခမာနာ၊

တေသံ တုဝံ သာဓု ဝိယာကရောဟိ, တထာ ဟိ တေ ဝိဒိတော ဧသ ဓမ္မော’’တိ။

၇၂။

အာဒါနတဏှံ ဝိနယေထ သဗ္ဗံ, [ဘဒြာဝုဓာတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ယံ ယဉှိ လောကသ္မိမုပါဒိယန္တိ, တေနေဝ မာရော အနွေတိ ဇန္တုံ။

အာဒါနတဏှံ ဝိနယေထ သဗ္ဗန္တိ အာဒါနတဏှံ ဝုစ္စတိ ရူပတဏှာ…ပေ… အာဒါနတဏှာတိ ကိံကာရဏာ ဝုစ္စတိ အာဒါနတဏှာ? တာယ တဏှာယ ရူပံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ။ ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ… ဂတိံ… ဥပပတ္တိံ… ပဋိသန္ဓိံ… ဘဝံ… သံသာရံ… ဝဋ္ဋံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ။ တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ အာဒါနတဏှာ။ အာဒါနတဏှံ ဝိနယေထ သဗ္ဗန္တိ သဗ္ဗံ အာဒါနတဏှံ ဝိနယေယျ ပဋိဝိနယေယျ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တီကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျာတိ – အာဒါနတဏှံ ဝိနယေထ သဗ္ဗံ။ ဘဒြာဝုဓာတိ ဘဂဝါတိ။ ဘဒြာဝုဓာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဘဒြာဝုဓာတိ ဘဂဝါ။

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ။ ဥဒ္ဓန္တိ အနာဂတံ၊ အဓောတိ အတီတံ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ပစ္စုပ္ပန္နံ။ ဥဒ္ဓန္တိ ဒေဝလောကော၊ အဓောတိ နိရယလောကော၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ မနုဿလောကော။ အထ ဝါ, ဥဒ္ဓန္တိ ကုသလာ ဓမ္မာ၊ အဓောတိ အကုသလာ ဓမ္မာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဗျာကတာ ဓမ္မာ။ ဥဒ္ဓန္တိ အရူပဓာတု၊ အဓောတိ ကာမဓာတု၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ရူပဓာတု။ ဥဒ္ဓန္တိ သုခါ ဝေဒနာ၊ အဓောတိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ အဒုက္ခမသုခါ ဝေဒနာ။ ဥဒ္ဓန္တိ ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ၊ အဓောတိ အဓော ကေသမတ္ထကာ၊ တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေတိ ဝေမဇ္ဈေတိ – ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ။

ယံ ယဉှိ လောကသ္မိမုပါဒိယန္တီတိ ယံ ယံ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ယံ ယဉှိ လောကသ္မိမုပါဒိယန္တိ။

တေနေဝ မာရော အနွေတိ ဇန္တုန္တိ တေနေဝ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဝသေန ပဋိသန္ဓိကော ခန္ဓမာရော ဓာတုမာရော အာယတနမာရော ဂတိမာရော ဥပပတ္တိမာရော ပဋိသန္ဓိမာရော ဘဝမာရော သံသာရမာရော ဝဋ္ဋမာရော အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကော ဟောတိ။ ဇန္တုန္တိ သတ္တံ ဇနံ နရံ မာဏဝံ [မာနဝံ (သျာ။)] ပေါသံ ပုဂ္ဂလံ ဇီဝံ ဇာဂုံ ဇန္တုံ ဣန္ဒဂုံ မနုဇန္တိ – တေနေဝ မာရော အနွေတိ ဇန္တုံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အာဒါနတဏှံ ဝိနယေထ သဗ္ဗံ, [ဘဒြာဝုဓာတိ ဘဂဝါ]

ဥဒ္ဓံ အဓော တိရိယဉ္စာပိ မဇ္ဈေ၊

ယံ ယဉှိ လောကသ္မိမုပါဒိယန္တိ, တေနေဝ မာရော အနွေတိ ဇန္တု’’န္တိ။

၇၃။ တသ္မာ ပဇာနံ န ဥပါဒိယေထ, ဘိက္ခု သတော ကိဉ္စနံ သဗ္ဗလောကေ၊

အာဒါနသတ္တေ ဣတိ ပေက္ခမာနော, ပဇံ ဣမံ မစ္စုဓေယျေ ဝိသတ္တံ။

တသ္မာ ပဇာနံ န ဥပါဒိယေထာတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ, ဧတံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော အာဒါနတဏှာယာတိ – တသ္မာ။ ပဇာနန္တိ ဇာနန္တော ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ…ပေ… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ဇာနန္တော ပဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော။ န ဥပါဒိယေထာတိ ရူပံ နာဒိယေယျ န ဥပါဒိယေယျ န ဂဏှေယျ န ပရာမသေယျ နာဘိနိဝိသေယျ၊ ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ… ဂတိံ … ဥပပတ္တိံ… ပဋိသန္ဓိံ… ဘဝံ… သံသာရံ… ဝဋ္ဋံ နာဒိယေယျ န ဥပါဒိယေယျ န ဂဏှေယျ န ပရာမသေယျ နာဘိနိဝိသေယျာတိ – တသ္မာ ပဇာနံ န ဥပါဒိယေထ။

ဘိက္ခု သတော ကိဉ္စနံ သဗ္ဗလောကေတိ။ ဘိက္ခူတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကော ဝါ ဘိက္ခု, သေက္ခော ဝါ ဘိက္ခု။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတောတိ – ဘိက္ခု သတော။ ကိဉ္စနန္တိ ကိဉ္စိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ။ သဗ္ဗလောကေတိ သဗ္ဗအပါယလောကေ သဗ္ဗမနုဿလောကေ သဗ္ဗဒေဝလောကေ သဗ္ဗခန္ဓလောကေ သဗ္ဗဓာတုလောကေ သဗ္ဗအာယတနလောကေတိ – ဘိက္ခု သတော ကိဉ္စနံ သဗ္ဗလောကေ။

အာဒါနသတ္တေ ဣတိ ပေက္ခမာနောတိ အာဒါနသတ္တာ ဝုစ္စန္တိ ယေ ရူပံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ၊ ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ… ဂတိံ… ဥပပတ္တိံ… ပဋိသန္ဓိံ… ဘဝံ… သံသာရံ… ဝဋ္ဋံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ။ ဣတီတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ ဣတီတိ။ ပေက္ခမာနောတိ ပေက္ခမာနော ဒက္ခမာနော ဒိဿမာနော ပဿမာနော ဩလောကယမာနော နိဇ္ဈာယမာနော ဥပပရိက္ခမာနောတိ – အာဒါနသတ္တေ ဣတိ ပေက္ခမာနော။

ပဇံ ဣမံ မစ္စုဓေယျေ ဝိသတ္တန္တိ။ ပဇာတိ သတ္တာဓိဝစနံ မစ္စုဓေယျာ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ။ ပဇာ မစ္စုဓေယျေ မာရဓေယျေ မရဏဓေယျေ သတ္တာ ဝိသတ္တာ အာသတ္တာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ။ ယထာ ဘိတ္တိခိလေ ဝါ နာဂဒန္တေ ဝါ ဘဏ္ဍံ သတ္တံ ဝိသတ္တံ အာသတ္တံ လဂ္ဂံ လဂ္ဂိတံ ပလိဗုဒ္ဓံ, ဧဝမေဝ ပဇာ မစ္စုဓေယျေ မာရဓေယျေ မရဏဓေယျေ သတ္တာ ဝိသတ္တာ အာသတ္တာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ – ပဇံ ဣမံ မစ္စုဓေယျေ ဝိသတ္တံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တသ္မာ ပဇာနံ န ဥပါဒိယေထ, ဘိက္ခု သတော ကိဉ္စနံ သဗ္ဗလောကေ၊

အာဒါနသတ္တေ ဣတိ ပေက္ခမာနော, ပဇံ ဣမံ မစ္စုဓေယျေ ဝိသတ္တ’’န္တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ဘဒြာဝုဓမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ဒွါဒသမော။

၁၃။ ဥဒယမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ

၇၄။

ဈာယိံ ဝိရဇမာသီနံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥဒယော]

ကတကိစ္စံ အနာသဝံ၊

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူဟိ [သံဗြူဟိ (သျာ။)], အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ။

ဈာယိံ ဝိရဇမာသီနန္တိ။ ဈာယိန္တိ ဈာယီ ဘဂဝါ။ ပဌမေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, ဒုတိယေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, တတိယေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, စတုတ္ထေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, သဝိတက္ကသဝိစာရေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, အဝိတက္ကဝိစာရမတ္တေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, အဝိတက္ကအဝိစာရေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, သပ္ပီတိကေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, နိပ္ပီတိကေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, သာတသဟဂတေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, ဥပေက္ခာသဟဂတေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, သုညတေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, အနိမိတ္တေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, အပ္ပဏိဟိတေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, လောကိယေနပိ ဈာနေန ဈာယီ, လောကုတ္တရေနပိ ဈာနေန ဈာယီ ဈာနရတော ဧကတ္တမနုယုတ္တော သဒတ္ထဂရုကောတိ – ဈာယိံ။ ဝိရဇန္တိ ရာဂေါ ရဇော, ဒေါသော ရဇော, မောဟော ရဇော, ကောဓော ရဇော, ဥပနာဟော ရဇော…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ရဇာ။ တေ ရဇာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အရဇော ဝိရဇော နိရဇော ရဇာပဂတော ရဇဝိပ္ပဟီနော ရဇဝိပ္ပယုတ္တော သဗ္ဗရဇဝီတိဝတ္တော။

ရာဂေါ ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ,

ရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ၊

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ [ပဋိဝိနောဒိတွာ (က။) မဟာနိ။ ၂၀၉] စက္ခုမာ, တသ္မာ ဇိနော ဝိဂတရဇောတိ ဝုစ္စတိ။

ဒေါသော ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ, ဒေါသဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ၊

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ စက္ခုမာ, တသ္မာ ဇိနော ဝိဂတရဇောတိ ဝုစ္စတိ။

မောဟော ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ, မောဟဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ၊

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ စက္ခုမာ, တသ္မာ ဇိနော ဝိဂတရဇောတိ ဝုစ္စတီတိ။ –

ဝိရဇံ ။ပ။

အာသီနန္တိ နိသိန္နော ဘဂဝါ ပါသာဏကေ စေတိယေတိ – အာသီနော။

နဂဿ [နဂရဿ (က။)] ပဿေ အာသီနံ, မုနိံ ဒုက္ခဿ ပါရဂုံ၊

သာဝကာ ပယိရုပါသန္တိ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနောတိ။

ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ အာသီနော။ အထ ဝါ, ဘဂဝါ သဗ္ဗောဿုက္ကပဋိပ္ပဿဒ္ဓတ္တာ အာသီနော ဝုတ္ထဝါသော စိဏ္ဏစရဏော…ပေ… ဇာတိမရဏသံသာရော နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ။ ဧဝမ္ပိ ဘဂဝါ အာသီနောတိ – ဈာယိံ ဝိရဇမာသီနံ။

ဣစ္စာယသ္မာ ဥဒယောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ… ဥဒယောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ဥဒယော။

ကတကိစ္စံ အနာသဝန္တိ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ကိစ္စာကိစ္စံ ကရဏီယာကရဏီယံ ပဟီနံ ဥစ္ဆိန္နမူလံ တာလာဝတ္ထုကတံ အနဘာဝံကတံ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မံ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ကတကိစ္စော။

ယဿ စ ဝိသတာ [ယဿ ပရိပတာ (သျာ။) ပဿ မဟာနိ။ ၂၀၂] နတ္ထိ, ဆိန္နသောတဿ ဘိက္ခုနော၊

ကိစ္စာကိစ္စပ္ပဟီနဿ, ပရိဠာဟော န ဝိဇ္ဇတီတိ။

ကတကိစ္စံ အနာသဝန္တိ။ အာသဝါတိ စတ္တာရော အာသဝါ – ကာမာသဝေါ, ဘဝါသဝေါ, ဒိဋ္ဌာသဝေါ, အဝိဇ္ဇာသဝေါ။ တေ အာသဝါ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနာသဝေါတိ – ကတကိစ္စံ အနာသဝံ။

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ သဗ္ဗဓမ္မာနံ အဘိညာပါရဂူ ပရိညာပါရဂူ ပဟာနပါရဂူ ဘာဝနာပါရဂူ သစ္ဆိကိရိယာပါရဂူ သမာပတ္တိပါရဂူ။ အဘိညာပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ပရိညာပါရဂူ သဗ္ဗဒုက္ခာနံ, ပဟာနပါရဂူ သဗ္ဗကိလေသာနံ, ဘာဝနာပါရဂူ စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ, သစ္ဆိကိရိယာပါရဂူ နိရောဓဿ, သမာပတ္တိပါရဂူ သဗ္ဗသမာပတ္တီနံ။ သော ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သီလသ္မိံ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သမာဓိသ္မိံ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ပညာယ၊ ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ။ သော ပါရဂတော ပါရပ္ပတ္တော အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော။ သော ဝုတ္တဝါသော စိဏ္ဏစရဏော…ပေ… ဇာတိမရဏသံသာရော နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ။

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမန္တိ ပဉှေန အတ္ထိကော အာဂတောမှိ, ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမော အာဂတောမှိ, ပဉှံ သောတုကာမော အာဂတောမှီတိ, ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။ အထ ဝါ, ပဉှတ္ထိကာနံ ပဉှံ ပုစ္ဆိတုကာမာနံ ပဉှံ သောတုကာမာနံ အာဂမနံ အဘိက္ကမနံ ဥပသင်္ကမနံ ပယိရုပါသနံ အတ္ထီတိ, ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။ အထ ဝါ, ပဉှာဂမော တုယှံ အတ္ထိ, တွမ္ပိ ပဟု တွမသိ အလမတ္တော မယာ ပုစ္ဆိတံ ကထေတုံ ဝိသဇ္ဇေတုံ, ဝဟဿေတံ ဘာရန္တိ, ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူဟီတိ အညာဝိမောက္ခော ဝုစ္စတိ အရဟတ္တဝိမောက္ခော။ အရဟတ္တဝိမောက္ခံ ပဗြူဟိ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူဟိ။

အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနန္တိ အဝိဇ္ဇာယ ဘေဒနံ ပဘေဒနံ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဈာယိံ ဝိရဇမာသီနံ, [ဣစ္စာယသ္မာ ဥဒယော]

ကတကိစ္စံ အနာသဝံ၊

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူဟိ, အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒန’’န္တိ။

၇၅။

ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနံ, [ဥဒယာတိ ဘဂဝါ]

ဒေါမနဿာန စူဘယံ၊

ထိနဿ [ထီနဿ (သျာ။)] စ ပနူဒနံ, ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏံ။

ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနန္တိ။ ဆန္ဒောတိ ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသိနေဟော ကာမပိပါသာ ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။ ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒာနံ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနံ။ ဥဒယာတိ ဘဂဝါတိ။ ဥဒယာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဥဒယာတိ ဘဂဝါ။

ဒေါမနဿာန စူဘယန္တိ။ ဒေါမနဿာတိ ယံ စေတသိကံ အသာတံ စေတသိကံ ဒုက္ခံ စေတောသမ္ဖဿဇံ အသာတံ ဒုက္ခံ ဝေဒယိတံ, စေတောသမ္ဖဿဇာ အသာတာ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ။ ဒေါမနဿာန စူဘယန္တိ ကာမစ္ဆန္ဒဿ စ ဒေါမနဿဿ စ ဥဘိန္နံ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဒေါမနဿာန စူဘယံ။

ထိနဿ စ ပနူဒနန္တိ။ ထိနန္တိ ယာ စိတ္တဿ အကလျတာ အကမ္မညတာ ဩလီယနာ သလ္လီယနာ လီနာ လီယနာ လီယိတတ္တံ ထိနံ ထိယနာ [ထီနံ ထီယနာ (သျာ။)] ထိယိတတ္တံ စိတ္တဿ။ ပနူဒနန္တိ ထိနဿ စ ပနူဒနံ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ထိနဿ စ ပနူဒနံ။

ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏန္တိ။ ကုက္ကုစ္စန္တိ ဟတ္ထကုက္ကုစ္စမ္ပိ ကုက္ကုစ္စံ, ပါဒကုက္ကုစ္စမ္ပိ ကုက္ကုစ္စံ, ဟတ္ထပါဒကုက္ကုစ္စမ္ပိ ကုက္ကုစ္စံ။ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညိတာ, ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညိတာ…ပေ… အဝဇ္ဇေ ဝဇ္ဇသညိတာ, ဝဇ္ဇေ အဝဇ္ဇသညိတာ။ ယံ ဧဝရူပံ ကုက္ကုစ္စံ ကုက္ကုစ္စာယနာ ကုက္ကုစ္စာယိတတ္တံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကုက္ကုစ္စံ။ အပိ စ, ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ – ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ။ ကထံ ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ? ‘‘ကတံ မေ ကာယဒုစ္စရိတံ, အကတံ မေ ကာယသုစရိတ’’န္တိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ။ ‘‘ကတံ မေ ဝစီဒုစ္စရိတံ, အကတံ မေ ဝစီသုစရိတ’’န္တိ…ပေ… ‘‘ကတံ မေ မနောဒုစ္စရိတံ, အကတံ မေ မနောသုစရိတ’’န္တိ…ပေ… ‘‘ကတော မေ ပါဏာတိပါတော, အကတာ မေ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတံ မေ အဒိန္နာဒါနံ, အကတာ မေ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတော မေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, အကတာ မေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတော မေ မုသာဝါဒေါ, အကတာ မေ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတာ မေ ပိသုဏာ ဝါစာ [ပိသုဏဝါစာ (က။)], အကတာ မေ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတာ မေ ဖရုသာ ဝါစာ, အကတာ မေ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတော မေ သမ္ဖပ္ပလာပေါ, အကတာ မေ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတာ မေ အဘိဇ္ဈာ, အကတာ မေ အနဘိဇ္ဈာ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတော မေ ဗျာပါဒေါ, အကတော မေ အဗျာပါဒေါ’’တိ…ပေ… ‘‘ကတာ မေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, အကတာ မေ သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ, ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ။ ဧဝံ ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ။

အထ ဝါ, ‘‘သီလေသုမှိ အပရိပူရကာရီ’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ၊ ‘‘ဣန္ဒြိယေသုမှိ အဂုတ္တဒွါရော’’တိ…ပေ… ‘‘ဘောဇနေ အမတ္တညုမှီ’’တိ… ‘‘ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တောမှီ’’တိ… ‘‘န သတိသမ္ပဇညေန သမန္နာဂတောမှီ’’တိ… ‘‘အဘာဝိတာ မေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာတိ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာတိ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါတိ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနီတိ, ပဉ္စ ဗလာနီတိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ’’တိ… ‘‘ဒုက္ခံ မေ အပရိညာတံ, သမုဒယော မေ အပ္ပဟီနော, မဂ္ဂေါ မေ အဘာဝိတော, နိရောဓော မေ အသစ္ဆိကတော’’တိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ကုက္ကုစ္စံ စေတသော ဝိပ္ပဋိသာရော မနောဝိလေခေါ။

ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏန္တိ ကုက္ကုစ္စာနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ ပဟာနံ ဥပသမံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပဟာနံ ကာမစ္ဆန္ဒာနံ, [ဥဒယာတိ ဘဂဝါ]

ဒေါမနဿာန စူဘယံ၊

ထိနဿ စ ပနူဒနံ, ကုက္ကုစ္စာနံ နိဝါရဏ’’န္တိ။

၇၆။ ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓံ, ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ၊

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူမိ, အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ။

ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓန္တိ။ ဥပေက္ခာတိ ယာ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဥပေက္ခာ ဥပေက္ခနာ အဇ္ဈုပေက္ခနာ စိတ္တသမတာ [စိတ္တသမထော (သျာ။) မဟာနိ။ ၂၀၇] စိတ္တပ္ပဿဒ္ဓတာ မဇ္ဈတ္တတာ စိတ္တဿ။ သတီတိ ယာ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဥပေက္ခံ အာရဗ္ဘ သတိ အနုဿတိ…ပေ… သမ္မာသတိ။ ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓန္တိ စတုတ္ထေ ဈာနေ ဥပေက္ခာ စ သတိ စ သုဒ္ဓါ ဟောန္တိ ဝိသုဒ္ဓါ သံသုဒ္ဓါ ပရိသုဒ္ဓါ ပရိယောဒါတာ အနင်္ဂဏာ ဝိဂတူပက္ကိလေသာ မုဒုဘူတာ ကမ္မနိယာ ဌိတာ အာနေဉ္ဇပ္ပတ္တာတိ – ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓံ။

ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝန္တိ ဓမ္မတက္ကော ဝုစ္စတိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ။ သော အာဒိတော ဟောတိ, ပုရတော ဟောတိ, ပုဗ္ဗင်္ဂမော ဟောတိ အညာဝိမောက္ခဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ။ အထ ဝါ, ဓမ္မတက္ကော ဝုစ္စတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ သာ အာဒိတော ဟောတိ, ပုရတော ဟောတိ, ပုဗ္ဗင်္ဂမော ဟောတိ အညာဝိမောက္ခဿာတိ, ဧဝမ္ပိ ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ။ အထ ဝါ, ဓမ္မတက္ကော ဝုစ္စတိ စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ။ သာ အာဒိတော ဟောတိ, ပုရတော ဟောတိ, ပုဗ္ဗင်္ဂမော ဟောတိ အညာဝိမောက္ခဿာတိ – ဧဝမ္ပိ ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ။

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူမီတိ အညာဝိမောက္ခော ဝုစ္စတိ အရဟတ္တဝိမောက္ခော။ အရဟတ္တဝိမောက္ခံ ပဗြူမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမိ ပကာသေမီတိ – အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူမိ။

အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနန္တိ။ အဝိဇ္ဇာတိ ဒုက္ခေ အညာဏံ…ပေ… အဝိဇ္ဇာ မောဟော အကုသလမူလံ။ ပဘေဒနန္တိ အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒနံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဥပေက္ခာသတိသံသုဒ္ဓံ, ဓမ္မတက္ကပုရေဇဝံ၊

အညာဝိမောက္ခံ ပဗြူမိ, အဝိဇ္ဇာယ ပဘေဒန’’န္တိ။

၇၇။ ကိံသု သံယောဇနော လောကော, ကိံသု တဿ ဝိစာရဏံ၊

ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေန, နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ။

ကိံသု သံယောဇနော လောကောတိ လောကဿ သံယောဇနံ လဂ္ဂနံ ဗန္ဓနံ ဥပက္ကိလေသော။ ကေန လောကော ယုတ္တော ပယုတ္တော အာယုတ္တော သမာယုတ္တော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါတိ – ကိံသု သံယောဇနော လောကော။

ကိံသု တဿ ဝိစာရဏန္တိ ကိံသု တဿ စာရဏံ ဝိစာရဏံ ပဋိဝိစာရဏံ။ ကေန လောကော စရတိ ဝိစရတိ ပဋိဝိစရတီတိ – ကိံသု တဿ ဝိစာရဏံ။ ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေန နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတီတိ ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေန ဝူပသမေန ပဋိနိဿဂ္ဂေန ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ ပဝုစ္စတိ ကထီယတိ ဘဏီယတိ ဒီပီယတိ ဝေါဟရီယတီတိ – ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေန နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ကိံသု သံယောဇနော လောကော, ကိံသု တဿ ဝိစာရဏံ၊

ကိဿဿ ဝိပ္ပဟာနေန, နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။

၇၈။ နန္ဒိသံယောဇနော လောကော, ဝိတက္ကဿ ဝိစာရဏာ၊

တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန, နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ။

နန္ဒိသံယောဇနော လောကောတိ နန္ဒီ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ, အယံ ဝုစ္စတိ နန္ဒီ။ ယာ နန္ဒီ လောကဿ သံယောဇနံ လဂ္ဂနံ ဗန္ဓနံ ဥပက္ကိလေသော, ဣမာယ နန္ဒိယာ လောကော ယုတ္တော ပယုတ္တော အာယုတ္တော သမာယုတ္တော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါတိ – နန္ဒိသံယောဇနော လောကော။

ဝိတက္ကဿ ဝိစာရဏာတိ။ ဝိတက္ကာတိ နဝ ဝိတက္ကာ – ကာမဝိတက္ကော, ဗျာပါဒဝိတက္ကော, ဝိဟိံသာဝိတက္ကော, ဉာတိဝိတက္ကော ဇနပဒဝိတက္ကော, အမရာဝိတက္ကော, ပရာနုဒယတာပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော, လာဘသက္ကာရသိလောကပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော, အနဝညတ္တိပဋိသံယုတ္တော ဝိတက္ကော။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ နဝ ဝိတက္ကာ။ ဣမေ နဝ ဝိတက္ကာ လောကဿ စာရဏာ ဝိစာရဏာ ပဋိဝိစာရဏာ။ ဣမေဟိ နဝဟိ ဝိတက္ကေဟိ လောကော စရတိ ဝိစရတိ ပဋိဝိစရတီတိ – ဝိတက္ကဿ ဝိစာရဏာ။

တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတီတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတီတိ တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန ဝူပသမေန ပဋိနိဿဂ္ဂေန ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယာ နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ ပဝုစ္စတိ ကထီယတိ ဘဏီယတိ ဒီပီယတိ ဝေါဟရီယတီတိ – တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘နန္ဒိသံယောဇနော လောကော, ဝိတက္ကဿ ဝိစာရဏာ၊

တဏှာယ ဝိပ္ပဟာနေန, နိဗ္ဗာနံ ဣတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။

၇၉။ ကထံ သတဿ စရတော, ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာ, တံ သုဏောမ ဝစော တဝ။

ကထံ သတဿ စရတောတိ ကထံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ စရတော ဝိဟရတော ဣရိယတော ဝတ္တယတော ပါလယတော ယပယတော ယာပယတောတိ – ကထံ သတဿ စရတော။

ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ ဝိညာဏံ နိရုဇ္ဈတိ ဝူပသမ္မတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ – ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတိ။

ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာတိ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုံ ပုစ္ဆိတုံ ယာစိတုံ အဇ္ဈေသိတုံ ပသာဒေတုံ အာဂမှာ အာဂတမှာ ဥပါဂတမှာ သမ္ပတ္တမှာ, ‘‘တယာ သဒ္ဓိံ သမာဂတမှာ’’တိ – ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာ။

တံ သုဏောမ ဝစော တဝါတိ။ တန္တိ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌံ သုဏောမ ဥဂ္ဂဏှာမ ဓာရေမ ဥပဓာရေမ ဥပလက္ခေမာတိ – တံ သုဏောမ ဝစော တဝ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ကထံ သတဿ စရတော, ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

ဘဂဝန္တံ ပုဋ္ဌုမာဂမာ, တံ သုဏောမ ဝစော တဝါ’’တိ။

၈၀။ အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတော၊

ဧဝံ သတဿ စရတော, ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတိ။

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတောတိ အဇ္ဈတ္တံ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ [န အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ (သျာ။)], အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ၊ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ အဇ္ဈတ္တံ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ [ဣဒံ ပဒံ နတ္ထိ သျာ။ ပေါတ္ထကေ] ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… အဇ္ဈတ္တံ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… ဗဟိဒ္ဓါ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… ဗဟိဒ္ဓါ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ သမုဒယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ သမုဒယဝယဓမ္မာနုပဿီ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဣမေဟိ ဒွါဒသဟိ အာကာရေဟိ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော…ပေ… အနဘာဝံ ဂမေတိ။

အထ ဝါ, ဝေဒနံ အနိစ္စတော ပဿန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဝေဒနံ ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော…ပေ… နိဿရဏတော ပဿန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဣမေဟိ စတ္တာလီသာယ [ဒွါစတ္တာဠီသာယ (သျာ။)] အာကာရေဟိ ဝေဒနာသု ဝေဒနာနုပဿီ ဝိဟရန္တော ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတိ နာဘိဝဒတိ န အဇ္ဈောသေတိ, အဘိနန္ဒနံ အဘိဝဒနံ အဇ္ဈောသာနံ ဂါဟံ ပရာမာသံ အဘိနိဝေသံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တီကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတီတိ – အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတော။

ဧဝံ သတဿ စရတောတိ ဧဝံ သတဿ သမ္ပဇာနဿ စရတော ဝိဟရတော ဣရိယတော ဝတ္တယတော ပါလယတော ယပယတော ယာပယတောတိ – ဧဝံ သတဿ စရတော။

ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတီတိ ပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ အပုညာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရသဟဂတံ ဝိညာဏံ နိရုဇ္ဈတိ ဝူပသမ္မတိ အတ္ထံ ဂစ္ဆတိ ပဋိပ္ပဿမ္ဘတီတိ – ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတီ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, ဝေဒနံ နာဘိနန္ဒတော၊

ဧဝံ သတဿ စရတော, ဝိညာဏံ ဥပရုဇ္ဈတီ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ဥဒယမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော တေရသမော။

၁၄။ ပေါသာလမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၈၁။

ယော အတီတံ အာဒိသတိ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပေါသာလော]

အနေဇော ဆိန္နသံသယော၊

ပါရဂုံ [ပါရဂူ (သျာ။ က။)] သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။

ယော အတီတံ အာဒိသတီတိ။ ယောတိ ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ။ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ, တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော, ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ။ အတီတံ အာဒိသတီတိ ဘဂဝါ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတမ္ပိ အာဒိသတိ, အနာဂတမ္ပိ အာဒိသတိ, ပစ္စုပ္ပန္နမ္ပိ အာဒိသတိ။

ကထံ ဘဂဝါ အတ္တနော အတီတံ အာဒိသတိ? ဘဂဝါ အတ္တနော အတီတံ ဧကမ္ပိ ဇာတိံ အာဒိသတိ, ဒွေပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, တိဿောပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, စတဿောပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, ပဉ္စပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, ဒသပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, ဝီသမ္ပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, တိံသမ္ပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, စတ္တာလီသမ္ပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, ပညာသမ္ပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ, ဇာတိသတမ္ပိ…ပေ… ဇာတိသဟဿမ္ပိ… ဇာတိသတသဟဿမ္ပိ… အနေကေပိ သံဝဋ္ဋကပ္ပေ… အနေကေပိ ဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ… အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အာဒိသတိ – ‘‘အမုတြာသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိံ၊ တတြာပါသိံ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’’တိ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အာဒိသတိ။ ဧဝံ ဘဂဝါ အတ္တနော အတီတံ အာဒိသတိ။

ကထံ ဘဂဝါ ပရေသံ အတီတံ အာဒိသတိ? ဘဂဝါ ပရေသံ အတီတံ ဧကမ္ပိ ဇာတိံ အာဒိသတိ, ဒွေပိ ဇာတိယော အာဒိသတိ…ပေ… အနေကေပိ သံဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋကပ္ပေ အာဒိသတိ – ‘‘အမုတြာသိ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော အမုတြ ဥဒပါဒိ၊ တတြာပါသိ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော ဧဝံဝဏ္ဏော ဧဝမာဟာရော ဧဝံသုခဒုက္ခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဧဝမာယုပရိယန္တော, သော တတော စုတော ဣဓူပပန္နော’’တိ။ ဣတိ သာကာရံ သဥဒ္ဒေသံ အနေကဝိဟိတံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အာဒိသတိ။ ဧဝံ ဘဂဝါ ပရေသံ အတီတံ အာဒိသတိ။

ဘဂဝါ ပဉ္စ ဇာတကသတာနိ ဘာသန္တော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတံ အာဒိသတိ, မဟာပဒါနိယသုတ္တန္တံ [မဟာဓနိယသုတ္တံ (သျာ။)] ဘာသန္တော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတံ အာဒိသတိ, မဟာသုဒဿနိယသုတ္တန္တံ ဘာသန္တော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတံ အာဒိသတိ, မဟာဂေါဝိန္ဒိယသုတ္တန္တံ ဘာသန္တော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတံ အာဒိသတိ, မဃဒေဝိယသုတ္တန္တံ ဘာသန္တော အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတံ အာဒိသတိ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘အတီတံ ခေါ, စုန္ဒ, အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ တထာဂတဿ သတာနုသာရိဉာဏံ [သတာနုဿရိယဉာဏံ (က။) ပဿ ဒီ။ နိ။ ၃။၁၈၇] ဟောတိ။ သော ယာဝတကံ အာကင်္ခတိ တာဝတကံ အနုဿရတိ။ အနာဂတဉ္စ ခေါ, စုန္ဒ…ပေ… ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ခေါ, စုန္ဒ, အဒ္ဓါနံ အာရဗ္ဘ တထာဂတဿ ဗောဓိဇံ ဉာဏံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ – ‘အယမန္တိမာ ဇာတိ, နတ္ထိဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’’တိ။

ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တဉာဏံ [ဣန္ဒြိယပရောပရိယတ္တိဉာဏံ (က။) အဋ္ဌကထာ ဩလောကေတဗ္ဗာ] တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ, သတ္တာနံ အာသယာနုသယဉာဏံ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ, ယမကပါဋိဟီရေ ဉာဏံ [ယမကပါဋိဟိရိယဉာဏံ (သျာ။)] တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ, မဟာကရုဏာသမာပတ္တိယာ ဉာဏံ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ, သဗ္ဗညုတဉာဏံ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ, အနာဝရဏဉာဏံ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ, သဗ္ဗတ္ထ အသင်္ဂမပ္ပဋိဟတမနာဝရဏဉာဏံ တထာဂတဿ တထာဂတဗလံ။ ဧဝံ ဘဂဝါ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အတီတမ္ပိ အာဒိသတိ အနာဂတမ္ပိ အာဒိသတိ ပစ္စုပ္ပန္နမ္ပိ အာဒိသတိ အာစိက္ခတိ ဒေသေတိ ပညပေတိ ပဋ္ဌပေတိ ဝိဝရတိ ဝိဘဇတိ ဥတ္တာနီကရောတိ ပကာသေတီတိ – ယော အတီတံ အာဒိသတိ။

