မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိ

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

မဟာနိဒ္ဒေသပါဠိ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

၁။ အဋ္ဌကဝဂ္ဂေါ

၁။ ကာမသုတ္တနိဒ္ဒေသော

၁။ ကာမံ ကာမယမာနဿ, တဿ စေ တံ သမိဇ္ဈတိ၊

အဒ္ဓါ ပီတိမနော ဟောတိ, လဒ္ဓါ မစ္စော ယဒိစ္ဆတိ။

ကာမံ ကာမယမာနဿာတိ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ။ ကတမေ ဝတ္ထုကာမာ? မနာပိကာ ရူပါ မနာပိကာ သဒ္ဒါ မနာပိကာ ဂန္ဓာ မနာပိကာ ရသာ မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ၊ အတ္ထရဏာ ပါဝုရဏာ [ပါပုရဏာ (သီ။ သျာ။)] ဒါသိဒါသာ အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ ခေတ္တံ ဝတ္ထု ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ရဋ္ဌဉ္စ ဇနပဒေါ စ ကောသော စ ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ, ယံ ကိဉ္စိ ရဇနီယံ ဝတ္ထု – ဝတ္ထုကာမာ။

အပိ စ အတီတာ ကာမာ အနာဂတာ ကာမာ ပစ္စုပ္ပန္နာ ကာမာ၊ အဇ္ဈတ္တာ ကာမာ ဗဟိဒ္ဓါ ကာမာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာမာ၊ ဟီနာ ကာမာ မဇ္ဈိမာ ကာမာ ပဏီတာ ကာမာ၊ အာပါယိကာ ကာမာ မာနုသိကာ ကာမာ ဒိဗ္ဗာ ကာမာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ကာမာ၊ နိမ္မိတာ ကာမာ အနိမ္မိတာ ကာမာ ပရနိမ္မိတာ ကာမာ၊ ပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမာ, အပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမာ, မမာယိတာ ကာမာ, အမမာယိတာ ကာမာ၊ သဗ္ဗေပိ ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေပိ ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေပိ အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, တဏှာဝတ္ထုကာ တဏှာရမ္မဏာ ကာမနီယဋ္ဌေန ရဇနီယဋ္ဌေန မဒနီယဋ္ဌေန ကာမာ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ။

ကတမေ ကိလေသကာမာ? ဆန္ဒော ကာမော ရာဂေါ ကာမော ဆန္ဒရာဂေါ ကာမော၊ သင်္ကပ္ပေါ ကာမော ရာဂေါ ကာမော သင်္ကပ္ပရာဂေါ ကာမော၊ ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသ္နေဟော ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။

‘‘အဒ္ဒသံ ကာမ တေ မူလံ, သင်္ကပ္ပါ ကာမ ဇာယသိ၊

န တံ သင်္ကပ္ပယိဿာမိ, ဧဝံ ကာမ န ဟောဟိသီ’’တိ [န ဟေဟိသီတိ (သျာ။)]။ –

ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ကာမယမာနဿာတိ ကာမယမာနဿ ဣစ္ဆမာနဿ သာဒိယမာနဿ ပတ္ထယမာနဿ ပိဟယမာနဿ အဘိဇပ္ပမာနဿာတိ – ကာမံ ကာမယမာနဿ။

တဿ စေ တံ သမိဇ္ဈတီတိ။ တဿ စေတိ တဿ ခတ္တိယဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ဝေဿဿ ဝါ သုဒ္ဒဿ ဝါ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ဒေဝဿ ဝါ မနုဿဿ ဝါ။ တန္တိ ဝတ္ထုကာမာ ဝုစ္စန္တိ – မနာပိကာ ရူပါ မနာပိကာ သဒ္ဒါ မနာပိကာ ဂန္ဓာ မနာပိကာ ရသာ မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ။ သမိဇ္ဈတီတိ ဣဇ္ဈတိ သမိဇ္ဈတိ လဘတိ ပဋိလဘတိ အဓိဂစ္ဆတိ ဝိန္ဒတီတိ – တဿ စေ တံ သမိဇ္ဈတိ။

အဒ္ဓါ ပီတိမနော ဟောတီတိ။ အဒ္ဓါတိ ဧကံသဝစနံ နိဿံသယဝစနံ နိက္ကင်္ခါဝစနံ အဒွေဇ္ဈဝစနံ အဒွေဠှကဝစနံ နိယောဂဝစနံ အပဏ္ဏကဝစနံ အဝတ္ထာပနဝစနမေတံ – အဒ္ဓါတိ။ ပီတီတိ ယာ ပဉ္စကာမဂုဏပဋိသညုတ္တာ ပီတိ ပါမုဇ္ဇံ အာမောဒနာ ပမောဒနာ ဟာသော ပဟာသော ဝိတ္တိ တုဋ္ဌိ ဩဒဂျံ အတ္တမနတာ အဘိဖရဏတာ စိတ္တဿ။ မနောတိ ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု, အယံ ဝုစ္စတိ မနော။ အယံ မနော ဣမာယ ပီတိယာ သဟဂတော ဟောတိ သဟဇာတော သံသဋ္ဌော သမ္ပယုတ္တော ဧကုပ္ပါဒေါ ဧကနိရောဓော ဧကဝတ္ထုကော ဧကာရမ္မဏော။ ပီတိမနော ဟောတီတိ ပီတိမနော ဟောတိ တုဋ္ဌမနော ဟဋ္ဌမနော ပဟဋ္ဌမနော အတ္တမနော ဥဒဂ္ဂမနော မုဒိတမနော ပမောဒိတမနော ဟောတီတိ – အဒ္ဓါ ပီတိမနော ဟောတိ။

လဒ္ဓါ မစ္စော ယဒိစ္ဆတီတိ။ လဒ္ဓါတိ လဘိတွာ ပဋိလဘိတွာ အဓိဂန္တွာ ဝိန္ဒိတွာ။ မစ္စောတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇာဂု [ဇာတု (သျာ။), ဇဂု (က။)] ဇန္တု ဣန္ဒဂု [ဟိန္ဒဂူ (သီ။ သျာ။)] မနုဇော။ ယဒိစ္ဆတီတိ ယံ ဣစ္ဆတိ ယံ သာဒိယတိ ယံ ပတ္ထေတိ ယံ ပိဟေတိ ယံ အဘိဇပ္ပတိ, ရူပံ ဝါ သဒ္ဒံ ဝါ ဂန္ဓံ ဝါ ရသံ ဝါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဝါတိ, လဒ္ဓါ မစ္စော ယဒိစ္ဆတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကာမံ ကာမယမာနဿ, တဿ စေ တံ သမိဇ္ဈတိ၊

အဒ္ဓါ ပီတိမနော ဟောတိ, လဒ္ဓါ မစ္စော ယဒိစ္ဆတီ’’တိ။

၂။ တဿ စေ ကာမယာနဿ, ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော၊

တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ။

တဿ စေ ကာမယာနဿာတိ။ တဿ စေတိ တဿ ခတ္တိယဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ ဝေဿဿ ဝါ သုဒ္ဒဿ ဝါ ဂဟဋ္ဌဿ ဝါ ပဗ္ဗဇိတဿ ဝါ ဒေဝဿ ဝါ မနုဿဿ ဝါ။ ကာမယာနဿာတိ ကာမေ ဣစ္ဆမာနဿ သာဒိယမာနဿ ပတ္ထယမာနဿ ပိဟယမာနဿ အဘိဇပ္ပမာနဿ။ အထ ဝါ ကာမတဏှာယ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတိ။ ယထာ ဟတ္ထိယာနေန ဝါ အဿယာနေန ဝါ ဂေါယာနေန ဝါ အဇယာနေန ဝါ မေဏ္ဍယာနေန ဝါ ဩဋ္ဌယာနေန ဝါ ခရယာနေန ဝါ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတိ၊ ဧဝမေဝံ ကာမတဏှာယ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတီတိ – တဿ စေ ကာမယာနဿ။

ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနောတိ။ ဆန္ဒောတိ ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသ္နေဟော ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ, တဿ သော ကာမစ္ဆန္ဒော ဇာတော ဟောတိ သဉ္ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော အဘိနိဗ္ဗတ္တော ပါတုဘူတော။ ဇန္တုနောတိ သတ္တဿ နရဿ မာနဝဿ ပေါသဿ ပုဂ္ဂလဿ ဇီဝဿ ဇာဂုဿ ဇန္တုဿ ဣန္ဒဂုဿ မနုဇဿာတိ – ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော။

တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တီတိ – တေ ဝါ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သော ဝါ ကာမေဟိ ပရိဟာယတိ။ ကထံ တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ? တဿ တိဋ္ဌန္တဿေဝ တေ ဘောဂေ ရာဇာနော ဝါ ဟရန္တိ, စောရာ ဝါ ဟရန္တိ, အဂ္ဂိ ဝါ ဒဟတိ, ဥဒကံ ဝါ ဝဟတိ, အပ္ပိယာ ဝါ ဒါယာဒါ ဟရန္တိ, နိဟိတံ ဝါ နာဓိဂစ္ဆတိ, ဒုပ္ပယုတ္တာ ဝါ ကမ္မန္တာ ဘိဇ္ဇန္တိ, ကုလေ ဝါ ကုလင်္ဂါရော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, ယော တေ ဘောဂေ ဝိကိရတိ ဝိဓမတိ [ဝိဓမေတိ (သျာ။)] ဝိဒ္ဓံသေတိ အနိစ္စတာယေဝ အဋ္ဌမီ။ ဧဝံ တေ ကာမာ ဟာယန္တိ ပရိဟာယန္တိ ပရိဓံသေန္တိ ပရိပတန္တိ အန္တရဓာယန္တိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇန္တိ။ ကထံ သော ကာမေဟိ ပရိဟာယတိ? တိဋ္ဌန္တေဝ တေ ဘောဂေ သော စဝတိ မရတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ။ ဧဝံ သော ကာမေဟိ ဟာယတိ ပရိဟာယတိ ပရိဓံသေတိ ပရိပတတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ။

စောရာ ဟရန္တိ ရာဇာနော, အဂ္ဂိ ဒဟတိ နဿတိ၊

အထ အန္တေန ဇဟတိ [အထော အန္တေန ဟေတိ (သျာ။), အသဟန္တေန ဒဟတိ (က။)], သရီရံ သပရိဂ္ဂဟံ၊

ဧတဒညာယ မေဓာဝီ, ဘုဉ္ဇေထ စ ဒဒေထ စ။

ဒတွာ စ ဘုတွာ စ ယထာနုဘာဝံ, အနိန္ဒိတော သဂ္ဂမုပေတိ ဌာနန္တိ, တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ။

သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတီတိ။ ယထာ အယောမယေန ဝါ သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ, အဋ္ဌိမယေန ဝါ သလ္လေန ဒန္တမယေန ဝါ သလ္လေန ဝိသာဏမယေန ဝါ သလ္လေန ကဋ္ဌမယေန ဝါ သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ ရုပ္ပတိ ကုပ္ပတိ ဃဋ္ဋီယတိ ပီဠီယတိ, ဗျာဓိတော ဒေါမနဿိတော ဟောတိ, ဧဝမေဝ ဝတ္ထုကာမာနံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသာ။ သော ကာမသလ္လေန စ သောကသလ္လေန စ ဝိဒ္ဓေါ, ရုပ္ပတိ ကုပ္ပတိ ဃဋ္ဋီယတိ ပီဠီယတိ ဗျာဓိတော ဒေါမနဿိတော ဟောတီတိ – သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တဿ စေ ကာမယာနဿ, ဆန္ဒဇာတဿ ဇန္တုနော၊

တေ ကာမာ ပရိဟာယန္တိ, သလ္လဝိဒ္ဓေါဝ ရုပ္ပတီ’’တိ။

၃။ ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော၊

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတိ။

ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ။ ယောတိ ယော ယာဒိသော ယထာယုတ္တော ယထာဝိဟိတော ယထာပကာရော ယံဌာနပ္ပတ္တော ယံဓမ္မသမန္နာဂတော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ။ ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ – ဝိက္ခမ္ဘနတော ဝါ သမုစ္ဆေဒတော ဝါ။ ကထံ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ? ‘‘အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ ကာမာ အပ္ပဿာဒဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘မံသပေသူပမာ ကာမာ ဗဟုသာဓာရဏဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘တိဏုက္ကူပမာ ကာမာ အနုဒဟနဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘အင်္ဂါရကာသူပမာ ကာမာ မဟာပရိဠာဟဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘သုပိနကူပမာ ကာမာ ဣတ္တရပစ္စုပဋ္ဌာနဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘ယာစိတကူပမာ ကာမာ တာဝကာလိကဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘ရုက္ခဖလူပမာ ကာမာ သမ္ဘဉ္ဇနပရိဘဉ္ဇနဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘အသိသူနူပမာ ကာမာ အဓိကုဋ္ဋနဋ္ဌေနာ’’တိ [အဓိကန္တနဋ္ဌေနာတိ (သျာ။)] ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ ဝိနိဝိဇ္ဈနဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘သပ္ပသိရူပမာ ကာမာ သပ္ပဋိဘယဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ‘‘အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာ ကာမာ မဟာဘိတာပနဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။

ဗုဒ္ဓါနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ဓမ္မာနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ…ပေ… သံဃာနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ… သီလာနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ… စာဂါနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ… ဒေဝတာနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ… အာနာပါနဿတိံ [အာနာပါနသတိံ (သီ။)] ဘာဝေန္တောပိ… မရဏဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ… ကာယဂတာသတိံ ဘာဝေန္တောပိ… ဥပသမာနုဿတိံ ဘာဝေန္တောပိ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။

ပဌမံ ဈာနံ ဘာဝေန္တောပိ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, ဒုတိယံ ဈာနံ ဘာဝေန္တောပိ…ပေ… တတိယံ ဈာနံ ဘာဝေန္တောပိ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဘာဝေန္တောပိ… အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ ဘာဝေန္တောပိ… ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိံ ဘာဝေန္တောပိ… အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိံ ဘာဝေန္တောပိ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိံ ဘာဝေန္တောပိ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။ ဧဝံ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။

ကထံ သမုစ္ဆေဒတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ? သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ ဘာဝေန္တောပိ အပါယဂမနီယေ ကာမေ သမုစ္ဆေဒတော ပရိဝဇ္ဇေတိ, သကဒါဂါမိမဂ္ဂံ ဘာဝေန္တောပိ ဩဠာရိကေ ကာမေ သမုစ္ဆေဒတော ပရိဝဇ္ဇေတိ, အနာဂါမိမဂ္ဂံ ဘာဝေန္တောပိ အနုသဟဂတေ ကာမေ သမုစ္ဆေဒတော ပရိဝဇ္ဇေတိ, အရဟတ္တမဂ္ဂံ ဘာဝေန္တောပိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ သမုစ္ဆေဒတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။ ဧဝံ သမုစ္ဆေဒတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတီတိ – ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။

သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရောတိ။ သပ္ပေါ ဝုစ္စတိ အဟိ။ ကေနဋ္ဌေန သပ္ပေါ? သံသပ္ပန္တော ဂစ္ဆတီတိ သပ္ပေါ၊ ဘုဇန္တော ဂစ္ဆတီတိ ဘုဇဂေါ၊ ဥရေန ဂစ္ဆတီတိ ဥရဂေါ၊ ပန္နသိရော ဂစ္ဆတီတိ ပန္နဂေါ၊ သိရေန သုပတီတိ [သပ္ပတီတိ (က။)] သရီသပေါ [သိရိံသပေါ (သီ။)]၊ ဗိလေ သယတီတိ ဗိလာသယော၊ ဂုဟာယံ သယတီတိ ဂုဟာသယော၊ ဒါဌာ တဿ အာဝုဓောတိ ဒါဌာဝုဓော၊ ဝိသံ တဿ ဃောရန္တိ ဃောရဝိသော၊ ဇိဝှါ တဿ ဒုဝိဓာတိ ဒွိဇိဝှေါ၊ ဒွီဟိ ဇိဝှါဟိ ရသံ သာယတီတိ ဒွိရသညူ။ ယထာ ပုရိသော ဇီဝိတုကာမော အမရိတုကာမော သုခကာမော ဒုက္ခပဋိက္ကူလော ပါဒေန သပ္ပသိရံ ဝဇ္ဇေယျ ဝိဝဇ္ဇေယျ ပရိဝဇ္ဇေယျ အဘိနိဝဇ္ဇေယျ၊ ဧဝမေဝ သုခကာမော ဒုက္ခပဋိက္ကူလော ကာမေ ဝဇ္ဇေယျ ဝိဝဇ္ဇေယျ ပရိဝဇ္ဇေယျ အဘိနိဝဇ္ဇေယျာတိ – သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော။

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတီတိ။ သောတိ ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ။ ဝိသတ္တိကာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ အနုနယော အနုရောဓော နန္ဒီ နန္ဒိရာဂေါ, စိတ္တဿ သာရာဂေါ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ အဇ္ဈောသာနံ ဂေဓော ပလိဂေဓော [ပဠိဂေဓော (သီ။)] သင်္ဂေါ ပင်္ကော, ဧဇာ မာယာ ဇနိကာ သဉ္ဇနနီ သိဗ္ဗိနီ ဇာလိနီ သရိတာ ဝိသတ္တိကာ, သုတ္တံ ဝိသတာ အာယူဟိနီ [အာယူဟနီ (သီ။ သျာ။)] ဒုတိယာ ပဏိဓိ ဘဝနေတ္တိ, ဝနံ ဝနထော သန္ဓဝေါ သ္နေဟော အပေက္ခာ ပဋိဗန္ဓု, အာသာ အာသီသနာ အာသီသိတတ္တံ, ရူပါသာ သဒ္ဒါသာ ဂန္ဓာသာ ရသာသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာသာ, လာဘာသာ ဇနာသာ ပုတ္တာသာ ဇီဝိတာသာ, ဇပ္ပါ ပဇပ္ပါ အဘိဇပ္ပါ ဇပ္ပနာ ဇပ္ပိတတ္တံ လောလုပ္ပံ လောလုပ္ပါယနာ လောလုပ္ပါယိတတ္တံ ပုစ္ဆဉ္ဇိကတာ သာဓုကမျတာ, အဓမ္မရာဂေါ ဝိသမလောဘော နိကန္တိ နိကာမနာ ပတ္ထနာ ပိဟနာ သမ္ပတ္ထနာ, ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ, ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ နိရောဓတဏှာ, ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ, ဩဃော ယောဂေါ ဂန္ထော ဥပါဒါနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဗန္ဓနံ, ဥပက္ကိလေသော အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ လတာ ဝေဝိစ္ဆံ, ဒုက္ခမူလံ ဒုက္ခနိဒါနံ ဒုက္ခပ္ပဘဝေါ မာရပါသော မာရဗဠိသံ မာရဝိသယော, တဏှာနဒီ တဏှာဇာလံ တဏှာဂဒ္ဒုလံ တဏှာသမုဒ္ဒေါ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။

ဝိသတ္တိကာတိ။ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ? ဝိသတာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသာလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသဋာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသက္ကတီတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသံဟရတီတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသံဝါဒိကာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသမူလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသဖလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသပရိဘောဂေါတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသာလာ ဝါ ပန သာ တဏှာ ရူပေ သဒ္ဒေ ဂန္ဓေ ရသေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ, ကုလေ ဂဏေ အာဝါသေ လာဘေ ယသေ, ပသံသာယ သုခေ စီဝရေ ပိဏ္ဍပါတေ သေနာသနေ ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေ, ကာမဓာတုယာ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ, ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ, သညာဘဝေ အသညာဘဝေ နေဝသညာနာသညာဘဝေ, ဧကဝေါကာရဘဝေ စတုဝေါကာရဘဝေ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ, အတီတေ အနာဂတေ ပစ္စုပ္ပန္နေ, ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ။

လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ, ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဝေဒနာသု…ပေ… စိတ္တေ… ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော။

အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – အသတိပရိဝဇ္ဇနာယ သတော, သတိကရဏီယာနံ ဓမ္မာနံ ကတတ္တာ သတော, သတိပရိဗန္ဓာနံ ဓမ္မာနံ ဟတတ္တာ သတော, သတိနိမိတ္တာနံ ဓမ္မာနံ အသမ္မုဋ္ဌတ္တာ သတော။

အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – သတိယာ သမန္နာဂတတ္တာ သတော, သတိယာ ဝသိတတ္တာ သတော, သတိယာ ပါဂုညတာယ သတော, သတိယာ အပစ္စောရောဟဏတာယ [အပစ္စောရောပနတာယ (သီ။)] သတော။

အပရေဟိပိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – သတ္တတ္တာ သတော, သန္တတ္တာ သတော, သမိတတ္တာ သတော, သန္တဓမ္မသမန္နာဂတတ္တာ သတော။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ သတော, ဓမ္မာနုဿတိယာ သတော, သံဃာနုဿတိယာ သတော, သီလာနုဿတိယာ သတော, စာဂါနုဿတိယာ သတော, ဒေဝတာနုဿတိယာ သတော, အာနာပါနဿတိယာ သတော, မရဏဿတိယာ သတော, ကာယဂတာသတိယာ သတော, ဥပသမာနုဿတိယာ သတော။ ယာ သတိ အနုဿတိ ပဋိဿတိ သတိ သရဏတာ ဓာရဏတာ အပိလာပနတာ အသမ္မုဿနတာ သတိ သတိန္ဒြိယံ သတိဗလံ သမ္မာသတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဧကာယနမဂ္ဂေါ, အယံ ဝုစ္စတိ သတိ။ ဣမာယ သတိယာ ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော, သော ဝုစ္စတိ သတော။

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတီတိ။ လောကေ ဝါ သာ ဝိသတ္တိကာ, လောကေ ဝါ တံ ဝိသတ္တိကံ သတော တရတိ ဥတ္တရတိ ပတရတိ သမတိက္ကမတိ ဝီတိဝတ္တတီတိ – သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သပ္ပဿေဝ ပဒါ သိရော၊

သောမံ ဝိသတ္တိကံ လောကေ, သတော သမတိဝတ္တတီ’’တိ။

၄။ ခေတ္တံ ဝတ္ထုံ ဟိရညံ ဝါ, ဂဝါဿံ ဒါသပေါရိသံ၊

ထိယော ဗန္ဓူ ပုထု ကာမေ, ယော နရော အနုဂိဇ္ဈတိ။

ခေတ္တံ ဝတ္ထုံ ဟိရညံ ဝါတိ။ ခေတ္တန္တိ သာလိက္ခေတ္တံ ဝီဟိက္ခေတ္တံ မုဂ္ဂက္ခေတ္တံ မာသက္ခေတ္တံ ယဝက္ခေတ္တံ ဂေါဓုမက္ခေတ္တံ တိလက္ခေတ္တံ။ ဝတ္ထုန္တိ ဃရဝတ္ထုံ ကောဋ္ဌကဝတ္ထုံ ပုရေဝတ္ထုံ ပစ္ဆာဝတ္ထုံ အာရာမဝတ္ထုံ ဝိဟာရဝတ္ထုံ။ ဟိရညန္တိ ဟိရညံ ဝုစ္စတိ ကဟာပဏောတိ – ခေတ္တံ ဝတ္ထုံ ဟိရညံ ဝါ။

ဂဝါဿံ ဒါသပေါရိသန္တိ။ ဂဝန္တိ ဂဝါ [ဂါဝေါ (က။)] ဝုစ္စန္တိ။ အဿာတိ ပသုကာဒယော ဝုစ္စန္တိ။ ဒါသာတိ စတ္တာရော ဒါသာ – အန္တောဇာတကော ဒါသော, ဓနက္ကီတကော ဒါသော, သာမံ ဝါ ဒါသဗျံ ဥပေတိ, အကာမကော ဝါ ဒါသဝိသယံ ဥပေတိ။

‘‘အာမာယ ဒါသာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ, ဓနေန ကီတာပိ ဘဝန္တိ ဒါသာ၊

သာမဉ္စ ဧကေ ဥပယန္တိ ဒါသျံ, ဘယာပနုဏ္ဏာပိ ဘဝန္တိ ဒါသာ’’တိ။

ပုရိသာတိ တယော ပုရိသာ – ဘတကာ, ကမ္မကရာ, ဥပဇီဝိနောတိ – ဂဝါဿံ ဒါသပေါရိသံ။

ထိယော ဗန္ဓူ ပုထု ကာမေတိ။ ထိယောတိ ဣတ္ထိပရိဂ္ဂဟော ဝုစ္စတိ။ ဗန္ဓူတိ စတ္တာရော ဗန္ဓူ – ဉာတိဗန္ဓဝါပိ ဗန္ဓု, ဂေါတ္တဗန္ဓဝါပိ ဗန္ဓု, မန္တဗန္ဓဝါပိ ဗန္ဓု, သိပ္ပဗန္ဓဝါပိ ဗန္ဓု။ ပုထု ကာမေတိ ဗဟူ ကာမေ။ ဧတေ ပုထု ကာမာ မနာပိကာ ရူပါ…ပေ… မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာတိ – ထိယော ဗန္ဓူ ပုထု ကာမေ။

ယော နရော အနုဂိဇ္ဈတီတိ။ ယောတိ ယော ယာဒိသော ယထာယုတ္တော ယထာဝိဟိတော ယထာပကာရော ယံဌာနပ္ပတ္တော ယံဓမ္မသမန္နာဂတော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ။ နရောတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇာဂု ဇန္တု ဣန္ဒဂု မနုဇော။ အနုဂိဇ္ဈတီတိ ကိလေသကာမေန ဝတ္ထုကာမေသု ဂိဇ္ဈတိ အနုဂိဇ္ဈတိ ပလိဂိဇ္ဈတိ ပလိဗဇ္ဈတီတိ – ယော နရော အနုဂိဇ္ဈတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ခေတ္တံ ဝတ္ထုံ ဟိရညံ ဝါ, ဂဝါဿံ ဒါသပေါရိသံ၊

ထိယော ဗန္ဓူ ပုထု ကာမေ, ယော နရော အနုဂိဇ္ဈတီ’’တိ။

၅။ အဗလာ နံ ဗလီယန္တိ, မဒ္ဒန္တေ နံ ပရိဿယာ၊

တတော နံ ဒုက္ခမနွေတိ, နာဝံ ဘိန္နမိဝေါဒကံ။

အဗလာ နံ ဗလီယန္တီတိ။ အဗလာတိ အဗလာ ကိလေသာ ဒုဗ္ဗလာ အပ္ပဗလာ အပ္ပထာမကာ ဟီနာ နိဟီနာ ( ) [(ပရိဟီနာ) (သီ။ သျာ။)] ဩမကာ လာမကာ ဆတုက္ကာ ပရိတ္တာ။ တေ ကိလေသာ တံ ပုဂ္ဂလံ သဟန္တိ ပရိသဟန္တိ အဘိဘဝန္တိ အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ ပရိယာဒိယန္တိ မဒ္ဒန္တီတိ, ဧဝမ္ပိ အဗလာ နံ ဗလီယန္တိ။ အထ ဝါ, အဗလံ ပုဂ္ဂလံ ဒုဗ္ဗလံ အပ္ပဗလံ အပ္ပထာမကံ ဟီနံ နိဟီနံ ဩမကံ လာမကံ ဆတုက္ကံ ပရိတ္တံ, ယဿ နတ္ထိ သဒ္ဓါဗလံ ဝီရိယဗလံ သတိဗလံ သမာဓိဗလံ ပညာဗလံ ဟိရိဗလံ ဩတ္တပ္ပဗလံ။ တေ ကိလေသာ တံ ပုဂ္ဂလံ သဟန္တိ ပရိသဟန္တိ အဘိဘဝန္တိ အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ ပရိယာဒိယန္တိ မဒ္ဒန္တီတိ – ဧဝမ္ပိ အဗလာ နံ ဗလီယန္တီတိ။

မဒ္ဒန္တေ နံ ပရိဿယာတိ။ ဒွေ ပရိဿယာ – ပါကဋပရိဿယာ စ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယာ စ။ ကတမေ ပါကဋပရိဿယာ? သီဟာ ဗျဂ္ဃါ ဒီပီ အစ္ဆာ တရစ္ဆာ ကောကာ မဟိံသာ [မဟိသာ (သီ။ သျာ။)] ဟတ္ထီ အဟိဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ, စောရာ ဝါ အဿု မာနဝါ ဝါ ကတကမ္မာ ဝါ အကတကမ္မာ ဝါ, စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ, ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော ဇရော, ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသူစိကာ, ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော, ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရခသာ [ရက္ခသာ (က။)] ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ, မဓုမေဟော အံသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ, ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ ဥတုပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ ဝိသမပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ, ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ ကမ္မဝိပါကဇာ အာဗာဓာ, သီတံ ဥဏှံ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဥစ္စာရော ပဿာဝေါ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿာ ဣတိ ဝါ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပါကဋပရိဿယာ။

ကတမေ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယာ? ကာယဒုစ္စရိတံ ဝစီဒုစ္စရိတံ မနောဒုစ္စရိတံ, ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ဗျာပါဒနီဝရဏံ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ, ရာဂေါ ဒေါသော မောဟော ကောဓော ဥပနာဟော မက္ခော ပဠာသော ဣဿာ မစ္ဆရိယံ, မာယာ သာဌေယျံ ထမ္ဘော သာရမ္ဘော မာနော အတိမာနော မဒေါ ပမာဒေါ, သဗ္ဗေ ကိလေသာ သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ သဗ္ဗေ ဒရထာ သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ သဗ္ဗေ သန္တာပါ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ – ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ပဋိစ္ဆန္နပရိဿယာ။

ပရိဿယာတိ ကေနဋ္ဌေန ပရိဿယာ? ပရိသဟန္တီတိ ပရိဿယာ, ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ပရိဿယာ, တတြာသယာတိ ပရိဿယာ။ ကထံ ပရိသဟန္တီတိ ပရိဿယာ? တေ ပရိဿယာ တံ ပုဂ္ဂလံ သဟန္တိ ပရိသဟန္တိ အဘိဘဝန္တိ အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ ပရိယာဒိယန္တိ မဒ္ဒန္တိ။ ဧဝံ ပရိသဟန္တီတိ ပရိဿယာ။ ကထံ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ ပရိဿယာ? တေ ပရိဿယာ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အန္တရာယာယ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ။ ကတမေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ? သမ္မာပဋိပဒါယ အနုလောမပဋိပဒါယ အပစ္စနီကပဋိပဒါယ အဝိရုဒ္ဓပဋိပဒါယ အနွတ္ထပဋိပဒါယ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒါယ, သီလေသု ပရိပူရိကာရိတာယ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာယ ဘောဇနေ မတ္တညုတာယ, ဇာဂရိယာနုယောဂဿ သတိသမ္ပဇညဿ, စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ, ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ, သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ ဘာဝနာနုယောဂဿ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿ ဘာဝနာနုယောဂဿ – ဣမေသံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အန္တရာယာယ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တိ။ ဧဝံ ပရိဟာနာယ သံဝတ္တန္တီတိ – ပရိဿယာ။

ကထံ တတြာသယာတိ ပရိဿယာ? တတ္ထေတေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အတ္တဘာဝသန္နိဿယာ။ ယထာ ဗိလေ ဗိလာသယာ ပါဏာ သယန္တိ, ဒကေ ဒကာသယာ ပါဏာ သယန္တိ, ဝနေ ဝနာသယာ ပါဏာ သယန္တိ, ရုက္ခေ ရုက္ခာသယာ ပါဏာ သယန္တိ, ဧဝမေဝ တတ္ထေတေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ အတ္တဘာဝသန္နိဿယာ။ ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘သာန္တေဝါသိကော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ။ ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သာန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော စက္ခုနာ ရူပံ ဒိသွာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ယေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သညောဇနိယာ, တျဿ အန္တော ဝသန္တိ အနွာသဝန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ – တသ္မာ သာန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ။ တေ နံ သမုဒါစရန္တိ။ သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ – တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော သောတေန သဒ္ဒံ သုတွာ, ဃာနေန ဂန္ဓံ ဃာယိတွာ, ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ, ကာယေန ဖောဋ္ဌဗ္ဗံ ဖုသိတွာ, မနသာ ဓမ္မံ ဝိညာယ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ယေ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သရသင်္ကပ္ပါ သညောဇနိယာ, တျဿ အန္တော ဝသန္တိ အနွာသဝန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ – တသ္မာ သာန္တေဝါသိကောတိ ဝုစ္စတိ။ တေ နံ သမုဒါစရန္တိ။ သမုဒါစရန္တိ နံ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာတိ – တသ္မာ သာစရိယကောတိ ဝုစ္စတိ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သာန္တေဝါသိကော သာစရိယကော ဒုက္ခံ န ဖာသု ဝိဟရတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, အန္တရာမလာ – အန္တရာအမိတ္တာ အန္တရာသပတ္တာ အန္တရာဝဓကာ အန္တရာပစ္စတ္ထိကာ။ ကတမေ တယော? လောဘော, ဘိက္ခဝေ, အန္တရာမလံ [အန္တရာမလော (သျာ။)] အန္တရာအမိတ္တော အန္တရာသပတ္တော အန္တရာဝဓကော အန္တရာပစ္စတ္ထိကော။ ဒေါသော…ပေ… မောဟော, ဘိက္ခဝေ, အန္တရာမလံ အန္တရာအမိတ္တော အန္တရာသပတ္တော အန္တရာဝဓကော အန္တရာပစ္စတ္ထိကော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော အန္တရာမလာ – အန္တရာအမိတ္တာ အန္တရာသပတ္တာ အန္တရာဝဓကာ အန္တရာပစ္စတ္ထိကာ။

‘‘အနတ္ထဇနနော လောဘော, လောဘော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ, တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ။

‘‘လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ, လုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓန္တမံ [အန္ဓတမံ (သျာ။ က။)] တဒါ ဟောတိ, ယံ လောဘော သဟတေ နရံ။

‘‘အနတ္ထဇနနော ဒေါသော, ဒေါသော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ, တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ။

‘‘ကုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ, ကုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓန္တမံ တဒါ ဟောတိ, ယံ ဒေါသော သဟတေ နရံ။

‘‘အနတ္ထဇနနော မောဟော, မောဟော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ, တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ။

‘‘မူဠှော အတ္ထံ န ဇာနာတိ, မူဠှော ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓန္တမံ တဒါ ဟောတိ, ယံ မောဟော သဟတေ နရ’’န္တိ။

ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ။

ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘တယော ခေါ, မဟာရာဇ, ပုရိသဿ ဓမ္မာ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ။ ကတမေ တယော? လောဘော ခေါ, မဟာရာဇ, ပုရိသဿ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ။ ဒေါသော ခေါ, မဟာရာဇ…ပေ… မောဟော ခေါ, မဟာရာဇ, ပုရိသဿ ဓမ္မော အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ဥပ္ပဇ္ဇတိ, အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ။ ဣမေ ခေါ, မဟာရာဇ, တယော ပုရိသဿ ဓမ္မာ အဇ္ဈတ္တံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ, အဟိတာယ ဒုက္ခာယ အဖာသုဝိဟာရာယ။

‘‘လောဘော ဒေါသော စ မောဟော စ, ပုရိသံ ပါပစေတသံ၊

ဟိံသန္တိ အတ္တသမ္ဘူတာ, တစသာရံဝ သမ္ဖလ’’န္တိ။

ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ။

ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ရာဂေါ စ ဒေါသော စ ဣတောနိဒါနာ, အရတိ ရတိ လောမဟံသော ဣတောဇာ၊

ဣတော သမုဋ္ဌာယ မနောဝိတက္ကာ, ကုမာရကာ ဓင်္ကမိဝေါဿဇန္တီ’’တိ [ဓင်္ကမိဝေါဿဇ္ဇန္တိ (သျာ။)]။

ဧဝမ္ပိ တတြာသယာတိ – ပရိဿယာ။ မဒ္ဒန္တေ နံ ပရိဿယာတိ။ တေ ပရိဿယာ တံ ပုဂ္ဂလံ သဟန္တိ ပရိသဟန္တိ အဘိဘဝန္တိ အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ ပရိယာဒိယန္တိ မဒ္ဒန္တီတိ – မဒ္ဒန္တေ နံ ပရိဿယာ။

တတော နံ ဒုက္ခမနွေတီတိ။ တတောတိ တတော တတော ပရိဿယတော တံ ပုဂ္ဂလံ ဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ဇာတိဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ဇရာဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ဗျာဓိဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, မရဏဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, နေရယိကံ ဒုက္ခံ, တိရစ္ဆာနယောနိကံ ဒုက္ခံ, ပေတ္တိဝိသယိကံ ဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, မာနုသိကံ ဒုက္ခံ… ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကံ ဒုက္ခံ… ဂဗ္ဘေ ဌိတိမူလကံ ဒုက္ခံ… ဂဗ္ဘာ ဝုဋ္ဌာနမူလကံ ဒုက္ခံ… ဇာတဿူပနိဗန္ဓကံ ဒုက္ခံ… ဇာတဿ ပရာဓေယျကံ ဒုက္ခံ… အတ္တူပက္ကမံ ဒုက္ခံ… ပရူပက္ကမံ ဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ဒုက္ခဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, သင်္ခါရဒုက္ခံ… ဝိပရိဏာမဒုက္ခံ … စက္ခုရောဂေါ သောတရောဂေါ ဃာနရောဂေါ ဇိဝှါရောဂေါ ကာယရောဂေါ သီသရောဂေါ ကဏ္ဏရောဂေါ မုခရောဂေါ ဒန္တရောဂေါ, ကာသော သာသော ပိနာသော ဍာဟော ဇရော, ကုစ္ဆိရောဂေါ မုစ္ဆာ ပက္ခန္ဒိကာ သူလာ ဝိသူစိကာ, ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော သောသော အပမာရော, ဒဒ္ဒု ကဏ္ဍု ကစ္ဆု ရခသာ ဝိတစ္ဆိကာ လောဟိတပိတ္တံ, မဓုမေဟော အံသာ ပိဠကာ ဘဂန္ဒလာ ပိတ္တသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သေမှသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ ဝါတသမုဋ္ဌာနာ အာဗာဓာ သန္နိပါတိကာ အာဗာဓာ ဥတုပရိဏာမဇာ အာဗာဓာ ဝိသမပရိဟာရဇာ အာဗာဓာ, ဩပက္ကမိကာ အာဗာဓာ ကမ္မဝိပါကဇာ အာဗာဓာ, သီတံ ဥဏှံ ဇိဃစ္ဆာ ပိပါသာ ဥစ္စာရော ပဿာဝေါ ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿဒုက္ခံ… မာတုမရဏံ ဒုက္ခံ… ပိတုမရဏံ ဒုက္ခံ… ဘာတုမရဏံ ဒုက္ခံ… ဘဂိနိမရဏံ ဒုက္ခံ… ပုတ္တမရဏံ ဒုက္ခံ… ဓီတုမရဏံ ဒုက္ခံ … ဉာတိဗျသနံ ဒုက္ခံ… ဘောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ… ရောဂဗျသနံ ဒုက္ခံ… သီလဗျသနံ ဒုက္ခံ… ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတီတိ – တတော နံ ဒုက္ခမနွေတိ။

နာဝံ ဘိန္နမိဝေါဒကန္တိ။ ယထာ ဘိန္နံ နာဝံ ဒကမေသိံ [ဥဒကဒါယိတော (သီ။), ဥဒကံ အနွာယိကံ (သျာ။)] တတော တတော ဥဒကံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ပုရတောပိ ဥဒကံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ပစ္ဆတောပိ… ဟေဋ္ဌတောပိ… ပဿတောပိ ဥဒကံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝ တတော တတော ပရိဿယတော တံ ပုဂ္ဂလံ ဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ, ဇာတိဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတိ…ပေ… ဒိဋ္ဌိဗျသနံ ဒုက္ခံ အနွေတိ အနုဂစ္ဆတိ အနွာယိကံ ဟောတီတိ – နာဝံ ဘိန္နမိဝေါဒကံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အဗလာ နံ ဗလီယန္တိ, မဒ္ဒန္တေ နံ ပရိဿယာ၊

တတော နံ ဒုက္ခမနွေတိ, နာဝံ ဘိန္နမိဝေါဒက’’န္တိ။

၆။ တသ္မာ ဇန္တု သဒါ သတော, ကာမာနိ ပရိဝဇ္ဇယေ၊

တေ ပဟာယ တရေ ဩဃံ, နာဝံ သိတွာဝ ပါရဂူ။

တသ္မာ ဇန္တု သဒါ သတောတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဧတံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ကာမေသူတိ – တသ္မာ။ ဇန္တူတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇာဂု ဇန္တု ဣန္ဒဂု မနုဇော။ သဒါတိ သဒါ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗကာလံ နိစ္စကာလံ ဓုဝကာလံ သတတံ သမိတံ အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ ပေါင်္ခါနုပေါင်္ခံ ဥဒကူမိကဇာတံ အဝီစိ သန္တတိ သဟိတံ ဖဿိတံ [ဖုသိတံ (သီ။ သျာ။)], ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပုရိမယာမံ မဇ္ဈိမယာမံ ပစ္ဆိမယာမံ, ကာဠေ ဇုဏှေ ဝဿေ ဟေမန္တေ ဂိမှေ, ပုရိမေ ဝယောခန္ဓေ မဇ္ဈိမေ ဝယောခန္ဓေ ပစ္ဆိမေ ဝယောခန္ဓေ။ သတောတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော – ကာယေ ကာယာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော, ဝေဒနာသု စိတ္တေ။ ဓမ္မေသု ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာနံ ဘာဝေန္တော သတော။ အပရေဟိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ သတော။ ပေ ။ သော ဝုစ္စတိ သတောတိ – တသ္မာ ဇန္တု သဒါ သတော။

ကာမာနိ ပရိဝဇ္ဇယေတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ကာမာနိ ပရိဝဇ္ဇယေတိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ – ဝိက္ခမ္ဘနတော ဝါ သမုစ္ဆေဒတော ဝါ။ ကထံ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ? ‘‘အဋ္ဌိကင်္ကလူပမာ ကာမာ အပ္ပဿာဒဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ, ‘‘မံသပေသူပမာ ကာမာ ဗဟုသာဓာရဏဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ, ‘‘တိဏုက္ကူပမာ ကာမာ အနုဒဟနဋ္ဌေနာ’’တိ ပဿန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိံ ဘာဝေန္တော ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ။ ဧဝံ ဝိက္ခမ္ဘနတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျ…ပေ… ဧဝံ သမုစ္ဆေဒတော ကာမေ ပရိဝဇ္ဇေယျာတိ – ကာမာနိ ပရိဝဇ္ဇယေ။

တေ ပဟာယ တရေ ဩဃန္တိ။ တေတိ ဝတ္ထုကာမေ ပရိဇာနိတွာ ကိလေသကာမေ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမိတွာ၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမိတွာ၊ ဗျာပါဒနီဝရဏံ…ပေ… ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ… ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမိတွာ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – တေ ပဟာယ တရေ ဩဃံ။

နာဝံ သိတွာဝ ပါရဂူတိ။ ယထာ ဂရုကံ နာဝံ ဘာရိကံ ဥဒကံ သိတွာ [သိဉ္စိတွာ (သီ။ သျာ။)] ဩသိဉ္စိတွာ ဆဍ္ဍေတွာ လဟုကာယ နာဝါယ ခိပ္ပံ လဟုံ အပ္ပကသိရေနေဝ ပါရံ ဂစ္ဆေယျ၊ ဧဝမေဝ ဝတ္ထုကာမေ ပရိဇာနိတွာ ကိလေသကာမေ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမိတွာ၊ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ… ဗျာပါဒနီဝရဏံ… ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏံ… ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏံ… ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏံ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမိတွာ ခိပ္ပံ လဟုံ အပ္ပကသိရေနေဝ ပါရံ ဂစ္ဆေယျ။ ပါရံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ပါရံ ဂစ္ဆေယျာတိ – ပါရံ အဓိဂစ္ဆေယျ, ပါရံ ဖုသေယျ, ပါရံ သစ္ဆိကရေယျ။ ပါရဂူတိ ယောပိ ပါရံ ဂန္တုကာမော သောပိ ပါရဂူ၊ ယောပိ ပါရံ ဂစ္ဆတိ သောပိ ပါရဂူ၊ ယောပိ ပါရံ ဂတော, သောပိ ပါရဂူ။

ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ –

တိဏ္ဏော ပါရင်္ဂတော ထလေ တိဋ္ဌတိ ဗြာဟ္မဏောတိ။ ဗြာဟ္မဏောတိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အရဟတော ဧတံ အဓိဝစနံ။ သော အဘိညာပါရဂူ ပရိညာပါရဂူ ပဟာနပါရဂူ ဘာဝနာပါရဂူ သစ္ဆိကိရိယာပါရဂူ သမာပတ္တိပါရဂူ။ အဘိညာပါရဂူ သဗ္ဗဓမ္မာနံ, ပရိညာပါရဂူ သဗ္ဗဒုက္ခာနံ, ပဟာနပါရဂူ သဗ္ဗကိလေသာနံ, ဘာဝနာပါရဂူ စတုန္နံ အရိယမဂ္ဂါနံ, သစ္ဆိကိရိယာပါရဂူ နိရောဓဿ, သမာပတ္တိပါရဂူ သဗ္ဗသမာပတ္တီနံ။ သော ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သီလသ္မိံ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယသ္မိံ သမာဓိသ္မိံ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ပညာယ, ဝသိပ္ပတ္တော ပါရမိပ္ပတ္တော အရိယာယ ဝိမုတ္တိယာ။ သော ပါရံ ဂတော ပါရပ္ပတ္တော အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော။ သော ဝုဋ္ဌဝါသော စိဏ္ဏစရဏော ဂတဒ္ဓေါ ဂတဒိသော ဂတကောဋိကော ပါလိတဗြဟ္မစရိယော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တော ဘာဝိတမဂ္ဂေါ ပဟီနကိလေသော ပဋိဝိဒ္ဓါကုပ္ပေါ သစ္ဆိကတနိရောဓော, ဒုက္ခံ တဿ ပရိညာတံ, သမုဒယော ပဟီနော, မဂ္ဂေါ ဘာဝိတော, နိရောဓော သစ္ဆိကတော, အဘိညေယျံ အဘိညာတံ, ပရိညေယျံ ပရိညာတံ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဟီနံ, ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝိတံ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကတံ။

သော ဥက္ခိတ္တပလိဃော သံကိဏ္ဏပရိက္ခော အဗ္ဗုဠှေသိကော နိရဂ္ဂဠော အရိယော ပန္နဒ္ဓဇော ပန္နဘာရော ဝိသညုတ္တော ပဉ္စင်္ဂဝိပ္ပဟီနော ဆဠင်္ဂသမန္နာဂတော ဧကာရက္ခော စတုရာပဿေနော ပနုဏ္ဏပစ္စေကသစ္စော သမဝယသဋ္ဌေသနော အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ပဿဒ္ဓကာယသင်္ခါရော သုဝိမုတ္တစိတ္တော သုဝိမုတ္တပညော ကေဝလီ ဝုသိတဝါ ဥတ္တမပုရိသော ပရမပုရိသော ပရမပတ္တိပ္ပတ္တော။ သော နေဝါစိနတိ [နေဝ အာစိနာတိ (သီ။ သျာ။)] နာပစိနတိ, အပစိနိတွာ ဌိတော။ နေဝ ပဇဟတိ န ဥပါဒိယတိ, ပဇဟိတွာ ဌိတော။ နေဝ သံသိဗ္ဗတိ [နေဝ သိနေတိ (သီ။), နေဝ ဝိသီနေတိ (သျာ။)] န ဥဿိနေတိ, ဝိသိနိတွာ ဌိတော။ နေဝ ဝိဓူပေတိ န သန္ဓူပေတိ, ဝိဓူပေတွာ ဌိတော။ အသေက္ခေန သီလက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတတ္တာ ဌိတော။ အသေက္ခေန သမာဓိက္ခန္ဓေန… အသေက္ခေန ပညာက္ခန္ဓေန… အသေက္ခေန ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓေန… အသေက္ခေန ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓေန သမန္နာဂတတ္တာ ဌိတော။ သစ္စံ သမ္ပဋိပါဒိယိတွာ ဌိတော။ ဧဇံ သမတိက္ကမိတွာ ဌိတော။ ကိလေသဂ္ဂိံ ပရိယာဒိယိတွာ ဌိတော, အပရိဂမနတာယ ဌိတော, ကဋံ သမာဒါယ ဌိတော, မုတ္တိပဋိသေဝနတာယ ဌိတော, မေတ္တာယ ပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော, ကရုဏာယ… မုဒိတာယ… ဥပေက္ခာယ ပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော, အစ္စန္တပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော, အကမ္မယတာယ [အတမ္မယတာယ (သီ။), အကမ္မညတာယ (သျာ။)] ပါရိသုဒ္ဓိယာ ဌိတော, ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတော, သန္တုဿိတတ္တာ ဌိတော, ခန္ဓပရိယန္တေ ဌိတော, ဓာတုပရိယန္တေ ဌိတော, အာယတနပရိယန္တေ ဌိတော, ဂတိပရိယန္တေ ဌိတော, ဥပပတ္တိပရိယန္တေ ဌိတော, ပဋိသန္ဓိပရိယန္တေ ဌိတော, (ဘဝပရိယန္တေ ဌိတော, သံသာရပရိယန္တေ ဌိတော ဝဋ္ဋပရိယန္တေ ဌိတော, အန္တိမေ ဘဝေ ဌိတော,) [( ) နတ္ထိ သီဟဠပေါတ္ထကေ] အန္တိမေ သမုဿယေ ဌိတော, အန္တိမဒေဟဓရော အရဟာ။

‘‘တဿာယံ ပစ္ဆိမကော ဘဝေါ, စရိမောယံ သမုဿယော၊

ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ။

နာဝံ သိတွာဝ ပါရဂူတိ။ တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တသ္မာ ဇန္တု သဒါ သတော, ကာမာနိ ပရိဝဇ္ဇယေ၊

တေ ပဟာယ တရေ ဩဃံ, နာဝံ သိတွာဝ ပါရဂူ’’တိ။

ကာမသုတ္တနိဒ္ဒေသော ပဌမော။

၂။ ဂုဟဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ ဂုဟဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၇။ သတ္တော ဂုဟာယံ ဗဟုနာဘိဆန္နော, တိဋ္ဌံ နရော မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှော၊

ဒူရေ ဝိဝေကာ ဟိ တထာဝိဓော သော, ကာမာ ဟိ လောကေ န ဟိ သုပ္ပဟာယာ။

သတ္တော ဂုဟာယံ ဗဟုနာဘိဆန္နောတိ။ သတ္တောတိ ဟိ ခေါ ဝုတ္တံ, အပိ စ ဂုဟာ တာဝ ဝတ္တဗ္ဗာ။ ဂုဟာ ဝုစ္စတိ ကာယော။ ကာယောတိ ဝါ ဂုဟာတိ ဝါ ဒေဟောတိ ဝါ သန္ဒေဟောတိ ဝါ နာဝါတိ ဝါ ရထောတိ ဝါ ဓဇောတိ ဝါ ဝမ္မိကောတိ ဝါ နဂရန္တိ ဝါ နိဍ္ဍန္တိ ဝါ ကုဋီတိ ဝါ ဂဏ္ဍောတိ ဝါ ကုမ္ဘောတိ ဝါ နာဂေါတိ ဝါ ကာယဿေတံ အဓိဝစနံ။ သတ္တော ဂုဟာယန္တိ ဂုဟာယံ သတ္တော ဝိသတ္တော အာသတ္တော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါ။ ယထာ ဘိတ္တိခိလေ ဝါ နာဂဒန္တေ ဝါ ဂဏ္ဍံ သတ္တံ ဝိသတ္တံ အာသတ္တံ လဂ္ဂံ လဂ္ဂိတံ ပလိဗုဒ္ဓံ၊ ဧဝမေဝ ဂုဟာယံ သတ္တော ဝိသတ္တော အာသတ္တော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ရူပေ ခေါ, ရာဓ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တတြ သတ္တော တတြ ဝိသတ္တော၊ တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။ ဝေဒနာယ ခေါ, ရာဓ…ပေ… သညာယ ခေါ, ရာဓ… သင်္ခါရေသု ခေါ, ရာဓ… ဝိညာဏေ ခေါ, ရာဓ, ယော ဆန္ဒော ယော ရာဂေါ ယာ နန္ဒီ ယာ တဏှာ ယေ ဥပယူပါဒါနာ စေတသော အဓိဋ္ဌာနာဘိနိဝေသာနုသယာ, တတြ သတ္တော တတြ ဝိသတ္တော၊ တသ္မာ သတ္တောတိ ဝုစ္စတိ။ သတ္တောတိ လဂ္ဂနာဓိဝစန’’န္တိ – သတ္တော ဂုဟာယံ။ ဗဟုနာဘိဆန္နောတိ ဗဟုကေဟိ ကိလေသေဟိ ဆန္နော, ရာဂေန ဆန္နော ဒေါသေန ဆန္နော မောဟေန ဆန္နော ကောဓေန ဆန္နော ဥပနာဟေန ဆန္နော မက္ခေန ဆန္နော ပဠာသေန ဆန္နော ဣဿာယ ဆန္နော မစ္ဆရိယေန ဆန္နော မာယာယ ဆန္နော သာဌေယျေန ဆန္နော ထမ္ဘေန ဆန္နော သာရမ္ဘေန ဆန္နော မာနေန ဆန္နော အတိမာနေန ဆန္နော မဒေန ဆန္နော ပမာဒေန ဆန္နော။ သဗ္ဗကိလေသေဟိ သဗ္ဗဒုစ္စရိတေဟိ သဗ္ဗဒရထေဟိ သဗ္ဗပရိဠာဟေဟိ သဗ္ဗသန္တာပေဟိ သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေဟိ ဆန္နော ဝိဆန္နော ဥစ္ဆန္နော အာဝုတော နိဝုတော ဩဝုတော [ဩဖုတော (သျာ။)] ပိဟိတော ပဋိစ္ဆန္နော ပဋိကုဇ္ဇိတောတိ – သတ္တော ဂုဟာယံ ဗဟုနာဘိဆန္နော။

တိဋ္ဌံ နရော မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှောတိ တိဋ္ဌန္တော နရော ရတ္တော ရာဂဝသေန တိဋ္ဌတိ, ဒုဋ္ဌော ဒေါသဝသေန တိဋ္ဌတိ, မူဠှော မောဟဝသေန တိဋ္ဌတိ, ဝိနိဗဒ္ဓေါ မာနဝသေန တိဋ္ဌတိ, ပရာမဋ္ဌော ဒိဋ္ဌိဝသေန တိဋ္ဌတိ, ဝိက္ခေပဂတော ဥဒ္ဓစ္စဝသေန တိဋ္ဌတိ, အနိဋ္ဌင်္ဂတော ဝိစိကိစ္ဆာဝသေန တိဋ္ဌတိ, ထာမဂတော အနုသယဝသေန တိဋ္ဌတိ။ ဧဝမ္ပိ တိဋ္ဌံ နရော။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတိ။ သန္တိ, ဘိက္ခဝေ, သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ…ပေ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ… မနောဝိညေယျာ ဓမ္မာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ, တဉ္စေ ဘိက္ခု အဘိနန္ဒတိ အဘိဝဒတိ အဇ္ဈောသာယ တိဋ္ဌတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ တိဋ္ဌံ နရော။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ရူပူပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ, ရူပါရမ္မဏံ ရူပပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ။ ဝေဒနူပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သညူပယံ… သင်္ခါရူပယံ ဝါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌတိ, သင်္ခါရာရမ္မဏံ သင်္ခါရပတိဋ္ဌံ နန္ဒူပသေစနံ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ တိဋ္ဌံ နရော။

ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ကဗဠီကာရေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ အတ္ထိ နန္ဒီ အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ။ ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ, အတ္ထိ တတ္ထ နာမရူပဿာဝက္ကန္တိ။ ယတ္ထ အတ္ထိ နာမရူပဿာဝက္ကန္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ။ ယတ္ထ အတ္ထိ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ။ ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ။ ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ, သသောကံ တံ, ဘိက္ခဝေ, သရဇံ သဥပါယာသန္တိ ဝဒါမီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ တိဋ္ဌံ နရော။

‘‘ဖဿေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ…ပေ… မနောသဉ္စေတနာယ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ… ဝိညာဏေ စေ, ဘိက္ခဝေ, အာဟာရေ အတ္ထိ ရာဂေါ အတ္ထိ နန္ဒီ အတ္ထိ တဏှာ, ပတိဋ္ဌိတံ တတ္ထ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ။ ယတ္ထ ပတိဋ္ဌိတံ ဝိညာဏံ ဝိရူဠှံ, အတ္ထိ တတ္ထ နာမရူပဿာဝက္ကန္တိ။ ယတ္ထ အတ္ထိ နာမရူပဿာဝက္ကန္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ။ ယတ္ထ အတ္ထိ သင်္ခါရာနံ ဝုဒ္ဓိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ။ ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ, အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ။ ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏံ, သသောကံ တံ, ဘိက္ခဝေ, သရဇံ သဥပါယာသန္တိ ဝဒါမီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ တိဋ္ဌံ နရော။

မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှောတိ။ မောဟနာ ဝုစ္စန္တိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ။ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ၊ သောတဝိညေယျာ သဒ္ဒါ… ဃာနဝိညေယျာ ဂန္ဓာ… ဇိဝှါဝိညေယျာ ရသာ… ကာယဝိညေယျာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဣဋ္ဌာ ကန္တာ မနာပါ ပိယရူပါ ကာမူပသံဟိတာ ရဇနီယာ။ ကိံ ကာရဏာ မောဟနာ ဝုစ္စန္တိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ? ယေဘုယျေန ဒေဝမနုဿာ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု မုယှန္တိ သမ္မုယှန္တိ သမ္ပမုယှန္တိ, မူဠှာ သမ္မူဠှာ သမ္ပမူဠှာ အဝိဇ္ဇာယ အန္ဓီကတာ အာဝုတာ နိဝုတာ ဩဝုတာ ပိဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ ပဋိကုဇ္ဇိတာ, တံ ကာရဏာ မောဟနာ ဝုစ္စန္တိ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ။ မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှောတိ မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှော ဩဂါဠှော အဇ္ဈောဂါဠှော နိမုဂ္ဂေါတိ – တိဋ္ဌံ နရော မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှော။

ဒူရေ ဝိဝေကာ ဟိ တထာဝိဓော သောတိ။ ဝိဝေကာတိ တယော ဝိဝေကာ – ကာယဝိဝေကော, စိတ္တဝိဝေကော, ဥပဓိဝိဝေကော။ ကတမော ကာယဝိဝေကော? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာလပုဉ္ဇံ။ ကာယေန ဝိဝိတ္တော ဝိဟရတိ။ သော ဧကော ဂစ္ဆတိ, ဧကော တိဋ္ဌတိ, ဧကော နိသီဒတိ, ဧကော သေယျံ ကပ္ပေတိ, ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ, ဧကော ပဋိက္ကမတိ, ဧကော ရဟော နိသီဒတိ, ဧကော စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌာတိ, ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ။ အယံ ကာယဝိဝေကော။

