ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဋီကာ (ဒု)

၉၃။ ‘‘နာဝံ ဧက’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ပယောဂေတိ အဘိရုဟဏပယောဂေ။ ဒုက္ကဋာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဘိရုဠှေ ပါစိတ္တိယံ သင်္ဂဏှာတိ။

၉၄။ ‘‘ဒုဝိဓံ အာပတ္တိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၉၆။ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇံ ကပ္ပေန္တော ဘိက္ခု ပယောဂေဒုက္ကဋာဒယော ဒွေပိ အာပတ္တိယော ဖုသေတိ ယောဇနာ။

ဩဝါဒဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ တတိယာ။

၉၇။ တဒုတ္တရိန္တိ တတော ဘုဉ္ဇိတုံ အနုညာတဧကဒိဝသတော ဥတ္တရိံ ဒုတိယဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ။ အနန္တရဿ ဝဂ္ဂဿာတိ ဩဝါဒဝဂ္ဂဿ။ နဝမေနာတိ ဘိက္ခုနိယာ ပရိပါစိတပိဏ္ဍပါတသိက္ခာပဒေန။

၉၉။ ဒွတ္တိပတ္တေတိ ဒွတ္တိပတ္တပူရေ။ တဒုတ္တရိန္တိ ဒွတ္တိပတ္တပူရတော ဥတ္တရိံ။ ပယောဂေတိ ပဋိဂ္ဂဟဏပယောဂေ။

၁၀၁။ အဘိဟဋ္ဌုန္တိ အဘိဟရိတွာ။

၁၀၂။ တဿာတိ အဘိဟရန္တဿ။ ပိဋကေတိ ဝိနယပိဋကေ။

၁၀၃။ ဒသမေပီတိ ဧတ္ထ ‘‘ဒသမေ အပီ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

ဘောဇနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ။

၁၀၄။ အစေလကာဒိနောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၂၇၀) ဝုတ္တေ သင်္ဂဏှာတိ။ ဘောဇနာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ခါဒနီယံ သင်္ဂဏှာတိ။ ပယောဂေတိ သဟတ္ထာ ဒါနပယောဂေ။

၁၀၅။ ဒါပေတွာ ဝါ အဒါပေတွာ ဝါ ကိဉ္စိ အာမိသံ။ ပယောဂေတိ ဥယျောဇနပယောဂေ။ တသ္မိန္တိ တသ္မိံ ဘိက္ခုမှိ။ ဥယျောဇိတေ ပါစိတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ။

၁၀၉။ ဥမ္မာရာတိက္ကမေတိ ဣန္ဒခီလာတိက္ကမေ။

၁၁၀။ တဒုတ္တရိန္တိ တတော ပရိစ္ဆိန္နရတ္တိပရိယန္တတော ဝါ ပရိစ္ဆိန္နဘေသဇ္ဇပရိယန္တတော ဝါ ဥတ္တရိံ။

၁၁၁။ ဥယျုတ္တံ ဒဿနတ္ထာယ ဂစ္ဆန္တော ဒွေ အာပတ္တိယော ဖုသေတိ ယောဇနာ။

အစေလကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ။

၁၁၄။ မေရေယျန္တိ မေရယံ။ နိရုတ္တိနယေန အ-ကာရဿ ဧ-ကာရော, ယ-ကာရဿ စ ဒွိတ္တံ။ မေရယ-သဒ္ဒပရိယာယော ဝါ မေရေယျ-သဒ္ဒေါ။ မုနီတိ ဘိက္ခု။

၁၁၅။ ‘‘ဘိက္ခု အင်္ဂုလိပတောဒေနာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ပယောဂေတိ ဟာသာပနပယောဂေ။ တဿာတိ ဟာသာပေန္တဿ။

၁၁၆။ ဂေါပ္ဖကာ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကေ ဒုက္ကဋံ။ ဂေါပ္ဖကတော ဥပရိ ဥပရိဂေါပ္ဖကံ, ဥဒကံ, တသ္မိံ, ဂေါပ္ဖကတော အဓိကပ္ပမာဏေ ဥဒကေတိ အတ္ထော။

၁၁၇။ အနာဒရိယန္တိ ပုဂ္ဂလာနာဒရိယံ, ဓမ္မာနာဒရိယံ ဝါ။ ပယောဂေတိ အနာဒရိယဝသေန ပဝတ္တေ ကာယပယောဂေ ဝါ ဝစီပယောဂေ ဝါ။ ကတေ အနာဒရိယေ။

၁၁၈။ ပယောဂေတိ ဘိံသာပနပယောဂေ။

၁၁၉။ ဇောတိန္တိ အဂ္ဂိံ။ သမာဒဟိတွာနာတိ ဇာလေတွာ။ ‘‘ဝိသိဗ္ဗေန္တော’’တိ ဣမိနာ ဖလူပစာရေန ကာရဏံ ဝုတ္တံ။ ဝိသိဗ္ဗနကိရိယာ ဟိ သမာဒဟနကိရိယာယ ဖလန္တိ ဝိသိဗ္ဗနကိရိယာဝေါဟာရေန သမာဒဟနကိရိယာဝ။ တသ္မာ ဝိသိဗ္ဗေန္တောတိ ဧတ္ထ သမာဒဟန္တောတိ အတ္ထော။ ပယောဂေတိ သမာဒဟနသမာဒဟာပနပယောဂေ။ ဝိသီဝိတေတိ ဝုတ္တနယေန သမာဒဟိတေတိ အတ္ထော။

၁၂၀။ ပယောဂေတိ စုဏ္ဏမတ္တိကာဘိသင်္ခရဏာဒိသဗ္ဗပယောဂေ။ ဣတရန္တိ ပါစိတ္တိယံ။

၁၂၁။ တိဏ္ဏံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏကရဏာနန္တိ ကံသနီလပတ္တနီလကဒ္ဒမသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏကရဏာနံ။ ဧကံ အညတရံ အနာဒိယ အဒတွာ။ စီဝရန္တိ နဝစီဝရံ။

၁၂၂။ နတ္ထိ ဧတဿ ဥဒ္ဓါရန္တိ အနုဒ္ဓါရော, တံ အနုဒ္ဓါရန္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ရဿတ္တံ, အကတပစ္စုဒ္ဓါရန္တိ အတ္ထော။

၁၂၃။ အပနိဓေန္တောတိ အပနေတွာ နိဓေန္တော နိက္ခိပေန္တော။ ပတ္တာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန စီဝရနိသီဒနသူစိဃရကာယဗန္ဓနာနံ ဂဟဏံ။ ပယောဂေတိ အပနိဓာနပယောဂေ။ တသ္မိံ ပတ္တာဒိကေ ပဉ္စဝိဓေ ပရိက္ခာရေ။ အပနိဟိတေ သေသာ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ။

သုရာပါနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ။

၁၂၄။ တပေါဓနောတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလသင်္ခါတံ တပေါဓနမဿာတိ တပေါဓနော, ဘိက္ခု။

၁၂၅။ တသ္မိံ ဩပါတေ။

၁၂၆။ မနုဿဝိဂ္ဂဟော မနုဿသရီရော။ တိရစ္ဆာနဂတော နာဂေါ ဝါ သုပဏ္ဏော ဝါ။ တဿ ဩပါတခဏကဿ။

၁၂၇။ ပဋုဗုဒ္ဓိနာတိ သဗ္ဗေသု ဉေယျဓမ္မေသု နိပုနဉာဏေန ဘဂဝတာ။

၁၂၈။ ပယောဂေတိ ပရိဘောဂတ္ထာယ ဂဟဏာဒိကေ ပယောဂေ။ တဿာတိ ဘိက္ခုဿ။

၁၂၉။ ဥက္ကောဋေန္တောတိ ဥစ္စာလေန္တော ယထာဌာနေ ဌာတုံ အဒေန္တော။ ပယောဂေတိ ဥက္ကောဋနပယောဂေ။ ဥက္ကောဋိတေ ပါစိတ္တိယံ သိယာတိ ယောဇနာ။

၁၃၀။ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝဇ္ဇကန္တိ သံဃာဒိသေသာဒိကေ။ ဧကံ ပါစိတ္တိယံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ ဣတိ ဒီပိတန္တိ ယောဇနာ။

၁၃၁။ ပယောဂေတိ ဂဏပရိယေသနာဒိပယောဂေ။ ဒုက္ကဋံ ပတ္တော သိယာ ဒုက္ကဋာပတ္တိံ အာပန္နော ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။ သေသာတိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ ဥပသမ္ပာဒိတေ သိယာ။ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ဥပသဂ္ဂလောပေါ။

၁၃၂-၃။ ဇာနံ ထေယျသတ္ထေန သဟ သံဝိဓာယ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇတော စ တထေဝ မာတုဂါမေန သဟ သံဝိဓာယ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇတော စာတိ ယောဇနာ။ ပယောဂေတိ သံဝိဓာယ ဂန္တုံ ပဋိပုစ္ဆာဒိကရဏပယောဂေ။ ပဋိပန္နေတိ မဂ္ဂပဋိပန္နေ။ အနန္တရန္တိ အဒ္ဓယောဇနဂါမန္တရာတိက္ကမနာနန္တရံ။

၁၃၄။ ဉတ္တိယာ ဩသာနေ ဒုက္ကဋံ ဖုသေတိ ယောဇနာ။

၁၃၅။ အကတာနုဓမ္မေနာတိ အနုဓမ္မော ဝုစ္စတိ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဝါ အပ္ပဋိကမ္မေ ဝါ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဝါ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ဥက္ခိတ္တကဿ အနုလောမဝတ္တံ ဒိသွာ ကတွာ ဩသာရဏာ, သော ဩသာရဏသင်္ခါတော အနုဓမ္မော ယဿ န ကတော, အယံ အကတာနုဓမ္မော နာမ, တာဒိသေန ဘိက္ခုနာ သဒ္ဓိန္တိ အတ္ထော။ သမ္ဘုဉ္ဇန္တောတိ အာမိသသမ္ဘောဂံ ကရောန္တော ဘိက္ခု။ ပယောဂေတိ ဘုဉ္ဇိတုံ အာမိသပဋိဂ္ဂဟဏာဒိပယောဂေ။ ဘုတ္တေတိ သမ္ဘုတ္တေ, ဥဘယသမ္ဘောဂေ, တဒညတရေ ဝါ ကတေတိ အတ္ထော။

၁၃၆။ ဥပလာပေန္တောတိ ပတ္တစီဝရဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆနာဒိဝသေန သင်္ဂဏှန္တော။ ပယောဂေတိ ဥပလာပနပယောဂေ။

သပ္ပါဏကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ။

၁၃၇။ သဟဓမ္မိကန္တိ ကရဏတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ, ပဉ္စဟိ သဟဓမ္မိကေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗတ္တာ, တေသံ ဝါ သန္တကတ္တာ ‘‘သဟဓမ္မိက’’န္တိ လဒ္ဓနာမေန ဗုဒ္ဓပညတ္တေန သိက္ခာပဒေန ဝုစ္စမာနဿာတိ အတ္ထော။ ဘဏတောတိ ‘‘ဘိက္ခုဿာ’’တိ ဣမိနာ သမာနာဓိကရဏံ။

၁၃၈။ ဝိဝဏ္ဏေန္တောတိ ‘‘ကိံ ပနိမေဟိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကေဟိ သိက္ခာပဒေဟိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌေဟီ’’တိအာဒိနာ ဂရဟန္တော။ ပယောဂေတိ ‘‘ကိံ ဣမေဟီ’’တိအာဒိနာ ဂရဟဏဝသေန ပဝတ္တေ ဝစီပယောဂေ။ ဝိဝဏ္ဏိတေ ဂရဟိတေ။

၁၃၉။ မောဟေန္တောတိ ‘‘ဣဒါနေဝ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဇာနာမီ’’တိအာဒိနာ အတ္တနော အဇာနနတ္တေန အာပန္နဘာဝံ ဒီပေတွာ ဘိက္ခုံ မောဟေန္တော, ဝဉ္စေန္တောတိ အတ္ထော။ မောဟေတိ မောဟာရောပနကမ္မေ။ အရောပိတေ ကတေ။

၁၄၀။ ဘိက္ခုဿ ကုပိတော ပဟာရံ ဒေန္တော ဖုသေတိ ယောဇနာ။ ပယောဂေတိ ဒဏ္ဍာဒါနာဒိပယောဂေ။

၁၄၁။ ပယောဂေတိ ဥဂ္ဂိရဏပယောဂေ။ ဥဂ္ဂိရိတေတိ ဥစ္စာရိတေ။

၁၄၂။ အမူလေနေဝါတိ ဒိဋ္ဌာဒိမူလဝိရဟိတေနေဝ။ ယောဂေတိ ဩကာသကာရာပနာဒိပယောဂေ။ ဥဒ္ဓံသိတေတိ စောဒိတေ။

၁၄၃။ ကုက္ကုစ္စံ ဇနယန္တောတိ ‘‘ဦနဝီသတိဝဿော တွံ မညေ ဥပသမ္ပန္နော’’တိအာဒိနာ ကုက္ကုစ္စံ ဥပဒဟန္တော။ ယောဂေတိ ကုက္ကုစ္စုပ္ပါဒနပယောဂေ။ ဥပ္ပါဒိတေတိ ကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပါဒိတေ။

၁၄၄။ ‘‘တိဋ္ဌန္တော ဥပဿုတိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ သုတိယာ သမီပံ ဥပဿုတိ, သဝနူပစာရေတိ အတ္ထော။

၁၄၅။ ဓမ္မိကာနံ တု ကမ္မာနန္တိ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန ကတာနံ အပလောကနာဒီနံ စတုန္နံ ကမ္မာနံ။ တတော ပုနာတိ ဆန္ဒဒါနတော ပစ္ဆာ။ ခီယနဓမ္မန္တိ အတ္တနော အဓိပ္ပေတဘာဝဝိဘာဝနမန္တနံ။ ဒွေ ဖုသေ ဒုက္ကဋာဒယောတိ ခီယနဓမ္မာပဇ္ဇနပယောဂေ ဒုက္ကဋံ, ခီယနဓမ္မေ အာပန္နေ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧဝံ ဒုက္ကဋာဒယော ဒွေ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇေယျာတိ အတ္ထော။

၁၄၆။ သံဃေ သံဃမဇ္ဈေ။ ဝိနိစ္ဆယေတိ ဝတ္ထုတော ဩတိဏ္ဏဝိနိစ္ဆယေ။ နိဋ္ဌံ အဂတေတိ ဝတ္ထုမှိ အဝိနိစ္ဆိတေ, ဉတ္တိံ ဌပေတွာ ကမ္မဝါစာယ ဝါ အပရိယောသိတာယ။

၁၄၈။ သမဂ္ဂေန သံဃေနာတိ သမာနသံဝါသကေန သမာနသီမာယံ ဌိတေန သံဃေန။

သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ။

၁၅၀။ အဝိဒိတော ဟုတွာတိ ရညော အဝိဒိတာဂမနော ဟုတွာ။

၁၅၂။ ရတနန္တိ မုတ္တာဒိဒသဝိဓံ ရတနံ။ ပယောဂေတိ ရတနဂ္ဂဟဏပယောဂေ။

၁၅၃။ ဝိကာလေတိ မဇ္ဈန္တိကာတိက္ကမတော ပဋ္ဌာယ အရုဏေ။

၁၅၅။ အဋ္ဌိဒန္တဝိသာဏာဘိနိဗ္ဗတ္တန္တိ အဋ္ဌိဒန္တဝိသာဏမယံ။ ပယောဂေတိ ကာရာပနပယောဂေ။

၁၅၆။ တသ္မိံ မဉ္စာဒိမှိ ကာရာပိတေ သေသာ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ။

ရတနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နဝမာ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

ပါစိတ္တိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၅၉။ စတူသု ပါဋိဒေသနီယေသုပိ အဝိသေသေန အာဒိစ္စဗန္ဓုနာ ဗုဒ္ဓေန ဒွိဓာ အာပတ္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ယောဇနာ။

၁၆၀။ သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု စတူသု။

ပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၆၁။ သေခိယကထာ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ။

သေခိယကထာဝဏ္ဏနာ။

၁၆၂။ ပရိဝါရေ ပဌမံ ဒဿိတသောဠသဝါရပ္ပဘေဒေ မဟာဝိဘင်္ဂေ ‘‘ပဌမံ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တ’’န္တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁) ကတ္ထပညတ္တိဝါရော, ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော ကတိ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁၅၇) ကတာပတ္တိဝါရော, ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိယော စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ ကတိ ဝိပတ္တိယော ဘဇန္တီ’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁၈၂) ဝိပတ္တိဝါရော, ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိယော သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ ကတိဟိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတာ’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁၈၂) သင်္ဂဟဝါရော, ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိယော ဆန္နံ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာနံ ကတိဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌဟန္တီ’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁၈၄) သမုဋ္ဌာနဝါရော, ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိယော စတုန္နံ အဓိကရဏာနံ ကတမံ အဓိကရဏ’’န္တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁၈၅) အဓိကရဏဝါရော, ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တဿ အာပတ္တိယော သတ္တန္နံ သမထာနံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မန္တီ’’တိအာဒိပ္ပဘေဒေါ (ပရိ။ ၁၈၆) သမထဝါရော, တဒနန္တရော ဣမေဟိ သတ္တဟိ ဝါရေဟိ မိဿော အဋ္ဌမော သမုစ္စယဝါရောတိ ဣမေသု အဋ္ဌသု ဝါရေသု အာဒိဘူတေ ကတ္ထပညတ္တိနာမဓေယျေ အပ္ပနာဝါရေ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာနံ နိဒါနာဒိသတ္တရသလက္ခဏာနံ ဥဘယဝိဘင်္ဂသာဓာရဏတော ဥပရိ ဝက္ခမာနတ္တာ တံ ဝါရံ ဌပေတွာ တဒနန္တရံ အသာဓာရဏံ ကတာပတ္တိဝါရံ သေခိယာဝသာနံ ပါဠိက္ကမာနုရူပံ ဒဿေတွာ တဒနန္တရာ ဝိပတ္တိဝါရာဒယော ဆ ဝါရာ ဥဘယဝိဘင်္ဂသာဓာရဏတော ဝက္ခမာနာတိ ကတွာ တေပိ ဌပေတွာ ဣမေ ပစ္စယသဒ္ဒေန အယောဇေတွာ ဒဿိတာ အဋ္ဌေဝ ဝါရာ, ပုန ‘‘မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝနပစ္စယာ ပါရာဇိကံ ကတ္ထ ပညတ္တ’’န္တိအာဒိနာ (ပရိ။ ၁၈၈) ပစ္စယ-သဒ္ဒံ ယောဇေတွာ ဒဿိတာ အပရေ အဋ္ဌ ဝါရာ ယောဇိတာတိ တတ္ထာပိ ဒုတိယံ ကတာပတ္တိပစ္စယဝါရံ ဣမိနာ ကတာပတ္တိဝါရေန ဧကပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ပညတ္တာ’’တိအာဒိ။ ပဋိသေဝနပစ္စယာတိ ပဋိသေဝနဟေတုနာ။

၁၆၃။ အလ္လောကာသပ္ပဝေသနေတိ ဇီဝမာနသရီရေ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ အညတရသ္မိံ မဂ္ဂေ အလ္လောကာသပ္ပဝေသနေ။ မတေ အက္ခာယိတေ ဝါ ပိ-သဒ္ဒေန ယေဘုယျအက္ခာယိတေ ပဝေသနေ ပဝေသနနိမိတ္တံ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော ဘိက္ခု ပါရာဇိကံ ဖုသေတိ သမ္ဗန္ဓော။

၁၆၄။ တထာ ယေဘုယျက္ခာယိတေ, ဥပဍ္ဎက္ခာယိတေ စ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝန္တော ဘိက္ခု ထုလ္လစ္စယံ ဖုသေတိ ယောဇနာ။ ဝဋ္ဋကတေ မုခေ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တန္တိ သမ္ဗန္ဓော။ ဇတုမဋ္ဌကေတိ ဘိက္ခုနိယာ ဇတုမဋ္ဌကေ ဒိန္နေ ပါစိတ္တိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။