ဣစ္စာယသ္မာ ပေါသာလောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ… ပေါသာလောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ပေါသာလော။

အနေဇော ဆိန္နသံသယောတိ ဧဇာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ သာ ဧဇာ တဏှာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနာ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ အနေဇော။ ဧဇာယ ပဟီနတ္တာ အနေဇော။ ဘဂဝါ လာဘေပိ န ဣဉ္ဇတိ…ပေ… ဒုက္ခေပိ န ဣဉ္ဇတိ န စလတိ န ဝေဓတိ နပ္ပဝေဓတိ န သမ္ပဝေဓတီတိ အနေဇော။ ဆိန္နသံသယောတိ သံသယော ဝုစ္စတိ ဝိစိကိစ္ဆာ။ ဒုက္ခေ ကင်္ခါ…ပေ… ဆမ္ဘိတတ္တံ စိတ္တဿ မနောဝိလေခေါ။ သော သံသယော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဟီနော ဆိန္နော ဥစ္ဆိန္နော သမုစ္ဆိန္နော ဝူပသန္တော ပဋိနိဿဂ္ဂေါ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကော ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော။ တသ္မာ ဗုဒ္ဓေါ ဆိန္နသံသယောတိ – အနေဇော ဆိန္နသံသယော။

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ သဗ္ဗဓမ္မာနံ အဘိညာပါရဂူ ပရိညာပါရဂူ ပဟာနပါရဂူ ဘာဝနာပါရဂူ သစ္ဆိကိရိယာပါရဂူ သမာပတ္တိပါရဂူ အဘိညာပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ…ပေ… ဇာတိမရဏသံသာရော နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – ပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ။

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမန္တိ ပဉှေန အတ္ထိကော အာဂတောမှိ…ပေ… ‘‘ဝဟဿေတံ ဘာရ’’န္တိ – အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ယော အတီတံ အာဒိသတိ, [ဣစ္စာယသ္မာ ပေါသာလော]

အနေဇော ဆိန္နသံသယော၊

ပါရဂုံ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမ’’န္တိ။

၈၂။ ဝိဘူတရူပသညိဿ, သဗ္ဗကာယပ္ပဟာယိနော၊

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတော၊

ဉာဏံ သက္ကာနုပုစ္ဆာမိ, ကထံ နေယျော တထာဝိဓော။

ဝိဘူတရူပသညိဿာတိ ကတမာ ရူပသညာ? ရူပါဝစရသမာပတ္တိံ သမာပန္နဿ ဝါ ဥပပန္နဿ ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရိဿ ဝါ သညာ သဉ္ဇာနနာ သဉ္ဇာနိတတ္တံ – အယံ ရူပသညာ။ ဝိဘူတရူပသညိဿာတိ စတဿော အရူပသမာပတ္တိယော ပဋိလဒ္ဓဿ [လာဘိဿ (သျာ။)] ရူပသညာ ဝိဘူတာ ဟောန္တိ ဝိဂတာ အတိက္ကန္တာ သမတိက္ကန္တာ ဝီတိဝတ္တာတိ – ဝိဘူတရူပသညိဿ။

သဗ္ဗကာယပ္ပဟာယိနောတိ သဗ္ဗော တဿ ပဋိသန္ဓိကော ရူပကာယော ပဟီနော, တဒင်္ဂသမတိက္ကမာ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန ပဟီနော တဿ ရူပကာယောတိ – သဗ္ဗကာယပ္ပဟာယိနော။

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတောတိ။ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ။ ကိံကာရဏာ? နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိ။ ယံ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ သတော သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တညေဝ ဝိညာဏံ အဘာဝေတိ, ဝိဘာဝေတိ, အန္တရဓာပေတိ, ‘‘နတ္ထိ ကိဉ္စီ’’တိ ပဿတိ – တံကာရဏာ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တီတိ – အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတော။

ဉာဏံ သက္ကာနုပုစ္ဆာမီတိ။ သက္ကာတိ – သက္ကော။ ဘဂဝါ သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိပိ သက္ကော …ပေ… ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသောတိပိ သက္ကော။ ဉာဏံ သက္ကာနုပုစ္ဆာမီတိ တဿ ဉာဏံ ပုစ္ဆာမိ, ပညံ ပုစ္ဆာမိ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ပုစ္ဆာမိ။ ‘‘ကီဒိသံ ကိံသဏ္ဌိတံ ကိံပကာရံ ကိံပဋိဘာဂံ ဉာဏံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ – ဉာဏံ သက္ကာနုပုစ္ဆာမိ။

ကထံ နေယျော တထာဝိဓောတိ ကထံ သော နေတဗ္ဗော ဝိနေတဗ္ဗော အနုနေတဗ္ဗော ပညပေတဗ္ဗော နိဇ္ဈာပေတဗ္ဗော ပေက္ခေတဗ္ဗော ပသာဒေတဗ္ဗော? ကထံ တေန [ကထမဿ (သျာ။)] ဥတ္တရိ ဉာဏံ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗံ? တထာဝိဓောတိ တထာဝိဓော တာဒိသော တဿဏ္ဌိတော တပ္ပကာရော တပ္ပဋိဘာဂေါ ယော သော အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိလာဘီတိ – ကထံ နေယျော တထာဝိဓော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဝိဘူတရူပသညိဿ, သဗ္ဗကာယပ္ပဟာယိနော၊

အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဗဟိဒ္ဓါ စ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ ပဿတော၊

ဉာဏံ သက္ကာနုပုစ္ဆာမိ, ကထံ နေယျော တထာဝိဓော’’တိ။

၈၃။

ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော သဗ္ဗာ, [ပေါသာလာတိ ဘဂဝါ]

အဘိဇာနံ တထာဂတော၊

တိဋ္ဌန္တမေနံ ဇာနာတိ, ဓိမုတ္တံ တပ္ပရာယဏံ၊

ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော သဗ္ဗာတိ ဘဂဝါ အဘိသင်္ခါရဝသေန စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဇာနာတိ, ပဋိသန္ဓိဝသေန သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဇာနာတိ။ ကထံ ဘဂဝါ အဘိသင်္ခါရဝသေန စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဇာနာတိ? ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ရူပုပယံ [ရူပူပါယံ (သျာ။ က။) ပဿ သံ။ နိ။ ၃။၅၃] ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ [တိဋ္ဌတိ (သျာ။ က။)], ရူပါရမ္မဏံ ရူပပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျ။ ဝေဒနုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သညုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သင်္ခါရုပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ, သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပ္ပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ။ ဧဝံ ဘဂဝါ အဘိသင်္ခါရဝသေန စတဿော ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဇာနာတိ။

ကထံ ဘဂဝါ ပဋိသန္ဓိဝသေန သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဇာနာတိ? ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော – သေယျထာပိ မနုဿာ ဧကစ္စေ စ ဒေဝါ ဧကစ္စေ စ ဝိနိပါတိကာ။ အယံ ပဌမာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ။

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ ဗြဟ္မကာယိကာ ပဌမာဘိနိဗ္ဗတ္တာ။ အယံ ဒုတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ။

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ နာနတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ အာဘဿရာ။ အယံ တတိယာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိ။

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ ဧကတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော, သေယျထာပိ ဒေဝါ သုဘကိဏှာ။ အယံ စတုတ္ထီ [စတုတ္ထာ (သျာ။) ပဿ အ။ နိ။ ၇။၄၄] ဝိညာဏဋ္ဌိတိ။

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ, အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနူပဂါ။ အယံ ပဉ္စမီ [ပဉ္စမာ (သျာ။)] ဝိညာဏဋ္ဌိတိ။

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနူပဂါ။ အယံ ဆဋ္ဌီ [ဆဋ္ဌော (သျာ။)] ဝိညာဏဋ္ဌိတိ။

‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တာ သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ, နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနူပဂါ။ အယံ သတ္တမီ [သတ္တမာ (သျာ။)] ဝိညာဏဋ္ဌိတိ’’။ ဧဝံ ဘဂဝါ ပဋိသန္ဓိဝသေန သတ္တ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဇာနာတီတိ – ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော သဗ္ဗာ။

ပေါသာလာတိ ဘဂဝါတိ။ ပေါသာလာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ပေါသာလာတိ ဘဂဝါ။

အဘိဇာနံ တထာဂတောတိ။ အဘိဇာနန္တိ အဘိဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော တထာဂတော။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘အတီတံ စေပိ ခေါ, စုန္ဒ, ဟောတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသဉှိတံ, န တံ တထာဂတော ဗျာကရောတိ။ အတီတံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသဉှိတံ, တမ္ပိ တထာဂတော န ဗျာကရောတိ။ အတီတံ စေပိ ခေါ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသဉှိတံ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿေဝ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယ။ အနာဂတံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ…ပေ… ပစ္စုပ္ပန္နံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ အနတ္ထသဉှိတံ, န တံ တထာဂတော ဗျာကရောတိ။ ပစ္စုပ္ပန္နံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အနတ္ထသဉှိတံ, တမ္ပိ တထာဂတော န ဗျာကရောတိ။ ပစ္စုပ္ပန္နံ စေပိ, စုန္ဒ, ဟောတိ ဘူတံ တစ္ဆံ အတ္ထသဉှိတံ, တတြ ကာလညူ တထာဂတော ဟောတိ တဿ ပဉှဿ ဝေယျာကရဏာယ။ ဣတိ ခေါ, စုန္ဒ, အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နေသု ဓမ္မေသု တထာဂတော ကာလဝါဒီ ဘူတဝါဒီ အတ္ထဝါဒီ ဓမ္မဝါဒီ ဝိနယဝါဒီ။ တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။

‘‘ယံ ခေါ, စုန္ဒ, သဒေဝကဿ လောကဿ သမာရကဿ သဗြဟ္မကဿ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ ဒိဋ္ဌံ သုတံ မုတံ ဝိညာတံ ပတ္တံ ပရိယေသိတံ အနုဝိစရိတံ မနသာ, သဗ္ဗံ တံ တထာဂတေန အဘိသမ္ဗုဒ္ဓံ။ တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။ ယဉ္စ, စုန္ဒ, ရတ္တိံ တထာဂတော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈတိ, ယဉ္စ ရတ္တိံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယတိ, ယံ ဧတသ္မိံ အန္တရေ ဘာသတိ လပတိ နိဒ္ဒိသတိ သဗ္ဗံ တံ တထေဝ ဟောတိ နော အညထာ။ တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။ ယထာဝါဒီ, စုန္ဒ, တထာဂတော တထာကာရီ၊ ယထာကာရီ တထာဝါဒီ။ ဣတိ ယထာဝါဒီ တထာကာရီ, ယထာကာရီ တထာဝါဒီ။ တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတိ။ သဒေဝကေ, စုန္ဒ, လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အဘိဘူ အနဘိဘူတော အညဒတ္ထုဒသော ဝသဝတ္တီ။ တသ္မာ တထာဂတောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ – အဘိဇာနံ တထာဂတော။

တိဋ္ဌန္တမေနံ ဇာနာတီတိ ဘဂဝါ ဣဓတ္ထညေဝ [ဣဓဋ္ဌညေဝ (သျာ။)] ဇာနာတိ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဝသေန – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။ ဘဂဝါ ဣဓတ္ထညေဝ ဇာနာတိ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဝသေန – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။ ဘဂဝါ ဣဓတ္ထညေဝ ဇာနာတိ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဝသေန – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။ ဘဂဝါ ဣဓတ္ထညေဝ ဇာနာတိ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဝသေန – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿေသု ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။ ဘဂဝါ ဣဓတ္ထညေဝ ဇာနာတိ ကမ္မာဘိသင်္ခါရဝသေန – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော သုပ္ပဋိပန္နော ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဣဓ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘တထာယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နော, တထာ စ ဣရိယတိ, တဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော, ယထာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’တိ။

‘‘ဣဓ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘တထာယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နော တထာ စ ဣရိယတိ တဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော, ယထာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ တိရစ္ဆာနယောနိံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’တိ။

‘‘ဣဓ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘တထာယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နော တထာ စ ဣရိယတိ တဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော, ယထာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ ပေတ္တိဝိသယံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’တိ။

‘‘ဣဓ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘တထာယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နော တထာ စ ဣရိယတိ တဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော, ယထာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ မနုဿေသု ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’တိ။

‘‘ဣဓ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘တထာယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နော တထာ စ ဣရိယတိ တဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော, ယထာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိဿတီ’တိ။

‘‘ဣဓ ပနာဟံ, သာရိပုတ္တ, ဧကစ္စံ ပုဂ္ဂလံ ဧဝံ စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ပဇာနာမိ – ‘တထာယံ ပုဂ္ဂလော ပဋိပန္နော တထာ စ ဣရိယတိ တဉ္စ မဂ္ဂံ သမာရူဠှော, ယထာ အာသဝါနံ ခယာ အနာသဝံ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’’တိ – တိဋ္ဌန္တမေနံ ဇာနာတိ။

ဓိမုတ္တံ တပ္ပရာယဏန္တိ။ ဓိမုတ္တန္တိ အာကိဉ္စညာယတနံ။ ဓိမုတ္တန္တိ ဝိမောက္ခေန ဓိမုတ္တံ တတြာဓိမုတ္တံ တဒဓိမုတ္တံ တဒါဓိပတေယျံ။ အထ ဝါ, ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ရူပါဓိမုတ္တော သဒ္ဒါဓိမုတ္တော ဂန္ဓာဓိမုတ္တော ရသာဓိမုတ္တော ဖောဋ္ဌဗ္ဗာဓိမုတ္တော ကုလာဓိမုတ္တော ဂဏာဓိမုတ္တော အာဝါသာဓိမုတ္တော လာဘာဓိမုတ္တော ယသာဓိမုတ္တော ပသံသာဓိမုတ္တော သုခါဓိမုတ္တော စီဝရာဓိမုတ္တော ပိဏ္ဍပါတာဓိမုတ္တော သေနာသနာဓိမုတ္တော ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာဓိမုတ္တော သုတ္တန္တာဓိမုတ္တော ဝိနယာဓိမုတ္တော အဘိဓမ္မာဓိမုတ္တော အာရညကင်္ဂါဓိမုတ္တော ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂါဓိမုတ္တော ပံသုကူလိကင်္ဂါဓိမုတ္တော တေစီဝရိကင်္ဂါဓိမုတ္တော သပဒါနစာရိကင်္ဂါဓိမုတ္တော ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂါဓိမုတ္တော နေသဇ္ဇိကင်္ဂါဓိမုတ္တော ယထာသန္ထတိကင်္ဂါဓိမုတ္တော ပဌမဇ္ဈာနာဓိမုတ္တော ဒုတိယဇ္ဈာနာဓိမုတ္တော တတိယဇ္ဈာနာဓိမုတ္တော စတုတ္ထဇ္ဈာနာဓိမုတ္တောအာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တာဓိမုတ္တော ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တာဓိမုတ္တော အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တာဓိမုတ္တော နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တာဓိမုတ္တော’’တိဓိမုတ္တံ။

တပ္ပရာယဏန္တိ အာကိဉ္စညာယတနမယံ တပ္ပရာယဏံ ကမ္မပရာယဏံ ဝိပါကပရာယဏံ ကမ္မဂရုကံ ပဋိသန္ဓိဂရုကံ။ အထ ဝါ, ဘဂဝါ ဇာနာတိ – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ရူပပရာယဏော…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိပရာယဏော’’တိ – ဓိမုတ္တံ တပ္ပရာယဏံ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော သဗ္ဗာ, [ပေါသာလာတိ ဘဂဝါ]

အဘိဇာနံ တထာဂတော၊

တိဋ္ဌန္တမေနံ ဇာနာတိ, ဓိမုတ္တံ တပ္ပရာယဏ’’န္တိ။

၈၄။ အာကိဉ္စညာသမ္ဘဝံ ဉတွာ, နန္ဒိသံယောဇနံ ဣတိ၊

ဧဝမေတံ အဘိညာယ, တတော တတ္ထ ဝိပဿတိ၊

ဧတံ ဉာဏံ တထံ တဿ, ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော။

အာကိဉ္စညာသမ္ဘဝံ ဉတွာတိ အာကိဉ္စညာသမ္ဘဝေါတိ ဝုစ္စတိ အာကိဉ္စညာယတနသံဝတ္တနိကော ကမ္မာဘိသင်္ခါရော။ အာကိဉ္စညာယတနသံဝတ္တနိကံ ကမ္မာဘိသင်္ခါရံ အာကိဉ္စညာသမ္ဘဝေါတိ ဉတွာ, လဂ္ဂနန္တိ ဉတွာ, ဗန္ဓနန္တိ ဉတွာ, ပလိဗောဓောတိ ဉတွာ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – အာကိဉ္စညာသမ္ဘဝံ ဉတွာ။