ကတမော စိတ္တဝိဝေကော? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ နီဝရဏေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိယာ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သုခဒုက္ခေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာယ ပဋိဃသညာယ နာနတ္တသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ သောတာပန္နဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဝိစိကိစ္ဆာယ သီလဗ္ဗတပရာမာသာ ဒိဋ္ဌာနုသယာ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယာ, တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ သကဒါဂါမိဿ ဩဠာရိကာ ကာမရာဂသညောဇနာ ပဋိဃသညောဇနာ ဩဠာရိကာ ကာမရာဂါနုသယာ ပဋိဃာနုသယာ, တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ အနာဂါမိဿ အနုသဟဂတာ ကာမရာဂသညောဇနာ ပဋိဃသညောဇနာ အနုသဟဂတာ ကာမရာဂါနုသယာ ပဋိဃာနုသယာ, တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ အရဟတော ရူပါရူပရာဂါ မာနာ ဥဒ္ဓစ္စာ အဝိဇ္ဇာယ မာနာနုသယာ ဘဝရာဂါနုသယာ အဝိဇ္ဇာနုသယာ, တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ။ အယံ စိတ္တဝိဝေကော။

ကတမော ဥပဓိဝိဝေကော? ဥပဓိ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ။ ဥပဓိဝိဝေကော ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ အယံ ဥပဓိဝိဝေကော။ ကာယဝိဝေကော စ ဝိဝေကဋ္ဌကာယာနံ [ဝူပကဋ္ဌကာယာနံ (သျာ။)] နေက္ခမ္မာဘိရတာနံ, စိတ္တဝိဝေကော စ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တာနံ ပရမဝေါဒါနပ္ပတ္တာနံ, ဥပဓိဝိဝေကော စ နိရူပဓီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိသင်္ခါရဂတာနံ။

ဒူရေ ဝိဝေကာ ဟီတိ။ ယော သော ဧဝံ ဂုဟာယံ သတ္တော, ဧဝံ ဗဟုကေဟိ ကိလေသေဟိ ဆန္နော, ဧဝံ မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှော, သော ကာယဝိဝေကာပိ ဒူရေ, စိတ္တဝိဝေကာပိ ဒူရေ, ဥပဓိဝိဝေကာပိ ဒူရေ ဝိဒူရေ သုဝိဒူရေ န သန္တိကေ န သာမန္တာ အနာသန္နေ ဝိဝေကဋ္ဌေ [ဝဝကဋ္ဌေ (သီ။), အနုပကဋ္ဌေ (သျာ။)]။ တထာဝိဓောတိ တာဒိသော တဿဏ္ဌိတော တပ္ပကာရော တပ္ပဋိဘာဂေါ ယော သော မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှောတိ – ဒူရေ ဝိဝေကာ ဟိ တထာဝိဓော သော။

ကာမာ ဟိ လောကေ န ဟိ သုပ္ပဟာယာတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ။ ကတမေ ဝတ္ထုကာမာ? မနာပိကာ ရူပါ မနာပိကာ သဒ္ဒါ မနာပိကာ ဂန္ဓာ မနာပိကာ ရသာ မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထရဏာ ပါဝုရဏာ ဒါသိဒါသာ အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ, ခေတ္တံ ဝတ္ထု ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ, ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ရဋ္ဌဉ္စ ဇနပဒေါ စ ကောသော စ ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ, ယံ ကိဉ္စိ ရဇနီယံ ဝတ္ထု – ဝတ္ထုကာမာ။ အပိ စ အတီတာ ကာမာ အနာဂတာ ကာမာ ပစ္စုပ္ပန္နာ ကာမာ, အဇ္ဈတ္တာ ကာမာ ဗဟိဒ္ဓါ ကာမာ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ကာမာ, ဟီနာ ကာမာ မဇ္ဈိမာ ကာမာ ပဏီတာ ကာမာ, အာပါယိကာ ကာမာ မာနုသိကာ ကာမာ ဒိဗ္ဗာ ကာမာ ပစ္စုပဋ္ဌိတာ ကာမာ, နိမ္မိတာ ကာမာ အနိမ္မိတာ ကာမာ ပရနိမ္မိတာ ကာမာ, ပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမာ အပရိဂ္ဂဟိတာ ကာမာ, မမာယိတာ ကာမာ အမမာယိတာ ကာမာ, သဗ္ဗေပိ ကာမာဝစရာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေပိ ရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, သဗ္ဗေပိ အရူပါဝစရာ ဓမ္မာ, တဏှာဝတ္ထုကာ တဏှာရမ္မဏာ ကာမနီယဋ္ဌေန ရဇနီယဋ္ဌေန မဒနီယဋ္ဌေန ကာမာ။ ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ။

ကတမေ ကိလေသကာမာ? ဆန္ဒော ကာမော ရာဂေါ ကာမော ဆန္ဒရာဂေါ ကာမော, သင်္ကပ္ပေါ ကာမော ရာဂေါ ကာမော သင်္ကပ္ပရာဂေါ ကာမော, ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသ္နေဟော ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။

‘‘အဒ္ဒသံ ကာမ တေ မူလံ, သင်္ကပ္ပါ ကာမ ဇာယသိ၊

န တံ သင်္ကပ္ပယိဿာမိ, ဧဝံ ကာမ န ဟောဟိသီ’’တိ။ –

ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ, ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။ ကာမာ ဟိ လောကေ န ဟိ သုပ္ပဟာယာတိ။ ကာမာ ဟိ လောကေ ဒုပ္ပဟာယာ ဒုစ္စဇ္ဇာ ဒုပ္ပရိစ္စဇ္ဇာ ဒုန္နိမ္မဒယာ ဒုန္နိဝေဌယာ ဒုဗ္ဗိနိဝေဌယာ ဒုတ္တရာ ဒုပ္ပတရာ ဒုဿမတိက္ကမာ ဒုဗ္ဗိနိဝတ္တာတိ – ကာမာ ဟိ လောကေ န ဟိ သုပ္ပဟာယာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သတ္တော ဂုဟာယံ ဗဟုနာဘိဆန္နော, တိဋ္ဌံ နရော မောဟနသ္မိံ ပဂါဠှော၊

ဒူရေ ဝိဝေကာ ဟိ တထာဝိဓော သော, ကာမာ ဟိ လောကေ န ဟိ သုပ္ပဟာယာ’’တိ။

၈။ ဣစ္ဆာနိဒါနာ ဘဝသာတဗဒ္ဓါ, တေ ဒုပ္ပမုဉ္စာ န ဟိ အညမောက္ခာ၊

ပစ္ဆာ ပုရေ ဝါပိ အပေက္ခမာနာ, ဣမေ ဝ ကာမေ ပုရိမေ ဝ ဇပ္ပံ။

ဣစ္ဆာနိဒါနာ ဘဝသာတဗဒ္ဓါတိ။ ဣစ္ဆာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ အနုနယော အနုရောဓော နန္ဒီ နန္ဒိရာဂေါ, စိတ္တဿ သာရာဂေါ ဣစ္ဆာ မုစ္ဆာ အဇ္ဈောသာနံ ဂေဓော ပလိဂေဓော သင်္ဂေါ ပင်္ကော, ဧဇာ မာယာ ဇနိကာ သဉ္ဇနနီ သိဗ္ဗိနီ ဇာလိနီ သရိတာ ဝိသတ္တိကာ, သုတ္တံ ဝိသဋာ အာယူဟိနီ ဒုတိယာ ပဏိဓိ ဘဝနေတ္တိ, ဝနံ ဝနထော သန္ဓဝေါ သ္နေဟော အပေက္ခာ ပဋိဗန္ဓု, အာသာ အာသီသနာ အာသီသိတတ္တံ, ရူပါသာ သဒ္ဒါသာ ဂန္ဓာသာ ရသာသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာသာ, လာဘာသာ ဓနာသာ ပုတ္တာသာ ဇီဝိတာသာ, ဇပ္ပါ ပဇပ္ပါ အဘိဇပ္ပါ ဇပ္ပနာ ဇပ္ပိတတ္တံ လောလုပ္ပံ လောလုပ္ပါယနာ လောလုပ္ပါယိတတ္တံ ပုစ္ဆဉ္ဆိကတာ သာဓုကမျတာ, အဓမ္မရာဂေါ ဝိသမလောဘော နိကန္တိ နိကာမနာ ပတ္ထနာ ပိဟနာ သမ္ပတ္ထနာ, ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာ, ရူပတဏှာ အရူပတဏှာ နိရောဓတဏှာ, ရူပတဏှာ သဒ္ဒတဏှာ ဂန္ဓတဏှာ ရသတဏှာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ ဓမ္မတဏှာ, ဩဃော ယောဂေါ ဂန္ထော ဥပါဒါနံ အာဝရဏံ နီဝရဏံ ဆဒနံ ဗန္ဓနံ, ဥပက္ကိလေသော အနုသယော ပရိယုဋ္ဌာနံ လတာ ဝေဝိစ္ဆံ, ဒုက္ခမူလံ ဒုက္ခနိဒါနံ ဒုက္ခပ္ပဘဝေါ မာရပါသော မာရဗဠိသံ မာရဝိသယော, တဏှာနဒီ တဏှာဇာလံ တဏှာဂဒ္ဒုလံ တဏှာသမုဒ္ဒေါ အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဣစ္ဆာနိဒါနာတိ ဣစ္ဆာနိဒါနကာ ဣစ္ဆာဟေတုကာ ဣစ္ဆာပစ္စယာ ဣစ္ဆာကာရဏာ ဣစ္ဆာပဘဝါတိ – ဣစ္ဆာနိဒါနာ။

ဘဝသာတဗဒ္ဓါတိ။ ဧကံ ဘဝသာတံ – သုခါ ဝေဒနာ။ ဒွေ ဘဝသာတာနိ – သုခါ စ ဝေဒနာ ဣဋ္ဌဉ္စ ဝတ္ထု။ တီဏိ ဘဝသာတာနိ – ယောဗ္ဗညံ, အာရောဂျံ, ဇီဝိတံ။ စတ္တာရိ ဘဝသာတာနိ – လာဘော, ယသော, ပသံသာ, သုခံ။ ပဉ္စ ဘဝသာတာနိ – မနာပိကာ ရူပါ, မနာပိကာ သဒ္ဒါ, မနာပိကာ ဂန္ဓာ, မနာပိကာ ရသာ, မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ။ ဆ ဘဝသာတာနိ – စက္ခုသမ္ပဒါ, သောတသမ္ပဒါ, ဃာနသမ္ပဒါ, ဇိဝှါသမ္ပဒါ, ကာယသမ္ပဒါ, မနောသမ္ပဒါ။ ဘဝသာတဗဒ္ဓါ, သုခါယ ဝေဒနာယ သာတဗဒ္ဓါ, ဣဋ္ဌသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ဗဒ္ဓါ, ယောဗ္ဗညေ ဗဒ္ဓါ, အာရောဂျေ ဗဒ္ဓါ, ဇီဝိတေ ဗဒ္ဓါ, လာဘေ ဗဒ္ဓါ, ယသေ ဗဒ္ဓါ, ပသံသာယံ ဗဒ္ဓါ, သုခေ ဗဒ္ဓါ, မနာပိကေသု ရူပေသု ဗဒ္ဓါ, သဒ္ဒေသု… ဂန္ဓေသု… ရသေသု… မနာပိကေသု ဖောဋ္ဌဗ္ဗေသု ဗဒ္ဓါ, စက္ခုသမ္ပဒါယ ဗဒ္ဓါ, သောတဃာနဇိဝှါကာယမနောသမ္ပဒါယ ဗဒ္ဓါ, ဝိဗဒ္ဓါ အာဗဒ္ဓါ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗဒ္ဓါတိ – ဣစ္ဆာနိဒါနာ ဘဝသာတဗဒ္ဓါ။

တေ ဒုပ္ပမုဉ္စာ န ဟိ အညမောက္ခာတိ တေ ဝါ ဘဝသာတဝတ္ထူ ဒုပ္ပမုဉ္စာ, သတ္တာ ဝါ ဧတ္တော ဒုမ္မောစယာ။ ကထံ တေ ဘဝသာတဝတ္ထူ ဒုပ္ပမုဉ္စာ? သုခါ ဝေဒနာ ဒုပ္ပမုဉ္စာ, ဣဋ္ဌံ ဝတ္ထု ဒုပ္ပမုဉ္စံ, ယောဗ္ဗညံ ဒုပ္ပမုဉ္စံ, အာရောဂျံ ဒုပ္ပမုဉ္စံ, ဇီဝိတံ ဒုပ္ပမုဉ္စံ, လာဘော ဒုပ္ပမုဉ္စော, ယသော ဒုပ္ပမုဉ္စော, ပသံသာ ဒုပ္ပမုဉ္စာ, သုခံ ဒုပ္ပမုဉ္စံ, မနာပိကာ ရူပါ ဒုပ္ပမုဉ္စာ, မနာပိကာ သဒ္ဒါ… ဂန္ဓာ… ရသာ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ ဒုပ္ပမုဉ္စာ, စက္ခုသမ္ပဒါ ဒုပ္ပမုဉ္စာ, သောတဃာနဇိဝှါကာယမနောသမ္ပဒါ ဒုပ္ပမုဉ္စာ ဒုမ္မောစယာ ဒုပ္ပမောစယာ ဒုန္နိဝေဌယာ ဒုဗ္ဗိနိဝေဌယာ, ဒုတ္တရာ ဒုပ္ပတရာ ဒုဿမတိက္ကမာ ဒုဗ္ဗိနိဝတ္တာ။ ဧဝံ တေ ဘဝသာတဝတ္ထူ ဒုပ္ပမုဉ္စာ။

ကထံ သတ္တာ ဧတ္တော ဒုမ္မောစယာ? သုခါယ ဝေဒနာယ သတ္တာ ဒုမ္မောစယာ, ဣဋ္ဌသ္မာ ဝတ္ထုသ္မာ ဒုမ္မောစယာ, ယောဗ္ဗညာ ဒုမ္မောစယာ, အာရောဂျာ ဒုမ္မောစယာ, ဇီဝိတာ ဒုမ္မောစယာ, လာဘာ ဒုမ္မောစယာ, ယသာ ဒုမ္မောစယာ, ပသံသာယ ဒုမ္မောစယာ, သုခါ ဒုမ္မောစယာ, မနာပိကေဟိ ရူပေဟိ ဒုမ္မောစယာ, မနာပိကေဟိ သဒ္ဒေဟိ… ဂန္ဓေဟိ… ရသေဟိ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေဟိ ဒုမ္မောစယာ, စက္ခုသမ္ပဒါယ ဒုမ္မောစယာ, သောတဃာနဇိဝှါကာယမနောသမ္ပဒါယ ဒုမ္မောစယာ ဒုရုဒ္ဓရာ [ဒုဒ္ဓရာ (က။)], ဒုဿမုဒ္ဓရာ ဒုဗ္ဗုဋ္ဌာပယာ ဒုဿမုဋ္ဌာပယာ ဒုန္နိဝေဌယာ ဒုဗ္ဗိနိဝေဌယာ ဒုတ္တရာ ဒုပ္ပတရာ ဒုဿမတိက္ကမာ ဒုဗ္ဗိနိဝတ္တာ။ ဧဝံ သတ္တာ ဧတ္တော ဒုမ္မောစယာတိ – တေ ဒုပ္ပမုဉ္စာ။

န ဟိ အညမောက္ခာတိ တေ အတ္တနာ ပလိပပလိပန္နာ န သက္ကောန္တိ ပရံ ပလိပပလိပန္နံ ဥဒ္ဓရိတုံ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘သော ဝတ, စုန္ဒ, အတ္တနာ ပလိပပလိပန္နော ပရံ ပလိပပလိပန္နံ ဥဒ္ဓရိဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ။ သော ဝတ, စုန္ဒ, အတ္တနာ အဒန္တော အဝိနီတော အပရိနိဗ္ဗုတော ပရံ ဒမေဿတိ ဝိနေဿတိ ပရိနိဗ္ဗာပေဿတီတိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ။ ဧဝမ္ပိ န ဟိ အညမောက္ခာ။

အထ ဝါ နတ္ထညော ကောစိ မောစေတာ။ တေ ယဒိ မုဉ္စေယျုံ, သကေန ထာမေန သကေန ဗလေန သကေန ဝီရိယေန သကေန ပရက္ကမေန သကေန ပုရိသထာမေန သကေန ပုရိသဗလေန သကေန ပုရိသဝီရိယေန သကေန ပုရိသပရက္ကမေန အတ္တနာ သမ္မာပဋိပဒံ အနုလောမပဋိပဒံ အပစ္စနီကပဋိပဒံ အနွတ္ထပဋိပဒံ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒံ ပဋိပဇ္ဇမာနာ မုဉ္စေယျုန္တိ။ ဧဝမ္ပိ န ဟိ အညမောက္ခာ။

ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘နာဟံ သဟိဿာမိ ပမောစနာယ, ကထံကထိံ ဓောတက ကိဉ္စိ လောကေ၊

ဓမ္မဉ္စ သေဋ္ဌံ အဘိဇာနမာနော, ဧဝံ တုဝံ ဩဃမိမံ တရေသီ’’တိ။

ဧဝမ္ပိ န ဟိ အညမောက္ခာ။

ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘အတ္တနာဝ ကတံ ပါပံ, အတ္တနာ သံကိလိဿတိ၊

အတ္တနာ အကတံ ပါပံ, အတ္တနာဝ ဝိသုဇ္ဈတိ၊

သုဒ္ဓီ အသုဒ္ဓိ ပစ္စတ္တံ, နာညော အညံ ဝိသောဓယေ’’တိ။

ဧဝမ္ပိ န ဟိ အညမောက္ခာ။

ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ, ဗြာဟ္မဏ, တိဋ္ဌတေဝ နိဗ္ဗာနံ, တိဋ္ဌတိ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂေါ, တိဋ္ဌာမဟံ သမာဒပေတာ။ အထ စ ပန မမ သာဝကာ မယာ ဧဝံ ဩဝဒိယမာနာ ဧဝံ အနုသာသိယမာနာ အပ္ပေကစ္စေ အစ္စန္တနိဋ္ဌံ နိဗ္ဗာနံ အာရာဓေန္တိ, ဧကစ္စေ နာရာဓေန္တိ။ ဧတ္ထ ကျာဟံ, ဗြာဟ္မဏ, ကရောမိ? မဂ္ဂက္ခာယီ, ဗြာဟ္မဏ, တထာဂတော။ မဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေါ အာစိက္ခတိ။ အတ္တနာ ပဋိပဇ္ဇမာနာ မုဉ္စေယျု’’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ န ဟိ အညမောက္ခာတိ – တေ ဒုပ္ပမုဉ္စာ န ဟိ အညမောက္ခာ။

ပစ္ဆာ ပုရေ ဝါပိ အပေက္ခမာနာတိ။ ပစ္ဆာ ဝုစ္စတိ အနာဂတံ, ပုရေ ဝုစ္စတိ အတီတံ။ အပိ စ အတီတံ ဥပါဒါယ အနာဂတဉ္စ ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ပစ္ဆာ, အနာဂတံ ဥပါဒါယ အတီတဉ္စ ပစ္စုပ္ပန္နဉ္စ ပုရေ။ ကထံ ပုရေ အပေက္ခံ ကရောတိ? ‘‘ဧဝံရူပေါ အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမန္နာနေတိ။ ‘‘ဧဝံဝေဒနော အဟောသိံ… ဧဝံသညော အဟောသိံ… ဧဝံသင်္ခါရော အဟောသိံ… ဧဝံဝိညာဏော အဟောသိံ အတီတမဒ္ဓါန’’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမန္နာနေတိ။ ဧဝမ္ပိ ပုရေ အပေက္ခံ ကရောတိ။

အထ ဝါ ‘‘ဣတိ မေ စက္ခု အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ရူပါ’’တိ – တတ္ထ ဆန္ဒရာဂပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ။ ဆန္ဒရာဂပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ တဒဘိနန္ဒတိ။ တဒဘိနန္ဒန္တော ဧဝမ္ပိ ပုရေ အပေက္ခံ ကရောတိ။ ‘‘ဣတိ မေ သောတံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ သဒ္ဒါ’’တိ…ပေ… ‘‘ဣတိ မေ ဃာနံ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ဂန္ဓာ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ ဇိဝှါ အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ရသာ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ ကာယော အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ မနော အဟောသိ အတီတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ဓမ္မာ’’တိ – တတ္ထ ဆန္ဒရာဂပဋိဗဒ္ဓံ ဟောတိ ဝိညာဏံ။ ဆန္ဒရာဂပဋိဗဒ္ဓတ္တာ ဝိညာဏဿ တဒဘိနန္ဒတိ။ တဒဘိနန္ဒန္တော ဧဝမ္ပိ ပုရေ အပေက္ခံ ကရောတိ။

အထ ဝါ ယာနိဿ တာနိ ပုဗ္ဗေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ဟသိတလပိတကီဠိတာနိ တဒဿာဒေတိ တံ နိကာမေတိ, တေန စ ဝိတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ။ ဧဝမ္ပိ ပုရေ အပေက္ခံ ကရောတိ။

ကထံ ပစ္ဆာ အပေက္ခံ ကရောတိ? ‘‘ဧဝံရူပေါ သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမန္နာနေတိ။ ‘‘ဧဝံဝေဒနော သိယံ… ဧဝံသညော သိယံ… ဧဝံသင်္ခါရော သိယံ… ဧဝံဝိညာဏော သိယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’’န္တိ တတ္ထ နန္ဒိံ သမန္နာနေတိ။ ဧဝမ္ပိ ပစ္ဆာ အပေက္ခံ ကရောတိ။

အထ ဝါ ‘‘ဣတိ မေ စက္ခု သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ရူပါ’’တိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ။ စေတသော ပဏိဓာနပစ္စယာ တဒဘိနန္ဒတိ။ တဒဘိနန္ဒန္တော ဧဝမ္ပိ ပစ္ဆာ အပေက္ခံ ကရောတိ။ ‘‘ဣတိ မေ သောတံ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ သဒ္ဒါ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ ဃာနံ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ဂန္ဓာ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ ဇိဝှါ သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ရသာ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ ကာယော သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ’’တိ… ‘‘ဣတိ မေ မနော သိယာ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ဣတိ ဓမ္မာ’’တိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ။ စေတသော ပဏိဓာနပစ္စယာ တဒဘိနန္ဒတိ။ တဒဘိနန္ဒန္တော ဧဝမ္ပိ ပစ္ဆာ အပေက္ခံ ကရောတိ။

အထ ဝါ ‘‘ဣမိနာဟံ သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ တပေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ ဒေဝေါ ဝါ ဘဝိဿာမိ ဒေဝညတရော ဝါ’’တိ – အပ္ပဋိလဒ္ဓဿ ပဋိလာဘာယ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ။ စေတသော ပဏိဓာနပစ္စယာ တဒဘိနန္ဒတိ။ တဒဘိနန္ဒန္တော ဧဝမ္ပိ ပစ္ဆာ အပေက္ခံ ကရောတီတိ – ပစ္ဆာ ပုရေ ဝါပိ အပေက္ခမာနာ။

ဣမေ ဝ ကာမေ ပုရိမေ ဝ ဇပ္ပန္တိ။ ဣမေ ဝ ကာမေတိ ပစ္စုပ္ပန္နေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ဣစ္ဆန္တာ သာဒိယန္တာ ပတ္ထယန္တာ ပိဟယန္တာ အဘိဇပ္ပန္တာ။ ပုရိမေ ဝ ဇပ္ပန္တိ အတီတေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ဇပ္ပန္တာ ပဇပ္ပန္တာ အဘိဇပ္ပန္တာတိ – ဣမေ ဝ ကာမေ ပုရိမေ ဝ ဇပ္ပံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဣစ္ဆာနိဒါနာ ဘဝသာတဗဒ္ဓါ, တေ ဒုပ္ပမုဉ္စာ န ဟိ အညမောက္ခာ၊

ပစ္ဆာ ပုရေ ဝါပိ အပေက္ခမာနာ, ဣမေ ဝ ကာမေ ပုရိမေ ဝ ဇပ္ပ’’န္တိ။

၉။ ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ ပမူဠှာ, အဝဒါနိယာ တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာ၊

ဒုက္ခူပနီတာ ပရိဒေဝယန္တိ, ကိံသူ ဘဝိဿာမ ဣတော စုတာသေ။

ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ ပမူဠှာတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဂေဓော ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ကိလေသကာမေန ဝတ္ထုကာမေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ [အဇ္ဈောပန္နာ (သီ။ သျာ။)] လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ – ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ။

ပသုတာတိ ယေပိ ကာမေ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ ပရိယေသန္တိ, တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ, တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယေပိ တဏှာဝသေန ရူပေ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ ပရိယေသန္တိ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ…ပေ… ပရိယေသန္တိ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ, တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယေပိ တဏှာဝသေန ရူပေ ပဋိလဘန္တိ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ … ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ပဋိလဘန္တိ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ, တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယေပိ တဏှာဝသေန ရူပေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ … သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ, တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယထာ ကလဟကာရကော ကလဟပသုတော, ကမ္မကာရကော ကမ္မပသုတော, ဂေါစရေ စရန္တော ဂေါစရပသုတော, ဈာယီ ဈာနပသုတော၊ ဧဝမေဝ ယေပိ ကာမေ ဧသန္တိ ဂဝေသတိ ပရိယေသန္တိ, တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယေပိ တဏှာဝသေန ရူပေ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ ပရိယေသန္တိ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ…ပေ… ပရိယေသန္တိ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယေပိ တဏှာဝသေန ရူပေ ပဋိလဘန္တိ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ပဋိလဘန္တိ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ, တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။ ယေပိ တဏှာဝသေန ရူပေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ တစ္စရိတာ တဗ္ဗဟုလာ တဂ္ဂရုကာ, တန္နိန္နာ တပ္ပေါဏာ တပ္ပဗ္ဘာရာ တဒဓိမုတ္တာ တဒဓိပတေယျာ, တေပိ ကာမပသုတာ။

ပမူဠှာတိ ယေဘုယျေန ဒေဝမနုဿာ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု မုယှန္တိ သမ္မုယှန္တိ သမ္ပမုယှန္တိ မူဠှာ သမ္မူဠှာ သမ္ပမူဠှာ အဝိဇ္ဇာယ အန္ဓီကတာ အာဝုတာ နိဝုတာ ဩဝုတာ ပိဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ ပဋိကုဇ္ဇိတာတိ – ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ ပမူဠှာ။

အဝဒါနိယာ တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာတိ။ အဝဒါနိယာတိ အဝဂစ္ဆန္တီတိပိ အဝဒါနိယာ, မစ္ဆရိနောပိ ဝုစ္စန္တိ အဝဒါနိယာ, ဗုဒ္ဓါနံ သာဝကာနံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသိဋ္ဌိံ နာဒိယန္တီတိ – အဝဒါနိယာ။ ကထံ အဝဂစ္ဆန္တီတိ အဝဒါနိယာ? နိရယံ ဂစ္ဆန္တိ, တိရစ္ဆာနယောနိံ ဂစ္ဆန္တိ, ပေတ္တိဝိသယံ ဂစ္ဆန္တီတိ, ဧဝံ အာဂစ္ဆန္တီတိ – အဝဒါနိယာ။ ကထံ မစ္ဆရိနော ဝုစ္စန္တိ အဝဒါနိယာ? ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ။ ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆရိယံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ အပိ စ, ခန္ဓမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, ဓာတုမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, အာယတနမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ ဂါဟော။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ ဣမိနာ မစ္ဆရိယေန အဝဒညုတာယ သမန္နာဂတာ ဇနာ ပမတ္တာ။ ဧဝံ မစ္ဆရိနော ဝုစ္စန္တိ အဝဒါနိယာ။ ကထံ ဗုဒ္ဓါနံ သာဝကာနံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသိဋ္ဌိံ နာဒိယန္တီတိ – အဝဒါနိယာ? ဗုဒ္ဓါနံ သာဝကာနံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသိဋ္ဌိံ န အာဒိယန္တိ န သုဿုသန္တိ, န သောတံ ဩဒဟန္တိ, န အညာ စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေန္တိ, အနဿဝါ အဝစနကရာ ပဋိလောမဝုတ္တိနော, အညေနေဝ မုခံ ကရောန္တိ။ ဧဝံ ဗုဒ္ဓါနံ သာဝကာနံ [ဗုဒ္ဓါနံ ဗုဒ္ဓသာဝကာနံ (သီ။ သျာ။)] ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသိဋ္ဌိံ နာဒိယန္တီတိ အဝဒါနိယာတိ – အဝဒါနိယာ။

တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာတိ ဝိသမေ ကာယကမ္မေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ ဝစီကမ္မေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ မနောကမ္မေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ ပါဏာတိပါတေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ အဒိန္နာဒါနေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ မုသာဝါဒေ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ… ဝိသမေ သမ္ဖပ္ပလာပေ… ဝိသမာယ အဘိဇ္ဈာယ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေ ဗျာပါဒေ… ဝိသမာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေသု သင်္ခါရေသု နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေသု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု နိဝိဋ္ဌာ, ဝိသမေသု ပဉ္စသု နီဝရဏေသု နိဝိဋ္ဌာ ဝိနိဝိဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ – အဝဒါနိယာ တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာ။

ဒုက္ခူပနီတာ ပရိဒေဝယန္တီတိ။ ဒုက္ခူပနီတာတိ ဒုက္ခပ္ပတ္တာ ဒုက္ခသမ္ပတ္တာ ဒုက္ခူပဂတာ, မာရပ္ပတ္တာ မာရသမ္ပတ္တာ မာရူပဂတာ, မရဏပ္ပတ္တာ မရဏသမ္ပတ္တာ မရဏူပဂတာ။ ပရိဒေဝယန္တီတိ လပန္တိ လာလပန္တိ [သလ္လပန္တိ (သီ။)], သောစန္တိ ကိလမန္တိ ပရိဒေဝန္တိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒန္တိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇန္တီတိ – ဒုက္ခူပနီတာ ပရိဒေဝယန္တိ။

ကိံသူ ဘဝိဿာမ ဣတော စုတာသေတိ ဣတော စုတာ ကိံ ဘဝိဿာမ? နေရယိကာ ဘဝိဿာမ, တိရစ္ဆာနယောနိကာ ဘဝိဿာမ, ပေတ္တိဝိသယိကာ ဘဝိဿာမ, မနုဿာ ဘဝိဿာမ, ဒေဝါ ဘဝိဿာမ, ရူပီ ဘဝိဿာမ, အရူပီ ဘဝိဿာမ, သညီ ဘဝိဿာမ, အသညီ ဘဝိဿာမ, နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿာမ, ‘‘ဘဝိဿာမ နု ခေါ မယံ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, နနု ခေါ ဘဝိဿာမ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ကိံ နု ခေါ ဘဝိဿာမ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ကထံ နု ခေါ ဘဝိဿာမ အနာဂတမဒ္ဓါနံ, ကိံ ဟုတွာ ကိံ ဘဝိဿာမ နု ခေါ မယံ အနာဂတမဒ္ဓါန’’န္တိ သံသယပက္ခန္ဒာ ဝိမတိပက္ခန္ဒာ ဒွေဠှကဇာတာ လပန္တိ လာလပန္တိ, သောစန္တိ ကိလမန္တိ ပရိဒေဝန္တိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒန္တိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇန္တီတိ – ကိံသူ ဘဝိဿာမ ဣတော စုတာသေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ကာမေသု ဂိဒ္ဓါ ပသုတာ ပမူဠှာ, အဝဒါနိယာ တေ ဝိသမေ နိဝိဋ္ဌာ၊

ဒုက္ခူပနီတာ ပရိဒေဝယန္တိ, ကိံသူ ဘဝိဿာမ ဣတော စုတာသေ’’တိ။

၁၀။ တသ္မာ ဟိ သိက္ခေထ ဣဓေဝ ဇန္တု, ယံ ကိဉ္စိ ဇညာ ဝိသမန္တိ လောကေ၊

န တဿ ဟေတူ ဝိသမံ စရေယျ, အပ္ပဉှိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာ။

တသ္မာ ဟိ သိက္ခေထ ဣဓေဝ ဇန္တူတိ။ တသ္မာတိ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တန္နိဒါနာ, ဧတမာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနော ကာမေသူတိ – တသ္မာ။ သိက္ခေထာတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိသီလသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော, အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု။ ခုဒ္ဒကော သီလက္ခန္ဓော, မဟန္တော သီလက္ခန္ဓော, သီလံ ပတိဋ္ဌာ အာဒိ စရဏံ သံယမော သံဝရော မောက္ခံ ပါမောက္ခံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – အယံ အဓိသီလသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ဝိတက္ကဝိစာရာနံ ဝူပသမာ အဇ္ဈတ္တံ သမ္ပသာဒနံ စေတသော ဧကောဒိဘာဝံ အဝိတက္ကံ အဝိစာရံ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ ဒုတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ ပီတိယာ စ ဝိရာဂါ ဥပေက္ခကော စ ဝိဟရတိ သတော စ သမ္ပဇာနော သုခဉ္စ ကာယေန ပဋိသံဝေဒေတိ, ယံ တံ အရိယာ အာစိက္ခန္တိ – ‘ဥပေက္ခကော သတိမာ သုခဝိဟာရီ’တိ တတိယံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ။ သုခဿ စ ပဟာနာ ဒုက္ခဿ စ ပဟာနာ ပုဗ္ဗေဝ သောမနဿဒေါမနဿာနံ အတ္ထင်္ဂမာ အဒုက္ခမသုခံ ဥပေက္ခာသတိပါရိသုဒ္ဓိံ စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိပညာသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော, အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။ သော ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ။ ‘‘ဣမေ အာသဝါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ အာသဝသမုဒယော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓော’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ‘‘အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါ’’တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ အဓိပညာသိက္ခာ။

ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခေယျ, ဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပဿန္တော သိက္ခေယျ, ပစ္စဝေက္ခန္တော သိက္ခေယျ, စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တော သိက္ခေယျ, သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော သိက္ခေယျ, ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှန္တော သိက္ခေယျ, သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော သိက္ခေယျ, စိတ္တံ သမာဒဟန္တော သိက္ခေယျ, ပညာယ ပဇာနန္တော သိက္ခေယျ, အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တော သိက္ခေယျ, ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တော သိက္ခေယျ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခေယျ အာစရေယျ သမာစရေယျ သမာဒါယ ဝတ္တေယျ။

ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဣမိဿာ ခန္တိယာ ဣမိဿာ ရုစိယာ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ ဝိနယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဣမသ္မိံ ပါဝစနေ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယေ ဣမသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေ – တေန ဝုစ္စတိ ဣဓာတိ။ ဇန္တူတိ သတ္တော နရော…ပေ… မနုဇောတိ – တသ္မာ ဟိ သိက္ခေထ ဣဓေဝ ဇန္တု။

ယံ ကိဉ္စိ ဇညာ ဝိသမန္တိ လောကေတိ။ ယံ ကိဉ္စီတိ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သဗ္ဗထာ သဗ္ဗံ အသေသံ နိဿေသံ ပရိယာဒိယနဝစနမေတံ [ပရိဒါယဝစနမေတံ (သျာ။)] – ယံ ကိဉ္စီတိ။ ဝိသမန္တိ ဇညာတိ ဝိသမံ ကာယကမ္မံ ဝိသမန္တိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ ဝစီကမ္မံ ဝိသမန္တိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ မနောကမ္မံ ဝိသမန္တိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ ပါဏာတိပါတံ ဝိသမောတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ အဒိန္နာဒါနံ ဝိသမန္တိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ ဝိသမောတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ မုသာဝါဒံ ဝိသမောတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ ပိသုဏံ ဝါစံ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ ဖရုသံ ဝါစံ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ သမ္ဖပ္ပလာပံ ဝိသမောတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ အဘိဇ္ဈံ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ ဗျာပါဒံ ဝိသမောတိ ဇာနေယျ, ဝိသမံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ, ဝိသမေ သင်္ခါရေ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ, ဝိသမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ, ဝိသမေ ပဉ္စ နီဝရဏေ ဝိသမာတိ ဇာနေယျ အာဇာနေယျ ဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇာနေယျ ပဋိဝိဇ္ဈေယျ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ယံ ကိဉ္စိ ဇညာ ဝိသမန္တိ လောကေ။

န တဿ ဟေတူ ဝိသမံ စရေယျာတိ။ ဝိသမဿ ကာယကမ္မဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ ဝစီကမ္မဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ မနောကမ္မဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ ပါဏာတိပါတဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ အဒိန္နာဒါနဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ မုသာဝါဒဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ သမ္ဖပ္ပလာပဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ အဘိဇ္ဈာယ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမဿ ဗျာပါဒဿ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာနံ သင်္ခါရာနံ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာနံ ပဉ္စန္နံ ကာမဂုဏာနံ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာနံ ပဉ္စန္နံ နီဝရဏာနံ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ စေတနာယ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ ပတ္ထနာယ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ, ဝိသမာယ ပဏိဓိယာ ဟေတု ဝိသမံ န စရေယျ န အာစရေယျ န သမာစရေယျ န သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – န တဿ ဟေတူ ဝိသမံ စရေယျ။

အပ္ပဉှိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာတိ။ ဇီဝိတန္တိ အာယု ဌိတိ ယပနာ ယာပနာ ဣရိယနာ ဝတ္တနာ ပါလနာ ဇီဝိတံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ။ အပိ စ, ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ – ဌိတိပရိတ္တတာယ ဝါ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ, သရသပရိတ္တတာယ ဝါ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ။ ကထံ ဌိတိပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ? အတီတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိတ္ထ, န ဇီဝတိ န ဇီဝိဿတိ၊ အနာဂတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိဿတိ, န ဇီဝတိ န ဇီဝိတ္ထ၊ ပစ္စုပ္ပန္နေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝတိ, န ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝိဿတိ။

‘‘ဇီဝိတံ အတ္တဘာဝေါ စ, သုခဒုက္ခာ စ ကေဝလာ၊

ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာ, လဟုသော ဝတ္တတေ ခဏော။

‘‘စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ, ကပ္ပါ တိဋ္ဌန္တိ ယေ မရူ၊

နတွေဝ တေပိ ဇီဝန္တိ, ဒွီဟိ စိတ္တေဟိ သံယုတာ။

‘‘ယေ နိရုဒ္ဓါ မရန္တဿ, တိဋ္ဌမာနဿ ဝါ ဣဓ၊

သဗ္ဗေပိ သဒိသာ ခန္ဓာ, ဂတာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ။

‘‘အနန္တရာ စ ယေ ဘဂ္ဂါ [ဘင်္ဂါ (သီ။ သျာ။)], ယေ စ ဘဂ္ဂါ အနာဂတာ၊

တဒန္တရေ နိရုဒ္ဓါနံ, ဝေသမံ နတ္ထိ လက္ခဏေ။

‘‘အနိဗ္ဗတ္တေန န ဇာတော, ပစ္စုပ္ပန္နေန ဇီဝတိ၊

စိတ္တဘဂ္ဂါ မတော လောကော, ပညတ္တိ ပရမတ္ထိယာ။

‘‘ယထာ နိန္နာ ပဝတ္တန္တိ, ဆန္ဒေန ပရိဏာမိတာ၊

အစ္ဆိန္နဓာရာ ဝတ္တန္တိ, သဠာယတနပစ္စယာ။

‘‘အနိဓာနဂတာ ဘဂ္ဂါ, ပုဉ္ဇော နတ္ထိ အနာဂတေ၊

နိဗ္ဗတ္တာ ယေ စ [နိဗ္ဗတ္တာယေဝ (သဗ္ဗတ္ထ)] တိဋ္ဌန္တိ, အာရဂ္ဂေ သာသပူပမာ။

‘‘နိဗ္ဗတ္တာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, ဘင်္ဂေါ နေသံ ပုရက္ခတော၊

ပလောကဓမ္မာ တိဋ္ဌန္တိ, ပုရာဏေဟိ အမိဿိတာ။

‘‘အဒဿနတော အာယန္တိ, ဘင်္ဂါ ဂစ္ဆန္တိ ဒဿနံ၊

ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒေါဝ အာကာသေ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝယန္တိ စာ’’တိ။

ဧဝံ ဌိတိပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ။

ကထံ သရသပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ? အဿာသူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ, ပဿာသူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ, အဿာသပဿာသူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ, မဟာဘူတူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ, ကဗဠီကာရာဟာရူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ, ဥသ္မူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ, ဝိညာဏူပနိဗန္ဓံ ဇီဝိတံ။ မူလမ္ပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလံ, ပုဗ္ဗဟေတူပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ။ ယေ ပစ္စယာ တေပိ ဒုဗ္ဗလာ, ယေပိ ပဘာဝိကာ တေပိ ဒုဗ္ဗလာ။ သဟဘူမိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, သမ္ပယောဂါပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, သဟဇာပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, ယာပိ ပယောဇိကာ သာပိ ဒုဗ္ဗလာ, အညမညံ ဣမေ နိစ္စဒုဗ္ဗလာ, အညမညံ အနဝဋ္ဌိတာ ဣမေ။ အညမညံ ပရိပါတယန္တိ ဣမေ, အညမညဿ ဟိ နတ္ထိ တာယိတာ, န စာပိ ဌပေန္တိ အညမညံ ဣမေ။ ယောပိ နိဗ္ဗတ္တကော သော န ဝိဇ္ဇတိ။

‘‘န စ ကေနစိ ကောစိ ဟာယတိ, ဂန္ဓဗ္ဗာ စ ဣမေ ဟိ သဗ္ဗသော၊

ပုရိမေဟိ ပဘာဝိကာ ဣမေ, ယေပိ ပဘာဝိကာ တေ ပုရေ မတာ၊

ပုရိမာပိ စ ပစ္ဆိမာပိ စ, အညမညံ န ကဒါစိ မဒ္ဒသံသူ’’တိ။

ဧဝံ သရသပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ။

အပိ စ စာတုမဟာရာဇိကာနံ ဒေဝါနံ ဇီဝိတံ ဥပါဒါယ မနုဿာနံ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ ပရိတ္တကံ ဇီဝိတံ ထောကံ [ထောကကံ (က။)] ဇီဝိတံ ခဏိကံ ဇီဝိတံ လဟုကံ ဇီဝိတံ ဣတ္တရံ ဇီဝိတံ အနဒ္ဓနီယံ ဇီဝိတံ နစိရဋ္ဌိတိကံ ဇီဝိတံ။ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ယာမာနံ ဒေဝါနံ… တုသိတာနံ ဒေဝါနံ… နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ… ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ… ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ ဇီဝိတံ ဥပါဒါယ မနုဿာနံ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ ပရိတ္တကံ ဇီဝိတံ ထောကံ ဇီဝိတံ ခဏိကံ ဇီဝိတံ လဟုကံ ဇီဝိတံ ဣတ္တရံ ဇီဝိတံ အနဒ္ဓနီယံ ဇီဝိတံ နစိရဋ္ဌိတိကံ ဇီဝိတံ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘အပ္ပမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, မနုဿာနံ အာယု။ ဂမနိယော သမ္ပရာယော မန္တာယ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏံ။ ယော, ဘိက္ခဝေ, စိရံ ဇီဝတိ သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော’’။

‘‘အပ္ပမာယု မနုဿာနံ, ဟီဠေယျ နံ သုပေါရိသော၊

စရေယျာဒိတ္တသီသောဝ နတ္ထိ မစ္စုဿနာဂမော။

‘‘အစ္စယန္တိ အဟောရတ္တာ, ဇီဝိတံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

အာယု ခိယျတိ မစ္စာနံ, ကုန္နဒီနံဝ ဩဒက’’န္တိ။

အပ္ပဉှိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာတိ။ ဓီရာတိ ဓီရာ, ဓိတိမာတိ ဓီရာ, ဓိတိသမ္ပန္နာတိ ဓီရာ, ဓီကတပါပါတိ ဓီရာ။ ဓီ ဝုစ္စတိ ပညာ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော ဓမ္မဝိစယော သလ္လက္ခဏာ ဥပလက္ခဏာ ပစ္စုပလက္ခဏာ ပဏ္ဍိစ္စံ ကောသလ္လံ နေပုညံ ဝေဘဗျာ စိန္တာ ဥပပရိက္ခာ ဘူရိ မေဓာ ပရိဏာယိကာ ဝိပဿနာ သမ္ပဇညံ ပတောဒေါ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ပညာသတ္ထံ ပညာပါသာဒေါ ပညာအာလောကော ပညာဩဘာသော ပညာပဇ္ဇောတော ပညာရတနံ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ, တာယ ပညာယ သမန္နာဂတတ္တာ ဓီရာ။ အပိ စ ခန္ဓဓီရာ ဓာတုဓီရာ အာယတနဓီရာ, ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဓီရာ သတိပဋ္ဌာနဓီရာ သမ္မပ္ပဓာနဓီရာ ဣဒ္ဓိပါဒဓီရာ, ဣန္ဒြိယဓီရာ ဗလဓီရာ ဗောဇ္ဈင်္ဂဓီရာ မဂ္ဂဓီရာ ဖလဓီရာ နိဗ္ဗာနဓီရာ။ တေ ဓီရာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘မနုဿာနံ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ, ပရိတ္တကံ ဇီဝိတံ, ထောကံ ဇီဝိတံ, ခဏိကံ ဇီဝိတံ, လဟုကံ ဇီဝိတံ, ဣတ္တရံ ဇီဝိတံ, အနဒ္ဓနီယံ ဇီဝိတံ, နစိရဋ္ဌိတိကံ ဇီဝိတ’’န္တိ။ ဧဝမာဟံသု ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – အပ္ပဉှိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တသ္မာ ဟိ သိက္ခေထ ဣဓေဝ ဇန္တု, ယံ ကိဉ္စိ ဇညာ ဝိသမန္တိ လောကေ၊

န တဿ ဟေတူ ဝိသမံ စရေယျ, အပ္ပဉှိဒံ ဇီဝိတမာဟု ဓီရာ’’တိ။

၁၁။ ပဿာမိ လောကေ ပရိဖန္ဒမာနံ, ပဇံ ဣမံ တဏှဂတံ ဘဝေသု၊

ဟီနာ နရာ မစ္စုမုခေ လပန္တိ, အဝီတတဏှာသေ ဘဝါဘဝေသု။

ပဿာမိ လောကေ ပရိဖန္ဒမာနန္တိ။ ပဿာမီတိ မံသစက္ခုနာပိ ပဿာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခုနာပိ ပဿာမိ, ပညာစက္ခုနာပိ ပဿာမိ, ဗုဒ္ဓစက္ခုနာပိ ပဿာမိ, သမန္တစက္ခုနာပိ ပဿာမိ ဒက္ခာမိ ဩလောကေမိ နိဇ္ဈာယာမိ ဥပပရိက္ခာမိ။ လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေ။

ပရိဖန္ဒမာနန္တိ တဏှာဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနံ, ဒိဋ္ဌိဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနံ, ကိလေသဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနံ, ပယောဂဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနံ, ဝိပါကဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနံ, ဒုစ္စရိတဖန္ဒနာယ ဖန္ဒမာနံ, ရတ္တံ ရာဂေန ဖန္ဒမာနံ, ဒုဋ္ဌံ ဒေါသေန ဖန္ဒမာနံ, မူဠှံ မောဟေန ဖန္ဒမာနံ, ဝိနိဗဒ္ဓံ မာနေန ဖန္ဒမာနံ, ပရာမဋ္ဌံ ဒိဋ္ဌိယာ ဖန္ဒမာနံ, ဝိက္ခေပဂတံ ဥဒ္ဓစ္စေန ဖန္ဒမာနံ, အနိဋ္ဌင်္ဂတံ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဖန္ဒမာနံ, ထာမဂတံ အနုသယေဟိ ဖန္ဒမာနံ, လာဘေန ဖန္ဒမာနံ, အလာဘေန ဖန္ဒမာနံ, ယသေန ဖန္ဒမာနံ, အယသေန ဖန္ဒမာနံ, ပသံသာယ ဖန္ဒမာနံ, နိန္ဒာယ ဖန္ဒမာနံ, သုခေန ဖန္ဒမာနံ, ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဇာတိယာ ဖန္ဒမာနံ, ဇရာယ ဖန္ဒမာနံ, ဗျာဓိနာ ဖန္ဒမာနံ, မရဏေန ဖန္ဒမာနံ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသေဟိ ဖန္ဒမာနံ, နေရယိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, တိရစ္ဆာနယောနိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ပေတ္တိဝိသယိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, မာနုသိကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဂဗ္ဘောက္ကန္တိမူလကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဂဗ္ဘေ ဌိတိမူလကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဂဗ္ဘာ ဝုဋ္ဌာနမူလကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဇာတဿူပနိဗန္ဓကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဇာတဿ ပရာဓေယျကေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, အတ္တူပက္ကမေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ပရူပက္ကမေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဒုက္ခဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, သင်္ခါရဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, စက္ခုရောဂေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, သောတရောဂေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ, ဃာနရောဂေန ဒုက္ခေန…ပေ… ဇိဝှါရောဂေန… ကာယရောဂေန… သီသရောဂေန… ကဏ္ဏရောဂေန… မုခရောဂေန… ဒန္တရောဂေန… ကာသေန… သာသေန… ပိနာသေန… ဒါဟေန… ဇရေန… ကုစ္ဆိရောဂေန… မုစ္ဆာယ… ပက္ခန္ဒိကာယ… သူလာယ … ဝိသုစိကာယ… ကုဋ္ဌေန… ဂဏ္ဍေန… ကိလာသေန… သောသေန… အပမာရေန… ဒဒ္ဒုယာ… ကဏ္ဍုယာ… ကစ္ဆုယာ… ရခသာယ… ဝိတစ္ဆိကာယ… လောဟိတေန… ပိတ္တေန… မဓုမေဟေန… အံသာယ… ပိဠကာယ… ဘဂန္ဒလေန [ဘဂန္ဒလာယ (သျာ။)] … ပိတ္တသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန… သေမှသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန… ဝါတသမုဋ္ဌာနေန အာဗာဓေန… သန္နိပါတိကေန အာဗာဓေန… ဥတုပရိဏာမဇေန အာဗာဓေန… ဝိသမပရိဟာရဇေန အာဗာဓေန… ဩပက္ကမိကေန အာဗာဓေန … ကမ္မဝိပါကဇေန အာဗာဓေန… သီတေန… ဥဏှေန… ဇိဃစ္ဆာယ… ပိပါသာယ … ဥစ္စာရေန… ပဿာဝေန… ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေန ဒုက္ခေန… မာတုမရဏေန ဒုက္ခေန… ပိတုမရဏေန ဒုက္ခေန… ဘာတုမရဏေန ဒုက္ခေန… ဘဂိနိမရဏေန ဒုက္ခေန… ပုတ္တမရဏေန ဒုက္ခေန… ဓီတုမရဏေန ဒုက္ခေန… ဉာတိဗျသနေန… ဘောဂဗျသနေန… ရောဂဗျသနေန… သီလဗျသနေန… ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဒုက္ခေန ဖန္ဒမာနံ သမ္ဖန္ဒမာနံ ဝိပ္ဖန္ဒမာနံ ဝေဓမာနံ ပဝေဓမာနံ သမ္ပဝေဓမာနံ ပဿာမိ ဒက္ခာမိ ဩလောကေမိ နိဇ္ဈာယာမိ ဥပပရိက္ခာမီတိ – ပဿာမိ လောကေ ပရိဖန္ဒမာနံ။

ပဇံ ဣမံ တဏှဂတံ ဘဝေသူတိ။ ပဇာတိ သတ္တာဓိဝစနံ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ, သဒ္ဒတဏှာ, ဂန္ဓတဏှာ, ရသတဏှာ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာ, ဓမ္မတဏှာ။ တဏှဂတန္တိ တဏှာဂတံ တဏှာနုဂတံ တဏှာယာနုသဋံ တဏှာယာသန္နံ တဏှာယ ပါတိတံ အဘိဘူတံ ပရိယာဒိန္နစိတ္တံ။ ဘဝေသူတိ ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေတိ – ပဇံ ဣမံ တဏှဂတံ ဘဝေသု။

ဟီနာ နရာ မစ္စုမုခေ လပန္တီတိ။ ဟီနာ နရာတိ ဟီနာ နရာ ဟီနေန ကာယကမ္မေန သမန္နာဂတာတိ ဟီနာ နရာ, ဟီနေန ဝစီကမ္မေန သမန္နာဂတာတိ ဟီနာ နရာ, ဟီနေန မနောကမ္မေန သမန္နာဂတာတိ ဟီနာ နရာ, ဟီနေန ပါဏာတိပါတေန သမန္နာဂတာတိ ဟီနာ နရာ, ဟီနေန အဒိန္နာဒါနေန…ပေ… ဟီနေန ကာမေသုမိစ္ဆာစာရေန… ဟီနေန မုသာဝါဒေန… ဟီနာယ ပိသုဏာယ ဝါစာယ… ဟီနာယ ဖရုသာယ ဝါစာယ… ဟီနေန သမ္ဖပ္ပလာပေန… ဟီနာယ အဘိဇ္ဈာယ… ဟီနေန ဗျာပါဒေန… ဟီနာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိယာ… ဟီနေဟိ သင်္ခါရေဟိ… ဟီနေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ နီဝရဏေဟိ… ဟီနာယ စေတနာယ… ဟီနာယ ပတ္ထနာယ… ဟီနာယ ပဏိဓိယာ သမန္နာဂတာတိ ဟီနာ နရာ ဟီနာ နိဟီနာ ဩဟီနာ ဩမကာ လာမကာ ဆတုက္ကာ ပရိတ္တာတိ – ဟီနာ နရာ။ မစ္စုမုခေ လပန္တီတိ။ မစ္စုမုခေတိ မာရမုခေ မရဏမုခေ, မစ္စုပ္ပတ္တာ မစ္စုသမ္ပတ္တာ မစ္စူပါဂတာ, မာရပ္ပတ္တာ မာရသမ္ပတ္တာ မာရူပါဂတာ, မရဏပ္ပတ္တာ မရဏသမ္ပတ္တာ မရဏူပါဂတာ လပန္တိ လာလပန္တိ သောစန္တိ ကိလမန္တိ ပရိဒေဝန္တိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒန္တိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇန္တီတိ – ဟီနာ နရာ မစ္စုမုခေ လပန္တိ။

အဝီတတဏှာသေ ဘဝါဘဝေသူတိ။ တဏှာတိ ရူပတဏှာ…ပေ… ဓမ္မတဏှာ။ ဘဝါဘဝေသူတိ ဘဝါဘဝေ ကမ္မဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ကာမဘဝေ, ကမ္မဘဝေ ကာမဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ရူပဘဝေ, ကမ္မဘဝေ ရူပဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ အရူပဘဝေ, ကမ္မဘဝေ အရူပဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ပုနပ္ပုနဗ္ဘဝေ, ပုနပ္ပုနဂတိယာ ပုနပ္ပုနဥပပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနပဋိသန္ဓိယာ ပုနပ္ပုနအတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ, အဝီတတဏှာ အဝိဂတတဏှာ အစတ္တတဏှာ အဝန္တတဏှာ။ အမုတ္တတဏှာ အပ္ပဟီနတဏှာ အပ္ပဋိနိဿဋ္ဌတဏှာတိ – အဝီတတဏှာသေ ဘဝါဘဝေသု။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပဿာမိ လောကေ ပရိဖန္ဒမာနံ, ပဇံ ဣမံ တဏှဂတံ ဘဝေသု၊

ဟီနာ နရာ မစ္စုမုခေ လပန္တိ, အဝီတတဏှာသေ ဘဝါဘဝေသူ’’တိ။

၁၂။ မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေ, မစ္ဆေဝ [မစ္ဆောဝ (သီ။)] အပ္ပေါဒကေ ခီဏသောတေ၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ အမမော စရေယျ, ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနော။

မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေတိ။ မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ။ ကတမံ တဏှာမမတ္တံ? ယာဝတာ တဏှာသင်္ခါတေန သီမကတံ မရိယာဒိကတံ ဩဓိကတံ ပရိယန္တကတံ ပရိဂ္ဂဟိတံ မမာယိတံ။ ဣဒံ မမံ, ဧတံ မမံ, ဧတ္တကံ မမံ, ဧတ္တာဝတာ မမံ, မမ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထရဏာ ပါဝုရဏာ ဒါသိဒါသာ အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ ခေတ္တံ ဝတ္ထု ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ရဋ္ဌဉ္စ ဇနပဒေါ စ ကောသော စ ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ, ကေဝလမ္ပိ မဟာပထဝိံ တဏှာဝသေန မမာယတိ။ ယာဝတာ အဋ္ဌသတံ တဏှာဝိစရိတံ, ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ။

ကတမံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ? ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာ ဒိဋ္ဌိ၊ ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိကံ ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ ဂါဟော ပဋိဂ္ဂါဟော အဘိနိဝေသော ပရာမာသော ကုမ္မဂ္ဂေါ မိစ္ဆာပထော မိစ္ဆတ္တံ တိတ္ထာယတနံ ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော ဝိပရီတဂ္ဂါဟော ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟော မိစ္ဆာဂါဟော ‘‘အယာထာဝကသ္မိံ ယာထာဝက’’န္တိ ဂါဟော။ ယာဝတာ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတာနိ, ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ။ မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေတိ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ အစ္ဆေဒသံကိနောပိ ဖန္ဒန္တိ, အစ္ဆိန္ဒန္တေပိ ဖန္ဒန္တိ, အစ္ဆိန္နေပိ ဖန္ဒန္တိ, မမာယိတံ ဝတ္ထုံ ဝိပရိဏာမသံကိနောပိ ဖန္ဒန္တိ, ဝိပရိဏာမန္တေပိ ဖန္ဒန္တိ, ဝိပရိဏတေပိ ဖန္ဒန္တိ ပဖန္ဒန္တိ သမ္ဖန္ဒန္တိ ဝိပ္ဖန္ဒန္တိ ဝေဓန္တိ [ဝေဓေန္တိ (သျာ။)] ပဝေဓန္တိ သမ္ပဝေဓန္တိ။ ဧဝံ ဖန္ဒမာနေ ပဖန္ဒမာနေ သမ္ဖန္ဒမာနေ ဝိပ္ဖန္ဒမာနေ ဝေဓမာနေ ပဝေဓမာနေ သမ္ပဝေဓမာနေ ပဿထ ဒက္ခထ ဩလောကေထ နိဇ္ဈာယထ ဥပပရိက္ခထာတိ – မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေ။

မစ္ဆေဝ အပ္ပေါဒကေ ခီဏသောတေတိ။ ယထာ မစ္ဆာ အပ္ပေါဒကေ ပရိတ္တောဒကေ ဥဒကပရိယာဒါနေ ကာကေဟိ ဝါ ကုလလေဟိ ဝါ ဗလာကာဟိ ဝါ ပရိပါတိယမာနာ ဥက္ခိပိယမာနာ ခဇ္ဇမာနာ ဖန္ဒန္တိ ပဖန္ဒန္တိ သမ္ဖန္ဒန္တိ ဝိပ္ဖန္ဒန္တိ ဝေဓန္တိ ပဝေဓန္တိ သမ္ပဝေဓန္တိ၊ ဧဝမေဝ ပဇာ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ အစ္ဆေဒသံကိနောပိ ဖန္ဒန္တိ, အစ္ဆိန္ဒန္တေပိ ဖန္ဒန္တိ, အစ္ဆိန္နေပိ ဖန္ဒန္တိ, မမာယိတံ ဝတ္ထုံ ဝိပရိဏာမသံကိနောပိ ဖန္ဒန္တိ, ဝိပရိဏာမန္တေပိ ဖန္ဒန္တိ, ဝိပရိဏတေပိ ဖန္ဒန္တိ ပဖန္ဒန္တိ သမ္ဖန္ဒန္တိ ဝိပ္ဖန္ဒန္တိ ဝေဓန္တိ ပဝေဓန္တိ သမ္ပဝေဓန္တီတိ – မစ္ဆေဝ အပ္ပေါဒကေ ခီဏသောတေ။