၁၆၆။ အဝဿုတဿာတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန တိန္တဿ။ ပေါသဿာတိ ဂဟဏကိရိယာသမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ။ ဘိက္ခုနိယာတိ အတ္တသမ္ဗန္ဓေ သာမိဝစနံ။ ‘‘အတ္တနော’’တိ သေသော။ အဝဿုတေန ပေါသေန အတ္တနော အဓက္ခကာဒိဂဟဏံ သာဒိယန္တိယာ တထာ အဝဿုတာယ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကန္တိ ယောဇနာ။

၁၆၇။ ကာယေနာတိ အတ္တနော ကာယေန။ ကာယန္တိ မာတုဂါမဿ ကာယံ။ ဖုသတောတိ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ဖုသတော။ ကာယေန ကာယဗဒ္ဓန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော။

၁၆၈။ ကာယေန ပဋိဗဒ္ဓေနာတိ အတ္တနော ကာယပဋိဗဒ္ဓေန။ ပဋိဗဒ္ဓန္တိ ဣတ္ထိယာ ကာယပဋိဗဒ္ဓံ ဖုသန္တဿ ဒုက္ကဋံ။ တဿ ဘိက္ခုဿ။

‘‘မဟာဝိဘင်္ဂသင်္ဂဟော နိဋ္ဌိတော’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု သောဠသဝါရသင်္ဂဟေ မဟာဝိဘင်္ဂေ ကတာပတ္တိဝါရောယေဝေတ္ထ ဝုတ္တော, န ဣတရေ ဝါရာတိ? သစ္စံ, အဝယဝေ ပန သမုဒါယောပစာရေန ဝုတ္တံ။ သာဓာရဏာသာဓာရဏာနံ မဟာဝိဘင်္ဂေ ဂတာနံ သဗ္ဗာပတ္တိပဘေဒါနံ ဒဿနောပစာရဘူတော ကတာပတ္တိဝါရော ဒဿိတောတိ တံဒဿနေန အပ္ပဓာနာ ဣတရေပိ ဝါရာ ဥပစာရတော ဒဿိတာ ဟောန္တီတိ စ တထာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

မဟာဝိဘင်္ဂသင်္ဂဟဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေါ

၁၇၀။ ဝိနယဿ ဝိနိစ္ဆယေ ဘိက္ခူနံ ပါဋဝတ္ထာယာတိ ဘိက္ခုနီနံ ပါဋဝဿာပိ တဒဓီနတ္တာ ပဓာနဒဿနဝသေန ဝုတ္တံ။ အထ ဝါ ဒဿနလိင်္ဂန္တရသာဓာရဏတ္တေ ဣစ္ဆိတေ ပုလ္လိင်္ဂေန, နပုံသကလိင်္ဂေန ဝါ နိဒ္ဒေသော သဒ္ဒသတ္ထာနုယောဂတောတိ ‘‘ဘိက္ခူန’’န္တိ ပုလ္လိင်္ဂေန ဝုတ္တံ။

၁၇၁။ နန္ဒန္တီ သာဒိယန္တီ။

၁၇၂။ တိဿော အာပတ္တိယော ဖုသေတိ ယောဇနာ။ ဇာဏုဿ ဥဒ္ဓံ, အက္ခကဿ အဓော ဂဟဏံ သာဒိယန္တိယာ တဿာ ပါရာဇိကန္တိ ယောဇနာ။

၁၇၃။ ကာယပဋိဗဒ္ဓေ ဝါ ဂဟဏံ သာဒိယန္တိယာ ဒုက္ကဋံ။

၁၇၄။ ဝဇ္ဇန္တိ အညိဿာ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကာပတ္တိံ။

၁၇၆။ တံ လဒ္ဓိန္တိ ဥက္ခိတ္တဿ ယံ လဒ္ဓိံ အတ္တနော ရောစေသိ, တံ လဒ္ဓိံ န နိဿဇ္ဇန္တီတိ ယောဇနာ။

၁၇၈။ ‘‘ဣဓ အာဂစ္ဆာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ‘‘ဝုတ္တာ အာဂစ္ဆတီ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၁၇၉။ ဟတ္ထပါသပ္ပဝေသနေတိ ဟတ္ထပါသူပဂမနေ။ ‘‘ဟတ္ထဂတပ္ပဝေသနေ’’တိ ဝါ ပါဌော, သောယေဝ အတ္ထော။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ

ပါရာဇိကကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၈၀။ ဧကဿာတိ အတ္တနော အတ္တနော အဋ္ဋကာရဿ ဝါ။ အာရောစနေတိ ဝတ္တဗ္ဗဿ ဝေါဟာရိကာနံ နိဝေဒနေ။

၁၈၁။ ဒုတိယာရောစနေတိ ဒုတိယဿ, ဒုတိယံ ဧဝံ အာရောစနေ။

၁၈၂။ ဒွီဟီတိ ဒွီဟိ ကမ္မဝါစာဟိ။ ကမ္မဝါစောသာနေတိ ကမ္မဝါစာဩသာနေ။

၁၈၃။ ပရိက္ခေပေ အတိက္ကန္တေတိ အတ္တနော ဂါမတော ဂန္တွာ ဣတရံ ဂါမံ ပဝိသန္တိယာ ပဌမေန ပါဒေန တဿ ဂါမဿ ပရိက္ခေပေ အတိက္ကန္တေ, ပဌမပါဒေ ပရိက္ခေပံ အတိက္ကမေတွာ အန္တောဂါမသင်္ခေပံ ဂတေတိ အတ္ထော။

၁၈၄။ ဒုတိယေနာတိ ဂါမပရိက္ခေပတော ဗဟိ ဌိတေန ဒုတိယပါဒေန။ အတိက္ကန္တေတိ တသ္မိံ ဂါမပရိက္ခေပေ အတိက္ကန္တေ, တသ္မိံ ပါဒေ အန္တောဂါမံ ပဝေသိတေတိ အတ္ထော။ သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ

သံဃာဒိသေသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၉၃။ ဣဟ ဘိက္ခုနီ ပတ္တသန္နိစယံ ကရောန္တီ ဟောတိ, သာ ဧကံ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံယေဝ ဖုသေတိ ယောဇနာ။

၁၉၄။ အကာလစီဝရံ ကာလစီဝရံ ကတွာ ဘာဇာပေန္တိယာတိ ယောဇနာ။ ပယောဂေတိ ဘာဇနပယောဂေ။

၁၉၅။ ဆိန္နေတိ အစ္ဆိန္နေ။

၁၉၆။ တတော ပရန္တိ တတော ပဌမတော အညံ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ

နိဿဂ္ဂိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၁၉၉။ လသုဏံ ခါဒတိ စေ, ဒွေ အာပတ္တိယော ဖုဋာတိ ယောဇနာ။

၂၀၀။ ပယောဂေတိ သံဟာရာပနပယောဂေ။ သံဟဋေတိ အတ္တနာ သံဟဋေ, ပရေန သံဟရာပိတေ စ အာပတ္တိ ပါစိတ္တိ ဟောတိ။

၂၀၁။ ကတေတိ တလဃာတေ ကတေ။

၂၀၂။ ဇတုနာ မဋ္ဌကန္တိ ဇတုနာ ကတံ မဋ္ဌဒဏ္ဍကံ။ ‘‘ဒုက္ကဋံ အာဒိန္နေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၂၀၄။ ဘုဉ္ဇမာနဿ ဘိက္ခုဿ ဟတ္ထပါသေတိ ယောဇနာ။ ဟိတွာ ဟတ္ထပါသံ။

၂၀၅။ ဝိညာပေတွာတိ အန္တမသော မာတရမ္ပိ ယာစိတွာ။ အဇ္ဈောဟာရေ ပါစိတ္တိံ ဒီပယေတိ ယောဇနာ။

၂၀၆။ ဥစ္စာရာဒိန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝိဃာသသင်္ကာရမုတ္တာနံ ဂဟဏံ။

လသုဏဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ ပဌမာ။

၂၀၉။ ဣဓ ဣမသ္မိံ ရတ္တန္ဓကာရဝဂ္ဂေ။ ပဌမေ, ဒုတိယေ, တတိယေ, စတုတ္ထေပိ ဝိနိစ္ဆယော လသုဏဝဂ္ဂဿ ဆဋ္ဌေန သိက္ခာပဒေန တုလျော သဒိသောတိ ယောဇနာ။

၂၁၀။ အာသနေတိ ပလ္လင်္ကေ တဿောကာသဘူတေ။ သာမိကေ အနာပုစ္ဆာတိ တသ္မိံ ကုလေ ယံ ကိဉ္စိ ဝိညုမနုဿံ အနာပုစ္ဆာ။

၂၁၁။ အနောဝဿန္တိ ဘိတ္တိယာ ဗဟိ နိဗ္ဗကောသဗ္ဘန္တရံ။ ဒုတိယာတိက္ကမေတိ ဒုတိယေန ပါဒေန နိဗ္ဗကောသဿ ဥဒကပါတဋ္ဌာနာတိက္ကမေ။

၂၁၂။ နိသီဒိတေတိ နိသိန္နေ။

၂၁၃။ ပယောဂေတိ ဥဇ္ဈာပနပယောဂေ။

၂၁၄။ နိရယာဒိနာ အတ္တာနံ ဝါ ပရံ ဝါ အဘိသပ္ပေန္တီ သပထံ ကရောန္တီ ဒွေ ဖုသေတိ ယောဇနာ။ အဘိသပ္ပိတေတိ အဘိသပိတေ။

၂၁၅။ ဝဓိတွာတိ ဟတ္ထာဒီဟိ ပဟရိတွာ။ ‘‘ကရောတိ ဧက’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

ရတ္တန္ဓကာရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ ဒုတိယာ။

၂၁၆။ နဂ္ဂါတိ အနိဝတ္ထာ ဝါ အပါရုတာ ဝါ။ ပယောဂေတိ စုဏ္ဏမတ္တိကာအဘိသင်္ခရဏာဒိပယောဂေ။

၂၁၇။ ပမာဏာတိက္ကန္တန္တိ ‘‘ဒီဃသောစတဿော ဝိဒတ္ထိယော သုဂတဝိဒတ္ထိယာ, တိရိယံ ဒွေ ဝိဒတ္ထိယော’’တိ (ပါစိ။ ၈၈၈) ဝုတ္တပမာဏမတိက္ကန္တံ။ ပယောဂေတိ ကာရာပနပယောဂေ။

၂၁၈။ ဝိသိဗ္ဗေတွာတိ ဒုဿိဗ္ဗိတံ ပုန သိဗ္ဗနတ္ထာယ ဝိသိဗ္ဗေတွာ။

၂၁၉။ ပဉ္စ အဟာနိ ပဉ္စာဟံ, ပဉ္စာဟမေဝ ပဉ္စာဟိကံ။ သံဃာဋီနံ စာရော သံဃာဋိစာရော, ပရိဘောဂဝသေန ဝါ ဩတာပနဝသေန ဝါ သံဃဋိတဋ္ဌေန ‘‘သံဃာဋီ’’တိ လဒ္ဓနာမာနံ ‘‘တိစီဝရံ, ဥဒကသာဋိကာ, သံကစ္စိကာ’’တိ ဣမေသံ ပဉ္စန္နံ စီဝရာနံ ပရိဝတ္တနံ။ အတိက္ကမေတိ ဘိက္ခုနီ အတိက္ကမေယျ။ အဿာ ပန ဧကာဝ ပါစိတ္တိ ပရိဒီပိတာတိ ယောဇနာ။

၂၂၀။ သင်္ကမနီယန္တိ သင်္ကမေတဗ္ဗံ။ အညိဿာ သန္တကံ အနာပုစ္ဆာ ဂဟိတံ ပုန ဒါတဗ္ဗံ ပဉ္စန္နံ အညတရံ။

၂၂၁။ ဂဏစီဝရလာဘဿာတိ ဘိက္ခုနိသံဃေန လဘိတဗ္ဗစီဝရဿ။ အန္တရာယံ ကရောတီတိ ယထာ တေ ဒါတုကာမာ န ဒေန္တိ, ဧဝံ ပရက္ကမတိ။

၂၂၂။ ဓမ္မိကန္တိ သမဂ္ဂေန သံဃေန သန္နိပတိတွာ ကရိယမာနံ။ ပဋိဗာဟန္တီတိ ပဋိသေဓေန္တီ။ ပဋိဗာဟိတေ ပဋိသေဓိတေ။

၂၂၃။ အဂါရိကာဒိနောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဝါ’’တိ (ပါရာ။ ၉၁၇) ဝုတ္တေ သင်္ဂဏှာတိ။ သမဏစီဝရန္တိ ကပ္ပကတံ နိဝါသနပါရုပနုပဂံ။ ပယောဂေတိ ဒါနပယောဂေ။

၂၂၄။ စီဝရေ ဒုဗ္ဗလာသာယာတိ ဒုဗ္ဗလစီဝရပစ္စာသာယ ‘‘သစေ သက္ကောမ, ဒဿာမာ’’တိ ဧတ္တကမတ္တံ သုတွာ ဥပ္ပါဒိတာယ အာသာယာတိ အတ္ထော။ ကာလန္တိ စီဝရကာလသမယံ။ သမတိက္ကမေတိ ဘိက္ခုနီဟိ ကာလစီဝရေ ဘာဇိယမာနေ ‘‘အာဂမေထ, အယျေ, အတ္ထိ သံဃဿ စီဝရပစ္စာသာ’’တိ ဝတွာ တံ စီဝရဝိဘင်္ဂံ သမတိက္ကမေယျ။

၂၂၅။ ဓမ္မိကံ ကထိနုဒ္ဓါရန္တိ သမဂ္ဂေန သံဃေန ကရိယမာနံ ကထိနဿ အန္တရုဗ္ဘာရံ။ ပဋိဗာဟန္တိယာတိ နိဝါရေန္တိယာ။

နှာနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ တတိယာ။

၂၂၆။ တုဝဋ္ဋေယျုန္တိ နိပဇ္ဇေယျုံ။ ဣတရံ ပါစိတ္တိယံ။

၂၂၇။ ပယောဂေတိ ဘိက္ခုနိယာ အဖာသုကကရဏပယောဂေ ကရိယမာနေ။

၂၂၈။ ဒုက္ခိတန္တိ ဂိလာနံ။ နုပဋ္ဌာပေန္တိယာ ဝါပီတိ တဿာ ဥပဋ္ဌာနံ ပရေဟိ အကာရာပေန္တိယာ, သယံ ဝါ အကရောန္တိယာ။

၂၂၉။ ဥပဿယံ ဒတွာတိ ကဝါဋဗန္ဓံ အတ္တနော ပုဂ္ဂလိကဝိဟာရံ ဒတွာ။ ကဍ္ဎိတေတိ နိက္ကဍ္ဎိတေ။

၂၃၀။ သံသဋ္ဌာတိ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ သံသဋ္ဌဝိဟာရီ ဘိက္ခုနီ သံဃေန သံသဋ္ဌဝိဟာရတော နိဝတ္တိယမာနာ။ ဉတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ ဖုသေတိ သမနုဘာသနကမ္မဉတ္တိယာ ဒုက္ကဋံ အာပဇ္ဇေယျ။

၂၃၁။ အန္တောရဋ္ဌေတိ ယဿ ဝိဇိတေ ဝိဟရတိ, တဿ ရဋ္ဌေ။ ပဋိပန္နာယာတိ စာရိကံ ကပ္ပေန္တိယာ။ သေသကန္တိ ပါစိတ္တိယံ။

တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ စတုတ္ထာ။

၂၃၃။ ရာဇာဂါရာဒိကန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန စိတ္တာဂါရာဒီနံ ဂဟဏံ။

၂၃၅။ ပယောဂေတိ ကပ္ပါသဝိစာရဏံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗပယောဂေ။ ဥဇ္ဇဝုဇ္ဇဝနေတိ ယတ္တကံ ဟတ္ထေန အဉ္ဆိတံ ဟောတိ, တသ္မိံ တက္ကမှိ ဝေဌိတေ။

၂၃၇။ ပယောဂေတိ အဂါရိကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဝါ သဟတ္ထာ ခါဒနီယာဒီနံ ဒါနပယောဂေ။

၂၃၈။ ‘‘သမံ အာပတ္တိပဘေဒတော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၂၃၉။ တိရစ္ဆာနဂတံ ဝိဇ္ဇန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဗာဟိရကံ အနတ္ထသံဟိတံ ပရူပဃာတကရံ ဟတ္ထိသိက္ခာဒိသိပ္ပံ။ ပဌန္တိယာတိ သိက္ခန္တိယာ။ ပယောဂေတိ ဒုရုပသင်္ကမနာဒိပယောဂေ။ ပဒေ ပဒေတိ ပဒါဒိဝသေန ပရိယာပုဏန္တိယာ ပဒေ ပဒေ အက္ခရပဒါနံ ဝသေန။

၂၄၀။ နဝမေ ‘‘ပရိယာပုဏာတီ’’တိ ပဒံ, ဒသမေ ‘‘ဝါစေတီ’’တိ ပဒန္တိ ဧဝံ ပဒမတ္တမေဝ ဥဘိန္နံ ဝိသေသကံ ဘေဒကံ။

စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ ပဉ္စမာ။

၂၄၁။ တမာရာမန္တိ ယတ္ထ ဘိက္ခူ ရုက္ခမူလေပိ ဝသန္တိ, တံ သဘိက္ခုကံ ပဒေသံ။

၂၄၃။ အက္ကောသတီတိ ဒသန္နံ အက္ကောသဝတ္ထူနံ အညတရေန သမ္မုခါ ဝါ ပရမ္မုခါ ဝါ အက္ကောသတိ။ ပရိဘာသတီတိ ဘယဒဿနေန တဇ္ဇေတိ။ ‘‘ပါစိတ္တိ အက္ကောသိတေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၂၄၄။ စဏ္ဍိကဘာဝေနာတိ ကောဓေန။ ဂဏန္တိ ဘိက္ခုနိသံဃံ။ ပရိဘာသတီတိ ‘‘ဗာလာ ဧတာ’’တိအာဒီဟိ ဝစနေဟိ အက္ကောသတိ။ ပယောဂေတိ ပရိဘာသနပယောဂေ။ ပရိဘဋ္ဌေတိ အက္ကောသိတေ။ ဣတရံ ပါစိတ္တိယံ။

၂၄၅။ နိမန္တိတာတိ ဂဏဘောဇနေ ဝုတ္တနယေန နိမန္တိတာ။ ပဝါရိတာတိ ပဝါရဏသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေန ဝါရိတာ။ ခါဒနံ ဘောဇနမ္ပိ ဝါတိ ယာဂုပူဝခဇ္ဇကံ, ယာဝကာလိကံ မူလခါဒနီယာဒိခါဒနီယံ, ဩဒနာဒိဘောဇနမ္ပိ ဝါ ယာ ဘိက္ခုနီ ဘုဉ္ဇန္တီ ဟောတိ, သာ ပန ဒွေယေဝ အာပတ္တိယော ဖုသေတိ ယောဇနာ။

၂၄၇။ မစ္ဆရာယန္တီတိ မစ္ဆရံ ကရောန္တီ, အတ္တနော ပစ္စယဒါယကကုလဿ အညေဟိ သာဓာရဏဘာဝံ အသဟန္တီတိ အတ္ထော။ ပယောဂေတိ တဒနုရူပေ ကာယဝစီပယောဂေ။ မစ္ဆရိတေတိ မစ္ဆရဝသေန ကတပယောဂေ နိပ္ဖန္နေ။

၂၄၈။ အဘိက္ခုကေ ပနာဝါသေတိ ယတော ဘိက္ခုနုပဿယတော အဒ္ဓယောဇနဗ္ဘန္တရေ ဩဝါဒဒါယကာ ဘိက္ခူ န ဝသန္တိ, မဂ္ဂေါ ဝါ အခေမော ဟောတိ, န သက္ကာ အနန္တရာယေန ဂန္တုံ, ဧဝရူပေ အာဝါသေ။ ပုဗ္ဗကိစ္စေသူတိ ‘‘ဝဿံ ဝသိဿာမီ’’တိ သေနာသနပညာပနပါနီယဥပဋ္ဌာပနာဒိပုဗ္ဗကိစ္စေ ပန ကရိယမာနေ ဒုက္ကဋံ ဘဝေတိ ယောဇနာ။

၂၄၉။ ဝဿံဝုတ္ထာတိ ပုရိမံ ဝါ ပစ္ဆိမံ ဝါ တေမာသံ ဝုတ္ထာ။ ဥဘတောသံဃေတိ ဘိက္ခုနိသံဃေ, ဘိက္ခုသံဃေ စ။ တီဟိပိ ဌာနေဟီတိ ‘‘ဒိဋ္ဌေန ဝါ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တေဟိ တီဟိ ကာရဏေဟိ။