နန္ဒိသံယောဇနံ ဣတီတိ နန္ဒိသံယောဇနံ ဝုစ္စတိ အရူပရာဂေါ။ အရူပရာဂေန တံ ကမ္မံ လဂ္ဂံ လဂ္ဂိတံ ပလိဗုဒ္ဓံ အရူပရာဂံ နန္ဒိသံယောဇနန္တိ ဉတွာ, လဂ္ဂနန္တိ ဉတွာ, ဗန္ဓနန္တိ ဉတွာ, ပလိဗောဓောတိ ဉတွာ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ ဣတီတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ ဣတီတိ – နန္ဒိသံယောဇနံ ဣတိ။

ဧဝမေတံ အဘိညာယာတိ ဧဝံ ဧတံ အဘိညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ဧဝမေတံ အဘိညာယ။

တတော တတ္ထ ဝိပဿတီတိ။ တတ္ထာတိ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ တတ္ထ ဇာတေ စိတ္တစေတသိကေ ဓမ္မေ အနိစ္စတော ဝိပဿတိ, ဒုက္ခတော ဝိပဿတိ, ရောဂတော…ပေ… နိဿရဏတော ဝိပဿတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ နိဇ္ဈာယတိ ဥပပရိက္ခတီတိ – တတော တတ္ထ ဝိပဿတိ။

ဧတံ ဉာဏံ တထံ တဿာတိ ဧတံ ဉာဏံ တစ္ဆံ ဘူတံ ယာထာဝံ အဝိပရီတံ တဿာတိ – ဧတံ ဉာဏံ တထံ တဿ။

ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတောတိ။ ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော…ပေ… အသိတော တာဒိ ပဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာတိ။ ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတောတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏံ ဥပါဒါယ သတ္တ သေက္ခာ အပ္ပတ္တဿ ပတ္တိယာ အနဓိဂတဿ အဓိဂမာယ အသစ္ဆိကတဿ သစ္ဆိကိရိယာယ ဝသန္တိ သံဝသန္တိ အာဝသန္တိ ပရိဝသန္တိ၊ အရဟာ ဝုသိတဝါ ကတကရဏီယော ဩဟိတဘာရော အနုပ္ပတ္တသဒတ္ထော ပရိက္ခီဏဘဝသံယောဇနော သမ္မဒညာ ဝိမုတ္တော၊ သော ဝုတ္ထဝါသော စိဏ္ဏစရဏော…ပေ… ဇာတိမရဏသံသာရော၊ နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အာကိဉ္စညာသမ္ဘဝံ ဉတွာ, နန္ဒိသံယောဇနံ ဣတိ၊

ဧဝမေတံ အဘိညာယ, တတော တတ္ထ ဝိပဿတိ၊

ဧတံ ဉာဏံ တထံ တဿ, ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

ပေါသာလမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော စုဒ္ဒသမော။

၁၅။ မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော

၈၅။

ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿံ, [ဣစ္စာယသ္မာ မောဃရာဇာ]

န မေ ဗျာကာသိ စက္ခုမာ၊

ယာဝတတိယဉ္စ ဒေဝီသိ [ဒေဝိသိ (သျာ။)], ဗျာကရောတီတိ မေ သုတံ။

ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿန္တိ သော ဗြာဟ္မဏော ဒွိက္ခတ္တုံ ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ပဉှံ အပုစ္ဆိ။ တဿ ဘဂဝါ ပဉှံ ပုဋ္ဌော န ဗျာကာသိ – ‘‘တဒန္တရာ [စက္ခုသမနန္တရာ (သျာ။)] ဣမဿ ဗြာဟ္မဏဿ ဣန္ဒြိယပရိပါကော ဘဝိဿတီ’’တိ။ သက္ကန္တိ သက္ကော။ ဘဂဝါ သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ တဿိမာနိ ဓနာနိ, သေယျထိဒံ – သဒ္ဓါဓနံ သီလဓနံ ဟိရိဓနံ ဩတ္တပ္ပဓနံ သုတဓနံ စာဂဓနံ ပညာဓနံ သတိပဋ္ဌာနဓနံ သမ္မပ္ပဓာနဓနံ ဣဒ္ဓိပါဒဓနံ ဣန္ဒြိယဓနံ ဗလဓနံ ဗောဇ္ဈင်္ဂဓနံ မဂ္ဂဓနံ ဖလဓနံ နိဗ္ဗာနဓနံ။ ဣမေဟိ အနေကဝိဓေဟိ ဓနရတနေဟိ အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါတိပိ သက္ကော။ အထ ဝါ, သက္ကော ပဟု ဝိသဝီ အလမတ္တော သူရော ဝီရော ဝိက္ကန္တော အဘီရူ အစ္ဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ ပဟီနဘယဘေရဝေါ ဝိဂတလောမဟံသောတိပိ သက္ကော။ ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿန္တိ ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿံ အယာစိဿံ အဇ္ဈေသိဿံ ပသာဒယိဿန္တိ – ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿံ။

ဣစ္စာယသ္မာ မောဃရာဇာတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ… အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ… မောဃရာဇာတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ မောဃရာဇာ။

န မေ ဗျာကာသိ စက္ခုမာတိ။ န မေ ဗျာကာသီတိ န မေ ဗျာကာသိ န အာစိက္ခိ န ဒေသေသိ န ပညပေသိ န ပဋ္ဌပေသိ န ဝိဝရိ န ဝိဘဇိ န ဥတ္တာနီအကာသိ န ပကာသေသိ။ စက္ခုမာတိ ဘဂဝါ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမာ – မံသစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ, ဒိဗ္ဗစက္ခုနာပိ [ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာပိ (က။)] စက္ခုမာ, ပညာစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ, သမန္တစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ။

ကထံ ဘဂဝါ မံသစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ? မံသစက္ခုမှိ ဘဂဝတော ပဉ္စ ဝဏ္ဏာ သံဝိဇ္ဇန္တိ – နီလော စ ဝဏ္ဏော, ပီတကော စ ဝဏ္ဏော, လောဟိတကော စ ဝဏ္ဏော, ကဏှော စ ဝဏ္ဏော, ဩဒါတော စ ဝဏ္ဏော။ ယတ္ထ စ အက္ခိလောမာနိ ပတိဋ္ဌိတာနိ တံ နီလံ ဟောတိ သုနီလံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ ဥမာပုပ္ဖသမာနံ [ဥမ္မာရပုပ္ဖသမာနံ (သျာ။) မဟာနိ။ ၁၅၆]။ တဿ ပရတော ပီတကံ ဟောတိ သုပီတကံ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ ကဏိကာရပုပ္ဖသမာနံ။ ဥဘတော စ အက္ခိကူဋာနိ ဘဂဝတော လောဟိတကာနိ ဟောန္တိ သုလောဟိတကာနိ ပါသာဒိကာနိ ဒဿနေယျာနိ ဣန္ဒဂေါပကသမာနာနိ။ မဇ္ဈေ ကဏှံ ဟောတိ သုကဏှံ အလူခံ သိနိဒ္ဓံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ အဒ္ဒါရိဋ္ဌကသမာနံ [အဠာရိဋ္ဌကသမာနံ (သျာ။)]။ တဿ ပရတော ဩဒါတံ ဟောတိ သုဩဒါတံ သေတံ ပဏ္ဍရံ ပါသာဒိကံ ဒဿနေယျံ ဩသဓိတာရကသမာနံ။ တေန ဘဂဝါ ပါကတိကေန မံသစက္ခုနာ အတ္တဘာဝပရိယာပန္နေန ပုရိမသုစရိတကမ္မာဘိနိဗ္ဗတ္တေန သမန္တာ ယောဇနံ ပဿတိ ဒိဝါ စေဝ ရတ္တိဉ္စ။ ယဒါ ဟိ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတော အန္ဓကာရော ဟောတိ သူရိယော စ အတ္ထင်္ဂတော [အတ္ထင်္ဂမိတော (သျာ။ က။)] ဟောတိ၊ ကာဠပက္ခော စ ဥပေါသထော ဟောတိ, တိဗ္ဗော စ ဝနသဏ္ဍော ဟောတိ, မဟာ စ ကာဠမေဃော [အကာလမေဃော (သျာ။ က။) ပဿ မဟာနိ။ ၁၅၆] အဗ္ဘုဋ္ဌိတော ဟောတိ။ ဧဝရူပေ စတုရင်္ဂသမန္နာဂတေ အန္ဓကာရေ သမန္တာ ယောဇနံ ပဿတိ။ နတ္ထိ သော ကုဋ္ဋော ဝါ ကဝါဋံ ဝါ ပါကာရော ဝါ ပဗ္ဗတော ဝါ ဂစ္ဆော ဝါ လတာ ဝါ အာဝရဏံ ရူပါနံ ဒဿနာယ။ ဧကံ စေ တိလဖလံ နိမိတ္တံ ကတွာ တိလဝါဟေ ပက္ခိပေယျ, တံယေဝ တိလဖလံ ဥဒ္ဓရေယျ။ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဘဂဝတော ပါကတိကံ မံသစက္ခု။ ဧဝံ ဘဂဝါ မံသစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ။

ကထံ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာပိ စက္ခုမာ? ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ၊ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ – ‘‘ဣမေ ဝတ ဘောန္တော သတ္တာ ကာယဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ မနောဒုစ္စရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ ဥပဝါဒကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ အပါယံ ဒုဂ္ဂတိံ ဝိနိပါတံ နိရယံ ဥပပန္နာ၊ ဣမေ ဝါ ပန ဘောန္တော သတ္တာ ကာယသုစရိတေန သမန္နာဂတာ ဝစီသုစရိတေန သမန္နာဂတာ မနောသုစရိတေန သမန္နာဂတာ အရိယာနံ အနုပဝါဒကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကာ သမ္မာဒိဋ္ဌိကမ္မသမာဒါနာ, တေ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပန္နာ’’တိ။ ဣတိ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာ ဝိသုဒ္ဓေန အတိက္ကန္တမာနုသကေန သတ္တေ ပဿတိ စဝမာနေ ဥပပဇ္ဇမာနေ ဟီနေ ပဏီတေ သုဝဏ္ဏေ ဒုဗ္ဗဏ္ဏေ သုဂတေ ဒုဂ္ဂတေ, ယထာကမ္မူပဂေ သတ္တေ ပဇာနာတိ။ အာကင်္ခမာနော စ ဘဂဝါ ဧကမ္ပိ လောကဓာတုံ ပဿေယျ, ဒွေပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, တိဿောပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, စတဿောပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, ပဉ္စပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, ဒသပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, ဝီသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, တိံသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, စတ္တာလီသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, ပညာသမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, သတမ္ပိ လောကဓာတုယော ပဿေယျ, သဟဿိမ္ပိ စူဠနိကံ လောကဓာတုံ ပဿေယျ, ဒွိသဟဿိမ္ပိ မဇ္ဈိမိကံ လောကဓာတုံ ပဿေယျ, တိသဟဿိမ္ပိ လောကဓာတုံ ပဿေယျ, မဟာသဟဿိမ္ပိ [တိသဟဿိံ မဟာသဟဿမ္ပိ (က။)] လောကဓာတုံ ပဿေယျ, ယာဝတကံ ဝါ [ယာဝတာ (သီ။ က။)] ပန အာကင်္ခေယျ တာဝတကံ ပဿေယျ။ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓံ ဘဂဝတော ဒိဗ္ဗစက္ခု။ ဧဝံ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗေန စက္ခုနာပိ စက္ခုမာ။

ကထံ ဘဂဝါ ပညာစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ? ဘဂဝါ မဟာပညော ပုထုပညော ဇဝနပညော ဟာသပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော ပညာပဘေဒကုသလော ပဘိန္နဉာဏော အဓိဂတပဋိသမ္ဘိဒပ္ပတ္တော စတုဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဒသဗလဓာရီ ပုရိသာသဘော ပုရိသသီဟော ပုရိသနာဂေါ ပုရိသာဇညော ပုရိသဓောရယှော အနန္တဉာဏော အနန္တတေဇော အနန္တယသော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါ နေတာ ဝိနေတာ အနုနေတာ ပညာပေတာ နိဇ္ဈာပေတာ ပေက္ခေတာ ပသာဒေတာ။ သော ဟိ ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ, မဂ္ဂညူ မဂ္ဂဝိဒူ မဂ္ဂကောဝိဒေါ မဂ္ဂါနုဂါ စ ပန ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ။

သော ဟိ ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ, ပဿံ ပဿတိ, စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ [ဓမ္မသာမိ (သျာ။ က။)] တထာဂတော။ နတ္ထိ တဿ ဘဂဝတော အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ [အဖုသိတံ (သျာ။ က။)] ပညာယ။ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ [အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ (သျာ။)] ဥပါဒါယ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ။ ယံ ကိဉ္စိ နေယျံ နာမ အတ္ထိ ဇာနိတဗ္ဗံ [အတ္ထိ ဓမ္မံ ဇာနိတဗ္ဗံ (က။)] အတ္တတ္ထော ဝါ ပရတ္ထော ဝါ ဥဘယတ္ထော ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော ဝါ အတ္ထော သမ္ပရာယိကော ဝါ အတ္ထော ဥတ္တာနော ဝါ အတ္ထော ဂမ္ဘီရော ဝါ အတ္ထော ဂူဠှော ဝါ အတ္ထော ပဋိစ္ဆန္နော ဝါ အတ္ထော နေယျော ဝါ အတ္ထော နီတော ဝါ အတ္ထော အနဝဇ္ဇော ဝါ အတ္ထော နိက္ကိလေသော ဝါ အတ္ထော ဝေါဒါနော ဝါ အတ္ထော ပရမတ္ထော ဝါ [ပရမတ္ထော ဝါ အတ္ထော (က။)], သဗ္ဗံ တံ အန္တော ဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ။

သဗ္ဗံ ကာယကမ္မံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ, သဗ္ဗံ ဝစီကမ္မံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ, သဗ္ဗံ မနောကမ္မံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ။ အတီတေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ, အနာဂတေ အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ, ယာဝတကံ နေယျံ တာဝတကံ ဉာဏံ, ယာဝတကံ ဉာဏံ တာဝတကံ နေယျံ။ နေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ နေယျံ, နေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတိ, ဉာဏံ အတိက္ကမိတွာ နေယျပထော နတ္ထိ။ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော တေ ဓမ္မာ။ ယထာ ဒွိန္နံ သမုဂ္ဂပဋလာနံ သမ္မာဖုသိတာနံ ဟေဋ္ဌိမံ သမုဂ္ဂပဋလံ ဥပရိမံ နာတိဝတ္တတိ, ဥပရိမံ သမုဂ္ဂပဋလံ ဟေဋ္ဌိမံ နာတိဝတ္တတိ, အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော၊ ဧဝမေဝ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နေယျဉ္စ ဉာဏဉ္စ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော။ ယာဝတကံ နေယျံ တာဝတကံ ဉာဏံ, ယာဝတကံ ဉာဏံ တာဝတကံ နေယျံ, နေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ နေယျံ။ နေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတိ, ဉာဏံ အတိက္ကမိတွာ နေယျပထော နတ္ထိ။ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော တေ ဓမ္မာ။

သဗ္ဗဓမ္မေသု ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ။ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓါ အာကင်္ခပဋိဗဒ္ဓါ မနသိကာရပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တုပ္ပါဒပဋိဗဒ္ဓါ။ သဗ္ဗသတ္တေသု ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ။ သဗ္ဗေသဉ္စ သတ္တာနံ ဘဂဝါ အာသယံ ဇာနာတိ, အနုသယံ ဇာနာတိ, စရိတံ ဇာနာတိ, အဓိမုတ္တိံ ဇာနာတိ, အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေ သတ္တေ ဇာနာတိ။ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ။

ယထာ ယေ ကေစိ မစ္ဆကစ္ဆပါ အန္တမသော တိမိတိမိင်္ဂလံ [တိမိတိပိင်္ဂလံ (က။)] ဥပါဒါယ အန္တောမဟာသမုဒ္ဒေ ပရိဝတ္တန္တိ, ဧဝမေဝ သဒေဝကော လောကော သမာရကော လောကော သဗြဟ္မကော လောကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ။ ယထာ ယေ ကေစိ ပက္ခီ အန္တမသော ဂရုဠံ ဝေနတေယျံ ဥပါဒါယ အာကာသဿ ပဒေသေ ပရိဝတ္တန္တိ, ဧဝမေဝ ယေပိ တေ သာရိပုတ္တသမာ ပညာယ သမန္နာဂတာ တေပိ ဗုဒ္ဓဉာဏဿ ပဒေသေ ပရိဝတ္တန္တိ၊ ဗုဒ္ဓဉာဏံ ဒေဝမနုဿာနံ ပညံ ဖရိတွာ အဘိဘဝိတွာ တိဋ္ဌတိ။

ယေပိ တေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာ သမဏပဏ္ဍိတာ နိပုဏာ ကတပရပ္ပဝါဒါ ဝါလဝေဓိရူပါ ဝေါဘိန္ဒန္တာ [တေ ဘိန္ဒန္တာ (သျာ။ က။)] မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ, တေ ပဉှေ အဘိသင်္ခရိတွာ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ ဂူဠှာနိ စ ပဋိစ္ဆန္နာနိ။ ကထိတာ ဝိသဇ္ဇိတာ စ တေ ပဉှာ ဘဂဝတာ [ဘဂဝတော (က။)] ဟောန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌကာရဏာ။ ဥပက္ခိတ္တကာ စ တေ ဘဂဝတော သမ္ပဇ္ဇန္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါဝ တတ္ထ အတိရောစတိ – ယဒိဒံ ပညာယာတိ။ ဧဝံ ဘဂဝါ ပညာစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ။

ကထံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ? ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော [ဩလောကေန္တော (က။)] အဒ္ဒသ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော [ပရ … ဒဿာဝိနေ (က။)] ဝိဟရန္တေ။ သေယျထာပိ နာမ ဥပ္ပလိနိယံ ဝါ ပဒုမိနိယံ ဝါ ပုဏ္ဍရီကိနိယံ ဝါ အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာနုဂ္ဂတာနိ အန္တောနိမုဂ္ဂပေါသီနိ [အန္တောနိမ္မုဂ္ဂပေါသီနိ (က။)], အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ သမောဒကံ ဌိတာနိ, အပ္ပေကစ္စာနိ ဥပ္ပလာနိ ဝါ ပဒုမာနိ ဝါ ပုဏ္ဍရီကာနိ ဝါ ဥဒကေ ဇာတာနိ ဥဒကေ သံဝဍ္ဎာနိ ဥဒကာ အစ္စုဂ္ဂမ္မ တိဋ္ဌန္တိ အနုပလိတ္တာနိ ဥဒကေန၊ ဧဝမေဝံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ လောကံ ဝေါလောကေန္တော အဒ္ဒသ သတ္တေ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ အပ္ပေကစ္စေ ပရလောကဝဇ္ဇဘယဒဿာဝိနော ဝိဟရန္တေ။ ဇာနာတိ ဘဂဝါ – ‘‘အယံ ပုဂ္ဂလော ရာဂစရိတော, အယံ ဒေါသစရိတော, အယံ မောဟစရိတော, အယံ ဝိတက္ကစရိတော, အယံ သဒ္ဓါစရိတော, အယံ ဉာဏစရိတော’’တိ။ ရာဂစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ အသုဘကထံ ကထေတိ၊ ဒေါသစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ မေတ္တာဘာဝနံ အာစိက္ခတိ၊ မောဟစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ ဥဒ္ဒေသေ ပရိပုစ္ဆာယ ကာလေန ဓမ္မဿဝနေ ကာလေန ဓမ္မသာကစ္ဆာယ ဂရုသံဝါသေ နိဝေသေတိ၊ ဝိတက္ကစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ အာနာပါနဿတိံ အာစိက္ခတိ၊ သဒ္ဓါစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ ပသာဒနီယံ နိမိတ္တံ အာစိက္ခတိ ဗုဒ္ဓသုဗောဓိံ [ဗုဒ္ဓသုဗုဒ္ဓတံ (က။)] ဓမ္မသုဓမ္မတံ သံဃသုပ္ပဋိပတ္တိံ သီလာနိ စ၊ အတ္တနော ဉာဏစရိတဿ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလဿ ဝိပဿနာနိမိတ္တံ အာစိက္ခတိ အနိစ္စာကာရံ ဒုက္ခာကာရံ အနတ္တာကာရံ။

‘‘သေလေ ယထာ ပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိဋ္ဌိတော, ယထာပိ ပဿေ ဇနတံ သမန္တတော၊

တထူပမံ ဓမ္မမယံ သုမေဓ, ပါသာဒမာရုယှ သမန္တစက္ခု၊

သောကာဝတိဏ္ဏံ [သောကာဝကိဏ္ဏံ (သျာ။)] ဇနတမပေတသောကော, အဝေက္ခဿု ဇာတိဇရာဘိဘူတ’’န္တိ။

ဧဝံ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ။

ကထံ ဘဂဝါ သမန္တစက္ခုနာပိ စက္ခုမာ? သမန္တစက္ခု ဝုစ္စတိ သဗ္ဗညုတဉာဏံ။ ဘဂဝါ သဗ္ဗညုတဉာဏေန ဥပေတော သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော။

‘‘န တဿ အဒ္ဒိဋ္ဌမိဓတ္ထိ ကိဉ္စိ, အထော အဝိညာတမဇာနိတဗ္ဗံ၊

သဗ္ဗံ အဘိညာသိ ယဒတ္ထိ နေယျံ, တထာဂတော တေန သမန္တစက္ခူ’’တိ။

ဧဝံ ဘဂဝါ သမန္တစက္ခုနာပိ စက္ခုမာတိ – န မေ ဗျာကာသိ စက္ခုမာ။

ယာဝတတိယဉ္စ ဒေဝီသိ, ဗျာကရောတီတိ မေ သုတန္တိ ယာဝတတိယံ ဗုဒ္ဓေါ သဟဓမ္မိကံ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ဗျာကရောတိ နော သံသာရေတီတိ [သမ္ပာယတီတိ (သျာ။)] – ဧဝံ မယာ ဥဂ္ဂဟိတံ, ဧဝံ မယာ ဥပဓာရိတံ, ဧဝံ မယာ ဥပလက္ခိတံ။ ဒေဝီသီတိ ဘဂဝါ စေဝ ဣသိ စာတိ – ဒေဝီသိ။ ယထာ ရာဇာ ပဗ္ဗဇိတာ ဝုစ္စန္တိ ရာဇိသယော, ဗြာဟ္မဏာ ပဗ္ဗဇိတာ ဝုစ္စန္တိ ဗြာဟ္မဏိသယော, ဧဝမေဝ ဘဂဝါ ဒေဝေါ စေဝ ဣသိ စာတိ – ဒေဝီသိ။

အထ ဝါ, ဘဂဝါ ပဗ္ဗဇိတောတိပိ ဣသိ။ မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိပိ ဣသိ။ မဟန္တံ သမာဓိက္ခန္ဓံ…ပေ… မဟန္တံ ပညာက္ခန္ဓံ… မဟန္တံ ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ… မဟန္တံ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိပိ ဣသိ။ မဟတော တမောကာယဿ ပဒါလနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိပိ ဣသိ။ မဟတော ဝိပလ္လာသဿ ပဘေဒနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိပိ ဣသိ။ မဟတော တဏှာသလ္လဿ အဗ္ဗဟနံ… မဟတော ဒိဋ္ဌိသံဃာဋဿ ဝိနိဝေဌနံ… မဟတော မာနဒ္ဓဇဿ ပပါတနံ… မဟတော အဘိသင်္ခါရဿ ဝူပသမံ… မဟတော ဩဃဿ နိတ္ထရဏံ… မဟတော ဘာရဿ နိက္ခေပနံ… မဟတော သံသာရဝဋ္ဋဿ ဥပစ္ဆေဒံ… မဟတော သန္တာပဿ နိဗ္ဗာပနံ… မဟတော ပရိဠာဟဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ… မဟတော ဓမ္မဒ္ဓဇဿ ဥဿာပနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိပိ ဣသိ။ မဟန္တေ သတိပဋ္ဌာနေ… မဟန္တေ သမ္မပ္ပဓာနေ… မဟန္တာနိ ဣန္ဒြိယာနိ… မဟန္တာနိ ဗလာနိ… မဟန္တေ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ… မဟန္တံ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ… မဟန္တံ ပရမတ္ထံ အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိပိ ဣသိ။ မဟေသက္ခေဟိ ဝါ သတ္တေဟိ ဧသိတော ဂဝေသိတော ပရိယေသိတော – ‘‘ကဟံ ဗုဒ္ဓေါ, ကဟံ ဘဂဝါ, ကဟံ ဒေဝဒေဝေါ, ကဟံ နရာသဘော’’တိပိ ဣသီတိ – ယာဝတတိယဉ္စ ဒေဝီသိ ဗျာကရောတီတိ မေ သုတံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဒွါဟံ သက္ကံ အပုစ္ဆိဿံ, [ဣစ္စာယသ္မာ မောဃရာဇာ]

န မေ ဗျာကာသိ စက္ခုမာ၊

ယာဝတတိယဉ္စ ဒေဝီသိ, ဗျာကရောတီတိ မေ သုတ’’န္တိ။

၈၆။ အယံ လောကော ပရော လောကော, ဗြဟ္မလောကော သဒေဝကော၊

ဒိဋ္ဌိံ တေ နာဘိဇာနာတိ, ဂေါတမဿ ယသဿိနော။

အယံ လောကော ပရော လောကောတိ။ အယံ လောကောတိ မနုဿလောကော။ ပရော လောကောတိ မနုဿလောကံ ဌပေတွာ သဗ္ဗော ပရော လောကောတိ – အယံ လောကော ပရော လောကော။

ဗြဟ္မလောကော သဒေဝကောတိ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာတိ – ဗြဟ္မလောကော သဒေဝကော။

ဒိဋ္ဌိံ တေ နာဘိဇာနာတီတိ တုယှံ ဒိဋ္ဌိံ ခန္တိံ ရုစိံ လဒ္ဓိံ အဇ္ဈာသယံ အဓိပ္ပါယံ လောကော န ဇာနာတိ – ‘‘အယံ ဧဝံဒိဋ္ဌိကော ဧဝံခန္တိကော ဧဝံရုစိကော ဧဝံလဒ္ဓိကော ဧဝံအဇ္ဈာသယော ဧဝံအဓိပ္ပါယော’’တိ န ဇာနာတိ န ပဿတိ န ဒက္ခတိ နာဓိဂစ္ဆတိ န ဝိန္ဒတိ န ပဋိလဘတီတိ – ဒိဋ္ဌိံ တေ နာဘိဇာနာတိ။

ဂေါတမဿ ယသဿိနောတိ ဘဂဝါ ယသပ္ပတ္တောတိ ယသဿီ။ အထ ဝါ, ဘဂဝါ သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိပိ ယသဿီတိ – ဂေါတမဿ ယဿိနော။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘အယံ လောကော ပရော လောကော, ဗြဟ္မလောကော သဒေဝကော၊

ဒိဋ္ဌိံ တေ နာဘိဇာနာတိ, ဂေါတမဿ ယသဿိနော’’တိ။

၈၇။ ဧဝံ အဘိက္ကန္တဒဿာဝိံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတိ။

ဧဝံ အဘိက္ကန္တဒဿာဝိန္တိ ဧဝံ အဘိက္ကန္တဒဿာဝိံ အဂ္ဂဒဿာဝိံ သေဋ္ဌဒဿာဝိံ ဝိသေဋ္ဌဒဿာဝိံ ပါမောက္ခဒဿာဝိံ ဥတ္တမဒဿာဝိံ ပရမဒဿာဝိန္တိ – ဧဝံ အဘိက္ကန္တဒဿာဝိံ။

အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမန္တိ ပဉှေန အတ္ထိကော အာဂတောမှိ…ပေ… ဝဟဿေတံ ဘာရန္တိ, ဧဝမ္ပိ အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ။

ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တန္တိ ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ ပစ္စဝေက္ခန္တံ တုလယန္တံ တီရယန္တံ ဝိဘာဝယန္တံ ဝိဘူတံ ကရောန္တန္တိ – ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ။

မစ္စုရာဇာ န ပဿတီတိ မစ္စုရာဇာ န ပဿတိ န ဒက္ခတိ နာဓိဂစ္ဆတိ န ဝိန္ဒတိ န ပဋိလဘတီတိ – မစ္စုရာဇာ န ပဿတိ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဧဝံ အဘိက္ကန္တဒဿာဝိံ, အတ္ထိ ပဉှေန အာဂမံ၊

ကထံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ။

၈၈။ သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇ သဒါ သတော၊

အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ၊

ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတိ။

သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿူတိ။ လောကောတိ နိရယလောကော တိရစ္ဆာနလောကော ပေတ္တိဝိသယလောကော မနုဿလောကော ဒေဝလောကော ခန္ဓလောကော ဓာတုလောကော အာယတနလောကော အယံ လောကော ပရော လောကော ဗြဟ္မလောကော သဒေဝကော [သဒေဝကော လောကော (က။)]။ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘လောကော လောကောတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘လုဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဘိက္ခု, တသ္မာ လောကောတိ ဝုစ္စတိ။ ကိဉ္စ လုဇ္ဇတိ? စက္ခု ခေါ ဘိက္ခု လုဇ္ဇတိ, ရူပါ လုဇ္ဇန္တိ, စက္ခုဝိဉာဏံ လုဇ္ဇတိ, စက္ခုသမ္ဖဿော လုဇ္ဇတိ, ယမ္ပိဒံ [ယမိဒံ (က။) ပဿ သံ။ နိ။ ၄။၈၂] စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ လုဇ္ဇတိ၊ သောတံ လုဇ္ဇတိ, ဂန္ဓာ လုဇ္ဇန္တိ ။ပ။ ကာယော လုဇ္ဇတိ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ လုဇ္ဇန္တိ၊ မနော လုဇ္ဇတိ, ဓမ္မာ လုဇ္ဇန္တိ, မနောဝိညာဏံ လုဇ္ဇတိ, မနောသမ္ဖဿော လုဇ္ဇတိ၊ ယမ္ပိဒံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ လုဇ္ဇတိ။ လုဇ္ဇတီတိ ခေါ, ဘိက္ခု, တသ္မာ လောကောတိ ဝုစ္စတိ’’။

သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿူတိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ – အဝသိယပဝတ္တသလ္လက္ခဏဝသေန [အဝဿိယပဝတ္တ … (သျာ။)] ဝါ တုစ္ဆသင်္ခါရသမနုပဿနာဝသေန ဝါ။ ကထံ အဝသိယပဝတ္တသလ္လက္ခဏဝသေန သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ? ရူပေ ဝသော န လဗ္ဘတိ, ဝေဒနာယ ဝသော န လဗ္ဘတိ, သညာယ ဝသော န လဗ္ဘတိ, သင်္ခါရေသု ဝသော န လဗ္ဘတိ, ဝိညာဏေ ဝသော န လဗ္ဘတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ [ပဿ သံ။ နိ။ ၃။၅၉] – ‘‘ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, အနတ္တာ။ ရူပဉ္စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ ရူပေ – ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ရူပံ အနတ္တာ, တသ္မာ ရူပံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ န စ လဗ္ဘတိ ရူပေ – ‘ဧဝံ မေ ရူပံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ရူပံ မာ အဟောသီ’တိ။

‘‘ဝေဒနာ အနတ္တာ။ ဝေဒနာ စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ဝေဒနာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ ဝေဒနာယ – ‘ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဒနာ အနတ္တာ, တသ္မာ ဝေဒနာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, န စ လဗ္ဘတိ ဝေဒနာယ – ‘ဧဝံ မေ ဝေဒနာ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝေဒနာ မာ အဟောသီ’တိ။

‘‘သညာ အနတ္တာ။ သညာ စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ သညာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ သညာယ – ‘ဧဝံ မေ သညာ ဟောတု, ဧဝံ မေ သညာ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သညာ အနတ္တာ, တသ္မာ သညာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, န စ လဗ္ဘတိ သညာယ – ‘ဧဝံ မေ သညာ ဟောတု, ဧဝံ မေ သညာ မာ အဟောသီ’တိ။

‘‘သင်္ခါရာ အနတ္တာ။ သင်္ခါရာ စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿံသု, နယိဒံ သင်္ခါရာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျုံ၊ လဗ္ဘေထ စ သင်္ခါရေသု – ‘ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု, ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’န္တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သင်္ခါရာ အနတ္တာ, တသ္မာ သင်္ခါရာ အာဗာဓာယ သံဝတ္တန္တိ, န စ လဗ္ဘတိ သင်္ခါရေသု – ‘ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ ဟောန္တု, ဧဝံ မေ သင်္ခါရာ မာ အဟေသု’န္တိ။

‘‘ဝိညာဏံ အနတ္တာ။ ဝိညာဏဉ္စ ဟိဒံ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တာ အဘဝိဿ, နယိဒံ ဝိညာဏံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တေယျ၊ လဗ္ဘေထ စ ဝိညာဏေ – ‘ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’တိ။ ယသ္မာ စ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ အနတ္တာ, တသ္မာ ဝိညာဏံ အာဗာဓာယ သံဝတ္တတိ, န စ လဗ္ဘတိ ဝိညာဏေ – ‘ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ ဟောတု, ဧဝံ မေ ဝိညာဏံ မာ အဟောသီ’’’တိ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘နာယံ, ဘိက္ခဝေ, ကာယော တုမှာကံ, နပိ အညေသံ [ပရေသံ (သျာ။) ပဿ သံ။ နိ။ ၂။၃၇]။ ပုရာဏမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, ကမ္မံ အဘိသင်္ခတံ အဘိသဉ္စေတယိတံ ဝေဒနိယံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။ တတြ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သုတဝါ အရိယသာဝကော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံယေဝ သာဓုကံ ယောနိသော မနသိ ကရောတိ – ‘ဣတိ ဣမသ္မိံ သတိ ဣဒံ ဟောတိ, ဣမဿုပ္ပါဒါ ဣဒံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဣမသ္မိံ အသတိ ဣဒံ န ဟောတိ, ဣမဿ နိရောဓာ ဣဒံ နိရုဇ္ဈတိ, ယဒိဒံ – အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ, သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ, ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ, နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနံ, သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿော, ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ, ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ, တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ, ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ, ဘဝပစ္စယာ ဇာတိ, ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ သမ္ဘဝန္တိ – ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ သမုဒယော ဟောတိ’’’။