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ အမမော စရေယျာတိ။ ဧတံ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ [တိရယိတွာ (က။)] ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ မမတ္တေသူတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ။ အမမော စရေယျာတိ မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ…ပေ… ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ…ပေ… ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ။ တဏှာမမတ္တံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ စက္ခုံ အမမာယန္တော သောတံ အမမာယန္တော ဃာနံ အမမာယန္တော ဇိဝှံ အမမာယန္တော ကာယံ အမမာယန္တော မနံ အမမာယန္တော ရူပေ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ… ကုလံ… ဂဏံ… အာဝါသံ… လာဘံ… ယသံ… ပသံသံ… သုခံ… စီဝရံ… ပိဏ္ဍပါတံ… သေနာသနံ… ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ… ကာမဓာတုံ… ရူပဓာတုံ… အရူပဓာတုံ… ကာမဘဝံ… ရူပဘဝံ… အရူပဘဝံ… သညာဘဝံ… အသညာဘဝံ… နေဝသညာနာသညာဘဝံ… ဧကဝေါကာရဘဝံ… စတုဝေါကာရဘဝံ… ပဉ္စဝေါကာရဘဝံ… အတီတံ… အနာဂတံ… ပစ္စုပ္ပန္နံ… ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေ ဓမ္မေ အမမာယန္တော အဂဏှန္တော အပရာမသန္တော အနဘိနိဝိသန္တော စရေယျ ဝိဟရေယျ ဣရိယေယျ ဝတ္တေယျ ပါလေယျ ယပေယျ ယာပေယျာတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ အမမော စရေယျ။

ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနောတိ။ ဘဝေသူတိ ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ။ အာသတ္တိ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနောတိ။ ဘဝေသု အာသတ္တိံ အကုဗ္ဗမာနော, ဆန္ဒံ ပေမံ ရာဂံ ခန္တိံ အကုဗ္ဗမာနော အဇနယမာနော အသဉ္ဇနယမာနော အနိဗ္ဗတ္တယမာနော အနဘိနိဗ္ဗတ္တယမာနောတိ – ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘မမာယိတေ ပဿထ ဖန္ဒမာနေ, မစ္ဆေဝ အပ္ပေါဒကေ ခီဏသောတေ၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ အမမော စရေယျ, ဘဝေသု အာသတ္တိမကုဗ္ဗမာနော’’တိ။

၁၃။ ဥဘောသု အန္တေသု ဝိနေယျ ဆန္ဒံ, ဖဿံ ပရိညာယ အနာနုဂိဒ္ဓေါ၊

ယဒတ္တဂရဟီ တဒကုဗ္ဗမာနော, န လိမ္ပတီ [န လိပ္ပတိ (သီ။)] ဒိဋ္ဌသုတေသု ဓီရော။

ဥဘောသု အန္တေသု ဝိနေယျ ဆန္ဒန္တိ။ အန္တာတိ ဖဿော ဧကော အန္တော ဖဿသမုဒယော ဒုတိယော အန္တော, အတီတော ဧကော အန္တော အနာဂတော ဒုတိယော အန္တော, သုခါ ဝေဒနာ ဧကော အန္တော ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဒုတိယော အန္တော, နာမံ ဧကော အန္တော ရူပံ ဒုတိယော အန္တော, ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဧကော အန္တော ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဒုတိယော အန္တော, သက္ကာယော ဧကော အန္တော သက္ကာယသမုဒယော ဒုတိယော အန္တော။ ဆန္ဒောတိ ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော ကာမရာဂေါ ကာမနန္ဒီ ကာမတဏှာ ကာမသ္နေဟော ကာမပရိဠာဟော ကာမမုစ္ဆာ ကာမဇ္ဈောသာနံ ကာမောဃော ကာမယောဂေါ ကာမုပါဒါနံ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏံ။ ဥဘောသု အန္တေသု ဝိနေယျ ဆန္ဒန္တိ ဥဘောသု အန္တေသု ဆန္ဒံ ဝိနေယျ ပဋိဝိနေယျ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တိံ ကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျာတိ – ဥဘောသု အန္တေသု ဝိနေယျ ဆန္ဒံ။

ဖဿံ ပရိညာယ အနာနုဂိဒ္ဓေါတိ။ ဖဿောတိ စက္ခုသမ္ဖဿော သောတသမ္ဖဿော ဃာနသမ္ဖဿော ဇိဝှါသမ္ဖဿော ကာယသမ္ဖဿော မနောသမ္ဖဿော, အဓိဝစနသမ္ဖဿော, ပဋိဃသမ္ဖဿော, သုခဝေဒနီယော သမ္ဖဿော ဒုက္ခဝေဒနီယော သမ္ဖဿော အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော သမ္ဖဿော, ကုသလော ဖဿော အကုသလော ဖဿော အဗျာကတော ဖဿော, ကာမာဝစရော ဖဿော ရူပါဝစရော ဖဿော အရူပါဝစရော ဖဿော, သုညတော ဖဿော အနိမိတ္တော ဖဿော အပ္ပဏိဟိတော ဖဿော, လောကိယော ဖဿော လောကုတ္တရော ဖဿော, အတီတော ဖဿော အနာဂတော ဖဿော ပစ္စုပ္ပန္နော ဖဿော, ယော ဧဝရူပေါ ဖဿော ဖုသနာ သမ္ဖုသနာ သမ္ဖုသိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ ဖဿော။

ဖဿံ ပရိညာယာတိ ဖဿံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ – ဉာတပရိညာယ, တီရဏပရိညာယ [တိရဏပရိညာယ (သျာ။)], ပဟာနပရိညာယ။ ကတမာ ဉာတပရိညာ? ဖဿံ ဇာနာတိ – အယံ စက္ခုသမ္ဖဿော, အယံ သောတသမ္ဖဿော, အယံ ဃာနသမ္ဖဿော, အယံ ဇိဝှါသမ္ဖဿော, အယံ ကာယသမ္ဖဿော, အယံ မနောသမ္ဖဿော, အယံ အဓိဝစနသမ္ဖဿော, အယံ ပဋိဃသမ္ဖဿော, အယံ သုခဝေဒနီယော ဖဿော, အယံ ဒုက္ခဝေဒနီယော ဖဿော, အယံ အဒုက္ခမသုခဝေဒနီယော ဖဿော, အယံ ကုသလော ဖဿော, အယံ အကုသလော ဖဿော, အယံ အဗျာကတော ဖဿော, အယံ ကာမာဝစရော ဖဿော, အယံ ရူပါဝစရော ဖဿော, အယံ အရူပါဝစရော ဖဿော, အယံ သုညတော ဖဿော, အယံ အနိမိတ္တော ဖဿော, အယံ အပ္ပဏိဟိတော ဖဿော, အယံ လောကိယော ဖဿော, အယံ လောကုတ္တရော ဖဿော, အယံ အတီတော ဖဿော, အယံ အနာဂတော ဖဿော, အယံ ပစ္စုပ္ပန္နော ဖဿောတိ ဇာနာတိ ပဿတိ – အယံ ဉာတပရိညာ။

ကတမာ တီရဏပရိညာ? ဧဝံ ဉာတံ ကတွာ ဖဿံ တီရေတိ။ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော ဤတိတော ဥပဒ္ဒဝတော ဘယတော ဥပသဂ္ဂတော စလတော ပဘင်္ဂုတော အဓုဝတော အတာဏတော အလေဏတော အသရဏတော ရိတ္တတော တုစ္ဆတော သုညတော အနတ္တတော အာဒီနဝတော ဝိပရိဏာမဓမ္မတော အသာရကတော အဃမူလတော ဝဓကတော ဝိဘဝတော သာသဝတော သင်္ခတတော မာရာမိသတော ဇာတိဇရာဗျာဓိမရဏဓမ္မတော သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဓမ္မတော သံကိလေသဓမ္မတော သမုဒယတော အတ္ထင်္ဂမတော အဿာဒတော အာဒီနဝတော နိဿရဏတော တီရေတိ – အယံ တီရဏပရိညာ။

ကတမာ ပဟာနပရိညာ? ဧဝံ တီရယိတွာ ဖဿေ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ ဗျန္တိံ ကရောတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, ဖဿေသု ဆန္ဒရာဂေါ တံ ပဇဟထ။ ဧဝံ သော ဖဿော ပဟီနော ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလော တာလာဝတ္ထုကတော အနဘာဝံ ကတော အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မော’’တိ – အယံ ပဟာနပရိညာ။ ဖဿံ ပရိညာယာတိ။ ဖဿံ ဣမာဟိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ။ အနာနုဂိဒ္ဓေါတိ။ ဂေဓာဧ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ယဿေသော ဂေဓော ပဟီနော သမုစ္ဆိန္နော ဝူပသန္တော ပဋိပဿဒ္ဓေါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကော ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော, သော ဝုစ္စတိ အဂိဒ္ဓေါ။ သော ရူပေ အဂိဒ္ဓေါ သဒ္ဒေ အဂိဒ္ဓေါ ဂန္ဓေ အဂိဒ္ဓေါ ရသေ အဂိဒ္ဓေါ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ အဂိဒ္ဓေါ ကုလေ… ဂဏေ… အာဝါသေ… လာဘေ… ယသေ… ပသံသာယ… သုခေ… စီဝရေ… ပိဏ္ဍပါတေ… သေနာသနေ… ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေ အဂိဒ္ဓေါ ကာမဓာတုယာ… ရူပဓာတုယာ… အရူပဓာတုယာ… ကာမဘဝေ… ရူပဘဝေ… အရူပဘဝေ… သညာဘဝေ… အသညာဘဝေ… နေဝသညာနာသညာဘဝေ… ဧကဝေါကာရဘဝေ… စတုဝေါကာရဘဝေ… ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ… အတီတေ… အနာဂတေ… ပစ္စုပ္ပန္နေ… ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဓမ္မေသု အဂိဒ္ဓေါ အဂဓိတော အမုစ္ဆိတော အနဇ္ဈာပန္နော ဝီတဂေဓော ဝိဂတဂေဓော စတ္တဂေဓော ဝန္တဂေဓော မုတ္တဂေဓော ပဟီနဂေဓော ပဋိနိဿဋ္ဌဂေဓော ဝီတရာဂေါ ဝိဂတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီတိ – ဖဿံ ပရိညာယ အနာနုဂိဒ္ဓေါ။

ယဒတ္တဂရဟီ တဒကုဗ္ဗမာနောတိ။ ယဒန္တိ ယံ။ အတ္တဂရဟီတိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ အတ္တာနံ ဂရဟတိ – ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ။ ကထံ ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ အတ္တာနံ ဂရဟတိ? ကတံ မေ ကာယဒုစ္စရိတံ, အကတံ မေ ကာယသုစရိတန္တိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတံ မေ ဝစီဒုစ္စရိတံ, အကတံ မေ ဝစီသုစရိတန္တိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတံ မေ မနောဒုစ္စရိတံ, အကတံ မေ မနောသုစရိတန္တိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတော မေ ပါဏာတိပါတော, အကတာ မေ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတံ မေ အဒိန္နာဒါနံ, အကတာ မေ အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတော မေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော, အကတာ မေ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရာ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတော မေ မုသာဝါဒေါ, အကတာ မေ မုသာဝါဒါ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတာ မေ ပိသုဏာ ဝါစာ, အကတာ မေ ပိသုဏာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတာ မေ ဖရုသာ ဝါစာ, အကတာ မေ ဖရုသာယ ဝါစာယ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတော မေ သမ္ဖပ္ပလာပေါ, အကတာ မေ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတာ မေ အဘိဇ္ဈာ, အကတာ မေ အနဘိဇ္ဈာတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတော မေ ဗျာပါဒေါ, အကတော မေ အဗျာပါဒေါတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ကတာ မေ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, အကတာ မေ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဧဝံ ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အထ ဝါ, သီလေသုမှိ န ပရိပူရကာရီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဣန္ဒြိယေသုမှိ အဂုတ္တဒွါရောတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဘောဇနေမှိ [ဘောဇနေ (သျာ။)] အမတ္တညူတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တောတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ သတိသမ္ပဇညေန အသမန္နာဂတောတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတာ မေ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတာ မေ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတာ မေ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတာနိ မေ ပဉ္စိန္ဒြိယာနီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတာနိ မေ ပဉ္စ ဗလာနီတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတာ မေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ အဘာဝိတော မေ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဒုက္ခံ မေ အပရိညာတန္တိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ သမုဒယော မေ အပ္ပဟီနောတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ မဂ္ဂေါ မေ အဘာဝိတောတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ နိရောဓော မေ အသစ္ဆိကတောတိ – အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဧဝံ ကတတ္တာ စ အကတတ္တာ စ အတ္တာနံ ဂရဟတိ။ ဧဝံ အတ္တဂရဟိတံ ကမ္မံ အကုဗ္ဗမာနော အဇနယမာနော အသဉ္ဇနယမာနော အနိဗ္ဗတ္တယမာနော အနဘိနိဗ္ဗတ္တယမာနောတိ – ယဒတ္တဂရဟီ တဒကုဗ္ဗမာနော။ န လိမ္ပတီ ဒိဋ္ဌသုတေသု ဓီရောတိ။ လေပေါတိ ဒွေ လေပါ – တဏှာလေပေါ စ ဒိဋ္ဌိလေပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာလေပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိလေပေါ။ ဓီရောတိ ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ ဓီရော တဏှာလေပံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိလေပံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ဒိဋ္ဌေ န လိမ္ပတိ, သုတေ န လိမ္ပတိ, မုတေ န လိမ္ပတိ, ဝိညာတေ န လိမ္ပတိ, န ပလိမ္ပတိ [န သံလိမ္ပတိ (သျာ။)], န ဥပလိမ္ပတိ။ အလိတ္တော အပလိတ္တော [အသံလိတ္တော (သျာ။)] အနုပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – န လိမ္ပတီ ဒိဋ္ဌသုတေသု ဓီရောတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဥဘောသု အန္တေသု ဝိနေယျ ဆန္ဒံ, ဖဿံ ပရိညာယ အနာနုဂိဒ္ဓေါ၊

ယဒတ္တဂရဟီ တဒကုဗ္ဗမာနော, န လိမ္ပတီ ဒိဋ္ဌသုတေသု ဓီရော’’တိ။

၁၄။ သညံ ပရိညာ ဝိတရေယျ ဩဃံ, ပရိဂ္ဂဟေသု မုနိ နောပလိတ္တော၊

အဗ္ဗူဠှသလ္လော စရမပ္ပမတ္တော, နာသီသတီ လောကမိမံ ပရဉ္စ။

သညံ ပရိညာ ဝိတရေယျ ဩဃန္တိ။ သညာတိ ကာမသညာ ဗျာပါဒသညာ ဝိဟိံသာသညာ နေက္ခမ္မသညာ အဗျာပါဒသညာ အဝိဟိံသာသညာ ရူပသညာ သဒ္ဒသညာ ဂန္ဓသညာ ရသသညာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ ဓမ္မသညာ – ယာ ဧဝရူပါ သညာ သဉ္ဇာနနာ သဉ္ဇာနိတတ္တံ – အယံ ဝုစ္စတိ သညာ။ သညံ ပရိညာတိ သညံ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ – ဉာတပရိညာယ, တီရဏပရိညာယ, ပဟာနပရိညာယ။

ကတမာ ဉာတပရိညာ? သညံ ဇာနာတိ – အယံ ကာမသညာ, အယံ ဗျာပါဒသညာ, အယံ ဝိဟိံသာသညာ, အယံ နေက္ခမ္မသညာ, အယံ အဗျာပါဒသညာ, အယံ အဝိဟိံသာသညာ, အယံ ရူပသညာ, အယံ သဒ္ဒသညာ, အယံ ဂန္ဓသညာ, အယံ ရသသညာ, အယံ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ, အယံ ဓမ္မသညာတိ ဇာနာတိ ပဿတိ – အယံ ဉာတပရိညာ။

ကတမာ တီရဏပရိညာ? ဧဝံ ဉာတံ ကတွာ သညံ တီရေတိ။ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော ရောဂတော ဂဏ္ဍတော သလ္လတော အဃတော အာဗာဓတော ပရတော ပလောကတော ဤတိတော ဥပဒ္ဒဝတော ဘယတော ဥပသဂ္ဂတော စလတော ပဘင်္ဂုတော…ပေ… သမုဒယတော အတ္ထင်္ဂမတော အဿာဒတော အာဒီနဝတော နိဿရဏတော တီရေတိ – အယံ တီရဏပရိညာ။

ကတမာ ပဟာနပရိညာ? ဧဝံ တီရယိတွာ သညာယ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟတိ ဝိနောဒေတိ အနဘာဝံ ဂမေတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယော, ဘိက္ခဝေ, သညာယ ဆန္ဒရာဂေါ, တံ ပဇဟထ။ ဧဝံ သာ သညာ ပဟီနာ ဘဝိဿတိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံ ကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ’’တိ – အယံ ပဟာနပရိညာ။ သညံ ပရိညာတိ သညံ ဣမာဟိ တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိဇာနိတွာ။ ဝိတရေယျ ဩဃန္တိ ကာမောဃံ ဘဝေါဃံ ဒိဋ္ဌောဃံ အဝိဇ္ဇောဃံ တရေယျ ဥတ္တရေယျ ပတရေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျာတိ – သညံ ပရိညာ ဝိတရေယျ ဩဃံ။

ပရိဂ္ဂဟေသု မုနိ နောပလိတ္တောတိ။ ပရိဂ္ဂဟာတိ ဒွေ ပရိဂ္ဂဟာ – တဏှာပရိဂ္ဂဟော စ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟော စ…ပေ… အယံ တဏှာပရိဂ္ဂဟော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟော။ မုနီတိ။ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ…အမောဟော- ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ, တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော မုနိ မောနပ္ပတ္တောတိ။ တီဏိ မောနေယျာနိ – ကာယမောနေယျံ, ဝစီမောနေယျံ, မနောမောနေယျံ။

ကတမံ ကာယမောနေယျံ? တိဝိဓကာယဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ, တိဝိဓံ ကာယသုစရိတံ ကာယမောနေယျံ, ကာယာရမ္မဏေ ဉာဏံ ကာယမောနေယျံ, ကာယပရိညာ ကာယမောနေယျံ, ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ကာယမောနေယျံ, ကာယေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ကာယမောနေယျံ, ကာယသင်္ခါရနိရောဓော စတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ကာယမောနေယျံ – ဣဒံ ကာယမောနေယျံ။

ကတမံ ဝစီမောနေယျံ? စတုဗ္ဗိဓဝစီဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ ဝစီမောနေယျံ, စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ ဝစီမောနေယျံ, ဝါစာရမ္မဏေ ဉာဏံ ဝစီမောနေယျံ, ဝါစာပရိညာ ဝစီမောနေယျံ, ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ ဝစီမောနေယျံ, ဝါစာယ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ ဝစီမောနေယျံ, ဝစီသင်္ခါရနိရောဓော ဒုတိယဇ္ဈာနသမာပတ္တိ ဝစီမောနေယျံ – ဣဒံ ဝစီမောနေယျံ။

ကတမံ မနောမောနေယျံ? တိဝိဓမနောဒုစ္စရိတာနံ ပဟာနံ မနောမောနေယျံ, တိဝိဓံ မနောသုစရိတံ မနောမောနေယျံ, စိတ္တာရမ္မဏေ ဉာဏံ မနောမောနေယျံ, စိတ္တပရိညာ မနောမောနေယျံ, ပရိညာသဟဂတော မဂ္ဂေါ မနောမောနေယျံ, စိတ္တေ ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနံ မနောမောနေယျံ, စိတ္တသင်္ခါရနိရောဓော သညာဝေဒယိတနိရောဓံ မနောမောနေယျံ – ဣဒံ မနောမောနေယျံ။

‘‘ကာယမုနိံ ဝါစာမုနိံ, မနောမုနိမနာသဝံ၊

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ, အာဟု သဗ္ဗပ္ပဟာယိနံ။

‘‘ကာယမုနိံ ဝါစာမုနိံ, မနောမုနိမနာသဝံ၊

မုနိံ မောနေယျသမ္ပန္နံ, အာဟု နိနှာတပါပက’’န္တိ [နိံနှာတပါပကန္တိ (သျာ။)]။

ဣမေဟိ တီဟိ မောနေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ ဆ မုနိနော [ဆ မုနယော (သျာ။)] – အဂါရမုနိနော, အနဂါရမုနိနော, သေခမုနိနော, အသေခမုနိနော, ပစ္စေကမုနိနော, မုနိမုနိနောတိ။ ကတမေ အဂါရမုနိနော? ယေ တေ အဂါရိကာ ဒိဋ္ဌပဒါ ဝိညာတသာသနာ – ဣမေ အဂါရမုနိနော။ ကတမေ အနဂါရမုနိနော? ယေ တေ ပဗ္ဗဇိတာ ဒိဋ္ဌပဒါ ဝိညာတသာသနာ – ဣမေ အနဂါရမုနိနော။ သတ္တ သေခါ သေခမုနိနော။ အရဟန္တော အသေခမုနိနော။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ပစ္စေကမုနိနော။ မုနိမုနိနော ဝုစ္စန္တိ တထာဂတာ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ။

‘‘န မောနေန မုနိ ဟောတိ, မူဠှရူပေါ အဝိဒ္ဒသု၊

ယော စ တုလံဝ ပဂ္ဂယှ, ဝရမာဒါယ ပဏ္ဍိတော။

‘‘ပါပါနိ ပရိဝဇ္ဇေတိ, သ မုနိ တေန သော မုနိ၊

ယော မုနာတိ ဥဘော လောကေ, မုနိ တေန ပဝုစ္စတိ။

‘‘အသတဉ္စ သတဉ္စ ဉတွာ ဓမ္မံ, အဇ္ဈတ္တံ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗလောကေ၊

ဒေဝမနုဿေဟိ ပူဇိတော ယော, သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနီ’’တိ။

လေပါတိ ဒွေ လေပါ – တဏှာလေပေါ စ ဒိဋ္ဌိလေပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာလေပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိလေပေါ။ မုနိ တဏှာလေပံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိလေပံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ပရိဂ္ဂဟေသု န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ။ အလိတ္တော အပလိတ္တော အနုပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – ပရိဂ္ဂဟေသု မုနိ နောပလိတ္တော။

အဗ္ဗူဠှသလ္လော စရမပ္ပမတ္တောတိ။ သလ္လန္တိ သတ္တ သလ္လာနိ – ရာဂသလ္လံ, ဒေါသသလ္လံ, မောဟသလ္လံ, မာနသလ္လံ, ဒိဋ္ဌိသလ္လံ, သောကသလ္လံ, ကထံကထာသလ္လံ [ဒုစ္စရိတသလ္လံ (သီ။)]။ ယဿေတေ သလ္လာ ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ, သော ဝုစ္စတိ အဗ္ဗူဠှသလ္လော အဗ္ဗဟိတသလ္လော ဥဒ္ဓတသလ္လော သမုဒ္ဓတသလ္လော ဥပ္ပါဋိတသလ္လော သမုပ္ပါဋိတသလ္လော စတ္တသလ္လော ဝန္တသလ္လော မုတ္တသလ္လော ပဟီနသလ္လော ပဋိနိဿဋ္ဌသလ္လော နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော သုခပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီတိ – အဗ္ဗူဠှသလ္လော။

စရန္တိ စရန္တော ဝိဟရန္တော ဣရိယန္တော ဝတ္တန္တော ပါလေန္တော ယပေန္တော ယာပေန္တော။ အပ္ပမတ္တောတိ သက္ကစ္စကာရီ သာတစ္စကာရီ အဋ္ဌိတကာရီ အနောလီနဝုတ္တိကော အနိက္ခိတ္တစ္ဆန္ဒော အနိက္ခိတ္တဓုရော ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ ‘‘ကထာဟံ အပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ, ပရိပူရံ ဝါ သီလက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနိ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ ‘‘ကထာဟံ အပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ, ပရိပူရံ ဝါ သမာဓိက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ…ပေ… ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ ‘‘ကထာဟံ အပရိပူရံ ဝါ ပညာက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ… ဝိမုတ္တိက္ခန္ဓံ… ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ ပရိပူရေယျံ, ပရိပူရံ ဝါ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနက္ခန္ဓံ တတ္ထ တတ္ထ ပညာယ အနုဂ္ဂဏှေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနိ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု။ ‘‘ကထာဟံ အပရိညာတံ ဝါ ဒုက္ခံ ပရိဇာနေယျံ, အပ္ပဟီနေ ဝါ ကိလေသေ ပဇဟေယျံ, အဘာဝိတံ ဝါ မဂ္ဂံ ဘာဝေယျံ, အသစ္ဆိကတံ ဝါ နိရောဓံ သစ္ဆိကရေယျ’’န္တိ ယော တတ္ထ ဆန္ဒော စ ဝါယာမော စ ဥဿာဟော စ ဥဿောဠှီ စ အပ္ပဋိဝါနိ စ သတိ စ သမ္ပဇညဉ္စ အာတပ္ပံ ပဓာနံ အဓိဋ္ဌာနံ အနုယောဂေါ အပ္ပမာဒေါ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ – အဗ္ဗူဠှသလ္လော စရမပ္ပမတ္တော။

နာသီသတီ လောကမိမံ ပရဉ္စာတိ ဣမံ လောကံ နာသီသတိ သကတ္တဘာဝံ, ပရလောကံ နာသီသတိ ပရတ္တဘာဝံ၊ ဣမံ လောကံ နာသီသတိ သကရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏံ, ပရံ လောကံ နာသီသတိ ပရရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏံ၊ ဣမံ လောကံ နာသီသတိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, ပရံ လောကံ နာသီသတိ ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ၊ ဣမံ လောကံ နာသီသတိ မနုဿလောကံ, ပရံ လောကံ နာသီသတိ ဒေဝလောကံ။ ဣမံ လောကံ နာသီသတိ ကာမဓာတုံ, ပရံ လောကံ နာသီသတိ ရူပဓာတုံ အရူပဓာတုံ၊ ဣမံ လောကံ နာသီသတိ ကာမဓာတုံ ရူပဓာတုံ, ပရံ လောကံ နာသီသတိ အရူပဓာတုံ။ ပုန ဂတိံ ဝါ ဥပပတ္တိံ ဝါ ပဋိသန္ဓိံ ဝါ ဘဝံ ဝါ သံသာရံ ဝါ ဝဋ္ဋံ ဝါ နာသီသတိ န ဣစ္ဆတိ န သာဒိယတိ န ပတ္ထေတိ န ပိဟေတိ နာတိဇပ္ပတီတိ – နာသီသတီ လောကမိမံ ပရဉ္စာတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သညံ ပရိညာ ဝိတရေယျ ဩဃံ, ပရိဂ္ဂဟေသု မုနိ နောပလိတ္တော၊

အဗ္ဗူဠှသလ္လော စရမပ္ပမတ္တော, နာသီသတီ လောကမိမံ ပရဉ္စာ’’တိ။

ဂုဟဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော ဒုတိယော။

၃။ ဒုဋ္ဌဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ ဒုဋ္ဌဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၁၅။ ဝဒန္တိ ဝေ ဒုဋ္ဌမနာပိ ဧကေ, အထောပိ [အညေပိ တေ (သီ။), အညေပိ (သျာ။)] ဝေ သစ္စမနာ ဝဒန္တိ၊

ဝါဒဉ္စ ဇာတံ မုနိ နော ဥပေတိ, တသ္မာ မုနီ နတ္ထိ ခိလော ကုဟိဉ္စိ။

ဝဒန္တိ ဝေ ဒုဋ္ဌမနာပိ ဧကေတိ တေ တိတ္ထိယာ ဒုဋ္ဌမနာ ဝိရုဒ္ဓမနာ ပဋိဝိရုဒ္ဓမနာ အာဟတမနာ ပစ္စာဟတမနာ အာဃာတိတမနာ ပစ္စာဃာတိတမနာ ဝဒန္တိ ဥပဝဒန္တိ ဘဂဝန္တဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ အဘူတေနာတိ – ဝဒန္တိ ဝေ ဒုဋ္ဌမနာပိ ဧကေ။

အထောပိ ဝေ သစ္စမနာ ဝဒန္တီတိ ယေ တေသံ တိတ္ထိယာနံ သဒ္ဒဟန္တာ ဩကပ္ပေန္တာ အဓိမုစ္စန္တာ သစ္စမနာ သစ္စသညိနော ဘူတမနာ ဘူတသညိနော တထမနာ တထသညိနော ယာထာဝမနာ ယာထာဝသညိနော အဝိပရီတမနာ အဝိပရီတသညိနော ဝဒန္တိ ဥပဝဒန္တိ ဘဂဝန္တဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ အဘူတေနာတိ – အထောပိ ဝေ သစ္စမနာ ဝဒန္တိ။

ဝါဒဉ္စ ဇာတံ မုနိ နော ဥပေတီတိ။ သော ဝါဒေါ ဇာတော ဟောတိ သဉ္ဇာတော နိဗ္ဗတ္တော အဘိနိဗ္ဗတ္တော ပါတုဘူတော ပရတောဃောသော အက္ကောသော ဥပဝါဒေါ ဘဂဝတော စ ဘိက္ခုသံဃဿ စ အဘူတေနာတိ – ဝါဒဉ္စ ဇာတံ။ မုနိ နော ဥပေတီတိ။ မုနီတိ။ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ, တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတော မုနိ မောနပ္ပတ္တော…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ ယော ဝါဒံ ဥပေတိ သော ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဝါဒံ ဥပေတိ – ကာရကော ကာရကတာယ ဝါဒံ ဥပေတိ, အထ ဝါ ဝုစ္စမာနော ဥပဝဒိယမာနော ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိဋ္ဌိယတိ ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ။ အကာရကောမှီတိ ယော ဝါဒံ ဥပေတိ သော ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဝါဒံ ဥပေတိ။ မုနိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဝါဒံ န ဥပေတိ – အကာရကော မုနိ အကာရကတာယ ဝါဒံ န ဥပေတိ, အထ ဝါ ဝုစ္စမာနော ဥပဝဒိယမာနော န ကုပ္ပတိ န ဗျာပဇ္ဇတိ န ပတိဋ္ဌိယတိ န ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတိ။ အကာရကောမှီတိ မုနိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဝါဒံ န ဥပေတိ န ဥပဂစ္ဆတိ န ဂဏှာတိ န ပရာမသတိ န အဘိနိဝိသတီတိ – ဝါဒဉ္စ ဇာတံ မုနိ နော ဥပေတိ။

တသ္မာ မုနီ နတ္ထိ ခိလော ကုဟိဉ္စီတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနံ မုနိနော အာဟတစိတ္တတာ ခိလဇာတတာပိ နတ္ထိ။ ပဉ္စပိ စေတောခိလာ နတ္ထိ, တယောပိ ခိလာ နတ္ထိ။ ရာဂခိလော ဒေါသခိလော မောဟခိလော နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ, ပဟီနော သမုစ္ဆိန္နော ဝူပသန္တော ပဋိပဿဒ္ဓေါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကော ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎော။ ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါတိ – တသ္မာ မုနီ နတ္ထိ ခိလော ကုဟိဉ္စီတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဝဒန္တိ ဝေ ဒုဋ္ဌမနာပိ ဧကေ, အထောပိ ဝေ သစ္စမနာ ဝဒန္တိ၊

ဝါဒဉ္စ ဇာတံ မုနိ နော ဥပေတိ, တသ္မာ မုနီ နတ္ထိ ခိလော ကုဟိဉ္စီ’’တိ။

၁၆။ သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ကထမစ္စယေယျ, ဆန္ဒာနုနီတော ရုစိယာ နိဝိဋ္ဌော၊

သယံ သမတ္တာနိ ပကုဗ္ဗမာနော, ယထာ ဟိ ဇာနေယျ တထာ ဝဒေယျ။

သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ကထမစ္စယေယျာတိ။ ယံ တေ တိတ္ထိယာ သုန္ဒရိပရိဗ္ဗာဇိကံ ဟန္တွာ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ အဝဏ္ဏံ ပကာသယိတွာ ‘‘ဧဝံ ဧတံ လာဘံ ယသသက္ကာရံ သမ္မာနံ ပစ္စာဟရိဿာမာ’’တိ တေ ဧဝံဒိဋ္ဌိကာ ဧဝံခန္တိကာ ဧဝံရုစိကာ ဧဝံလဒ္ဓိကာ ဧဝံအဇ္ဈာသယာ ဧဝံအဓိပ္ပါယာ, တေ နာသက္ခိံသု သကံ ဒိဋ္ဌိံ သကံ ခန္တိံ သကံ ရုစိံ သကံ လဒ္ဓိံ သကံ အဇ္ဈာသယံ သကံ အဓိပ္ပါယံ အတိက္ကမိတုံ၊ အထ ခေါ သွေဝ အယသော တေ ပစ္စာဂတောတိ, ဧဝမ္ပိ – သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ကထမစ္စယေယျ။ အထ ဝါ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ယော သော ဧဝံဝါဒေါ, သော သကံ ဒိဋ္ဌိံ သကံ ခန္တိံ သကံ ရုစိံ သကံ လဒ္ဓိံ သကံ အဇ္ဈာသယံ သကံ အဓိပ္ပါယံ ကထံ အစ္စယေယျ အတိက္ကမေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျ? တံ ကိဿ ဟေတု? တဿ သာ ဒိဋ္ဌိ တထာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဂဟိတာ ပရာမဋ္ဌာ အဘိနိဝိဋ္ဌာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ။ ဧဝမ္ပိ – သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ကထမစ္စယေယျ? ‘‘အသဿတော လောကော…ပေ… အန္တဝါ လောကော… အနန္တဝါ လောကော… တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ… အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ… ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ယော သော ဧဝံ ဝါဒေါ, သော သကံ ဒိဋ္ဌိံ သကံ ခန္တိံ သကံ ရုစိံ သကံ လဒ္ဓိံ သကံ အဇ္ဈာသယံ သကံ အဓိပ္ပါယံ ကထံ အစ္စယေယျ အတိက္ကမေယျ သမတိက္ကမေယျ ဝီတိဝတ္တေယျ? တံ ကိဿ ဟေတု? တဿ သာ ဒိဋ္ဌိ တထာ သမတ္တာ သမာဒိန္နာ ဂဟိတာ ပရာမဋ္ဌာ အဘိနိဝိဋ္ဌာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ။ ဧဝမ္ပိ – သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ကထမစ္စယေယျ။

ဆန္ဒာနုနီတော ရုစိယာ နိဝိဋ္ဌောတိ။ ဆန္ဒာနုနီတောတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတိ။ ယထာ ဟတ္ထိယာနေန ဝါ အဿယာနေန ဝါ ရထယာနေန ဝါ ဂေါယာနေန ဝါ အဇယာနေန ဝါ မေဏ္ဍယာနေန ဝါ ဩဋ္ဌယာနေန ဝါ ခရယာနေန ဝါ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတိ, ဧဝမေဝ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတီတိ – ဆန္ဒာနုနီတော။ ရုစိယာ နိဝိဋ္ဌောတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ နိဝိဋ္ဌော ပတိဋ္ဌိတော အလ္လီနော ဥပဂတော အဇ္ဈောသိတော အဓိမုတ္တောတိ – ဆန္ဒာနုနီတော ရုစိယာ နိဝိဋ္ဌော။

သယံ သမတ္တာနိ ပကုဗ္ဗမာနောတိ။ သယံ သမတ္တံ ကရောတိ ပရိပုဏ္ဏံ ကရောတိ အနောမံ ကရောတိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ကရောတိ။ ‘‘အယံ သတ္ထာ သဗ္ဗညူ’’တိ သယံ သမတ္တံ ကရောတိ ပရိပုဏ္ဏံ ကရောတိ အနောမံ ကရောတိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ကရောတိ။ ‘‘အယံ ဓမ္မော သွာက္ခာတော…ပေ… အယံ ဂဏော သုပ္ပဋိပန္နော… အယံ ဒိဋ္ဌိ ဘဒ္ဒိကာ… အယံ ပဋိပဒါ သုပညတ္တာ… အယံ မဂ္ဂေါ နိယျာနိကော’’တိ သယံ သမတ္တံ ကရောတိ ပရိပုဏ္ဏံ ကရောတိ အနောမံ ကရောတိ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ကရောတိ ဇနေတိ သဉ္ဇနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – သယံ သမတ္တာနိ ပကုဗ္ဗမာနော။

ယထာ ဟိ ဇာနေယျ တထာ ဝဒေယျာတိ ယထာ ဇာနေယျ, တထာ ဝဒေယျ ကထေယျ ဘဏေယျ ဒီပယေယျ ဝေါဟရေယျ။ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ယထာ ဇာနေယျ, တထာ ဝဒေယျ ကထေယျ ဘဏေယျ ဒီပယေယျ ဝေါဟရေယျ။ ‘‘အသဿတော လောကော…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ယထာ ဇာနေယျ, တထာ ဝဒေယျ ကထေယျ ဘဏေယျ ဒီပယေယျ ဝေါဟရေယျာတိ – ယထာ ဟိ ဇာနေယျ တထာ ဝဒေယျ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သကဉှိ ဒိဋ္ဌိံ ကထမစ္စယေယျ, ဆန္ဒာနုနီတော ရုစိယာ နိဝိဋ္ဌော၊

သယံ သမတ္တာနိ ပကုဗ္ဗမာနော, ယထာ ဟိ ဇာနေယျ တထာ ဝဒေယျာ’’တိ။

၁၇။ ယော အတ္တနော သီလဝတာနိ ဇန္တု, အနာနုပုဋ္ဌောဝ [အနာနုပုဋ္ဌော စ (သျာ။)] ပရေသ ပါဝ ပါဝါ (သီ။ သျာ။) ၊

အနရိယဓမ္မံ ကုသလာ တမာဟု, ယော အာတုမာနံ သယမေဝ ပါဝ [ပါဝါ (သီ။ သျာ။)] ။

ယော အတ္တနော သီလဝတာနိ ဇန္တူတိ။ ယောတိ ယော ယာဒိသော ယထာယုတ္တော ယထာဝိဟိတော ယထာပကာရော ယံဌာနပ္ပတ္တော ယံဓမ္မသမန္နာဂတော ခတ္တိယော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ ဝေဿော ဝါ သုဒ္ဒေါ ဝါ ဂဟဋ္ဌော ဝါ ပဗ္ဗဇိတော ဝါ ဒေဝေါ ဝါ မနုဿော ဝါ။ သီလဝတာနီတိ အတ္ထိ သီလဉ္စေဝ ဝတဉ္စ [ဝတ္တဉ္စ (သျာ။), ဧဝမုပရိပိ], အတ္ထိ ဝတံ န သီလံ။ ကတမံ သီလဉ္စေဝ ဝတဉ္စ? ဣဓ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု။ ယော တတ္ထ သံယမော သံဝရော အဝီတိက္ကမော, ဣဒံ သီလံ။ ယံ သမာဒါနံ တံ ဝတံ။ သံဝရဋ္ဌေန သီလံ၊ သမာဒါနဋ္ဌေန ဝတံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ သီလဉ္စေဝ ဝတဉ္စ။ ကတမံ ဝတံ, န သီလံ? အဋ္ဌ ဓုတင်္ဂါနိ – အာရညိကင်္ဂံ, ပိဏ္ဍပါတိကင်္ဂံ, ပံသုကူလိကင်္ဂံ, တေစီဝရိကင်္ဂံ, သပဒါနစာရိကင်္ဂံ, ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကင်္ဂံ, နေသဇ္ဇိကင်္ဂံ, ယထာသန္ထတိကင်္ဂံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ဝီရိယသမာဒါနမ္ပိ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ‘‘ကာမံ တစော စ နှာရု [နဟာရု (သီ။ သျာ။)] စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတု [အဝသုဿတု (သျာ။)], သရီရေ ဥပဿုဿတု မံသလောဟိတံ။ ယံ တံ ပုရိသထာမေန ပုရိသဗလေန ပုရိသဝီရိယေန ပုရိသပရက္ကမေန ပတ္တဗ္ဗံ, န တံ အပါပုဏိတွာ ဝီရိယဿ သဏ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ – စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဧဝရူပံ ဝီရိယသမာဒါနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။

‘‘နာသိဿံ န ပိဝိဿာမိ, ဝိဟာရတော န နိက္ခမေ၊

နပိ ပဿံ နိပါတေဿံ, တဏှာသလ္လေ အနူဟတေ’’တိ။

စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဧဝရူပမ္ပိ ဝီရိယသမာဒါနံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ‘‘န တာဝါဟံ ဣမံ ပလ္လင်္ကံ ဘိန္ဒိဿာမိ ယာဝ မေ န အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိဿတီ’’တိ – စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဧဝရူပမ္ပိ ဝီရိယသမာဒါနံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ‘‘န တာဝါဟံ ဣမမှာ အာသနာ ဝုဋ္ဌဟိဿာမိ, စင်္ကမာ ဩရောဟိဿာမိ, ဝိဟာရာ နိက္ခမိဿာမိ, အဍ္ဎယောဂါ နိက္ခမိဿာမိ, ပါသာဒါ နိက္ခမိဿာမိ, ဟမ္မိယာ နိက္ခမိဿာမိ, ဂုဟာယ နိက္ခမိဿာမိ, လေဏာ နိက္ခမိဿာမိ, ကုဋိယာ နိက္ခမိဿာမိ, ကူဋာဂါရာ နိက္ခမိဿာမိ, အဋ္ဋာ နိက္ခမိဿာမိ, မာဠာ နိက္ခမိဿာမိ, ဥဒ္ဒဏ္ဍာ [ဥဋ္ဋဏ္ဍာ (က။)] နိက္ခမိဿာမိ ဥပဋ္ဌာနသာလာယ နိက္ခမိဿာမိ မဏ္ဍပါ နိက္ခမိဿာမိ, ရုက္ခမူလာ နိက္ခမိဿာမိ ယာဝ မေ န အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိဿတီ’’တိ – စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဧဝရူပမ္ပိ ဝီရိယသမာဒါနံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ‘‘ဣမသ္မိညေဝ ပုဗ္ဗဏှသမယံ အရိယဓမ္မံ အာဟရိဿာမိ သမာဟရိဿာမိ အဓိဂစ္ဆိဿာမိ ဖဿယိဿာမိ သစ္ဆိကရိဿာမီ’’တိ – စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဧဝရူပမ္ပိ ဝီရိယသမာဒါနံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ‘‘ဣမသ္မိညေဝ မဇ္ဈနှိကသမယံ, သာယနှသမယံ, ပုရေဘတ္တံ, ပစ္ဆာဘတ္တံ, ပုရိမံ ယာမံ, မဇ္ဈိမံ ယာမံ, ပစ္ဆိမံ ယာမံ, ကာဠေ, ဇုဏှေ, ဝဿေ, ဟေမန္တေ, ဂိမှေ, ပုရိမေ ဝယောခန္ဓေ, မဇ္ဈိမေ ဝယောခန္ဓေ, ပစ္ဆိမေ ဝယောခန္ဓေ အရိယဓမ္မံ အာဟရိဿာမိ သမာဟရိဿာမိ အဓိဂစ္ဆိဿာမိ ဖဿယိဿာမိ သစ္ဆိကရိဿာမီ’’တိ – စိတ္တံ ပဂ္ဂဏှာတိ ပဒဟတိ။ ဧဝရူပမ္ပိ ဝီရိယသမာဒါနံ ဝုစ္စတိ ဝတံ, န သီလံ။ ဇန္တူတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ [မာဏဝေါ (က။)] ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇာဂု ဇန္တု ဣန္ဒဂု မနုဇောတိ – ယော အတ္တနော သီလဝတာနိ ဇန္တု။

အနာနုပုဋ္ဌောဝ ပရေသ ပါဝါတိ။ ပရေသန္တိ ပရေသံ ခတ္တိယာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝေဿာနံ သုဒ္ဒါနံ ဂဟဋ္ဌာနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဒေဝါနံ မနုဿာနံ။ အနာနုပုဋ္ဌောတိ အပုဋ္ဌော အပုစ္ဆိတော အယာစိတော အနဇ္ဈေသိတော အပသာဒိတော။ ပါဝါတိ အတ္တနော သီလံ ဝါ ဝတံ ဝါ သီလဗ္ဗတံ ဝါ ပါဝဒတိ။ အဟမသ္မိ သီလသမ္ပန္နောတိ ဝါ, ဝတသမ္ပန္နောတိ ဝါ, သီလဗ္ဗတသမ္ပန္နောတိ ဝါ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန [ဝိဇ္ဇဋ္ဌာနေန (သျာ။)] ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန [ပဋိဘာဏေန (သီ။ သျာ။ က။)] ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာ, ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, မဟာကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, မဟာဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, ဉာတော ယသဿီ သဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနန္တိ ဝါ, လာဘိမှိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ ဝါ, သုတ္တန္တိကောတိ ဝါ, ဝိနယဓရောတိ ဝါ, ဓမ္မကထိကောတိ ဝါ, အာရညိကောတိ ဝါ, ပိဏ္ဍပါတိကောတိ ဝါ, ပံသုကူလိကောတိ ဝါ, တေစီဝရိကောတိ ဝါ, သပဒါနစာရိကောတိ ဝါ, ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကောတိ ဝါ, နေသဇ္ဇိကောတိ ဝါ, ယထာသန္ထတိကောတိ ဝါ, ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, ဒုတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, တတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, စတုတ္ထဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ, ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ, အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ, နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ ပါဝဒတိ ကထေတိ ဘဏတိ ဒီပယတိ ဝေါဟရတီတိ – အနာနုပုဋ္ဌောဝ ပရေသံ ပါဝ။

အနရိယဓမ္မံ ကုသလာ တမာဟူတိ။ ကုသလာတိ ယေ တေ ခန္ဓကုသလာ ဓာတုကုသလာ အာယတနကုသလာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလာ သတိပဋ္ဌာနကုသလာ သမ္မပ္ပဓာနကုသလာ ဣဒ္ဓိပါဒကုသလာ ဣန္ဒြိယကုသလာ ဗလကုသလာ ဗောဇ္ဈင်္ဂကုသလာ မဂ္ဂကုသလာ ဖလကုသလာ နိဗ္ဗာနကုသလာ, တေ ကုသလာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အနရိယာနံ ဧသော ဓမ္မော, နေသော ဓမ္မော အရိယာနံ၊ ဗာလာနံ ဧသော ဓမ္မော, နေသော ဓမ္မော ပဏ္ဍိတာနံ၊ အသပ္ပုရိသာနံ ဧသော ဓမ္မော, နေသော ဓမ္မော သပ္ပုရိသာန’’န္တိ။ ဧဝမာဟံသု ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – အနရိယဓမ္မံ ကုသလာ တမာဟု။

ယော အာတုမာနံ သယမေဝ ပါဝါတိ။ အာတုမာ ဝုစ္စတိ အတ္တာ။ သယမေဝ ပါဝါတိ သယမေဝ အတ္တာနံ ပါဝဒတိ – ‘‘အဟမသ္မိ သီလသမ္ပန္နောတိ ဝါ, ဝတသမ္ပန္နောတိ ဝါ, သီလဗ္ဗတသမ္ပန္နောတိ ဝါ, ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာ, ဥစ္စာ ကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, မဟာကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, မဟာဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, ဥဠာရဘောဂကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝါ, ဉာတော ယသဿီ သဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနန္တိ ဝါ, လာဘိမှိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဝါ, သုတ္တန္တိကောတိ ဝါ, ဝိနယဓရောတိ ဝါ, ဓမ္မကထိကောတိ ဝါ, အာရညိကောတိ ဝါ, ပိဏ္ဍပါတိကောတိ ဝါ, ပံသုကူလိကောတိ ဝါ, တေစီဝရိကောတိ ဝါ, သပဒါနစာရိကောတိ ဝါ, ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကောတိ ဝါ, နေသဇ္ဇိကောတိ ဝါ, ယထာသန္ထတိကောတိ ဝါ, ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, ဒုတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, တတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, စတုတ္ထဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ, အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ, ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ,

ဝိဘဝဉ္စ ဘဝဉ္စ ဝိပ္ပဟာယ, ဝုသိတဝါ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ သ ဘိက္ခူ’’တိ။

အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ, နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ’’ ပါဝဒတိ ကထေတိ ဘဏတိ ဒီပယတိ ဝေါဟရတီတိ – ယော အာတုမာနံ သယမေဝ ပါဝါတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယော အတ္တနော သီလဝတာနိ ဇန္တု, အနာနုပုဋ္ဌောဝ ပရေသ ပါဝ၊

အနရိယဓမ္မံ ကုသလာ တမာဟု, ယော အာတုမာနံ သယမေဝ ပါဝါ’’တိ။

၁၈။ သန္တော စ ဘိက္ခု အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော, ဣတိဟန္တိ သီလေသု အကတ္ထမာနော၊

တမရိယဓမ္မံ ကုသလာ ဝဒန္တိ, ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ။

သန္တော စ ဘိက္ခု အဘိနိဗ္ဗုတတ္တောတိ။ သန္တောတိ ရာဂဿ သမိတတ္တာ သန္တော, ဒေါသဿ သမိတတ္တာ သန္တော, မောဟဿ သမိတတ္တာ သန္တော, ကောဓဿ…ပေ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပဠာသဿ [ပလာသဿ (သီ။ က။)] … ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ… သဗ္ဗကိလေသာနံ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနံ… သဗ္ဗဒရထာနံ… သဗ္ဗပရိဠာဟာနံ… သဗ္ဗသန္တာပါနံ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တတ္တာ သမိတတ္တာ ဝူပသမိတတ္တာ ဝိဇ္ဈာတတ္တာ နိဗ္ဗုတတ္တာ ဝိဂတတ္တာ ပဋိပဿဒ္ဓတ္တာ သန္တော ဥပသန္တော ဝူပသန္တော နိဗ္ဗုတော ပဋိပဿဒ္ဓေါတိ – သန္တော။ ဘိက္ခူတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဘိန္နတ္တာ ဘိက္ခု – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဘိန္နာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဘိန္နာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဘိန္နော ဟောတိ, ရာဂေါ ဘိန္နော ဟောတိ, ဒေါသော ဘိန္နော ဟောတိ, မောဟော ဘိန္နော ဟောတိ, မာနော ဘိန္နော ဟောတိ။ ဘိန္နာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ [ပေါနောဗ္ဘဝိကာ (သျာ။ က။)] သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

‘‘ပဇ္ဇေန ကတေန အတ္တနာ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

ပရိနိဗ္ဗာနဂတော ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ၊

ဝိဘဝဉ္စ [ဝိဘဝံ (သီ။ က။) သု။ နိ။ ၅၁၉] ဘဝဉ္စ ဝိပ္ပဟာယ,

ဝုသိတဝါ ခီဏပုနဗ္ဘဝေါ သ ဘိက္ခူ’’တိ။

သန္တော စ ဘိက္ခု အဘိနိဗ္ဗုတတ္တောတိ ရာဂဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော, ဒေါသဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော, မောဟဿ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော, ကောဓဿ…ပေ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ… ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ… မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ… သဗ္ဗကိလေသာနံ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနံ… သဗ္ဗဒရထာနံ… သဗ္ဗပရိဠာဟာနံ… သဗ္ဗသန္တာပါနံ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ နိဗ္ဗာပိတတ္တာ အဘိနိဗ္ဗုတတ္တောတိ – သန္တော စ ဘိက္ခု အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော။

ဣတိဟန္တိ သီလေသု အကတ္ထမာနောတိ။ ဣတိဟန္တိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ [ပဒါနုပုဗ္ဗတာ မေတံ (သျာ။ က။)] – ဣတိဟန္တိ။ သီလေသု အကတ္ထမာနောတိ။ ဣဓေကစ္စော ကတ္ထီ ဟောတိ ဝိကတ္ထီ။ သော ကတ္ထတိ ဝိကတ္ထတိ။ အဟမသ္မိ သီလသမ္ပန္နောတိ ဝါ, ဝတသမ္ပန္နောတိ ဝါ, သီလဗ္ဗတသမ္ပန္နောတိ ဝါ, ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ ကတ္ထတိ ဝိကတ္ထတိ။ ဧဝံ န ကတ္ထတိ န ဝိကတ္ထတိ။ ကတ္ထနာ အာရတော ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – ဣတိဟန္တိ သီလေသု အကတ္ထမာနော။

တမရိယဓမ္မံ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ။ ကုသလာတိ ယေ တေ ခန္ဓကုသလာ ဓာတုကုသလာ အာယတနကုသလာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလာ သတိပဋ္ဌာနကုသလာ သမ္မပ္ပဓာနကုသလာ ဣဒ္ဓိပါဒကုသလာ ဣန္ဒြိယကုသလာ ဗလကုသလာ ဗောဇ္ဈင်္ဂကုသလာ မဂ္ဂကုသလာ ဖလကုသလာ နိဗ္ဗာနကုသလာ, တေ ကုသလာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘အရိယာနံ ဧသော ဓမ္မော, နေသော ဓမ္မော အနရိယာနံ၊ ပဏ္ဍိတာနံ ဧသော ဓမ္မော, နေသော ဓမ္မော ဗာလာနံ၊ သပ္ပုရိသာနံ ဧသော ဓမ္မော, နေသော ဓမ္မော အသပ္ပုရိသာန’’န္တိ။ ဧဝံ ဝဒန္တိ, အရိယာနံ ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – တမရိယဓမ္မံ ကုသလာ ဝဒန္တိ။

ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ။ ယဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ ဥဿဒါတိ သတ္တုဿဒါ – ရာဂုဿဒေါ, ဒေါသုဿဒေါ, မောဟုဿဒေါ, မာနုဿဒေါ, ဒိဋ္ဌုဿဒေါ, ကိလေသုဿဒေါ, ကမ္မုဿဒေါ။ ယဿိမေ [တဿိမေ (သီ။ သျာ။)] ဥဿဒါ နတ္ထိ န သန္တိ န ဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ။ ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ။ လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေတိ – ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သန္တော စ ဘိက္ခု အဘိနိဗ္ဗုတတ္တော, ဣတိဟန္တိ သီလေသု အကတ္ထမာနော၊

တမရိယဓမ္မံ ကုသလာ ဝဒန္တိ, ယဿုဿဒါ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ’’တိ။

၁၉။ ပကပ္ပိတာ သင်္ခတာ ယဿ ဓမ္မာ, ပုရက္ခတာ [ပုရေက္ခတာ (သီ။ က။)] သန္တိ အဝီဝဒါတာ၊

ယဒတ္တနိ ပဿတိ အာနိသံသံ, တံ နိဿိတော ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိံ။

ပကပ္ပိတာ သင်္ခတာ ယဿ ဓမ္မာတိ။ ပကပ္ပနာတိ ဒွေ ပကပ္ပနာ – တဏှာပကပ္ပနာ စ ဒိဋ္ဌိပကပ္ပနာ စ…ပေ… အယံ တဏှာပကပ္ပနာ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပကပ္ပနာ။ သင်္ခတာတိ သင်္ခတာ အဘိသင်္ခတာ သဏ္ဌပိတာတိပိ – သင်္ခတာ။ အထ ဝါ အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာတိပိ – သင်္ခတာ။ ယဿာတိ ဒိဋ္ဌိဂတိကဿ။ ဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနီတိ – ပကပ္ပိတာ သင်္ခတာ ယဿ ဓမ္မာ။

ပုရက္ခတာ သန္တိ အဝီဝဒါတာတိ။ ပုရက္ခတာတိ ဒွေ ပုရေက္ခာရာ – တဏှာပုရေက္ခာရော စ ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော စ…ပေ… အယံ တဏှာပုရေက္ခာရော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော။ တဿ တဏှာပုရေက္ခာရော အပ္ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော အပ္ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဿ တဏှာပုရေက္ခာရဿ အပ္ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရဿ အပ္ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ သော တဏှံ ဝါ ဒိဋ္ဌိံ ဝါ ပုရတော ကတွာ စရတိ တဏှာဓဇော တဏှာကေတု တဏှာဓိပတေယျော, ဒိဋ္ဌိဓဇော ဒိဋ္ဌိကေတု ဒိဋ္ဌာဓိပတေယျော, တဏှာယ ဝါ ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ပရိဝါရိတော စရတီတိ – ပုရက္ခတာ။ သန္တီတိ သန္တိ သံဝိဇ္ဇန္တိ အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘန္တိ။ အဝီဝဒါတာတိ အဝေဝဒါတာ အဝေါဒါတာ အပရိသုဒ္ဓါ သံကိလိဋ္ဌာ သံကိလေသိကာတိ – ပုရက္ခတာ သန္တိ အဝီဝဒါတာ။

ယဒတ္တနိ ပဿတိ အာနိသံသန္တိ။ ယဒတ္တနီတိ ယံ အတ္တနိ။ အတ္တာ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိယာ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဉ္စ အာနိသံသံ, သမ္ပရာယိကဉ္စ အာနိသံသံ။ ကတမော ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အာနိသံသော? ယံဒိဋ္ဌိကော သတ္ထာ ဟောတိ, တံဒိဋ္ဌိကာ သာဝကာ ဟောန္တိ။ တံဒိဋ္ဌိကံ သတ္ထာရံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ [ဂရုကရောန္တိ (သီ။ သျာ။)] မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ အပစိတိံ ကရောန္တိ။ လဘတိ စ တတောနိဒါနံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ – အယံ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အာနိသံသော။ ကတမော ဒိဋ္ဌိယာ သမ္ပရာယိကော အာနိသံသော? အယံ ဒိဋ္ဌိ အလံ နာဂတ္တာယ ဝါ သုပဏ္ဏတ္တာယ ဝါ ယက္ခတ္တာယ ဝါ အသုရတ္တာယ ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗတ္တာယ ဝါ မဟာရာဇတ္တာယ ဝါ ဣန္ဒတ္တာယ ဝါ ဗြဟ္မတ္တာယ ဝါ ဒေဝတ္တာယ ဝါ။ အယံ ဒိဋ္ဌိ သုဒ္ဓိယာ ဝိသုဒ္ဓိယာ ပရိသုဒ္ဓိယာ, မုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိယာ ပရိမုတ္တိယာ။ ဣမာယ ဒိဋ္ဌိယာ သုဇ္ဈန္တိ ဝိသုဇ္ဈန္တိ ပရိသုဇ္ဈန္တိ မုစ္စန္တိ ဝိမုစ္စန္တိ ပရိမုစ္စန္တိ။ ဣမာယ ဒိဋ္ဌိယာ သုဇ္ဈိဿာမိ ဝိသုဇ္ဈိဿာမိ ပရိသုဇ္ဈိဿာမိ, မုစ္စိဿာမိ ဝိမုစ္စိဿာမိ ပရိမုစ္စိဿာမီတိ အာယတိံ ဖလပါဋိကင်္ခီ ဟောတိ – အယံ ဒိဋ္ဌိယာ သမ္ပရာယိကော အာနိသံသော။ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိယာ ဣမေ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ နိဇ္ဈာယတိ ဥပပရိက္ခတီတိ – ယဒတ္တနိ ပဿတိ အာနိသံသံ။