၂၅၀။ ဩဝါဒတ္ထာယာတိ ဂရုဓမ္မောဝါဒနတ္ထာယ။ သံဝါသတ္ထာယာတိ ဥပေါသထပုစ္ဆနတ္ထာယ စေဝ ပဝါရဏတ္ထာယ စ။ န ဂစ္ဆတီတိ ဘိက္ခုံ န ဥပဂစ္ဆတိ။

၂၅၁။ ဩဝါဒမ္ပိ န ယာစန္တီတိ ဥပေါသထာဒိဝသေန ဩဝါဒူပသင်္ကမနံ ဘိက္ခုံ န ယာစန္တီ န ပုစ္ဆန္တီ။ ဥပေါသထန္တိ ဥပေါသထဒိဝသတော ပုရိမဒိဝသေ တေရသိယံ ဝါ စာတုဒ္ဒသိယံ ဝါ ဥပေါသထံ န ပုစ္ဆန္တီ။

၂၅၂။ အပုစ္ဆိတွာဝ သံဃံ ဝါတိ သံဃံ ဝါ ဂဏံ ဝါ အနပလောကေတွာဝ။ ‘‘ဘေဒါပေတီ’’တိ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ ‘‘ဖာလာပေယျ ဝါ ဓောဝါပေယျ ဝါ အာလိမ္ပာပေယျ ဝါ ဗန္ဓာပေယျ ဝါ မောစာပေယျ ဝါ’’တိ ဣမေသမ္ပိ ကိရိယာဝိကပ္ပါနံ သင်္ဂဟေတဗ္ဗတ္တာ။ ပသာခဇန္တိ နာဘိယာ ဟေဋ္ဌာ, ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ ဥပရိ ပဒေသေ ဇာတံ ဂဏ္ဍံ ဝါ ရုဓိတံ ဝါ။ ပယောဂေတိ ဘေဒါပနာဒိပယောဂေ။

အာရာမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ ဆဋ္ဌာ။

၂၅၃။ ဂဗ္ဘိနိန္တိ အာပန္နသတ္တံ သိက္ခမာနံ။ ဝုဋ္ဌာပေန္တီတိ ဥပဇ္ဈာယာ ဟုတွာ ဥပသမ္ပာဒေန္တီ။ ပယောဂေတိ ဂဏပရိယေသနာဒိပယောဂေ။ ဝုဋ္ဌာပိတေတိ ဥပသမ္ပာဒိတေ, ကမ္မဝါစာပရိယောသာနေတိ အတ္ထော။

၂၅၅။ သဟဇီဝိနိန္တိ သဒ္ဓိဝိဟာရိနိံ။ နာနုဂ္ဂဏှန္တီတိ ဥဒ္ဒေသဒါနာဒီဟိ န သင်္ဂဏှန္တီ။

ဂဗ္ဘိနိဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ သတ္တမာ။

၂၅၈။ ‘‘အလံ ဝုဋ္ဌာပိတေနာ’’တိ ဝုစ္စမာနာ ဘိက္ခုနီဟိ နိဝါရိယမာနာ။ ခီယတီတိ အညာသံ ဗျတ္တာနံ လဇ္ဇီနံ ဝုဋ္ဌာနသမ္မုတိံ ဒီယမာနံ ဒိသွာ ‘‘အဟမေဝ နူန ဗာလာ’’တိအာဒိနာ ဘဏမာနာ ခီယတိ။ ပယောဂေတိ ခီယမာနပယောဂေ။ ခီယိတေတိ ခီယနပယောဂေ နိဋ္ဌိတေ။

ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ အဋ္ဌမာ။

၂၆၀။ ဆတ္တုပါဟနန္တိ ဝုတ္တလက္ခဏံ ဆတ္တဉ္စ ဥပါဟနာယော စ။ ပယောဂေတိ ဓာရဏပယောဂေ။

၂၆၁။ ယာနေနာတိ ဝယှာဒိနာ။ ယာယန္တီတိ သစေ ယာနေန ဂတာ ဟောတိ။

၂၆၂။ သံဃာဏိန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ကဋူပဂံ။ ဓာရေန္တိယာတိ ကဋိယံ ပဋိမုစ္စန္တိယာ။

၂၆၃။ ဂန္ဓဝဏ္ဏေနာတိ ယေန ကေနစိ ဝဏ္ဏေန စ ယေန ကေနစိ ဂန္ဓေန စ။ ဂန္ဓော နာမ စန္ဒနာလေပါဒိ။ ဝဏ္ဏော နာမ ကုင်္ကုမဟလိဒ္ဒါဒိ။ ပယောဂေတိ ဂန္ဓာဒိပယောဂေ ရစနတော ပဋ္ဌာယ ပုဗ္ဗပယောဂေ။

၂၆၆။ အနာပုစ္ဆာတိ ‘‘နိသီဒါမိ, အယျာ’’တိ အနာပုစ္ဆိတွာ။ နိသီဒိတေ ဘိက္ခုဿ ဥပစာရေ အန္တမသော ဆမာယ နိသိန္နေ။

၂၆၇။ အနောကာသကတန္တိ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဌာနေ ပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ ဧဝံ အကတဩကာသံ။

၂၆၈။ ပဝိသန္တိယာတိ ဝိနိစ္ဆယံ အာရာမဝဂ္ဂဿ ပဌမေနေဝ သိက္ခာပဒေန သဒိသံ ကတွာ ဝဒေယျာတိ ယောဇနာ။

ဆတ္တုပါဟနဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နဝမာ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေ

ပါစိတ္တိယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

၂၆၉-၇၀။ အဋ္ဌသု ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒေသုပိ ဒွိဓာ အာပတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ တတောတိ ဂဟဏဟေတု။ သဗ္ဗေသူတိ ပါဋိဒေသနီယသိက္ခာပဒေသု။

ပါဋိဒေသနီယကထာဝဏ္ဏနာ။

၂၇၁-၂။ ဣမံ ပရမံ ဥတ္တမံ နိရုတ္တရံ ကေနစိ ဝါ ဝတ္တဗ္ဗေန ဥတ္တရေန ရဟိတံ နိဒ္ဒေါသံ ဥတ္တရံ ဧဝံနာမကံ ဓီရော ပညဝါ ဘိက္ခု အတ္ထဝသေန ဝိဒိတွာ ဒုရုတ္တရံ ကိစ္ဆေန ဥတ္တရိတဗ္ဗံ ပညတ္တမဟာသမုဒ္ဒံ ဝိနယမဟာသာဂရံ သုခေနေဝ ယသ္မာ ဥတ္တရတိ, တသ္မာ ကင်္ခစ္ဆေဒေ ဝိနယဝိစိကိစ္ဆာယ ဆိန္ဒနေ သတ္ထေ သတ္ထသဒိသေ အသ္မိံ သတ္ထေ ဣမသ္မိံ ဥတ္တရပကရဏေ ဥသ္မာယုတ္တော ကမ္မဇတေဇောဓာတုယာ သမန္နာဂတော ဇီဝမာနော ဘိက္ခု နိစ္စံ နိရန္တရံ သတ္တော အဘိရတော နိစ္စံ ယောဂံ သတတာဘိယောဂံ ကာတုံ ယုတ္တော အနုရူပေါတိ ယောဇနာ။

ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂေါ နိဋ္ဌိတောတိ ဧတ္ထာပိ ဥပ္ပတ္တိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

ဘိက္ခုနိဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

စတုဝိပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ

၂၇၃။ ဣဒါနိ ဥဘယသာဓာရဏံ ကတွာ ဝိပတ္တိဝါရာဒီနံ ဝိသိဋ္ဌဝါရာနံ သင်္ဂဟံ ကာတုမာဟ ‘‘ကတိ အာပတ္တိယော’’တိအာဒိ။

၂၇၄။ ဘိက္ခုနီ သစေ ဆာဒေတိ, စုတာ ဟောတိ။ သစေ ဝေမတိကာ ဆာဒေတိ, ထုလ္လစ္စယံ သိယာတိ ယောဇနာ။

၂၇၅။ သံဃာဒိသေသန္တိ ပရဿ သံဃာဒိသေသံ။

၂၇၆။ ‘‘ကတိ အာစာရဝိပတ္တိပစ္စယာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၂၇၇။ အာစာရဝိပတ္တိန္တိ အတ္တနော ဝါ ပရဿ ဝါ အာစာရဝိပတ္တိံ။

၂၇၉။ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိန္တိ အဟေတုကအကိရိယနတ္ထိကဒိဋ္ဌိအာဒိံ လာမိကံ ဒိဋ္ဌိံ။

၂၈၁။ မနုဿုတ္တရိဓမ္မန္တိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ။

၂၈၂။ အာဇီဝဟေတု သဉ္စရိတ္တံ သမာပန္နောတိ ယောဇနာ။ ပရိယာယဝစနေတိ ‘‘ယော တေ ဝိဟာရေ ဝသတိ, သော ဘိက္ခု အရဟာ’’တိအာဒိကေ လေသဝစနေ။ ဉာတေတိ ယံ ဥဒ္ဒိဿ ဝဒတိ, တသ္မိံ မနုဿဇာတိကေ ဝစနသမနန္တရမေဝ ဉာတေ။

၂၈၃။ ဝတွာတိ အဂိလာနော အတ္တနော အတ္ထာယ ဝိညာပေတွာ။ ဘိက္ခုနီ ပန သစေ ဧဝံ ဟောတိ, ဘိက္ခုနီ အဂိလာနာ အတ္တနော အတ္ထာယ ပဏီတဘောဇနံ ဝိညာပေတွာ ဘုတ္တာဝိနီ သစေ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။ တဿာ ပါဋိဒေသနီယံ သိယာတိ ယောဇနာ။

၂၈၄။ ‘‘အတ္တနော အတ္ထာယ ဝိညာပေတွာနာ’’တိ ဣမိနာ ပရဿ ဉာတကပဝါရိတေ တဿေဝတ္ထာယ ဝိညာပေတွာ တေန ဒိန္နံ ဝါ တဿ ဝိဿာသေန ဝါ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ တေသံ အတ္တနော အညာတကအပ္ပဝါရိတေ သုဒ္ဓစိတ္တတာယ အနာပတ္တီတိ ဒီပေတိ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

စတုဝိပတ္တိကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အဓိကရဏပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ

၂၈၅။ ဝိဝါဒါဓိကရဏမှာတိ ‘‘အဓမ္မံ ‘ဓမ္မော’တိ ဒီပေတီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တာ အဋ္ဌာရသဘေဒကရဝတ္ထုနိဿိတာ ဝိဝါဒါဓိကရဏမှာ။

၂၈၆။ ဥပသမ္ပန္နံ ဩမသတော ဘိက္ခုဿ ပါစိတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ။

၂၈၇။ အနုဝါဒါဓိကရဏပစ္စယာတိ စောဒနာပရနာမဓေယျံ အနုဝါဒါဓိကရဏမေဝ ပစ္စယော, တသ္မာ, အနုဝါဒနာဓိကရဏဟေတူတိ အတ္ထော။

၂၈၉။ ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ အမူလကတ္တံ အတိဒိသတိ။

၂၉၀။ အာပတ္တိပစ္စယာတိ အာပတ္တာဓိကရဏပစ္စယာ။

၂၉၃။ ကိစ္စာဓိကရဏပစ္စယာတိ အပလောကနာဒိစတုဗ္ဗိဓကမ္မသင်္ခါတကိစ္စာဓိကရဏဟေတု။

၂၉၄။ အစ္စဇန္တီဝါတိ အတ္တနော လဒ္ဓိံ အပရိစ္စဇန္တီ ဧဝ။

၂၉၇။ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ ပရိစ္စဇနတ္ထာယ ကတာယ ယာဝတတိယကံ သမနုဘာသနာယ တံ ဒိဋ္ဌိံ အစ္စဇန္တိယာ တဿာ ဘိက္ခုနိယာ, တဿ ဘိက္ခုဿ စ အစ္စဇတော ပါစိတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

အဓိကရဏပစ္စယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ခန္ဓကပုစ္ဆာကထာဝဏ္ဏနာ

၃၀၀။ သေသေသူတိ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလပရိဒီပကေသု သဗ္ဗပဒေသု။

၃၀၂။ ‘‘နဿန္တု ဧတေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ပုရက္ခကာတိ ဧတ္ထ သာမိအတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနံ, ဘေဒပုရေက္ခကဿ, ဘေဒပုရေက္ခကာယာတိ အတ္ထော။

၃၀၃။ သေသေသူတိ အဝသေသေသု အသံဝါသကာဒိဒီပကေသု ပဋိက္ခေပပဒေသု။

၃၀၄။ ဧကာဝ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဝုတ္တာတိ ဝဿံ အနုပဂမနာဒိပစ္စယာ ဇာတိတော ဧကာဝ ဒုက္ကဋာပတ္တိ ဝုတ္တာ။

၃၀၅။ ဥပေါသထသမာ မတာတိ ဥပေါသထက္ခန္ဓကေ ဝုတ္တသဒိသာ ဇာတာ အာပတ္တိယော မတာ အဓိပ္ပေတာ။

၃၀၆။ စမ္မေတိ စမ္မက္ခန္ဓကေ။ ဝစ္ဆတရိံ ဂဟေတွာ မာရေန္တာနံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ပါစိတ္တိ ဝုတ္တာတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဝစ္ဆတရိန္တိ ဗလသမ္ပန္နံ တရုဏဂါဝိံ။ သာ ဟိ ဝစ္ဆကဘာဝံ တရိတွာ အတိက္ကမိတွာ ဌိတတ္တာ ‘‘ဝစ္ဆတရီ’’တိ ဝုစ္စတိ။

၃၀၇။ အင်္ဂဇာတံ ဆုပန္တဿာတိ ဂါဝီနံ အင်္ဂဇာတံ အတ္တနော အင်္ဂဇာတေန ဗဟိ ဆုပန္တဿ။ သေသေသူတိ ဂါဝီနံ ဝိသာဏာဒီသု ဂဟဏေ, ပိဋ္ဌိအဘိရုဟဏေ စ။ ယထာဟ ‘‘ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အစိရဝတိယာ နဒိယာ ဂါဝီနံ တရန္တီနံ ဝိသာဏေသုပိ ဂဏှန္တီ’’တိအာဒိ (မဟာဝ။ ၂၅၂)။

၃၀၉။ တတ္ထ ဘေသဇ္ဇက္ခန္ဓကေ။ သာမန္တာ ဒွင်္ဂုလေတိ ဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂါနံ သာမန္တာ ဒွင်္ဂုလမတ္တေ ပဒေသေ။ သတ္ထကမ္မံ ကရောန္တဿ ထုလ္လစ္စယမုဒီရိတန္တိ ယောဇနာ။ ယထာဟ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သမ္ဗာဓဿ သာမန္တာ ဒွင်္ဂုလေ သတ္ထကမ္မံ ဝါ ဝတ္ထိကမ္မံ ဝါ ကာရေတဗ္ဗံ, ယော ကာရေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ (မဟာဝ။ ၂၇၉)။ ဧတ္ထ စ ‘‘သာမန္တာ ဒွင်္ဂုလေ’’တိ ဣဒံ သတ္ထကမ္မံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ဝတ္ထိကမ္မံ ပန သမ္ဗာဓေယေဝ ပဋိက္ခိတ္တံ။

‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အညတြ နိမန္တိတေန အညဿ ဘောဇ္ဇယာဂု ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ, ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ။ ၂၈၃) ဝုတ္တတ္တာ အာဟ ‘‘ဘောဇ္ဇယာဂူသု ပါစိတ္တီ’’တိ။ ဧတ္ထ စ ဘောဇ္ဇယာဂု နာမ ဗဟလယာဂု။ ‘‘ပိဏ္ဍံ ဝဋ္ဋေတွာ ပါတဗ္ဗယာဂူ’’တိ ဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ။ ပါစိတ္တီတိ ပရမ္ပရဘောဇနပဝါရဏသိက္ခာပဒေဟိ ပါစိတ္တိ။ သေသေသူတိ အန္တောဝုတ္ထအန္တောပက္ကသယံပက္ကပရိဘောဂါဒီသု။ ယထာဟ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အန္တောဝုတ္ထံ အန္တောပက္ကံ သာမံပက္ကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ, ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိအာဒိ (မဟာဝ။ ၂၇၄)။

၃၁၀။ စီဝရသံယုတ္တေတိ စီဝရက္ခန္ဓကေ။

၃၁၃။ စမ္ပေယျကေ စ ကောသမ္ဗေတိ စမ္ပေယျက္ခန္ဓကေ စေဝ ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ စ။ ‘‘ကမ္မသ္မိ’’န္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။

၃၁၇။ ရောမန္ထေတိ ဘုတ္တဿ လဟုံ ပါကတ္တာယ ကုစ္ဆိဂတံ မုခံ အာရောပေတွာ သဏှကရဏဝသေန အနုစာလနေ။

၃၁၈။ သေနာသနသ္မိန္တိ သေနာသနက္ခန္ဓကေ။ ဂရုနောတိ ဂရုဘဏ္ဍဿ။

၃၂၀။ သံဃဘေဒေတိ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကေ။

၃၂၁။ ဘေဒါနုဝတ္တကာနန္တိ သံဃဘေဒါနုဝတ္တကာနံ။ ဂဏဘောဂေတိ ဂဏဘောဇနေ။

၃၂၂။ သာတိ ဧတ္ထ သဗ္ဗဝတ္တေသု အနာဒရိယေန ဟောတီတိ သေသော။ သေသံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

ခန္ဓကပုစ္ဆာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သမုဋ္ဌာနသီသကထာဝဏ္ဏနာ

၃၂၅-၆။ မဟေသိနာ ဒွီသု ဝိဘင်္ဂေသု ပညတ္တာနိ ယာနိ ပါရာဇိကာဒီနိ သိက္ခာပဒါနိ ဥပေါသထေ ဥဒ္ဒိသန္တိ, တေသံ သိက္ခာပဒါနံ သမုဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဋဝတ္ထာယ ဣတော ပရံ ပဝက္ခာမိ, တံ သမာဟိတာ သုဏာထာတိ ယောဇနာ။

၃၂၇။ ကာယော စ ဝါစာ စ ကာယဝါစာ စာတိ အစိတ္တကာနိ ယာနိ တီဏိ သမုဋ္ဌာနာနိ, တာနေဝ စိတ္တေန ပစ္စေကံ ယောဇိတာနိ သစိတ္တကာနိ တီဏိ သမုဋ္ဌာနာနိ ဟောန္တီတိ ဧဝမေဝ သမုဋ္ဌာနံ ပုရိမာနံ ဒွိန္နံ ဝသေန ဧကင်္ဂိကံ, တတိယစတုတ္ထပဉ္စမာနံ ဝသေန ဒွင်္ဂိကံ, ဆဋ္ဌဿ ဝသေန တိဝင်္ဂိကဉ္စာတိ ဧဝံ ဆဓာ သမုဋ္ဌာနဝိဓိံ ဝဒန္တီတိ ယောဇနာ။ ကာယော, ဝါစာတိ ဧကင်္ဂိကံ ဒွယံ, ကာယဝါစာ, ကာယစိတ္တံ, ဝါစာစိတ္တန္တိ ဒုဝင်္ဂိကတ္တယံ, ကာယဝါစာစိတ္တန္တိ အင်္ဂဘေဒေန တိဝိဓမ္ပိ အဝယဝဘေဒေန သမုဋ္ဌာနဘေဒဝိဓိံ ဆပ္ပကာရံ ဝဒန္တီတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၂၈။ တေသု ဆသု သမုဋ္ဌာနေသု ဧကေန ဝါ သမုဋ္ဌာနေန ဒွီဟိ ဝါ တီဟိ ဝါ စတူဟိ ဝါ ဆဟိ ဝါ သမုဋ္ဌာနေဟိ နာနာ အာပတ္တိယော ဇာယရေတိ သမ္ဗန္ဓော။