‘‘အဝိဇ္ဇာယ တွေဝ အသေသဝိရာဂနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓော, သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓော …ပေ… ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏံ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ နိရုဇ္ဈန္တိ, ဧဝမေတဿ ကေဝလဿ ဒုက္ခက္ခန္ဓဿ နိရောဓော ဟောတီ’’တိ။ ဧဝံ အဝသိယပဝတ္တသလ္လက္ခဏဝသေန သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

ကထံ တုစ္ဆသင်္ခါရသမနုပဿနာဝသေန သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ? ရူပေ သာရော န လဗ္ဘတိ, ဝေဒနာယ သာရော န လဗ္ဘတိ, သညာယ သာရော န လဗ္ဘတိ, သင်္ခါရေသု သာရော န လဗ္ဘတိ, ဝိညာဏေ သာရော န လဗ္ဘတိ၊ ရူပံ အဿာရံ နိဿာရံ သာရာပဂတံ နိစ္စသာရသာရေန ဝါ သုခသာရသာရေန ဝါ အတ္တသာရသာရေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ ဝေဒနာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ…ပေ… သညာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ… သင်္ခါရာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ… ဝိညာဏံ အဿာရံ နိဿာရံ သာရာပဂတံ နိစ္စသာရသာရေန ဝါ သုခသာရသာရေန ဝါ အတ္တသာရသာရေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ ယထာ နဠော အဿာရော နိဿာရော သာရာပဂတော, ယထာ စ ဧရဏ္ဍော…ပေ… ယထာ စ ဥဒုမ္ဗရော အဿာရော နိဿာရော သာရာပဂတော, ယထာ စ သေတဂစ္ဆော [သေတဝစ္ဆော (က။)] အဿာရော နိဿာရော သာရာပဂတော, ယထာ စ ပါလိဘဒ္ဒကော [ပါဠိဘဒ္ဒကော (က။)] အဿာရော နိဿာရော သာရာပဂတော, ယထာ စ ဖေဏပိဏ္ဍော [ဖေဏုပိဏ္ဍော (သျာ။)] အဿာရော နိဿာရော သာရာပဂတော, ယထာ စ ဥဒကပုဗ္ဗုဠံ [ပုဗ္ဗုလကံ (သျာ။)] အဿာရံ နိဿာရံ သာရာပဂတံ, ယထာ စ မရီစိ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ, ယထာ ကဒလိက္ခန္ဓော အဿာရော နိဿာရော သာရာပဂတော, ယထာ မာယာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ – ဧဝမေဝ ရူပံ အဿာရံ နိဿာရံ သာရာပဂတံ နိစ္စသာရသာရေန ဝါ သုခသာရသာရေန ဝါ အတ္တသာရသာရေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ ဝေဒနာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ…ပေ… သညာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ… သင်္ခါရာ အဿာရာ နိဿာရာ သာရာပဂတာ… ဝိညာဏံ အဿာရံ နိဿာရံ သာရာပဂတံ နိစ္စသာရသာရေန ဝါ သုခသာရသာရေန ဝါ အတ္တသာရသာရေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ ဧဝံ တုစ္ဆသင်္ခါရသမနုပဿနာဝသေန သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

အပိ စ, ဆဟာကာရေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။ စက္ခု သုညံ [သျာ။ … ပေါတ္ထကေ ဣမသ္မိံ ဌာနေ အညထာ ဒိဿတိ] အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ, သောတံ သုညံ…ပေ… ဃာနံ သုညံ… ဇိဝှါ သုညာ… ကာယော သုညော… မနော သုညော အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ ရူပါ သုညာ…ပေ… သဒ္ဒါ သုညာ… ဂန္ဓာ သုညာ… ရသာ သုညာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ သုညာ… ဓမ္မာ သုညာ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ စက္ခုဝိညာဏံ သုညံ ။ပ။ မနောဝိညာဏံ သုညံ။ စက္ခုသမ္ဖဿော သုညော ။ပ။ မနောသမ္ဖဿော သုညော… စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ သုညာ ။ပ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ သုညာ… ရူပသညာ သုညာ ။ပ။ ဓမ္မသညာ သုညာ… ရူပသဉ္စေတနာ သုညာ ။ပ။ ဓမ္မသဉ္စေတနာ သုညာ… ရူပတဏှာ သုညာ… ရူပဝိတက္ကော သုညော… ရူပဝိစာရော သုညော ။ပ။ ဓမ္မဝိစာရော သုညော အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ နိစ္စေန ဝါ ဓုဝေန ဝါ သဿတေန ဝါ အဝိပရိဏာမဓမ္မေန ဝါ။ ဧဝံ ဆဟာကာရေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

အပိ စ, ဒသဟာကာရေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။ ရူပံ ရိတ္တတော တုစ္ဆတော သုညတော အနတ္တတော အသာရကတော ဝဓကတော ဝိဘဝတော အဃမူလတော သာသဝတော သင်္ခတတော၊ ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ… စုတိံ… ဥပပတ္တိံ… ပဋိသန္ဓိံ… ဘဝံ… သံသာရဝဋ္ဋံ ရိတ္တတော တုစ္ဆတော သုညတော အနတ္တတော အသာရကတော ဝဓကတော ဝိဘဝတော အဃမူလတော သာသဝတော သင်္ခတတော။ ဧဝံ ဒသဟာကာရေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

အပိ စ, ဒွါဒသဟာကာရေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။ ရူပံ န သတ္တော န ဇီဝေါ န နရော န မာဏဝေါ န ဣတ္ထီ န ပုရိသော န အတ္တာ န အတ္တနိယံ နာဟံ န မမ န ကောစိ န ကဿစိ၊ ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ န သတ္တော န ဇီဝေါ န နရော န မာဏဝေါ န ဣတ္ထီ န ပုရိသော န အတ္တာ န အတ္တနိယံ နာဟံ န မမ န ကောစိ န ကဿစိ။ ဧဝံ ဒွါဒသဟာကာရေဟိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ တံ ပဇဟထ။ တံ ဝေါ ပဟီနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တံ ပဇဟထ။ တံ ဝေါ ပဟီနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ ဝေဒနာ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တံ ပဇဟထ။ သာ ဝေါ ပဟီနာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ သညာ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တံ ပဇဟထ။ သာ ဝေါ ပဟီနာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ သင်္ခါရာ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တေ ပဇဟထ။ တေ ဝေါ ပဟီနာ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿန္တိ။ ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တံ ပဇဟထ။ တံ ဝေါ ပဟီနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ သေယျထာပိ [တံ ကိံ မညထ (သျာ။ က။) ပဿ သံ။ နိ။ ၃။၃၃], ဘိက္ခဝေ, ယံ ဣမသ္မိံ ဇေတဝနေ တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ တံ ဇနော ဟရေယျ ဝါ ဍဟေယျ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရေယျ။ အပိ နု တုမှာကံ ဧဝမဿ – ‘အမှေ ဇနော ဟရတိ ဝါ ဍဟတိ ဝါ ယထာပစ္စယံ ဝါ ကရောတီ’တိ? ‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’။ ‘တံ ကိဿ ဟေတု’? ‘န ဟိ နော ဧတံ, ဘန္တေ, အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ’တိ။ ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယံ န တုမှာကံ တံ ပဇဟထ၊ တံ ဝေါ ပဟီနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ ကိဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ? ရူပံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တံ ပဇဟထ။ တံ ဝေါ ပဟီနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတိ။ ဝေဒနာ…ပေ… သညာ… သင်္ခါရာ… ဝိညာဏံ, ဘိက္ခဝေ, န တုမှာကံ၊ တံ ပဇဟထ။ တံ ဝေါ ပဟီနံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယ ဘဝိဿတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘‘သုညော [သုညတော (က။) ပဿ သံ။ နိ။ ၄။၈၅] လောကော, သုညော လောကော’တိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သုညော လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ? ‘‘ယသ္မာ စ ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ, တသ္မာ သုညော လောကောတိ ဝုစ္စတိ။ ကိဉ္စာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ? စက္ခု ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ။ ရူပါ သုညာ…ပေ… စက္ခုဝိညာဏံ သုညံ… စက္ခုသမ္ဖဿော သုညော… ယမ္ပိဒံ စက္ခုသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ။ သောတံ သုညံ… သဒ္ဒါ သုညာ… ဃာနံ သုညံ… ဂန္ဓာ သုညာ… ဇိဝှါ သုညာ… ရသာ သုညာ… ကာယော သုညော … ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ သုညာ… မနော သုညော… ဓမ္မာ သုညာ… မနောဝိညာဏံ သုညံ… မနောသမ္ဖဿော သုညော… ယမ္ပိဒံ သုညံ မနောသမ္ဖဿပစ္စယာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဝေဒယိတံ သုခံ ဝါ ဒုက္ခံ ဝါ အဒုက္ခမသုခံ ဝါ တမ္ပိ သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ။ ယသ္မာ စ ခေါ, အာနန္ဒ, သုညံ အတ္တေန ဝါ အတ္တနိယေန ဝါ, တသ္မာ သုညော လောကောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

‘‘သုဒ္ဓံ ဓမ္မသမုပ္ပါဒံ, သုဒ္ဓသင်္ခါရသန္တတိံ၊

ပဿန္တဿ ယထာဘူတံ, န ဘယံ ဟောတိ ဂါမဏိ။

‘‘တိဏကဋ္ဌသမံ လောကံ, ယဒါ ပညာယ ပဿတိ၊

နာညံ [န အညံ (သီ။ သျာ။ က။)] ပတ္ထယတေ ကိဉ္စိ, အညတြပ္ပဋိသန္ဓိယာ’’တိ။

ဧဝမ္ပိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ [ပဿ သံ။ နိ။ ၄။၂၄၆] – ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ရူပံ သမန္နေသတိ ယာဝတာ ရူပဿ ဂတိ, ဝေဒနံ သမန္နေသတိ ယာဝတာ ဝေဒနာယ ဂတိ, သညံ သမန္နေသတိ ယာဝတာ သညာယ ဂတိ, သင်္ခါရေ သမန္နေသတိ ယာဝတာ သင်္ခါရာနံ ဂတိ, ဝိညာဏံ သမန္နေသတိ ယာဝတာ ဝိညာဏဿ ဂတိ။ တဿ ရူပံ [တဿ ဘိက္ခုနော ရူပံ (သျာ။)] သမန္နေသတော ယာဝတာ ရူပဿ ဂတိ, ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ သမန္နေသတော ယာဝတာ ဝိညာဏဿ ဂတိ, ယမ္ပိဿ တံ ဟောတိ အဟန္တိ ဝါ မမန္တိ ဝါ အသ္မီတိ ဝါ, တမ္ပိ တဿ န ဟောတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခတိ။

သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿူတိ သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု ပစ္စဝေက္ခဿု ဒက္ခဿု တုလေဟိ တီရေဟိ ဝိဘာဝေဟိ ဝိဘူတံ ကရောဟီတိ – သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု။

မောဃရာဇ သဒါ သတောတိ။ မောဃရာဇာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ သဒါတိ သဗ္ဗကာလံ…ပေ… ပစ္ဆိမေ ဝယောခန္ဓေ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော…ပေ… သော ဝုစ္စတိ သတောတိ – မောဃရာဇ သဒါ သတော။

အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ ဝုစ္စတိ ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ။ ဣဓ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ အရိယဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ အရိယဓမ္မေ အဝိနီတော သပ္ပုရိသာနံ အဒဿာဝီ သပ္ပုရိသဓမ္မဿ အကောဝိဒေါ သပ္ပုရိသဓမ္မေ အဝိနီတော ရူပံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ရူပဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ရူပံ ရူပသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ, ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ အတ္တတော သမနုပဿတိ ဝိညာဏဝန္တံ ဝါ အတ္တာနံ အတ္တနိ ဝါ ဝိညာဏံ ဝိညာဏသ္မိံ ဝါ အတ္တာနံ။ ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသံယောဇနံ ဂါဟော ပဋိဂ္ဂါဟော အဘိနိဝေသော ပရာမာသော ကုမ္မဂ္ဂေါ မိစ္ဆာပထော မိစ္ဆတ္တံ တိတ္ထာယတနံ ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော ဝိပရီတဂ္ဂါဟော ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟော မိစ္ဆာဂါဟော အယာထာဝကသ္မိံ ယာထာဝကန္တိ ဂါဟော ယာဝတာ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ, အယံ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ။ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ သမူဟစ္စ [ဥဟစ္စ သမုဟစ္စ (က။) သဒ္ဒနီတိယာ ပန သမေတိ] ဥဒ္ဓရိတွာ သမုဒ္ဓရိတွာ ဥပ္ပါဋယိတွာ သမုပ္ပါဋယိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တီကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ။

ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာတိ ဧဝံ မစ္စုပိ တရေယျာသိ, ဇရာပိ တရေယျာသိ, မရဏမ္ပိ တရေယျာသိ ဥတ္တရေယျာသိ ပတရေယျာသိ သမတိက္ကမေယျာသိ ဝီတိဝတ္တေယျာသီတိ – ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ။

ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တန္တိ ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ ပစ္စဝေက္ခန္တံ တုလယန္တံ တီရယန္တံ ဝိဘာဝယန္တံ ဝိဘူတံ ကရောန္တန္တိ – ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ။

မစ္စုရာဇာ န ပဿတီတိ မစ္စုပိ မစ္စုရာဇာ, မာရောပိ မစ္စုရာဇာ, မရဏမ္ပိ မစ္စုရာဇာ။ န ပဿတီတိ မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ န ဒက္ခတိ နာဓိဂစ္ဆတိ န ဝိန္ဒတိ န ပဋိလဘတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အာရညိကော မိဂေါ အရညေ ပဝနေ စရမာနော ဝိဿတ္ထော ဂစ္ဆတိ ဝိဿတ္ထော [ဝိဿဋ္ဌော (က။)] တိဋ္ဌတိ ဝိဿတ္ထော နိသီဒတိ ဝိဿတ္ထော သေယျံ ကပ္ပေတိ။ တံ ကိဿ ဟေတု? အနာပါထဂတော [အနာပါတဂတော (က။)], ဘိက္ခဝေ, လုဒ္ဒဿ။ ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္ဓမကာသိ [အန္တမကာသိ (က။) ပဿ မ။ နိ။ ၁။၂၇၁] မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော’။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္ဓမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော’။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော ရူပသညာနံ သမတိက္ကမာ, ပဋိဃသညာနံ အတ္ထင်္ဂမာ, နာနတ္တသညာနံ အမနသိကာရာ, အနန္တော အာကာသောတိ အာကာသာနဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္ဓမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော’။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သဗ္ဗသော အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ အနန္တံ ဝိညာဏန္တိ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ…။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗသော ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နတ္ထိ ကိဉ္စီတိ အာကိဉ္စညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ…။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗသော အာကိဉ္စညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ နေဝသညာနာသညာယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ…။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗသော နေဝသညာနာသညာယတနံ သမတိက္ကမ္မ သညာဝေဒယိတနိရောဓံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ၊ ပညာယ စဿ ဒိသွာ အာသဝါ ပရိက္ခီဏာ ဟောန္တိ။ အယံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, ‘ဘိက္ခု အန္ဓမကာသိ မာရံ, အပဒံ ဝဓိတွာ မာရစက္ခုံ အဒဿနံ ဂတော ပါပိမတော, တိဏ္ဏော လောကေ ဝိသတ္တိက’န္တိ။ သော ဝိဿတ္ထော ဂစ္ဆတိ ဝိဿတ္ထော တိဋ္ဌတိ ဝိဿတ္ထော နိသီဒတိ ဝိဿတ္ထော သေယျံ ကပ္ပေတိ။ တံ ကိဿ ဟေတု? အနာပါထဂတော ဘိက္ခု ပါပိမတော’’တိ – မစ္စုရာဇာ န ပဿတိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သုညတော လောကံ အဝေက္ခဿု, မောဃရာဇ သဒါ သတော၊

အတ္တာနုဒိဋ္ဌိံ ဦဟစ္စ, ဧဝံ မစ္စုတရော သိယာ၊

ဧဝံ လောကံ အဝေက္ခန္တံ, မစ္စုရာဇာ န ပဿတီ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ…ပေ… သတ္ထာ မေ, ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီတိ။

မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ပန္နရသမော။

၁၆။ ပိင်္ဂိယမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ

၈၉။

ဇိဏ္ဏောဟမသ္မိ အဗလော ဝီတဝဏ္ဏော [ဝိဝဏ္ဏော (သျာ။)], [ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော]

နေတ္တာ န သုဒ္ဓါ သဝနံ န ဖာသု၊

မာဟံ နဿံ မောမုဟော အန္တရာဝ [အန္တရာယ (သျာ။ က။)], အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ။