တံ နိဿိတော ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိန္တိ။ တိဿော သန္တိယော – အစ္စန္တသန္တိ, တဒင်္ဂသန္တိ, သမ္မုတိသန္တိ။ ကတမာ အစ္စန္တသန္တိ? အစ္စန္တသန္တိ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ အယံ အစ္စန္တသန္တိ။ ကတမာ တဒင်္ဂသန္တိ? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ နီဝရဏာ သန္တာ ဟောန္တိ၊ ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရာ သန္တာ ဟောန္တိ၊ တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိ သန္တာ ဟောတိ၊ စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သုခဒုက္ခာ သန္တာ ဟောန္တိ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာ ပဋိဃသညာ နာနတ္တသညာ သန္တာ ဟောတိ၊ ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာ သန္တာ ဟောတိ၊ အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာ သန္တာ ဟောတိ၊ နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာ သန္တာ ဟောတိ။ အယံ တဒင်္ဂသန္တိ။ ကတမာ သမ္မုတိသန္တိ? သမ္မုတိသန္တိယော ဝုစ္စန္တိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဒိဋ္ဌိသန္တိယော။ အပိ စ သမ္မုတိသန္တိ ဣမသ္မိံ အတ္ထေ အဓိပ္ပေတာ သန္တီတိ။ တံ နိဿိတော ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိန္တိ။ ကုပ္ပသန္တိံ ပကုပ္ပသန္တိံ ဧရိတသန္တိံ သမေရိတသန္တိံ စလိတသန္တိံ ဃဋ္ဋိတသန္တိံ ကပ္ပိတသန္တိံ ပကပ္ပိတသန္တိံ အနိစ္စံ သင်္ခတံ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နံ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ ဝိရာဂဓမ္မံ နိရောဓဓမ္မံ, သန္တိံ နိဿိတော အသိတော အလ္လီနော ဥပဂတော အဇ္ဈောသိတော အဓိမုတ္တောတိ – တံ နိဿိတော ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပကပ္ပိတာ သင်္ခတာ ယဿ ဓမ္မာ, ပုရက္ခတာ သန္တိ အဝီဝဒါတာ၊

ယဒတ္တနိ ပဿတိ အာနိသံသံ, တံ နိဿိတော ကုပ္ပပဋိစ္စသန္တိ’’န္တိ။

၂၀။ ဒိဋ္ဌီနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာ, ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ၊

တသ္မာ နရော တေသု နိဝေသနေသု, နိရဿတီ အာဒိယတီ စ ဓမ္မံ။

ဒိဋ္ဌီနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာတိ။ ဒိဋ္ဌီနိဝေသာတိ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ အဘိနိဝေသပရာမာသော ဒိဋ္ဌိနိဝေသနံ။ ‘‘အသဿတော လောကော…ပေ… အန္တဝါ လောကော… အနန္တဝါ လောကော … တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ… အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ… ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ အဘိနိဝေသပရာမာသော ဒိဋ္ဌိနိဝေသနန္တိ။ ဒိဋ္ဌီနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာတိ ဒိဋ္ဌိနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာ ဒုရတိဝတ္တာ ဒုတ္တရာ ဒုပ္ပတရာ ဒုဿမတိက္ကမာ ဒုဗ္ဗိနိဝတ္တာတိ – [ဒုဗ္ဗီတိဝတ္တာတိ (သီ။ သျာ။ က။)] ဒိဋ္ဌီနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာ။

ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ ဓမ္မေသူတိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတေသု။ နိစ္ဆေယျာတိ နိစ္ဆိနိတွာ ဝိနိစ္ဆိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ပဝိစိနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ နိဝေသနေသု ဩဓိဂ္ဂါဟော ဗိလဂ္ဂါဟော ဝရဂ္ဂါဟော ကောဋ္ဌာသဂ္ဂါဟော ဥစ္စယဂ္ဂါဟော သမုစ္စယဂ္ဂါဟော။ ဣဒံ သစ္စံ တစ္ဆံ တထံ ဘူတံ ယာထာဝံ အဝိပရီတံ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တန္တိ – ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ။

တသ္မာ နရော တေသု နိဝေသနေသူတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနံ။ နရောတိ သတ္တော နရော မာနဝေါ ပေါသော ပုဂ္ဂလော ဇီဝေါ ဇာဂု ဇန္တု ဣန္ဒဂု မနုဇော။ တေသု နိဝေသနေသူတိ တေသု ဒိဋ္ဌိနိဝေသနေသူတိ – တသ္မာ နရော တေသု နိဝေသနေသု။

နိရဿတီ အာဒိယတီ စ ဓမ္မန္တိ။ နိရဿတီတိ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ နိရဿတိ – ပရဝိစ္ဆိန္ဒနာယ ဝါ နိရဿတိ, အနဘိသမ္ဘုဏန္တော ဝါ နိရဿတိ။ ကထံ ပရဝိစ္ဆိန္ဒနာယ နိရဿတိ? ပရော ဝိစ္ဆိန္ဒေတိ – သော သတ္ထာ န သဗ္ဗညူ, ဓမ္မော န သွာက္ခာတော, ဂဏော န သုပ္ပဋိပန္နော, ဒိဋ္ဌိ န ဘဒ္ဒိကာ, ပဋိပဒါ န သုပညတ္တာ, မဂ္ဂေါ န နိယျာနိကော, နတ္ထေတ္ထ သုဒ္ဓိ ဝါ ဝိသုဒ္ဓိ ဝါ ပရိသုဒ္ဓိ ဝါ မုတ္တိ ဝါ ဝိမုတ္တိ ဝါ ပရိမုတ္တိ ဝါ, နတ္ထေတ္ထ သုဇ္ဈန္တိ ဝါ ဝိသုဇ္ဈန္တိ ဝါ ပရိသုဇ္ဈန္တိ ဝါ မုစ္စန္တိ ဝါ ဝိမုစ္စန္တိ ဝါ ပရိမုစ္စန္တိ ဝါ, ဟီနာ နိဟီနာ ဩမကာ လာမကာ ဆတုက္ကာ [ဇတုက္ကာ (သီ။ သျာ။)] ပရိတ္တာတိ – ဧဝံ ပရော ဝိစ္ဆိန္ဒေတိ။ ဧဝံ ဝိစ္ဆိန္ဒိယမာနော သတ္ထာရံ နိရဿတိ, ဓမ္မက္ခာနံ နိရဿတိ, ဂဏံ နိရဿတိ, ဒိဋ္ဌိံ နိရဿတိ, ပဋိပဒံ နိရဿတိ, မဂ္ဂံ နိရဿတိ။ ဧဝံ ပရဝိစ္ဆိန္ဒနာယ နိရဿတိ။ ကထံ အနဘိသမ္ဘုဏန္တော နိရဿတိ? သီလံ အနဘိသမ္ဘုဏန္တော သီလံ နိရဿတိ, ဝတံ အနဘိသမ္ဘုဏန္တော ဝတံ နိရဿတိ, သီလဗ္ဗတံ အနဘိသမ္ဘုဏန္တော သီလဗ္ဗတံ နိရဿတိ။ ဧဝံ အနဘိသမ္ဘုဏန္တော နိရဿတိ။ အာဒိယတီ စ ဓမ္မန္တိ။ သတ္ထာရံ ဂဏှာတိ, ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏှာတိ, ဂဏံ ဂဏှာတိ, ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ, ပဋိပဒံ ဂဏှာတိ, မဂ္ဂံ ဂဏှာတိ ပရာမသတိ အဘိနိဝိသတီတိ – နိရဿတီ အာဒိယတီ စ ဓမ္မံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒိဋ္ဌီနိဝေသာ န ဟိ သွာတိဝတ္တာ, ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ၊

တသ္မာ နရော တေသု နိဝေသနေသု, နိရဿတီ အာဒိယတီ စ ဓမ္မ’’န္တိ။

၂၁။ ဓောနဿ ဟိ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ, ပကပ္ပိတာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝါဘဝေသု၊

မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ဓောနော, သ ကေန ဂစ္ဆေယျ အနူပယော သော။

ဓောနဿ ဟိ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ ပကပ္ပိတာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝါဘဝေသူတိ။ ဓောနောတိ။ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ – ယာ ပညာ ပဇာနနာ ဝိစယော ပဝိစယော ဓမ္မဝိစယော သလ္လက္ခဏာ ဥပလက္ခဏာ ပစ္စုပလက္ခဏာ ပဏ္ဍိစ္စံ ကောသလ္လံ နေပုညံ ဝေဘဗျာ စိန္တာ ဥပပရိက္ခာ ဘူရိ မေဓာ ပရိဏာယိကာ ဝိပဿနာ သမ္ပဇညံ ပတောဒေါ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ပညာသတ္ထံ ပညာပါသာဒေါ ပညာအာလောကော ပညာဩဘာသော ပညာပဇ္ဇောတော ပညာရတနံ အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ကိံကာရဏာ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ? တာယ ပညာယ ကာယဒုစ္စရိတံ ဓုတဉ္စ ဓောတဉ္စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ၊ ဝစီဒုစ္စရိတံ… မနောဒုစ္စရိတံ ဓုတဉ္စ ဓောတဉ္စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ၊ ရာဂေါ ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ၊ ဒေါသော…ပေ… မောဟော… ကောဓော… ဥပနာဟော… မက္ခော… ပဠာသော ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ၊ ဣဿာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ၊ မစ္ဆရိယံ ဓုတဉ္စ ဓောတဉ္စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ၊ မာယာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ၊ သာဌေယျံ ဓုတဉ္စ ဓောတဉ္စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ၊ ထမ္ဘော ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ၊ သာရမ္ဘော… မာနော… အတိမာနော… မဒေါ… ပမာဒေါ ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ၊ သဗ္ဗေ ကိလေသာ, သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ, သဗ္ဗေ ဒရထာ, သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ, သဗ္ဗေ သန္တာပါ, သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ တံကာရဏာ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ။

အထ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေန မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ၊ သမ္မာဝါစာယ မိစ္ဆာဝါစာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ…ပေ… သမ္မာကမ္မန္တေန မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဓုတော စ… သမ္မာအာဇီဝေန မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဓုတော စ… သမ္မာဝါယာမေန မိစ္ဆာဝါယာမော ဓုတော စ… သမ္မာသတိယာ မိစ္ဆာသတိ ဓုတာ စ… သမ္မာသမာဓိနာ မိစ္ဆာသမာဓိ ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ၊ သမ္မာဉာဏေန မိစ္ဆာဉာဏံ ဓုတံ စ… သမ္မာဝိမုတ္တိယာ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။

အထ ဝါ အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန သဗ္ဗေ ကိလေသာ, သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ, သဗ္ဗေ ဒရထာ, သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ, သဗ္ဗေ သန္တာပါ, သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ အရဟာ ဣမေဟိ ဓောနေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ ဥပေတော သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော၊ တသ္မာ အရဟာ ဓောနော။ သော ဓုတရာဂေါ ဓုတပါပေါ ဓုတကိလေသော ဓုတပရိဠာဟောတိ – ဓောနော။ ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေ။

ပကပ္ပိတာတိ ဒွေ ပကပ္ပနာ – တဏှာပကပ္ပနာ စ ဒိဋ္ဌိပကပ္ပနာ စ…ပေ… အယံ တဏှာပကပ္ပနာ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပကပ္ပနာ။ ဘဝါဘဝေသူတိ ဘဝါဘဝေ ကမ္မဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ကာမဘဝေ, ကမ္မဘဝေ ကာမဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ရူပဘဝေ, ကမ္မဘဝေ ရူပဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ အရူပဘဝေ, ကမ္မဘဝေ အရူပဘဝေ ပုနဗ္ဘဝေ ပုနပ္ပုနဘဝေ ပုနပ္ပုနဂတိယာ ပုနပ္ပုနဥပပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနပဋိသန္ဓိယာ ပုနပ္ပုနအတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ။ ဓောနဿ ဟိ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ ပကပ္ပိတာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝါဘဝေသူတိ ဓောနဿ ကုဟိဉ္စိ လောကေ ဘဝါဘဝေသု စ ကပ္ပိတာ ပကပ္ပိတာ အဘိသင်္ခတာ သဏ္ဌပိတာ ဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – ဓောနဿ ဟိ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ ပကပ္ပိတာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝါဘဝေသု။

မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ဓောနောတိ။ မာယာ ဝုစ္စတိ ဝဉ္စနိကာ စရိယာ။ ဣဓေကစ္စော ကာယေန ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဝါစာယ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, မနသာ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ တဿ ပဋိစ္ဆာဒနဟေတု ပါပိကံ ဣစ္ဆံ ပဏိဒဟတိ – ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ဣစ္ဆတိ, ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ သင်္ကပ္ပေတိ, ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ဝါစံ ဘာသတိ, ‘‘မာ မံ ဇညာ’’တိ ကာယေန ပရက္ကမတိ။ ယာ ဧဝရူပါ မာယာ မာယာဝိတာ အစ္စသရာ ဝဉ္စနာ နိကတိ နိကိရဏာ ပရိဟရဏာ ဂူဟနာ ပရိဂူဟနာ ဆာဒနာ ပရိစ္ဆာဒနာ အနုတ္တာနိကမ္မံ အနာဝိကမ္မံ ဝေါစ္ဆာဒနာ ပါပကိရိယာ, အယံ ဝုစ္စတိ မာယာ။

မာနောတိ ဧကဝိဓေန မာနော – ယာ စိတ္တဿ ဥန္နတိ [ဥဏ္ဏတိ (သျာ။ က။)]။ ဒုဝိဓေန မာနော – အတ္တုက္ကံသနမာနော, ပရဝမ္ဘနမာနော။ တိဝိဓေန မာနော – ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘သဒိသောဟမသ္မီ’’တိ မာနော, ‘‘ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ မာနော။ စတုဗ္ဗိဓေန မာနော – လာဘေန မာနံ ဇနေတိ, ယသေန မာနံ ဇနေတိ, ပသံသာယ မာနံ ဇနေတိ, သုခေန မာနံ ဇနေတိ။ ပဉ္စဝိဓေန မာနော – ‘‘လာဘိမှိ မနာပိကာနံ ရူပါန’’န္တိ မာနံ ဇနေတိ, ‘‘လာဘိမှိ မနာပိကာနံ သဒ္ဒါနံ…ပေ… ဂန္ဓာနံ… ရသာနံ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗာန’’န္တိ မာနံ ဇနေတိ။ ဆဗ္ဗိဓေန မာနော – စက္ခုသမ္ပဒါယ မာနံ ဇနေတိ, သောတသမ္ပဒါယ… ဃာနသမ္ပဒါယ… ဇိဝှါသမ္ပဒါယ… ကာယသမ္ပဒါယ… မနောသမ္ပဒါယ မာနံ ဇနေတိ။ သတ္တဝိဓေန မာနော – မာနော, အတိမာနော, မာနာတိမာနော, ဩမာနော, အဓိမာနော, အသ္မိမာနော, မိစ္ဆာမာနော။ အဋ္ဌဝိဓေန မာနော – လာဘေန မာနံ ဇနေတိ, အလာဘေန ဩမာနံ ဇနေတိ, ယသေန မာနံ ဇနေတိ, အယသေန ဩမာနံ ဇနေတိ, ပသံသာယ မာနံ ဇနေတိ, နိန္ဒာယ ဩမာနံ ဇနေတိ, သုခေန မာနံ ဇနေတိ, ဒုက္ခေန ဩမာနံ ဇနေတိ။ နဝဝိဓေန မာနော – သေယျဿ သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော, သေယျဿ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော, သေယျဿ ဟီနောဟမသ္မီတိ မာနော, သဒိသဿ သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော, သဒိသဿ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော, သဒိသဿ ဟီနောဟမသ္မီတိ မာနော, ဟီနဿ သေယျောဟမသ္မီတိ မာနော, ဟီနဿ သဒိသောဟမသ္မီတိ မာနော, ဟီနဿ ဟီနောဟမသ္မီတိ မာနော။ ဒသဝိဓေန မာနော – ဣဓေကစ္စော မာနံ ဇနေတိ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာ။ ယော ဧဝရူပေါ မာနော မညနာ မညိတတ္တံ ဥန္နတိ ဥန္နာမော [ဥဏ္ဏမော (သျာ။ က။)] ဓဇော သမ္ပဂ္ဂါဟော ကေတုကမျတာ စိတ္တဿ – အယံ ဝုစ္စတိ မာနော။ မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ဓောနောတိ။ ဓောနော မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ဓောနော။

သ ကေန ဂစ္ဆေယျ အနူပယော သောတိ။ ဥပယာတိ ဒွေ ဥပယာ – တဏှူပယော စ ဒိဋ္ဌူပယော စ…ပေ… အယံ တဏှူပယော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌူပယော။ တဿ တဏှူပယော ပဟီနော, ဒိဋ္ဌူပယော ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှူပယဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌူပယဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ အနူပယော ပုဂ္ဂလော ကေန ရာဂေန ဂစ္ဆေယျ, ကေန ဒေါသေန ဂစ္ဆေယျ, ကေန မောဟေန ဂစ္ဆေယျ, ကေန မာနေန ဂစ္ဆေယျ, ကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဂစ္ဆေယျ, ကေန ဥဒ္ဓစ္စေန ဂစ္ဆေယျ, ကာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဂစ္ဆေယျ, ကေဟိ အနုသယေဟိ ဂစ္ဆေယျ – ရတ္တောတိ ဝါ ဒုဋ္ဌောတိ ဝါ မူဠှောတိ ဝါ ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝါ ပရာမဋ္ဌောတိ ဝါ ဝိက္ခေပဂတောတိ ဝါ အနိဋ္ဌင်္ဂတောတိ ဝါ ထာမဂတောတိ ဝါ။ တေ အဘိသင်္ခါရာ ပဟီနာ။ အဘိသင်္ခါရာနံ ပဟီနတ္တာ ဂတိယော ကေန ဂစ္ဆေယျ – နေရယိကောတိ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိကောတိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယိကောတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ ဒေဝေါတိ ဝါ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ။ သော ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော နတ္ထိ ကာရဏံ နတ္ထိ, ယေန ဂစ္ဆေယျာတိ – သ ကေန ဂစ္ဆေယျ အနူပယော သော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဓောနဿ ဟိ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ, ပကပ္ပိတာ ဒိဋ္ဌိ ဘဝါဘဝေသု၊

မာယဉ္စ မာနဉ္စ ပဟာယ ဓောနော, သ ကေန ဂစ္ဆေယျ အနူပယော သော’’တိ။

၂၂။ ဥပယော ဟိ ဓမ္မေသု ဥပေတိ ဝါဒံ, အနူပယံ ကေန ကထံ ဝဒေယျ၊

အတ္တာ နိရတ္တာ န ဟိ တဿ အတ္ထိ, အဓောသိ သော ဒိဋ္ဌိမိဓေဝ သဗ္ဗံ။

ဥပယော ဟိ ဓမ္မေသု ဥပေတိ ဝါဒန္တိ။ ဥပယာတိ ဒွေ ဥပယာ – တဏှူပယော စ ဒိဋ္ဌူပယော စ…ပေ… အယံ တဏှူပယော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌူပယော။ တဿ တဏှူပယော အပ္ပဟီနော, ဒိဋ္ဌူပယော အပ္ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှူပယဿ အပ္ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌူပယဿ အပ္ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ ဓမ္မေသု ဝါဒံ ဥပေတိ – ရတ္တောတိ ဝါ ဒုဋ္ဌောတိ ဝါ မူဠှောတိ ဝါ ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝါ ပရာမဋ္ဌောတိ ဝါ ဝိက္ခေပဂတောတိ ဝါ အနိဋ္ဌင်္ဂတောတိ ဝါ ထာမဂတောတိ ဝါ။ တေ အဘိသင်္ခါရာ အပ္ပဟီနာ။ အဘိသင်္ခါရာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ ဂတိယာ ဝါဒံ ဥပေတိ။ နေရယိကောတိ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိကောတိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယိကောတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ ဒေဝေါတိ ဝါ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ ဝါဒံ ဥပေတိ ဥပဂစ္ဆတိ ဂဏှာတိ ပရာမသတိ အဘိနိဝိသတီတိ – ဥပယော ဟိ ဓမ္မေသု ဥပေတိ ဝါဒံ။

အနူပယံ ကေန ကထံ ဝဒေယျာတိ။ ဥပယာတိ ဒွေ ဥပယာ – တဏှူပယော စ ဒိဋ္ဌူပယော စ…ပေ… အယံ တဏှူပယော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌူပယော။ တဿ တဏှူပယော ပဟီနော, ဒိဋ္ဌူပယော ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှူပယဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌူပယဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ အနူပယံ ပုဂ္ဂလံ ကေန ရာဂေန ဝဒေယျ, ကေန ဒေါသေန ဝဒေယျ, ကေန မောဟေန ဝဒေယျ, ကေန မာနေန ဝဒေယျ, ကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝဒေယျ, ကေန ဥဒ္ဓစ္စေန ဝဒေယျ, ကာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ဝဒေယျ, ကေဟိ အနုသယေဟိ ဝဒေယျ – ရတ္တောတိ ဝါ ဒုဋ္ဌောတိ ဝါ မူဠှောတိ ဝါ ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝါ ပရာမဋ္ဌောတိ ဝါ ဝိက္ခေပဂတောတိ ဝါ အနိဋ္ဌင်္ဂတောတိ ဝါ ထာမဂတောတိ ဝါ။ တေ အဘိသင်္ခါရာ ပဟီနာ။ အဘိသင်္ခါရာနံ ပဟီနတ္တာ ဂတိယော ကေန ဝဒေယျ – နေရယိကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ။ သော ဟေတု နတ္ထိ, ပစ္စယော နတ္ထိ, ကာရဏံ နတ္ထိ, ယေန ဝဒေယျ ကထေယျ ဘဏေယျ ဒီပယေယျ ဝေါဟရေယျာတိ – အနူပယံ ကေန ကထံ ဝဒေယျ။

အတ္တာ နိရတ္တာ န ဟိ တဿ အတ္ထီတိ။ အတ္တာတိ အတ္တာနုဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ။ နိရတ္တာတိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ။ အတ္တာတိ ဂဟိတံ နတ္ထိ။ နိရတ္တာတိ မုဉ္စိတဗ္ဗံ နတ္ထိ။ ယဿတ္ထိ ဂဟိတံ, တဿတ္ထိ မုဉ္စိတဗ္ဗံ၊ ယဿတ္ထိ မုဉ္စိတဗ္ဗံ, တဿတ္ထိ ဂဟိတံ။ ဂဟဏံ မုဉ္စနာ သမတိက္ကန္တော အရဟာ ဗုဒ္ဓိပရိဟာနိဝီတိဝတ္တော။ သော ဝုဋ္ဌဝါသော စိဏ္ဏစရဏော ဂတဒ္ဓေါ ဂတဒိသော ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – အတ္တာ နိရတ္တာ န ဟိ တဿ အတ္ထိ။

အဓောသိ သော ဒိဋ္ဌိမိဓေဝ သဗ္ဗန္တိ တဿ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီနာနိ သမုစ္ဆိန္နာနိ ဝူပသန္တာနိ ပဋိပဿဒ္ဓါနိ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာနိ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာနိ။ သော သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂတံ ဣဓေဝ အဓောသိ ဓုနိ သန္ဓုနိ နိဒ္ဓုနိ ပဇဟိ ဝိနောဒေသိ ဗျန္တိံ အကာသိ အနဘာဝံ ဂမေသီတိ – အဓောသိ သော ဒိဋ္ဌိမိဓေဝ သဗ္ဗံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဥပယော ဟိ ဓမ္မေသု ဥပေတိ ဝါဒံ, အနူပယံ ကေန ကထံ ဝဒေယျ၊

အတ္တာ နိရတ္တာ န ဟိ တဿ အတ္ထိ, အဓောသိ သော ဒိဋ္ဌိမိဓေဝ သဗ္ဗ’’န္တိ။

ဒုဋ္ဌဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော တတိယော။

၄။ သုဒ္ဓဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ သုဒ္ဓဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၂၃။ ပဿာမိ သုဒ္ဓံ ပရမံ အရောဂံ, ဒိဋ္ဌေန သံသုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတိ၊

ဧဝါဘိဇာနံ ပရမန္တိ ဉတွာ, သုဒ္ဓါနုပဿီတိ ပစ္စေတိ ဉာဏံ။

ပဿာမိ သုဒ္ဓံ ပရမံ အရောဂန္တိ။ ပဿာမိ သုဒ္ဓန္တိ ပဿာမိ သုဒ္ဓံ, ဒက္ခာမိ သုဒ္ဓံ, ဩလောကေမိ သုဒ္ဓံ, နိဇ္ဈာယာမိ သုဒ္ဓံ, ဥပပရိက္ခာမိ သုဒ္ဓံ။ ပရမံ အရောဂန္တိ ပရမံ အာရောဂျပ္ပတ္တံ တာဏပ္ပတ္တံ လေဏပ္ပတ္တံ သရဏပ္ပတ္တံ အဘယပ္ပတ္တံ အစ္စုတပ္ပတ္တံ အမတပ္ပတ္တံ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တန္တိ – ပဿာမိ သုဒ္ဓံ ပရမံ အရောဂံ။

ဒိဋ္ဌေန သံသုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတီတိ။ စက္ခုဝိညာဏံ [စက္ခုဝိညာဏေန (သီ။ သျာ။)] ရူပဒဿနေန နရဿ သုဒ္ဓိ ဝိသုဒ္ဓိ ပရိသုဒ္ဓိ, မုတ္တိ ဝိမုတ္တိ ပရိမုတ္တိ ဟောတိ, နရော သုဇ္ဈတိ ဝိသုဇ္ဈတိ ပရိသုဇ္ဈတိ, မုစ္စတိ ဝိမုစ္စတိ ပရိမုစ္စတီတိ – ဒိဋ္ဌေန သံသုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတိ။

ဧဝါဘိဇာနံ ပရမန္တိ ဉတွာတိ။ ဧဝံ အဘိဇာနန္တော အာဇာနန္တော ဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇာနန္တော ပဋိဝိဇ္ဈန္တော။ ‘‘ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရ’’န္တိ ဉတွာ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ဧဝါဘိဇာနံ ပရမန္တိ ဉတွာ။

သုဒ္ဓါနုပဿီတိ ပစ္စေတိ ဉာဏန္တိ။ ယော သုဒ္ဓံ ပဿတိ, သော သုဒ္ဓါနုပဿီ, ပစ္စေတိ ဉာဏန္တိ စက္ခုဝိညာဏံ ရူပဒဿနေန ဉာဏန္တိ ပစ္စေတိ, မဂ္ဂေါတိ ပစ္စေတိ, ပထောတိ ပစ္စေတိ, နိယျာနန္တိ ပစ္စေတီတိ – သုဒ္ဓါနုပဿီ ပစ္စေတိ ဉာဏံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပဿာမိ သုဒ္ဓံ ပရမံ အရောဂံ, ဒိဋ္ဌေန သံသုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတိ၊

ဧဝါဘိဇာနံ ပရမန္တိ ဉတွာ, သုဒ္ဓါနုပဿီတိ ပစ္စေတိ ဉာဏ’’န္တိ။

၂၄။ ဒိဋ္ဌေန စေ သုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတိ, ဉာဏေန ဝါ သော ပဇဟာတိ ဒုက္ခံ၊

အညေန သော သုဇ္ဈတိ သောပဓီကော, ဒိဋ္ဌီ ဟိ နံ ပါဝ တထာ ဝဒါနံ။

ဒိဋ္ဌေန စေ သုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတီတိ။ စက္ခုဝိညာဏံ ရူပဒဿနေန စေ နရဿ သုဒ္ဓိ ဝိသုဒ္ဓိ ပရိသုဒ္ဓိ, မုတ္တိ ဝိမုတ္တိ ပရိမုတ္တိ ဟောတိ, နရော သုဇ္ဈတိ ဝိသုဇ္ဈတိ ပရိသုဇ္ဈတိ, မုစ္စတိ ဝိမုစ္စတိ ပရိမုစ္စတီတိ – ဒိဋ္ဌေန စေ သုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတိ။

ဉာဏေန ဝါ သော ပဇဟာတိ ဒုက္ခန္တိ စက္ခုဝိညာဏံ ရူပဒဿနေန စေ နရော ဇာတိဒုက္ခံ ပဇဟတိ, ဇရာဒုက္ခံ ပဇဟတိ, ဗျာဓိဒုက္ခံ ပဇဟတိ, မရဏဒုက္ခံ ပဇဟတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသဒုက္ခံ ပဇဟတီတိ – ဉာဏေန ဝါ သော ပဇဟာတိ ဒုက္ခံ။

အညေန သော သုဇ္ဈတိ သောပဓီကောတိ။ အညေန အသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန မိစ္ဆာပဋိပဒါယ အနိယျာနိကပထေန အညတြ သတိပဋ္ဌာနေဟိ အညတြ သမ္မပ္ပဓာနေဟိ အညတြ ဣဒ္ဓိပါဒေဟိ အညတြ ဣန္ဒြိယေဟိ အညတြ ဗလေဟိ အညတြ ဗောဇ္ဈင်္ဂေဟိ အညတြ အရိယာ အဋ္ဌင်္ဂိကာ မဂ္ဂါ နရော သုဇ္ဈတိ ဝိသုဇ္ဈတိ ပရိသုဇ္ဈတိ, မုစ္စတိ ဝိမုစ္စတိ ပရိမုစ္စတိ။ သောပဓီကောတိ သရာဂေါ သဒေါသော သမောဟော သမာနော သတဏှော သဒိဋ္ဌိ သကိလေသော သဥပါဒါနောတိ – အညေန သော သုဇ္ဈတိ သောပဓီကော။

ဒိဋ္ဌီ ဟိ နံ ပါဝ တထာ ဝဒါနန္တိ။ သာဝ ဒိဋ္ဌိ တံ ပုဂ္ဂလံ ပါဝဒတိ – ဣတိ ဝါယံ ပုဂ္ဂလော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကော ဝိပရီတဒဿနော။ တထာ ဝဒါနန္တိ တထာ ဝဒန္တံ ကထေန္တံ ဘဏန္တံ ဒီပယန္တံ ဝေါဟရန္တံ။ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ တထာ ဝဒန္တံ ကထေန္တံ ဘဏန္တံ ဒီပယန္တံ ဝေါဟရန္တံ။ ‘‘အသဿတော လောကော…ပေ… အန္တဝါ လောကော… အနန္တဝါ လောကော… တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ… အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ… ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ တထာ ဝဒန္တံ ကထေန္တံ ဘဏန္တံ ဒီပယန္တံ ဝေါဟရန္တန္တိ – ဒိဋ္ဌီ ဟိ နံ ပါဝ တထာ ဝဒါနံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒိဋ္ဌေန စေ သုဒ္ဓိ နရဿ ဟောတိ, ဉာဏေန ဝါ သော ပဇဟာတိ ဒုက္ခံ၊

အညေန သော သုဇ္ဈတိ သောပဓီကော, ဒိဋ္ဌီ ဟိ နံ ပါဝ တထာ ဝဒါန’’န္တိ။

၂၅။ န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟ, ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါ၊

ပုညေ စ ပါပေ စ အနူပလိတ္တော, အတ္တဉ္ဇဟော နယိဓ ပကုဗ္ဗမာနော။

န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟ ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါတိ။ နာတိ ပဋိက္ခေပေါ။ ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဗာဟိတာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဗာဟိတော ဟောတိ, ရာဂေါ ဗာဟိတော ဟောတိ, ဒေါသော ဗာဟိတော ဟောတိ, မောဟော ဗာဟိတော ဟောတိ, မာနော ဗာဟိတော ဟောတိ။ ဗာဟိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ဗာဟိတွာ သဗ္ဗပါပကာနိ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

ဝိမလော သာဓုသမာဟိတော ဌိတတ္တော၊

သံသာရမတိစ္စ ကေဝလီ သော, အသိတော [အနိဿိတော (သျာ။)] တာဒိ ပဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာ။

န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟာတိ။ ဗြာဟ္မဏော အညေန အသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန မိစ္ဆာပဋိပဒါယ အနိယျာနိကပထေန အညတြ သတိပဋ္ဌာနေဟိ အညတြ သမ္မပ္ပဓာနေဟိ အညတြ ဣဒ္ဓိပါဒေဟိ အညတြ ဣန္ဒြိယေဟိ အညတြ ဗလေဟိ အညတြ ဗောဇ္ဈင်္ဂေဟိ အညတြ အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ, မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ, နာဟ န ကထေတိ န ဘဏတိ န ဒီပယတိ န ဝေါဟရတီတိ – န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟ။

ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါတိ။ သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌိသုဒ္ဓိကာ။ တေ ဧကစ္စာနံ ရူပါနံ ဒဿနံ မင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ, ဧကစ္စာနံ ရူပါနံ ဒဿနံ အမင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ။ ကတမေသံ ရူပါနံ ဒဿနံ မင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ? တေ ကာလတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ အဘိမင်္ဂလဂတာနိ ရူပါနိ ပဿန္တိ – စာဋကသကုဏံ [ဝါတသကုဏံ (သျာ။), စာပသကုဏံ (က။)] ပဿန္တိ, ဖုဿဝေဠုဝလဋ္ဌိံ ပဿန္တိ, ဂဗ္ဘိနိတ္ထိံ ပဿန္တိ, ကုမာရကံ ခန္ဓေ အာရောပေတွာ ဂစ္ဆန္တံ ပဿန္တိ, ပုဏ္ဏဃဋံ ပဿန္တိ, ရောဟိတမစ္ဆံ ပဿန္တိ, အာဇညံ ပဿန္တိ, အာဇညရထံ ပဿန္တိ, ဥသဘံ ပဿန္တိ, ဂေါကပိလံ ပဿန္တိ။ ဧဝရူပါနံ ရူပါနံ ဒဿနံ မင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ။ ကတမေသံ ရူပါနံ ဒဿနံ အမင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ? ပလာလပုဉ္ဇံ ပဿန္တိ, တက္ကဃဋံ ပဿန္တိ, ရိတ္တဃဋံ ပဿန္တိ, နဋံ ပဿန္တိ, နဂ္ဂသမဏကံ ပဿန္တိ, ခရံ ပဿန္တိ, ခရယာနံ ပဿန္တိ, ဧကယုတ္တယာနံ ပဿန္တိ, ကာဏံ ပဿန္တိ, ကုဏိံ ပဿန္တိ, ခဉ္ဇံ ပဿန္တိ, ပက္ခဟတံ [ပက္ခပါဒံ (က။)] ပဿန္တိ, ဇိဏ္ဏကံ ပဿန္တိ, ဗျာဓိကံ [ဗျာဓိတံ (သီ။)] ပဿန္တိ။ ဧဝရူပါနံ ရူပါနံ ဒဿနံ အမင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ။ ဣမေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌိသုဒ္ဓိကာ။ တေ ဒိဋ္ဌေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပစ္စေန္တိ။

သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သုတသုဒ္ဓိကာ။ တေ ဧကစ္စာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနံ မင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ, ဧကစ္စာနံ သဒ္ဒါနံ သဝနံ အမင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ။ ကတမေသံ သဒ္ဒါနံ သဝနံ မင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ? တေ ကာလတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ အဘိမင်္ဂလဂတာနိ သဒ္ဒါနိ သုဏန္တိ – ဝဍ္ဎာတိ ဝါ ဝဍ္ဎမာနာတိ ဝါ ပုဏ္ဏာတိ ဝါ ဖုဿာတိ ဝါ အသောကာတိ ဝါ သုမနာတိ ဝါ သုနက္ခတ္တာတိ ဝါ သုမင်္ဂလာတိ ဝါ သိရီတိ ဝါ သိရီဝဍ္ဎာတိ ဝါ။ ဧဝရူပါနံ သဒ္ဒါနံ သဝနံ မင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ။ ကတမေသံ သဒ္ဒါနံ သဝနံ အမင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ? ကာဏောတိ ဝါ ကုဏီတိ ဝါ ခဉ္ဇောတိ ဝါ ပက္ခဟတောတိ ဝါ ဇိဏ္ဏကောတိ ဝါ ဗျာဓိကောတိ ဝါ မတောတိ ဝါ ဆိန္ဒန္တိ ဝါ ဘိန္ဒန္တိ ဝါ ဒဍ္ဎန္တိ ဝါ နဋ္ဌန္တိ ဝါ နတ္ထီတိ ဝါ။ ဧဝရူပါနံ သဒ္ဒါနံ သဝနံ အမင်္ဂလံ ပစ္စေန္တိ။ ဣမေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သုတသုဒ္ဓိကာ။ တေ သုတေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပစ္စေန္တိ။

သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလသုဒ္ဓိကာ။ တေ သီလမတ္တေန သံယမမတ္တေန သံဝရမတ္တေန အဝီတိက္ကမမတ္တေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပစ္စေန္တိ။ သမဏောမုဏ္ဍိကာပုတ္တော [သမဏော မဏ္ဍိကာပုတ္တော (သီ။), သမဏမုဏ္ဍိကာပုတ္တော (သျာ။)] ဧဝမာဟ – ‘‘စတူဟိ ခေါ အဟံ, ဂဟပတိ [ထပတိ (သီ။ သျာ။) ဧဝမုပရိပိ], ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညာပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပ္ပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဇံ။ ကတမေဟိ စတူဟိ? ဣဓ, ဂဟပတိ, န ကာယေန ပါပကံ ကမ္မံ ကရောတိ, န ပါပကံ ဝါစံ ဘာသတိ, န ပါပကံ သင်္ကပ္ပံ သင်္ကပ္ပတိ, န ပါပကံ အာဇီဝံ အာဇီဝတိ။ ဣမေဟိ ခေါ အဟံ, ဂဟပတိ, စတူဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတံ ပုရိသပုဂ္ဂလံ ပညာပေမိ သမ္ပန္နကုသလံ ပရမကုသလံ ဥတ္တမပတ္တိပ္ပတ္တံ သမဏံ အယောဇ္ဇံ’’။ ဧဝမေဝ သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ သီလသုဒ္ဓိကာ, တေ သီလမတ္တေန သံယမမတ္တေန သံဝရမတ္တေန အဝီတိက္ကမမတ္တေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပစ္စေန္တိ။

သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝတသုဒ္ဓိကာ။ တေ ဟတ္ထိဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, အဿဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဂေါဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ကုက္ကုရဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ကာကဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဝါသုဒေဝဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဗလဒေဝဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ပုဏ္ဏဘဒ္ဒဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, မဏိဘဒ္ဒဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, အဂ္ဂိဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, နာဂဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, သုပဏ္ဏဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ယက္ခဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, အသုရဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဂန္ဓဗ္ဗဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, မဟာရာဇဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, စန္ဒဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, သူရိယဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဣန္ဒဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဗြဟ္မဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဒေဝဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ, ဒိသာဝတိကာ ဝါ ဟောန္တိ။ ဣမေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဝတသုဒ္ဓိကာ။ တေ ဝတေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပစ္စေန္တိ။

သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မုတသုဒ္ဓိကာ။ တေ ကာလတော ဥဋ္ဌဟိတွာ ပထဝိံ အာမသန္တိ, ဟရိတံ အာမသန္တိ, ဂေါမယံ အာမသန္တိ, ကစ္ဆပံ အာမသန္တိ, ဖာလံ အက္ကမန္တိ, တိလဝါဟံ အာမသန္တိ, ဖုဿတိလံ ခါဒန္တိ, ဖုဿတေလံ မက္ခေန္တိ, ဖုဿဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒန္တိ, ဖုဿမတ္တိကာယ နှာယန္တိ, ဖုဿသာဋကံ နိဝါသေန္တိ, ဖုဿဝေဌနံ ဝေဌေန္တိ။ ဣမေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏာ မုတသုဒ္ဓိကာ။ တေ မုတေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ပစ္စေန္တိ။ န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟ။

ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါတိ။ ဗြာဟ္မဏော ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယာပိ သုဒ္ဓိံ နာဟ, သုတသုဒ္ဓိယာပိ သုဒ္ဓိံ နာဟ, သီလသုဒ္ဓိယာပိ သုဒ္ဓိံ နာဟ, ဝတသုဒ္ဓိယာပိ သုဒ္ဓိံ နာဟ, မုတသုဒ္ဓိယာပိ သုဒ္ဓိံ နာဟ န ကထေတိ န ဘဏတိ န ဒီပယတိ န ဝေါဟရတီတိ – န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟ ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါ။

ပုညေ စ ပါပေ စ အနူပလိတ္တောတိ။ ပုညံ ဝုစ္စတိ ယံ ကိဉ္စိ တေဓာတုကံ ကုသလာဘိသင်္ခါရံ, အပုညံ ဝုစ္စတိ သဗ္ဗံ အကုသလံ။ ယတော ပုညာဘိသင်္ခါရော စ အပုညာဘိသင်္ခါရော စ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရော စ ပဟီနာ ဟောန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ၊ ဧတ္တာဝတာ ပုညေ စ ပါပေ စ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တော အပလိတ္တော အနူပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – ပုညေ စ ပါပေ စ အနူပလိတ္တော။

အတ္တဉ္ဇဟော နယိဓ ပကုဗ္ဗမာနောတိ။ အတ္တဉ္ဇဟောတိ အတ္တဒိဋ္ဌိဇဟော။ အတ္တဉ္ဇဟောတိ ဂါဟံ ဇဟော [ဂါဟဇဟော (သီ။ သျာ။), အတ္တဂါဟံ ဇဟော (က။)]။ အတ္တဉ္ဇဟောတိ တဏှာဝသေန ဒိဋ္ဌိဝသေန ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ, သဗ္ဗံ တံ စတ္တံ ဟောတိ ဝန္တံ မုတ္တံ ပဟီနံ ပဋိနိဿဋ္ဌံ။ နယိဓ ပကုဗ္ဗမာနောတိ ပုညာဘိသင်္ခါရံ ဝါ အပုညာဘိသင်္ခါရံ ဝါ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါရံ ဝါ အပကုဗ္ဗမာနော အဇနယမာနော အသဉ္ဇနယမာနော အနိဗ္ဗတ္တယမာနော အနဘိနိဗ္ဗတ္တယမာနောတိ – အတ္တဉ္ဇဟော နယိဓ ပကုဗ္ဗမာနော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘န ဗြာဟ္မဏော အညတော သုဒ္ဓိမာဟ, ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါ၊

ပုညေ စ ပါပေ စ အနူပလိတ္တော, အတ္တဉ္ဇဟော နယိဓ ပကုဗ္ဗမာနော’’တိ။

၂၆။ ပုရိမံ ပဟာယ အပရံ သိတာသေ, ဧဇာနုဂါ တေ န တရန္တိ သင်္ဂံ၊

တေ ဥဂ္ဂဟာယန္တိ နိရဿဇန္တိ, ကပီဝ သာခံ ပမုဉ္စံ [ပမုခံ (သီ။ သျာ။)] ဂဟာယ။

ပုရိမံ ပဟာယ အပရံ သိတာသေတိ။ ပုရိမံ သတ္ထာရံ ပဟာယ ပရံ သတ္ထာရံ နိဿိတာ၊ ပုရိမံ ဓမ္မက္ခာနံ ပဟာယ အပရံ ဓမ္မက္ခာနံ နိဿိတာ၊ ပုရိမံ ဂဏံ ပဟာယ အပရံ ဂဏံ နိဿိတာ၊ ပုရိမံ ဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ အပရံ ဒိဋ္ဌိံ နိဿိတာ၊ ပုရိမံ ပဋိပဒံ ပဟာယ အပရံ ပဋိပဒံ နိဿိတာ၊ ပုရိမံ မဂ္ဂံ ပဟာယ အပရံ မဂ္ဂံ နိဿိတာ သန္နိဿိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ – ပုရိမံ ပဟာယ အပရံ သိတာသေ။

ဧဇာနုဂါ တေ န တရန္တိ သင်္ဂန္တိ။ ဧဇာ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ ဧဇာနုဂါတိ ဧဇာနုဂါ ဧဇာနုဂတာ ဧဇာနုသဋာ ဧဇာယ ပန္နာ ပတိတာ အဘိဘူတာ ပရိယာဒိန္နစိတ္တာ။ တေ န တရန္တိ သင်္ဂန္တိ ရာဂသင်္ဂံ ဒေါသသင်္ဂံ မောဟသင်္ဂံ မာနသင်္ဂံ ဒိဋ္ဌိသင်္ဂံ ကိလေသသင်္ဂံ ဒုစ္စရိတသင်္ဂံ န တရန္တိ န ဥတ္တရန္တိ န ပတရန္တိ န သမတိက္ကမန္တိ န ဝီတိဝတ္တန္တီတိ – ဧဇာနုဂါ တေ န တရန္တိ သင်္ဂံ။

တေ ဥဂ္ဂဟာယန္တိ နိရဿဇန္တီတိ သတ္ထာရံ ဂဏှန္တိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ သတ္ထာရံ ဂဏှန္တိ၊ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏှန္တိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏှန္တိ၊ ဂဏံ ဂဏှန္တိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ ဂဏံ ဂဏှန္တိ၊ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှန္တိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ ဒိဋ္ဌိံ ဂဏှန္တိ၊ ပဋိပဒံ ဂဏှန္တိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ ပဋိပဒံ ဂဏှန္တိ၊ မဂ္ဂံ ဂဏှန္တိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ မဂ္ဂံ ဂဏှန္တိ၊ ဂဏှန္တိ စ မုဉ္စန္တိ စ အာဒိယန္တိ စ နိရဿဇန္တိ စာတိ – တေ ဥဂ္ဂဟာယန္တိ နိရဿဇန္တိ။

ကပီဝ သာခံ ပမုဉ္စံ ဂဟာယာတိ။ ယထာ မက္ကဋော အရညေ ပဝနေ စရမာနော သာခံ ဂဏှာတိ, တံ မုဉ္စိတွာ အညံ သာခံ ဂဏှာတိ။ ဧဝမေဝ ပုထုသမဏဗြာဟ္မဏာ ပုထုဒိဋ္ဌိဂတာနိ ဂဏှန္တိ စ မုဉ္စန္တိ စ အာဒိယန္တိ စ နိရဿဇန္တိ စာတိ – ကပီဝ သာခံ ပမုဉ္စံ ဂဟာယ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပုရိမံ ပဟာယ အပရံ သိတာသေ, ဧဇာနုဂါ တေ န တရန္တိ သင်္ဂံ၊

တေ ဥဂ္ဂဟာယန္တိ နိရဿဇန္တိ, ကပီဝ သာခံ ပမုဉ္စံ ဂဟာယာ’’တိ။

၂၇။ သယံ သမာဒါယ ဝတာနိ ဇန္တု, ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ သညသတ္တော၊

ဝိဒွါ စ ဝေဒေဟိ သမေစ္စ ဓမ္မံ, န ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ ဘူရိပညော။

သယံ သမာဒါယ ဝတာနိ ဇန္တူတိ။ သယံ သမာဒါယာတိ သာမံ သမာဒါယ။ ဝတာနီတိ ဟတ္ထိဝတံ ဝါ အဿဝတံ ဝါ ဂေါဝတံ ဝါ ကုက္ကူရဝတံ ဝါ ကာကဝတံ ဝါ ဝါသုဒေဝဝတံ ဝါ ဗလဒေဝဝတံ ဝါ ပုဏ္ဏဘဒ္ဒဝတံ ဝါ မဏိဘဒ္ဒဝတံ ဝါ အဂ္ဂိဝတံ ဝါ နာဂဝတံ ဝါ သုပဏ္ဏဝတံ ဝါ ယက္ခဝတံ ဝါ အသုရဝတံ ဝါ…ပေ… ဒိသာဝတံ ဝါ အာဒါယ သမာဒါယ အာဒိယိတွာ သမာဒိယိတွာ ဂဏှိတွာ ပရာမသိတွာ အဘိနိဝိသိတွာ။ ဇန္တူတိ သတ္တော နရော …ပေ… မနုဇောတိ – သယံ သမာဒါယ ဝတာနိ ဇန္တု။

ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ သညသတ္တောတိ သတ္ထာရတော သတ္ထာရံ ဂစ္ဆတိ၊ ဓမ္မက္ခာနတော ဓမ္မက္ခာနံ ဂစ္ဆတိ၊ ဂဏတော ဂဏံ ဂစ္ဆတိ၊ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဋိပဒါယ ပဋိပဒံ ဂစ္ဆတိ၊ မဂ္ဂတော မဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ။ သညသတ္တောတိ ကာမသညာယ ဗျာပါဒသညာယ ဝိဟိံသာသညာယ ဒိဋ္ဌိသညာယ သတ္တော ဝိသတ္တော အာသတ္တော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါ။ ယထာ ဘိတ္တိခိလေ ဝါ နာဂဒန္တေ ဝါ ဘဏ္ဍံ သတ္တံ ဝိသတ္တံ အာသတ္တံ လဂ္ဂံ လဂ္ဂိတံ ပလိဗုဒ္ဓံ, ဧဝမေဝ ကာမသညာယ ဗျာပါဒသညာယ ဝိဟိံသာသညာယ ဒိဋ္ဌိသညာယ သတ္တော ဝိသတ္တော အာသတ္တော လဂ္ဂေါ လဂ္ဂိတော ပလိဗုဒ္ဓေါတိ – ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ သညသတ္တော။

ဝိဒွါ စ ဝေဒေဟိ သမေစ္စ ဓမ္မန္တိ။ ဝိဒွါတိ ဝိဒွါ ဝိဇ္ဇာဂတော ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီ။ ဝေဒေဟီတိ ဝေဒါ ဝုစ္စန္တိ စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏံ ပညာ ပညိန္ဒြိယံ ပညာဗလံ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ဝီမံသာ ဝိပဿနာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ တေဟိ ဝေဒေဟိ ဇာတိဇရာမရဏဿ အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော, ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော, ပရိယန္တဂတော ပရိယန္တပ္ပတ္တော, ဝေါသာနဂတော ဝေါသာနပ္ပတ္တော, တာဏဂတော တာဏပ္ပတ္တော, လေဏဂတော လေဏပ္ပတ္တော, သရဏဂတော သရဏပ္ပတ္တော, အဘယဂတော အဘယပ္ပတ္တော, အစ္စုတဂတော အစ္စုတပ္ပတ္တော, အမတဂတော အမတပ္ပတ္တော, နိဗ္ဗာနဂတော နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တော။ ဝေဒါနံ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ, ဝေဒေဟိ ဝါ အန္တဂတောတိ ဝေဒဂူ, သတ္တန္နံ ဝါ ဓမ္မာနံ ဝိဒိတတ္တာ ဝေဒဂူ။ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဝိဒိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိဒိတာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဝိဒိတော ဟောတိ, ရာဂေါ ဝိဒိတော ဟောတိ, ဒေါသော ဝိဒိတော ဟောတိ, မောဟော ဝိဒိတော ဟောတိ, မာနော ဝိဒိတော ဟောတိ, ဝိဒိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ သံကိလေသိကာ ပေါနောဘဝိကာ သဒရာ ဒုက္ခဝိပါကာ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏိယာ။

ဝေဒါနိ ဝိစေယျ ကေဝလာနိ, [သဘိယာတိ ဘဂဝါ]

သမဏာနံ ယာနီဓတ္ထိ [ယာနိပတ္ထိ (သီ။ သျာ။) သု။ နိ။ ၅၃၄] ဗြာဟ္မဏာနံ၊

သဗ္ဗဝေဒနာသု ဝီတရာဂေါ, သဗ္ဗံ ဝေဒမတိစ္စ ဝေဒဂူ သောတိ။

ဝိဒွါ စ ဝေဒေဟိ သမေစ္စ ဓမ္မန္တိ။ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ။ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏန္တိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပန္တိ…ပေ… နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတနန္တိ… သဠာယတနပစ္စယာ ဖဿောတိ… ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာတိ… ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာတိ… တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနန္တိ… ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါတိ… ဘဝပစ္စယာ ဇာတီတိ… ဇာတိပစ္စယာ ဇရာမရဏန္တိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရနိရောဓောတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ သင်္ခါရနိရောဓာ ဝိညာဏနိရောဓောတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ ဝိညာဏနိရောဓာ နာမရူပနိရောဓောတိ… နာမရူပနိရောဓာ သဠာယတနနိရောဓောတိ… သဠာယတနနိရောဓာ ဖဿနိရောဓောတိ… ဖဿနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓောတိ… ဝေဒနာနိရောဓာ တဏှာနိရောဓောတိ… တဏှာနိရောဓာ ဥပါဒါနနိရောဓောတိ… ဥပါဒါနနိရောဓာ ဘဝနိရောဓောတိ… ဘဝနိရောဓာ ဇာတိနိရောဓောတိ… ဇာတိနိရောဓာ ဇရာမရဏနိရောဓောတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ… အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ… အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ ဣမေ အာသဝါတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ အယံ အာသဝသမုဒယောတိ… အယံ အာသဝနိရောဓောတိ… အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ ဣမေ ဓမ္မာ အဘိညေယျာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ၊ ဣမေ ဓမ္မာ ပရိညေယျာတိ… ဣမေ ဓမ္မာ ပဟာတဗ္ဗာတိ… ဣမေ ဓမ္မာ ဘာဝေတဗ္ဗာတိ… ဣမေ ဓမ္မာ သစ္ဆိကာတဗ္ဗာတိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ။ ဆန္နံ ဖဿာယတနာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ။ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ။ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ သမုဒယဉ္စ အတ္ထင်္ဂမဉ္စ အဿာဒဉ္စ အာဒီနဝဉ္စ နိဿရဏဉ္စ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မံ။ ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ သမေစ္စ အဘိသမေစ္စ ဓမ္မန္တိ – ဝိဒွါ စ ဝေဒေဟိ သမေစ္စ ဓမ္မံ။

န ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ ဘူရိပညောတိ န သတ္ထာရတော သတ္ထာရံ ဂစ္ဆတိ, န ဓမ္မက္ခာနတော ဓမ္မက္ခာနံ ဂစ္ဆတိ, န ဂဏတော ဂဏံ ဂစ္ဆတိ, န ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိံ ဂစ္ဆတိ, န ပဋိပဒါယ ပဋိပဒံ ဂစ္ဆတိ, န မဂ္ဂတော မဂ္ဂံ ဂစ္ဆတိ။ ဘူရိပညောတိ ဘူရိပညော မဟာပညော ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော။ ဘူရိ ဝုစ္စတိ ပထဝီ။ တာယ ပထဝိသမာယ ပညာယ ဝိပုလာယ ဝိတ္ထတာယ သမန္နာဂတောတိ – န ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ ဘူရိပညော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သယံ သမာဒါယ ဝတာနိ ဇန္တု, ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ သညသတ္တော၊

ဝိဒွါ စ ဝေဒေဟိ သမေစ္စ ဓမ္မံ, န ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ ဘူရိပညော’’တိ။

၂၈။ သ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိသေနိဘူတော, ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ၊

တမေဝ ဒဿိံ ဝိဝဋံ စရန္တံ, ကေနီဓ လောကသ္မိ ဝိကပ္ပယေယျ။

သ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိသေနိဘူတော ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါတိ။ သေနာ ဝုစ္စတိ မာရသေနာ။ ကာယဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, ဝစီဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, မနောဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, ရာဂေါ မာရသေနာ, ဒေါသော မာရသေနာ, မောဟော မာရသေနာ, ကောဓော မာရသေနာ, ဥပနာဟော…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ မာရသေနာ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ, ဒုတိယာ အရတိ ဝုစ္စတိ၊

တတိယာ ခုပ္ပိပါသာ တေ, စတုတ္ထီ တဏှာ ဝုစ္စတိ။

‘‘ပဉ္စမီ ထိနမိဒ္ဓံ တေ, ဆဋ္ဌာ ဘီရူ ပဝုစ္စတိ၊

သတ္တမီ ဝိစိကိစ္ဆာ တေ, မက္ခော ထမ္ဘော တေ အဋ္ဌမော။

‘‘လာဘော သိလောကော သက္ကာရော, မိစ္ဆာလဒ္ဓေါ စ ယော ယသော၊

ယော စတ္တာနံ သမုက္ကံသေ, ပရေ စ အဝဇာနတိ။

‘‘ဧသာ နမုစိ တေ သေနာ, ကဏှဿာဘိပ္ပဟာရိနီ၊

န နံ အသုရော ဇိနာတိ, ဇေတွာဝ လဘတေ သုခ’’န္တိ။

ယတော စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ သဗ္ဗာ စ မာရသေနာ သဗ္ဗေ စ ပဋိသေနိကရာ ကိလေသာ ဇိတာ စ ပရာဇိတာ စ ဘဂ္ဂါ ဝိပ္ပလုဂ္ဂါ ပရမ္မုခါ, သော ဝုစ္စတိ ဝိသေနိဘူတော။ သော ဒိဋ္ဌေ ဝိသေနိဘူတော, သုတေ ဝိသေနိဘူတော, မုတေ ဝိသေနိဘူတော, ဝိညာတေ ဝိသေနိဘူတောတိ – သ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိသေနိဘူတော ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ။

တမေဝ ဒဿိံ ဝိဝဋံ စရန္တန္တိ။ တမေဝ သုဒ္ဓဒဿိံ ဝိသုဒ္ဓဒဿိံ ပရိသုဒ္ဓဒဿိံ ဝေါဒါတဒဿိံ ပရိယောဒါတဒဿိံ။ အထ ဝါ, သုဒ္ဓဒဿနံ ဝိသုဒ္ဓဒဿနံ ပရိသုဒ္ဓဒဿနံ ဝေါဒါတဒဿနံ ပရိယောဒါတဒဿနံ။ ဝိဝဋန္တိ တဏှာဆဒနံ ဒိဋ္ဌိဆဒနံ ကိလေသဆဒနံ ဒုစ္စရိတဆဒနံ အဝိဇ္ဇာဆဒနံ။ တာနိ ဆဒနာနိ ဝိဝဋာနိ ဟောန္တိ ဝိဒ္ဓံသိတာနိ ဥဂ္ဃါဋိတာနိ သမုဂ္ဃါဋိတာနိ ပဟီနာနိ သမုစ္ဆိန္နာနိ ဝူပသန္တာနိ ပဋိပဿဒ္ဓါနိ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာနိ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာနိ။ စရန္တန္တိ စရန္တံ ဝိစရန္တံ ဝိဟရန္တံ ဣရိယန္တံ ဝတ္တေန္တံ ပါလေန္တံ ယပေန္တံ ယာပေန္တန္တိ – တမေဝ ဒဿိံ ဝိဝဋံ စရန္တံ။

ကေနီဓ လောကသ္မိ ဝိကပ္ပယေယျာတိ။ ကပ္ပါတိ ဒွေ ကပ္ပါ – တဏှာကပ္ပေါ စ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာကပ္ပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ။ တဿ တဏှာကပ္ပေါ ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာကပ္ပဿ ပဟီနတ္တာ ဒိဋ္ဌိကပ္ပဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ ကေန ရာဂေန ကပ္ပေယျ, ကေန ဒေါသေန ကပ္ပေယျ, ကေန မောဟေန ကပ္ပေယျ, ကေန မာနေန ကပ္ပေယျ, ကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ကပ္ပေယျ, ကေန ဥဒ္ဓစ္စေန ကပ္ပေယျ, ကာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ကပ္ပေယျ, ကေဟိ အနုသယေဟိ ကပ္ပေယျ – ရတ္တောတိ ဝါ ဒုဋ္ဌောတိ ဝါ မူဠှောတိ ဝါ ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝါ ပရာမဋ္ဌောတိ ဝါ ဝိက္ခေပဂတောတိ ဝါ အနိဋ္ဌင်္ဂတောတိ ဝါ ထာမဂတောတိ ဝါ။ တေ အဘိသင်္ခါရာ ပဟီနာ။ အဘိသင်္ခါရာနံ ပဟီနတ္တာ ဂတိယော ကေန ကပ္ပေယျ – နေရယိကောတိ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိကောတိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယိကောတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ ဒေဝေါတိ ဝါ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ။ သော ဟေတု နတ္ထိ, ပစ္စယော နတ္ထိ, ကာရဏံ နတ္ထိ, ယေန ကပ္ပေယျ ဝိကပ္ပေယျ ဝိကပ္ပံ အာပဇ္ဇေယျ။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေ ဒေဝလောကေ ခန္ဓလောကေ ဓာတုလောကေ အာယတနလောကေတိ – ကေနီဓ လောကသ္မိံ ဝိကပ္ပယေယျ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဝိသေနိဘူတော, ယံ ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ၊