၃၂၉။ တတ္ထ တာသု နာနာပတ္တီသု။ ပဉ္စ သမုဋ္ဌာနာနိ ဧတိဿာတိ ပဉ္စသမုဋ္ဌာနာ, ဧဝရူပါ ကာစိ အာပတ္တိ န ဝိဇ္ဇတိ။ ဧကမေကံ သမုဋ္ဌာနံ ယာသန္တိ ဝိဂ္ဂဟော။ ပစ္ဆိမေဟေဝ တီဟိပီတိ သစိတ္တကေဟေဝ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ, ယာ အာပတ္တိ ဧကသမုဋ္ဌာနာ ဟောတိ, သာ သစိတ္တကာနံ တိဏ္ဏမညတရေန ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၃၀-၁။ တတိယစ္ဆဋ္ဌတောပိ စာတိ ကာယဝါစတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စ။ စတုတ္ထစ္ဆဋ္ဌတော စေဝါတိ ကာယစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ။ ပဉ္စမစ္ဆဋ္ဌတောပိ စာတိ ဝါစာစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော စ။ ‘‘ကာယတော ကာယစိတ္တတော’’တိ ပဌမံ ဒွိသမုဋ္ဌာနံ, ‘‘ဝါစတော ဝါစာစိတ္တတော’’တိ ဒုတိယံ, ‘‘ကာယဝါစတော ကာယဝါစာစိတ္တတော’’တိ တတိယံ, ‘‘ကာယစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော’’တိ စတုတ္ထံ, ‘‘ဝါစာစိတ္တတော ကာယဝါစာစိတ္တတော’’တိ ပဉ္စမံ ဒွိသမုဋ္ဌာနန္တိ ဧဝံ ပဉ္စဓာ ဧဝ ဌိတေဟိ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ ဧသာ ဒွိသမုဋ္ဌာနာပတ္တိ ဇာယတေ သမုဋ္ဌာတိ။ န အညတောတိ ကာယတော ဝါစတောတိ ဧကံ, ဝါစတော ကာယဝါစတောတိ ဧကန္တိ ဧဝံ ယထာဝုတ္တက္ကမဝိပရိယာယေန ယောဇိတေဟိ အညေဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ န သမုဋ္ဌာတိ။

၃၃၂။ ပဌမေဟိ စ တီဟီတိ ‘‘ကာယတော, ဝါစတော, ကာယဝါစတော’’တိ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌေဟိ တီဟိ အစိတ္တကသမုဋ္ဌာနေဟိ။ ပစ္ဆိမေဟိ စာတိ ‘‘ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော’’တိ ဧဝံ ပစ္ဆာ ဝုတ္တေဟိ သစိတ္တကေဟိ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ။ န အညတောတိ ‘‘ကာယတော, ဝါစတော, ကာယစိတ္တတော, ဝါစတော, ကာယဝါစတော, ကာယစိတ္တတော’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တဝိပလ္လာသတော အညေဟိ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ န သမုဋ္ဌာတိ။

၃၃၃-၄။ ပဌမာ တတိယာ စေဝ, စတုတ္ထစ္ဆဋ္ဌတောပိ စာတိ ကာယတော, ကာယဝါစတော, ကာယစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတောတိ ဧတေဟိ စတူဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ စေဝ။ ဒုတိယာ…ပေ… စ္ဆဋ္ဌတောပိ စာတိ ဝါစတော, ကာယဝါစတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတောတိ ဣမေဟိ စတူဟိ စာတိ စတုသမုဋ္ဌာနေနာပတ္တိ။

သာ ဧဝံ ဒွိဓာ ဌိတေဟိ စတူဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ ဇာယတေ။ န ပနညတောတိ ‘‘ကာယတော, ဝါစတော, ကာယဝါစတော, ကာယစိတ္တတော’’တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိပလ္လာသနယေန ယောဇိတေဟိ စတူဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ န သမုဋ္ဌာတိ။ ဆ သမုဋ္ဌာနာနိ ယဿာ သာ ဆသမုဋ္ဌာနာ။ သစိတ္တကေဟိ တီဟိ, အစိတ္တကေဟိ တီဟီတိ ဆဟိ ဧဝ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာတီတိ။ ပကာရန္တရာဘာဝါ ဣဓ ‘‘န အညတော’’တိ န ဝုတ္တံ။

အာဟ စ အဋ္ဌကထာစရိယော မာတိကဋ္ဌကထာယံ။

၃၃၅။ သမုဋ္ဌာတိ ဧတသ္မာတိ သမုဋ္ဌာနံ, ကာယာဒိ ဆဗ္ဗိဓံ, ဧကံ သမုဋ္ဌာနံ ကာရဏံ ယဿာ သာ ဧကသမုဋ္ဌာနာ။ ပကာရန္တရာဘာဝါ တိဓာ။ ကထံ? သစိတ္တကာနံ တိဏ္ဏံ သမုဋ္ဌာနာနံ ဝသေန တိဝိဓာ။ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌိတာ ဒွိသမုဋ္ဌိတာ, ဒွိသမုဋ္ဌာနာပတ္တီတိ အတ္ထော။ ပဉ္စဓာတိ ဝုတ္တနယေန ပဉ္စပ္ပကာရာ။ တီဏိ သမုဋ္ဌာနာနိ ယဿာ သာ တိသမုဋ္ဌာနာ, စတ္တာရိ သမုဋ္ဌာနာနိ ယဿာ သာ စတုရုဋ္ဌာနာ, တိသမုဋ္ဌာနာ စ စတုရုဋ္ဌာနာ စ တိစတုရုဋ္ဌာနာတိ ဧကဒေသသရူပေကသေသော, တိသမုဋ္ဌာနာ ဒွိဓာ ဝိဘတ္တာ, စတုသမုဋ္ဌာနာ စ ဒွိဓာ ဧဝ ဝိဘတ္တာတိ အတ္ထော။ ဆဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌိတာ ဆသမုဋ္ဌိတာ, ဆသမုဋ္ဌာနာတိ အတ္ထော။ ဧကဓာတိ ပကာရန္တရာဘာဝါ ဧကဓာဝ ဌိတာတိ အဓိပ္ပါယော။

၃၃၆။ သဗ္ဗာ အာပတ္တိယော သမုဋ္ဌာနဝိသေသတော ဧဝံ တေရသဓာ ဌိတာနံ သမုဋ္ဌာနဘေဒါနံ နာနတ္တတော တေဟိ သမုဋ္ဌိတာနံ ပဌမံ ပညတ္တတ္တာ သီသဘူတာနံ သိက္ခာပဒါနံ ဝသေန တေရသေဝ နာမာနိ လဘန္တိ, တာနိ ဣတော ပရံ ဝက္ခာမီတိ ယောဇနာ။

၃၃၇။ ပဌမန္တိမဝတ္ထုဉ္စာတိ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ။ ဒုတိယန္တိ အဒိန္နာဒါနသမုဋ္ဌာနံ။ သဉ္စရိတ္တကန္တိ သဉ္စရိတ္တသမုဋ္ဌာနံ။ သမနုဘာသနန္တိ သမနုဘာသနသမုဋ္ဌာနံ။ ‘‘ကထိနံ ဧဠကလောမက’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ, ကထိနသမုဋ္ဌာနံ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနဉ္စ။

၃၃၈။ ပဒသောဓမ္မန္တိ ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနံ။ အဒ္ဓါနံ ထေယျသတ္ထန္တိ အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနံ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ။ ဒေသနာတိ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနံ။ ဘူတာရောစနကန္တိ ဘူတာရောစနသမုဋ္ဌာနံ။ စောရိဝုဋ္ဌာပနန္တိ စောရိဝုဋ္ဌာပနသမုဋ္ဌာနံ။

၃၃၉။ အနနုညာတကဉ္စာတိ အနနုညာတကသမုဋ္ဌာနဉ္စာတိ ဧတာနိ တေရသ တေဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌိတာနံ တေသံ သိက္ခာပဒါနံ ပဌမံ ပဌမံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနံ ပဌမပါရာဇိကာဒိသိက္ခာပဒသမုဋ္ဌာနာနံ ဣတရေသံ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘာဝတော ‘‘သီသာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ။ ယထာဟ ပရိဝါရဋ္ဌကထာယံ ‘‘ပဌမပါရာဇိကံ နာမ ဧကံ သမုဋ္ဌာနသီသံ, သေသာနိ တေန သဒိသာနီ’’တိအာဒိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၂၅၈)။ တေရသေတေ သမုဋ္ဌာနနယာတိ ဧတေ သီသဝသေန ဒဿိတာ တေရသ သမုဋ္ဌာနနယာ။ ဝိညူဟိ ဥပါလိတ္ထေရာဒီဟိ။

၃၄၀။ တတ္ထ တေရသသု သမုဋ္ဌာနသီသေသု။ ယာတိ ယာ ပန အာပတ္တိ။ အာဒိပါရာဇိကုဋ္ဌာနာတိ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနာ။

၃၄၁။ အဒိန္နာဒါန-သဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗကော ပဌမော ဧတိဿာ တံသမုဋ္ဌာနာပတ္တိယာတိ အဒိန္နာဒါနပုဗ္ဗကာ, အဒိန္နာဒါနသမုဋ္ဌာနာတိ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ယောဇနာ။

၃၄၂။ ဇာတူတိ ဧကံသေန။

၃၄၃။ အယံ သမုဋ္ဌာနဝသေန ‘‘သမနုဘာသနာသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။

၃၄၄။ ကထိန-သဒ္ဒေါ ဥပပဒေါ ယဿာ တံသမုဋ္ဌာနာယ အာပတ္တိယာ သာ ကထိနုပပဒါ, ကထိနသမုဋ္ဌာနာတိ မတာ ဉာတာ, အယံ သမုဋ္ဌာနဝသေန ‘‘ကထိနသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ဉာတာတိ အတ္ထော။

၃၄၅။ ဧဠကလောမ-သဒ္ဒေါ အာဒိ ယဿာ တံသမုဋ္ဌာနာပတ္တိယာ သာ ဧဠကလောမာဒိသမုဋ္ဌာနာတိ အတ္ထော။

၃၄၉။ ဧတ္ထ သမုဋ္ဌာနေသု။

၃၅၀။ ဘူတာရောစန-သဒ္ဒေါ ပုဗ္ဗဘာဂေါ ဧတိဿာ တံသမုဋ္ဌာနာယ အာပတ္တိယာတိ ဘူတာရောစနပုဗ္ဗကာ, ဘူတာရောစနသမုဋ္ဌာနာတိ အတ္ထော။

၃၅၁။ သမုဋ္ဌာနံ သမုဋ္ဌိတံ, စောရိဝုဋ္ဌာပနံ သမုဋ္ဌိတံ ယဿာ သာ စောရိဝုဋ္ဌာပနသမုဋ္ဌိတာ, စောရိဝုဋ္ဌာပနသမုဋ္ဌာနာတိ အတ္ထော။

၃၅၃။ တတ္ထာတိ တေရသသမုဋ္ဌာနသီသေသု, ‘‘သမုဋ္ဌာနံ သစိတ္တက’’န္တိ ဣဒံ ‘‘ပဌမ’’န္တိအာဒီဟိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ။ ပဌမံ သမုဋ္ဌာနန္တိ ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနံ။ ဒုတိယံ သမုဋ္ဌာနန္တိ အဒိန္နာဒါနသမုဋ္ဌာနံ။ စတုတ္ထံ သမုဋ္ဌာနန္တိ သမနုဘာသနသမုဋ္ဌာနံ။ နဝမံ သမုဋ္ဌာနန္တိ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ။ ဒသမံ သမုဋ္ဌာနန္တိ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနံ။ ဒွါဒသမံ သမုဋ္ဌာနန္တိ စောရိဝုဋ္ဌာပနသမုဋ္ဌာနံ။

၃၅၄။ သမုဋ္ဌာနေတိ သမုဋ္ဌာနသီသေ။ သဒိသာတိ တေန တေန သမုဋ္ဌာနသီသေန သမုဋ္ဌာနာ အာပတ္တိယော။ ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သမုဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယေ။ ဒိဿရေတိ ဒိဿန္တေ, ဒိဿန္တီတိ အတ္ထော။ အထ ဝါ ဣဓ ဒိဿရေတိ ဣဓ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ ဧတေသု တေရသသမုဋ္ဌာနေသု ဧကေကသ္မိံ အညာနိပိ သဒိသာနိ သမုဋ္ဌာနာနိ ဒိဿန္တီတိ အတ္ထော။ ဣဒါနိ တာနိ သရူပတော နိဒဿေတုမာဟ ‘‘သုက္ကဉ္စာ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ သုက္ကန္တိ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒံ။ ဧသ နယော ‘‘ကာယသံသဂ္ဂေါ’’တိအာဒီသုပိ။ ယဒေတ္ထ ဒုဝိညေယျံ, တံ ဝက္ခာမ။

၃၅၅။ ပုဗ္ဗုပပရိပါကော စာတိ ‘‘ဇာနံ ပုဗ္ဗုပဂတံ ဘိက္ခု’’န္တိ (ပါစိ။ ၁၂၀) သိက္ခာပဒဉ္စ ‘‘ဘိက္ခုနိပရိပါစိတ’’န္တိ (ပါစိ။ ၁၉၂, ၁၉၄) ပိဏ္ဍပါတသိက္ခာပဒဉ္စ။ ရဟော ဘိက္ခုနိယာသဟာတိ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ ရဟော နိသဇ္ဇသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဘောဇနေ, ရဟော ဒွေ စာတိ သဘောဇနေ ကုလေ အနုပခဇ္ဇသိက္ခာပဒဉ္စ ဒွေ ရဟောနိသဇ္ဇသိက္ခာပဒါနိ စ။ အင်္ဂုလီ ဥဒကေ ဟသန္တိ အင်္ဂုလိပတောဒဉ္စ ဥဒကဟသဓမ္မသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၅၆။ ပဟာရေ ဥဂ္ဂိရေ စေဝါတိ ပဟာရဒါနသိက္ခာပဒဉ္စ တလသတ္တိဥဂ္ဂိရဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ တေပညာသာ စ သေခိယာတိ ပဉ္စသတ္တတိသေခိယာသု ဝက္ခမာနာနိ ဥဇ္ဇဂ္ဃိကာဒီနိ သမနုဘာသနသမုဋ္ဌာနာနိ ဒသ, ဆတ္တပါဏိအာဒီနိ ဓမ္မဒေသနာသမုဋ္ဌာနာနိ ဧကာဒသ, ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနံ, သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဗာဝီသတိ သိက္ခာပဒါနိ ဌပေတွာ ပရိမဏ္ဍလနိဝါသနာဒီနိ ဣတရာနိ တေပညာသ သေခိယသိက္ခာပဒါနိ စ။ အဓက္ခကုဗ္ဘဇာဏုဉ္စာတိ ဘိက္ခုနီနံ အဓက္ခကဥဗ္ဘဇာဏုသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂါမန္တရမဝဿုတာတိ ဂါမန္တရဂမနံ, အဝဿုတဿ ဟတ္ထတော ခါဒနီယဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၅၇-၈။ တလမဋ္ဌုဒသုဒ္ဓိ စာတိ တလဃာတံ, ဇတုမဋ္ဌံ, ဥဒကသုဒ္ဓိကာဒိယနဉ္စ။ ဝဿံဝုတ္ထာတိ ‘‘ဝဿံဝုတ္ထာ…ပေ… ဆပ္ပဉ္စယောဇနာနီ’’တိ (ပါစိ။ ၉၇၄) သိက္ခာပဒဉ္စ။ ဩဝါဒါယ န ဂစ္ဆန္တီတိ ဩဝါဒါယ အဂမနသိက္ခာပဒဉ္စ။ နာနုဗန္ဓေ ပဝတ္တိနိန္တိ ‘‘ဝုဋ္ဌာပိတံ ပဝတ္တိနိံ ဒွေ ဝဿာနိ နာနုဗန္ဓေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၁၂) သိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂေ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဣမေ ပဉ္စသတ္တတိ ဓမ္မာ ကာယစိတ္တသမုဋ္ဌိတာ မေထုနေန သမာ ဧကသမုဋ္ဌာနာ မတာတိ ယောဇနာ။

ဧတ္ထ စ ပါဠိယံ ‘‘ဆသတ္တတီ’’တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ သမုဋ္ဌာနသိက္ခာပဒေန သဟ ဒဿိတော။ ဣဓ ပန တံ ဝိနာ တံသဒိသာနမေဝ ဂဏနာ ဒဿိတာ။ တေနေဝ ပဌမံ သမုဋ္ဌာနသီသံ ပါဠိယံ ဂဏနာယပိ ဒဿိတံ, ဣဓေဝ န ဒဿိတံ။ ဥပရိ ကတ္ထစိ သမုဋ္ဌာနသီသဿ ဒဿနံ ပနေတ္ထ ဝက္ခမာနာနံ တံသဒိသဘာဝဒဿနတ္ထံ, ဂဏနာယ ဝက္ခမာနာယ အန္တောဂဓဘာဝဒဿနတ္ထံ။ တေနေဝ တတ္ထပိ တံ ဝိနာ ဂဏနံ ဝက္ခတိ။

ပဌမပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၅၉။ ဝိဂ္ဂဟန္တိ မနုဿဝိဂ္ဂဟသိက္ခာပဒံ။ ဥတ္တရိ စေဝါတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒုဋ္ဌုလ္လန္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသိက္ခာပဒံ။ အတ္တကာမတာတိ အတ္တကာမပါရိစရိယသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒုဋ္ဌဒေါသာ ဒုဝေ စေဝါတိ ဒွေ ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပဒါနိ စ။ ဒုတိယာနိယတောပိ စာတိ ဒုတိယအနိယတသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၀။ အစ္ဆိန္ဒနဉ္စာတိ သာမံ စီဝရံ ဒတွာ အစ္ဆိန္ဒနဉ္စ။ ပရိဏာမောတိ သံဃိကလာဘဿ အတ္တနော ပရိဏာမနဉ္စ။ မုသာဩမသပေသုဏာတိ မုသာဝါဒေါ စ ဩမသဝါဒေါ စ ဘိက္ခုပေသုညဉ္စ။ ဒုဋ္ဌုလ္လာရောစနဉ္စေဝါတိ ဒုဋ္ဌုလ္လာပတ္တိအာရောစနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပထဝီခဏနမ္ပိ စာတိ ပထဝီခဏနသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၁။ ဘူတဂါမဉ္စ ဝါဒေါ စာတိ ဘူတဂါမသိက္ခာပဒံ, အညဝါဒကသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဥဇ္ဈာပနကမေဝ စာတိ ဥဇ္ဈာပနကသိက္ခာပဒဉ္စ။ နိက္ကဍ္ဎော သိဉ္စနဉ္စေဝါတိ ဝိဟာရတော နိက္ကဍ္ဎနဉ္စ ဥဒကေ တိဏာဒိသိဉ္စနဉ္စ။ အာမိသဟေတု စာတိ အာမိသဟေတု ဘိက္ခုနိယော ဩဝါဒသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၂။ ဘုတ္တာဝိန္တိ ဘုတ္တာဝိံ အနတိရိတ္တေန ခါဒနီယာဒိနာ ပဝါရဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဧဟနာဒရိန္တိ ‘‘ဧဟာဝုသော, ဂါမံ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၂၇၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ အနာဒရိယသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဘိံသာပနမေဝ စာတိ ဘိက္ခုဘိံသနကဉ္စ။ အပနိဓေယျာတိ ပတ္တာဒိအပနိဓာနသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဉ္စိစ္စ ပါဏန္တိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာဝေါရောပနဉ္စ။ သပ္ပါဏကမ္ပိ စာတိ ဇာနံ သပ္ပါဏကဥဒကသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၃။ ဥက္ကောဋနဉ္စာတိ ပုနကမ္မာယ ဥက္ကောဋနဉ္စ။ ဦနောတိ ဦနဝီသတိဝဿသိက္ခာပဒဉ္စ။ သံဝါသောတိ ဥက္ခိတ္တကေန သဒ္ဓိံ သံဝါသသိက္ခာပဒဉ္စ။ နာသနေ စာတိ နာသိတကသာမဏေရသမ္ဘောဂသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဟဓမ္မိကန္တိ သဟဓမ္မိကံ ဝုစ္စမာနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိလေခါ စာတိ ‘‘ဝိလေခါယ သံဝတ္တန္တီ’’တိ (ပါစိ။ ၄၃၉) အာဂတသိက္ခာပဒဉ္စ။ မောဟနာတိ မောဟနသိက္ခာပဒဉ္စ။ အမူလကေန စာတိ အမူလကေန သံဃာဒိသေသေန အနုဒ္ဓံသနသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၄။ ကုက္ကုစ္စံ ခီယနံ ဒတွာတိ ကုက္ကုစ္စဥပ္ပါဒနဉ္စ ဓမ္မိကာနံ ကမ္မာနံ ဆန္ဒံ ဒတွာ ခီယနဉ္စ စီဝရံ ဒတွာ ခီယနဉ္စ။ ပရိဏာမေယျ ပုဂ္ဂလေတိ သံဃိကံ လာဘံ ပုဂ္ဂလဿ ပရိဏာမနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ကိံ တေ, အကာလံ, အစ္ဆိန္ဒေတိ ‘‘ကိံ တေ, အယျေ, ဧသော ပုရိသပုဂ္ဂလော ကရိဿတီ’’တိ (ပါစိ။ ၇၀၅) အာဂတသိက္ခာပဒဉ္စ အကာလစီဝရံ ‘‘ကာလစီဝရ’’န္တိ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ဘာဇနသိက္ခာပဒဉ္စ ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ စီဝရံ ပရိဝတ္တေတွာ အစ္ဆိန္ဒနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒုဂ္ဂဟနိရယေန စာတိ ဒုဂ္ဂဟိတေန ဒုပဓာရိတေန ပရံ ဥဇ္ဈာပနသိက္ခာပဒဉ္စ နိရယေန ဝါ ဗြဟ္မစရိယေန ဝါ အဘိသပနသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၅။ ဂဏဿ စာတိ ‘‘ဂဏဿ စီဝရလာဘံ အန္တရာယံ ကရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၀၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိဘင်္ဂဉ္စာတိ ‘‘ဓမ္မိကံ စီဝရဝိဘင်္ဂံ ပဋိဗာဟေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၁၂) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒုဗ္ဗလာသာ တထေဝ စာတိ ‘‘ဒုဗ္ဗလစီဝရပစ္စာသာယ စီဝရကာလသမယံ အတိက္ကာမေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၂၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဓမ္မိကံ ကထိနုဒ္ဓါရန္တိ ‘‘ဓမ္မိကံ ကထိနုဒ္ဓါရံ ပဋိဗာဟေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၂၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဉ္စိစ္စာဖာသုမေဝ စာတိ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ သဉ္စိစ္စ အဖာသုံ ကရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၄၂) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၆။ သယံ ဥပဿယံ ဒတွာတိ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ ဥပဿယံ ဒတွာ ကုပိတာ အနတ္တမနာ နိက္ကဍ္ဎေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၅၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အက္ကောသေယျ စာတိ ‘‘ဘိက္ခုံ အက္ကောသေယျ ဝါ ပရိဘာသေယျ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၂၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ စဏ္ဍိကာတိ ‘‘စဏ္ဍီကတာ ဂဏံ ပရိဘာသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၃၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ကုလမစ္ဆရိနီ အဿာတိ ‘‘ကုလမစ္ဆရိနီ အဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၄၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂဗ္ဘိနိံ ဝုဋ္ဌာပေယျ စာတိ ‘‘ဂဗ္ဘိနိံ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၆၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၇။ ပါယန္တိန္တိ ‘‘ပါယန္တိံ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၇၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒွေ စ ဝဿာနီတိ ‘‘ဒွေ ဝဿာနိ ဆသု ဓမ္မေသု အသိက္ခိတသိက္ခံ သိက္ခမာနံ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၈၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သံဃေနာသမ္မတန္တိ ‘‘သိက္ခိတသိက္ခံ သိက္ခမာနံ သံဃေန အသမ္မတံ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၈၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တိဿော ဂိဟိဂတာ ဝုတ္တာတိ ‘‘ဦနဒွါဒသဝဿံ ဂိဟိဂတံ (ပါစိ။ ၁၀၉၁), ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿံ ဂိဟိဂတံ ဒွေ ဝဿာနိ ဆသု ဓမ္မေသု အသိက္ခိတသိက္ခံ (ပါစိ။ ၁၀၉၇), ဒွေဝဿာနိ သိက္ခိတသိက္ခံ သံဃေန အသမ္မတ’’န္တိ (ပါစိ။ ၁၁၀၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒါနိ စ။ တိဿောယေဝ ကုမာရိကာတိ ‘‘ဦနဝီသတိဝဿံ ကုမာရိဘူတ’’န္တိအာဒိနာ (ပါစိ။ ၁၁၂၀) နယေန ဝုတ္တာ တိဿော စ။

၃၆၈။ ဦနဒွါဒသဝဿာ ဒွေတိ ‘‘ဦနဒွါဒသဝဿာ ဝုဋ္ဌာပေယျ (ပါစိ။ ၁၁၃၇), ပရိပုဏ္ဏဒွါဒသဝဿာ သံဃေန အသမ္မတာ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၄၂) ဝုတ္တာနိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ စ။ အလံ တာဝ တေတိ ‘‘အလံ တာဝ တေ, အယျေ, ဝုဋ္ဌာပိတေနာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၄၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သောကာဝဿာတိ ‘‘စဏ္ဍိံ သောကာဝါသံ သိက္ခမာနံ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၅၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပါရိဝါသိကစ္ဆန္ဒဒါနတောတိ ‘‘ပါရိဝါသိကဆန္ဒဒါနေန သိက္ခမာနံ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၆၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၆၉။ အနုဝဿံ ဒုဝေ စာတိ ‘‘အနုဝဿံ ဝုဋ္ဌာပေယျ (ပါစိ။ ၁၁၇၁), ဧကံ ဝဿံ ဒွေ ဝုဋ္ဌာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၇၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒါနိ စာတိ ဧကူနသတ္တတိ သိက္ခာပဒါနိ။ အဒိန္နာဒါနတုလျတ္တာတိ အဒိန္နာဒါနေန သမာနသမုဋ္ဌာနတ္တာ။ တိသမုဋ္ဌာနိကာ ကတာတိ သစိတ္တကေဟိ တီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌဟန္တီတိ ဝုတ္တာ။

ဒုတိယပါရာဇိကသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၇၀။ သဉ္စရိကုဋိမဟလ္လကန္တိ သဉ္စရိတ္တံ, သညာစိကာယ ကုဋိကရဏံ, မဟလ္လကဝိဟာရကရဏဉ္စ။ ဓောဝါပနဉ္စ ပဋိဂ္ဂဟောတိ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ပုရာဏစီဝရဓောဝါပနဉ္စ စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏဉ္စ။ စီဝရဿ စ ဝိညတ္တိန္တိ အညာတကံ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတာနိံ ဝါ စီဝရဝိညာပနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂဟဏဉ္စ တဒုတ္တရိန္တိ တဒုတ္တရိသာဒိယနသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၇၁။ ဥပက္ခဋဒွယဉ္စေဝါတိ ‘‘စီဝရစေတာပန္နံ ဥပက္ခဋံ ဟောတီ’’တိ (ပါရာ။ ၅၂၈) အာဂတသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။ တထာ ဒူတေန စီဝရန္တိ ဒူတေနစီဝရစေတာပန္နပဟိတသိက္ခာပဒဉ္စ။ ကောသိယန္တိ ကောသိယမိဿကသိက္ခာပဒဉ္စ။ သုဒ္ဓကာဠာနန္တိ ‘‘သုဒ္ဓကာဠကာန’’န္တိအာဒိသိက္ခာပဒဉ္စ (ပါရာ။ ၅၄၈)။ ဒွေ ဘာဂါဒါနမေဝ စာတိ ‘‘ဒွေ ဘာဂါ အာဒါတဗ္ဗာ’’တိ (ပါရာ။ ၅၅၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၇၂။ ဆဗ္ဗဿာနီတိ ဆဗ္ဗဿာနိ ဓာရဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပုရာဏဿာတိ ‘‘ပုရာဏသန္ထတဿာ’’တိ (ပါရာ။ ၅၆၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ လောမဓောဝါပနမ္ပိ စာတိ ဧဠကလောမဓောဝါပနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ရူပိယဿ ပဋိဂ္ဂါဟောတိ ရူပိယပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဥဘော နာနပ္ပကာရကာတိ ရူပိယသံဝေါဟာရကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒါနိ စ။

၃၇၃။ ဦနဗန္ဓနပတ္တော စာတိ ဦနပဉ္စဗန္ဓနပတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝဿသာဋိကသုတ္တကန္တိ ဝဿိကသာဋိကသိက္ခာပဒဉ္စ သုတ္တံ ဝိညာပေတွာ စီဝရကာရာပနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိကပ္ပါပဇ္ဇနန္တိ တန္တဝါယေ ဥပသင်္ကမိတွာ စီဝရေ ဝိကပ္ပါပဇ္ဇနဉ္စ။ ယာဝ ဒွါရဒါနဉ္စ သိဗ္ဗနန္တိ ‘‘ယာဝ ဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၃၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ ‘‘အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရံ ဒဒေယျ (ပါစိ။ ၁၇၁), စီဝရံ သိဗ္ဗေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၇၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။

၃၇၄။ ပူဝေဟီတိ ပူဝေဟိ ဝါ မန္ထေဟိ ဝါ အဘိဟဋ္ဌုံ ပဝါရဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပစ္စယောတိ စတုမာသပစ္စယပဝါရဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဇောတီတိ ဇောတိယာ သမာဒဟနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ရတနန္တိ ရတနသိက္ခာပဒဉ္စ။ သူစိ…ပေ… သုဂတဿ စာတိ သူစိဃရသိက္ခာပဒါဒီနိ သတ္တ သိက္ခာပဒါနိ စ။

၃၇၅။ အညဝိညတ္တိသိက္ခာ စာတိ ‘‘အညံ ဝိညာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၄၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အညံ စေတာပနမ္ပိ စာတိ ‘‘အညံ စေတာပေတွာ အညံ စေတာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၄၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သံဃိကေန ဒုဝေ ဝုတ္တာတိ ‘‘သံဃိကေန အညံ စေတာပေယျ (ပါစိ။ ၇၅၉), သံဃိကေန သညာစိကေန အညံ စေတာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၆၄) ဝုတ္တာနိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ စ။ ဒွေ မဟာဇနိကေနာတိ ‘‘မဟာဇနိကေန အညံ စေတာပေယျ (ပါစိ။ ၇၆၉), မဟာဇနိကေန သညာစိကေန အညံ စေတာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၇၄) ဝုတ္တာနိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ စ။

၃၇၆။ တထာ ပုဂ္ဂလိကေနေကန္တိ ‘‘ပုဂ္ဂလိကေန သညာစိကေန အညံ စေတာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၇၉) ဝုတ္တမေကသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂရုပါဝုရဏန္တိ ဂရုပါဝုရဏစေတာပနသိက္ခာပဒဉ္စ။ လဟုန္တိ လဟုပါဝုရဏစေတာပနသိက္ခာပဒံ။ ‘‘ဝိဃာသာ ဥဒသာဋိ စာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဒွေ ဝိဃာသာတိ ‘‘ဥစ္စာရံ ဝါ ပဿာဝံ ဝါ သင်္ကာရံ ဝါ ဝိဃာသံ ဝါ တိရောကုဋ္ဋေ ဝါ တိရောပါကာရေ ဝါ ဆဍ္ဍေယျ ဝါ ဆဍ္ဍာပေယျ ဝါ (ပါစိ။ ၈၂၅), ဟရိတေ ဆဍ္ဍေယျ ဝါ ဆဍ္ဍာပေယျ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၈၂၉) ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ဒွေ ဝိဃာသသိက္ခာပဒါနိ စ။ ဥဒသာဋိ စာတိ ဥဒကသာဋိကသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထာ သမဏစီဝရန္တိ တထာ ‘‘သမဏစီဝရံ ဒဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၁၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စာတိ။

၃၇၇။ ဣတိ ဧတေ ဧကူနပဏ္ဏာသ ဓမ္မာ ဒုက္ခန္တဒဿိနာ ဘဂဝတာ ဆသမုဋ္ဌာနိကာ တေယေဝ သဉ္စရိတ္တသမာ သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပဒေန သမာ ကတာ အနုမတာ ပညတ္တာတိ ယောဇနာ။

သဉ္စရိတ္တသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၇၈။ သံဃဘေဒေါတိ သံဃဘေဒသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဘေဒါနုဝတ္တဒုဗ္ဗစဒူသကာတိ ဘေဒါနုဝတ္တကဒုဗ္ဗစကုလဒူသကသိက္ခာပဒါနိ စ။ ဒုဋ္ဌုလ္လစ္ဆာဒနန္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လပဋိစ္ဆာဒနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒိဋ္ဌီတိ ဒိဋ္ဌိအပ္ပဋိနိဿဇ္ဇနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဆန္ဒဥဇ္ဇဂ္ဃိကာ ဒုဝေတိ ဆန္ဒံအဒတွာဂမနသိက္ခာပဒဉ္စ ဥဇ္ဇဂ္ဃိကာယ အန္တရဃရေ ဂမနနိသီဒနသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။

၃၇၉။ အပ္ပသဒ္ဒါ ဒုဝေ ဝုတ္တာတိ ‘‘အပ္ပသဒ္ဒေါ အန္တရဃရေ ဂမိဿာမိ, နိသီဒိဿာမီ’’တိ (ပါစိ။ ၅၈၈, ၅၈၉) ဝုတ္တာနိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ စ။ န ဗျာဟရေတိ ‘‘န သကဗဠေန မုခေန ဗျာဟရိဿာမီ’’တိ (ပါစိ။ ၆၁၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဆမာ, နီစာသနေ, ဌာနန္တိ ‘‘ဆမာယံ နိသီဒိတွာ (ပါစိ။ ၆၄၅), နီစေ အာသနေ နိသီဒိတွာ (ပါစိ။ ၆၄၇), ဌိတော နိသိန္နဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၄၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပစ္ဆတော ဥပ္ပထေန စာတိ ‘‘ပစ္ဆတော ဂစ္ဆန္တော ပုရတော ဂစ္ဆန္တဿ (ပါစိ။ ၆၄၉), ဥပ္ပထေန ဂစ္ဆန္တော ပထေန ဂစ္ဆန္တဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၅၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။

၃၈၀။ ဝဇ္ဇစ္ဆာဒါတိ ဝဇ္ဇတော ပဋိစ္ဆာဒနသိက္ခာပဒဉ္စ။ အနုဝတ္တာ စာတိ ဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂဟဏန္တိ ‘‘ဟတ္ထဂ္ဂဟဏံ ဝါ သာဒိယေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၇၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဩသာရေယျ စာတိ ‘‘အနပလောကေတွာ ကာရကသံဃံ အနညာယ ဂဏဿ ဆန္ဒံ ဩသာရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၉၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပစ္စက္ခာမီတိ သိက္ခာ စာတိ ‘‘ဗုဒ္ဓံ ပစ္စာစိက္ခာမီ’’တိ (ပါစိ။ ၇၁၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထာ ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ စာတိ ‘‘ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ အဓိကရဏေ ပစ္စာကတာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၁၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၈၁။ သံသဋ္ဌာ ဒွေ စာတိ ‘‘ဘိက္ခုနိယော ပနေဝ သံသဋ္ဌာ ဝိဟရန္တီ’’တိ (ပါစိ။ ၇၂၂) စ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဧဝံ ဝဒေယျ သံသဋ္ဌာဝ, အယျေ, တုမှေ ဝိဟရထာ’’တိအာဒိဝစနံ (ပါစိ။ ၇၂၈) ပဋိစ္စ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။ ဝဓိတွာ စာတိ ‘‘အတ္တာနံ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ ရောဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၈၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိသိဗ္ဗေတွာ စာတိ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ စီဝရံ ဝိသိဗ္ဗေတွာ ဝါ ဝိသိဗ္ဗာပေတွာ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၈၉၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒုက္ခိတန္တိ ‘‘ဒုက္ခိတံ သဟဇီဝိနိ’’န္တိ (ပါစိ။ ၉၄၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပုနဒေဝ စ သံသဋ္ဌာတိ ‘‘သံသဋ္ဌာ ဝိဟရေယျ ဂဟပတိနာ ဝါ ဂဟပတိပုတ္တေန ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၉၅၆) ဧဝံ ပုန ဝုတ္တသံသဋ္ဌသိက္ခာပဒဉ္စ။ နေဝ ဝူပသမေယျ စာတိ ‘‘‘ဧဟာယျေ, ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေဟီ’တိ (ပါစိ။ ၉၉၅) ဝုစ္စမာနာ ‘သာဓူ’တိ ပဋိဿုဏိတွာ သာ ပစ္ဆာ အနန္တရာယိကိနီ နေဝ ဝူပသမေယျာ’’တိ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၈၂။ ဇာနံ သဘိက္ခုကာရာမန္တိ ‘‘ဇာနံ သဘိက္ခုကံ အာရာမံ အနာပုစ္ဆာ ပဝိသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၂၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထေဝ န ပဝါရယေတိ ‘‘ဥဘတောသံဃေ တီဟိ ဌာနေဟိ န ပဝါရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၅၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထာ အနွဒ္ဓမာသဉ္စာတိ ‘‘အနွဒ္ဓမာသံ ဘိက္ခုနိယာ ဘိက္ခုသံဃတော ဒွေ ဓမ္မာ ပစ္စာသီသိတဗ္ဗာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၅၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဟဇီဝိနိယော ဒုဝေတိ ‘‘သဟဇီဝိနိံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ဒွေ ဝဿာနိ နေဝ အနုဂ္ဂဏှေယျ (ပါစိ။ ၁၁၀၈), သဟဇီဝိနိံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ နေဝ ဝူပကာသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၁၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။

၃၈၃-၄။ သစေ မေ စီဝရံ အယျေတိ ‘‘သစေ မေ တွံ, အယျေ, စီဝရံ ဒဿသိ, ဧဝါဟံ တံ ဝုဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၅၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အနုဗန္ဓိဿသီတိ ‘‘သစေ မံ တွံ, အယျေ, ဒွေ ဝဿာနိ အနုဗန္ဓိဿသိ, ဧဝါဟံ တံ ဝုဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၅၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အသမေန သမ္ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတာ ဣမေ သတ္တတိံသ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ ကာယဝါစာဒိတော ကာယဝါစာစိတ္တတော ဧကသမုဋ္ဌာနာ ကတာ သမနုဘာသနာ သိယုံ သမုဋ္ဌာနတော သမနုဘာသနသိက္ခာပဒေန သဒိသာ သိယုန္တိ ယောဇနာ။

သမနုဘာသနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၈၅။ ကထိနာနိ စ တီဏီတိ ‘‘နိဋ္ဌိတစီဝရသ္မိံ ဘိက္ခုနာ ဥဗ္ဘတသ္မိံ ကထိနေ’’တိ (ပါရာ။ ၄၆၂) ဝုတ္တာနိ အာဒိတော တီဏိ သိက္ခာပဒါနိ။ ပတ္တောတိ ‘‘ဒသာဟပရမံ အတိရေကပတ္တော’’တိ (ပါရာ။ ၆၀၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဘေသဇ္ဇမေဝ စာတိ ‘‘ပဋိသာယနီယာနိ ဘေသဇ္ဇာနီ’’တိ (ပါရာ။ ၆၂၂) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အစ္စေကမ္ပိ စာတိ အစ္စေကသိက္ခာပဒဉ္စ။ သာသင်္ကန္တိ တဒနန္တရမေဝ သာသင်္ကသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပက္ကမန္တဒွယမ္ပိ စာတိ ‘‘တံ ပက္ကမန္တော နေဝ ဥဒ္ဓရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၉, ၁၁၅) ဘူတဂါမဝဂ္ဂေ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။