ဇိဏ္ဏောဟမသ္မိ အဗလော ဝီတဝဏ္ဏောတိ။ ဇိဏ္ဏောဟမသ္မီတိ ဇိဏ္ဏော ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော ဝီသဝဿသတိကော ဇာတိယာ။ အဗလောတိ ဒုဗ္ဗလော အပ္ပဗလော အပ္ပထာမော။ ဝီတဝဏ္ဏောတိ ဝီတဝဏ္ဏော ဝိဂတဝဏ္ဏော ဝိဂစ္ဆိတဝဏ္ဏော။ ယာ သာ ပုရိမာ သုဘာ ဝဏ္ဏနိဘာ သာ အန္တရဟိတာ, အာဒီနဝေါ ပါတုဘူတောတိ – ဇိဏ္ဏောဟမသ္မိ အဗလော ဝီတဝဏ္ဏော။

ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ…ပေ…။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ…ပေ…။ ပိင်္ဂိယောတိ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နာမံ…ပေ… အဘိလာပေါတိ – ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော။

နေတ္တာ န သုဒ္ဓါ သဝနံ န ဖာသူတိ နေတ္တာ အသုဒ္ဓါ အဝိသုဒ္ဓါ အပရိသုဒ္ဓါ အဝေါဒါတာ။ နော တထာ စက္ခုနာ ရူပေ ပဿာမီတိ – နေတ္တာ န သုဒ္ဓါ။ သဝနံ န ဖာသူတိ သောတံ အသုဒ္ဓံ အဝိသုဒ္ဓံ အပရိသုဒ္ဓံ အဝေါဒါတံ။ နော တထာ သောတေန သဒ္ဒံ သုဏောမီတိ – နေတ္တာ န သုဒ္ဓါ သဝနံ န ဖာသု။

မာဟံ နဿံ မောမုဟော အန္တရာဝါတိ။ မာဟံ နဿန္တိ မာဟံ နဿ မာဟံ ဝိနဿံ မာဟံ ပနဿံ။ မောမုဟောတိ မောဟမုဟော အဝိဇ္ဇာဂတော အညာဏီ အဝိဘာဝီ ဒုပ္ပညော။ အန္တရာဝါတိ တုယှံ ဓမ္မံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ အနညာယ အနဓိဂန္တွာ အဝိဒိတွာ အပ္ပဋိလဘိတွာ အဖဿယိတွာ အသစ္ဆိကရိတွာ အန္တရာယေဝ ကာလင်္ကရေယျန္တိ – မာဟံ နဿံ မောမုဟော အန္တရာဝ။

အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ။ ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ မဇ္ဈေကလျာဏံ ပရိယောသာနကလျာဏံ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ, စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနေ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒေ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ, အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟီတိ – အာစိက္ခ ဓမ္မံ။ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ ယမဟံ ဇာနေယျံ အာဇာနေယျံ ဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျံ အဓိဂစ္ဆေယျံ ဖဿေယျံ သစ္ဆိကရေယျန္တိ – အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ။

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနန္တိ ဣဓေဝ ဇာတိဇရာမရဏဿ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဇိဏ္ဏောဟမသ္မိ အဗလော ဝီတဝဏ္ဏော, [ဣစ္စာယသ္မာ ပိင်္ဂိယော]

နေတ္တာ န သုဒ္ဓါ သဝနံ န ဖာသု၊

မာဟံ နဿံ မောမုဟော အန္တရာဝ, အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ၊

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာန’’န္တိ။

၉၀။

ဒိသွာန ရူပေသု ဝိဟညမာနေ, [ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ]

ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု ဇနာ ပမတ္တာ၊

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော, ဇဟဿု ရူပံ အပုနဗ္ဘဝါယ။

ဒိသွာန ရူပေသု ဝိဟညမာနေတိ။ ရူပန္တိ စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ။ သတ္တာ ရူပဟေတု ရူပပ္ပစ္စယာ ရူပကာရဏာ ဟညန္တိ ဝိဟညန္တိ ဥပဟညန္တိ ဥပဃာတိယန္တိ [ဥပဃာတယန္တိ (သျာ။ က။)]။ ရူပေ သတိ ဝိဝိဓကမ္မကာရဏာ [ဝိဝိဓကမ္မကရဏာနိ (က။)] ကာရေန္တိ။ ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ, ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တိ, အဍ္ဎဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တိ, ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ, သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တိ, ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ, စီရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဗဠိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ [ခါရာပဋိစ္ဆိကမ္ပိ (က။)] ကရောန္တိ, ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တိ, တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တိ, သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ, ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တိ, အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ။ ဧဝံ သတ္တာ ရူပဟေတု ရူပပ္ပစ္စယာ ရူပကာရဏာ ဟညန္တိ ဝိဟညန္တိ ဥပဟညန္တိ ဥပဃာတိယန္တိ။ ဧဝံ ဟညမာနေ ဝိဟညမာနေ ဥပဟညမာနေ ဥပဃာတိယမာနေ ဒိသွာ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ဒိသွာန ရူပေသု ဝိဟညမာနေ။

ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါတိ။ ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ ။ပ။ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ။

ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု ဇနာ ပမတ္တာတိ။ ရုပ္ပန္တီတိ ရုပ္ပန္တိ ကုပ္ပန္တိ ပီဠယန္တိ [ပီဠိယန္တိ (သျာ။ က။)] ဃဋ္ဋယန္တိ, ဗျာဓိတာ ဒေါမနဿိတာ ဟောန္တိ။ စက္ခုရောဂေန ရုပ္ပန္တိ ကုပ္ပန္တိ ပီဠယန္တိ ဃဋ္ဋယန္တိ, ဗျာဓိတာ ဒေါမနဿိတာ ဟောန္တိ။ သောတရောဂေန…ပေ… ကာယရောဂေန…ပေ… ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေဟိ ရုပ္ပန္တိ ကုပ္ပန္တိ ပီဠယန္တိ ဃဋ္ဋယန္တိ, ဗျာဓိတာ ဒေါမနဿိတာ ဟောန္တီတိ – ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု။

အထ ဝါ, စက္ခုသ္မိံ ဟီယမာနေ ဟာယမာနေ ပရိဟာယမာနေ ဝေမာနေ [ဝိဟာယမာနေ (က။)] ဝိဂစ္ဆမာနေ အန္တရဓာယမာနေ ရုပ္ပန္တိ…ပေ… ဒေါမနဿိတာ ဟောန္တိ။ သောတသ္မိံ…ပေ… ဃာနသ္မိံ… ဇိဝှါယ… ကာယသ္မိံ… ရူပသ္မိံ… သဒ္ဒသ္မိံ… ဂန္ဓသ္မိံ… ရသသ္မိံ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗသ္မိံ… ကုလသ္မိံ… ဂဏသ္မိံ… အာဝါသသ္မိံ… လာဘသ္မိံ… ယသသ္မိံ… ပသံသာယ… သုခသ္မိံ… စီဝရသ္မိံ… ပိဏ္ဍပါတသ္မိံ… သေနာသနသ္မိံ… ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရသ္မိံ ဟီယမာနေ ဟာယမာနေ ပရိဟာယမာနေ ဝေမာနေ ဝိဂစ္ဆမာနေ အန္တရဓာယမာနေ ရုပ္ပန္တိ ကုပ္ပန္တိ ပီဠယန္တိ ဃဋ္ဋယန္တိ, ဗျာဓိတာ ဒေါမနဿိတာ ဟောန္တီတိ – ဧဝမ္ပိ ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု။

ဇနာတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ။ ပမတ္တာတိ ပမာဒေါ ဝတ္တဗ္ဗော ကာယဒုစ္စရိတေန ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေန ဝါ မနောဒုစ္စရိတေန ဝါ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါသဂ္ဂေါ ဝေါသဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ ကုသလာနံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ အသာတစ္စကိရိယတာ အနဋ္ဌိတကိရိယတာ ဩလီနဝုတ္တိတာ နိက္ခိတ္တစ္ဆန္ဒတာ နိက္ခိတ္တဓုရတာ အနာသေဝနာ အဘာဝနာ အဗဟုလီကမ္မံ [အဗဟုလိကမ္မံ (က။)] အနဓိဋ္ဌာနံ အနနုယောဂေါ ပမာဒေါ။ ယော ဧဝရူပေါ ပမာဒေါ ပမဇ္ဇနာ ပမဇ္ဇိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ပမာဒေါ။ ဣမိနာ ပမာဒေန သမန္နာဂတာ ဇနာ ပမတ္တာတိ – ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု ဇနာ ပမတ္တာ။

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တောတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဧဝံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ရူပေသူတိ – တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ။ အပ္ပမတ္တောတိ သက္ကစ္စကာရီ သာတစ္စကာရီ…ပေ… အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ – တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော။

ဇဟဿု ရူပံ အပုနဗ္ဘဝါယာတိ။ ရူပန္တိ စတ္တာရော စ မဟာဘူတာ စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ရူပံ။ ဇဟဿု ရူပန္တိ ဇဟဿု ရူပံ, ပဇဟဿု ရူပံ, ဝိနောဒေဟိ ရူပံ, ဗျန္တီကရောဟိ ရူပံ, အနဘာဝံ ဂမေဟိ ရူပံ။ အပုနဗ္ဘ ဝါယာတိ ယထာ တေ ရူပံ ဣဓေဝ နိရုဇ္ဈေယျ, ပုနပဋိသန္ဓိကော ဘဝေါ န နိဗ္ဗတ္တေယျ ကာမဓာတုယာ ဝါ ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါ, ကာမဘဝေ ဝါ ရူပဘဝေ ဝါ အရူပဘဝေ ဝါ, သညာဘဝေ ဝါ အသညာဘဝေ ဝါ နေဝသညာနာသညာဘဝေ ဝါ, ဧကဝေါကာရဘဝေ ဝါ စတုဝေါကာရဘဝေ ဝါ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ဝါ, ပုန ဂတိယာ ဝါ ဥပပတ္တိယာ ဝါ ပဋိသန္ဓိယာ ဝါ ဘဝေ ဝါ သံသာရေ ဝါ ဝဋ္ဋေ ဝါ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, ဣဓေဝ နိရုဇ္ဈေယျ ဝူပသမေယျ အတ္ထံ ဂစ္ဆေယျ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျာတိ – ဇဟဿု ရူပံ အပုနဗ္ဘဝါယ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒိသွာန ရူပေသု ဝိဟညမာနေ, [ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ]

ရုပ္ပန္တိ ရူပေသု ဇနာ ပမတ္တာ၊

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော, ဇဟဿု ရူပံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ။

၉၁။ ဒိသာ စတဿော ဝိဒိသာ စတဿော, ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသာ ဣမာယော၊

န တုယှံ အဒိဋ္ဌံ အဿုတံ အမုတံ, အထော အဝိညာတံ ကိဉ္စိ နမတ္ထိ လောကေ၊

အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ, ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ။

ဒိသာ စတဿော ဝိဒိသာ စတဿော, ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသာ ဣမာယောတိ ဒသ ဒိသာ။

န တုယှံ အဒိဋ္ဌံ အဿုတံ အမုတံ, အထော အဝိညာတံ ကိဉ္စိ နမတ္ထိ လောကေတိ န တုယှံ အဒိဋ္ဌံ အဿုတံ အမုတံ အဝိညာတံ ကိဉ္စိ အတ္တတ္ထော ဝါ ပရတ္ထော ဝါ ဥဘယတ္ထော ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော ဝါ အတ္ထော သမ္ပရာယိကော ဝါ အတ္ထော ဥတ္တာနော ဝါ အတ္ထော ဂမ္ဘီရော ဝါ အတ္ထော ဂူဠှော ဝါ အတ္ထော ပဋိစ္ဆန္နော ဝါ အတ္ထော နေယျော ဝါ အတ္ထော နီတော ဝါ အတ္ထော အနဝဇ္ဇော ဝါ အတ္ထော နိက္ကိလေသော ဝါ အတ္ထော ဝေါဒါနော ဝါ အတ္ထော ပရမတ္ထော ဝါ နတ္ထိ န သတိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတီတိ – န တုယှံ အဒိဋ္ဌံ အဿုတံ အမုတံ, အထော အဝိညာတံ ကိဉ္စိ နမတ္ထိ လောကေ။

အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ။ ဓမ္မန္တိ အာဒိကလျာဏံ…ပေ… နိဗ္ဗာနဉ္စ နိဗ္ဗာနဂါမိနိဉ္စ ပဋိပဒံ အာစိက္ခာဟိ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရာဟိ ဝိဘဇာဟိ ဥတ္တာနီကရောဟိ ပကာသေဟိ။ ယမဟံ ဝိဇညန္တိ ယမဟံ ဇာနေယျံ အာဇာနေယျံ ဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇာနေယျံ ပဋိဝိဇ္ဈေယျံ အဓိဂစ္ဆေယျံ ဖဿေယျံ သစ္ဆိကရေယျန္တိ – အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ။

ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနန္တိ ဣဓေဝ ဇာတိဇရာမရဏဿ ပဟာနံ ဝူပသမံ ပဋိနိဿဂ္ဂံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိံ အမတံ နိဗ္ဗာနန္တိ – ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာနံ။ တေနာဟ သော ဗြာဟ္မဏော –

‘‘ဒိသာ စတဿော ဝိဒိသာ စတဿော, ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသာ ဣမာယော၊

န တုယှံ အဒိဋ္ဌံ အဿုတံ အမုတံ, အထော အဝိညာတံ ကိဉ္စိ နမတ္ထိ လောကေ၊

အာစိက္ခ ဓမ္မံ ယမဟံ ဝိဇညံ, ဇာတိဇရာယ ဣဓ ဝိပ္ပဟာန’’န္တိ။

၉၂။

တဏှာဓိပန္နေ မနုဇေ ပေက္ခမာနော, [ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ]

သန္တာပဇာတေ ဇရသာ ပရေတေ၊

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော, ဇဟဿု တဏှံ အပုနဗ္ဘဝါယ။

တဏှာဓိပန္နေ မနုဇေ ပေက္ခမာနောတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ တဏှာဓိပန္နေတိ တဏှာဓိပန္နေ [တဏှာယ အဓိပန္နေ (က။)] တဏှာနုဂေ တဏှာနုဂတေ တဏှာနုသဋေ တဏှာယ ပန္နေ ပဋိပန္နေ အဘိဘူတေ ပရိယာဒိန္နစိတ္တေ။ မနုဇေတိ သတ္တာဓိဝစနံ။ ပေက္ခမာနောတိ ပေက္ခမာနော ဒက္ခမာနော ဩလောကယမာနော နိဇ္ဈာယမာနော ဥပပရိက္ခမာနောတိ – တဏှာဓိပန္နေ မနုဇေ ပေက္ခမာနော။ ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါတိ။ ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ။

သန္တာပဇာတေ ဇရသာ ပရေတေတိ။ သန္တာပဇာတေတိ ဇာတိယာ သန္တာပဇာတေ, ဇရာယ သန္တာပဇာတေ, ဗျာဓိနာ သန္တာပဇာတေ, မရဏေန သန္တာပဇာတေ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသေဟိ သန္တာပဇာတေ, နေရယိကေန ဒုက္ခေန သန္တာပဇာတေ…ပေ… ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဒုက္ခေန သန္တာပဇာတေ ဤတိဇာတေ ဥပဒ္ဒဝဇာတေ ဥပသဂ္ဂဇာတေတိ – သန္တာပဇာတေ။ ဇရသာ ပရေတေတိ ဇရာယ ဖုဋ္ဌေ ပရေတေ သမောဟိတေ သမန္နာဂတေ။ ဇာတိယာ အနုဂတေ ဇရာယ အနုသဋေ ဗျာဓိနာ အဘိဘူတေ မရဏေန အဗ္ဘာဟတေ အတာဏေ အလေဏေ အသရဏေ အသရဏီဘူတေတိ – သန္တာပဇာတေ ဇရသာ ပရေတေ။

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တောတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဧဝံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော တဏှာယာတိ – တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ။ အပ္ပမတ္တောတိ သက္ကစ္စကာရီ…ပေ… အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ – တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော။

ဇဟဿု တဏှံ အပုနဗ္ဘဝါယာတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ ဇဟဿု တဏှန္တိ ဇဟဿု တဏှံ ပဇဟဿု တဏှံ ဝိနောဒေဟိ တဏှံ ဗျန္တီကရောဟိ တဏှံ အနဘာဝံ ဂမေဟိ တဏှံ။ အပုနဗ္ဘဝါယာတိ ယထာ တေ…ပေ… ပုနပဋိသန္ဓိကော ဘဝေါ န နိဗ္ဗတ္တေယျ ကာမဓာတုယာ ဝါ ရူပဓာတုယာ ဝါ အရူပဓာတုယာ ဝါ, ကာမဘဝေ ဝါ ရူပဘဝေ ဝါ အရူပဘဝေ ဝါ, သညာဘဝေ ဝါ အသညာဘဝေ ဝါ နေဝသညာနာသညာဘဝေ ဝါ, ဧကဝေါကာရဘဝေ ဝါ စတုဝေါကာရဘဝေ ဝါ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ဝါ, ပုနဂတိယာ ဝါ ဥပပတ္တိယာ ဝါ ပဋိသန္ဓိယာ ဝါ ဘဝေ ဝါ သံသာရေ ဝါ ဝဋ္ဋေ ဝါ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ, ဣဓေဝ နိရုဇ္ဈေယျ ဝူပသမေယျ အတ္ထံ ဂစ္ဆေယျ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေယျာတိ – ဇဟဿု တဏှံ အပုနဗ္ဘဝါယ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တဏှာဓိပန္နေ မနုဇေ ပေက္ခမာနော, [ပိင်္ဂိယာတိ ဘဂဝါ]