တမေဝ ဒဿိံ ဝိဝဋံ စရန္တံ, ကေနီဓ လောကသ္မိ ဝိကပ္ပယေယျာ’’တိ။

၂၉။ န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တိ, အစ္စန္တသုဒ္ဓီတိ န တေ ဝဒန္တိ၊

အာဒါနဂန္ထံ ဂထိတံ ဝိသဇ္ဇ, အာသံ န ကုဗ္ဗန္တိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ။

န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တီတိ။ ကပ္ပါတိ ဒွေ ကပ္ပါ – တဏှာကပ္ပေါ စ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာကပ္ပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ။ တေသံ တဏှာကပ္ပေါ ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာကပ္ပဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌိကပ္ပဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ တဏှာကပ္ပံ ဝါ ဒိဋ္ဌိကပ္ပံ ဝါ န ကပ္ပေန္တိ န ဇနေန္တိ န သဉ္ဇနေန္တိ န နိဗ္ဗတ္တေန္တိ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တီတိ – န ကပ္ပယန္တိ။ န ပုရေက္ခရောန္တီတိ။ ပုရေက္ခာရာတိ ဒွေ ပုရေက္ခာရာ – တဏှာပုရေက္ခာရော စ ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော စ…ပေ… အယံ တဏှာပုရေက္ခာရော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော။ တေသံ တဏှာပုရေက္ခာရော ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာပုရေက္ခာရဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ န တဏှံ ဝါ န ဒိဋ္ဌိံ ဝါ ပုရတော ကတွာ စရန္တိ, န တဏှာဓဇာ န တဏှာကေတူ န တဏှာဓိပတေယျာ, န ဒိဋ္ဌိဓဇာ န ဒိဋ္ဌိကေတူ န ဒိဋ္ဌာဓိပတေယျာ, န တဏှာယ ဝါ န ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ပရိဝါရိတာ စရန္တီတိ – န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တိ။

အစ္စန္တသုဒ္ဓီတိ န တေ ဝဒန္တီတိ အစ္စန္တသုဒ္ဓိံ သံသာရသုဒ္ဓိံ အကိရိယဒိဋ္ဌိံ သဿတဝါဒံ န ဝဒန္တိ န ကထေန္တိ န ဘဏန္တိ န ဒီပယန္တိ န ဝေါဟရန္တီတိ – အစ္စန္တသုဒ္ဓီတိ န တေ ဝဒန္တိ။

အာဒါနဂန္ထံ ဂထိတံ ဝိသဇ္ဇာတိ။ ဂန္ထာတိ စတ္တာရော ဂန္ထာ – အဘိဇ္ဈာ ကာယဂန္ထော, ဗျာပါဒေါ ကာယဂန္ထော, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ကာယဂန္ထော, ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော။ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိယာ ရာဂေါ အဘိဇ္ဈာ ကာယဂန္ထော၊ ပရဝါဒေသု အာဃာတော အပ္ပစ္စယော ဗျာပါဒေါ ကာယဂန္ထော၊ အတ္တနော သီလံ ဝါ ဝတံ ဝါ သီလဝတံ ဝါ ပရာမသန္တီတိ သီလဗ္ဗတပရာမာသော ကာယဂန္ထော, အတ္တနော ဒိဋ္ဌိ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသော ကာယဂန္ထော။ ကိံကာရဏာ ဝုစ္စတိ အာဒါနဂန္ထော? တေဟိ ဂန္ထေဟိ ရူပံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ၊ ဝေဒနံ…ပေ… သညံ… သင်္ခါရေ… ဝိညာဏံ… ဂတိံ … ဥပပတ္တိံ… ပဋိသန္ဓိံ… ဘဝံ… သံသာရဝဋ္ဋံ အာဒိယန္တိ ဥပါဒိယန္တိ ဂဏှန္တိ ပရာမသန္တိ အဘိနိဝိသန္တိ။ တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ အာဒါနဂန္ထော။ ဝိသဇ္ဇာတိ ဂန္ထေ ဝေါသဇ္ဇိတွာ ဝါ – ဝိသဇ္ဇ။ အထ ဝါ ဂန္ထေ ဂဓိတေ ဂန္ထိတေ ဗန္ဓေ ဝိဗန္ဓေ အာဗန္ဓေ လဂ္ဂေ လဂ္ဂိတေ ပလိဗုဒ္ဓေ ဗန္ဓနေ ပေါဋယိတွာ – [ဖောဋယိတွာ (သျာ။)] ဝိသဇ္ဇ။ ယထာ ဝယှံ ဝါ ရထံ ဝါ သကဋံ ဝါ သန္ဒမာနိကံ ဝါ သဇ္ဇံ ဝိသဇ္ဇံ ကရောန္တိ ဝိကောပေန္တိ၊ ဧဝမေဝ ဂန္ထေ ဝေါသဇ္ဇိတွာ – ဝိသဇ္ဇ။ အထ ဝါ ဂန္ထေ ဂဓိတေ ဂန္ထိတေ ဗန္ဓေ ဝိဗန္ဓေ အာဗန္ဓေ လဂ္ဂေ လဂ္ဂိတေ ပလိဗုဒ္ဓေ ဗန္ဓနေ ပေါဋယိတွာ ဝိသဇ္ဇာတိ – အာဒါနဂန္ထံ ဂထိတံ ဝိသဇ္ဇ။

အာသံ န ကုဗ္ဗန္တိ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ။ အာသာ ဝုစ္စတိ တဏှာ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ အာသံ န ကုဗ္ဗန္တီတိ အာသံ န ကုဗ္ဗန္တိ န ဇနေန္တိ န သဉ္ဇနေန္တိ န နိဗ္ဗတ္တေန္တိ န အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တိ။ ကုဟိဉ္စီတိ ကုဟိဉ္စိ ကိမှိစိ ကတ္ထစိ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓါ ဝါ။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – အာသံ န ကုဗ္ဗန္တိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တိ, အစ္စန္တသုဒ္ဓီတိ န တေ ဝဒန္တိ၊

အာဒါနဂန္ထံ ဂထိတံ ဝိသဇ္ဇ, အာသံ န ကုဗ္ဗန္တိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ’’တိ။

၃၀။ သီမာတိဂေါ ဗြာဟ္မဏော တဿ နတ္ထိ, ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သမုဂ္ဂဟီတံ၊

န ရာဂရာဂီ န ဝိရာဂရတ္တော, တဿီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတံ။

သီမာတိဂေါ ဗြာဟ္မဏော တဿ နတ္ထိ, ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ သီမာတိ စတဿော သီမာယော – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော, ဒိဋ္ဌာနုသယော, ဝိစိကိစ္ဆာနုသယော, တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ – အယံ ပဌမာ သီမာ။ ဩဠာရိကံ ကာမရာဂသညောဇနံ, ပဋိဃသညောဇနံ, ဩဠာရိကော ကာမရာဂါနုသယော, ပဋိဃာနုသယော, တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ – အယံ ဒုတိယာ သီမာ။ အနုသဟဂတံ ကာမရာဂသညောဇနံ, ပဋိဃသညောဇနံ, အနုသဟဂတော ကာမရာဂါနုသယော, ပဋိဃာနုသယော, တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ – အယံ တတိယာ သီမာ။ ရူပရာဂေါ အရူပရာဂေါ မာနော ဥဒ္ဓစ္စံ အဝိဇ္ဇာ, မာနာနုသယော ဘဝရာဂါနုသယော အဝိဇ္ဇာနုသယော, တဒေကဋ္ဌာ စ ကိလေသာ – အယံ စတုတ္ထာ သီမာ။ ယတော စ စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ ဣမာ စတဿော သီမာယော အတိက္ကန္တော ဟောတိ သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တော, သော ဝုစ္စတိ သီမာတိဂေါ။ ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ, ဝိစိကိစ္ဆာ ဗာဟိတာ ဟောတိ, သီလဗ္ဗတပရာမာသော ဗာဟိတော ဟောတိ…ပေ… အသိတော တာဒိ ပဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာ။ တဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။

ဉတွာတိ ပရစိတ္တဉာဏေန ဝါ ဉတွာ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေန ဝါ ဉတွာ။ ဒိသွာတိ မံသစက္ခုနာ ဝါ ဒိသွာ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ ဝါ ဒိသွာ။ သီမာတိဂေါ ဗြာဟ္မဏော တဿ နတ္ထိ, ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ တဿ ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ [ဝိသေဋ္ဌံ (သီ။ သျာ။)] ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရန္တိ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ, ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎန္တိ – သီမာတိဂေါ ဗြာဟ္မဏော တဿ နတ္ထိ ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သမုဂ္ဂဟီတံ။

န ရာဂရာဂီ န ဝိရာဂရတ္တောတိ။ ရာဂရတ္တာ ဝုစ္စန္တိ ယေ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ။ ဝိရာဂရတ္တာ ဝုစ္စန္တိ ယေ ရူပါဝစရအရူပါဝစရသမာပတ္တီသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ။ န ရာဂရာဂီ န ဝိရာဂရတ္တောတိ ယတော ကာမရာဂေါ စ ရူပရာဂေါ စ အရူပရာဂေါ စ ပဟီနာ ဟောန္တိ ဥစ္ဆိန္နမူလာ တာလာဝတ္ထုကတာ အနဘာဝံကတာ [အနဘာဝကတာ (သီ။), အနဘာဝံဂတာ (သျာ။)] အာယတိံ အနုပ္ပါဒဓမ္မာ။ ဧတ္တာဝတာ န ရာဂရာဂီ န ဝိရာဂရတ္တော။

တဿီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ တဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ တဿ ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရန္တိ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ, ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎန္တိ – တဿီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သီမာတိဂေါ ဗြာဟ္မဏော တဿ နတ္ထိ, ဉတွာ စ ဒိသွာ စ သမုဂ္ဂဟီတံ၊

န ရာဂရာဂီ န ဝိရာဂရတ္တော, တဿီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတ’’န္တိ။

သုဒ္ဓဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော စတုတ္ထော။

၅။ ပရမဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ ပရမဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၃၁။ ပရမန္တိ ဒိဋ္ဌီသု ပရိဗ္ဗသာနော, ယဒုတ္တရိံ ကုရုတေ ဇန္တု လောကေ၊

ဟီနာတိ အညေ တတော သဗ္ဗမာဟ, တသ္မာ ဝိဝါဒါနိ အဝီတိဝတ္တော။

ပရမန္တိ ဒိဋ္ဌီသု ပရိဗ္ဗသာနောတိ။ သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ။ တေ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ အညတရညတရံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ‘‘ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရ’’န္တိ ဂဟေတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဂဏှိတွာ ပရာမသိတွာ အဘိနိဝိသိတွာ သကာယ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝသန္တိ ပဝသန္တိ အာဝသန္တိ ပရိဝသန္တိ။ ယထာ အာဂါရိကာ ဝါ ဃရေသု ဝသန္တိ, သာပတ္တိကာ ဝါ အာပတ္တီသု ဝသန္တိ, သကိလေသာ ဝါ ကိလေသေသု ဝသန္တိ၊ ဧဝမေဝ သန္တေကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဒိဋ္ဌိဂတိကာ။ တေ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတာနံ အညတရညတရံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ‘‘ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရ’’န္တိ ဂဟေတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဂဏှိတွာ ပရာမသိတွာ အဘိနိဝိသိတွာ သကာယ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဝသန္တိ ပဝသန္တိ [သံဝသန္တိ (သျာ။) နတ္ထိ သီဟဠပေါတ္ထကေ] အာဝသန္တိ ပရိဝသန္တီတိ – ပရမန္တိ ဒိဋ္ဌီသု ပရိဗ္ဗသာနော။

ယဒုတ္တရိံ ကုရုတေ ဇန္တု လောကေတိ။ ယဒန္တိ ယံ။ ဥတ္တရိံ ကုရုတေတိ ဥတ္တရိံ ကရောတိ, အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ကရောတိ ‘‘အယံ သတ္ထာ သဗ္ဗညူ’’တိ ဥတ္တရိံ ကရောတိ, အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ကရောတိ။ ‘‘အယံ ဓမ္မော သွာက္ခာတော…, အယံ ဂဏော သုပ္ပဋိပန္နော…, အယံ ဒိဋ္ဌိ ဘဒ္ဒိကာ…, အယံ ပဋိပဒါ သုပညတ္တာ…, အယံ မဂ္ဂေါ နိယျာနိကော’’တိ ဥတ္တရိံ ကရောတိ, အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ကရောတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတိ။ ဇန္တူတိ သတ္တော နရော…ပေ… မနုဇော။ လောကေတိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ယဒုတ္တရိံ ကုရုတေ ဇန္တု လောကေ။

ဟီနာတိ အညေ တတော သဗ္ဗမာဟာတိ အတ္တနော သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ ဌပေတွာ သဗ္ဗေ ပရပ္ပဝါဒေ ခိပတိ ဥက္ခိပတိ ပရိက္ခိပတိ။ ‘‘သော သတ္ထာ န သဗ္ဗညူ, ဓမ္မော န သွာက္ခာတော, ဂဏော န သုပ္ပဋိပန္နော, ဒိဋ္ဌိ န ဘဒ္ဒိကာ, ပဋိပဒါ န သုပညတ္တာ, မဂ္ဂေါ န နိယျာနိကော, နတ္ထေတ္ထ သုဒ္ဓိ ဝါ ဝိသုဒ္ဓိ ဝါ ပရိသုဒ္ဓိ ဝါ မုတ္တိ ဝါ ဝိမုတ္တိ ဝါ ပရိမုတ္တိ ဝါ, နတ္ထေတ္ထ သုဇ္ဈန္တိ ဝါ ဝိသုဇ္ဈန္တိ ဝါ ပရိသုဇ္ဈန္တိ ဝါ မုစ္စန္တိ ဝါ ဝိမုစ္စန္တိ ဝါ ပရိမုစ္စန္တိ ဝါ, ဟီနာ နိဟီနာ ဩမကာ လာမကာ ဆတုက္ကာ ပရိတ္တာ’’တိ ဧဝမာဟ ဧဝံ ကထေတိ ဧဝံ ဘဏတိ ဧဝံ ဒီပယတိ ဧဝံ ဝေါဟရတီတိ – ဟီနာတိ အညေ တတော သဗ္ဗမာဟ။

တသ္မာ ဝိဝါဒါနိ အဝီတိဝတ္တောတိ။ တသ္မာတိ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ။ ဝိဝါဒါနီတိ ဒိဋ္ဌိကလဟာနိ ဒိဋ္ဌိဘဏ္ဍနာနိ ဒိဋ္ဌိဝိဂ္ဂဟာနိ ဒိဋ္ဌိဝိဝါဒါနိ ဒိဋ္ဌိမေဓဂါနိ စ။ အဝီတိဝတ္တောတိ အနတိက္ကန္တော အသမတိက္ကန္တော အဝီတိဝတ္တောတိ – တသ္မာ ဝိဝါဒါနိ အဝီတိဝတ္တော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပရမန္တိ ဒိဋ္ဌီသု ပရိဗ္ဗသာနော, ယဒုတ္တရိံ ကုရုတေ ဇန္တု လောကေ၊

ဟီနာတိ အညေ တတော သဗ္ဗမာဟ, တသ္မာ ဝိဝါဒါနိ အဝီတိဝတ္တော’’တိ။

၃၂။ ယဒတ္တနီ ပဿတိ အာနိသံသံ, ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါ၊

တဒေဝ သော တတ္ထ သမုဂ္ဂဟာယ, နိဟီနတော ပဿတိ သဗ္ဗမညံ။

ယဒတ္တနီ ပဿတိ အာနိသံသံ, ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါတိ။ ယဒတ္တနီတိ ယံ အတ္တနိ။ အတ္တာ ဝုစ္စတိ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိယာ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဉ္စ အာနိသံသံ, သမ္ပရာယိကဉ္စ အာနိသံသံ။ ကတမော ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အာနိသံသော? ယံဒိဋ္ဌိကော သတ္ထာ ဟောတိ, တံဒိဋ္ဌိကာ သာဝကာ ဟောန္တိ။ တံဒိဋ္ဌိကံ သတ္ထာရံ သာဝကာ သက္ကရောန္တိ ဂရုံ ကရောန္တိ မာနေန္တိ ပူဇေန္တိ, လဘတိ စ တတောနိဒါနံ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ။ အယံ ဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အာနိသံသော။ ကတမော ဒိဋ္ဌိယာ သမ္ပရာယိကော အာနိသံသော? အယံ ဒိဋ္ဌိ အလံ နာဂတ္တာယ ဝါ သုပဏ္ဏတ္တာယ ဝါ ယက္ခတ္တာယ ဝါ အသုရတ္တာယ ဝါ ဂန္ဓဗ္ဗတ္တာယ ဝါ မဟာရာဇတ္တာယ ဝါ ဣန္ဒတ္တာယ ဝါ ဗြဟ္မတ္တာယ ဝါ ဒေဝတ္တာယ ဝါ၊ အယံ ဒိဋ္ဌိ အလံ သုဒ္ဓိယာ ဝိသုဒ္ဓိယာ ပရိသုဒ္ဓိယာ မုတ္တိယာ ဝိမုတ္တိယာ ပရိမုတ္တိယာ၊ ဣမာယ ဒိဋ္ဌိယာ သုဇ္ဈန္တိ ဝိသုဇ္ဈန္တိ ပရိသုဇ္ဈန္တိ မုစ္စန္တိ ဝိမုစ္စန္တိ ပရိမုစ္စန္တိ၊ ဣမာယ ဒိဋ္ဌိယာ သုဇ္ဈိဿာမိ ဝိသုဇ္ဈိဿာမိ ပရိသုဇ္ဈိဿာမိ မုစ္စိဿာမိ ဝိမုစ္စိဿာမိ ပရိမုစ္စိဿာမိ အာယတိံ ဖလပါဋိကင်္ခီ ဟောတိ။ အယံ ဒိဋ္ဌိယာ သမ္ပရာယိကော အာနိသံသော။ အတ္တနော ဒိဋ္ဌိယာ ဣမေ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ, ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယာပိ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ, သုတသုဒ္ဓိယာပိ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ, သီလသုဒ္ဓိယာပိ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ, ဝတသုဒ္ဓိယာပိ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ, မုတသုဒ္ဓိယာပိ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ – ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဉ္စ အာနိသံသံ သမ္ပရာယိကဉ္စ အာနိသံသံ။ ကတမော မုတသုဒ္ဓိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အာနိသံသော? ယံဒိဋ္ဌိကော သတ္ထာ ဟောတိ တံဒိဋ္ဌိကာ သာဝကာ ဟောန္တိ…ပေ… အယံ မုတသုဒ္ဓိယာ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော အာနိသံသော။ ကတမော မုတသုဒ္ဓိယာ သမ္ပရာယိကော အာနိသံသော? အယံ ဒိဋ္ဌိ အလံ နာဂတ္တာယ ဝါ…ပေ… အယံ မုတသုဒ္ဓိယာ သမ္ပရာယိကော အာနိသံသော။ မုတသုဒ္ဓိယာပိ ဣမေ ဒွေ အာနိသံသေ ပဿတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ နိဇ္ဈာယတိ ဥပပရိက္ခတီတိ – ယဒတ္တနီ ပဿတိ အာနိသံသံ ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါ။

တဒေဝ သော တတ္ထ သမုဂ္ဂဟာယာတိ။ တဒေဝါတိ တံ ဒိဋ္ဌိဂတံ။ တတ္ထာတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ။ သမုဂ္ဂဟာယာတိ ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရန္တိ ဂဟေတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဂဏှိတွာ ပရာမသိတွာ အဘိနိဝိသိတွာတိ – တဒေဝ သော တတ္ထ သမုဂ္ဂဟာယ။

နိဟီနတော ပဿတိ သဗ္ဗမညန္တိ။ အညံ သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ ဟီနတော နိဟီနတော ဩမကတော လာမကတော ဆတုက္ကတော ပရိတ္တတော ဒိဿတိ ပဿတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ နိဇ္ဈာယတိ ဥပပရိက္ခတီတိ – နိဟီနတော ပဿတိ သဗ္ဗမညံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယဒတ္တနီ ပဿတိ အာနိသံသံ, ဒိဋ္ဌေ သုတေ သီလဝတေ မုတေ ဝါ၊

တဒေဝ သော တတ္ထ သမုဂ္ဂဟာယ, နိဟီနတော ပဿတိ သဗ္ဗမည’’န္တိ။

၃၃။ တံ ဝါပိ [စာပိ (သီ။)] ဂန္ထံ ကုသလာ ဝဒန္တိ, ယံ နိဿိတော ပဿတိ ဟီနမညံ၊

တသ္မာ ဟိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဘိက္ခု န နိဿယေယျ။

တံ ဝါပိ ဂန္ထံ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ။ ကုသလာတိ ယေ တေ ခန္ဓကုသလာ ဓာတုကုသလာ အာယတနကုသလာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလာ သတိပဋ္ဌာနကုသလာ သမ္မပ္ပဓာနကုသလာ ဣဒ္ဓိပါဒကုသလာ ဣန္ဒြိယကုသလာ ဗလကုသလာ ဗောဇ္ဈင်္ဂကုသလာ မဂ္ဂကုသလာ ဖလကုသလာ နိဗ္ဗာနကုသလာ, တေ ကုသလာ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘ဂန္ထော ဧသော, လဂ္ဂနံ ဧတံ, ဗန္ဓနံ ဧတံ, ပလိဗောဓော ဧသော’’တိ။ ဧဝံ ဝဒန္တိ ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – တံ ဝါပိ ဂန္ထံ ကုသလာ ဝဒန္တိ။

ယံ နိဿိတော ပဿတိ ဟီနမညန္တိ။ ယံ နိဿိတောတိ ယံ သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ နိဿိတော သန္နိဿိတော အလ္လီနော ဥပဂတော အဇ္ဈောသိတော အဓိမုတ္တော။ ပဿတိ ဟီနမညန္တိ အညံ သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ ဟီနတော နိဟီနတော ဩမကတော လာမကတော ဆတုက္ကတော ပရိတ္တတော ဒိဿတိ ပဿတိ ဒက္ခတိ ဩလောကေတိ နိဇ္ဈာယတိ ဥပနိဇ္ဈာယတိ ဥပပရိက္ခတီတိ – ယံ နိဿိတော ပဿတိ ဟီနမညံ။

တသ္မာ ဟိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဘိက္ခု န နိဿယေယျာတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဒိဋ္ဌံ ဝါ ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိံ ဝါ သုတံ ဝါ သုတသုဒ္ဓိံ ဝါ မုတံ ဝါ မုတသုဒ္ဓိံ ဝါ သီလံ ဝါ သီလသုဒ္ဓိံ ဝါ ဝတံ ဝါ ဝတသုဒ္ဓိံ ဝါ န နိဿယေယျ န ဂဏှေယျ န ပရာမသေယျ နာဘိနိဝေသေယျာတိ – တသ္မာ ဟိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ သီလဗ္ဗတံ ဘိက္ခု န နိဿယေယျ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တံ ဝါပိ ဂန္ထံ ကုသလာ ဝဒန္တိ, ယံ နိဿိတော ပဿတိ ဟီနမညံ၊

တသ္မာ ဟိ ဒိဋ္ဌံ ဝ သုတံ မုတံ ဝါ, သီလဗ္ဗတံ ဘိက္ခု န နိဿယေယျာ’’တိ။

၃၄။ ဒိဋ္ဌိမ္ပိ လောကသ္မိံ န ကပ္ပယေယျ, ဉာဏေန ဝါ သီလဝတေန ဝါပိ၊

သမောတိ အတ္တာနမနူပနေယျ, ဟီနော န မညေထ ဝိသေသိ ဝါပိ။

ဒိဋ္ဌိမ္ပိ လောကသ္မိံ န ကပ္ပယေယျ, ဉာဏေန ဝါ သီလဝတေန ဝါပီတိ။ အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏေန ဝါ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန ဝါ မိစ္ဆာဉာဏေန ဝါ, သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ သီလဗ္ဗတေန ဝါ, ဒိဋ္ဌိံ န ကပ္ပယေယျ န ဇနေယျ န သဉ္ဇနေယျ န နိဗ္ဗတ္တေယျ န အဘိနိဗ္ဗတ္တေယျ။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ဒိဋ္ဌိမ္ပိ လောကသ္မိံ န ကပ္ပယေယျ ဉာဏေန ဝါ သီလဝတေန ဝါပိ။

သမောတိ အတ္တာနမနူပနေယျာတိ။ သဒိသောဟမသ္မီတိ အတ္တာနံ န ဥပနေယျ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ ကောလပုတ္တိယေန ဝါ ဝဏ္ဏပေါက္ခရတာယ ဝါ ဓနေန ဝါ အဇ္ဈေနေန ဝါ ကမ္မာယတနေန ဝါ သိပ္ပါယတနေန ဝါ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနေန ဝါ သုတေန ဝါ ပဋိဘာနေန ဝါ အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာတိ – သမောတိ အတ္တာနမနူပနေယျ။

ဟီနော န မညေထ ဝိသေသိ ဝါပီတိ။ ဟီနောဟမသ္မီတိ အတ္တာနံ န ဥပနေယျ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ…ပေ… အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာ။ သေယျောဟမသ္မီတိ အတ္တာနံ န ဥပနေယျ ဇာတိယာ ဝါ ဂေါတ္တေန ဝါ…ပေ… အညတရညတရေန ဝါ ဝတ္ထုနာတိ – ဟီနော န မညေထ ဝိသေသိ ဝါပိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒိဋ္ဌိမ္ပိ လောကသ္မိံ န ကပ္ပယေယျ, ဉာဏေန ဝါ သီလဝတေန ဝါပိ၊

သမောတိ အတ္တာနမနူပနေယျ, ဟီနော န မညေထ ဝိသေသိ ဝါပီ’’တိ။

၃၅။ အတ္တံ ပဟာယ အနုပါဒိယာနော, ဉာဏေနပိ သော နိဿယံ နော ကရောတိ၊

သ ဝေ ဝိယတ္တေသု န ဝဂ္ဂသာရီ, ဒိဋ္ဌိမ္ပိ သော န ပစ္စေတိ ကိဉ္စိ။

အတ္တံ ပဟာယ အနုပါဒိယာနောတိ။ အတ္တံ ပဟာယာတိ အတ္တဒိဋ္ဌိံ ပဟာယ။ အတ္တံ ပဟာယာတိ ဂါဟံ [အတ္တဂါဟံ (သီ။ က။)] ပဟာယ။ အတ္တံ ပဟာယာတိ တဏှာဝသေန ဒိဋ္ဌိဝသေန ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာတိ – အတ္တံ ပဟာယ။ အနုပါဒိယာနောတိ စတူဟိ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒိယမာနော အဂဏှမာနော အပရာမာသမာနော အနဘိနိဝိသမာနောတိ – အတ္တံ ပဟာယ အနုပါဒိယာနော။

ဉာဏေနပိ သော နိဿယံ နော ကရောတီတိ အဋ္ဌသမာပတ္တိဉာဏေန ဝါ ပဉ္စာဘိညာဉာဏေန ဝါ မိစ္ဆာဉာဏေန ဝါ တဏှာနိဿယံ ဝါ ဒိဋ္ဌိနိဿယံ ဝါ န ကရောတိ န ဇနေတိ န သဉ္ဇနေတိ န နိဗ္ဗတ္တေတိ န အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – ဉာဏေနပိ သော နိဿယံ နော ကရောတိ။

သ ဝေ ဝိယတ္တေသု န ဝဂ္ဂသာရီတိ သ ဝေ ဝိယတ္တေသု ဘိန္နေသု ဒွေဇ္ဈာပန္နေသု ဒွေဠှကဇာတေသု နာနာဒိဋ္ဌိကေသု နာနာခန္တိကေသု နာနာရုစိကေသု နာနာလဒ္ဓိကေသု နာနာဒိဋ္ဌိနိဿယံ နိဿိတေသု ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆန္တေသု ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆန္တေသု မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆန္တေသု ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆန္တေသု န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတိ န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆတိ န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆတိ န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆတိ န ရာဂဝသေန ဂစ္ဆတိ န ဒေါသဝသေန ဂစ္ဆတိ န မောဟဝသေန ဂစ္ဆတိ န မာနဝသေန ဂစ္ဆတိ န ဒိဋ္ဌိဝသေန ဂစ္ဆတိ န ဥဒ္ဓစ္စဝသေန ဂစ္ဆတိ န ဝိစိကိစ္ဆာဝသေန ဂစ္ဆတိ န အနုသယဝသေန ဂစ္ဆတိ န ဝဂ္ဂေဟိ ဓမ္မေဟိ ယာယတိ နိယျတိ ဝုယှတိ သံဟရီယတီတိ – သ ဝေ ဝိယတ္တေသု န ဝဂ္ဂသာရီ။

ဒိဋ္ဌိမ္ပိ သော န ပစ္စေတိ ကိဉ္စီတိ။ တဿ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီနာနိ သမုစ္ဆိန္နာနိ ဝူပသန္တာနိ ပဋိပဿဒ္ဓါနိ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာနိ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာနိ။ သော ကိဉ္စိ ဒိဋ္ဌိဂတံ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတီတိ – ဒိဋ္ဌိမ္ပိ သော န ပစ္စေတိ ကိဉ္စိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အတ္တံ ပဟာယ အနုပါဒိယာနော, ဉာဏေနပိ သော နိဿယံ နော ကရောတိ၊

သ ဝေ ဝိယတ္တေသု န ဝဂ္ဂသာရီ, ဒိဋ္ဌိမ္ပိ သော န ပစ္စေတိ ကိဉ္စီ’’တိ။

၃၆။ ယဿူဘယန္တေ ပဏိဓီဓ နတ္ထိ, ဘဝါဘဝါယ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊

နိဝေသနာ တဿ န သန္တိ ကေစိ, ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ။

ယဿူဘယန္တေ ပဏိဓီဓ နတ္ထိ, ဘဝါဘဝါယ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါတိ ယဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ အန္တောတိ [အန္တာတိ (သျာ။)] ဖဿော ဧကော အန္တော, ဖဿသမုဒယော ဒုတိယော အန္တော၊ အတီတော ဧကော အန္တော, အနာဂတော ဒုတိယော အန္တော၊ သုခါ ဝေဒနာ ဧကော အန္တော, ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ဒုတိယော အန္တော၊ နာမံ ဧကော အန္တော, ရူပံ ဒုတိယော အန္တော၊ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဧကော အန္တော, ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ ဒုတိယော အန္တော၊ သက္ကာယော ဧကော အန္တော, သက္ကာယသမုဒယော ဒုတိယော အန္တော။ ပဏိဓိ ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။

ဘဝါဘဝါယာတိ ဘဝါဘဝါယ ကမ္မဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ ကာမဘဝါယ, ကမ္မဘဝါယ ကာမဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ ရူပဘဝါယ, ကမ္မဘဝါယ ရူပဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ အရူပဘဝါယ, ကမ္မဘဝါယ အရူပဘဝါယ ပုနဗ္ဘဝါယ ပုနပ္ပုနဘဝါယ ပုနပ္ပုနဂတိယာ ပုနပ္ပုနဥပပတ္တိယာ ပုနပ္ပုနပဋိသန္ဓိယာ ပုနပ္ပုနအတ္တဘာဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ။ ဣဓာတိ သကတ္တဘာဝေါ, ဟုရာတိ ပရတ္တဘာဝေါ၊ ဣဓာတိ သကရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏံ, ဟုရာတိ ပရရူပဝေဒနာသညာသင်္ခါရဝိညာဏံ၊ ဣဓာတိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ, ဟုရာတိ ဆ ဗာဟိရာနိ အာယတနာနိ၊ ဣဓာတိ မနုဿလောကော, ဟုရာတိ ဒေဝလောကော၊ ဣဓာတိ ကာမဓာတု, ဟုရာတိ ရူပဓာတု အရူပဓာတု၊ ဣဓာတိ ကာမဓာတု ရူပဓာတု။ ဟုရာတိ အရူပဓာတု။ ယဿူဘယန္တေ ပဏိဓီဓ နတ္ထိ ဘဝါဘဝါယ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါတိ။ ယဿ ဥဘော အန္တေ စ ဘဝါဘဝါယ စ ဣဓ ဟုရဉ္စ ပဏိဓိ တဏှာ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – ယဿူဘယန္တေ ပဏိဓီဓ နတ္ထိ ဘဝါဘဝါယ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ။

နိဝေသနာ တဿ န သန္တိ ကေစီတိ။ နိဝေသနာတိ ဒွေ နိဝေသနာ – တဏှာနိဝေသနာ စ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ စ…ပေ… အယံ တဏှာနိဝေသနာ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိနိဝေသနာ။ တဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ နိဝေသနာ တဿ န သန္တိ ကေစီတိ နိဝေသနာ တဿ န သန္တိ ကေစိ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – နိဝေသနာ တဿ န သန္တိ ကေစိ။

ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ ဓမ္မေသူတိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတေသု။ နိစ္ဆေယျာတိ နိစ္ဆိနိတွာ ဝိနိစ္ဆိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ပဝိစိနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ ဩဓိဂ္ဂါဟော ဗိလဂ္ဂါဟော ဝရဂ္ဂါဟော ကောဋ္ဌာသဂ္ဂါဟော ဥစ္စယဂ္ဂါဟော သမုစ္စယဂ္ဂါဟော, ‘‘ဣဒံ သစ္စံ တစ္ဆံ တထံ ဘူတံ ယာထာဝံ အဝိပရီတ’’န္တိ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎန္တိ – ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယဿူဘယန္တေ ပဏိဓီဓ နတ္ထိ, ဘဝါဘဝါယ ဣဓ ဝါ ဟုရံ ဝါ၊

နိဝေသနာ တဿ န သန္တိ ကေစိ, ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတ’’န္တိ။

၃၇။ တဿီဓ ဒိဋ္ဌေ ဝ သုတေ မုတေ ဝါ, ပကပ္ပိတာ နတ္ထိ အဏူပိ သညာ၊

တံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိဋ္ဌိမနာဒိယာနံ, ကေနီဓ လောကသ္မိံ ဝိကပ္ပယေယျ။

တဿီဓ ဒိဋ္ဌေ ဝ သုတေ မုတေ ဝါ, ပကပ္ပိတာ နတ္ထိ အဏူပိ သညာတိ။ တဿာတိ အရဟတော ခီဏာသဝဿ။ တဿ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဒိဋ္ဌသုဒ္ဓိယာ ဝါ သုတေ ဝါ သုတသုဒ္ဓိယာ ဝါ မုတေ ဝါ မုတသုဒ္ဓိယာ ဝါ သညာပုဗ္ဗင်္ဂမတာ သညာဝိကပ္ပယေယျတာ သညာဝိဂ္ဂဟေန သညာယ ဥဋ္ဌပိတာ သမုဋ္ဌပိတာ ကပ္ပိတာ ပကပ္ပိတာ သင်္ခတာ အဘိသင်္ခတာ သဏ္ဌပိတာ, ဒိဋ္ဌိ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – တဿီဓ ဒိဋ္ဌေ ဝ သုတေ မုတေ ဝါ ပကပ္ပိတာ နတ္ထိ အဏူပိ သညာ။

တံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိဋ္ဌိမနာဒိယာနန္တိ။ ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ…ပေ… အသိတော တာဒိ ပဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာ။ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိဋ္ဌိမနာဒိယာနန္တိ။ တံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိဋ္ဌိမနာဒိယန္တံ အဂဏှန္တံ အပရာမသန္တံ အနဘိနိဝေသန္တန္တိ – တံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိဋ္ဌိမနာဒိယာနံ။

ကေနီဓ လောကသ္မိံ ဝိကပ္ပယေယျာတိ။ ကပ္ပါတိ ဒွေ ကပ္ပါ – တဏှာကပ္ပေါ စ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာကပ္ပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ။ တဿ တဏှာကပ္ပေါ ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာကပ္ပဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌိကပ္ပဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ ကေန ရာဂေန ကပ္ပေယျ ကေန ဒေါသေန ကပ္ပေယျ ကေန မောဟေန ကပ္ပေယျ ကေန မာနေန ကပ္ပေယျ ကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ကပ္ပေယျ ကေန ဥဒ္ဓစ္စေန ကပ္ပေယျ ကာယ ဝိစိကိစ္ဆာယ ကပ္ပေယျ ကေဟိ အနုသယေဟိ ကပ္ပေယျ – ရတ္တောတိ ဝါ ဒုဋ္ဌောတိ ဝါ မူဠှောတိ ဝါ ဝိနိဗဒ္ဓေါတိ ဝါ ပရာမဋ္ဌောတိ ဝါ ဝိက္ခေပဂတောတိ ဝါ အနိဋ္ဌင်္ဂတောတိ ဝါ ထာမဂတောတိ ဝါ။ တေ အဘိသင်္ခါရာ ပဟီနာ။ အဘိသင်္ခါရာနံ ပဟီနတ္တာ ဂတိယော ကေန ကပ္ပေယျ – နေရယိကောတိ ဝါ တိရစ္ဆာနယောနိကောတိ ဝါ ပေတ္တိဝိသယိကောတိ ဝါ မနုဿောတိ ဝါ ဒေဝေါတိ ဝါ ရူပီတိ ဝါ အရူပီတိ ဝါ သညီတိ ဝါ အသညီတိ ဝါ နေဝသညီနာသညီတိ ဝါ။ သော ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော နတ္ထိ ကာရဏံ နတ္ထိ, ယေန ကပ္ပေယျ ဝိကပ္ပေယျ ဝိကပ္ပံ အာပဇ္ဇေယျ။ လောကသ္မိန္တိ အပါယလောကေ…ပေ… အာယတနလောကေတိ – ကေနီဓ လောကသ္မိံ ဝိကပ္ပယေယျ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တဿီဓ ဒိဋ္ဌေ ဝ သုတေ မုတေ ဝါ, ပကပ္ပိတာ နတ္ထိ အဏူပိ သညာ၊

တံ ဗြာဟ္မဏံ ဒိဋ္ဌိမနာဒိယာနံ, ကေနီဓ လောကသ္မိံ ဝိကပ္ပယေယျာ’’တိ။

၃၈။ န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တိ, ဓမ္မာပိ တေသံ န ပဋိစ္ဆိတာသေ၊

န ဗြာဟ္မဏော သီလဝတေန နေယျော, ပါရင်္ဂတော န ပစ္စေတိ တာဒီ။

န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တီတိ။ ကပ္ပါတိ ဒွေ ကပ္ပါ – တဏှာကပ္ပေါ စ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ စ။ ကတမော တဏှာကပ္ပေါ? ယာဝတာ တဏှာသင်္ခါတေန သီမကတံ မရိယာဒိကတံ ဩဓိကတံ ပရိယန္တကတံ ပရိဂ္ဂဟိတံ မမာယိတံ – ‘‘ဣဒံ မမံ, ဧတံ မမံ, ဧတ္တကံ မမံ, ဧတ္တာဝတာ မမံ, မမ ရူပါ သဒ္ဒါ ဂန္ဓာ ရသာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ, အတ္ထရဏာ ပါဝုရဏာ ဒါသိဒါသာ [ဒါသီဒါသာ (သျာ။ က။)] အဇေဠကာ ကုက္ကုဋသူကရာ ဟတ္ထိဂဝါဿဝဠဝါ ခေတ္တံ ဝတ္ထု ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ ဂါမနိဂမရာဇဓာနိယော ရဋ္ဌဉ္စ ဇနပဒေါ စ ကောသော စ ကောဋ္ဌာဂါရဉ္စ, ကေဝလမ္ပိ မဟာပထဝိံ တဏှာဝသေန မမာယတိ, ယာဝတာ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတံ – အယံ တဏှာကပ္ပေါ။ ကတမော ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ? ဝီသတိဝတ္ထုကာ သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဒသဝတ္ထုကာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ, ဒသဝတ္ထုကာ အန္တဂ္ဂါဟိကာဒိဋ္ဌိ, ယာ ဧဝရူပါ ဒိဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရံ ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ ဂါဟော ပဋိဂ္ဂါဟော အဘိနိဝေသော ပရာမာသော ကုမ္မဂ္ဂေါ မိစ္ဆာပထော မိစ္ဆတ္တံ တိတ္ထာယတနံ ဝိပရိယာသဂ္ဂါဟော [ဝိပရိယေသဂ္ဂါဟော (သီ။ သျာ။ က။)] ဝိပရီတဂ္ဂါဟော ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟော မိစ္ဆာဂါဟော, အယာထာဝကသ္မိံ ယာထာဝကန္တိ ဂါဟော, ယာဝတာ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ – အယံ ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ။ တေသံ တဏှာကပ္ပေါ ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိကပ္ပေါ ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာကပ္ပဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌိကပ္ပဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ တဏှာကပ္ပံ ဝါ ဒိဋ္ဌိကပ္ပံ ဝါ န ကပ္ပေန္တိ န ဇနေန္တိ န သဉ္ဇနေန္တိ န နိဗ္ဗတ္တေန္တိ န အဘိနိဗ္ဗတ္တေန္တီတိ – န ကပ္ပယန္တိ။

န ပုရေက္ခရောန္တီတိ။ ပုရေက္ခာရာတိ ဒွေ ပုရေက္ခာရာ – တဏှာပုရေက္ခာရော စ ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော စ…ပေ… အယံ တဏှာပုရေက္ခာရော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော။ တေသံ တဏှာပုရေက္ခာရော ပဟီနော, ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရော ပဋိနိဿဋ္ဌော။ တဏှာပုရေက္ခာရဿ ပဟီနတ္တာ, ဒိဋ္ဌိပုရေက္ခာရဿ ပဋိနိဿဋ္ဌတ္တာ န တဏှံ ဝါ န ဒိဋ္ဌိံ ဝါ ပုရတော ကတွာ စရန္တိ န တဏှာဓဇာ န တဏှာကေတူ န တဏှာဓိပတေယျာ န ဒိဋ္ဌိဓဇာ န ဒိဋ္ဌိကေတူ န ဒိဋ္ဌာဓိပတေယျာ။ န တဏှာယ ဝါ န ဒိဋ္ဌိယာ ဝါ ပရိဝါရေတွာ စရန္တီတိ – န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တိ။

ဓမ္မာပိ တေသံ န ပဋိစ္ဆိတာသေတိ။ ဓမ္မာ ဝုစ္စန္တိ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ။ တေသန္တိ တေသံ အရဟန္တာနံ ခီဏာသဝါနံ။ န ပဋိစ္ဆိတာသေတိ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ န ပဋိစ္ဆိတာသေ။ ‘‘အသဿတော လောကော… အန္တဝါ လောကော… အနန္တဝါ လောကော… တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ… အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ… ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ န ပဋိစ္ဆိတာသေတိ – ဓမ္မာပိ တေသံ န ပဋိစ္ဆိတာသေ။

န ဗြာဟ္မဏော သီလဝတေန နေယျောတိ။ နာတိ ပဋိက္ခေပေါ။ ဗြာဟ္မဏောတိ သတ္တန္နံ ဓမ္မာနံ ဗာဟိတတ္တာ ဗြာဟ္မဏော – သက္ကာယဒိဋ္ဌိ ဗာဟိတာ ဟောတိ…ပေ… အသိတော တာဒိ ဝုစ္စတေ သ ဗြဟ္မာ။ န ဗြာဟ္မဏော သီလဝတေန နေယျောတိ။ ဗြာဟ္မဏော သီလေန ဝါ ဝတေန ဝါ သီလဗ္ဗတေန ဝါ န ယာယတိ န နိယျတိ န ဝုယှတိ န သံဟရီယတီတိ – န ဗြာဟ္မဏော သီလဝတေန နေယျော။

ပါရင်္ဂတော န ပစ္စေတိ တာဒီတိ။ ပါရံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ သော ပါရင်္ဂတော ပါရပ္ပတ္တော အန္တဂတော အန္တပ္ပတ္တော ကောဋိဂတော ကောဋိပ္ပတ္တော [ဝိတ္ထာရော] ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – ပါရင်္ဂတော။ န ပစ္စေတီတိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ, တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ။ သကဒါဂါမိမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ, တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ။ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ, တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတိ။ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ယေ ကိလေသာ ပဟီနာ, တေ ကိလေသေ န ပုနေတိ န ပစ္စေတိ န ပစ္စာဂစ္ဆတီတိ – ပါရင်္ဂတော န ပစ္စေတိ။ တာဒီတိ အရဟာ ပဉ္စဟာကာရေဟိ တာဒီ – ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေ တာဒီ, စတ္တာဝီတိ တာဒီ, တိဏ္ဏာဝီတိ တာဒီ, မုတ္တာဝီတိ တာဒီ, တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ။

ကထံ အရဟာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေ တာဒီ? အရဟာ လာဘေပိ တာဒီ, အလာဘေပိ တာဒီ, ယသေပိ တာဒီ, အယသေပိ တာဒီ, ပသံသာယပိ တာဒီ, နိန္ဒာယပိ တာဒီ, သုခေပိ တာဒီ, ဒုက္ခေပိ တာဒီ။ ဧကစ္စေ ဗာဟံ [အင်္ဂံ (သီ။)] ဂန္ဓေန လိမ္ပေယျုံ, ဧကစ္စေ ဗာဟံ [အင်္ဂံ (သီ။)] ဝါသိယာ တစ္ဆေယျုံ – အမုသ္မိံ နတ္ထိ ရာဂေါ, အမုသ္မိံ နတ္ထိ ပဋိဃံ, အနုနယပဋိဃဝိပ္ပဟီနော ဥဂ္ဃါတိနိဃာတိဝီတိဝတ္တော အနုရောဓဝိရောဓသမတိက္ကန္တော။ ဧဝံ အရဟာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေ တာဒီ။

ကထံ အရဟာ စတ္တာဝီတိ တာဒီ? အရဟတော ရာဂေါ စတ္တော ဝန္တော မုတ္တော ပဟီနော ပဋိနိဿဋ္ဌော။ ဒေါသော…ပေ… မောဟော… ကောဓော… ဥပနာဟော… မက္ခော… ပဠာသော… ဣဿာ… မစ္ဆရိယံ… မာယာ… သာဌေယျံ… ထမ္ဘော… သာရမ္ဘော… မာနော… အတိမာနော… မဒေါ… ပမာဒေါ… သဗ္ဗေ ကိလေသာ… သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ… သဗ္ဗေ ဒရထာ… သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ… သဗ္ဗေ သန္တာပါ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ စတ္တာ ဝန္တာ မုတ္တာ ပဟီနာ ပဋိနိဿဋ္ဌာ။ ဧဝံ အရဟာ စတ္တာဝီတိ တာဒီ။

ကထံ အရဟာ တိဏ္ဏာဝီတိ တာဒီ? အရဟာ ကာမောဃံ တိဏ္ဏော ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏော ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏော အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏော သဗ္ဗံ သံသာရပထံ တိဏ္ဏော ဥတ္တိဏ္ဏော နိတ္တိဏ္ဏော အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တော။ သော ဝုဋ္ဌဝါသော စိဏ္ဏစရဏော ဇာတိမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ။ ဧဝံ အရဟာ တိဏ္ဏာဝီတိ တာဒီ။

ကထံ အရဟာ မုတ္တာဝီတိ တာဒီ? အရဟတော ရာဂါ စိတ္တံ မုတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တံ, ဒေါသာ စိတ္တံ မုတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တံ, မောဟာ စိတ္တံ မုတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တံ, ကောဓာ…ပေ… ဥပနာဟာ… မက္ခာ… ပဠာသာ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယာ… မာယာယ… သာဌေယျာ… ထမ္ဘာ… သာရမ္ဘာ… မာနာ… အတိမာနာ… မဒါ… ပမာဒါ… သဗ္ဗကိလေသေဟိ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတေဟိ… သဗ္ဗဒရထေဟိ… သဗ္ဗပရိဠာဟေဟိ… သဗ္ဗသန္တာပေဟိ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေဟိ စိတ္တံ မုတ္တံ ဝိမုတ္တံ သုဝိမုတ္တံ။ ဧဝံ အရဟာ မုတ္တာဝီတိ တာဒီ။

ကထံ အရဟာ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ? အရဟာ သီလေ သတိ သီလဝါတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ သဒ္ဓါယ သတိ သဒ္ဓေါတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ ဝီရိယေ သတိ ဝီရိယဝါတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ သတိယာ သတိ သတိမာတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ သမာဓိမှိ သတိ သမာဟိတောတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ ပညာယ သတိ ပညဝါတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ ဝိဇ္ဇာယ သတိ တေဝိဇ္ဇောတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ၊ အဘိညာယ သတိ ဆဠဘိညောတိ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီ။ ဧဝံ အရဟာ တံနိဒ္ဒေသာ တာဒီတိ – ပါရင်္ဂတော န ပစ္စေတိ တာဒီ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘န ကပ္ပယန္တိ န ပုရေက္ခရောန္တိ, ဓမ္မာပိ တေသံ န ပဋိစ္ဆိတာသေ၊

န ဗြာဟ္မဏော သီလဝတေန နေယျော, ပါရင်္ဂတော န ပစ္စေတိ တာဒီ’’တိ။

ပရမဋ္ဌကသုတ္တနိဒ္ဒေသော ပဉ္စမော။

၆။ ဇရာသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ ဇရာသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၃၉။ အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ, ဩရံ ဝဿသတာပိ မိယျတိ [မီယတိ (သီ။)] ၊

ယော စေပိ အတိစ္စ ဇီဝတိ, အထ ခေါ သော ဇရသာပိ မိယျတိ။

အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒန္တိ။ ဇီဝိတန္တိ အာယု ဌိတိ ယပနာ ယာပနာ ဣရိယနာ ဝတ္တနာ ပါလနာ ဇီဝိတံ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ။ အပိ စ, ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ ထောကံ ဇီဝိတံ – ဌိတိပရိတ္တတာယ ဝါ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ, သရသပရိတ္တတာယ ဝါ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ။ ကထံ ဌိတိပရိတ္တတာယ ဝါ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ? အတီတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိတ္ထ, န ဇီဝတိ န ဇီဝိဿတိ၊ အနာဂတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိဿတိ, န ဇီဝတိ န ဇီဝိတ္ထ၊ ပစ္စုပ္ပန္နေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝတိ, န ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝိဿတိ။

‘‘ဇီဝိတံ အတ္တဘာဝေါ စ, သုခဒုက္ခာ စ ကေဝလာ၊

ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာ, လဟုသော ဝတ္တတေ ခဏော။

‘‘စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ, ကပ္ပါ တိဋ္ဌန္တိ ယေ မရူ၊

န တွေဝ တေပိ ဇီဝန္တိ, ဒွီဟိ စိတ္တေဟိ သံယုတာ [သမောဟိတာ (သီ။ သျာ။ က။)]။

‘‘ယေ နိရုဒ္ဓါ မရန္တဿ, တိဋ္ဌမာနဿ ဝါ ဣဓ၊

သဗ္ဗေပိ သဒိသာ ခန္ဓာ, ဂတာ အပ္ပဋိသန္ဓိကာ။

‘‘အနန္တရာ စ ယေ ဘဂ္ဂါ, ယေ စ ဘဂ္ဂါ အနာဂတာ၊

တဒန္တရေ နိရုဒ္ဓါနံ, ဝေသမံ နတ္ထိ လက္ခဏေ။

‘‘အနိဗ္ဗတ္တေန န ဇာတော, ပစ္စုပ္ပန္နေန ဇီဝတိ၊

စိတ္တဘဂ္ဂါ မတော လောကော, ပညတ္တိ ပရမတ္ထိယာ။

‘‘ယထာ နိန္နာ ပဝတ္တန္တိ, ဆန္ဒေန ပရိဏာမိတာ၊

အစ္ဆိန္နဓာရာ ဝတ္တန္တိ, သဠာယတနပစ္စယာ။

‘‘အနိဓာနဂတာ ဘဂ္ဂါ, ပုဉ္ဇော နတ္ထိ အနာဂတေ၊

နိဗ္ဗတ္တာ ယေ စ တိဋ္ဌန္တိ, အာရဂ္ဂေ သာသပူပမာ။

‘‘နိဗ္ဗတ္တာနဉ္စ ဓမ္မာနံ, ဘင်္ဂေါ နေသံ ပုရက္ခတော၊

ပလောကဓမ္မာ တိဋ္ဌန္တိ, ပုရာဏေဟိ အမိဿိတာ။

‘‘အဒဿနတော အာယန္တိ, ဘင်္ဂါ ဂစ္ဆန္တိ ဒဿနံ၊

ဝိဇ္ဇုပ္ပါဒေါဝ အာကာသေ, ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝယန္တိ စာ’’တိ။

ဧဝံ ဌိတိပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ။

ကထံ သရသပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ? အဿာသူပနိဗဒ္ဓံ [အဿာသူပနိဗန္ဓံ (က။)] ဇီဝိတံ, ပဿာသူပနိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတံ, အဿာသပဿာသူပနိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတံ, မဟာဘူတူပနိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတံ, ကဗဠီကာရာဟာရူပနိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတံ, ဥသ္မူပနိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတံ, ဝိညာဏူပနိဗဒ္ဓံ ဇီဝိတံ။ မူလမ္ပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလံ, ပုဗ္ဗဟေတူပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, ယေ ပစ္စယာ တေပိ ဒုဗ္ဗလာ, ယေပိ ပဘာဝိကာ တေပိ ဒုဗ္ဗလာ, သဟဘူပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, သမ္ပယောဂါပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, သဟဇာပိ ဣမေသံ ဒုဗ္ဗလာ, ယာပိ ပယောဇိကာ သာပိ ဒုဗ္ဗလာ။ အညမညံ ဣမေ နိစ္စဒုဗ္ဗလာ, အညမညံ အနဝဋ္ဌိတာ ဣမေ။ အညမညံ ပရိပါတယန္တိ ဣမေ, အညမညဿ ဟိ နတ္ထိ တာယိတာ, န စာပိ ဌပေန္တိ အညမညံ ဣမေ။ ယောပိ နိဗ္ဗတ္တကော သော န ဝိဇ္ဇတိ။

‘‘န စ ကေနစိ ကောစိ ဟာယတိ, ဂန္ဓဗ္ဗာ စ ဣမေ ဟိ သဗ္ဗသော၊

ပုရိမေဟိ ပဘာဝိကာ ဣမေ, ယေပိ ပဘာဝိကာ တေ ပုရေ မတာ၊

ပုရိမာပိ စ ပစ္ဆိမာပိ စ, အညမညံ န ကဒါစိ မဒ္ဒသံသူ’’တိ။

ဧဝံ သရသပရိတ္တတာယ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ။

အပိ စ, စာတုမဟာရာဇိကာနံ [စာတုမ္မဟာရာဇိကာနံ (သီ။ သျာ။)] ဒေဝါနံ ဇီဝိတံ ဥပါဒါယ မနုဿာနံ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ ပရိတ္တံ ဇီဝိတံ ထောကံ ဇီဝိတံ ခဏိကံ ဇီဝိတံ လဟုကံ ဇီဝိတံ ဣတ္တရံ ဇီဝိတံ အနဒ္ဓနီယံ ဇီဝိတံ နစိရဋ္ဌိတိကံ ဇီဝိတံ။ တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ…ပေ… ယာမာနံ ဒေဝါနံ… တုသိတာနံ ဒေဝါနံ… နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ… ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ… ဗြဟ္မကာယိကာနံ ဒေဝါနံ ဇီဝိတံ ဥပါဒါယ မနုဿာနံ အပ္ပကံ ဇီဝိတံ ပရိတ္တံ ဇီဝိတံ ထောကံ ဇီဝိတံ ခဏိကံ ဇီဝိတံ လဟုကံ ဇီဝိတံ ဣတ္တရံ ဇီဝိတံ အနဒ္ဓနီယံ ဇီဝိတံ နစိရဋ္ဌိတိကံ ဇီဝိတံ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘အပ္ပမိဒံ, ဘိက္ခဝေ, မနုဿာနံ အာယု, ဂမနိယော သမ္ပရာယော, မန္တာယ ဗောဒ္ဓဗ္ဗံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ, စရိတဗ္ဗံ ဗြဟ္မစရိယံ, နတ္ထိ ဇာတဿ အမရဏံ။ ယော, ဘိက္ခဝေ, စိရံ ဇီဝတိ, သော ဝဿသတံ အပ္ပံ ဝါ ဘိယျော။

‘‘အပ္ပမာယု မနုဿာနံ, ဟီဠေယျ နံ သုပေါရိသော၊

စရေယျာဒိတ္တသီသောဝ နတ္ထိ မစ္စုဿနာဂမော။

‘‘အစ္စယန္တိ အဟောရတ္တာ, ဇီဝိတံ ဥပရုဇ္ဈတိ၊

အာယု ခိယျတိ မစ္စာနံ, ကုန္နဒီနံဝ ဩဒက’’န္တိ။

အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ။

ဩရံ ဝဿသတာပိ မိယျတီတိ။ ကလလကာလေပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, အဗ္ဗုဒကာလေပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ပေသိကာလေပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ဃနကာလေပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ပသာခကာလေပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ဇာတမတ္တောပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, သူတိဃရေပိ [ပသူတိဃရေ (သျာ။), သူတိကဃရေ (က။)] စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, အဒ္ဓမာသိကောပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, မာသိကောပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ဒွေမာသိကောပိ…ပေ… တေမာသိကောပိ… စတုမာသိကောပိ… ပဉ္စမာသိကောပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ဆမာသိကောပိ… သတ္တမာသိကောပိ… အဋ္ဌမာသိကောပိ… နဝမာသိကောပိ… ဒသမာသိကောပိ… သံဝစ္ဆရိကောပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, ဒွေဝဿိကောပိ… တိဝဿိကောပိ… စတုဝဿိကောပိ… ပဉ္စဝဿိကောပိ … ဆဝဿိကောပိ… သတ္တဝဿိကောပိ… အဋ္ဌဝဿိကောပိ… နဝဝဿိကောပိ… ဒသဝဿိကောပိ… ဝီသတိဝဿိကောပိ… တိံသဝဿိကောပိ… စတ္တာရီသဝဿိကောပိ… ပညာသဝဿိကောပိ… သဋ္ဌိဝဿိကောပိ… သတ္တတိဝဿိကောပိ… အသီတိဝဿိကောပိ… နဝုတိဝဿိကောပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတီတိ – ဩရံ ဝဿသတာပိ မိယျတိ။

ယော စေပိ အတိစ္စ ဇီဝတီတိ။ ယော ဝဿသတံ အတိက္ကမိတွာ ဇီဝတိ သော ဧကံ ဝါ ဝဿံ ဇီဝတိ, ဒွေ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ, တီဏိ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ, စတ္တာရိ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ, ပဉ္စ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ…ပေ… ဒသ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ, ဝီသတိ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ, တိံသံ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတိ, စတ္တာရီသံ ဝါ ဝဿာနိ ဇီဝတီတိ – ယော စေပိ အတိစ္စ ဇီဝတိ။ အထ ခေါ သော ဇရသာပိ မိယျတီတိ။ ယဒါ ဇိဏ္ဏော ဟောတိ ဝုဒ္ဓေါ မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော ခဏ္ဍဒန္တော ပလိတကေသော ဝိလူနံ ခလိတသိရော [ခလိတံ သိရော (သီ။)] ဝလိနံ တိလကာဟတဂတ္တော ဝင်္ကော ဘောဂ္ဂေါ ဒဏ္ဍပရာယနော, သော ဇရာယပိ စဝတိ မရတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, နတ္ထိ မရဏမှာ မောက္ခော။