၃၈၆။ တထာ ဥပဿယံ ဂန္တွာတိ ‘‘ဘိက္ခုနုပဿယံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၅၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပရမ္ပရံ ဘောဇနန္တိ ‘‘ပရမ္ပရဘောဇနေ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါစိ။ ၂၂၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အနတိရိတ္တန္တိ ‘‘အနတိရိတ္တံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၂၃၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဘတ္တောတိ ‘‘နိမန္တိတော သဘတ္တော သမာနော’’တိ (ပါစိ။ ၂၉၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိကပ္ပေတွာ တထေဝ စာတိ ‘‘စီဝရံ ဝိကပ္ပေတွာ’’တိ (ပါစိ။ ၃၇၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၈၇။ ရညောတိ ‘‘ရညော ခတ္တိယဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၄၉၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိကာလေတိ ‘‘ဝိကာလေ ဂါမံ ပဝိသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၅၀၉-၅၁၂) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝေါသာသာတိ ‘‘ဝေါသာသမာနရူပါ ဌိတာ’’တိ (ပါစိ။ ၅၅၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ‘‘အာရညကေ ဥဿယဝါဒိကာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ အာရညကေတိ ‘‘တထာရူပေသု အာရညကေသု သေနာသနေသု ပုဗ္ဗေ အပ္ပဋိသံဝိဒိတ’’န္တိ (ပါစိ။ ၅၇၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဥဿယဝါဒိကာတိ ‘‘ဥဿယဝါဒိကာ ဝိဟရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၇၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပတ္တသန္နိစယဉ္စေဝါတိ ‘‘ပတ္တသန္နိစယံ ကရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၃၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပုရေ, ပစ္ဆာ, ဝိကာလကေတိ ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပုရေဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၅၅) စ ‘‘ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၆၀) စ ‘‘ဝိကာလေ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၆၅) စ ဝုတ္တသိက္ခာပဒတ္တယဉ္စ။

၃၈၈-၉။ ပဉ္စာဟိကန္တိ ‘‘ပဉ္စာဟိကံ သံဃာဋိစာရံ အတိက္ကမေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၉၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သင်္ကမနိန္တိ ‘‘စီဝရသင်္ကမနီယံ ဓာရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၀၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထာ အာဝသထဒွယန္တိ ‘‘အာဝသထစီဝရံ အနိဿဇ္ဇိတွာ ပရိဘုဉ္ဇေယျ (ပါစိ။ ၁၀၀၄), အာဝသထံ အနိဿဇ္ဇိတွာ စာရိကံ ပက္ကမေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၀၉) ဧဝံ အာဝသထေန သဒ္ဓိံ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။ ပသာခေတိ ‘‘ပသာခေ ဇာတံ ဂဏ္ဍံ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၆၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အာသနေ စာတိ ‘‘ဘိက္ခုဿ ပုရတော အနာပုစ္ဆာ အာသနေ နိသီဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၂၁၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဣမေ ပန ဧကူနတိံသ ဓမ္မာ ကာယဝါစတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာနတော သဗ္ဗေ ဒွိသမုဋ္ဌာနိကာ, တတောယေဝ ကထိနသမ္ဘဝါ ကထိနသမုဋ္ဌာနာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။

ကထိနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၉၀။ ဒွေ သေယျာတိ ဒွေ သဟသေယျသိက္ခာပဒါနိ စ။ အာဟစ္စပါဒေါ စာတိ အာဟစ္စပါဒကသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပိဏ္ဍဉ္စာတိ အာဝသထပိဏ္ဍဘောဇနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂဏဘောဇနန္တိ ဂဏဘောဇနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝိကာလေတိ ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပဒဉ္စ။ သန္နိဓိဉ္စေဝါတိ သန္နိဓိကာရကသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒန္တပေါနန္တိ ဒန္တပေါနသိက္ခာပဒဉ္စ။ အစေလကန္တိ အစေလကသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၉၁။ ဥယျုတ္တဉ္စာတိ ‘‘ဥယျုတ္တံ သေနံ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၃၁၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ‘‘ဝသေ ဥယျောဓိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဝသေတိ ‘‘သေနာယ ဝသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၃၁၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဥယျောဓိန္တိ ‘‘ဥယျောဓိကံ ဝါ…ပေ… အနီကဒဿနံ ဝါ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၃၂၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သုရာတိ သုရာပါနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဩရေန နှာယနန္တိ ဩရေနဒ္ဓမာသနဟာယနသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဒုဗ္ဗဏ္ဏကရဏဉ္စေဝါတိ ‘‘တိဏ္ဏံ ဒုဗ္ဗဏ္ဏကရဏာန’’န္တိ (ပါစိ။ ၃၆၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပါဋိဒေသနီယဒွယန္တိ ဝုတ္တာဝသေသံ ပါဋိဒေသနီယဒွယဉ္စ။

၃၉၂။ လသုဏန္တိ လသုဏသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဥပတိဋ္ဌေယျာတိ ‘‘ဘိက္ခုဿ ဘုဉ္ဇန္တဿ ပါနီယေန ဝါ ဝိဓူပနေန ဝါ ဥပတိဋ္ဌေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၁၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ နစ္စဒဿနမေဝ စာတိ ‘‘နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ ဝါဒိတံ ဝါ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၃၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ နဂ္ဂန္တိ ‘‘နဂ္ဂါ နဟာယေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၈၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အတ္ထရဏန္တိ ‘‘ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာ တုဝဋ္ဋေယျု’’န္တိ (ပါစိ။ ၉၃၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ မဉ္စေတိ ‘‘ဧကမဉ္စေ တုဝဋ္ဋေယျု’’န္တိ (ပါစိ။ ၉၃၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အန္တောရဋ္ဌေတိ ‘‘အန္တောရဋ္ဌေ သာသင်္ကသမ္မတေ’’တိ (ပါစိ။ ၉၆၂) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထာ ဗဟီတိ ‘‘တိရောရဋ္ဌေ သာသင်္ကသမ္မတေ’’တိ (ပါစိ။ ၉၆၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၉၃။ အန္တောဝဿန္တိ ‘‘အန္တောဝဿံ စာရိကံ စရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၇၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အဂါရဉ္စာတိ ‘‘ရာဇာဂါရံ ဝါ စိတ္တာဂါရံ ဝါ…ပေ… ပေါက္ခရဏိံ ဝါ ဒဿနာယ ဂစ္ဆေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၇၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အာသန္ဒိန္တိ ‘‘အာသန္ဒိံ ဝါ ပလ္လင်္ကံ ဝါ ပရိဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၈၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သုတ္တကန္တနန္တိ ‘‘သုတ္တံ ကန္တေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၈၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဝေယျာဝစ္စန္တိ ‘‘ဂိဟိဝေယျာဝစ္စံ ကရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၉၉၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သဟတ္ထာ စာတိ ‘‘အဂါရိကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇကဿ ဝါ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ဝါ သဟတ္ထာ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဒဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၀၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အာဝါသေ စ အဘိက္ခုကေတိ ‘‘အဘိက္ခုကေ အာဝါသေ ဝဿံ ဝသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၄၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။

၃၉၄။ ဆတ္တန္တိ ‘‘ဆတ္တုပါဟနံ ဓာရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၇၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ယာနဉ္စာတိ ‘‘ယာနေန ယာယေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၈၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သံဃာဏိန္တိ ‘‘သံဃာဏိံ ဓာရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၉၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အလင်္ကာရန္တိ ‘‘ဣတ္ထာလင်္ကာရံ ဓာရေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၁၉၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဂန္ဓဝါသိတန္တိ ‘‘ဂန္ဓဝဏ္ဏကေန နဟာယေယျ (ပါစိ။ ၁၁၉၉), ဝါသိတကေန ပိညာကေန နဟာယေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၂၀၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။ ‘‘ဘိက္ခုနီ…ပေ… ဂိဟိနိယာ’’တိ ဧတေန ‘‘ဘိက္ခုနိယာ ဥမ္မဒ္ဒါပေယျာ’’တိအာဒီနိ (ပါစိ။ ၁၂၀၇) စတ္တာရိ သိက္ခာပဒါနိ ဝုတ္တာနိ။

၃၉၅။ တထာသံကစ္စိကာတိ ‘‘အသံကစ္စိကာ ဂါမံ ပဝိသေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၂၂၅) ဧဝံ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဣမေ ပန တေစတ္တာလီသ ဓမ္မာ သဗ္ဗေ ကာယစိတ္တဝသေန ဒွိသမုဋ္ဌာနိကာ။ ဧဠကလောမေန သမုဋ္ဌာနတော သမာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။

ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၉၆-၇။ အညတြာတိ ‘‘မာတုဂါမဿ ဥတ္တရိဆပ္ပဉ္စဝါစာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေယျ အညတြ ဝိညုနာ ပုရိသဝိဂ္ဂဟေနာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ အသမ္မတော စေဝါတိ ‘‘အသမ္မတော ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၄၆) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထာ အတ္ထင်္ဂတေန စာတိ ‘‘အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၅၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ ဒွေ ဝုတ္တာတိ ‘‘တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏေယျ, ဝါစေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၁၄, ၁၀၁၈) ဧဝံ ဝုတ္တာနိ ဒွေ သိက္ခာပဒါနိ စ။ အနောကာသကတမ္ပိ စာတိ ‘‘အနောကာသကတံ ဘိက္ခုံ ပဉှံ ပုစ္ဆေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၂၂၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဣမေ ပန သဗ္ဗေ ဆ ဓမ္မာ ဝါစတော, ဝါစာစိတ္တတော စာတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌာနိကာ ဟောန္တိ။ ပဒသောဓမ္မတုလျတာ အယမေတေသံ ပဒသောဓမ္မေန သဒိသဘာဝေါတိ ယောဇနာ။

ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၃၉၈-၉။ ဧကန္တိ ‘‘ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိံ သံဝိဓာယ ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၈၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ နာဝန္တိ ‘‘ဧကနာဝံ အဘိရုဟေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၁၈၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပဏီတဉ္စာတိ ‘‘ပဏီတဘောဇနာနိ အဂိလာနော အတ္တနော အတ္ထာယ ဝိညာပေတွာဘုဉ္ဇေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၂၅၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ သံဝိဓာနဉ္စာတိ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ သံဝိဓာယ ဂမနသိက္ခာပဒဉ္စ။ သံဟရေတိ ‘‘သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေယျာ’’တိ (ပါစိ။ ၇၉၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဓညန္တိ ‘‘အာမကဓညံ ဝိညတွာ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၈၂၁) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ နိမန္တိတာ စေဝါတိ ‘‘နိမန္တိတာ ဝါ ပဝါရိတာ ဝါ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ခါဒေယျ ဝါ ဘုဉ္ဇေယျ ဝါ’’တိ (ပါစိ။ ၁၀၃၈) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ပါဋိဒေသနိယဋ္ဌကန္တိ ဘိက္ခုနီနံ ဝုတ္တာ အဋ္ဌ ပါဋိဒေသနီယာ စေတိ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေန ပညတ္တာ ဧတာ စုဒ္ဒသ သိက္ခာ စတုသမုဋ္ဌာနာ ကာယတော, ကာယဝါစတော, ကာယစိတ္တတော, ဝါစာစိတ္တတော စာတိ စတူဟိ သမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌဟန္တိ။ သမုဋ္ဌာနတော အဒ္ဓါနေန အဒ္ဓါနသိက္ခာပဒေန သမာ ဟောန္တီတိ မတာတိ ယောဇနာ။

အဒ္ဓါနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၄၀၀-၁။ သုတိန္တိ ဥပဿုတိတိဋ္ဌနသိက္ခာပဒဉ္စ။ သူပါဒိဝိညတ္တိန္တိ သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပဒဉ္စ။ အန္ဓကာရေတိ ‘‘ရတ္တန္ဓကာရေ အပ္ပဒီပေ’’တိ (ပါစိ။ ၈၃၉) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ တထေဝ စ ပဋိစ္ဆန္နေတိ ‘‘ပဋိစ္ဆန္နေ ဩကာသေ’’တိ (ပါစိ။ ၈၄၃) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဩကာသေတိ ‘‘အဇ္ဈောကာသေ ပုရိသေန သဒ္ဓိ’’န္တိ (ပါစိ။ ၈၄၇) ဧဝံ ဝုတ္တသိက္ခာပဒဉ္စ။ ဗျူဟေ စာတိ တဒနန္တရမေဝ ‘‘ရထိကာယ ဝါ ဗျူဟေ ဝါ သိင်္ဃာဋကေ ဝါ ပုရိသေန သဒ္ဓိ’’န္တိ (ပါစိ။ ၈၅၁) အာဂတသိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဣမေ သဗ္ဗေပိ အာဒိစ္စဗန္ဓုနာ ဒေသိတာ ဆ ဓမ္မာ စတုတ္ထစ္ဆဋ္ဌတော ကာယစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စ သမုဋ္ဌဟန္တာ ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနာ ထေယျသတ္ထသိက္ခာပဒေန သမာနသမုဋ္ဌာနာ သိယုန္တိ ယောဇနာ။

ထေယျသတ္ထသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၄၀၂။ ဆတ္တ, ဒဏ္ဍကရဿာပီတိ ‘‘န ဆတ္တပါဏိဿ ဒဏ္ဍပါဏိဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၃၅) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။ သတ္ထာဝုဓကရဿာပီတိ ‘‘န သတ္ထပါဏိဿ (ပါစိ။ ၆၃၆), န အာဝုဓပါဏိဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၃၇) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။ ပါဒုကူပါဟနာ, ယာနန္တိ ‘‘န ပါဒုကာရုဠှဿ (ပါစိ။ ၆၃၈), န ဥပါဟနာရုဠှဿ (ပါစိ။ ၆၃၉), န ယာနဂတဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၄၀) ဝုတ္တသိက္ခာပဒတ္တယဉ္စ။ သေယျာ, ပလ္လတ္ထိကာယ စာတိ ‘‘န သယနဂတဿ (ပါစိ။ ၆၄၁), န ပလ္လတ္ထိကာယ နိသိန္နဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၄၂) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စ။

၄၀၃။ ဝေဌိတောဂုဏ္ဌိတော စာတိ ‘‘န ဝေဌိတသီသဿ (ပါစိ။ ၆၄၃), န ဩဂုဏ္ဌိတသီသဿာ’’တိ (ပါစိ။ ၆၄၄) ဝုတ္တသိက္ခာပဒဒွယဉ္စာတိ နိဒဿိတာ သဗ္ဗေ ဧကာဒသ ဓမ္မာ ဝါစာစိတ္တသင်္ခါတေန ဧကေန သမုဋ္ဌာနေန သမုဋ္ဌိတာ ဓမ္မဒေသနသမုဋ္ဌာနာတိ သညိတာ သလ္လက္ခိတာတိ ယောဇနာ။

ဓမ္မဒေသနသမုဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာ။

၄၀၄။ ဧဝံ တာဝ သမ္ဘိန္နသမုဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ, နိယတသမုဋ္ဌာနံ တိဝိဓံ, တံ ဧကဿေဝ သိက္ခာပဒဿ ဟောတီတိ ဝိသုံယေဝ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဘူတာရောစနကဉ္စေဝါ’’တိအာဒိ။ ဘူတာရောစနကဉ္စေဝါတိ တီဟိ အစိတ္တကသမုဋ္ဌာနေဟိ သမုဋ္ဌိတံ ဘူတာရောစနသိက္ခာပဒဉ္စ။ စောရိဝုဋ္ဌာပနမ္ပိ စာတိ ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ ဒွီဟိ သမုဋ္ဌိတံ စောရိဝုဋ္ဌာပနသိက္ခာပဒဉ္စ။ အနနုညာတမေဝ အနနုညာတမတ္တံ။ အနနုညာတမတ္တန္တိ ဝါစတော, ကာယဝါစတော, ဝါစာစိတ္တတော, ကာယဝါစာစိတ္တတော စာတိ စတူဟိ သမုဋ္ဌိတံ အနနုညာတသိက္ခာပဒဉ္စာတိ။ ဣဒံ တယန္တိ ဣဒံ သိက္ခာပဒတ္တယံ။ အသမ္ဘိန္နန္တိ ကေနစိ အညေန သိက္ခာပဒေန အသမ္မိဿသမုဋ္ဌာနံ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

သမုဋ္ဌာနသီသကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနကထာဝဏ္ဏနာ

၄၀၅။ အာဒိနာတိ ပဌမေန ကာယသင်္ခါတေန သမုဋ္ဌာနေန။

၄၀၆-၇။ ဒုက္ကဋာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ထုလ္လစ္စယသံဃာဒိသေသာ ဂဟိတာ။ ယထာဟ – ‘‘ပယောဂေ ဒုက္ကဋံ။ ဧကံ ပိဏ္ဍံ အနာဂတေ အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ တသ္မိံ ပိဏ္ဍေ အာဂတေ အာပတ္တိ သံဃာဒိသေသဿာ’’တိ (ပရိ။ ၂၇၇)။ ဝိကာလေ ပန ပါစိတ္တီတိ ဝိကာလဘောဇနပါစိတ္တိ။ အညာတိဟတ္ထတောတိ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ အန္တရဃရံ ပဝိဋ္ဌာယ ဟတ္ထတော။ ဂဟေတွာတိ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ သဟတ္ထာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ။ ‘‘ပဉ္စ ဣမာ အာပတ္တိယော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၄၀၈။ ဒုတိယေနာတိ ဝါစာသင်္ခါတေန သမုဋ္ဌာနေန။

၄၀၉-၁၀။ သမာဒိသတိ ကထေတိ စေ။ သဗ္ဗထာ ဝိပန္နန္တိ အဒေသိတဝတ္ထုကတာဒိနာ သဗ္ဗပ္ပကာရေန ဝိပန္နပ္ပဒေသံ။ ကုဋိန္တိ သညာစိကာယ ကုဋိံ။ ယထာဟ ပရိဝါရေ ‘‘တဿ ကုဋိံ ကရောန္တိ အဒေသိတဝတ္ထုကံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ သာရမ္ဘံ အပရိက္ကမန’’န္တိ (ပရိ။ ၂၇၈)။ ပဒသောဓမ္မံ မူလံ သမုဋ္ဌာနံ ယဿ ပါစိတ္တိယဿာတိ တထာ ဝုတ္တံ, တေန ပဒသောဓမ္မမူလေန, သဟတ္ထေ စေတံ ကရဏဝစနံ။

၄၁၁။ တတိယေန သမုဋ္ဌာနေနာတိ ကာယဝါစာသင်္ခါတေန သမုဋ္ဌာနေန။

၄၁၂။ သံဝိဒဟိတွာနာတိ သဒ္ဓိံ ဝိဒဟိတွာ, ‘‘ကုဋိံ ကရောမာ’’တိ အညေဟိ သဒ္ဓိံ မန္တေတွာတိ အတ္ထော။

၄၁၃။ ဝတွာတိ အတ္တနော အတ္ထာယ ဝိညာပေတွာ။ ဘိက္ခုနိန္တိ ဘိက္ခူနံ ဘုဉ္ဇနဋ္ဌာနေ ဌတွာ ‘‘ဣဓ သူပံ ဒေထ, ဣဓ ဩဒနံ ဒေထာ’’တိ ဝေါသာသမာနံ ဥပါသကာနံ ဝတွာ ဒါပေန္တိံ ဘိက္ခုနိံ။ န နိဝါရေတွာတိ ‘‘အပသက္က တာဝ, ဘဂိနိ, ယာဝ ဘိက္ခူ ဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ အနပသာဒေတွာ ဘုဉ္ဇတောတိ ယောဇနာ။

၄၁၄။ စတုတ္ထေန ကာယစိတ္တသမုဋ္ဌာနေန ကတိ အာပတ္တိယော သိယုန္တိ ယောဇနာ။

၄၁၇။ ပဉ္စမေနာတိ ဝါစာစိတ္တသမုဋ္ဌာနေန။ ဝဒန္တိ ဝဒန္တော သမုဒါစရန္တော။

၄၁၈။ ကုဋိန္တိ နိဒဿနမတ္တံ, အဒေသိတဝတ္ထုကံ ပမာဏာတိက္ကန္တံ သာရမ္ဘံ အပရိက္ကမနံ သေနာသနမ္ပိ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။

၄၁၉။ ဝါစေတိ ပဒသော ဓမ္မန္တိ ဧတ္ထ ‘‘အနုပသမ္ပန္န’’န္တိ သေသော။ ယထာဟ – ‘‘ဘိက္ခု အကပ္ပိယသညီ အနုပသမ္ပန္နံ ပဒသော ဓမ္မံ ဝါစေတီ’’တိ (ပရိ။ ၂၈၁)။ ဒဝကမျတာ ဝဒန္တဿာတိ ဇာတိအာဒီဟိ အက္ကောသဝတ္ထူဟိ ကီဠာဓိပ္ပါယေန ဝဒန္တဿ။ ဒဝကမျတာတိ စ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော’’တိအာဒီသု (မ။ နိ။ ၁။၂၂, ၂၄, ၄၂၂၊ အ။ နိ။ ၆။၅၈၊ ၈။၉၊ မဟာနိ။ ၁၉၉, ၂၀၆၊ ဓ။ သ။ ၁၃၅၅၊ ဝိဘ။ ၅၁၈) ဝိယ ယ-ကာရလောပေန နိဒ္ဒေသော။