သန္တာပဇာတေ ဇရသာ ပရေတေ၊

တသ္မာ တုဝံ ပိင်္ဂိယ အပ္ပမတ္တော, ဇဟဿု တဏှံ အပုနဗ္ဘဝါယာ’’တိ။

သဟ ဂါထာပရိယောသာနာ ယေ တေ ဗြာဟ္မဏေန သဒ္ဓိံ ဧကစ္ဆန္ဒာ ဧကပယောဂါ ဧကာဓိပ္ပါယာ ဧကဝါသနဝါသိတာ, တေသံ အနေကပါဏသဟဿာနံ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ။ တဿ စ ဗြာဟ္မဏဿ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ။ သဟ ဓမ္မစက္ခုဿ ပဋိလာဘာ အဇိနဇဋာဝါကစီရတိဒဏ္ဍကမဏ္ဍလုကေသာ စ မဿူ စ အန္တရဟိတာ။ ဘဏ္ဍုကာသာယဝတ္ထဝသနော သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓရော အနွတ္ထပဋိပတ္တိယာ ပဉ္ဇလိကော ဘဂဝန္တံ နမဿမာနော နိသိန္နော ဟောတိ – ‘‘သတ္ထာ မေ ဘန္တေ ဘဂဝါ, သာဝကောဟမသ္မီ’’တိ။

ပိင်္ဂိယမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော [သိင်္ဂိယပဉှံ (က။)] သောဠသမော။

၁၇။ ပါရာယနတ္ထုတိဂါထာနိဒ္ဒေသ

၉၃။ ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရန္တော ပါသာဏကေ စေတိယေ, ပရိစာရကသောဠသာနံ [ပရိစာရိတသောဠသန္နံ (သျာ။ က။)] ဗြာဟ္မဏာနံ အဇ္ဈိဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပဉှံ ဗျာကာသိ။

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါတိ ဣဒံ ပါရာယနံ အဝေါစ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနမေတံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ။ မဂဓေသု ဝိဟရန္တောတိ မဂဓနာမကေ ဇနပဒေ ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တေန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တော။ ပါသာဏကေ စေတိယေတိ ပါသာဏကစေတိယံ ဝုစ္စတိ ဗုဒ္ဓါသနန္တိ – မဂဓေသု ဝိဟရန္တော ပါသာဏကေ စေတိယေ။ ပရိစာရကသောဠသာနံ ဗြာဟ္မဏာနန္တိ ပိင်္ဂိယော [သိင်္ဂိယော (က။)] ဗြာဟ္မဏော ဗာဝရိဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပဒ္ဓေါ ပဒ္ဓစရော ပရိစာရကော [ပရိစာရိကော (သျာ။ က။)] သိဿော။ ပိင်္ဂိယေန [တေန (က။)] တေ သောဠသာတိ – ဧဝမ္ပိ ပရိစာရကသောဠသာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ။ အထ ဝါ, တေ သောဠသ ဗြာဟ္မဏာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ပဒ္ဓါ ပဒ္ဓစရာ ပရိစာရကာ သိဿာတိ – ဧဝမ္ပိ ပရိစာရကသောဠသာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ။

အဇ္ဈိဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပဉှံ ဗျာကာသီတိ။ အဇ္ဈိဋ္ဌောတိ အဇ္ဈိဋ္ဌော အဇ္ဈေသိတော။ ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌောတိ ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပုစ္ဆိတော ပုစ္ဆိတော ယာစိတော ယာစိတော အဇ္ဈေသိတော အဇ္ဈေသိတော ပသာဒိတော ပသာဒိတော။ ပဉှံ ဗျာကာသီတိ ပဉှံ ဗျာကာသိ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအာကာသိ ပကာသေသီတိ – အဇ္ဈိဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပဉှံ ဗျာကာသိ။ တေနေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ မဂဓေသု ဝိဟရန္တော ပါသာဏကေ စေတိယေ, ပရိစာရကသောဠသာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ အဇ္ဈိဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပုဋ္ဌော ပဉှံ ဗျာကာသီ’’တိ။

၉၄။ ဧကမေကဿ စေပိ ပဉှဿ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇေယျ, ဂစ္ဆေယျေဝ ဇရာမရဏဿ ပါရံ။ ပါရင်္ဂမနီယာ ဣမေ ဓမ္မာတိ။ တသ္မာ ဣမဿ ဓမ္မပရိယာယဿ ‘‘ပါရာယန’’န္တေဝ အဓိဝစနံ။

ဧကမေကဿ စေပိ ပဉှဿာတိ ဧကမေကဿ စေပိ အဇိတပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ တိဿမေတ္တေယျပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ပုဏ္ဏကပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ မေတ္တဂူပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ဓောတကပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ဥပသီဝပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ နန္ဒကပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ဟေမကပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ တောဒေယျပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ကပ္ပပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ဇတုကဏ္ဏိပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ဘဒြာဝုဓပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ဥဒယပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ပေါသာလပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ မောဃရာဇပဉှဿ, ဧကမေကဿ စေပိ ပိင်္ဂိယပဉှဿာတိ – ဧကမေကဿ စေပိ ပဉှဿ။

အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယာတိ သွေဝ ပဉှော ဓမ္မော, ဝိသဇ္ဇနံ [ဝိဿဇ္ဇနံ (က။)] အတ္ထောတိ အတ္ထံ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – အတ္ထမညာယ။ ဓမ္မမညာယာတိ ဓမ္မံ အညာယ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ဓမ္မမညာယာတိ – အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ။ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇေယျာတိ သမ္မာပဋိပဒံ အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒံ အနွတ္ထပဋိပဒံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇေယျာတိ – ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇေယျ။ ဂစ္ဆေယျေဝ ဇရာမရဏဿ ပါရန္တိ ဇရာမရဏဿ ပါရံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ဂစ္ဆေယျေဝ ဇရာမရဏဿ ပါရန္တိ ဇရာမရဏဿ ပါရံ ဂစ္ဆေယျ, ပါရံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ပါရံ အဓိဖဿေယျ, ပါရံ သစ္ဆိကရေယျာတိ – ဂစ္ဆေယျေဝ ဇရာမရဏဿ ပါရံ။ ပါရင်္ဂမနီယာ ဣမေ ဓမ္မာတိ ဣမေ ဓမ္မာ ပါရင်္ဂမနီယာ။ ပါရံ ပါပေန္တိ ပါရံ သမ္ပာပေန္တိ ပါရံ သမနုပါပေန္တိ, ဇရာမဏဿ တရဏာယ [တာရဏာယ (သျာ။)] သံဝတ္တန္တီတိ – ပါရင်္ဂမနီယာ ဣမေ ဓမ္မာတိ။

တသ္မာ ဣမဿ ဓမ္မပရိယာယဿာတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာတိ – တသ္မာ။ ဣမဿ ဓမ္မပရိယာယဿာတိ ဣမဿ ပါရာယနဿာတိ – တသ္မာ ဣမဿ ဓမ္မပရိယာယဿ။ ပါရာယနန္တေဝ အဓိဝစနန္တိ ပါရံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ…ပေ… နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ အယနံ ဝုစ္စတိ မဂ္ဂေါ, သေယျထိဒံ – သမ္မာဒိဋ္ဌိ…ပေ… သမ္မာသမာဓိ။ အဓိဝစနန္တိ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါတိ – ပါရာယနန္တေဝ အဓိဝစနံ။ တေနေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘ဧကမေကဿ စေပိ ပဉှဿ အတ္ထမညာယ ဓမ္မမညာယ ဓမ္မာနုဓမ္မံ ပဋိပဇ္ဇေယျ, ဂစ္ဆေယျေဝ ဇရာမရဏဿ ပါရံ။ ပါရင်္ဂမနီယာ ဣမေ ဓမ္မာတိ။ တသ္မာ ဣမဿ ဓမ္မပရိယာယဿ ‘ပါရာယန’န္တေဝ အဓိဝစန’’န္တိ။

၉၅။ အဇိတော တိဿမေတ္တေယျော, ပုဏ္ဏကော အထ မေတ္တဂူ၊

ဓောတကော ဥပသီဝေါ စ, နန္ဒော စ အထ ဟေမကော။

၉၆။ တောဒေယျကပ္ပါ ဒုဘယော, ဇတုကဏ္ဏီ စ ပဏ္ဍိတော၊

ဘဒြာဝုဓော ဥဒယော စ, ပေါသာလော စာပိ ဗြာဟ္မဏော၊

မောဃရာဇာ စ မေဓာဝီ, ပိင်္ဂိယော စ မဟာဣသိ။

၉၇။ ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂစ္ဆုံ, သမ္ပန္နစရဏံ ဣသိံ၊

ပုစ္ဆန္တာ နိပုဏေ ပဉှေ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပါဂမုံ။

ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂစ္ဆုန္တိ။ ဧတေတိ သောဠသ ပါရာယနိယာ ဗြာဟ္မဏာ။ ဗုဒ္ဓေါတိ ယော သော ဘဂဝါ သယမ္ဘူ အနာစရိယကော ပုဗ္ဗေ အနနုဿုတေသု ဓမ္မေသု သာမံ သစ္စာနိ အဘိသမ္ဗုဇ္ဈိ, တတ္ထ စ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော ဗလေသု စ ဝသီဘာဝံ။ ဗုဒ္ဓေါတိ ကေနဋ္ဌေန ဗုဒ္ဓေါ? ဗုဇ္ဈိတာ သစ္စာနီတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဗောဓေတာ ပဇာယာတိ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗညုတာယ ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗဒဿာဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, အဘိညေယျတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ဝိသဝိတာယ ဗုဒ္ဓေါ, ခီဏာသဝသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, နိရုပလေပသင်္ခါတေန ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတရာဂေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတဒေါသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တဝီတမောဟောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကန္တနိက္ကိလေသောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကာယနမဂ္ဂံ ဂတောတိ ဗုဒ္ဓေါ, ဧကော အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဗုဒ္ဓေါ, အဗုဒ္ဓိဝိဟတတ္တာ ဗုဒ္ဓိပဋိလာဘာတိ ဗုဒ္ဓေါ။ ဗုဒ္ဓေါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ န ပိတရာ ကတံ န ဘာတရာ ကတံ န ဘဂိနိယာ ကတံ န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ န ဒေဝတာဟိ ကတံ။ ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါတိ။ ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂစ္ဆုန္တိ ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂမိံသု ဥပသင်္ကမိံသု ပယိရုပါသိံသု ပရိပုစ္ဆိံသု ပရိပဉှိံသူတိ – ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂစ္ဆုံ။

သမ္ပန္နစရဏံ ဣသိန္တိ စရဏံ ဝုစ္စတိ သီလာစာရနိဗ္ဗတ္တိ။ သီလသံဝရောပိ စရဏံ, ဣန္ဒြိယသံဝရောပိ စရဏံ, ဘောဇနေ မတ္တညုတာပိ စရဏံ, ဇာဂရိယာနုယောဂေါပိ စရဏံ, သတ္တပိ သဒ္ဓမ္မာ စရဏံ, စတ္တာရိပိ ဈာနာနိ စရဏံ။ သမ္ပန္နစရဏန္တိ သမ္ပန္နစရဏံ သေဋ္ဌစရဏံ ဝိသေဋ္ဌစရဏံ [ဝိသိဋ္ဌစရဏံ (က။)] ပါမောက္ခစရဏံ ဥတ္တမစရဏံ ပဝရစရဏံ။ ဣသီတိ ဣသိ ဘဂဝါ မဟန္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဧသီ ဂဝေသီ ပရိယေသီတိ ဣသိ…ပေ… မဟေသက္ခေဟိ ဝါ သတ္တေဟိ ဧသိတော ဂဝေသိတော ပရိယေသိတော – ‘‘ကဟံ ဗုဒ္ဓေါ, ကဟံ ဘဂဝါ, ကဟံ ဒေဝဒေဝေါ ကဟံ နရာသဘော’’တိ – ဣသီတိ – သမ္ပန္နစရဏံ ဣသိံ။

ပုစ္ဆန္တာ နိပုဏေ ပဉှေတိ။ ပုစ္ဆန္တာတိ ပုစ္ဆန္တာ ယာစန္တာ အဇ္ဈေသန္တာ ပသာဒေန္တာ။ နိပုဏေ ပဉှေတိ ဂမ္ဘီရေ ဒုဒ္ဒသေ ဒုရနုဗောဓေ သန္တေ ပဏီတေ အတက္ကာဝစရေ နိပုဏေ ပဏ္ဍိတဝေဒနီယေ ပဉှေတိ – ပုစ္ဆန္တာ နိပုဏေ ပဉှေ။

ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပါဂမုန္တိ။ ဗုဒ္ဓေါတိ ယော သော ဘဂဝါ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါတိ။ သေဋ္ဌန္တိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသေဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂမုံ ဥပါဂမိံသု ဥပသင်္ကမိံသု ပယိရုပါသိံသု ပရိပုစ္ဆိံသု ပရိပဉှိံသူတိ – ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပါဂမုံ။ တေနေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘ဧတေ ဗုဒ္ဓံ ဥပါဂစ္ဆုံ, သမ္ပန္နစရဏံ ဣသိံ၊

ပုစ္ဆန္တာ နိပုဏေ ပဉှေ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပါဂမု’’န္တိ။

၉၈။ တေသံ ဗုဒ္ဓေါ ပဗျာကာသိ, ပဉှံ ပုဋ္ဌော ယထာတထံ၊

ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန, တောသေသိ ဗြာဟ္မဏေ မုနိ။

တေသံ ဗုဒ္ဓေါ ပဗျာကာသီတိ။ တေသန္တိ သောဠသာနံ ပါရာယနိယာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ။ ဗုဒ္ဓေါတိ ယော သော ဘဂဝါ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ, ယဒိဒံ ဗုဒ္ဓေါတိ။ ပဗျာကာသီတိ တေသံ ဗုဒ္ဓေါ ပဗျာကာသိ အာစိက္ခိ ဒေသေသိ ပညပေသိ ပဋ္ဌပေသိ ဝိဝရိ ဝိဘဇိ ဥတ္တာနီအကာသိ ပကာသေသီတိ – တေသံ ဗုဒ္ဓေါ ပဗျာကာသိ။

ပဉှံ ပုဋ္ဌော ယထာတထန္တိ။ ပဉှံ ပုဋ္ဌောတိ ပဉှံ ပုဋ္ဌော ပုစ္ဆိတော ယာစိတော အဇ္ဈေသိတော ပသာဒိတော။ ယထာတထန္တိ ယထာ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ တထာ အာစိက္ခိ, ယထာ ဒေသိတဗ္ဗံ တထာ ဒေသေသိ, ယထာ ပညပေတဗ္ဗံ တထာ ပညပေသိ, ယထာ ပဋ္ဌပေတဗ္ဗံ တထာ ပဋ္ဌပေသိ, ယထာ ဝိဝရိတဗ္ဗံ တထာ ဝိဝရိ, ယထာ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ တထာ ဝိဘဇိ, ယထာ ဥတ္တာနီကာတဗ္ဗံ တထာ ဥတ္တာနီအကာသိ, ယထာ ပကာသိတဗ္ဗံ တထာ ပကာသေသီတိ – ပဉှံ ပုဋ္ဌော ယထာတထံ။

ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေနာတိ ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန အာစိက္ခနေန ဒေသနေန ပညပနေန ပဋ္ဌပနေန ဝိဝရဏေန ဝိဘဇနေန ဥတ္တာနီကမ္မေန ပကာသနေနာတိ – ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန။

တောသေသိ ဗြာဟ္မဏေ မုနီတိ။ တောသေသီတိ တောသေသိ ဝိတောသေသိ ပသာဒေသိ အာရာဓေသိ အတ္တမနေ အကာသိ။ ဗြာဟ္မဏေတိ သောဠသ ပါရာယနိယေ ဗြာဟ္မဏေ။ မုနီတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနီတိ – တောသေသိ ဗြာဟ္မဏေ မုနိ။ တေနေတံ ဝုစ္စတိ –

‘‘တေသံ ဗုဒ္ဓေါ ပဗျာကာသိ, ပဉှံ ပုဋ္ဌော ယထာတထံ၊

ပဉှာနံ ဝေယျာကရဏေန, တောသေသိ ဗြာဟ္မဏေ မုနီ’’တိ။

၉၉။ တေ တောသိတာ စက္ခုမတာ, ဗုဒ္ဓေနာဒိစ္စဗန္ဓုနာ၊

ဗြဟ္မစရိယမစရိံသု, ဝရပညဿ သန္တိကေ။