‘‘ဖလာနမိဝ ပက္ကာနံ, ပါတော ပတနတော [ပပတတော (သီ။)] ဘယံ၊

ဧဝံ ဇာတာန မစ္စာနံ, နိစ္စံ မရဏတော ဘယံ။

‘‘ယထာပိ ကုမ္ဘကာရဿ, ကတာ မတ္တိကဘာဇနာ၊

သဗ္ဗေ ဘေဒနပရိယန္တာ, ဧဝံ မစ္စာန ဇီဝိတံ။

‘‘ဒဟရာ စ မဟန္တာ စ, ယေ ဗာလာ ယေ စ ပဏ္ဍိတာ၊

သဗ္ဗေ မစ္စုဝသံ ယန္တိ, သဗ္ဗေ မစ္စုပရာယနာ။

‘‘တေသံ မစ္စုပရေတာနံ, ဂစ္ဆတံ ပရလောကတော၊

န ပိတာ တာယတေ ပုတ္တံ, ဉာတီ ဝါ ပန ဉာတကေ။

‘‘ပေက္ခတညေဝ ဉာတီနံ, ပဿ လာလပ္ပတံ ပုထု၊

ဧကမေကောဝ မစ္စာနံ, ဂေါဝဇ္ဈော ဝိယ နိယျတိ၊

ဧဝမဗ္ဘာဟတော လောကော, မစ္စုနာ စ ဇရာယ စာ’’တိ။

အထ ခေါ သော ဇရသာပိ မိယျတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အပ္ပံ ဝတ ဇီဝိတံ ဣဒံ, ဩရံ ဝဿသတာပိ မိယျတိ၊

ယော စေပိ အတိစ္စ ဇီဝတိ, အထ ခေါ သော ဇရသာပိ မိယျတီ’’တိ။

၄၀။ သောစန္တိ ဇနာ မမာယိတေ, န ဟိ သန္တိ နိစ္စာ ပရိဂ္ဂဟာ၊

ဝိနာဘာဝံ သန္တမေဝိဒံ, ဣတိ ဒိသွာ နာဂါရမာဝသေ။

သောစန္တိ ဇနာ မမာယိတေတိ။ ဇနာတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စ။ မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ…ပေ… ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ…ပေ… ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ။ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ အစ္ဆေဒသင်္ကိနောပိ သောစန္တိ, အစ္ဆိဇ္ဇန္တေပိ သောစန္တိ, အစ္ဆိန္နေပိ သောစန္တိ။ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ ဝိပရိဏာမသင်္ကိနောပိ သောစန္တိ, ဝိပရိဏာမန္တေပိ သောစန္တိ, ဝိပရိဏတေပိ သောစန္တိ ကိလမန္တိ ပရိဒေဝန္တိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒန္တိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇန္တီတိ – သောစန္တိ ဇနာ မမာယိတေ။

န ဟိ သန္တိ နိစ္စာ ပရိဂ္ဂဟာတိ။ ဒွေ ပရိဂ္ဂဟာ – တဏှာပရိဂ္ဂဟော စ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟော စ…ပေ… အယံ တဏှာပရိဂ္ဂဟော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟော။ တဏှာပရိဂ္ဂဟော အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော ခယဓမ္မော ဝယဓမ္မော ဝိရာဂဓမ္မော နိရောဓဓမ္မော ဝိပရိဏာမဓမ္မော။ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟောပိ အနိစ္စော သင်္ခတော ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နော ခယဓမ္မော ဝယဓမ္မော ဝိရာဂဓမ္မော နိရောဓဓမ္မော ဝိပရိဏာမဓမ္မော။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ပဿထ နော တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တံ ပရိဂ္ဂဟံ ယွာယံ ပရိဂ္ဂဟော နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ? ‘‘နော ဟေတံ, ဘန္တေ’’။ ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ! အဟမ္ပိ ခေါ ဧတံ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဂ္ဂဟံ န သမနုပဿာမိ, ယွာယံ ပရိဂ္ဂဟော နိစ္စော ဓုဝေါ သဿတော အဝိပရိဏာမဓမ္မော သဿတိသမံ တထေဝ ဌဿတီ’’တိ။ ပရိဂ္ဂဟာ နိစ္စာ ဓုဝါ သဿတာ အဝိပရိဏာမဓမ္မာ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ န လဗ္ဘန္တီတိ – န ဟိ သန္တိ နိစ္စာ ပရိဂ္ဂဟာ။

ဝိနာဘာဝံ သန္တမေဝိဒန္တိ။ နာနာဘာဝေ ဝိနာဘာဝေ အညထာဘာဝေ သန္တေ သံဝိဇ္ဇမာနေ ဥပလဗ္ဘိယမာနေ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘အလံ, အာနန္ဒ! မာ သောစိ မာ ပရိဒေဝိ။ နနု ဧတံ, အာနန္ဒ, မယာ ပဋိကစ္စေဝ [ပဋိဂစ္စေဝ (သီ။)] အက္ခာတံ – ‘သဗ္ဗေဟေဝ ပိယေဟိ မနာပေဟိ နာနာဘာဝေါ ဝိနာဘာဝေါ အညထာဘာဝေါ။ တံ ကုတေတ္ထ, အာနန္ဒ, လဗ္ဘာ – ယံ တံ ဇာတံ ဘူတံ သင်္ခတံ ပလောကဓမ္မံ တံ ဝတ မာ ပလုဇ္ဇီ’တိ! နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ။ ပုရိမာနံ ပုရိမာနံ ခန္ဓာနံ ဓာတူနံ အာယတနာနံ ဝိပရိဏာမညထာဘာဝါ ပစ္ဆိမာ ပစ္ဆိမာ ခန္ဓာ စ ဓာတုယော စ အာယတနာနိ စ ပဝတ္တန္တီ’’တိ – ဝိနာဘာဝံ သန္တမေဝိဒံ။

ဣတိ ဒိသွာ နာဂါရမာဝသေတိ။ ဣတီတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ။ ဣတီတိ ဣတိ ဒိသွာ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ မမတ္တေသူတိ – ဣတိ ဒိသွာ။ နာဂါရမာဝသေတိ သဗ္ဗံ ဃရာဝါသပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ပုတ္တဒါရပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ဉာတိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ မိတ္တာမစ္စပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ သန္နိဓိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အကိဉ္စနဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ဧကော စရေယျ ဝိဟရေယျ ဣရိယေယျ ဝတ္တေယျ ပါလေယျ ယပေယျ ယာပေယျာတိ – ဣတိ ဒိသွာ နာဂါရမာဝသေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သောစန္တိ ဇနာ မမာယိတေ, န ဟိ သန္တိ နိစ္စာ ပရိဂ္ဂဟာ၊

ဝိနာဘာဝံ သန္တမေဝိဒံ, ဣတိ ဒိသွာ နာဂါရမာဝသေ’’တိ။

၄၁။ မရဏေနပိ တံ ပဟီယတိ [ပဟိယျတိ (က။)] ယံ ပုရိသော မမိဒန္တိ မညတိ၊

ဧတမ္ပိ ဝိဒိတွာန [ဧတံ ဒိသွာန (သီ။ က။)] ပဏ္ဍိတော, န မမတ္တာယ နမေထ မာမကော။

မရဏေနပိ တံ ပဟီယတီတိ။ မရဏန္တိ ယာ တေသံ တေသံ သတ္တာနံ တမှာ တမှာ သတ္တနိကာယာ စုတိ စဝနတာ ဘေဒေါ အန္တရဓာနံ မစ္စုမရဏံ ကာလံကိရိယာ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဇီဝိတိန္ဒြိယဿုပစ္ဆေဒေါ။ တန္တိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ။ ပဟီယတီတိ ပဟီယတိ ဇဟီယတိ ဝိဇဟီယတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ။ ဘာသိတမ္ပိ ဟေတံ –

‘‘ပုဗ္ဗေဝ မစ္စံ ဝိဇဟန္တိ ဘောဂါ, မစ္စောဝ နေ ပုဗ္ဗတရံ ဇဟာတိ၊

အသဿတာ ဘောဂိနော ကာမကာမီ, တသ္မာ န သောစာမဟံ သောကကာလေ။

‘‘ဥဒေတိ အာပူရတိ ဝေတိ စန္ဒော, အတ္တံ ဂမေတွာန ပလေတိ သူရိယော၊

ဝိဒိတာ မယာ သတ္တုက လောကဓမ္မာ, တသ္မာ န သောစာမဟံ သောကကာလေ’’တိ။

မရဏေနပိ တံ ပဟီယတိ။ ယံ ပုရိသော မမိဒန္တိ မညတီတိ။ ယန္တိ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ။ ပုရိသောတိ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော [လောကဝေါဟာရော (သျာ။)] နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ။ မမိဒန္တိ မညတီတိ တဏှာမညနာယ မညတိ, ဒိဋ္ဌိမညနာယ မညတိ, မာနမညနာယ မညတိ, ကိလေသမညနာယ မညတိ, ဒုစ္စရိတမညနာယ မညတိ, ပယောဂမညနာယ မညတိ, ဝိပါကမညနာယ မညတီတိ – ယံ ပုရိသော မမိဒန္တိ မညတိ။

ဧတမ္ပိ ဝိဒိတွာန ပဏ္ဍိတောတိ။ ဧတံ အာဒီနဝံ ဉတွာ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ မမတ္တေသူတိ, ဧတမ္ပိ ဝိဒိတွာ ပဏ္ဍိတော ဓီရော ပဏ္ဍိတော ပညဝါ ဗုဒ္ဓိမာ ဉာဏီ ဝိဘာဝီ မေဓာဝီတိ – ဧတမ္ပိ ဝိဒိတွာန ပဏ္ဍိတော။

န မမတ္တာယ နမေထ မာမကောတိ။ မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ…ပေ… ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ…ပေ… ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ။ မာမကောတိ ဗုဒ္ဓမာမကော ဓမ္မမာမကော သံဃမာမကော။ သော ဘဂဝန္တံ မမာယတိ, ဘဂဝါ တံ ပုဂ္ဂလံ ပရိဂ္ဂဏှာတိ။ ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ယေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ကုဟာ ထဒ္ဓါ [ဗဒ္ဓါ (က။) ဣတိဝု။ ၁၀၈] လပါ သိင်္ဂီ ဥန္နဠာ အသမာဟိတာ, န မေ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မာမကာ၊ အပဂတာ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ။ န စ တေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ။ ယေ စ ခေါ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ နိက္ကုဟာ နိလ္လပါ ဓီရာ အတ္ထဒ္ဓါ သုသမာဟိတာ, တေ ခေါ မေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ မာမကာ၊ အနပဂတာ စ တေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဣမသ္မာ ဓမ္မဝိနယာ။ တေ စ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရူဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇန္တိ’’။

‘‘ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ, ဥန္နဠာ အသမာဟိတာ၊

န တေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ။

‘‘နိက္ကုဟာ နိလ္လပါ ဓီရာ, အတ္ထဒ္ဓါ သုသမာဟိတာ၊

တေ ဝေ ဓမ္မေ ဝိရူဟန္တိ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတေ’’။

န မမတ္တာယ နမေထ မာမကောတိ။ မာမကော တဏှာမမတ္တံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ မမတ္တာယ န နမေယျ န ဩနမေယျ, န တံနိန္နော အဿ န တပ္ပေါဏော န တပ္ပဗ္ဘာရော န တဒဓိမုတ္တော န တဒဓိပတေယျောတိ – န မမတ္တာယ နမေထ မာမကော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘မရဏေနပိ တံ ပဟီယတိ, ယံ ပုရိသော မမိဒန္တိ မညတိ၊

ဧတမ္ပိ ဝိဒိတွာန ပဏ္ဍိတော, န မမတ္တာယ နမေထ မာမကော’’တိ။

၄၂။ သုပိနေန ယထာပိ သင်္ဂတံ, ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော န ပဿတိ၊

ဧဝမ္ပိ ပိယာယိတံ ဇနံ, ပေတံ ကာလင်္ကတံ [ကာလကတံ (သီ။ သျာ။)] န ပဿတိ။

သုပိနေန ယထာပိ သင်္ဂတန္တိ။ သင်္ဂတံ သမာဂတံ သမာဟိတံ သန္နိပတိတန္တိ – သုပိနေန ယထာပိ သင်္ဂတံ။ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော န ပဿတီတိ ယထာ ပုရိသော သုပိနဂတော စန္ဒံ ပဿတိ, သူရိယံ ပဿတိ, မဟာသမုဒ္ဒံ ပဿတိ, သိနေရုံ ပဗ္ဗတရာဇာနံ ပဿတိ, ဟတ္ထိံ ပဿတိ, အဿံ ပဿတိ, ရထံ ပဿတိ, ပတ္တိံ ပဿတိ, သေနာဗျူဟံ ပဿတိ, အာရာမရာမဏေယျကံ ပဿတိ, ဝနရာမဏေယျကံ…ပေ… ဘူမိရာမဏေယျကံ… ပေါက္ခရဏီရာမဏေယျကံ ပဿတိ၊ ပဋိဗုဒ္ဓေါ န ကိဉ္စိ ပဿတီတိ – ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော န ပဿတိ။

ဧဝမ္ပိ ပိယာယိတံ ဇနန္တိ။ ဧဝန္တိ ဩပမ္မသမ္ပဋိပါဒနံ။ ပိယာယိတံ ဇနန္တိ မမာယိတံ ဇနံ မာတရံ ဝါ ပိတရံ ဝါ ဘာတရံ ဝါ ဘဂိနိံ ဝါ ပုတ္တံ ဝါ ဓီတရံ ဝါ မိတ္တံ ဝါ အမစ္စံ ဝါ ဉာတိံ ဝါ သာလောဟိတံ ဝါတိ – ဧဝမ္ပိ ပိယာယိတံ ဇနံ။

ပေတံ ကာလင်္ကတံ န ပဿတီတိ။ ပေတော ဝုစ္စတိ မတော။ ကာလင်္ကတံ န ပဿတိ န ဒက္ခတိ နာဓိဂစ္ဆတိ န ဝိန္ဒတိ န ပဋိလဘတီတိ – ပေတံ ကာလင်္ကတံ န ပဿတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သုပိနေန ယထာပိ သင်္ဂတံ, ပဋိဗုဒ္ဓေါ ပုရိသော န ပဿတိ၊

ဧဝမ္ပိ ပိယာယိတံ ဇနံ, ပေတံ ကာလင်္ကတံ န ပဿတီ’’တိ။

၄၃။ ဒိဋ္ဌာပိ သုတာပိ တေ ဇနာ, ယေသံ နာမမိဒံ ပဝုစ္စတိ၊

နာမံယေဝါဝသိဿတိ, [နာမမေဝါ’ဝသိဿတိ (သီ။ သျာ။)] အက္ခေယျံ ပေတဿ ဇန္တုနော။

ဒိဋ္ဌာပိ သုတာပိ တေ ဇနာတိ။ ဒိဋ္ဌာတိ ယေ စက္ခုဝိညာဏာဘိသမ္ဘူတာ။ သုတာတိ ယေ သောတဝိညာဏာဘိသမ္ဘူတာ။ တေ ဇနာတိ ခတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏာ စ ဝေဿာ စ သုဒ္ဒါ စ ဂဟဋ္ဌာ စ ပဗ္ဗဇိတာ စ ဒေဝါ စ မနုဿာ စာတိ – ဒိဋ္ဌာပိ သုတာပိ တေ ဇနာ။

ယေသံ နာမမိဒံ ပဝုစ္စတီတိ။ ယေသန္တိ ယေသံ ခတ္တိယာနံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝေဿာနံ သုဒ္ဒါနံ ဂဟဋ္ဌာနံ ပဗ္ဗဇိတာနံ ဒေဝါနံ မနုဿာနံ။ နာမန္တိ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ။ ပဝုစ္စတီတိ ဝုစ္စတိ ပဝုစ္စတိ ကထီယတိ ဘဏီယတိ ဒီပီယတိ ဝေါဟရီယတီတိ – ယေသံ နာမမိဒံ ပဝုစ္စတိ။

နာမံယေဝါဝသိဿတိ အက္ခေယျန္တိ။ ရူပဂတံ ဝေဒနာဂတံ သညာဂတံ သင်္ခါရဂတံ ဝိညာဏဂတံ ပဟီယတိ ဇဟီယတိ ဝိဇဟီယတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတိ, နာမံယေဝါဝသိဿတိ။ အက္ခေယျန္တိ။ အက္ခာတုံ ကထေတုံ ဘဏိတုံ ဒီပယိတုံ ဝေါဟရိတုန္တိ – နာမံ ဧဝါဝသိဿတိ အက္ခေယျံ။ ပေတဿ ဇန္တုနောတိ။ ပေတဿာတိ မတဿ ကာလင်္ကတဿ။ ဇန္တုနောတိ သတ္တဿ နရဿ မာနဝဿ ပေါသဿ ပုဂ္ဂလဿ ဇီဝဿ ဇာဂုဿ ဇန္တုဿ ဣန္ဒဂုဿ မနုဇဿာတိ – ပေတဿ ဇန္တုနော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒိဋ္ဌာပိ သုတာပိ တေ ဇနာ, ယေသံ နာမမိဒံ ပဝုစ္စတိ၊

နာမံယေဝါဝသိဿတိ, အက္ခေယျံ ပေတဿ ဇန္တုနော’’တိ။

၄၄။ သောကပ္ပရိဒေဝမစ္ဆရံ, န ပဇဟန္တိ ဂိဒ္ဓါ မမာယိတေ၊

တသ္မာ မုနယော ပရိဂ္ဂဟံ, ဟိတွာ အစရိံသု ခေမဒဿိနော။

သောကပ္ပရိဒေဝမစ္ဆရံ န ပဇဟန္တိ ဂိဒ္ဓါ မမာယိတေတိ။ သောကောတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ သောကော သောစနာ သောစိတတ္တံ အန္တောသောကော အန္တောပရိသောကော အန္တောဒါဟော အန္တောပရိဒါဟော [အန္တောဍာဟော အန္တောပရိဍာဟော (သျာ။)] စေတသော ပရိဇ္ဈာယနာ ဒေါမနဿံ သောကသလ္လံ။ ပရိဒေဝေါတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ…ပေ… ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပေါ ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပါယနာ လာလပ္ပါယိတတ္တံ။ မစ္ဆရိယန္တိ ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ။ ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆရိယံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ အပိ စ ခန္ဓမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, ဓာတုမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, အာယတနမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ ဂါဟော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ ဂေဓော ဝုစ္စတိ တဏှာ။ ယော ရာဂေါ သာရာဂေါ…ပေ… အဘိဇ္ဈာ လောဘော အကုသလမူလံ။ မမတ္တာတိ ဒွေ မမတ္တာ – တဏှာမမတ္တဉ္စ ဒိဋ္ဌိမမတ္တဉ္စ …ပေ… ဣဒံ တဏှာမမတ္တံ…ပေ… ဣဒံ ဒိဋ္ဌိမမတ္တံ။ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ အစ္ဆေဒသင်္ကိနောပိ သောစန္တိ, အစ္ဆိဇ္ဇန္တေပိ သောစန္တိ, အစ္ဆိန္နေပိ သောစန္တိ, မမာယိတံ ဝတ္ထုံ ဝိပရိဏာမသင်္ကိနောပိ သောစန္တိ, ဝိပရိဏာမန္တေပိ သောစန္တိ, ဝိပရိဏတေပိ သောစန္တိ, မမာယိတံ ဝတ္ထုံ အစ္ဆေဒသင်္ကိနောပိ ပရိဒေဝန္တိ, အစ္ဆိဇ္ဇန္တေပိ ပရိဒေဝန္တိ, အစ္ဆိန္နေပိ ပရိဒေဝန္တိ။ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ ဝိပရိဏာမသင်္ကိနောပိ ပရိဒေဝန္တိ, ဝိပရိဏာမန္တေပိ ပရိဒေဝန္တိ, ဝိပရိဏတေပိ ပရိဒေဝန္တိ။ မမာယိတံ ဝတ္ထုံ ရက္ခန္တိ ဂေါပေန္တိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ မမာယန္တိ မစ္ဆရာယန္တိ၊ မမာယိတသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ သောကံ န ဇဟန္တိ, ပရိဒေဝံ န ဇဟန္တိ, မစ္ဆရိယံ န ဇဟန္တိ, ဂေဓံ န ဇဟန္တိ နပ္ပဇဟန္တိ န ဝိနောဒေန္တိ န ဗျန္တိံ ကရောန္တိ န အနဘာဝံ ဂမေန္တီတိ – သောကပ္ပရိဒေဝမစ္ဆရံ နပ္ပဇဟန္တိ ဂိဒ္ဓါ မမာယိတေ။

တသ္မာ မုနယော ပရိဂ္ဂဟံ, ဟိတွာ အစရိံသု ခေမဒဿိနောတိ။ တသ္မာတိ တသ္မာ တံကာရဏာ တံဟေတု တပ္ပစ္စယာ တံနိဒါနာ ဧတံ အာဒီနဝံ သမ္ပဿမာနာ မမတ္တေသူတိ – တသ္မာ။ မုနယောတိ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ တေန ဉာဏေန သမန္နာဂတာ မုနယော မောနပ္ပတ္တာ။ တီဏိ မောနေယျာနိ – ကာယမောနေယျံ, ဝစီမောနေယျံ, မနောမောနေယျံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ ပရိဂ္ဂဟောတိ ဒွေ ပရိဂ္ဂဟာ – တဏှာပရိဂ္ဂဟော စ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟော စ…ပေ… အယံ တဏှာပရိဂ္ဂဟော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟော။ မုနယော တဏှာပရိဂ္ဂဟံ ပရိစ္စဇိတွာ ဒိဋ္ဌိပရိဂ္ဂဟံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ စဇိတွာ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာ အစရိံသု ဝိဟရိံသု ဣရိယိံသု ဝတ္တိံသု ပါလိံသု ယပိံသု ယာပိံသု။ ခေမဒဿိနောတိ ခေမံ ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ။ ခေမဒဿိနောတိ ခေမဒဿိနော တာဏဒဿိနော လေဏဒဿိနော သရဏဒဿိနော အဘယဒဿိနော အစ္စုတဒဿိနော အမတဒဿိနော နိဗ္ဗာနဒဿိနောတိ – တသ္မာ မုနယော ပရိဂ္ဂဟံ ဟိတွာ အစရိံသု ခေမဒဿိနော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သောကပ္ပရိဒေဝမစ္ဆရံ, န ဇဟန္တိ ဂိဒ္ဓါ မမာယိတေ၊

တသ္မာ မုနယော ပရိဂ္ဂဟံ, ဟိတွာ အစရိံသု ခေမဒဿိနော’’တိ။

၄၅။ ပတိလီနစရဿ ဘိက္ခုနော, ဘဇမာနဿ ဝိဝိတ္တမာသနံ၊

သာမဂ္ဂိယမာဟု တဿ တံ, ယော အတ္တာနံ ဘဝနေ န ဒဿယေ။

ပတိလီနစရဿ ဘိက္ခုနောတိ။ ပတိလီနစရာ ဝုစ္စန္တိ သတ္တ သေက္ခာ [သေခါ (သီ။ သျာ။)]။ အရဟာ ပတိလီနော။ ကိံကာရဏာ ပတိလီနစရာ ဝုစ္စန္တိ သတ္တ သေက္ခာ? တေ တတော တတော စိတ္တံ ပတိလီနေန္တာ ပတိကုဋေန္တာ ပတိဝဋ္ဋေန္တာ သန္နိရုဒ္ဓန္တာ [သန္နိရုမ္ဘေန္တာ (သီ။)] သန္နိဂ္ဂဏှန္တာ သန္နိဝါရေန္တာ ရက္ခန္တာ ဂေါပေန္တာ စရန္တိ ဝိစရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တိ, စက္ခုဒွါရေ စိတ္တံ ပတိလီနေန္တာ ပတိကုဋေန္တာ ပတိဝဋ္ဋေန္တာ သန္နိရုဒ္ဓန္တာ သန္နိဂ္ဂဏှန္တာ သန္နိဝါရေန္တာ ရက္ခန္တာ ဂေါပေန္တာ စရန္တိ ဝိစရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တိ, သောတဒွါရေ စိတ္တံ…ပေ… ဃာနဒွါရေ စိတ္တံ… ဇိဝှါဒွါရေ စိတ္တံ… ကာယဒွါရေ စိတ္တံ… မနောဒွါရေ စိတ္တံ ပတိလီနေန္တာ ပတိကုဋေန္တာ ပတိဝဋ္ဋေန္တာ သန္နိရုဒ္ဓန္တာ သန္နိဂ္ဂဏှန္တာ သန္နိဝါရေန္တာ ရက္ခန္တာ ဂေါပေန္တာ စရန္တိ ဝိစရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တိ။ ယထာ ကုက္ကုဋပတ္တံ ဝါ နှာရုဒဒ္ဒုလံ ဝါ အဂ္ဂိမှိ ပက္ခိတ္တံ ပတိလီယတိ ပတိကုဋတိ ပတိဝဋ္ဋတိ န သမ္ပသာရိယတိ၊ ဧဝမေဝ တတော တတော စိတ္တံ ပတိလီနေန္တာ ပတိကုဋေန္တာ ပတိဝဋ္ဋေန္တာ သန္နိရုဒ္ဓန္တာ သန္နိဂ္ဂဏှန္တာ သန္နိဝါရေန္တာ ရက္ခန္တာ ဂေါပေန္တာ စရန္တိ ဝိစရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တိ, စက္ခုဒွါရေ စိတ္တံ…ပေ… သောတဒွါရေ စိတ္တံ… ဃာနဒွါရေ စိတ္တံ… ဇိဝှါဒွါရေ စိတ္တံ… ကာယဒွါရေ စိတ္တံ… မနောဒွါရေ စိတ္တံ ပတိလီနေန္တာ ပတိကုဋေန္တာ ပတိဝဋ္ဋေန္တာ သန္နိရုဒ္ဓန္တာ သန္နိဂ္ဂဏှန္တာ သန္နိဝါရေန္တာ ရက္ခန္တာ ဂေါပေန္တာ စရန္တိ ဝိစရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တိ။ တံကာရဏာ ပတိလီနစရာ ဝုစ္စန္တိ သတ္တ သေက္ခာ။ ဘိက္ခုနောတိ ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကဿ ဝါ ဘိက္ခုနော သေက္ခဿ ဝါ ဘိက္ခုနောတိ – ပတိလီနစရဿ ဘိက္ခုနော။

ဘဇမာနဿ ဝိဝိတ္တမာသနန္တိ အာသနံ ဝုစ္စတိ ယတ္ထ နိသီဒန္တိ – မဉ္စော ပီဌံ ဘိသိ တဋ္ဋိကာ စမ္မခဏ္ဍော တိဏသန္ထာရော ပဏ္ဏသန္ထာရော ပလာလသန္ထာရော။ တံ အာသနံ အသပ္ပါယရူပဒဿနေန ရိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ပဝိဝိတ္တံ, အသပ္ပါယသဒ္ဒဿဝနေန ရိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ပဝိဝိတ္တံ, အသပ္ပါယဂန္ဓဃာယနေန… အသပ္ပါယရသသာယနေန… အသပ္ပါယဖောဋ္ဌဗ္ဗဖုသနေန… အသပ္ပါယေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ ရိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ပဝိဝိတ္တံ။ တံ ဝိဝိတ္တံ အာသနံ ဘဇတော သမ္ဘဇတော သေဝတော နိသေဝတော သံသေဝတော ပဋိသေဝတောတိ – ဘဇမာနဿ ဝိဝိတ္တမာသနံ။

သာမဂ္ဂိယမာဟု တဿ တံ, ယော အတ္တာနံ ဘဝနေ န ဒဿယေတိ။ သာမဂ္ဂိယောတိ တိဿော သာမဂ္ဂိယော – ဂဏသာမဂ္ဂီ, ဓမ္မသာမဂ္ဂီ, အနဘိနိဗ္ဗတ္တိသာမဂ္ဂီ။ ကတမာ ဂဏသာမဂ္ဂီ? ဗဟု စေပိ ဘိက္ခူ သမဂ္ဂါ သမ္မောဒမာနာ အဝိဝဒမာနာ ခီရောဒကီဘူတာ အညမညံ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿန္တာ ဝိဟရန္တိ – အယံ ဂဏသာမဂ္ဂီ။ ကတမာ ဓမ္မသာမဂ္ဂီ? စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ, စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ, စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ, ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ, ပဉ္စ ဗလာနိ, သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ။ တေ ဧကတော ပက္ခန္ဒန္တိ ပသီဒန္တိ သမ္ပတိဋ္ဌန္တိ ဝိမုစ္စန္တိ၊ န တေသံ ဓမ္မာနံ ဝိဝါဒေါ ပဝိဝါဒေါ အတ္ထိ – အယံ ဓမ္မသာမဂ္ဂီ။ ကတမာ အနဘိနိဗ္ဗတ္တိသာမဂ္ဂီ? ဗဟု စေပိ ဘိက္ခူ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ၊ န တေသံ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ [တေန (သီ။)] ဦနတ္တံ ဝါ ပုဏ္ဏတ္တံ ဝါ ပညာယတိ – အယံ အနဘိနိဗ္ဗတ္တိသာမဂ္ဂီ။ ဘဝနေတိ နေရယိကာနံ နိရယော ဘဝနံ, တိရစ္ဆာနယောနိကာနံ တိရစ္ဆာနယောနိ ဘဝနံ, ပေတ္တိဝိသယိကာနံ ပေတ္တိဝိသယော ဘဝနံ, မနုဿာနံ မနုဿလောကော ဘဝနံ, ဒေဝါနံ ဒေဝလောကော ဘဝနန္တိ။ သာမဂ္ဂိယမာဟု တဿ တံ, ယော အတ္တာနံ ဘဝနေ န ဒဿယေတိ။ တဿေသာ သာမဂ္ဂီ ဧတံ ဆန္နံ ဧတံ ပတိရူပံ ဧတံ အနုစ္ဆဝိကံ ဧတံ အနုလောမံ, ယော ဧဝံ ပဋိစ္ဆန္နေ နိရယေ အတ္တာနံ န ဒဿေယျ, တိရစ္ဆာနယောနိယံ အတ္တာနံ န ဒဿေယျ, ပေတ္တိဝိသယေ အတ္တာနံ န ဒဿေယျ, မနုဿလောကေ အတ္တာနံ န ဒဿေယျ, ဒေဝလောကေ အတ္တာနံ န ဒဿေယျာတိ ဧဝမာဟံသု ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – သာမဂ္ဂိယမာဟု တဿ တံ, ယော အတ္တာနံ ဘဝနေ န ဒဿယေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပတိလီနစရဿ ဘိက္ခုနော, ဘဇမာနဿ ဝိဝိတ္တမာသနံ၊

သာမဂ္ဂိယမာဟု တဿ တံ, ယော အတ္တာနံ ဘဝနေ န ဒဿယေ’’တိ။

၄၆။ သဗ္ဗတ္ထ မုနီ အနိဿိတော, န ပိယံ ကုဗ္ဗတိ နောပိ အပ္ပိယံ၊

တသ္မိံ ပရိဒေဝမစ္ဆရံ, ပဏ္ဏေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတိ။

သဗ္ဗတ္ထ မုနီ အနိဿိတောတိ။ သဗ္ဗံ ဝုစ္စတိ ဒွါဒသာယတနာနိ – စက္ခုဉ္စေဝ ရူပါ စ, သောတဉ္စ သဒ္ဒါ စ, ဃာနဉ္စ ဂန္ဓာ စ, ဇိဝှါ စ ရသာ စ, ကာယော စ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ စ, မနော စ ဓမ္မာ စ။ မုနီတိ။ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ အနိဿိတောတိ။ ဒွေ နိဿယာ – တဏှာနိဿယော စ ဒိဋ္ဌိနိဿယော စ…ပေ… အယံ တဏှာနိဿယော…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိနိဿယော။ မုနိ တဏှာနိဿယံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိနိဿယံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ စက္ခုံ အနိဿိတော သောတံ အနိဿိတော ဃာနံ အနိဿိတော ဇိဝှံ အနိဿိတော ကာယံ အနိဿိတော မနံ အနိဿိတော ရူပေ… သဒ္ဒေ… ဂန္ဓေ… ရသေ… ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ… ဓမ္မေ… ကုလံ… ဂဏံ… အာဝါသံ… လာဘံ… ယသံ… ပသံသံ… သုခံ… စီဝရံ… ပိဏ္ဍပါတံ… သေနာသနံ… ဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ… ကာမဓာတုံ… ရူပဓာတုံ… အရူပဓာတုံ… ကာမဘဝံ… ရူပဘဝံ… အရူပဘဝံ… သညာဘဝံ… အသညာဘဝံ … နေဝသညာနာသညာဘဝံ… ဧကဝေါကာရဘဝံ… စတုဝေါကာရဘဝံ… ပဉ္စဝေါကာရဘဝံ… အတီတံ… အနာဂတံ… ပစ္စုပ္ပန္နံ… ဒိဋ္ဌံ… သုတံ… မုတံ… ဝိညာတံ… သဗ္ဗေ ဓမ္မေ အနိဿိတော အနလ္လီနော အနုပဂတော အနဇ္ဈောသိတော အနဓိမုတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – သဗ္ဗတ္ထ မုနိ အနိဿိတော။

န ပိယံ ကုဗ္ဗတိ နောပိ အပ္ပိယန္တိ။ ပိယာတိ ဒွေ ပိယာ – သတ္တာ ဝါ သင်္ခါရာ ဝါ။ ကတမေ သတ္တာ ပိယာ? ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ အတ္ထကာမာ ဟိတကာမာ ဖာသုကာမာ ယောဂက္ခေမကာမာ မာတာ ဝါ ပိတာ ဝါ ဘာတာ ဝါ ဘဂိနီ ဝါ ပုတ္တာ ဝါ ဓီတရာ ဝါ မိတ္တာ ဝါ အမစ္စာ ဝါ ဉာတီ ဝါ သာလောဟိတာ ဝါ – ဣမေ သတ္တာ ပိယာ။ ကတမေ သင်္ခါရာ ပိယာ? မနာပိကာ ရူပါ မနာပိကာ သဒ္ဒါ မနာပိကာ ဂန္ဓာ မနာပိကာ ရသာ မနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ – ဣမေ သင်္ခါရာ ပိယာ။ အပ္ပိယာတိ ဒွေ အပ္ပိယာ – သတ္တာ ဝါ သင်္ခါရာ ဝါ။ ကတမေ သတ္တာ အပ္ပိယာ? ဣဓ ယဿ တေ ဟောန္တိ အနတ္ထကာမာ အဟိတကာမာ အဖာသုကာမာ အယောဂက္ခေမကာမာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုကာမာ – ဣမေ သတ္တာ အပ္ပိယာ။ ကတမေ သင်္ခါရာ အပ္ပိယာ? အမနာပိကာ ရူပါ အမနာပိကာ သဒ္ဒါ အမနာပိကာ ဂန္ဓာ အမနာပိကာ ရသာ အမနာပိကာ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာ – ဣမေ သင်္ခါရာ အပ္ပိယာ။ န ပိယံ ကုဗ္ဗတိ နောပိ အပ္ပိယန္တိ။ ‘‘အယံ မေ သတ္တော ပိယော, ဣမေ စ သင်္ခါရာ မနာပါ’’တိ ရာဂဝသေန ပိယံ န ကရောတိ၊ ‘‘အယံ မေ သတ္တော အပ္ပိယော, ဣမေ စ သင်္ခါရာ အမနာပါ’’တိ ပဋိဃဝသေန အပ္ပိယံ န ကရောတိ န ဇနေတိ န သဉ္ဇနေတိ န နိဗ္ဗတ္တေတိ နာဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – န ပိယံ ကုဗ္ဗတိ နောပိ အပ္ပိယံ။

တသ္မိံ ပရိဒေဝမစ္ဆရံ ပဏ္ဏေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတီတိ။ တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အရဟန္တေ ခီဏာသဝေ။ ပရိဒေဝေါတိ ဉာတိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဘောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ရောဂဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ သီလဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ ဒိဋ္ဌိဗျသနေန ဝါ ဖုဋ္ဌဿ အညတရညတရေန ဗျသနေန သမန္နာဂတဿ အညတရညတရေန ဒုက္ခဓမ္မေန ဖုဋ္ဌဿ အာဒေဝေါ ပရိဒေဝေါ အာဒေဝနာ ပရိဒေဝနာ အာဒေဝိတတ္တံ ပရိဒေဝိတတ္တံ ဝါစာ ပလာပေါ ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပါယနာ လာလပ္ပါယိတတ္တံ။ မစ္ဆရိယန္တိ ပဉ္စ မစ္ဆရိယာနိ – အာဝါသမစ္ဆရိယံ, ကုလမစ္ဆရိယံ, လာဘမစ္ဆရိယံ, ဝဏ္ဏမစ္ဆရိယံ, ဓမ္မမစ္ဆရိယံ။ ယံ ဧဝရူပံ မစ္ဆရိယံ မစ္ဆရာယနာ မစ္ဆရာယိတတ္တံ ဝေဝိစ္ဆံ ကဒရိယံ ကဋုကဉ္စုကတာ အဂ္ဂဟိတတ္တံ စိတ္တဿ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။ အပိ စ ခန္ဓမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, ဓာတုမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ, အာယတနမစ္ဆရိယမ္ပိ မစ္ဆရိယံ ဂါဟော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မစ္ဆရိယံ။

ပဏ္ဏေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတီတိ။ ပဏ္ဏံ ဝုစ္စတိ ပဒုမပတ္တံ။ ဝါရိ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ။ ယထာ ဝါရိ ပဒုမပတ္တံ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တံ အပလိတ္တံ အနုပလိတ္တံ, ဧဝမေဝ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အရဟန္တေ ခီဏာသဝေ ပရိဒေဝေါ မစ္ဆရိယဉ္စ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တာ အပလိတ္တာ အနုပလိတ္တာ။ သော စ ပုဂ္ဂလော အရဟန္တော တေဟိ ကိလေသေဟိ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တော အပလိတ္တော အနုပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – တသ္မိံ ပရိဒေဝမစ္ဆရံ ပဏ္ဏေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သဗ္ဗတ္ထ မုနီ အနိဿိတော, န ပိယံ ကုဗ္ဗတိ နောပိ အပ္ပိယံ၊

တသ္မိံ ပရိဒေဝမစ္ဆရံ, ပဏ္ဏေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတီ’’တိ။

၄၇။ ဥဒဗိန္ဒု ယထာပိ ပေါက္ခရေ, ပဒုမေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတိ၊

ဧဝံ မုနိ နောပလိမ္ပတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု [ဒိဋ္ဌသုတေ မုတေသု (သီ။), ဒိဋ္ဌသုတံ မုတေသု (သျာ။ က။)] ဝါ။

ဥဒဗိန္ဒု ယထာပိ ပေါက္ခရေတိ။ ဥဒဗိန္ဒု ဝုစ္စတိ ဥဒကထေဝေါ။ ပေါက္ခရံ ဝုစ္စတိ ပဒုမပတ္တံ။ ယထာ ဥဒဗိန္ဒု ပဒုမပတ္တေ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တံ အပလိတ္တံ အနုပလိတ္တန္တိ – ဥဒဗိန္ဒု ယထာပိ ပေါက္ခရေ။ ပဒုမေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတီတိ။ ပဒုမံ ဝုစ္စတိ ပဒုမပုပ္ဖံ။ ဝါရိ ဝုစ္စတိ ဥဒကံ။ ယထာ ဝါရိ ပဒုမပုပ္ဖံ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တံ အပလိတ္တံ အနုပလိတ္တန္တိ – ပဒုမေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတိ။

ဧဝံ မုနိ နောပလိမ္ပတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါတိ။ ဧဝန္တိ ဩပမ္မသမ္ပဋိပါဒနံ။ မုနီတိ။ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ လေပါတိ ဒွေ လေပါ – တဏှာလေပေါ စ ဒိဋ္ဌိလေပေါ စ…ပေ… အယံ တဏှာလေပေါ…ပေ… အယံ ဒိဋ္ဌိလေပေါ။ မုနိ တဏှာလေပံ ပဟာယ ဒိဋ္ဌိလေပံ ပဋိနိဿဇ္ဇိတွာ ဒိဋ္ဌေ န လိမ္ပတိ, သုတေ န လိမ္ပတိ, မုတေ န လိမ္ပတိ, ဝိညာတေ န လိမ္ပတိ န ပလိမ္ပတိ န ဥပလိမ္ပတိ အလိတ္တော အပလိတ္တော အနုပလိတ္တော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပမုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရတီတိ – ဧဝံ မုနိ နောပလိမ္ပတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဥဒဗိန္ဒု ယထာပိ ပေါက္ခရေ, ပဒုမေ ဝါရိ ယထာ န လိမ္ပတိ၊

ဧဝံ မုနိ နောပလိမ္ပတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါ’’တိ။

၄၈။ ဓောနော န ဟိ တေန မညတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါ၊

နာညေန ဝိသုဒ္ဓိမိစ္ဆတိ, န ဟိ သော ရဇ္ဇတိ နော ဝိရဇ္ဇတိ။

ဓောနော န ဟိ တေန မညတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါတိ။ ဓောနောတိ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ကိံကာရဏာ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ? တာယ ပညာယ ကာယဒုစ္စရိတံ ဓုတဉ္စ ဓောတ စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ, ဝစီဒုစ္စရိတံ…ပေ… မနောဒုစ္စရိတံ ဓုတဉ္စ ဓောတဉ္စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ, ရာဂေါ ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ, ဒေါသော… မောဟော… ကောဓော… ဥပနာဟော… မက္ခော… ပဠာသော… ဣဿာ… မစ္ဆရိယံ… မာယာ… သာဌေယျံ… ထမ္ဘော… သာရမ္ဘော… မာနော… အတိမာနော… မဒေါ… ပမာဒေါ… သဗ္ဗေ ကိလေသာ… သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ… သဗ္ဗေ ဒရထာ… သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ… သဗ္ဗေ သန္တာပါ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ တံကာရဏာ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ။

အထ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ, သမ္မာသင်္ကပ္ပေန မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ဓုတော စ ဓောတော စ သန္ဓောတော စ နိဒ္ဓေါတော စ, သမ္မာဝါစာယ မိစ္ဆာဝါစာ ဓုတာ စ… သမ္မာကမ္မန္တေန မိစ္ဆာကမ္မန္တော ဓုတော စ… သမ္မာအာဇီဝေန မိစ္ဆာအာဇီဝေါ ဓုတော စ… သမ္မာဝါယာမေန မိစ္ဆာဝါယာမော ဓုတော စ… သမ္မာသတိယာ မိစ္ဆာသတိ ဓုတာ စ… သမ္မာသမာဓိနာ မိစ္ဆာသမာဓိ ဓုတော စ… သမ္မာဉာဏေန မိစ္ဆာဉာဏံ ဓုတဉ္စ… သမ္မာဝိမုတ္တိယာ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။

အထ ဝါ အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန သဗ္ဗေ ကိလေသာ… သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ… သဗ္ဗေ ဒရထာ… သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ… သဗ္ဗေ သန္တာပါ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ အရဟာ ဣမေဟိ ဓောနေဟိ ဓမ္မေဟိ ဥပေတော သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော။ တသ္မာ အရဟာ ဓောနော။ သော ဓုတရာဂေါ ဓုတပါပေါ ဓုတကိလေသော ဓုတပရိဠာဟောတိ – ဓောနော။

ဓောနော န ဟိ တေန မညတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါတိ။ ဓောနော ဒိဋ္ဌံ န မညတိ, ဒိဋ္ဌသ္မိံ န မညတိ, ဒိဋ္ဌတော န မညတိ, ဒိဋ္ဌာ မေတိ န မညတိ၊ သုတံ န မညတိ, သုတသ္မိံ န မညတိ, သုတတော န မညတိ, သုတံ မေတိ န မညတိ၊ မုတံ န မညတိ, မုတသ္မိံ န မညတိ, မုတတော န မညတိ, မုတံ မေတိ န မညတိ၊ ဝိညာတံ န မညတိ, ဝိညာတသ္မိံ န မညတိ, ဝိညာတတော န မညတိ, ဝိညာတံ မေတိ န မညတိ။ ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘အသ္မီတိ, ဘိက္ခဝေ, မညိတမေတံ, အယမဟမသ္မီတိ မညိတမေတံ, ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ, န ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ, ရူပီ ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ, အရူပီ ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ, သညီ ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ, အသညီ ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ, နေဝသညီနာသညီ ဘဝိဿန္တိ မညိတမေတံ။ မညိတံ [မညိတံ ဟိ (သီ။)], ဘိက္ခဝေ, ရောဂေါ, မညိတံ ဂဏ္ဍော, မညိတံ သလ္လံ, မညိတံ ဥပဒ္ဒဝေါ။ တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, အမညမာနေန စေတသာ ဝိဟရိဿာမာတိ, ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗ’’န္တိ – ဓောနော န ဟိ တေန မညတိ ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါ။

နာညေန ဝိသုဒ္ဓိမိစ္ဆတီတိ။ ဓောနော အညေန အသုဒ္ဓိမဂ္ဂေန မိစ္ဆာပဋိပဒါယ အနိယျာနိကပထေန အညတြ သတိပဋ္ဌာနေဟိ အညတြ သမ္မပ္ပဓာနေဟိ အညတြ ဣဒ္ဓိပါဒေဟိ အညတြ ဣန္ဒြိယေဟိ အညတြ ဗလေဟိ အညတြ ဗောဇ္ဈင်္ဂေဟိ အညတြ အရိယာ အဋ္ဌင်္ဂိကာ မဂ္ဂါ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ န ဣစ္ဆတိ န သာဒိယတိ န ပတ္ထေတိ န ပိဟေတိ နာဘိဇပ္ပတီတိ – နာညေန ဝိသုဒ္ဓိမိစ္ဆတိ။

န ဟိ သော ရဇ္ဇတိ နော ဝိရဇ္ဇတီတိ။ သဗ္ဗေ ဗာလပုထုဇ္ဇနာ ရဇ္ဇန္တိ, ပုထုဇ္ဇနကလျာဏကံ ဥပါဒါယ သတ္တ သေက္ခာ ဝိရဇ္ဇန္တိ၊ အရဟာ နေဝ ရဇ္ဇတိ နော ဝိရဇ္ဇတိ။ ဝိရတ္တော သော ခယာ ရာဂဿ ဝီတရာဂတ္တာ, ခယာ ဒေါသဿ ဝီတဒေါသတ္တာ, ခယာ မောဟဿ ဝီတမောဟတ္တာ။ သော ဝုဋ္ဌဝါသော စိဏ္ဏစရဏော…ပေ… ဇာတိဇရာမရဏသံသာရော, နတ္ထိ တဿ ပုနဗ္ဘဝေါတိ – န ဟိ သော ရဇ္ဇတိ နော ဝိရဇ္ဇတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဓောနော န ဟိ တေန မညတိ, ယဒိဒံ ဒိဋ္ဌသုတမုတေသု ဝါ၊

နာညေန ဝိသုဒ္ဓိမိစ္ဆတိ, န ဟိ သော ရဇ္ဇတိ နော ဝိရဇ္ဇတီ’’တိ။

ဇရာသုတ္တနိဒ္ဒေသော ဆဋ္ဌော။

၇။ တိဿမေတ္တေယျသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ တိဿမေတ္တေယျသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၄၉။

မေထုနမနုယုတ္တဿ, [ဣစ္စာယသ္မာ တိဿော မေတ္တေယျော]

ဝိဃာတံ ဗြူဟိ မာရိသ၊

သုတွာန တဝ သာသနံ, ဝိဝေကေ သိက္ခိဿာမသေ။

မေထုနမနုယုတ္တဿာတိ။ မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော ဂါမဓမ္မော ဝသလဓမ္မော ဒုဋ္ဌုလ္လော ဩဒကန္တိကော ရဟဿော ဒွယံဒွယသမာပတ္တိ။ ကိံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော? ဥဘိန္နံ ရတ္တာနံ သာရတ္တာနံ အဝဿုတာနံ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ ပရိယာဒိန္နစိတ္တာနံ ဥဘိန္နံ သဒိသာနံ ဓမ္မောတိ – တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။ ယထာ ဥဘော ကလဟကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဘဏ္ဍနကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဘဿကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဝိဝါဒကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော အဓိကရဏကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဝါဒိနော မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော သလ္လာပကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝမေဝံ ဥဘိန္နံ ရတ္တာနံ သာရတ္တာနံ အဝဿုတာနံ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ ပရိယာဒိန္နစိတ္တာနံ ဥဘိန္နံ သဒိသာနံ ဓမ္မောတိ – တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။

မေထုနမနုယုတ္တဿာတိ။ မေထုနဓမ္မေ ယုတ္တဿ ပယုတ္တဿ အာယုတ္တဿ သမာယုတ္တဿ တစ္စရိတဿ တဗ္ဗဟုလဿ တဂ္ဂရုကဿ တန္နိန္နဿ တပ္ပေါဏဿ တပ္ပဗ္ဘာရဿ တဒဓိမုတ္တဿ တဒဓိပတေယျဿာတိ – မေထုနမနုယုတ္တဿ။

ဣစ္စာယသ္မာ တိဿော မေတ္တေယျောတိ။ ဣစ္စာတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – ဣစ္စာတိ။ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝဝစနံ သပ္ပတိဿဝစနမေတံ – အာယသ္မာတိ။ တိဿောတိ တဿ ထေရဿ နာမံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော နာမံ နာမကမ္မံ နာမဓေယျံ နိရုတ္တိ ဗျဉ္ဇနံ အဘိလာပေါ။ မေတ္တေယျောတိ တဿ ထေရဿ ဂေါတ္တံ သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရောတိ – ဣစ္စာယသ္မာ တိဿော မေတ္တေယျော။

ဝိဃာတံ ဗြူဟိ မာရိသာတိ။ ဝိဃာတန္တိ ဝိဃာတံ ဥပဃာတံ ပီဠနံ ဃဋ္ဋနံ ဥပဒ္ဒဝံ ဥပသဂ္ဂံ ဗြူဟိ အာစိက္ခ ဒေသေဟိ ပညပေဟိ ပဋ္ဌပေဟိ ဝိဝရ ဝိဘဇ ဥတ္တာနီကရောဟိ [ဥတ္တာနိံ ကရောဟိ (က။)] ပကာသေဟိ။ မာရိသာတိ ပိယဝစနံ ဂရုဝစနံ သဂါရဝဝစနံ သပ္ပတိဿဝစနမေတံ မာရိသာတိ – ဝိဃာတံ ဗြူဟိ မာရိသ။

သုတွာန တဝ သာသနန္တိ။ တုယှံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌိံ သုတွာ သုဏိတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဥပဓာရယိတွာ ဥပလက္ခယိတွာတိ – သုတွာန တဝ သာသနံ။

ဝိဝေကေ သိက္ခိဿာမသေတိ။ ဝိဝေကောတိ တယော ဝိဝေကာ – ကာယဝိဝေကော, စိတ္တဝိဝေကော, ဥပဓိဝိဝေကော။ ကတမော ကာယဝိဝေကော? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိတ္တံ သေနာသနံ ဘဇတိ အရညံ ရုက္ခမူလံ ပဗ္ဗတံ ကန္ဒရံ ဂိရိဂုဟံ သုသာနံ ဝနပတ္ထံ အဗ္ဘောကာသံ ပလာသပုဉ္ဇံ, ကာယေန ဝိဝိတ္တော ဝိဟရတိ။ သော ဧကော ဂစ္ဆတိ, ဧကော တိဋ္ဌတိ, ဧကော နိသီဒတိ, ဧကော သေယျံ ကပ္ပေတိ, ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ, ဧကော ပဋိက္ကမတိ, ဧကော ရဟော နိသီဒတိ, ဧကော စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌာတိ, ဧကော စရတိ, ဧကော ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ – အယံ ကာယဝိဝေကော။

ကတမော စိတ္တဝိဝေကော? ပဌမံ ဈာနံ သမာပန္နဿ နီဝရဏေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, ဒုတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, တတိယံ ဈာနံ သမာပန္နဿ ပီတိယာ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, စတုတ္ထံ ဈာနံ သမာပန္နဿ သုခဒုက္ခေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, အာကာသာနဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ ရူပသညာယ ပဋိဃသညာယ နာနတ္တသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, ဝိညာဏဉ္စာယတနံ သမာပန္နဿ အာကာသာနဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, အာကိဉ္စညာယတနံ သမာပန္နဿ ဝိညာဏဉ္စာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, နေဝသညာနာသညာယတနံ သမာပန္နဿ အာကိဉ္စညာယတနသညာယ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, သောတာပန္နဿ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဝိစိကိစ္ဆာယ သီလဗ္ဗတပရာမာသာ ဒိဋ္ဌာနုသယာ ဝိစိကိစ္ဆာနုသယာ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, သကဒါဂါမိဿ ဩဠာရိကာ ကာမရာဂသညောဇနာ ပဋိဃသညောဇနာ ဩဠာရိကာ ကာမရာဂါနုသယာ ပဋိဃာနုသယာ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, အနာဂါမိဿ အနုသဟဂတာ ကာမရာဂသညောဇနာ ပဋိဃသညောဇနာ အနုသဟဂတာ ကာမရာဂါနုသယာ ပဋိဃာနုသယာ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ, အရဟတော ရူပရာဂါ အရူပရာဂါ မာနာ ဥဒ္ဓစ္စာ အဝိဇ္ဇာယ မာနာနုသယာ ဘဝရာဂါနုသယာ အဝိဇ္ဇာနုသယာ တဒေကဋ္ဌေဟိ စ ကိလေသေဟိ ဗဟိဒ္ဓါ စ သဗ္ဗနိမိတ္တေဟိ စိတ္တံ ဝိဝိတ္တံ ဟောတိ – အယံ စိတ္တဝိဝေကော။

ကတမော ဥပဓိဝိဝေကော? ဥပဓိ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသာ စ ခန္ဓာ စ အဘိသင်္ခါရာ စ။ ဥပဓိဝိဝေကော ဝုစ္စတိ အမတံ နိဗ္ဗာနံ။ ယော သော သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော သဗ္ဗူပဓိပဋိနိဿဂ္ဂေါ တဏှက္ခယော ဝိရာဂေါ နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ – အယံ ဥပဓိဝိဝေကော။ ကာယဝိဝေကော စ ဝိဝေကဋ္ဌကာယာနံ နေက္ခမ္မာဘိရတာနံ၊ စိတ္တဝိဝေကော စ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တာနံ ပရမဝေါဒါနပတ္တာနံ၊ ဥပဓိဝိဝေကော စ နိရူပဓီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိသင်္ခါရဂတာနံ။ ဝိဝေကေ သိက္ခိဿာမသေတိ။ သော ထေရော ပကတိယာ သိက္ခိတသိက္ခော။ အပိ စ ဓမ္မဒေသနံ ဥပါဒါယ ဓမ္မဒေသနံ သာဝေန္တော [ယာစန္တော (သီ။ သျာ။)] ဧဝမာဟ – ဝိဝေကေ သိက္ခိဿာမသေတိ။

တေနာဟ ထေရော တိဿမေတ္တေယျော –

‘‘မေထုနမနုယုတ္တဿ, [ဣစ္စာယသ္မာ တိဿော မေတ္တေယျော]

ဝိဃာတံ ဗြူဟိ မာရိသ၊

သုတွာန တဝ သာသနံ, ဝိဝေကေ သိက္ခိဿာမသေ’’တိ။

၅၀။

မေထုနမနုယုတ္တဿ, [မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ]

မုဿတေ ဝါပိ သာသနံ၊

မိစ္ဆာ စ ပဋိပဇ္ဇတိ, ဧတံ တသ္မိံ အနာရိယံ။

မေထုနမနုယုတ္တဿာတိ။ မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော ဂါမဓမ္မော ဝသလဓမ္မော ဒုဋ္ဌုလ္လော ဩဒကန္တိကော ရဟဿော ဒွယံဒွယသမာပတ္တိ။ ကိံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော? ဥဘိန္နံ ရတ္တာနံ သာရတ္တာနံ အဝဿုတာနံ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ ပရိယာဒိန္နစိတ္တာနံ ဥဘိန္နံ သဒိသာနံ ဓမ္မောတိ – တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။ ယထာ ဥဘော ကလဟကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဘဏ္ဍနကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဘဿကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဝိဝါဒကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော အဓိကရဏကာရကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော ဝါဒိနော မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ, ဥဘော သလ္လာပကာ မေထုနကာတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝမေဝံ ဥဘိန္နံ ရတ္တာနံ သာရတ္တာနံ အဝဿုတာနံ ပရိယုဋ္ဌိတာနံ ပရိယာဒိန္နစိတ္တာနံ ဥဘိန္နံ သဒိသာနံ ဓမ္မောတိ – တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။

မေထုနမနုယုတ္တဿာတိ။ မေထုနဓမ္မေ ယုတ္တဿ ပယုတ္တဿ အာယုတ္တဿ သမာယုတ္တဿ တစ္စရိတဿ တဗ္ဗဟုလဿ တဂ္ဂရုကဿ တန္နိန္နဿ တပ္ပေါဏဿ တပ္ပဗ္ဘာရဿ တဒဓိမုတ္တဿ တဒဓိပတေယျဿာတိ – မေထုနမနုယုတ္တဿ။

မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ တံ ထေရံ ဂေါတ္တေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ။ အပိ စ ဘဂ္ဂရာဂေါတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂဒေါသောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂမောဟောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂမာနောတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂဒိဋ္ဌီတိ ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂကဏ္ဍကောတိ [ဘဂ္ဂကဏ္ဍကောတိ (သီ။ သျာ။)] ဘဂဝါ, ဘဂ္ဂကိလေသောတိ ဘဂဝါ, ဘဇိ ဝိဘဇိ ပဝိဘဇိ ဓမ္မရတနန္တိ ဘဂဝါ, ဘဝါနံ အန္တကရောတိ ဘဂဝါ, ဘာဝိတကာယော ဘာဝိတသီလော ဘာဝိတစိတ္တော ဘာဝိတပညောတိ ဘဂဝါ, ဘဇိ ဝါ ဘဂဝါ အရညဝနပတ္ထာနိ [အရညေ ဝနပတ္ထာနိ (သီ။)] ပန္တာနိ သေနာသနာနိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ [မနုဿရာဟသေယျကာနိ (သီ။ သျာ။)] ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနီတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အတ္ထရသဿ ဓမ္မရသဿ ဝိမုတ္တိရသဿ အဓိသီလဿ အဓိစိတ္တဿ အဓိပညာယာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ ဈာနာနံ စတုန္နံ အပ္ပမညာနံ စတုန္နံ အရူပသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ အဋ္ဌန္နံ ဝိမောက္ခာနံ အဋ္ဌန္နံ အဘိဘာယတနာနံ နဝန္နံ အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ္တီနန္တိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ သညာဘာဝနာနံ ဒသန္နံ ကသိဏသမာပတ္တီနံ အာနာပါနဿတိသမာဓိဿ အသုဘသမာပတ္တိယာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ စတုန္နံ သတိပဋ္ဌာနာနံ စတုန္နံ သမ္မပ္ပဓာနာနံ စတုန္နံ ဣဒ္ဓိပါဒါနံ ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနံ ပဉ္စန္နံ ဗလာနံ သတ္တန္နံ ဗောဇ္ဈင်္ဂါနံ အရိယဿ အဋ္ဌင်္ဂိကဿ မဂ္ဂဿာတိ ဘဂဝါ, ဘာဂီ ဝါ ဘဂဝါ ဒသန္နံ တထာဂတဗလာနံ စတုန္နံ ဝေသာရဇ္ဇာနံ စတုန္နံ ပဋိသမ္ဘိဒါနံ ဆန္နံ အဘိညာနံ [အဘိညာဏာနံ (သီ။)] ဆန္နံ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနန္တိ ဘဂဝါ။ ဘဂဝါတိ နေတံ နာမံ မာတရာ ကတံ, န ပိတရာ ကတံ, န ဘာတရာ ကတံ, န ဘဂိနိယာ ကတံ, န မိတ္တာမစ္စေဟိ ကတံ, န ဉာတိသာလောဟိတေဟိ ကတံ န သမဏဗြာဟ္မဏေဟိ ကတံ, န ဒေဝတာဟိ ကတံ။ ဝိမောက္ခန္တိကမေတံ ဗုဒ္ဓါနံ ဘဂဝန္တာနံ ဗောဓိယာ မူလေ သဟ သဗ္ဗညုတညာဏဿ ပဋိလာဘာ သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ။