၄၂၀။ ဆဋ္ဌေန ကာယဝါစာစိတ္တသမုဋ္ဌာနေန။ သံဝိဒဟိတွာနာတိ သံဝိဓာယ, ‘‘တွဉ္စ အဟဉ္စ ဧကတော အဝဟရိဿာမာ’’တိ သမ္မန္တနံ ကတွာ။ ဘဏ္ဍံ ဟရတီတိ ‘‘ဘာရိယံ တွံ ဧကံ ပဿံ ဂဏှ, အဟံ ဣမ’’န္တိ ဝတွာ တေန သဟ ဌာနာ စာဝေတိ စေ။

၄၂၃။ ဣဓ ဣမသ္မိံ သာသနေ။ ဝိမတူပရမံ ပရမန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ကပ္ပိယံ နု ခေါ, အကပ္ပိယ’’န္တိ ဝါ ‘‘အာပတ္တိ နု ခေါ, အနာပတ္တီ’’တိ ဝါ ‘‘ဓမ္မော နု ခေါ, အဓမ္မော’’တိ ဝါ ဧဝမာဒိနာ နယေန ဝိဝိဓေနာကာရေန ပဝတ္တာ ဝိမတိ ဝိစိကိစ္ဆာ ဝိမတိ။ ဝိမတိံ ဥပရမေတိ ဝိနာသေတီတိ ဝိမတူပရမံ။ ပရမံ ဥတ္တမံ။ ဥတ္တရန္တိ ဝိဘင်္ဂခန္ဓကာဂတာနံ နိဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယာနံ ပဉှဥတ္တရဘာဝေန ဌိတတ္တာ ဥတ္တရံ။ ဣမံ ဥတ္တရံ နာမ ပကရဏံ ယော ဥတ္တရတိ ပညာယ ဩဂါဟေတွာ ပရိယောသာပေတိ။ ဣဓ ‘‘ဥတ္တရံ ဥတ္တရ’’န္တိ ပဒဒွယေ ဧကံ ဂုဏနိဒဿနံ, ဧကံ သတ္ထနိဒဿနန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ သုနယေန ယုတော သော ပုဂ္ဂလော ဝိနယံ ပိဋကံ ဥတ္တရတီတိ သမ္ဗန္ဓော။ ကိံ ဝိသိဋ္ဌန္တိ အာဟ ‘‘သုနယ’’န္တိအာဒိ။ သုဋ္ဌု စာရိတ္တဝါရိတ္တဒဠှီကရဏသိထိလကရဏဘေဒါ ပညတ္တိအနဥပညတ္တာဒိနယာ ဧတ္ထာတိ သုနယော, တံ။ သုဋ္ဌု နီယတိ ဝိနိစ္ဆယော ဧတေနာတိ သုနယော, ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယော, တေန။ ဝိနိစ္ဆယာဝဗောဓေန သံယုတ္တော သမန္နာဂတော။ ဒုက္ခေန ဥတ္တရီယတီတိ ဒုတ္တရံ။ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဒီပကတ္တေန သမာဓိပညာနိဗ္ဗာနသင်္ခါတဥတ္တရပ္ပတ္တိယာ ပတိဋ္ဌာဘာဝတော ဥတ္တရံ ဥတ္တရတိ ဩဂါဟေတွာ ပရိယောသာနံ ပါပုဏာတီတိ အတ္ထော။

ဣဓ ယော ဝိမတူပရမံ ပရမံ ဥတ္တရံ ဥတ္တရံ နာမ ပကရဏံ ဥတ္တရတိ, သုနယေန ယုတော သော ပုဂ္ဂလော သုနယံ ဒုတ္တရံ ဥတ္တရံ ဝိနယံ ဥတ္တရတီတိ ယောဇနာ။ စ-သဒ္ဒေန သတ္ထန္တရသမုစ္စယတ္ထေန ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ။ သေယျထိဒံ, ဣဓ ယော သုနယံ ဒုတ္တရံ ဥတ္တရံ ဝိနယံ ဥတ္တရတိ, သုနယေန ယုတော သော ပုဂ္ဂလော ဝိမတူပရမံ ပရမံ ဥတ္တရံ ဥတ္တရံ နာမ ပကရဏံ ဥတ္တရတီတိ။ ဣမိနာ ယော ဥတ္တရံ ဇာနာတိ, သော ဝိနယံ ဇာနာတိ။ ယော ဝိနယံ ဇာနာတိ, သော ဥတ္တရံ ဇာနာတီတိ ဥတ္တရပကရဏဿ ဝိနယပိဋကဇာနနေ အစ္စန္တူပကာရိတာ ဝိဘာဝိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဧကုတ္တရနယကထာဝဏ္ဏနာ

၄၂၄။ ဣတော ပရန္တိ ဣတော သမုဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယကထာယ ပရံ။ ပရန္တိ ဥတ္တမံ။ ဧကုတ္တရံ နယန္တိ ဧကေကအင်္ဂါတိရေကတာယ ဧကုတ္တရသင်္ခါတံ ဧကကဒုကာဒိနယံ။

၄၂၅-၇။ ကေ အာပတ္တိကရာ ဓမ္မာ…ပေ… ကာ စာဒေသနဂါမိနီတိ ဧကေကပဉှဝသေန ဥတ္တာနတ္ထောယေဝ။

၄၂၈။ သမုဋ္ဌာနာနီတိ အာဒိကော ဝိဿဇ္ဇနသင်္ခါတော ဥတ္တရဝါဒေါ။ တတ္ထ သမုဋ္ဌာနာနိ…ပေ… ဒီပိတာတိ ယသ္မာ ဧတေသံ ဝသေန ပုဂ္ဂလော အာပတ္တိံ ကရောတိ အာပဇ္ဇတိ, တသ္မာ ‘‘အာပတ္တိကရာ’’တိ ဝုတ္တာ။

၄၂၉။ တတ္ထာတိ တာသု အာပတ္တီသု။ လဟုကာတိ လဟုကေန ဝိနယကမ္မေန ဝိသုဇ္ဈနတော လဟုကာ။ ဂရုကေန ဝိနယကမ္မေန ဝိသုဇ္ဈနတော သံဃာဒိသေသာပတ္တိ, ကေနစိ အာကာရေန အနာပတ္တိဘာဝံ ဥပနေတုံ အသက္ကုဏေယျတော ပါရာဇိကာပတ္တိ စ ဂရုကာပတ္တိ နာမ, တာ ပန လဟုကာသု ဝုတ္တာသု တဗ္ဗိပရိယာယတော ဉာတုံ သက္ကာတိ ဝိဿဇ္ဇနေ ဝိသုံ န ဝုတ္တာ။

၄၃၁။ ဒုဋ္ဌုံ ကုစ္ဆိတဘာဝံ ပရမဇေဂုစ္ဆံ နိန္ဒနီယဘာဝံ ဥလတိ ဂစ္ဆတီတိ ဒုဋ္ဌုလ္လံ, ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသံ။ တေနာဟ ‘‘ဒုဝိဓာပတ္တိ အာဒိတော’’တိ။

၄၃၂။ ပဉ္စာနန္တရိယသံယုတ္တာတိ မာတုဃာတကပိတုဃာတကအရဟန္တဃာတကေဟိ အာပန္နာ မနုဿဝိဂ္ဂဟပါရာဇိကာပတ္တိ စ လောဟိတုပ္ပါဒကသံဃဘေဒကာနံ အဘဗ္ဗတာဟေတုကာ ကာယဝစီဒွါရပ္ပဝတ္တာ အကုသလစေတနာသင်္ခါတာ ပါရာဇိကာ စ အနန္တရမေဝ အပါယုပ္ပတ္တိဟေတုတာယ ဣမေ ပဉ္စ အနန္တရသံယုတ္တာ နာမ။ တာ ပန မိစ္ဆတ္တနိယတေသု အန္တောဂဓတ္တာ ‘‘နိယတာ’’တိ ဝုတ္တာ။

ပရိဝါရေ (ပရိ။ ၃၂၁) ပန အညေပိ အန္တရာယိကာဒီ ဗဟူ ဧကကာ ဒဿိတာ, တေ ပန ဂန္ထဘီရုကဇနာနုဂ္ဂဟေန အာစရိယေန ဣဓ န ဒဿိတာ။ အတ္ထိကေဟိ ပရိဝါရေယေဝ (ပရိ။ ၃၂၁) ဂဟေတဗ္ဗာ။ ဧတ္ထ စ သတ္တပိ အာပတ္တိယော သဉ္စိစ္စ ဝီတိက္ကန္တာ သဂ္ဂန္တရာယဉ္စေဝ မောက္ခန္တရာယဉ္စ ကရောန္တီတိ အန္တရာယိကာ။ အဇာနန္တေန ဝီတိက္ကန္တာ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာပတ္တိ နေဝ သဂ္ဂန္တရာယံ, န မောက္ခန္တရာယံ ကရောတီတိ အနန္တရာယိကာ။ အန္တရာယိကံ အာပန္နဿပိ ဒေသနာဂါမိနိံ ဒေသေတွာ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိတော ဝုဋ္ဌာယ သုဒ္ဓိပတ္တဿ, သာမဏေရဘူမိယံ ဌိတဿ စ အဝါရိတော သဂ္ဂမဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂေါတိ။

ဧကကကထာဝဏ္ဏနာ။

၄၃၅။ အဒ္ဓဝိဟီနော နာမ ဦနဝီသတိဝဿော။ အင်္ဂဝိဟီနော နာမ ဟတ္ထစ္ဆိန္နာဒိဘေဒေါ။ ဝတ္ထုဝိပန္နော နာမ ပဏ္ဍကော, တိရစ္ဆာနဂတော, ဥဘတောဗျဉ္ဇနကော စ။ အဝသေသာ ထေယျသံဝါသကာဒယော အဋ္ဌ အဘဗ္ဗဋ္ဌာနပ္ပတ္တာ ဒုက္ကဋကာရိနော နာမ, ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဒုက္ကဋေန အတ္တနော ကမ္မေန အဘဗ္ဗဋ္ဌာနပ္ပတ္တာတိ အတ္ထော။ အပရိပုဏ္ဏောတိ အပရိပုဏ္ဏပတ္တစီဝရော။ နော ယာစတီတိ ဥပသမ္ပန္နံ န ယာစတိ။ ပဋိသိဒ္ဓါတိ ‘‘ဒွေ ပုဂ္ဂလာ န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ (ပရိ။ ၃၂၂) ဝါရိတာ။

၄၃၆။ ဟဝေတိ ဧကံသတ္ထေ နိပါတော။ လဒ္ဓသမာပတ္တိဿ ဘိက္ခုနော ဒီပိတာ အာပတ္တိ အတ္ထိ ဟဝေ အတ္ထေဝ။ နော လဒ္ဓသမာပတ္တိဿာတိ အလဒ္ဓသမာပတ္တိဿ ဒီပိတာ အာပတ္တိ အတ္ထေဝါတိ ယောဇနာ။

၄၃၇။ ဘူတဿာတိ အတ္တနိ သန္တဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ။ အဘူတာရောစနာပတ္တီတိ စတုတ္ထပါရာဇိကာပတ္တိ။ အသမာပတ္တိလာဘိနော နိဒ္ဒိသေတိ ယောဇနာ။

၄၃၈။ ‘‘အတ္ထိ သဒ္ဓမ္မသံယုတ္တာ’’တိအာဒီသု အတ္ထိ-သဒ္ဒေါ ပစ္စတ္တေကဝစနန္တေဟိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော။

၄၃၉။ ပဒသောဓမ္မမူလာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ဥတ္တရိဆပ္ပဉ္စဝါစာဓမ္မဒေသနာ’’တိ အာပတ္တီနံ ဂဟဏံ။

၄၄၀။ ဘောဂေတိ ပရိဘောဂေ။ ‘‘သပရိက္ခာရသံယုတာ’’တိ ဣဒဉ္စ နိဒဿနမတ္တံ။ ‘‘ပတ္တစီဝရာနံ နိဿဇ္ဇနေ, ကိလိဋ္ဌစီဝရာနံ အဓောဝနေ, မလဂ္ဂဟိတပတ္တဿ အပစနေ’’တိ ဧဝမာဒိကာ အယုတ္တပရိဘောဂါ အာပတ္တိယောပိ သကပရိက္ခာရသံယုတ္တာယေဝ။

၄၄၁။ မဉ္စပီဌာဒိန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဘိသိအာဒီနံ ဂဟဏံ။ အဇ္ဈောကာသတ္ထရေပိ စာတိ အဇ္ဈောကာသေ အတ္ထရေ အတ္ထရာပနေ သတိ။ အနာပုစ္ဆာဝ ဂမနေတိ အနာပုစ္ဆိတွာ ဝါ ဂမနေ။ ဝါ-သဒ္ဒေန အနုဒ္ဓရိတွာ ဝါ အနုဒ္ဓရာပေတွာ ဝါ ဂမနံ သင်္ဂဏှာတိ။ ပရသန္တကသံယုတာတိ ပရပရိက္ခာရပဋိဗဒ္ဓါ။

၄၄၃။ ‘‘သိခရဏီသီ’’တိ ယံ ဝစနံ သစ္စံ, တံ ဘဏတော ဂရုကံ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသံဃာဒိသေသော သိယာတိ ယောဇနာ။

၄၄၅။ ဂရုကာပတ္တီတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပါရာဇိကာပတ္တိ။ ဘူတဿာရောစနေတိ ဘူတဿ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ အနုပသမ္ပန္နဿ အာရောစနေ။ သစ္စံ ဝဒတောတိ သစ္စံ ဝစနံ ဝဒန္တဿ။ လဟုကာတိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ။

၄၄၇။ ဝိကောပေတုန္တိ ဝဂ္ဂကရဏေန ဝိကောပေတုံ။ ဟတ္ထပါသံ ဇဟန္တိ အန္တောသီမာယ ဧဝ ဟတ္ထပါသံ ဇဟန္တော, ဟတ္ထပါသံ ဇဟိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒန္တောတိ အတ္ထော။ ဖုသေတိ ဘူမိဂတော ဖုသေယျ။

၄၄၈။ ဝေဟာသကုဋိယာ ဥပရိ အာဟစ္စပါဒကံ မဉ္စံ ဝါ ပီဌံ ဝါ အဘိနိသီဒန္တော ဝေဟာသဂတော အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ သစေ တံ ဘူမိယံ ပညပေတွာ နိသဇ္ဇေယျ, န အာပဇ္ဇေယျ။ တေန ဝုတ္တံ ‘‘န ဘူမိတော’’တိ။

၄၄၉။ ပဝိသန္တောတိ အာရာမံ ပဝိသန္တော။ နိက္ခမန္တိ တတော ဧဝ နိက္ခမန္တော။ တန္တိ အာရာမံ။

၄၅၀။ ဝတ္တမပူရေတွာနာတိ သီသတော ဆတ္တာပနယနံ, ပါဒတော ဥပါဟနာမုဉ္စနဝတ္တံ အကတွာ။ နိက္ခမန္တိ ဗဟိ နိက္ခမန္တော ဆတ္တုပါဟနံ ဓာရေန္တောပိ န အာပဇ္ဇတိ။

၄၅၁။ ‘‘နိက္ခမန္တော’’တိ ဣဒံ ‘‘နိက္ခမ’’န္တိ ဧတဿ အတ္ထပဒံ။ ပဝိသံ န စာတိ ယံ အာရာမံ သန္ဓာယ ဂတော, တံ ပဝိသန္တော န အာပဇ္ဇေယျ။

၄၅၃။ ယာ ကာစိ ဘိက္ခုနီ အတိဂမ္ဘီရံ ဥဒကသုဒ္ဓိကံ အာဒိယန္တီ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၄၅၇။ ဝတ္တံ ပနတ္တနောတိ ယံ အတ္တနော နေတ္ထာရဝတ္တံ ဝုတ္တံ, သော တံ အသမာဒိယန္တောဝ အာပဇ္ဇတိ နာမာတိ ယောဇနာ။

၄၆၀။ ဣတရဿ အာစရိယဿ, တထာ သဒ္ဓိဝိဟာရိကဿ စ။

၄၆၂။ ဒဒမာနောတိ ပါရိဝတ္တကံ ဝိနာ ဒဒမာနော။

၄၆၃။ မုဒူတိ မုဒုပိဋ္ဌိကော။ ‘‘လမ္ဗီအာဒိနော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ဟတ္ထေန ဥပက္ကမိတွာ အသုစိံ မောစေန္တဿ, ဦရုနာ အင်္ဂဇာတံ ပေလ္လန္တဿ, အတ္တာနံ ဝဓိတွာ ဝဓိတွာ ရောဒန္တိယာ ဘိက္ခုနိယာ အာပတ္တီ’’တိ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော။ အတ္တာတိ ဧတ္ထ နိဿိတာတိ ဥတ္တရပဒလောပေါ, ဝိဘတ္တိလောပေါ စ နိရုတ္တိလက္ခဏေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော။ သေသာတိ မေထုနဓမ္မကာယသံသဂ္ဂပဟာရဒါနာဒီသု ဝုတ္တာပတ္တိ။ ပရနိဿိတာတိ ပရံ နိဿာယ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။

၄၆၅။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဩဝါဒေါ န ဂဟေတဗ္ဗော’’တိ ဝစနတော ဩဝါဒံ န ဂဏှန္တော န ပဋိဂ္ဂဏှန္တော ဝဇ္ဇတံ အာပဇ္ဇတိ နာမ။

၄၇၀။ အရုဏုဂ္ဂေတိ အရုဏုဂ္ဂမနေ။ နအရုဏုဂ္ဂမေတိ အရုဏုဂ္ဂမနတော အညသ္မိံ ကာလေ။

၄၇၁။ ဧကရတ္တာတိက္ကမေ ဆာရတ္တာတိက္ကမေ သတ္တာဟာတိက္ကမေ ဒသာဟာတိက္ကမေတိ ယောဇနာ။ အာဒိ-သဒ္ဒေန မာသာဒီနံ သင်္ဂဟော။ ဝုတ္တမာပတ္တိန္တိ သဗ္ဗတ္ထ နိဿဂ္ဂိယေ ပါစိတ္တိယာပတ္တိံ။ ‘‘အာပဇ္ဇတိ အရုဏုဂ္ဂမေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၄၇၃။ ပရသန္တကံ ရုက္ခလတာဒိံ ထေယျာယ ဆိန္ဒန္တဿ ပါရာဇိကံ, ဆိန္ဒန္တဿ ပါစိတ္တိမတ္တံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဘူတဂါမံ ဆိန္ဒန္တော ပါရာဇိကဉ္စ ပါစိတ္တိဉ္စ ဖုသေ’’တိ။

၄၇၅။ ဆာဒေန္တော ပနာတိ ဧတ္ထ ‘‘ကာ အာပတ္တီ’’တိ သေသော။ တတြ အာဟ ‘‘အာပတ္တိံ ဆာဒေန္တော နရော အာပဇ္ဇတီ’’တိ။

အစ္ဆိန္နောတိ အစ္ဆိန္နစီဝရော။ နစ္ဆာဒေန္တောတိ တိဏေန ဝါ ပဏ္ဏေန ဝါ သာခါဘင်္ဂါဒိနာ ယေန ကေနစိ အတ္တနော ဟိရိကောပိနံ အပ္ပဋိစ္ဆာဒေန္တော။ ယထာဟ – ‘‘တိဏေန ဝါ ပဏ္ဏေန ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ အာဂန္တဗ္ဗံ, န တွေဝ နဂ္ဂေန အာဂန္တဗ္ဗံ။ ယော အာဂစ္ဆေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ (ပါရာ။ ၅၁၇)။

၄၇၆။ ကုသစီရာဒိန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝါကစီရဖလကစီရာဒီနံ တိတ္ထိယဓဇာနံ ဂဟဏံ။ ဓာရေန္တော ကောစိ အာပဇ္ဇတီတိ သေသော။ တတြာဟ – ‘‘ကုသစီရာဒီနိ ဓာရေန္တော ဓာရေန္တော အာပဇ္ဇတီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၃၂၂)။