မုဿတေ ဝါပိ သာသနန္တိ။ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ သာသနံ မုဿတိ – ပရိယတ္တိသာသနမ္ပိ မုဿတိ, ပဋိပတ္တိသာသနမ္ပိ မုဿတိ။ ကတမံ ပရိယတ္တိသာသနံ? ယံ တဿ ပရိယာပုဋံ – သုတ္တံ ဂေယျံ ဝေယျာကရဏံ ဂါထာ ဥဒါနံ ဣတိဝုတ္တကံ ဇာတကံ အဗ္ဘုတဓမ္မံ ဝေဒလ္လံ – ဣဒံ ပရိယတ္တိသာသနံ။ တမ္ပိ မုဿတိ သမ္မုဿတိ ပမုဿတိ သမ္ပမုဿတိ ပရိဗာဟိရော ဟောတီတိ – ဧဝမ္ပိ မုဿတေ ဝါပိ သာသနံ။

ကတမံ ပဋိပတ္တိသာသနံ? သမ္မာပဋိပဒါ အနုလောမပဋိပဒါ အပစ္စနီကပဋိပဒါ အနွတ္ထပဋိပဒါ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဒါ သီလေသု ပရိပူရကာရိတာ ဣန္ဒြိယေသု ဂုတ္တဒွါရတာ ဘောဇနေ မတ္တညုတာ ဇာဂရိယာနုယောဂေါ သတိသမ္ပဇညံ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာနာ စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ ပဉ္စ ဗလာနိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ – ဣဒံ ပဋိပတ္တိသာသနံ။ တမ္ပိ မုဿတိ သမ္မုဿတိ ပမုဿတိ သမ္ပမုဿတိ ပရိဗာဟိရော ဟောတီတိ။ ဧဝမ္ပိ မုဿတေ ဝါပိ သာသနံ။

မိစ္ဆာ စ ပဋိပဇ္ဇတီတိ။ ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, သန္ဓိမ္ပိ ဆိန္ဒတိ, နိလ္လောပမ္ပိ ဟရတိ, ဧကာဂါရိကမ္ပိ ကရောတိ, ပရိပန္ထေပိ တိဋ္ဌတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတီတိ – မိစ္ဆာ စ ပဋိပဇ္ဇတိ။

ဧတံ တသ္မိံ အနာရိယန္တိ။ ဧတံ တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ အနရိယဓမ္မော ဗာလဓမ္မော မူဠှဓမ္မော အညာဏဓမ္မော အမရာဝိက္ခေပဓမ္မော, ယဒိဒံ မိစ္ဆာပဋိပဒါတိ – ဧတံ တသ္မိံ အနာရိယံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘မေထုနမနုယုတ္တဿ, [မေတ္တေယျာတိ ဘဂဝါ]

မုဿတေ ဝါပိ သာသနံ၊

မိစ္ဆာ စ ပဋိပဇ္ဇတိ, ဧတံ တသ္မိံ အနာရိယ’’န္တိ။

၅၁။ ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန, မေထုနံ ယော နိသေဝတိ၊

ယာနံ ဘန္တံဝ တံ လောကေ, ဟီနမာဟု ပုထုဇ္ဇနံ။

ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာနာတိ။ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန – ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဝါ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဝါ။ ကထံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန? သဗ္ဗံ ဃရာဝါသပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ပုတ္တဒါရပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ဉာတိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ မိတ္တာမစ္စပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ သန္နိဓိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အကိဉ္စနဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ။ ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန။

ကထံ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန? သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဧကော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝတိ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနိ။ သော ဧကော ဂစ္ဆတိ, ဧကော တိဋ္ဌတိ, ဧကော နိသီဒတိ, ဧကော သေယျံ ကပ္ပေတိ, ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ, ဧကော ပဋိက္ကမတိ, ဧကော ရဟော နိသီဒတိ, ဧကော စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌာတိ, ဧကော စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတိ။ ဧဝံ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန။

မေထုနံ ယော နိသေဝတီတိ။ မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော…ပေ… တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။ မေထုနံ ယော- နိသေဝတီတိ။ ယော အပရေန သမယေန ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ မေထုနံ ဓမ္မံ သေဝတိ နိသေဝတိ သံသေဝတိ ပဋိသေဝတီတိ – မေထုနံ ယော နိသေဝတိ။

ယာနံ ဘန္တံဝ တံ လောကေတိ။ ယာနန္တိ ဟတ္ထိယာနံ အဿယာနံ ဂေါယာနံ အဇယာနံ မေဏ္ဍယာနံ ဩဋ္ဌယာနံ ခရယာနံ ဘန္တံ အဒန္တံ အကာရိတံ အဝိနီတံ ဥပ္ပထံ ဂဏှာတိ, ဝိသမံ ခါဏုမ္ပိ ပါသာဏမ္ပိ အဘိရုဟတိ, ယာနမ္ပိ အာရောဟနကမ္ပိ ဘဉ္ဇတိ, ပပါတေပိ ပပတတိ။ ယထာ တံ ဘန္တံ ယာနံ အဒန္တံ အကာရိတံ အဝိနီတံ ဥပ္ပထံ ဂဏှာတိ၊ ဧဝမေဝံ သော ဝိဗ္ဘန္တကော ဘန္တယာနပဋိဘာဂေါ ဥပ္ပထံ ဂဏှာတိ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ဂဏှာတိ…ပေ… မိစ္ဆာသမာဓိံ ဂဏှာတိ။ ယထာ တံ ဘန္တံ ယာနံ အဒန္တံ အကာရိတံ အဝိနီတံ ဝိသမံ ခါဏုမ္ပိ ပါသာဏမ္ပိ အဘိရုဟတိ၊ ဧဝမေဝံ သော ဝိဗ္ဘန္တကော ဘန္တယာနပဋိဘာဂေါ ဝိသမံ ကာယကမ္မံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ ဝစီကမ္မံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ မနောကမ္မံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ ပါဏာတိပါတံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ အဒိန္နာဒါနံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ မုသာဝါဒံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ ပိသုဏဝါစံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ ဖရုသဝါစံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ သမ္ဖပ္ပလာပံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ အဘိဇ္ဈံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ ဗျာပါဒံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ အဘိရုဟတိ, ဝိသမေ သင်္ခါရေ အဘိရုဟတိ, ဝိသမေ ပဉ္စ ကာမဂုဏေ အဘိရုဟတိ, ဝိသမေ နီဝရဏေ အဘိရုဟတိ။ ယထာ တံ ဘန္တံ ယာနံ အဒန္တံ အကာရိတံ အဝိနီတံ ယာနမ္ပိ အာရောဟနကမ္ပိ ဘဉ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝံ သော ဝိဗ္ဘန္တကော ဘန္တယာနပဋိဘာဂေါ နိရယေ အတ္တာနံ ဘဉ္ဇတိ, တိရစ္ဆာနယောနိယံ အတ္တာနံ ဘဉ္ဇတိ, ပေတ္တိဝိသယေ အတ္တာနံ ဘဉ္ဇတိ, မနုဿလောကေ အတ္တာနံ ဘဉ္ဇတိ, ဒေဝလောကေ အတ္တာနံ ဘဉ္ဇတိ။ ယထာ တံ ဘန္တံ ယာနံ အဒန္တံ အကာရိတံ အဝိနီတံ ပပါတေ ပပတတိ၊ ဧဝမေဝံ သော ဝိဗ္ဘန္တကော ဘန္တယာနပဋိဘာဂေါ ဇာတိပပါတမ္ပိ ပပတတိ, ဇရာပပါတမ္ပိ ပပတတိ, ဗျာဓိပပါတမ္ပိ ပပတတိ, မရဏပပါတမ္ပိ ပပတတိ, သောကပရိဒေဝဒုက္ခဒေါမနဿုပါယာသပပါတမ္ပိ ပပတတိ။ လောကေတိ အပါယလောကေ မနုဿလောကေတိ – ယာနံ ဘန္တံဝ တံ လောကေ။

ဟီနမာဟု ပုထုဇ္ဇနန္တိ။ ပုထုဇ္ဇနာတိ ကေနဋ္ဌေန ပုထုဇ္ဇနာ? ပုထု ကိလေသေ ဇနေန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု အဝိဟတသက္ကာယဒိဋ္ဌိကာတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု သတ္ထာရာနံ မုခုလ္လောကိကာတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု သဗ္ဗဂတီဟိ အဝုဋ္ဌိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု နာနာဘိသင်္ခါရေ [နာနာဘိသင်္ခါရေဟိ (သျာ။)] အဘိသင်္ခရောန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု နာနာဩဃေဟိ ဝုယှန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု နာနာသန္တာပေဟိ သန္တပန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု နာနာပရိဠာဟေဟိ ပရိဒယှန္တီတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ [အဇ္ဈောပန္နာ (သီ။ သျာ။)] လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါတိ ပုထုဇ္ဇနာ, ပုထု ပဉ္စဟိ နီဝရဏေဟိ အာဝုတာ နိဝုတာ ဩဝုတာ ပိဟိတာ ပဋိစ္ဆန္နာ ပဋိကုဇ္ဇိတာတိ ပုထုဇ္ဇနာ။ ဟီနမာဟု ပုထုဇ္ဇနန္တိ။ ပုထုဇ္ဇနံ ဟီနံ နိဟီနံ ဩမကံ လာမကံ ဆတုက္ကံ ပရိတ္တန္တိ ဧဝမာဟံသု ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – ဟီနမာဟု ပုထုဇ္ဇနံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧကော ပုဗ္ဗေ စရိတွာန, မေထုနံ ယော နိသေဝတိ၊

ယာနံ ဘန္တံဝ တံ လောကေ, ဟီနမာဟု ပုထုဇ္ဇန’’န္တိ။

၅၂။ ယသော ကိတ္တိ စ ယာ ပုဗ္ဗေ, ဟာယတေ ဝါပိ တဿ သာ၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ သိက္ခေထ, မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေ။

ယသော ကိတ္တိ စ ယာ ပုဗ္ဗေ, ဟာယတေ ဝါပိ တဿ သာတိ။ ကတမော ယသော? ဣဓေကစ္စော ပုဗ္ဗေ သမဏဘာဝေ သက္ကတော ဟောတိ ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ – အယံ ယသော။ ကတမာ ကိတ္တိ? ဣဓေကစ္စော ပုဗ္ဗေ သမဏဘာဝေ ကိတ္တိဝဏ္ဏဂတော ဟောတိ ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော – သုတ္တန္တိကောတိ ဝါ ဝိနယဓရောတိ ဝါ ဓမ္မကထိကောတိ ဝါ အာရညိကောတိ ဝါ ပိဏ္ဍပါတိကောတိ ဝါ ပံသုကူလိကောတိ ဝါ တေစီဝရိကောတိ ဝါ သပဒါနစာရိကောတိ ဝါ ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကောတိ ဝါ နေသဇ္ဇိကောတိ ဝါ ယထာသန္ထတိကောတိ ဝါ ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ ဒုတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ တတိယဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ စတုတ္ထဿ ဈာနဿ လာဘီတိ ဝါ အာကာသာနဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ ဝိညာဏဉ္စာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ အာကိဉ္စညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီတိ ဝါ, အယံ ကိတ္တီတိ – ယသော ကိတ္တိ စ ယာ ပုဗ္ဗေ။

ဟာယတေ ဝါပိ တဿ သာတိ။ တဿ အပရေန သမယေန ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တဿ သော စ ယသော သာ စ ကိတ္တိ ဟာယတိ ပရိဟာယတိ ပရိဓံသတိ ပရိပတတိ အန္တရဓာယတိ ဝိပ္ပလုဇ္ဇတီတိ – ယသော ကိတ္တိ စ ယာ ပုဗ္ဗေ ဟာယတေ ဝါပိ တဿ သာ။

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ သိက္ခေထ မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေတိ။ ဧတန္တိ ပုဗ္ဗေ သမဏဘာဝေ ယသော ကိတ္တိ စ, အပရဘာဂေ ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တဿ အယသော စ အကိတ္တိ စ၊ ဧတံ သမ္ပတ္တိံ ဝိပတ္တိံ။ ဒိသွာတိ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ။ သိက္ခေထာတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ။ ကတမာ အဓိသီလသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု။ ခုဒ္ဒကော သီလက္ခန္ဓော, မဟန္တော သီလက္ခန္ဓော။ သီလံ ပတိဋ္ဌာ အာဒိ စရဏံ သံယမော သံဝရော မုခံ ပမုခံ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ သမာပတ္တိယာ – အယံ အဓိသီလသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ဝိဝိစ္စေဝ ကာမေဟိ ဝိဝိစ္စ အကုသလေဟိ ဓမ္မေဟိ သဝိတက္ကံ သဝိစာရံ ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ…ပေ… ဒုတိယံ ဈာနံ… တတိယံ ဈာနံ… စတုတ္ထံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ – အယံ အဓိစိတ္တသိက္ခာ။

ကတမာ အဓိပညာသိက္ခာ? ဣဓ ဘိက္ခု ပညဝါ ဟောတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ ပညာယ သမန္နာဂတော အရိယာယ နိဗ္ဗေဓိကာယ သမ္မာ ဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာ။ သော ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, ဣမေ အာသဝါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝသမုဒယောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝနိရောဓောတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ, အယံ အာသဝနိရောဓဂါမိနီ ပဋိပဒါတိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတိ – အယံ အဓိပညာသိက္ခာ။ မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော…ပေ… တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ သိက္ခေထ, မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေတိ။ မေထုနဓမ္မဿ ပဟာနာယ ဝူပသမာယ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ ပဋိပဿဒ္ဓိယာ အဓိသီလမ္ပိ သိက္ခေယျ, အဓိစိတ္တမ္ပိ သိက္ခေယျ, အဓိပညမ္ပိ သိက္ခေယျ။ ဣမာ တိဿော သိက္ခာယော အာဝဇ္ဇန္တော သိက္ခေယျ, ဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပဿန္တော သိက္ခေယျ, ပစ္စဝေက္ခန္တော သိက္ခေယျ, စိတ္တံ အဓိဋ္ဌဟန္တော သိက္ခေယျ, သဒ္ဓါယ အဓိမုစ္စန္တော သိက္ခေယျ, ဝီရိယံ ပဂ္ဂဏှန္တော သိက္ခေယျ, သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော သိက္ခေယျ, စိတ္တံ သမာဒဟန္တော သိက္ခေယျ, ပညာယ ပဇာနန္တော သိက္ခေယျ, အဘိညေယျံ အဘိဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပရိညေယျံ ပရိဇာနန္တော သိက္ခေယျ, ပဟာတဗ္ဗံ ပဇဟန္တော သိက္ခေယျ, ဘာဝေတဗ္ဗံ ဘာဝေန္တော သိက္ခေယျ, သစ္ဆိကာတဗ္ဗံ သစ္ဆိကရောန္တော သိက္ခေယျ အာစရေယျ သမာစရေယျ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ သိက္ခေထ, မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယသော ကိတ္တိ စ ယာ ပုဗ္ဗေ, ဟာယတေ ဝါပိ တဿ သာ၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ သိက္ခေထ, မေထုနံ ဝိပ္ပဟာတဝေ’’တိ။

၅၃။ သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, ကပဏော ဝိယ ဈာယတိ၊

သုတွာ ပရေသံ နိဂ္ဃေါသံ, မင်္ကု ဟောတိ တထာဝိဓော။

သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, ကပဏော ဝိယ ဈာယတီတိ။ ကာမသင်္ကပ္ပေန ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေန ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေန ဒိဋ္ဌိသင်္ကပ္ပေန ဖုဋ္ဌော ပရေတော သမောဟိတော သမန္နာဂတော ပိဟိတော ကပဏော ဝိယ မန္ဒော ဝိယ မောမူဟော ဝိယ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ [အဝဇ္ဈာယတိ (သျာ။)]။ ယထာ ဥလူကော ရုက္ခသာခါယံ မူသိကံ မဂယမာနော ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ, ယထာ ကောတ္ထု နဒီတီရေ မစ္ဆေ မဂယမာနော ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ, ယထာ ဗိဠာရော သန္ဓိသမလသင်္ကဋိရေ မူသိကံ မဂယမာနော ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ, ယထာ ဂဒြဘော ဝဟစ္ဆိန္နော သန္ဓိသမလသင်္ကဋိရေ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတိ၊ ဧဝမေဝံ သော ဝိဗ္ဘန္တကော ကာမသင်္ကပ္ပေန ဗျာပါဒသင်္ကပ္ပေန ဝိဟိံသာသင်္ကပ္ပေန ဒိဋ္ဌိသင်္ကပ္ပေန ဖုဋ္ဌော ပရေတော သမောဟိတော သမန္နာဂတော ပိဟိတော ကပဏော ဝိယ မန္ဒော ဝိယ မောမူဟော ဝိယ ဈာယတိ ပဇ္ဈာယတိ နိဇ္ဈာယတိ အပဇ္ဈာယတီတိ – သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော ကပဏော ဝိယ ဈာယတိ။

သုတွာ ပရေသံ နိဂ္ဃေါသံ, မင်္ကု ဟောတိ တထာဝိဓောတိ။ ပရေသန္တိ ဥပဇ္ဈာယာ ဝါ အာစရိယာ ဝါ သမာနုပဇ္ဈာယကာ ဝါ သမာနာစရိယကာ ဝါ မိတ္တာ ဝါ သန္ဒိဋ္ဌာ ဝါ သမ္ဘတ္တာ ဝါ သဟာယာ ဝါ စောဒေန္တိ – ‘‘တဿ တေ, အာဝုသော, အလာဘာ, တဿ တေ ဒုလ္လဒ္ဓံ, ယံ တွံ ဧဝရူပံ ဥဠာရံ သတ္ထာရံ လဘိတွာ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဧဝရူပံ အရိယဂဏံ လဘိတွာ ဟီနဿ မေထုနဓမ္မဿ ကာရဏာ ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တောသိ။ သဒ္ဓါပိ နာမ တေ နာဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဟိရီပိ နာမ တေ နာဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဩတ္တပ္ပမ္ပိ နာမ တေ နာဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ဝီရိယမ္ပိ နာမ တေ နာဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, သတိပိ နာမ တေ နာဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, ပညာပိ နာမ တေ နာဟောသိ ကုသလေသု ဓမ္မေသူ’’တိ။ တေသံ ဝစနံ ဗျပ္ပထံ ဒေသနံ အနုသာသနံ အနုသိဋ္ဌိံ သုတွာ သုဏိတွာ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဥပဓာရယိတွာ ဥပလက္ခယိတွာ မင်္ကု ဟောတိ, ပီဠိတော ဃဋ္ဋိတော ဗျာဓိတော ဒေါမနဿိတော ဟောတိ။ တထာဝိဓောတိ တထာဝိဓော တာဒိသော တဿဏ္ဌိတော တပ္ပကာရော တပ္ပဋိဘာဂေါ။ ယော သော ဝိဗ္ဘန္တကောတိ – သုတွာ ပရေသံ နိဂ္ဃေါသံ မင်္ကု ဟောတိ တထာဝိဓော။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သင်္ကပ္ပေဟိ ပရေတော သော, ကပဏော ဝိယ ဈာယတိ၊

သုတွာ ပရေသံ နိဂ္ဃေါသံ, မင်္ကု ဟောတိ တထာဝိဓော’’တိ။

၅၄။ အထ သတ္ထာနိ ကုရုတေ, ပရဝါဒေဟိ စောဒိတော၊

ဧသ ခွဿ မဟာဂေဓော, မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတိ [သံဂါဟတိ (က။)] ။

အထ သတ္ထာနိ ကုရုတေ, ပရဝါဒေဟိ စောဒိတောတိ။ အထာတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – အထာတိ။ သတ္ထာနီတိ တီဏိ သတ္ထာနိ – ကာယသတ္ထံ, ဝစီသတ္ထံ, မနောသတ္ထံ။ တိဝိဓံ ကာယဒုစ္စရိတံ ကာယသတ္ထံ, စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီဒုစ္စရိတံ ဝစီသတ္ထံ, တိဝိဓံ မနောဒုစ္စရိတံ မနောသတ္ထံ။ ပရဝါဒေဟိ စောဒိတောတိ။ ဥပဇ္ဈာယေဟိ ဝါ အာစရိယေဟိ ဝါ သမာနုပဇ္ဈာယကေဟိ ဝါ သမာနာစရိယကေဟိ ဝါ မိတ္တေဟိ ဝါ သန္ဒိဋ္ဌေဟိ ဝါ သမ္ဘတ္တေဟိ ဝါ သဟာယေဟိ ဝါ စောဒိတော သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ။ ‘‘အဘိရတော အဟံ, ဘန္တေ, အဟောသိံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ။ မာတာ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ, တေနမှိ ဝိဗ္ဘန္တော’’တိ ဘဏတိ။ ‘‘ပိတာ မေ ပေါသေတဗ္ဗော, တေနမှိ ဝိဗ္ဘန္တော’’တိ ဘဏတိ။ ‘‘ဘာတာ မေ ပေါသေတဗ္ဗော… ဘဂိနီ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ… ပုတ္တော မေ ပေါသေတဗ္ဗော… ဓီတာ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ… မိတ္တာ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ… အမစ္စာ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ… ဉာတကာ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ… သာလောဟိတာ မေ ပေါသေတဗ္ဗာ, တေနမှိ ဝိဗ္ဘန္တော’’တိ ဘဏတိ။ ဝစီသတ္ထံ ကရောတိ သင်္ကရောတိ ဇနေတိ သဉ္ဇနေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ အဘိနိဗ္ဗတ္တေတီတိ – အထ သတ္ထာနိ ကုရုတေ, ပရဝါဒေဟိ စောဒိတော။

ဧသ ခွဿ မဟာဂေဓောတိ။ ဧသော တဿ မဟာဂေဓော မဟာဝနံ မဟာဂဟနံ မဟာကန္တာရော မဟာဝိသမော မဟာကုဋိလော မဟာပင်္ကော မဟာပလိပေါ မဟာပလိဗောဓော မဟာဗန္ဓနံ, ယဒိဒံ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေါတိ – ဧသ ခွဿ မဟာဂေဓော။

မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတီတိ။ မောသဝဇ္ဇံ ဝုစ္စတိ မုသာဝါဒေါ။ ဣဓေကစ္စော သဘဂ္ဂတော ဝါ ပရိသဂ္ဂတော ဝါ ဉာတိမဇ္ဈဂတော ဝါ ပူဂမဇ္ဈဂတော ဝါ ရာဇကုလမဇ္ဈဂတော ဝါ အဘိနီတော သက္ခိပုဋ္ဌော – ‘‘ဧဟမ္ဘော ပုရိသ, ယံ ဇာနာသိ တံ ဝဒေဟီ’’တိ, သော အဇာနံ ဝါ အာဟ – ‘‘ဇာနာမီ’’တိ, ‘‘ဇာနံ’’ ဝါ အာဟ – ‘‘န ဇာနာမီ’’တိ, အပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘ပဿာမီ’’တိ, ပဿံ ဝါ အာဟ – ‘‘န ပဿာမီ’’တိ။ ဣတိ အတ္တဟေတု ဝါ ပရဟေတု ဝါ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု ဝါ သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ မောသဝဇ္ဇံ။

အပိ စ တီဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ။ ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိ, ဘဏန္တဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏာမီ’’တိ, ဘဏိတဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’’န္တိ။ ဣမေဟိ တီဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ။ အပိ စ စတူဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ။ ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိ, ဘဏန္တဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏာမီ’’တိ, ဘဏိတဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’’န္တိ, ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ။ ဣမေဟိ စတူဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ။ အပိ စ ပဉ္စဟာကာရေဟိ… ဆဟာကာရေဟိ… သတ္တဟာကာရေဟိ… အဋ္ဌဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ။ ပုဗ္ဗေဝဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏိဿ’’န္တိ, ဘဏန္တဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ ဘဏာမီ’’တိ, ဘဏိတဿ ဟောတိ – ‘‘မုသာ မယာ ဘဏိတ’’န္တိ, ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ သညံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝံ။ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟာကာရေဟိ မုသာဝါဒေါ ဟောတိ။ မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတီတိ။ မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတိ ဩဂါဟတိ အဇ္ဈောဂါဟတိ ပဝိသတီတိ – မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အထ သတ္ထာနိ ကုရုတေ, ပရဝါဒေဟိ စောဒိတော၊

ဧသ ခွဿ မဟာဂေဓော, မောသဝဇ္ဇံ ပဂါဟတီ’’တိ။

၅၅။ ပဏ္ဍိတောတိ သမညာတော, ဧကစ္စရိယံ [ဧကစရိယံ (သီ။ သျာ။)] အဓိဋ္ဌိတော၊

သ စာပိ မေထုနေ ယုတ္တော, မန္ဒောဝ ပရိကိဿတိ။

ပဏ္ဍိတောတိ သမညာတောတိ။ ဣဓေကစ္စော ပုဗ္ဗေ သမဏဘာဝေ ကိတ္တိ ဝဏ္ဏဂတော ဟောတိ – ‘‘ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ကလျာဏပဋိဘာနော သုတ္တန္တိကောတိ ဝါ ဝိနယဓရောတိ ဝါ ဓမ္မကထိကောတိ ဝါ…ပေ… နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ လာဘီ’’တိ ဝါ။ ဧဝံ ဉာတော ဟောတိ ပညာတော သမညာတော ဟောတီတိ – ပဏ္ဍိတောတိ သမညာတော။

ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတောတိ။ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတော – ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဝါ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဝါ။ ကထံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတော? သဗ္ဗံ ဃရာဝါသပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ…ပေ… ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတော။ ကထံ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတော? သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဧကော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ…ပေ… ဧဝံ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတောတိ – ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတော။

သ စာပိ မေထုနေ ယုတ္တောတိ။ မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော ဂါမဓမ္မော…ပေ… တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။ သ စာပိ မေထုနေ ယုတ္တောတိ။ သော အပရေန သမယေန ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တိတွာ မေထုနဓမ္မေ ယုတ္တော [ယုတ္တော သံယုတ္တော (သီ။)] ပယုတ္တော အာယုတ္တော သမာယုတ္တောတိ – သ စာပိ မေထုနေ ယုတ္တော။

မန္ဒောဝ ပရိကိဿတီတိ။ ကပဏော ဝိယ မန္ဒော ဝိယ မောမူဟော ဝိယ ကိဿတိ ပရိကိဿတိ ပရိကိလိဿတိ။ ပါဏမ္ပိ ဟနတိ, အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ, သန္ဓိမ္ပိ ဆိန္ဒတိ, နိလ္လောပမ္ပိ ဟရတိ, ဧကာဂါရိကမ္ပိ ကရောတိ, ပရိပန္ထေပိ တိဋ္ဌတိ, ပရဒါရမ္ပိ ဂစ္ဆတိ, မုသာပိ ဘဏတိ။ ဧဝမ္ပိ ကိဿတိ ပရိကိဿတိ ပရိကိလိဿတိ။ တမေနံ ရာဇာနော ဂဟေတွာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရေန္တိ – ကသာဟိပိ တာဠေန္တိ, ဝေတ္တေဟိပိ တာဠေန္တိ, အဒ္ဓဒဏ္ဍကေဟိပိ တာဠေန္တိ, ဟတ္ထမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဟတ္ထပါဒမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, နာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ကဏ္ဏနာသမ္ပိ ဆိန္ဒန္တိ, ဗိလင်္ဂထာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ, သင်္ခမုဏ္ဍိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ရာဟုမုခမ္ပိ ကရောန္တိ, ဇောတိမာလိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဟတ္ထပဇ္ဇောတိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဧရကဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ, စိရကဝါသိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဧဏေယျကမ္ပိ ကရောန္တိ, ဗဠိသမံသိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ကဟာပဏိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ခါရာပတစ္ဆိကမ္ပိ [ခါရာပဋိစ္ဆကမ္ပိ (က။)] ကရောန္တိ, ပလိဃပရိဝတ္တိကမ္ပိ ကရောန္တိ, ပလာလပီဌကမ္ပိ ကရောန္တိ, တတ္တေနပိ တေလေန ဩသိဉ္စန္တိ, သုနခေဟိပိ ခါဒါပေန္တိ, ဇီဝန္တမ္ပိ သူလေ ဥတ္တာသေန္တိ, အသိနာပိ သီသံ ဆိန္ဒန္တိ။ ဧဝမ္ပိ ကိဿတိ ပရိကိဿတိ ပရိကိလိဿတိ။

အထ ဝါ ကာမတဏှာယ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဘောဂေ ပရိယေသန္တော နာဝါယ မဟာသမုဒ္ဒံ ပက္ခန္ဒတိ, သီတဿ ပုရက္ခတော ဥဏှဿ ပုရက္ခတော ဍံသမကသဝါတာတပသရီသပသမ္ဖဿေဟိ ပီဠိယမာနော ခုပ္ပိပါသာယ မိယျမာနော တိဂုမ္ဗံ ဂစ္ဆတိ, တက္ကောလံ ဂစ္ဆတိ, တက္ကသီလံ ဂစ္ဆတိ, ကာလမုခံ ဂစ္ဆတိ, ပုရပူရံ ဂစ္ဆတိ, ဝေသုင်္ဂံ ဂစ္ဆတိ, ဝေရာပထံ ဂစ္ဆတိ, ဇဝံ ဂစ္ဆတိ, တာမလိံ [ကမလိံ (သျာ။), တံမလိံ (က။)] ဂစ္ဆတိ, ဝင်္ဂံ ဂစ္ဆတိ, ဧဠဗန္ဓနံ ဂစ္ဆတိ, သုဝဏ္ဏကူဋံ ဂစ္ဆတိ, သုဝဏ္ဏဘူမိံ ဂစ္ဆတိ, တမ္ဗပါဏိံ ဂစ္ဆတိ, သုပ္ပါဒကံ ဂစ္ဆတိ, ဘာရုကစ္ဆံ ဂစ္ဆတိ, သုရဋ္ဌံ ဂစ္ဆတိ, ဘင်္ဂလောကံ ဂစ္ဆတိ, ဘင်္ဂဏံ ဂစ္ဆတိ, သရမတံ ဂဏံ ဂစ္ဆတိ, ယောနံ ဂစ္ဆတိ, ပရမယောနံ [ပီနံ (သျာ။)] ဂစ္ဆတိ, ဝိနကံ [နဝကံ (သီ။)] ဂစ္ဆတိ, မူလပဒံ ဂစ္ဆတိ, မရုကန္တာရံ ဂစ္ဆတိ, ဇဏ္ဏုပထံ ဂစ္ဆတိ, အဇပထံ ဂစ္ဆတိ, မေဏ္ဍပထံ ဂစ္ဆတိ, သင်္ကုပထံ ဂစ္ဆတိ, ဆတ္တပထံ ဂစ္ဆတိ, ဝံသပထံ ဂစ္ဆတိ, သကုဏပထံ ဂစ္ဆတိ, မူသိကပထံ ဂစ္ဆတိ, ဒရိပထံ ဂစ္ဆတိ, ဝေတ္တာစာရံ ဂစ္ဆတိ။ ဧဝမ္ပိ ကိဿတိ ပရိကိဿတိ ပရိကိလိဿတိ။

ဂဝေသန္တော န ဝိန္ဒတိ, အလာဘမူလကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ။ ဧဝမ္ပိ ကိဿတိ ပရိကိဿတိ ပရိကိလိဿတိ။

ဂဝေသန္တော ဝိန္ဒတိ, လဒ္ဓါပိ အာရက္ခမူလကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ – ‘‘ကိန္တိ မေ ဘောဂေ နေဝ ရာဇာနော ဟရေယျုံ, န စောရာ ဟရေယျုံ, န အဂ္ဂီ ဒဟေယျုံ, န ဥဒကံ ဝဟေယျ, န အပိယာ ဒါယာဒါ ဟရေယျု’’န္တိ။ တဿ ဧဝံ အာရက္ခတော ဂေါပယတော တေ ဘောဂါ ဝိပ္ပလုဇ္ဇန္တိ။ သော ဝိပ္ပယောဂမူလကမ္ပိ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ ပဋိသံဝေဒေတိ။ ဧဝမ္ပိ ကိဿတိ ပရိကိဿတိ ပရိကိလိဿတီတိ – သ စာပိ မေထုနေ ယုတ္တော, မန္ဒောဝ ပရိကိဿတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပဏ္ဍိတောတိ သမညာတော, ဧကစ္စရိယံ အဓိဋ္ဌိတော၊

သ စာပိ မေထုနေ ယုတ္တော, မန္ဒောဝ ပရိကိဿတီ’’တိ။

၅၆။ ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, မုနိံ ပုဗ္ဗာပရေ ဣဓ၊

ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကယိရာ, န နိသေဝေထ မေထုနံ။

ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, မုနိ ပုဗ္ဗာပရေ ဣဓာတိ။ ဧတန္တိ ပုဗ္ဗေ သမဏဘာဝေ ယသော စ ကိတ္တိ စ, အပရဘာဂေ ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မံ သံဃံ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တဿ အယသော စ အကိတ္တိ စ၊ ဧတံ သမ္ပတ္တိံ ဝိပတ္တိဉ္စ။ ဉတွာတိ ဇာနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ။ မုနီတိ။ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ ဣဓာတိ ဣမိဿာ ဒိဋ္ဌိယာ ဣမိဿာ ခန္တိယာ ဣမိဿာ ရုစိယာ ဣမသ္မိံ အာဒါယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မေ ဣမသ္မိံ ဝိနယေ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဣမသ္မိံ ပါဝစနေ ဣမသ္မိံ ဗြဟ္မစရိယေ ဣမသ္မိံ သတ္ထုသာသနေ ဣမသ္မိံ အတ္တဘာဝေ ဣမသ္မိံ မနုဿလောကေတိ – ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ မုနိ ပုဗ္ဗာပရေ ဣဓ။

ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကယိရာတိ။ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ ဧကစ္စရိယံ ဒဠဟံ ကရေယျ – ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဝါ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဝါ။ ကထံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကရေယျ? သဗ္ဗံ ဃရာဝါသပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ပုတ္တဒါရပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ဉာတိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ မိတ္တာမစ္စပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ သန္နိဓိပလိဗောဓံ ဆိန္ဒိတွာ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ကာသာယာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတွာ အကိဉ္စနဘာဝံ ဥပဂန္တွာ ဧကော စရေယျ ဝိဟရေယျ ဣရိယေယျ ဝတ္တေယျ ပါလေယျ ယပေယျ ယာပေယျ။ ဧဝံ ပဗ္ဗဇ္ဇာသင်္ခါတေန ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကရေယျ။

ကထံ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကရေယျ? သော ဧဝံ ပဗ္ဗဇိတော သမာနော ဧကော အရညဝနပတ္ထာနိ ပန္တာနိ သေနာသနာနိ ပဋိသေဝေယျ အပ္ပသဒ္ဒါနိ အပ္ပနိဂ္ဃေါသာနိ ဝိဇနဝါတာနိ မနုဿရာဟဿေယျကာနိ ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပါနိ။ သော ဧကော ဂစ္ဆေယျ, ဧကော တိဋ္ဌေယျ, ဧကော နိသီဒေယျ, ဧကော သေယျံ ကပ္ပေယျ, ဧကော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသေယျ, ဧကော ပဋိက္ကမေယျ, ဧကော ရဟော နိသီဒေယျ, ဧကော စင်္ကမံ အဓိဋ္ဌေယျ, ဧကော စရေယျ ဝိဟရေယျ ဣရိယေယျ ဝတ္တေယျ ပါလေယျ ယပေယျ ယာပေယျ။ ဧဝံ ဂဏာဝဝဿဂ္ဂဋ္ဌေန ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကရေယျာတိ – ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကရေယျ, ထိရံ ကရေယျ, ဒဠှံ သမာဒါနော အဿ, အဝဋ္ဌိတသမာဒါနော အဿ ကုသလေသု ဓမ္မေသူတိ – ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကယိရာ။

န နိသေဝေထ မေထုနန္တိ။ မေထုနဓမ္မော နာမ ယော သော အသဒ္ဓမ္မော ဂါမဓမ္မော…ပေ… တံကာရဏာ ဝုစ္စတိ မေထုနဓမ္မော။ မေထုနဓမ္မံ န သေဝေယျ န နိသေဝေယျ န သံသေဝေယျ န ပဋိသေဝေယျ န စရေယျ န သမာစရေယျ န သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – န နိသေဝေထ မေထုနံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, မုနိ ပုဗ္ဗာပရေ ဣဓ၊

ဧကစ္စရိယံ ဒဠှံ ကယိရာ, န နိသေဝေထ မေထုန’’န္တိ။

၅၇။ ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေထ, ဧတံ အရိယာနမုတ္တမံ၊

န တေန သေဋ္ဌော မညေထ, သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေ။

ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေထာတိ။ ဝိဝေကောတိ တယော ဝိဝေကာ – ကာယဝိဝေကော, စိတ္တဝိဝေကော, ဥပဓိဝိဝေကော။ ကတမော ကာယဝိဝေကော…ပေ… အယံ ဥပဓိဝိဝေကော။ ကာယဝိဝေကော စ ဝိဝေကဋ္ဌကာယာနံ နေက္ခမ္မာဘိရတာနံ။ စိတ္တဝိဝေကော စ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တာနံ ပရမဝေါဒါနပ္ပတ္တာနံ။ ဥပဓိဝိဝေကော စ နိရူပဓီနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိသင်္ခါရဂတာနံ။ သိက္ခာတိ တိဿော သိက္ခာ – အဓိသီလသိက္ခာ, အဓိစိတ္တသိက္ခာ, အဓိပညာသိက္ခာ…ပေ… အယံ အဓိပညာသိက္ခာ။ ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေထာတိ ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေယျ အာစရေယျ သမာစရေယျ သမာဒါယ ဝတ္တေယျာတိ – ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေထ။

ဧတံ အရိယာနမုတ္တမန္တိ။ အရိယာ ဝုစ္စန္တိ ဗုဒ္ဓါ စ ဗုဒ္ဓသာဝကာ စ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ စ။ အရိယာနံ ဧတံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရံ ယဒိဒံ ဝိဝေကစရိယာတိ – ဧတံ အရိယာနမုတ္တမံ။

န တေန သေဋ္ဌော မညေထာတိ။ ကာယဝိဝေကစရိယာယ ဥန္နတိံ န ကရေယျ, ဥန္နမံ န ကရေယျ, မာနံ န ကရေယျ, ထာမံ န ကရေယျ, ထမ္ဘံ န ကရေယျ, န တေန မာနံ ဇနေယျ, န တေန ထဒ္ဓေါ အဿ ပတ္ထဒ္ဓေါ ပဂ္ဂဟိတသိရောတိ – တေန သေဋ္ဌော န မညေထ။

သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေတိ။ သော နိဗ္ဗာနဿ သန္တိကေ သာမန္တာ အာသန္နေ အဝိဒူရေ ဥပကဋ္ဌေတိ – သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဝိဝေကညေဝ သိက္ခေထ, ဧတံ အရိယာနမုတ္တမံ၊

န တေန သေဋ္ဌော မညေထ, သ ဝေ နိဗ္ဗာနသန္တိကေ’’တိ။

၅၈။ ရိတ္တဿ မုနိနော စရတော, ကာမေသု အနပေက္ခိနော၊

ဩဃတိဏ္ဏဿ ပိဟယန္တိ, ကာမေသု ဂဓိတာ ပဇာ။

ရိတ္တဿ မုနိနော စရတောတိ။ ရိတ္တဿ ဝိဝိတ္တဿ ပဝိဝိတ္တဿ, ကာယဒုစ္စရိတေန ရိတ္တဿ ဝိဝိတ္တဿ ပဝိဝိတ္တဿ။ ဝစီဒုစ္စရိတေန…ပေ… မနောဒုစ္စရိတေန… ရာဂေန… ဒေါသေန… မောဟေန… ကောဓေန… ဥပနာဟေန… မက္ခေန… ပဠာသေန… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယေန… မာယာယ… သာဌေယျေန… ထမ္ဘေန… သာရမ္ဘေန… မာနေန… အတိမာနေန… မဒေန… ပမာဒေန… သဗ္ဗကိလေသေဟိ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတေဟိ… သဗ္ဗဒရထေဟိ… သဗ္ဗပရိဠာဟေဟိ… သဗ္ဗသန္တာပေဟိ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရေဟိ ရိတ္တဿ ဝိဝိတ္တဿ ပဝိဝိတ္တဿ။ မုနိနောတိ။ မောနံ ဝုစ္စတိ ဉာဏံ…ပေ… သင်္ဂဇာလမတိစ္စ သော မုနိ။ စရတောတိ စရတော ဝိဟရတော ဣရိယတော ဝတ္တတော ပါလယတော ယပယတော ယာပယတောတိ – ရိတ္တဿ မုနိနော စရတော။

ကာမေသု အနပေက္ခိနောတိ။ ကာမာတိ ဥဒ္ဒါနတော ဒွေ ကာမာ – ဝတ္ထုကာမာ စ ကိလေသကာမာ စ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ဝတ္ထုကာမာ…ပေ… ဣမေ ဝုစ္စန္တိ ကိလေသကာမာ။ ဝတ္ထုကာမေ ပရိဇာနိတွာ ကိလေသကာမေ ပဟာယ ပဇဟိတွာ ဝိနောဒေတွာ ဗျန္တိံ ကရိတွာ အနဘာဝံ ဂမေတွာ ကာမေသု အနပေက္ခမာနော စတ္တကာမော ဝန္တကာမော မုတ္တကာမော ပဟီနကာမော ပဋိနိဿဋ္ဌကာမော, ဝီတရာဂေါ စတ္တရာဂေါ ဝန္တရာဂေါ မုတ္တရာဂေါ ပဟီနရာဂေါ ပဋိနိဿဋ္ဌရာဂေါ နိစ္ဆာတော နိဗ္ဗုတော သီတိဘူတော [သီတီဘူတော (သီ။)] သုခပ္ပဋိသံဝေဒီ ဗြဟ္မဘူတေန အတ္တနာ ဝိဟရတီတိ – ကာမေသု အနပေက္ခိနော။

ဩဃတိဏ္ဏဿ ပိဟယန္တိ, ကာမေသု ဂဓိတာ ပဇာတိ။ ပဇာတိ သတ္တာဓိဝစနံ ပဇာ ကာမေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ။ တေ ကာမောဃံ တိဏ္ဏဿ ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏဿ ဒိဋ္ဌောဃံ တိဏ္ဏဿ အဝိဇ္ဇောဃံ တိဏ္ဏဿ သဗ္ဗသင်္ခါရပထံ တိဏ္ဏဿ ဥတ္တိဏ္ဏဿ နိတ္တိဏ္ဏဿ အတိက္ကန္တဿ သမတိက္ကန္တဿ ဝီတိဝတ္တဿ ပါရံ ဂတဿ ပါရံ ပတ္တဿ အန္တံ ဂတဿ အန္တံ ပတ္တဿ ကောဋိံ ဂတဿ ကောဋိံ ပတ္တဿ ပရိယန္တံ ဂတဿ ပရိယန္တံ ပတ္တဿ ဝေါသာနံ ဂတဿ ဝေါသာနံ ပတ္တဿ တာဏံ ဂတဿ တာဏံ ပတ္တဿ လေဏံ ဂတဿ လေဏံ ပတ္တဿ သရဏံ ဂတဿ သရဏံ ပတ္တဿ အဘယံ ဂတဿ အဘယံ ပတ္တဿ အစ္စုတံ ဂတဿ အစ္စုတံ ပတ္တဿ အမတံ ဂတဿ အမတံ ပတ္တဿ နိဗ္ဗာနံ ဂတဿ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တဿ ဣစ္ဆန္တိ သာဒိယန္တိ ပတ္ထယန္တိ ပိဟယန္တိ အဘိဇပ္ပန္တိ။ ယထာ ဣဏာယိကာ အာနဏျံ [အာဏဏျံ (အဋ္ဌ။)] ပတ္ထေန္တိ ပိဟယန္တိ, ယထာ အာဗာဓိကာ အာရောဂျံ ပတ္ထေန္တိ ပိဟယန္တိ, ယထာ ဗန္ဓနဗဒ္ဓါ ဗန္ဓနမောက္ခံ ပတ္ထေန္တိ ပိဟယန္တိ, ယထာ ဒါသာ ဘုဇိဿံ ပတ္ထေန္တိ ပိဟယန္တိ, ယထာ ကန္တာရဒ္ဓါနပက္ခန္ဒာ [ကန္တာရဒ္ဓါနပက္ခန္တာ (သီ။), ကန္တာရဒ္ဓါနပက္ခန္နာ (သျာ။)] ခေမန္တဘူမိံ ပတ္ထေန္တိ ပိဟယန္တိ၊ ဧဝမေဝံ ပဇာ ကာမေသု ရတ္တာ ဂိဒ္ဓါ ဂဓိတာ မုစ္ဆိတာ အဇ္ဈောသန္နာ လဂ္ဂါ လဂ္ဂိတာ ပလိဗုဒ္ဓါ တေ ကာမောဃံ တိဏ္ဏဿ ဘဝေါဃံ တိဏ္ဏဿ…ပေ… နိဗ္ဗာနံ ဂတဿ နိဗ္ဗာနံ ပတ္တဿ ဣစ္ဆန္တိ သာဒိယန္တိ ပတ္ထယန္တိ ပိဟယန္တိ အဘိဇပ္ပန္တီတိ – ဩဃတိဏ္ဏဿ ပိဟယန္တိ, ကာမေသု ဂဓိတာ ပဇာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ရိတ္တဿ မုနိနော စရတော, ကာမေသု အနပေက္ခိနော၊

ဩဃတိဏ္ဏဿ ပိဟယန္တိ, ကာမေသု ဂဓိတာ ပဇာ’’တိ။

တိဿမေတ္တေယျသုတ္တနိဒ္ဒေသော သတ္တမော။

၈။ ပသူရသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ ပသူရသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၅၉။ ဣဓေဝ သုဒ္ဓိံ ဣတိ ဝါဒယန္တိ, နာညေသု ဓမ္မေသု ဝိသုဒ္ဓိမာဟု၊

ယံ နိဿိတာ တတ္ထ သုဘံ ဝဒါနာ, ပစ္စေကသစ္စေသု ပုထူ နိဝိဋ္ဌာ။

ဣဓေဝ သုဒ္ဓိံ ဣတိ ဝါဒယန္တီတိ။ ဣဓေဝ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ။ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ။ ‘‘အသဿတော လောကော။ အန္တဝါ လောကော။ အနန္တဝါ လောကော။ တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ။ အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ။ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ။န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ။ ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ။ နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဣဓေဝ သုဒ္ဓိံ ဣတိ ဝါဒယန္တိ။

နာညေသု ဓမ္မေသု ဝိသုဒ္ဓိမာဟူတိ။ အတ္တနော သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ ဌပေတွာ သဗ္ဗေ ပရဝါဒေ ခိပန္တိ ဥက္ခိပန္တိ ပရိက္ခိပန္တိ။ ‘‘သော သတ္ထာ န သဗ္ဗညူ, ဓမ္မော န သွာက္ခာတော, ဂဏော န သုပ္ပဋိပန္နော, ဒိဋ္ဌိ န ဘဒ္ဒိကာ, ပဋိပဒါ န သုပညတ္တာ, မဂ္ဂေါ န နိယျာနိကော, နတ္ထေတ္ထ သုဒ္ဓိ ဝါ ဝိသုဒ္ဓိ ဝါ ပရိသုဒ္ဓိ ဝါ မုတ္တိ ဝါ ဝိမုတ္တိ ဝါ ပရိမုတ္တိ ဝါ, န တတ္ထ သုဇ္ဈန္တိ ဝါ ဝိသုဇ္ဈန္တိ ဝါ ပရိသုဇ္ဈန္တိ ဝါ မုစ္စန္တိ ဝါ ဝိမုစ္စန္တိ ဝါ ပရိမုစ္စန္တိ ဝါ, ဟီနာ နိဟီနာ ဩမကာ လာမကာ ဆတုက္ကာ ပရိတ္တာ’’တိ – ဧဝမာဟံသု ဧဝံ ဝဒန္တိ ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – နာညေသု ဓမ္မေသု ဝိသုဒ္ဓိမာဟု။

ယံ နိဿိတာ တတ္ထ သုဘံ ဝဒါနာတိ။ ယံ နိဿိတာတိ ယံ သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ နိဿိတာ အာနိဿိတာ [ပတိဋ္ဌိတာ (သီ။), သန္နိဿိတာ (သျာ။)] အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။ တတ္ထာတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ။ သုဘံ ဝဒါနာတိ သုဘဝါဒါ သောဘနဝါဒါ ပဏ္ဍိတဝါဒါ ထိရဝါဒါ [ဓီရဝါဒါ (သျာ။)] ဉာယဝါဒါ ဟေတုဝါဒါ လက္ခဏဝါဒါ ကာရဏဝါဒါ ဌာနဝါဒါ သကာယ လဒ္ဓိယာတိ – ယံ နိဿိတာ တတ္ထ သုဘံ ဝဒါနာ။

ပစ္စေကသစ္စေသု ပုထူ နိဝိဋ္ဌာတိ။ ပုထူ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုထူ ပစ္စေကသစ္စေသု နိဝိဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ နိဝိဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။ ‘‘အသဿတော လောကော…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ နိဝိဋ္ဌာ ပတိဋ္ဌိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာတိ – ပစ္စေကသစ္စေသု ပုထူ နိဝိဋ္ဌာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဣဓေဝ သုဒ္ဓိံ ဣတိ ဝါဒယန္တိ, နာညေသု ဓမ္မေသု ဝိသုဒ္ဓိမာဟု၊

ယံ နိဿိတာ တတ္ထ သုဘံ ဝဒါနာ, ပစ္စေကသစ္စေသု ပုထူ နိဝိဋ္ဌာ’’တိ။

၆၀။ တေ ဝါဒကာမာ ပရိသံ ဝိဂယှ, ဗာလံ ဒဟန္တီ မိထု အညမညံ၊

ဝဒန္တိ တေ အညသိတာ ကထောဇ္ဇံ, ပသံသကာမာ ကုသလာဝဒါနာ။

တေ ဝါဒကာမာ ပရိသံ ဝိဂယှာတိ။ တေ ဝါဒကာမာတိ တေ ဝါဒကာမာ ဝါဒတ္ထိကာ ဝါဒါဓိပ္ပါယာ ဝါဒပုရေက္ခာရာ ဝါဒပရိယေသနံ စရန္တာ။ ပရိသံ ဝိဂယှာတိ ခတ္တိယပရိသံ ဗြာဟ္မဏပရိသံ ဂဟပတိပရိသံ သမဏပရိသံ ဝိဂယှ ဩဂယှ အဇ္ဈောဂါဟေတွာ ပဝိသိတွာတိ – တေ ဝါဒကာမာ ပရိသံ ဝိဂယှ။

ဗာလံ ဒဟန္တီ မိထု အညမညန္တိ။ မိထူတိ ဒွေ ဇနာ ဒွေ ကလဟကာရကာ ဒွေ ဘဏ္ဍနကာရကာ ဒွေ ဘဿကာရကာ ဒွေ ဝိဝါဒကာရကာ ဒွေ အဓိကရဏကာရကာ ဒွေ ဝါဒိနော ဒွေ သလ္လာပကာ၊ တေ အညမညံ ဗာလတော ဟီနတော နိဟီနတော ဩမကတော လာမကတော ဆတုက္ကတော ပရိတ္တတော ဒဟန္တိ ပဿန္တိ ဒက္ခန္တိ ဩလောကေန္တိ နိဇ္ဈာယန္တိ ဥပပရိက္ခန္တီတိ – ဗာလံ ဒဟန္တီ မိထု အညမညံ။

ဝဒန္တိ တေ အညသိတာ ကထောဇ္ဇန္တိ။ အညံ သတ္ထာရံ ဓမ္မက္ခာနံ ဂဏံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိပဒံ မဂ္ဂံ နိဿိတာ အာနိဿိတာ အလ္လီနာ ဥပဂတာ အဇ္ဈောသိတာ အဓိမုတ္တာ။ ကထောဇ္ဇံ ဝုစ္စတိ ကလဟော ဘဏ္ဍနံ ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ မေဓဂံ။ အထ ဝါ ကထောဇ္ဇန္တိ အနောဇဝန္တီ နိသာကထာ ကထောဇ္ဇံ ဝဒန္တိ, ကလဟံ ဝဒန္တိ, ဘဏ္ဍနံ ဝဒန္တိ, ဝိဂ္ဂဟံ ဝဒန္တိ, ဝိဝါဒံ ဝဒန္တိ, မေဓဂံ ဝဒန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဝဒန္တိ တေ အညသိတာ ကထောဇ္ဇံ။

ပသံသကာမာ ကုသလာဝဒါနာတိ။ ပသံသကာမာတိ ပသံသကာမာ ပသံသတ္ထိကာ ပသံသာဓိပ္ပါယာ ပသံသပုရေက္ခာရာ ပသံသပရိယေသနံ စရန္တာ။ ကုသလာဝဒါနာတိ ကုသလဝါဒါ ပဏ္ဍိတဝါဒါ ထိရဝါဒါ ဉာယဝါဒါ ဟေတုဝါဒါ လက္ခဏဝါဒါ ကာရဏဝါဒါ ဌာနဝါဒါ သကာယ လဒ္ဓိယာတိ – ပသံသကာမာ ကုသလာဝဒါနာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘တေ ဝါဒကာမာ ပရိသံ ဝိဂယှ, ဗာလံ ဒဟန္တီ မိထု အညမညံ၊

ဝဒန္တိ တေ အညသိတာ ကထောဇ္ဇံ, ပသံသကာမာ ကုသလာဝဒါနာ’’တိ။

၆၁။ ယုတ္တော ကထာယံ ပရိသာယ မဇ္ဈေ, ပသံသမိစ္ဆံ ဝိနိဃာတိ ဟောတိ၊

အပါဟတသ္မိံ ပန မင်္ကု ဟောတိ, နိန္ဒာယ သော ကုပ္ပတိ ရန္ဓမေသီ။

ယုတ္တော ကထာယံ ပရိသာယ မဇ္ဈေတိ။ ခတ္တိယပရိသာယ ဝါ ဗြာဟ္မဏပရိသာယ ဝါ ဂဟပတိပရိသာယ ဝါ သမဏပရိသာယ ဝါ မဇ္ဈေ အတ္တနော ကထာယံ ယုတ္တော ပယုတ္တော အာယုတ္တော သမာယုတ္တော သမ္ပယုတ္တော ကထေတုန္တိ – ယုတ္တော ကထာယံ ပရိသာယ မဇ္ဈေ။

ပသံသမိစ္ဆံ ဝိနိဃာတိ ဟောတီတိ။ ပသံသမိစ္ဆန္တိ ပသံသံ ထောမနံ ကိတ္တိံ ဝဏ္ဏဟာရိယံ ဣစ္ဆန္တော သာဒိယန္တော ပတ္ထယန္တော ပိဟယန္တော အဘိဇပ္ပန္တော။ ဝိနိဃာတိ ဟောတီတိ ပုဗ္ဗေဝ သလ္လာပါ ကထံကထီ ဝိနိဃာတီ ဟောတိ။ ‘‘ဇယော နု ခေါ မေ ဘဝိဿတိ, ပရာဇယော နု ခေါ မေ ဘဝိဿတိ, ကထံ နိဂ္ဂဟံ ကရိဿာမိ, ကထံ ပဋိကမ္မံ ကရိဿာမိ, ကထံ ဝိသေသံ ကရိဿာမိ, ကထံ ပဋိဝိသေသံ ကရိဿာမိ, ကထံ အာဝေဌိယံ [အာဝေဓိယံ (သျာ။)] ကရိဿာမိ, ကထံ နိဗ္ဗေဌိယံ [နိဗ္ဗေဓိယံ (သျာ။ က။)] ကရိဿာမိ, ကထံ ဆေဒံ ကရိဿာမိ, ကထံ မဏ္ဍလံ ကရိဿာမီ’’တိ, ဧဝံ ပုဗ္ဗေဝ သလ္လာပါ ကထံကထီ ဝိနိဃာတိ ဟောတီတိ – ပသံသမိစ္ဆံ ဝိနိဃာတိ ဟောတိ။

အပါဟတသ္မိံ ပန မင်္ကု ဟောတီတိ။ ယေ တေ ပဉှဝီမံသကာ ပရိသာ ပါရိသဇ္ဇာ ပါသာရိကာ [ပါသနိကာ (သျာ။)], တေ အပဟရန္တိ။ ‘‘အတ္ထာပဂတံ ဘဏိတ’’န္တိ အတ္ထတော အပဟရန္တိ, ‘‘ဗျဉ္ဇနာပဂတံ ဘဏိတ’’န္တိ ဗျဉ္ဇနတော အပဟရန္တိ, ‘‘အတ္ထဗျဉ္ဇနာပဂတံ ဘဏိတ’’န္တိ အတ္ထဗျဉ္ဇနတော အပဟရန္တိ, ‘‘အတ္ထော တေ ဒုန္နီတော, ဗျဉ္ဇနံ တေ ဒုရောပိတံ, အတ္ထဗျဉ္ဇနံ တေ ဒုန္နီတံ ဒုရောပိတံ, နိဂ္ဂဟော တေ အကတော, ပဋိကမ္မံ တေ ဒုက္ကဋံ, ဝိသေသော တေ အကတော, ပဋိဝိသေသော တေ ဒုက္ကဋော, အာဝေဌိယာ တေ အကတာ, နိဗ္ဗေဌိယာ တေ ဒုက္ကဋာ, ဆေဒေါ တေ အကတော, မဏ္ဍလံ တေ ဒုက္ကဋံ ဝိသမကထံ ဒုက္ကထိတံ ဒုဗ္ဘဏိတံ ဒုလ္လပိတံ ဒုရုတ္တံ ဒုဗ္ဘာသိတ’’န္တိ အပဟရန္တိ။ အပါဟတသ္မိံ ပန မင်္ကု- ဟောတီတိ။ အပါဟတသ္မိံ မင်္ကု ဟောတိ ပီဠိတော ဃဋ္ဋိတော ဗျာဓိတော ဒေါမနဿိတော ဟောတီတိ – အပါဟတသ္မိံ ပန မင်္ကု ဟောတိ။

နိန္ဒာယ သော ကုပ္ပတိ ရန္ဓမေသီတိ။ နိန္ဒာယ ဂရဟာယ အကိတ္တိယာ အဝဏ္ဏဟာရိကာယ ကုပ္ပတိ ဗျာပဇ္ဇတိ ပတိဋ္ဌီယတိ, ကောပဉ္စ ဒေါသဉ္စ အပ္ပစ္စယဉ္စ ပါတုကရောတီတိ – နိန္ဒာယ သော ကုပ္ပတိ။ ရန္ဓမေသီတိ ဝိရန္ဓမေသီ အပရဒ္ဓမေသီ ခလိတမေသီ ဂဠိတမေသီ ဝိဝရမေသီတိ – နိန္ဒာယ သော ကုပ္ပတိ ရန္ဓမေသီ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယုတ္တော ကထာယံ ပရိသာယ မဇ္ဈေ, ပသံသမိစ္ဆံ ဝိနိဃာတိ ဟောတိ၊

အပါဟတသ္မိံ ပန မင်္ကု ဟောတိ, နိန္ဒာယ သော ကုပ္ပတိ ရန္ဓမေသီ’’တိ။

၆၂။ ယမဿ ဝါဒံ ပရိဟီနမာဟု, အပါဟတံ ပဉှဝိမံသကာသေ [ပဉှဝိမံသကာ ယေ (သျာ။)] ၊

ပရိဒေဝတိ သောစတိ ဟီနဝါဒေါ, ဥပစ္စဂါ မန္တိ အနုတ္ထုနာတိ။

ယမဿ ဝါဒံ ပရိဟီနမာဟူတိ ယံ တဿ ဝါဒံ ဟီနံ နိဟီနံ ပရိဟီနံ ပရိဟာပိတံ န ပရိပူရိတံ, ဧဝမာဟံသု ဧဝံ ကထေန္တိ ဧဝံ ဘဏန္တိ ဧဝံ ဒီပယန္တိ ဧဝံ ဝေါဟရန္တီတိ – ယမဿ ဝါဒံ ပရိဟီနမာဟု။

အပါဟတံ ပဉှဝိမံသကာသေတိ။ ယေ တေ ပဉှဝီမံသကာ ပရိသာ ပါရိသဇ္ဇာ ပါသာရိကာ, တေ အပဟရန္တိ။ ‘‘အတ္ထာပဂတံ ဘဏိတ’’န္တိ အတ္ထတော အပဟရန္တိ, ‘‘ဗျဉ္ဇနာပဂတံ ဘဏိတ’’န္တိ ဗျဉ္ဇနတော အပဟရန္တိ, ‘‘အတ္ထဗျဉ္ဇနာပဂတံ ဘဏိတ’’န္တိ အတ္ထဗျဉ္ဇနတော အပဟရန္တိ, ‘‘အတ္ထော တေ ဒုန္နီတော, ဗျဉ္ဇနံ တေ ဒုရောပိတံ, အတ္ထဗျဉ္ဇနံ တေ ဒုန္နီတံ ဒုရောပိတံ, နိဂ္ဂဟော တေ အကတော, ပဋိကမ္မံ တေ ဒုက္ကဋံ, ဝိသေသော တေ အကတော, ပဋိဝိသေသော တေ ဒုက္ကဋော, အာဝေဌိယာ တေ အကတာ, နိဗ္ဗေဌိယာ တေ ဒုက္ကဋာ, ဆေဒေါ တေ အကတော, မဏ္ဍလံ တေ ဒုက္ကဋံ ဝိသမကထံ ဒုက္ကထိတံ ဒုဗ္ဘဏိတံ ဒုလ္လပိတံ ဒုရုတ္တံ ဒုဗ္ဘာသိတ’’န္တိ, အပဟရန္တီတိ – အပါဟတံ ပဉှဝိမံသကာသေ။

ပရိဒေဝတိ သောစတိ ဟီနဝါဒေါတိ။ ပရိဒေဝတီတိ ‘‘အညံ မယာ အာဝဇ္ဇိတံ အညံ စိန္တိတံ အညံ ဥပဓာရိတံ, အညံ ဥပလက္ခိတံ သော မဟာပက္ခော မဟာပရိသော မဟာပရိဝါရော၊ ပရိသာ စာယံ ဝဂ္ဂါ, န သမဂ္ဂါ၊ သမဂ္ဂါယ ပရိသာယ ဟေတု ကထာသလ္လာပေါ ပုန ဘဉ္ဇိဿာမီ’’တိ, ယာ ဧဝရူပါ [ယော ဧဝရူပေါ (သျာ။)] ဝါစာ ပလာပေါ ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပါယနာ လာလပ္ပါယိတတ္တန္တိ – ပရိဒေဝတိ။ သောစတီတိ ‘‘တဿ ဇယော’’တိ သောစတိ ‘‘မယှံ ပရာဇယော’’တိ သောစတိ, ‘‘တဿ လာဘော’’တိ သောစတိ, ‘‘မယှံ အလာဘော’’တိ သောစတိ, ‘‘တဿ ယသော’’တိ သောစတိ, ‘‘မယှံ အယသော’’တိ သောစတိ, ‘‘တဿ ပသံသာ’’တိ သောစတိ, ‘‘မယှံ နိန္ဒာ’’တိ သောစတိ, ‘‘တဿ သုခ’’န္တိ သောစတိ, ‘‘မယှံ ဒုက္ခ’’န္တိ သောစတိ, ‘‘သော သက္ကတော ဂရုကတော မာနိတော ပူဇိတော အပစိတော လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနံ, အဟမသ္မိ အသက္ကတော အဂရုကတော အမာနိတော အပူဇိတော အနပစိတော န လာဘီ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာန’’န္တိ သောစတိ ကိလမတိ ပရိဒေဝတိ ဥရတ္တာဠိံ ကန္ဒတိ သမ္မောဟံ အာပဇ္ဇတီတိ – ပရိဒေဝတိ သောစတိ။ ဟီနဝါဒေါတိ ဟီနဝါဒေါ နိဟီနဝါဒေါ ပရိဟီနဝါဒေါ ပရိဟာပိတဝါဒေါ န ပရိပူရဝါဒေါတိ – ပရိဒေဝတိ သောစတိ ဟီနဝါဒေါ။

ဥပစ္စဂါ မန္တိ အနုတ္ထုနာတီတိ။ သော မံ ဝါဒေန ဝါဒံ အစ္စဂါ ဥပစ္စဂါ အတိက္ကန္တော သမတိက္ကန္တော ဝီတိဝတ္တောတိ။ ဧဝမ္ပိ ဥပစ္စဂါ မန္တိ။ အထ ဝါ မံ ဝါဒေန ဝါဒံ အဘိဘဝိတွာ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ပရိယာဒိယိတွာ မဒ္ဒယိတွာ စရတိ ဝိဟရတိ ဣရိယတိ ဝတ္တတိ ပါလေတိ ယပေတိ ယာပေတီတိ။ ဧဝမ္ပိ ဥပစ္စဂါ မန္တိ။ အနုတ္ထုနာ ဝုစ္စတိ ဝါစာ ပလာပေါ ဝိပ္ပလာပေါ လာလပ္ပေါ လာလပ္ပါယနာ လာလပ္ပါယိတတ္တန္တိ – ဥပစ္စဂါ မန္တိ အနုတ္ထုနာတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယမဿ ဝါဒံ ပရိဟီနမာဟု, အပါဟတံ ပဉှဝိမံသကာသေ၊

ပရိဒေဝတိ သောစတိ ဟီနဝါဒေါ, ဥပစ္စဂါ မန္တိ အနုတ္ထုနာတီ’’တိ။

၆၃။ ဧတေ ဝိဝါဒါ သမဏေသု ဇာတာ, ဧတေသု ဥဂ္ဃါတိနိဃာတိ ဟောတိ၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ဝိရမေ ကထောဇ္ဇံ, န ဟညဒတ္ထတ္ထိ ပသံသလာဘာ။

ဧတေ ဝိဝါဒါ သမဏေသု ဇာတာတိ။ သမဏာတိ ယေ ကေစိ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပရိဗ္ဗဇူပဂတာ ပရိဗ္ဗဇသမာပန္နာ။ ဧတေ ဒိဋ္ဌိကလဟာ ဒိဋ္ဌိဘဏ္ဍနာ ဒိဋ္ဌိဝိဂ္ဂဟာ ဒိဋ္ဌိဝိဝါဒါ ဒိဋ္ဌိမေဓဂါ သမဏေသု ဇာတာ သဉ္ဇာတာ နိဗ္ဗတ္တာ အဘိနိဗ္ဗတ္တာ ပါတုဘူတာတိ – ဧတေ ဝိဝါဒါ သမဏေသု ဇာတာ။

ဧတေသု ဥဂ္ဃါတိနိဃာတိ ဟောတီတိ။ ဇယပရာဇယော ဟောတိ, လာဘာလာဘော ဟောတိ, ယသာယသော ဟောတိ, နိန္ဒာပသံသာ ဟောတိ, သုခဒုက္ခံ ဟောတိ, သောမနဿဒေါမနဿံ ဟောတိ, ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ ဟောတိ, အနုနယပဋိဃံ ဟောတိ, ဥဂ္ဃါတိတနိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, အနုရောဓဝိရောဓော ဟောတိ, ဇယေန စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ ပရာဇယေန စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, လာဘေန စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ အလာဘေန စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, ယသေန စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ အယသေန စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, ပသံသာယ စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ နိန္ဒာယ စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, သုခေန စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ ဒုက္ခေန စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, သောမနဿေန စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ ဒေါမနဿေန စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ, ဥန္နတိယာ [ဥဏ္ဏတိယာ (သျာ။ က။)] စိတ္တံ ဥဂ္ဃါတိတံ ဟောတိ ဩနတိယာ [ဩဏတိယာ (သျာ။ က။)] စိတ္တံ နိဂ္ဃါတိတံ ဟောတီတိ – ဧတေသု ဥဂ္ဃါတိနိဃာတိ ဟောတိ။

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ဝိရမေ ကထောဇ္ဇန္တိ။ ဧတမ္ပိ ဒိသွာတိ ဧတံ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ ဒိဋ္ဌိကလဟေသု ဒိဋ္ဌိဘဏ္ဍနေသု ဒိဋ္ဌိဝိဂ္ဂဟေသု ဒိဋ္ဌိဝိဝါဒေသု ဒိဋ္ဌိမေဓဂေသူတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ဝိရမေ ကထောဇ္ဇန္တိ။ ကထောဇ္ဇံ ဝုစ္စတိ ကလဟော ဘဏ္ဍနံ ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ မေဓဂံ။ အထ ဝါ ကထောဇ္ဇန္တိ အနောဇဝန္တီ နိသာကထာ ကထောဇ္ဇံ န ကရေယျ, ကလဟံ န ကရေယျ, ဘဏ္ဍနံ န ကရေယျ, ဝိဂ္ဂဟံ န ကရေယျ, ဝိဝါဒံ န ကရေယျ, မေဓဂံ န ကရေယျ, ကလဟဘဏ္ဍနဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒမေဓဂံ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တိံ ကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျ, ကလဟဘဏ္ဍနဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒမေဓဂါ အာရတော အဿ ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပယုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ဝိရမေ ကထောဇ္ဇံ။

န ဟညဒတ္ထတ္ထိ ပသံသလာဘာတိ။ ပသံသလာဘာ အညော အတ္ထော နတ္ထိ အတ္တတ္ထော ဝါ ပရတ္ထော ဝါ ဥဘယတ္ထော ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော ဝါ အတ္ထော, သမ္ပရာယိကော ဝါ အတ္ထော, ဥတ္တာနော ဝါ အတ္ထော, ဂမ္ဘီရော ဝါ အတ္ထော, ဂူဠှော ဝါ အတ္ထော, ပဋိစ္ဆန္နော ဝါ အတ္ထော, နေယျော ဝါ အတ္ထော, နီတော ဝါ အတ္ထော, အနဝဇ္ဇော ဝါ အတ္ထော, နိက္ကိလေသော ဝါ အတ္ထော, ဝေါဒါနော ဝါ အတ္ထော, ပရမတ္ထော ဝါ အတ္ထော နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တီတိ – န ဟညဒတ္ထတ္ထိ ပသံသလာဘာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဧတေ ဝိဝါဒါ သမဏေသု ဇာတာ, ဧတေသု ဥဂ္ဃါတိနိဃာတိ ဟောတိ၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ ဝိရမေ ကထောဇ္ဇံ, န ဟညဒတ္ထတ္ထိ ပသံသလာဘာ’’တိ။

၆၄။ ပသံသိတော ဝါ ပန တတ္ထ ဟောတိ, အက္ခာယ ဝါဒံ ပရိသာယ မဇ္ဈေ၊

သော [သော တံ (သီ။)] ဟဿတီ ဥန္နမတီ [ဥဏ္ဏမတီ (သျာ။ က။)] စ တေန, ပပ္ပုယျ တမတ္ထံ ယထာ မနော အဟု။

ပသံသိတော ဝါ ပန တတ္ထ ဟောတီတိ။ တတ္ထာတိ သကာယ ဒိဋ္ဌိယာ သကာယ ခန္တိယာ သကာယ ရုစိယာ သကာယ လဒ္ဓိယာ ပသံသိတော ထောမိတော ကိတ္တိတော ဝဏ္ဏိတော ဟောတီတိ – ပသံသိတော ဝါ ပန တတ္ထ ဟောတိ။

အက္ခာယ ဝါဒံ ပရိသာယ မဇ္ဈေတိ။ ခတ္တိယပရိသာယ ဝါ ဗြာဟ္မဏပရိသာယ ဝါ ဂဟပတိပရိသာယ ဝါ သမဏပရိသာယ ဝါ မဇ္ဈေ အတ္တနော ဝါဒံ အက္ခာယ အာစိက္ခိတွာ အနုဝါဒံ အက္ခာယ အာစိက္ခိတွာ ထမ္ဘယိတွာ ဗြူဟယိတွာ ဒီပယိတွာ ဇောတယိတွာ ဝေါဟရိတွာ ပရိဂ္ဂဏှိတွာတိ – အက္ခာယ ဝါဒံ ပရိသာယ မဇ္ဈေ။

သော ဟဿတီ ဥန္နမတီ စ တေနာတိ။ သော တေန ဇယတ္ထေန တုဋ္ဌော ဟောတိ ဟဋ္ဌော ပဟဋ္ဌော အတ္တမနော ပရိပုဏ္ဏသင်္ကပ္ပေါ။ အထ ဝါ ဒန္တဝိဒံသကံ ဟသမာနော။ သော ဟဿတီ ဥန္နမတီ စ တေနာတိ သော တေန ဇယတ္ထေန ဥန္နတော ဟောတိ ဥန္နမော ဓဇော သမ္ပဂ္ဂါဟော ကေတုကမျတာ စိတ္တဿာတိ – သော ဟဿတီ ဥန္နမတီ စ တေန။

ပပ္ပုယျ တမတ္ထံ ယထာ မနော အဟူတိ။ တံ ဇယတ္ထံ ပပ္ပုယျ ပါပုဏိတွာ အဓိဂန္တွာ ဝိန္ဒိတွာ ပဋိလဘိတွာ။ ယထာ မနော အဟူတိ ယထာ မနော အဟု, ယထာ စိတ္တော အဟု, ယထာ သင်္ကပ္ပေါ အဟု, ယထာ ဝိညာဏော အဟူတိ – ပပ္ပုယျ တမတ္ထံ ယထာ မနော အဟု။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ပသံသိတော ဝါ ပန တတ္ထ ဟောတိ, အက္ခာယ ဝါဒံ ပရိသာယ မဇ္ဈေ၊

သော ဟဿတီ ဥန္နမတီ စ တေန, ပပ္ပုယျ တမတ္ထံ ယထာ မနော အဟူ’’တိ။

၆၅။ ယာ ဥန္နတီ သာဿ ဝိဃာတဘူမိ, မာနာတိမာနံ ဝဒတေ ပနေသော၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ န ဝိဝါဒယေထ, န ဟိ တေန သုဒ္ဓိံ ကုသလာ ဝဒန္တိ။

ယာ ဥန္နတီ သာဿ ဝိဃာတဘူမီတိ။ ယာ ဥန္နတိ ဥန္နမော ဓဇော သမ္ပဂ္ဂါဟော ကေတုကမျတာ စိတ္တဿာတိ – ယာ ဥန္နတိ။ သာဿ ဝိဃာတဘူမီတိ သာ တဿ ဝိဃာတဘူမိ ဥပဃာတဘူမိ ပီဠနဘူမိ ဃဋ္ဋနဘူမိ ဥပဒ္ဒဝဘူမိ ဥပသဂ္ဂဘူမီတိ – ယာ ဥန္နတီ သာဿ ဝိဃာတဘူမိ။

မာနာတိမာနံ ဝဒတေ ပနေသောတိ။ သော ပုဂ္ဂလော မာနဉ္စ ဝဒတိ အတိမာနဉ္စ ဝဒတီတိ – မာနာတိမာနံ ဝဒတေ ပနေသော။

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ န ဝိဝါဒယေထာတိ။ ဧတံ အာဒီနဝံ ဒိသွာ ပဿိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ ဒိဋ္ဌိကလဟေသု ဒိဋ္ဌိဘဏ္ဍနေသု ဒိဋ္ဌိဝိဂ္ဂဟေသု ဒိဋ္ဌိဝိဝါဒေသု ဒိဋ္ဌိမေဓဂေသူတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ။ န ဝိဝါဒယေထာတိ န ကလဟံ ကရေယျ န ဘဏ္ဍနံ ကရေယျ န ဝိဂ္ဂဟံ ကရေယျ န ဝိဝါဒံ ကရေယျ, န မေဓဂံ ကရေယျ, ကလဟဘဏ္ဍနဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒမေဓဂံ ပဇဟေယျ ဝိနောဒေယျ ဗျန္တိံ ကရေယျ အနဘာဝံ ဂမေယျ, ကလဟဘဏ္ဍနဝိဂ္ဂဟဝိဝါဒမေဓဂါ အာရတော အဿ ဝိရတော ပဋိဝိရတော နိက္ခန္တော နိဿဋော ဝိပ္ပယုတ္တော ဝိသညုတ္တော ဝိမရိယာဒိကတေန စေတသာ ဝိဟရေယျာတိ – ဧတမ္ပိ ဒိသွာ န ဝိဝါဒယေထ။

န ဟိ တေန သုဒ္ဓိံ ကုသလာ ဝဒန္တီတိ။ ကုသလာတိ ယေ တေ ခန္ဓကုသလာ ဓာတုကုသလာ အာယတနကုသလာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒကုသလာ သတိပဋ္ဌာနကုသလာ သမ္မပ္ပဓာနကုသလာ ဣဒ္ဓိပါဒကုသလာ ဣန္ဒြိယကုသလာ ဗလကုသလာ ဗောဇ္ဈင်္ဂကုသလာ မဂ္ဂကုသလာ ဖလကုသလာ နိဗ္ဗာနကုသလာ, တေ ကုသလာ ဒိဋ္ဌိကလဟေန ဒိဋ္ဌိဘဏ္ဍနေန ဒိဋ္ဌိဝိဂ္ဂဟေန ဒိဋ္ဌိဝိဝါဒေန ဒိဋ္ဌိမေဓဂေန သုဒ္ဓိံ ဝိသုဒ္ဓိံ ပရိသုဒ္ဓိံ, မုတ္တိံ ဝိမုတ္တိံ ပရိမုတ္တိံ န ဝဒန္တိ န ကထေန္တိ န ဘဏန္တိ န ဒီပယန္တိ န ဝေါဟရန္တီတိ – န ဟိ တေန သုဒ္ဓိံ ကုသလာ ဝဒန္တိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယာ ဥန္နတီ သာဿ ဝိဃာတဘူမိ, မာနာတိမာနံ ဝဒတေ ပနေသော၊

ဧတမ္ပိ ဒိသွာ န ဝိဝါဒယေထ, န ဟိ တေန သုဒ္ဓိံ ကုသလာ ဝဒန္တီ’’တိ။

၆၆။ သူရော ယထာ ရာဇခါဒါယ ပုဋ္ဌော, အဘိဂဇ္ဇမေတိ ပဋိသူရမိစ္ဆံ၊

ယေနေဝ သော တေန ပလေဟိ သူရ, ပုဗ္ဗေဝ နတ္ထိ ယဒိဒံ ယုဓာယ။

သူရော ယထာ ရာဇခါဒါယ ပုဋ္ဌောတိ။ သူရောတိ သူရော ဝီရော ဝိက္ကန္တော အဘီရူ အဆမ္ဘီ အနုတြာသီ အပလာယီ။ ရာဇခါဒါယ ပုဋ္ဌောတိ ရာဇခါဒနီယေန ရာဇဘောဇနီယေန ပုဋ္ဌော ပေါသိတော အပါဒိတော ဝဍ္ဎိတောတိ – သူရော ယထာ ရာဇခါဒါယ ပုဋ္ဌော။

အဘိဂဇ္ဇမေတိ ပဋိသူရမိစ္ဆန္တိ။ သော ဂဇ္ဇန္တော ဥဂ္ဂဇ္ဇန္တော အဘိဂဇ္ဇန္တော ဧတိ ဥပေတိ ဥပဂစ္ဆတိ ပဋိသူရံ ပဋိပုရိသံ ပဋိသတ္တုံ ပဋိမလ္လံ ဣစ္ဆန္တော သာဒိယန္တော ပတ္ထယန္တော ပိဟယန္တော အဘိဇပ္ပန္တောတိ – အဘိဂဇ္ဇမေတိ ပဋိသူရမိစ္ဆံ။

ယေနေဝ သော တေန ပလေဟိ သူရာတိ။ ယေနေဝ သော ဒိဋ္ဌိဂတိကော တေန ပလေဟိ, တေန ဝဇ, တေန ဂစ္ဆ, တေန အတိက္ကမ, သော တုယှံ ပဋိသူရော ပဋိပုရိသော ပဋိသတ္တု ပဋိမလ္လောတိ – ယေနေဝ သော တေန ပလေဟိ သူရ။

ပုဗ္ဗေဝ နတ္ထိ ယဒိဒံ ယုဓာယာတိ။ ပုဗ္ဗေဝ ဗောဓိယာ မူလေ ယေ ပဋိသေနိကရာ ကိလေသာ ပဋိလောမကရာ ပဋိကဏ္ဍကကရာ ပဋိပက္ခကရာ တေ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ သမုစ္ဆိန္နာ ဝူပသန္တာ ပဋိပဿဒ္ဓါ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာ။ ယဒိဒံ ယုဓာယာတိ ယဒိဒံ ယုဒ္ဓတ္ထာယ ကလဟတ္ထာယ ဘဏ္ဍနတ္ထာယ ဝိဂ္ဂဟတ္ထာယ ဝိဝါဒတ္ထာယ မေဓဂတ္ထာယာတိ – ပုဗ္ဗေဝ နတ္ထိ ယဒိဒံ ယုဓာယ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘သူရော ယထာ ရာဇခါဒါယ ပုဋ္ဌော, အဘိဂဇ္ဇမေတိ ပဋိသူရမိစ္ဆံ၊

ယေနေဝ သော တေန ပလေဟိ သူရ, ပုဗ္ဗေဝ နတ္ထိ ယဒိဒံ ယုဓာယာ’’တိ။

၆၇။ ယေ ဒိဋ္ဌိမုဂ္ဂယှ ဝိဝါဒယန္တိ, ဣဒမေဝ သစ္စန္တိ စ ဝါဒယန္တိ၊

တေ တွံ ဝဒဿူ န ဟိ တေဓ အတ္ထိ, ဝါဒမှိ ဇာတေ ပဋိသေနိကတ္တာ။

ယေ ဒိဋ္ဌိမုဂ္ဂယှ ဝိဝါဒယန္တီတိ ယေ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိဂတာနံ အညတရညတရံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဂဟေတွာ ဂဏှိတွာ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ပရာမသိတွာ အဘိနိဝိသိတွာ ဝိဝါဒယန္တိ ကလဟံ ကရောန္တိ ဘဏ္ဍနံ ကရောန္တိ ‘ဝိဂ္ဂဟံ ကရောန္တိ ဝိဝါဒံ ကရောန္တိ, မေဓဂံ ကရောန္တိ – ‘‘န တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာသိ, အဟံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနာမိ, ကိံ တွံ ဣမံ ဓမ္မဝိနယံ အာဇာနိဿသိ, မိစ္ဆာပဋိပန္နော တွမသိ, အဟမသ္မိ သမ္မာပဋိပန္နော, သဟိတံ မေ, အသဟိတံ တေ, ပုရေ ဝစနီယံ ပစ္ဆာ အဝစ, ပစ္ဆာ ဝစနီယံ ပုရေ အဝစ, အဓိစိဏ္ဏံ တေ ဝိပရာဝတ္တံ, အာရောပိတော တေ ဝါဒေါ, နိဂ္ဂဟိတော တွမသိ, စရ ဝါဒပ္ပမောက္ခာယ, နိဗ္ဗေဌေဟိ ဝါ သစေ ပဟောသီ’’တိ – ယေ ဒိဋ္ဌိမုဂ္ဂယှ ဝိဝါဒယန္တိ။

ဣဒမေဝ သစ္စန္တိ စ ဝါဒယန္တီတိ။ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ဝါဒယန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တိ။ ‘‘အသဿတော လောကော…ပေ… နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ဝါဒယန္တိ ကထေန္တိ ဘဏန္တိ ဒီပယန္တိ ဝေါဟရန္တီတိ – ဣဒမေဝ သစ္စန္တိ စ ဝါဒယန္တိ။

တေ တွံ ဝဒဿူ န ဟိ တေဓ အတ္ထိ, ဝါဒမှိ ဇာတေ ပဋိသေနိကတ္တာတိ။ တေ တွံ ဒိဋ္ဌိဂတိကေ ဝဒဿု ဝါဒေန ဝါဒံ, နိဂ္ဂဟေန နိဂ္ဂဟံ, ပဋိကမ္မေန ပဋိကမ္မံ, ဝိသေသေန ဝိသေသံ, ပဋိဝိသေသေန ပဋိဝိသေသံ, အာဝေဌိယာယ အာဝေဌိယံ, နိဗ္ဗေဌိယာယ နိဗ္ဗေဌိယံ, ဆေဒေန ဆေဒံ, မဏ္ဍလေန မဏ္ဍလံ, တေ တုယှံ ပဋိသူရာ ပဋိပုရိသာ ပဋိသတ္တူ ပဋိမလ္လာတိ – တေ တွံ ဝဒဿူ န ဟိ တေဓ အတ္ထိ။ ဝါဒမှိ ဇာတေ ပဋိသေနိကတ္တာတိ။ ဝါဒေ ဇာတေ သဉ္ဇာတေ နိဗ္ဗတ္တေ အဘိနိဗ္ဗတ္တေ ပါတုဘူတေယေဝ ပဋိသေနိကတ္တာ [ပဋိသေနိကတာ (က။), ဧဝံ သေသေသု တီသု ပဒေသုပိ] ပဋိလောမကတ္တာ ပဋိဘဏ္ဍကတ္တာ ပဋိပက္ခကတ္တာ ကလဟံ ကရေယျုံ ဘဏ္ဍနံ ကရေယျုံ ဝိဂ္ဂဟံ ကရေယျုံ ဝိဝါဒံ ကရေယျုံ မေဓဂံ ကရေယျုံ, တေ နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနာ…ပေ… ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာတိ – တေ တွံ ဝဒဿူ န ဟိ တေဓ အတ္ထိ ဝါဒမှိ ဇာတေ ပဋိသေနိကတ္တာ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ယေ ဒိဋ္ဌိမုဂ္ဂယှ ဝိဝါဒယန္တိ, ဣဒမေဝ သစ္စန္တိ စ ဝါဒယန္တိ၊

တေ တွံ ဝဒဿူ န ဟိ တေဓ အတ္ထိ, ဝါဒမှိ ဇာတေ ပဋိသေနိကတ္တာ’’တိ။

၆၈။ ဝိသေနိကတွာ ပန ယေ စရန္တိ, ဒိဋ္ဌီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အဝိရုဇ္ဈမာနာ၊

တေသု တွံ ကိံ လဘေထ ပသူရ, ယေသီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတံ။

ဝိသေနိကတွာ ပန ယေ စရန္တီတိ။ သေနာ ဝုစ္စတိ မာရသေနာ။ ကာယဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, ဝစီဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, မနောဒုစ္စရိတံ မာရသေနာ, လောဘော မာရသေနာ, ဒေါသော မာရသေနာ, မောဟော မာရသေနာ, ကောဓော… ဥပနာဟော… မက္ခော… ပဠာသော… ဣဿာ… မစ္ဆရိယံ… မာယာ… သာဌေယျံ… ထမ္ဘော… သာရမ္ဘော… မာနော… အတိမာနော… မဒေါ… ပမာဒေါ… သဗ္ဗေ ကိလေသာ… သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ… သဗ္ဗေ ဒရထာ… သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ… သဗ္ဗေ သန္တာပါ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ မာရသေနာ။

ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ကာမာ တေ ပဌမာ သေနာ, ဒုတိယာ အရတိ ဝုစ္စတိ…ပေ…၊

န နံ အသုရော ဇိနာတိ, ဇေတွာဝ လဘတေ သုခ’’န္တိ။

ယတော စတူဟိ အရိယမဂ္ဂေဟိ သဗ္ဗာ စ မာရသေနာ သဗ္ဗေ စ ပဋိသေနိကရာ ကိလေသာ ဇိတာ စ ပရာဇိတာ စ ဘဂ္ဂါ ဝိပ္ပလုဂ္ဂါ ပရမ္မုခါ, တေန ဝုစ္စတိ ဝိသေနိကတွာတိ။ ယေတိ အရဟန္တော ခီဏာသဝါ။ စရန္တီတိ စရန္တိ ဝိဟရန္တိ ဣရိယန္တိ ဝတ္တေန္တိ ပါလေန္တိ ယပေန္တိ ယာပေန္တီတိ – ဝိသေနိကတွာ ပန ယေ စရန္တိ။

ဒိဋ္ဌီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အဝိရုဇ္ဈမာနာတိ။ ယေသံ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ ပဟီနာနိ သမုစ္ဆိန္နာနိ ဝူပသန္တာနိ ပဋိပဿဒ္ဓါနိ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကာနိ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎာနိ, တေ ဒိဋ္ဌီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အဝိရုဇ္ဈမာနာ အပ္ပဋိဝိရုဇ္ဈမာနာ အပ္ပဟီယမာနာ အပ္ပဋိဟညမာနာ အပ္ပဋိဟတမာနာတိ – ဒိဋ္ဌီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အဝိရုဇ္ဈမာနာ။

တေသု တွံ ကိံ လဘေထ ပသူရာတိ။ တေသု အရဟန္တေသု ခီဏာသဝေသု ကိံ လဘေထ ပဋိသူရံ ပဋိပုရိသံ ပဋိသတ္တုံ ပဋိမလ္လန္တိ – တေသု တွံ ကိံ လဘေထ ပသူရ။

ယေသီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ ယေသံ အရဟန္တာနံ ခီဏာသဝါနံ ‘‘ဣဒံ ပရမံ အဂ္ဂံ သေဋ္ဌံ ဝိသိဋ္ဌံ ပါမောက္ခံ ဥတ္တမံ ပဝရ’’န္တိ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ, နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇန္တိ နုပလဗ္ဘန္တိ, ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎန္တိ – ယေသီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဝိသေနိကတွာ ပန ယေ စရန္တိ, ဒိဋ္ဌီဟိ ဒိဋ္ဌိံ အဝိရုဇ္ဈမာနာ၊

တေသု တွံ ကိံ လဘေထ ပသူရ, ယေသီဓ နတ္ထိ ပရမုဂ္ဂဟီတ’’န္တိ။

၆၉။ အထ တွံ ပဝိတက္ကမာဂမာ, [ပဝိတက္ကမာဂမ (သီ။), သဝိတက္ကမာဂမာ (က။)] မနသာ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ စိန္တယန္တော၊

ဓောနေန ယုဂံ သမာဂမာ, န ဟိ တွံ သက္ခသိ သမ္ပယာတဝေ။

အထ တွံ ပဝိတက္ကမာဂမာတိ။ အထာတိ ပဒသန္ဓိ ပဒသံသဂ္ဂေါ ပဒပါရိပူရီ အက္ခရသမဝါယော ဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတာ ပဒါနုပုဗ္ဗတာပေတံ – အထာတိ။ ပဝိတက္ကမာဂမာတိ တက္ကေန္တော ဝိတက္ကေန္တော သင်္ကပ္ပေန္တော ‘‘ဇယော နု ခေါ မေ ဘဝိဿတိ, ပရာဇယော နု ခေါ မေ ဘဝိဿတိ, ကထံ နိဂ္ဂဟံ ကရိဿာမိ, ကထံ ပဋိကမ္မံ ကရိဿာမိ, ကထံ ဝိသေသံ ကရိဿာမိ, ကထံ ပဋိဝိသေသံ ကရိဿာမိ, ကထံ အာဝေဌိယံ ကရိဿာမိ, ကထံ နိဗ္ဗေဌိယံ ကရိဿာမိ, ကထံ ဆေဒံ ကရိဿာမိ, ကထံ မဏ္ဍလံ ကရိဿာမိ’’ ဧဝံ တက္ကေန္တော ဝိတက္ကေန္တော သင်္ကပ္ပေန္တော အာဂတောသိ ဥပဂတောသိ သမ္ပတ္တောသိ မယာ သဒ္ဓိံ သမာဂတောသီတိ – အထ တွံ ပဝိတက္ကမာဂမာ။

မနသာ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ စိန္တယန္တောတိ။ မနောတိ ယံ စိတ္တံ မနော မာနသံ ဟဒယံ ပဏ္ဍရံ, မနော မနာယတနံ မနိန္ဒြိယံ ဝိညာဏံ ဝိညာဏက္ခန္ဓော တဇ္ဇာ မနောဝိညာဏဓာတု။ စိတ္တေန ဒိဋ္ဌိံ စိန္တေန္တော ဝိစိန္တေန္တော ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ, ‘‘အသဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါတိ – မနသာ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ စိန္တယန္တော။

ဓောနေန ယုဂံ သမာဂမာ, န ဟိ တွံ သက္ခသိ သမ္ပယာတဝေတိ။ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ။ ယာ ပညာ ပဇာနနာ…ပေ… အမောဟော ဓမ္မဝိစယော သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ ကိံကာရဏာ ဓောနာ ဝုစ္စတိ ပညာ? တာယ ပညာယ ကာယဒုစ္စရိတံ ဓုတဉ္စ ဓောတဉ္စ သန္ဓောတဉ္စ နိဒ္ဓေါတဉ္စ, ဝစီဒုစ္စရိတံ…ပေ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ အထ ဝါ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ… သမ္မာသင်္ကပ္ပေန မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ…ပေ… သမ္မာဝိမုတ္တိယာ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ အထ ဝါ အရိယေန အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန သဗ္ဗေ ကိလေသာ… သဗ္ဗေ ဒုစ္စရိတာ… သဗ္ဗေ ဒရထာ… သဗ္ဗေ ပရိဠာဟာ… သဗ္ဗေ သန္တာပါ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာ ဓုတာ စ ဓောတာ စ သန္ဓောတာ စ နိဒ္ဓေါတာ စ။ ဘဂဝါ ဣမေဟိ ဓောနေယျေဟိ ဓမ္မေဟိ ဥပေတော သမုပေတော ဥပဂတော သမုပဂတော ဥပပန္နော သမုပပန္နော သမန္နာဂတော, တသ္မာ ဘဂဝါ ဓောနော။ သော ဓုတရာဂေါ ဓုတပါပေါ ဓုတကိလေသော ဓုတပရိဠာဟောတိ – ဓောနောတိ။

ဓောနေန ယုဂံ သမာဂမာ, န ဟိ တွံ သက္ခသိ သမ္ပယာတဝေတိ။ ပသူရော ပရိဗ္ဗာဇကော န ပဋိဗလော ဓောနေန ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတွာ သာကစ္ဆေတုံ သလ္လပိတုံ သာကစ္ဆံ သမာပဇ္ဇိတုံ။ တံ ကိဿ ဟေတု? ပသူရော ပရိဗ္ဗာဇကော ဟီနော နိဟီနော ဩမကော လာမကော ဆတုက္ကော ပရိတ္တော။ သော ဟိ ဘဂဝါ အဂ္ဂေါ စ သေဋ္ဌော စ ဝိသိဋ္ဌော စ ပါမောက္ခော စ ဥတ္တမော စ ပဝရော စ။ ယထာ သသော န ပဋိဗလော မတ္တေန မာတင်္ဂေန သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတုံ၊ ယထာ ကောတ္ထုကော န ပဋိဗလော သီဟေန မိဂရညာ သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတုံ၊ ယထာ ဝစ္ဆကော တရုဏကော ဓေနုပကော န ပဋိဗလော ဥသဘေန စလကကုနာ [ဗလက္ကကုနာ (သျာ။)] သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတုံ၊ ယထာ ဓင်္ကော န ပဋိဗလော ဂရုဠေန ဝေနတေယျေန သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတုံ၊ ယထာ စဏ္ဍာလော န ပဋိဗလော ရညာ စက္ကဝတ္တိနာ သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတုံ၊ ယထာ ပံသုပိသာစကော န ပဋိဗလော ဣန္ဒေန ဒေဝရညာ သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတုံ၊ ဧဝမေဝ ပသူရော ပရိဗ္ဗာဇကော န ပဋိဗလော ဓောနေန ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ယုဂံ သမာဂမံ သမာဂန္တွာ ယုဂဂ္ဂါဟံ ဂဏှိတွာ သာကစ္ဆေတုံ သလ္လပိတုံ သာကစ္ဆံ သမာပဇ္ဇိတုံ။ တံ ကိဿ ဟေတု? ပသူရော ပရိဗ္ဗာဇကော ဟီနပညော နိဟီနပညော ဩမကပညော လာမကပညော ဆတုက္ကပညော ပရိတ္တပညော။ သော ဟိ ဘဂဝါ မဟာပညော ပုထုပညော ဟာသပညော ဇဝနပညော တိက္ခပညော နိဗ္ဗေဓိကပညော, ပညာပဘေဒကုသလော ပဘိန္နဉာဏော အဓိဂတပဋိသမ္ဘိဒေါ, စတုဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော ဒသဗလဓာရီ, ပုရိသာသဘော ပုရိသသီဟော ပုရိသနာဂေါ ပုရိသာဇညော ပုရိသဓောရယှော, အနန္တဉာဏော အနန္တတေဇော အနန္တယသော အဍ္ဎော မဟဒ္ဓနော ဓနဝါ, နေတာ ဝိနေတာ အနုနေတာ, ပညာပေတာ နိဇ္ဈာပေတာ ပေက္ခေတာ ပသာဒေတာ။ သော ဟိ ဘဂဝါ အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ, အသဉ္ဇာတဿ မဂ္ဂဿ သဉ္ဇနေတာ, အနက္ခာတဿ မဂ္ဂဿ အက္ခာတာ, မဂ္ဂညူ မဂ္ဂဝိဒူ မဂ္ဂကောဝိဒေါ မဂ္ဂါနုဂါ စ ပနဿ ဧတရဟိ သာဝကာ ဝိဟရန္တိ ပစ္ဆာ သမန္နာဂတာ။

သော ဟိ ဘဂဝါ ဇာနံ ဇာနာတိ ပဿံ ပဿတိ, စက္ခုဘူတော ဉာဏဘူတော ဓမ္မဘူတော ဗြဟ္မဘူတော, ဝတ္တာ ပဝတ္တာ အတ္ထဿ နိန္နေတာ အမတဿ ဒါတာ ဓမ္မဿာမီ တထာဂတော၊ နတ္ထိ တဿ ဘဂဝတော အညာတံ အဒိဋ္ဌံ အဝိဒိတံ အသစ္ဆိကတံ အဖဿိတံ [အဖုသိတံ (သျာ။)] ပညာယ။ အတီတံ အနာဂတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တိ။ ယံ ကိဉ္စိ နေယျံ နာမ အတ္ထိ ဓမ္မံ ဇာနိတဗ္ဗံ။ အတ္တတ္ထော ဝါ ပရတ္ထော ဝါ ဥဘယတ္ထော ဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကော ဝါ အတ္ထော, သမ္ပရာယိကော ဝါ အတ္ထော, ဥတ္တာနော ဝါ အတ္ထော, ဂမ္ဘီရော ဝါ အတ္ထော, ဂူဠှော ဝါ အတ္ထော, ပဋိစ္ဆန္နော ဝါ အတ္ထော, နေယျော ဝါ အတ္ထော, နီတော ဝါ အတ္ထော, အနဝဇ္ဇော ဝါ အတ္ထော, နိက္ကိလေသော ဝါ အတ္ထော, ဝေါဒါနော ဝါ အတ္ထော, ပရမတ္ထော ဝါ အတ္ထော, သဗ္ဗံ တံ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ။

သဗ္ဗံ ကာယကမ္မံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ, သဗ္ဗံ ဝစီကမ္မံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ, သဗ္ဗံ မနောကမ္မံ ဉာဏာနုပရိဝတ္တိ။ အတီတေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ, အနာဂတေ အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ, ပစ္စုပ္ပန္နေ အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ, ယာဝတကံ နေယျံ တာဝတကံ ဉာဏံ, ယာဝတကံ ဉာဏံ တာဝတကံ နေယျံ, နေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ နေယျံ, နေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတိ, ဉာဏံ အတိက္ကမိတွာ နေယျပထော နတ္ထိ။ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော တေ ဓမ္မာ။ ယထာ ဒွိန္နံ သမုဂ္ဂပဋလာနံ သမ္မာ ဖုသိတာနံ ဟေဋ္ဌိမံ သမုဂ္ဂပဋလံ ဥပရိမံ နာတိဝတ္တတိ, ဥပရိမံ သမုဂ္ဂပဋလံ ဟေဋ္ဌိမံ နာတိဝတ္တတိ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော၊ ဧဝမေဝ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နေယျဉ္စ ဉာဏဉ္စ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော၊ ယာဝတကံ နေယျံ တာဝတကံ ဉာဏံ, ယာဝတကံ ဉာဏံ တာဝတကံ နေယျံ, နေယျပရိယန္တိကံ ဉာဏံ, ဉာဏပရိယန္တိကံ နေယျံ, နေယျံ အတိက္ကမိတွာ ဉာဏံ နပ္ပဝတ္တတိ, ဉာဏံ အတိက္ကမိတွာ နေယျပထော နတ္ထိ။ အညမညပရိယန္တဋ္ဌာယိနော တေ ဓမ္မာ သဗ္ဗဓမ္မေသု ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ။

သဗ္ဗေ ဓမ္မာ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အာဝဇ္ဇနပဋိဗဒ္ဓါ အာကင်္ခပဋိဗဒ္ဓါ မနသိကာရပဋိဗဒ္ဓါ စိတ္တုပ္ပါဒပဋိဗဒ္ဓါ။ သဗ္ဗသတ္တေသု ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏံ ပဝတ္တတိ, သဗ္ဗေသဉ္စ သတ္တာနံ ဘဂဝါ အာသယံ ဇာနာတိ အနုသယံ ဇာနာတိ စရိတံ ဇာနာတိ အဓိမုတ္တိံ ဇာနာတိ။ အပ္ပရဇက္ခေ မဟာရဇက္ခေ တိက္ခိန္ဒြိယေ မုဒိန္ဒြိယေ သွာကာရေ ဒွါကာရေ သုဝိညာပယေ ဒုဝိညာပယေ ဘဗ္ဗာဘဗ္ဗေ သတ္တေ ပဇာနာတိ။ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ။

ယထာ ယေ ကေစိ မစ္ဆကစ္ဆပါ အန္တမသော တိမိတိမိင်္ဂလံ ဥပါဒါယ အန္တောမဟာသမုဒ္ဒေ ပရိဝတ္တန္တိ၊ ဧဝမေဝ သဒေဝကော လောကော သမာရကော သဗြဟ္မကော သဿမဏဗြာဟ္မဏီ ပဇာ သဒေဝမနုဿာ အန္တောဗုဒ္ဓဉာဏေ ပရိဝတ္တတိ။ ယထာ ယေ ကေစိ ပက္ခီ အန္တမသော ဂရုဠံ ဝေနတေယျံ ဥပါဒါယ အာကာသဿ ပဒေသေ ပရိဝတ္တန္တိ၊ ဧဝမေဝ ယေပိ တေ သာရိပုတ္တသမာ ပညာယ တေပိ ဗုဒ္ဓဉာဏဿ ပဒေသေ ပရိဝတ္တန္တိ။ ဗုဒ္ဓဉာဏံ ဒေဝမနုဿာနံ ပညံ ဖရိတွာ အဘိဘဝိတွာ တိဋ္ဌတိယေဝ။

ယေပိ တေ ခတ္တိယပဏ္ဍိတာ ဗြာဟ္မဏပဏ္ဍိတာ ဂဟပတိပဏ္ဍိတာ သမဏပဏ္ဍိတာ နိပုဏာ ကတပရပ္ပဝါဒါ ဝါလဝေဓိရူပါ။ ဝေါဘိန္ဒန္တာ [တေ ဘိန္ဒန္တာ (က။)] မညေ စရန္တိ ပညာဂတေန ဒိဋ္ဌိဂတာနိ။ တေ ပဉှေ အဘိသင်္ခရိတွာ အဘိသင်္ခရိတွာ တထာဂတေ ဥပသင်္ကမိတွာ ပုစ္ဆန္တိ ဂူဠှာနိ စ ပဋိစ္ဆန္နာနိ စ။ ကထိတာ ဝိသဇ္ဇိတာဝ တေ ပဉှာ ဘဂဝတာ ဟောန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌကာရဏာ ဥပက္ခိတ္တကာ စ။ တေ ဘဂဝတော သမ္ပဇ္ဇန္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါဝ တတ္ထ အတိရောစတိ ယဒိဒံ ပညာယာတိ – ဓောနေန ယုဂံ သမာဂမာ, န ဟိ တွံ သက္ခသိ သမ္ပယာတဝေ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘အထ တွံ ပဝိတက္ကမာဂမာ, မနသာ ဒိဋ္ဌိဂတာနိ စိန္တယန္တော၊

ဓောနေန ယုဂံ သမာဂမာ, န ဟိ တွံ သက္ခသိ သမ္ပယာတဝေ’’တိ။

ပသူရသုတ္တနိဒ္ဒေသော အဋ္ဌမော။

၉။ မာဂဏ္ဍိယသုတ္တနိဒ္ဒေသော

အထ မာဂဏ္ဍိယသုတ္တနိဒ္ဒေသံ ဝက္ခတိ –

၇၀။ ဒိသွာန တဏှံ အရတိံ ရဂဉ္စ, နာဟောသိ ဆန္ဒော အပိ မေထုနသ္မိံ၊

ကိမေဝိဒံ မုတ္တကရီသပုဏ္ဏံ, ပါဒါပိ နံ သမ္ဖုသိတုံ န ဣစ္ဆေ။

ဒိသွာန တဏှံ အရတိံ ရဂဉ္စ, နာဟောသိ ဆန္ဒော အပိ မေထုနသ္မိန္တိ။ တဏှဉ္စ အရတိဉ္စ ရဂဉ္စ မာရဓီတရော ဒိသွာ ပဿိတွာ မေထုနဓမ္မေ ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပေမံ ဝါ နာဟောသီတိ – ဒိသွာန တဏှံ အရတိံ ရဂဉ္စ နာဟောသိ ဆန္ဒော အပိ မေထုနသ္မိံ။

ကိမေဝိဒံ မုတ္တကရီသပုဏ္ဏံ, ပါဒါပိ နံ သမ္ဖုသိတုံ န ဣစ္ဆေတိ။ ကိမေဝိဒံ သရီရံ မုတ္တပုဏ္ဏံ ကရီသပုဏ္ဏံ သေမှပုဏ္ဏံ ရုဟိရပုဏ္ဏံ အဋ္ဌိသံဃာတနှာရုသမ္ဗန္ဓံ ရုဓိရမံသာဝလေပနံ စမ္မဝိနဒ္ဓံ ဆဝိယာ ပဋိစ္ဆန္နံ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒံ ဥဂ္ဃရန္တံ ပဂ္ဃရန္တံ ကိမိသံဃနိသေဝိတံ နာနာကလိမလပရိပူရံ ပါဒေန အက္ကမိတုံ န ဣစ္ဆေယျ, ကုတော ပန သံဝါသော ဝါ သမာဂမော ဝါတိ – ကိမေဝိဒံ မုတ္တကရီသပုဏ္ဏံ, ပါဒါပိ နံ သမ္ဖုသိတုံ န ဣစ္ဆေ။ အနစ္ဆရိယဉ္စေတံ မနုဿော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ ပတ္ထယန္တော မာနုသကေ ကာမေ န ဣစ္ဆေယျ, မာနုသကေ ဝါ ကာမေ ပတ္ထယန္တော ဒိဗ္ဗေ ကာမေ န ဣစ္ဆေယျ။ ယံ တွံ ဥဘောပိ န ဣစ္ဆသိ န သာဒိယသိ န ပတ္ထေသိ န ပိဟေသိ နာဘိဇပ္ပသိ, ကိံ တေ ဒဿနံ, ကတမာယ တွံ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတောတိ ပုစ္ဆတီတိ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဒိသွာန တဏှံ အရတိံ ရဂဉ္စ, နာဟောသိ ဆန္ဒော အပိ မေထုနသ္မိံ၊

ကိမေဝိဒံ မုတ္တကရီသပုဏ္ဏံ, ပါဒါပိ နံ သမ္ဖုသိတုံ န ဣစ္ဆေ’’တိ။

၇၁။ ဧတာဒိသံ စေ ရတနံ န ဣစ္ဆသိ, နာရိံ နရိန္ဒေဟိ ဗဟူဟိ ပတ္ထိတံ၊

ဒိဋ္ဌိဂတံ သီလဝတံ နု ဇီဝိတံ, ဘဝူပပတ္တိဉ္စ ဝဒေသိ ကီဒိသံ။

၇၂။

ဣဒံ ဝဒါမီတိ န တဿ ဟောတိ, [မာဂဏ္ဍိယာတိ [မာဂန္ဒိယာတိ (သီ။ သျာ။)] ဘဂဝါ]

ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ၊

ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ, အဇ္ဈတ္တသန္တိံ ပစိနံ အဒဿံ။

ဣဒံ ဝဒါမီတိ န တဿ ဟောတီတိ။ ဣဒံ ဝဒါမီတိ ဣဒံ ဝဒါမိ, ဧတံ ဝဒါမိ, ဧတ္တကံ ဝဒါမိ, ဧတ္တာဝတာ ဝဒါမိ, ဣဒံ ဒိဋ္ဌိဂတံ ဝဒါမိ – ‘‘သဿတော လောကော’’တိ ဝါ…ပေ… ‘‘နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ’’တိ ဝါ။ န တဿ ဟောတီတိ န မယှံ ဟောတိ, ‘‘ဧတ္တာဝတာ ဝဒါမီ’’တိ န တဿ ဟောတီတိ – ဣဒံ ဝဒါမီတိ န တဿ ဟောတိ။

မာဂဏ္ဍိယာတိ ဘဂဝါ တံ ဗြာဟ္မဏံ နာမေန အာလပတိ။ ဘဂဝါတိ ဂါရဝါဓိဝစနံ…ပေ… သစ္ဆိကာ ပညတ္တိ ယဒိဒံ ဘဂဝါတိ – မာဂဏ္ဍိယာတိ ဘဂဝါ။

ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတန္တိ။ ဓမ္မေသူတိ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဂတေသု။ နိစ္ဆေယျာတိ နိစ္ဆိနိတွာ ဝိနိစ္ဆိနိတွာ ဝိစိနိတွာ ပဝိစိနိတွာ တုလယိတွာ တီရယိတွာ ဝိဘာဝယိတွာ ဝိဘူတံ ကတွာ, ဩဓိဂ္ဂါဟော ဗိလဂ္ဂါဟော ဝရဂ္ဂါဟော ကောဋ္ဌာသဂ္ဂါဟော ဥစ္စယဂ္ဂါဟော သမုစ္စယဂ္ဂါဟော, ‘‘ဣဒံ သစ္စံ တစ္ဆံ တထံ ဘူတံ ယာထာဝံ အဝိပရီတ’’န္တိ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ အဘိနိဝိဋ္ဌံ အဇ္ဈောသိတံ အဓိမုတ္တံ, နတ္ထိ န သန္တိ န သံဝိဇ္ဇတိ နုပလဗ္ဘတိ, ပဟီနံ သမုစ္ဆိန္နံ ဝူပသန္တံ ပဋိပဿဒ္ဓံ အဘဗ္ဗုပ္ပတ္တိကံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ဒဍ္ဎန္တိ – ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ။

ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယာတိ။ ဒိဋ္ဌီသု အာဒီနဝံ ပဿန္တော ဒိဋ္ဌိယော န ဂဏှာမိ န ပရာမသာမိ နာဘိနိဝိသာမိ။ အထ ဝါ န ဂဏှိတဗ္ဗာ န ပရာမသိတဗ္ဗာ နာဘိနိဝိသိတဗ္ဗာတိ။ ဧဝမ္ပိ ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ။

အထ ဝါ ‘‘သဿတော လောကော, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ဒိဋ္ဌိဂတမေတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ, သဒုက္ခံ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ, န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတီတိ။ ဒိဋ္ဌီသု အာဒီနဝံ ပဿန္တော ဒိဋ္ဌိယော န ဂဏှာမိ န ပရာမသာမိ နာဘိနိဝိသာမိ။ အထ ဝါ န ဂဏှိတဗ္ဗာ န ပရာမသိတဗ္ဗာ နာဘိနိဝိသိတဗ္ဗာတိ။ ဧဝမ္ပိ ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ။

အထ ဝါ ‘‘အသဿတော လောကော, အန္တဝါ လောကော, အနန္တဝါ လောကော, တံ ဇီဝံ တံ သရီရံ, အညံ ဇီဝံ အညံ သရီရံ, ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဟောတိ စ န စ ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, နေဝ ဟောတိ န န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ, ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိ ဒိဋ္ဌိဂတမေတံ ဒိဋ္ဌိဂဟနံ ဒိဋ္ဌိကန္တာရော ဒိဋ္ဌိဝိသူကာယိကံ ဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ ဒိဋ္ဌိသညောဇနံ, သဒုက္ခံ သဝိဃာတံ သဥပါယာသံ သပရိဠာဟံ န နိဗ္ဗိဒါယ န ဝိရာဂါယ န နိရောဓာယ န ဥပသမာယ န အဘိညာယ န သမ္ဗောဓာယ န နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတီတိ။ ဒိဋ္ဌီသု အာဒီနဝံ ပဿန္တော ဒိဋ္ဌိယော န ဂဏှာမိ န ပရာမသာမိ နာဘိနိဝိသာမိ။ အထ ဝါ န ဂဏှိတဗ္ဗာ န ပရာမသိတဗ္ဗာ နာဘိနိဝိသိတဗ္ဗာတိ။ ဧဝမ္ပိ ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ။

အထ ဝါ ဣမာ ဒိဋ္ဌိယော ဧဝံဂဟိတာ ဧဝံပရာမဋ္ဌာ ဧဝံဂတိကာ ဘဝိဿန္တိ ဧဝံအဘိသမ္ပရာယာတိ။ ဒိဋ္ဌီသု အာဒီနဝံ ပဿန္တော ဒိဋ္ဌိယော န ဂဏှာမိ န ပရာမသာမိ နာဘိနိဝိသာမိ။ အထ ဝါ န ဂဏှိတဗ္ဗာ န ပရာမသိတဗ္ဗာ နာဘိနိဝိသိတဗ္ဗာတိ။ ဧဝမ္ပိ ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ။

အထ ဝါ ဣမာ ဒိဋ္ဌိယော နိရယသံဝတ္တနိကာ တိရစ္ဆာနယောနိသံဝတ္တနိကာ ပေတ္တိဝိသယသံဝတ္တနိကာတိ။ ဒိဋ္ဌီသု အာဒီနဝံ ပဿန္တော ဒိဋ္ဌိယော န ဂဏှာမိ န ပရာမသာမိ နာဘိနိဝိသာမိ။ အထ ဝါ န ဂဏှိတဗ္ဗာ န ပရာမသိတဗ္ဗာ နာဘိနိဝိသိတဗ္ဗာတိ။ ဧဝမ္ပိ ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ။

အထ ဝါ ဣမာ ဒိဋ္ဌိယော အနိစ္စာ သင်္ခတာ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နာ ခယဓမ္မာ ဝယဓမ္မာ ဝိရာဂဓမ္မာ နိရောဓဓမ္မာတိ။ ဒိဋ္ဌီသု အာဒီနဝံ ပဿန္တော ဒိဋ္ဌိယော န ဂဏှာမိ န ပရာမသာမိ နာဘိနိဝိသာမိ။ အထ ဝါ န ဂဏှိတဗ္ဗာ န ပရာမသိတဗ္ဗာ နာဘိနိဝိသိတဗ္ဗာတိ။ ဧဝမ္ပိ ပဿဉ္စ ဒိဋ္ဌီသု အနုဂ္ဂဟာယ။

အဇ္ဈတ္တသန္တိံ ပစိနံ အဒဿန္တိ။ အဇ္ဈတ္တသန္တိံ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဿ သန္တိံ, ဒေါသဿ သန္တိံ, မောဟဿ သန္တိံ, ကောဓဿ… ဥပနာဟဿ… မက္ခဿ … ပဠာသဿ… ဣဿာယ… မစ္ဆရိယဿ … မာယာယ… သာဌေယျဿ… ထမ္ဘဿ… သာရမ္ဘဿ… မာနဿ… အတိမာနဿ… မဒဿ… ပမာဒဿ… သဗ္ဗကိလေသာနံ… သဗ္ဗဒုစ္စရိတာနံ… သဗ္ဗဒရထာနံ… သဗ္ဗပရိဠာဟာနံ… သဗ္ဗသန္တာပါနံ… သဗ္ဗာကုသလာဘိသင်္ခါရာနံ သန္တိံ ဥပသန္တိံ ဝူပသန္တိံ နိဗ္ဗုတိံ ပဋိပဿဒ္ဓိံ သန္တိံ။ ပစိနန္တိ ပစိနန္တော ဝိစိနန္တော ပဝိစိနန္တော တုလယန္တော တီရယန္တော ဝိဘာဝယန္တော ဝိဘူတံ ကရောန္တော, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိ ပစိနန္တော ဝိစိနန္တော ပဝိစိနန္တော တုလယန္တော တီရယန္တော ဝိဘာဝယန္တော ဝိဘူတံ ကရောန္တော, ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ ဒုက္ခာ’’တိ… ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ပစိနန္တော ဝိစိနန္တော ပဝိစိနန္တော… ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မ’’န္တိ ပစိနန္တော ဝိစိနန္တော ပဝိစိနန္တော တုလယန္တော တီရယန္တော ဝိဘာဝယန္တော ဝိဘူတံ ကရောန္တော။ အဒဿန္တိ အဒဿံ အဒက္ခိံ အပဿိံ ပဋိဝိဇ္ဈိန္တိ – အဇ္ဈတ္တသန္တိံ ပစိနံ အဒဿံ။

တေနာဟ ဘဂဝါ –

‘‘ဣဒံ ဝဒါမီတိ န တဿ ဟောတိ, [မာဂဏ္ဍိယာတိ ဘဂဝါ]

ဓမ္မေသု နိစ္ဆေယျ သမုဂ္ဂဟီတံ၊