၄၇၇။ ယံ နိဿဋ္ဌပတ္တံ ‘‘အယံ တေ ဘိက္ခု ပတ္တော ယာဝဘေဒနာယ ဓာရေတဗ္ဗော’’တိ ဒိန္နံ, တံ သက္ကစ္စံ အဓာရေန္တော စ ဒေါသဝါ ဟောတိ အာပဇ္ဇတိ အာပတ္တိံ။ သစိတ္တကာစိတ္တကဒုကဿ သညာဝိမောက္ခဒုကံ ယထာက္ကမံ ပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘သစိတ္တကဒုက’’န္တိအာဒိ။

ဒုကကထာဝဏ္ဏနာ။

၄၇၈။ ယာ အာပတ္တိ နာထေ တိဋ္ဌန္တေ ဟောတိ, နော ပရိနိဗ္ဗုတေ, သာ အာပတ္တိ အတ္ထိ။ ယာ အာပတ္တိ နာထေ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဟောတိ, န တု တိဋ္ဌန္တေ, သာပိ အတ္ထိ။ ယာ အာပတ္တိ နာထေ တိဋ္ဌန္တေပိ ဟောတိ ပရိနိဗ္ဗုတေပိ, သာ အာပတ္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ။

၄၇၉။ သာ ကတမာတိ အာဟ ‘‘ရုဟိရုပ္ပါဒနာပတ္တီ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ထေရမာဝုသဝါဒေန, ဝဒတော ပရိနိဗ္ဗုတေတိ ‘‘ယထာ ခေါ ပနာနန္ဒ, ဧတရဟိ ဘိက္ခူ အညမညံ အာဝုသောဝါဒေန သမုဒါစရန္တိ, န ခေါ မမစ္စယေန ဧဝံ သမုဒါစရိတဗ္ဗံ…ပေ… နဝကတရေန ဘိက္ခုနာ ထေရတရော ဘိက္ခု ‘ဘန္တေ’တိ ဝါ ‘အာယသ္မာ’တိ ဝါ သမုဒါစရိတဗ္ဗော’’တိ (ဒီ။ နိ။ ၂။၂၁၆) ဝစနတော ထေရံ အာဝုသောဝါဒေန သမုဒါစရဏပစ္စယာ အာပတ္တိံ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ အာပဇ္ဇတိ, နော တိဋ္ဌန္တေတိ အတ္ထော။

၄၈၁။ ကထံ ကာလေယေဝ အာပတ္တိ သိယာ, န ဝိကာလေ။ ကထံ ဝိကာလေယေဝ အာပတ္တိ သိယာ, ကာလေ န သိယာ။ ကထံ ကာလေ စေဝ ဝိကာလေ စာတိ ဥဘယတ္ထ သိယာတိ ပဉှေ။

၄၈၂။ ယထာက္ကမံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော အာဟ ‘‘ဘုဉ္ဇတော’’တိအာဒိ။

၄၈၃။ အဝသေသံ ပန သဗ္ဗံ အာပတ္တိံ ကာလဝိကာလေသု သဗ္ဗဒါ အာပဇ္ဇတိ, တတ္ထ စ သံသယော နတ္ထီတိ ယောဇနာ။

၄၈၄။ ‘‘အတ္ထာပတ္တိ ရတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, နော ဒိဝါ, အတ္ထာပတ္တိ ဒိဝါ အာပဇ္ဇတိ, နော ရတ္တိံ, အတ္ထာပတ္တိ ရတ္တိဉ္စေဝ အာပဇ္ဇတိ ဒိဝါ စာ’’တိ (ပရိ။ ၃၂၃) ဝုတ္တံ တိကံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ရတ္တိမေဝါ’’တိအာဒိ။

၄၈၆။ အတ္ထာပတ္တိ ဒသဝဿော အာပဇ္ဇတိ, နော ဦနဒသဝဿော, သာ ကထံ သိယာ။ အတ္ထာပတ္တိ ဦနဒသဝဿော အာပဇ္ဇတိ, နော ဒသဝဿော, သာ ကထံ ဟောတိ။ အတ္ထာပတ္တိ ဒသဝဿောပိ အာပဇ္ဇတိ ဦနဒသဝဿောပီတိ ဥဘယတ္ထပိ အာပတ္တိ ကထံ ဟောတီတိ ယောဇနာ။

၄၈၇။ တတ္ထ ဝိဿဇ္ဇနမာဟ ‘‘ဥပဋ္ဌာပေတီ’’တိအာဒိ။ ‘‘ဗာလော’’တိ ဧတဿ ဟိ အတ္ထပဒံ ‘‘အဗျတ္တော’’တိ။

၄၈၈။ ဦနဒသဝဿော ဧဝံ ‘‘အဟံ ပဏ္ဍိတော’’တိ ပရိသံ ဂဏှတိ, တထာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ဒသဝဿော ဦနော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဒသဝဿော, ဦနဒသဝဿော စာတိ ဥဘောပေတေ ပရိသုပဋ္ဌာပနာပတ္တိတော အညံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ စ ‘‘အာပဇ္ဇန္တေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဂါထာဗန္ဓဝသေန န-ကာရလောပေါ။

၄၈၉။ ကထံ ကာဠေ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, န ဇုဏှေ, ကထံ ဇုဏှေ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, န ကာဠသ္မိံ, ကထံ ကာဠေ စ ဇုဏှေ စာတိ ဥဘယတ္ထပိ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၄၉၀။ ဝိဿဇ္ဇနမာဟ ‘‘ဝဿ’’န္တိအာဒိ။ ‘‘အာပဇ္ဇတေ အပ္ပဝါရေန္တော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဇုဏှေတိ ပုရိမပက္ခေ။ ကာဠကေတိ အပရပက္ခေ။

၄၉၁။ အဝိပတ္တိနာတိ စတုဗ္ဗိဓဝိပတ္တိရဟိတတ္တာ အဝိပတ္တိနာ ဘဂဝတာ ပညတ္တံ။ အဝသေသန္တိ ဝဿံ အနုပဂမနာပတ္တိယာ စ ပဝါရဏာပတ္တိယာ စ အဝသေသံ သဗ္ဗံ အာပတ္တိံ။

၄၉၂။ ဝဿူပဂမနံ ကာဠေ ကပ္ပတိ, ဇုဏှေ နော ကပ္ပတိ, ပဝါရဏာ ဇုဏှေ ကပ္ပတိ, ကာဠေ နော ကပ္ပတိ, သေသံ အနုညာတံ သဗ္ဗံ သံဃကိစ္စံ ကာဠေ စ ဇုဏှေ စာတိ ဥဘယတ္ထပိ ကပ္ပတီတိ ယောဇနာ။

၄၉၃။ အတ္ထာပတ္တိ ဟေမန္တေ ဟောတိ, ဣတရဥတုဒွယေ ဂိမှာနဝဿာနသင်္ခါတေ န ဟောတိ, အတ္ထာပတ္တိ ဂိမှေယေဝ ဟောတိ, န သေသေသု ဝဿာနဟေမန္တသင်္ခါတေသု, အတ္ထာပတ္တိ ဝဿေ ဟောတိ, နော ဣတရဒွယေ ဟေမန္တဂိမှသင်္ခါတေတိ ယောဇနာ။

၄၉၄-၆။ သာ တိဝိဓာပိ အာပတ္တိ ကတမာတိ အာဟ ‘‘ဒိနေ ပါဋိပဒက္ခာတေ’’တိအာဒိ။ တတ္ထ ဒိနေ…ပေ… ပုဏ္ဏမာသိယာတိ အပရကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာ ကာဠပက္ခပါဋိပဒဒိဝသေ ပစ္စုဒ္ဓရိတွာ ဝိကပ္ပေတွာ ဌပိတံ ပန တံ ဝဿသာဋိကစီဝရံ သစေ ဟေမန္တေ နိဝါသေတိ, ဟေမန္တေ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

ပစ္ဆိမေတိ ဧတ္ထ သာမိဝစနပ္ပသင်္ဂေ ဘုမ္မံ။ ပစ္ဆိမဿ ကတ္တိကဿ ယသ္မိံ ပုဏ္ဏမေ ဒိဝသေ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ ပစ္စုဒ္ဓရိတဗ္ဗံ, တသ္မိံ ဒိဝသေ တံ အပစ္စုဒ္ဓရိတွာဝ ပါဋိပဒေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေန္တော အပစ္စုဒ္ဓရဏပစ္စယာ အာပတ္တိ ဟေမန္တေယေဝ အာပဇ္ဇတိ, ဣတရေ ဂိမှာနဝဿာနဥတုဒွယေ န အာပဇ္ဇတီတိ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာယံ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၃၂၃) နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ယောဇနာ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿိကသာဋိကံ ဝဿာနံ စတုမာသံ အဓိဋ္ဌာတုံ, တတော ပရံ ဝိကပ္ပေတု’’န္တိ (မဟာဝ။ ၃၅၈) ဝုတ္တပါဠိယာ ကုရုန္ဒဋ္ဌကထာဝစနဿ အဝိရုဇ္ဈနတော ‘‘တမ္ပိ သုဝုတ္တ’’န္တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၃၂၃) သမန္တပါသာဒိကာယ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ဟေမန္တေ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဝစနဿ ဥဘယမ္ပိ အတ္ထော ဟောတီတိ ဂဟေတဗ္ဗံ။

၄၉၇။ ဂိမှာနမာသာနံ သမ္ဗန္ဓိနိ ဂိမှိကေ ဥတုမှိ။ မာသတော အတိရေကော အတိရေကမာသောတိ ကတွာ အတိရေကမာသော ကာလော သေသောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ ကာလေ။ ပရိယေသန္တောတိ အညာတိကအပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနတော သတုပ္ပါဒကရဏေန ဝဿိကသာဋိကံ ပရိယေသန္တော စ အတိရေကမာသော သေသောတိ ကတွာ နိဝါသေန္တော စ ဂိမှေ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ။ ‘‘န တု ဧဝ ဣတရဥတုဒွယေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဂိမှေ ပရိယေသန္တော ပုရိမမာသတ္တယေ အာပဇ္ဇတီတိ ကတွာ နိဝါသေန္တော အဍ္ဎမာသာဓိကေ ဂိမှမာသတ္တယေ အာပဇ္ဇတိ။ နိဿန္ဒေဟေ ‘‘ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမမာသတော ပုရိမေသု သတ္တသု မာသေသူ’’တိ ဝုတ္တံ, တဒယုတ္တံ ‘‘ဂိမှာနေယေဝ အာပဇ္ဇတီ’’တိ ဂိမှာပတ္တိယာ ဒဿိတတ္တာ, ‘‘ဣတရဥတုဒွယေ’’တိ ပဋိသိဒ္ဓတ္တာ စ။ ဧတ္ထ စ ဂါထာယ ပရိယေသနာပတ္တိယာယေဝ ဒဿနံ နိဒဿနမတ္တန္တိ ကတွာ နိဝါသနာပတ္တိယာ စ ဂိမှေယေဝ သမ္ဘဝေါတိ သာပိ ဒဿိတာ။

၄၉၈။ ဣဓ ပန ဣမသ္မိံ သာသနေ ယော ဘိက္ခု ဝဿိကသာဋိကစီဝရေ ဝိဇ္ဇမာနေ နဂ္ဂေါ ကာယံ ဩဝဿာပေတိ, သော ဟဝေ ဧကံသေန ဝဿေ ဝဿာနဥတုမှိ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၄၉၉။ ‘‘အတ္ထာပတ္တိ သံဃော အာပဇ္ဇတိ, န ဂဏော န ပုဂ္ဂလော, အတ္ထာပတ္တိ ဂဏော အာပဇ္ဇတိ, န သံဃော န ပုဂ္ဂလော, အတ္ထာပတ္တိ ပုဂ္ဂလော အာပဇ္ဇတိ, န သံဃော န ဂဏော’’တိ (ပရိ။ ၃၂၃) ဝုတ္တတ္တိကံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘အာပဇ္ဇတိ ဟိ သံဃောဝါ’’တိအာဒိ။

၅၀၀။ ကထမာပဇ္ဇတီတိ အာဟ ‘‘အဓိဋ္ဌာန’’န္တိအာဒိ။ အဓိဋ္ဌာနန္တိ အဓိဋ္ဌာနုပေါသထံ ကရောန္တော ပါရိသုဒ္ဓိဥပေါသထံ ဝါတိ သမ္ဗန္ဓော။ ဣဓ အတ္တနော ယထာပတ္တမုပေါသထံ အကတွာ အပတ္တဥပေါသထကရဏံ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိဒဿနဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ, အတ္တကရဏဒေါသဿ ဝိသုံ ဝိသုံ ဝက္ခမာနတ္တာ စ န ဂဏော န စ ပုဂ္ဂလောတိ ဧတ္ထ အဓိဋ္ဌာနံ ကရောန္တော ပုဂ္ဂလော စ ပါရိသုဒ္ဓိံ ကရောန္တော ဂဏော စ နာပဇ္ဇတီတိ ယထာလာဘယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ။ ယထာက္ကမံ ယောဇနံ ကရောမီတိ ဝိပရိယာယဝိကပ္ပေါ န ကာတဗ္ဗော။ ဧဝမုပရိပိ ဝိပရိယာယဝိပက္ခံ ကတွာ ယထာလာဘယောဇနာဝ ကာတဗ္ဗာ။

၅၀၁။ ‘‘ဥပေါသထ’’န္တိ ဣဒံ ‘‘သုတ္တုဒ္ဒေသမဓိဋ္ဌာန’’န္တိ ပဒေဟိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ။

၅၀၂။ သုတ္တုဒ္ဒေသံ ကရောန္တော ဝါတိ ဧတ္ထ ဝါ-သဒ္ဒေန ပါရိသုဒ္ဓိံ ဂဏှာတိ။ သုတ္တုဒ္ဒေသံ, ပါရိသုဒ္ဓိံ ဝါ ဥပေါသထံ ကရောန္တော ပုဂ္ဂလော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, သုတ္တုဒ္ဒေသံ ကရောန္တော သံဃော စ နာပဇ္ဇတိ, ပါရိသုဒ္ဓိံ ကရောန္တော ဂဏော စ န အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၅၀၃။ ကထံ ပန ဂိလာနောဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, န အဂိလာနော, ကထံ အဂိလာနောဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, နော ဂိလာနော, ကထံ ဂိလာနော စ အဂိလာနော စ ဥဘောပိ အာပဇ္ဇန္တီတိ ယောဇနာ။

၅၀၄။ ယော ပန အကလ္လကော ဂိလာနော အညေန ပန ဘေသဇ္ဇေန အတ္ထေ သတိ တဒညံ တတော အညံ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ, သော အာပဇ္ဇတိ ပါစိတ္တိယာပတ္တိန္တိ ယောဇနာ။

၅၀၅။ ဘေသဇ္ဇေန အတ္ထေ အဝိဇ္ဇမာနေပိ သစေ ဘေသဇ္ဇံ ဝိညာပေတိ, အဂိလာနောဝ ဝိညတ္တိပစ္စယာ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ။ သေသံ ပန အာပတ္တိံ ဂိလာနအဂိလာနာ ဥဘောပိ အာပဇ္ဇန္တိ။

၅၀၆။ အတ္ထာပတ္တိ အန္တောဝ အာပဇ္ဇတိ, န ဗဟိဒ္ဓါ, တထာ အတ္ထာပတ္တိ ဗဟိ ဧဝ အာပဇ္ဇတိ, န အန္တော, အတ္ထာပတ္တိ အန္တော, ဗဟိဒ္ဓါတိ ဥဘယတ္ထပိ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၅၀၇။ ကေဝလံ အန္တောယေဝ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၅၀၈။ မဉ္စာဒိန္တိ သံဃိကမဉ္စာဒိံ။

၅၀၉။ ‘‘အန္တောသီမာယ ဧဝ အာပတ္တိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ကထံ အန္တောသီမာယ ဧဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, နေဝ ဗဟိသီမာယ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ကထံ ဗဟိသီမာယ ဧဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, နော အန္တောသီမာယ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ကထံ အန္တောသီမာယ စ ဗဟိသီမာယ စာတိ ဥဘယတ္ထပိ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၅၁၀။ သဆတ္တုပါဟနော ဘိက္ခူတိ ဆတ္တုပါဟနသဟိတော အာဂန္တုကော ဘိက္ခု။ ပဝိသန္တော တပေါဓနောတိ အာဂန္တုကဝတ္တံ အဒဿေတွာ သံဃာရာမံ ပဝိသန္တော။

၅၁၁။ ‘‘ဥပစာရဿ အတိက္ကမေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၅၁၂။ သေသံ သဗ္ဗံ အာပတ္တိံ အန္တောသီမာယ စ ဗဟိသီမာယ စ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ စ ကိဉ္စာပိ ဝဿစ္ဆေဒါပတ္တိံ ဗဟိသီမာဂတော အာပဇ္ဇတိ, ဘိက္ခုနီအာရာမပဝေသနာပတ္တိံ အန္တောသီမာယ အာပဇ္ဇတိ, တဒုဘယံ ပန အာဂန္တုကဂမိကဝတ္တဘေဒါပတ္တီဟိ ဧကပရိစ္ဆေဒန္တိ ဥပလက္ခဏတော ဧတေနေဝ ဝိညာယတီတိ ဝိသုံ န ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ ဤဒိသေသု ဌာနေသု ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော။

တိကကထာဝဏ္ဏနာ။

၅၁၅။ ဝစီဒွါရိကမာပတ္တိန္တိ မုသာဝါဒပေသုညဟရဏာဒိဝသေန ဝစီဒွါရေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာပတ္တိံ။ ပရဝါစာယ သုဇ္ဈတီတိ သံဃမဇ္ဈေ ဧကဝါစိကာယ တိဏဝတ္ထာရကကမ္မဝါစာယ သုဇ္ဈတိ။

၅၁၆။ ဝဇ္ဇမေဝ ဝဇ္ဇတာ, တံ, ပါစိတ္တိယန္တိ အတ္ထော။

၅၁၈-၉။ တံ ဒေသေတွာ ဝိသုဇ္ဈန္တောတိ တံ ဒေသေတွာ ဝိသုဒ္ဓေါ ဟောန္တော။ ယာဝတတိယကံ ပနာတိ ယာဝတတိယေန သမနုဘာသနကမ္မေန အာပန္နံ သံဃာဒိသေသာပတ္တိံ ပန။ ပရိဝါသာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန မာနတ္တမူလာယပဋိကဿနအဗ္ဘာနာနိ ဂဟိတာနိ။

၅၂၂။ ကာယဒွါရိကမာပတ္တိန္တိ ကာယဒွါရေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ ပဟာရဒါနာဒိအာပတ္တိံ။

၅၂၃။ ကာယေနေဝ ဝိသုဇ္ဈတီတိ တိဏဝတ္ထာရကံ ဂန္တွာ ကာယသာမဂ္ဂိံ ဒေန္တော ဝိသုဇ္ဈတိ။

၅၂၆။ ယော သုတ္တော အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, သော ကထံ ပဋိဗုဒ္ဓေါ ဝိသုဇ္ဈတိ။ ယော ပဋိဗုဒ္ဓေါဝ အာပန္နော, သော ကထံ သုတ္တော သုဇ္ဈတီတိ ယောဇနာ။

၅၂၈။ သဂါရသေယျကာဒိန္တိ မာတုဂါမေန သဟသေယျာဒိအာပတ္တိံ။

၅၂၉။ ဇဂ္ဂန္တောတိ ဇာဂရန္တော နိဒ္ဒံ ဝိနောဒေန္တော။

၅၃၁။ ပဋိဗုဒ္ဓေါတိ အနိဒ္ဒါယန္တော။

၅၃၂။ အစိတ္တောတိ ‘‘သိက္ခာပဒံ ဝီတိက္ကမိဿာမီ’’တိ စိတ္တာ ဘာဝေန အစိတ္တော။

၅၃၅။ သစိတ္တကာပတ္တိန္တိ ဝိကာလဘောဇနာဒိအာပတ္တိံ။ တိဏဝတ္ထာရေ သယန္တော နိဒ္ဒါယန္တော တိဏဝတ္ထာရကကမ္မေ ကရိယမာနေ ‘‘ဣမိနာဟံ ကမ္မေန အာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာမီ’’တိ စိတ္တရဟိတော ဝုဋ္ဌဟန္တော အစိတ္တကော ဝိသုဇ္ဈတိ။

၅၃၆။ ပစ္ဆိမံ တု ပဒဒွယန္တိ –

‘‘အာပဇ္ဇိတွာ အစိတ္တောဝ, အစိတ္တောဝ ဝိသုဇ္ဈတိ၊

အာပဇ္ဇိတွာ သစိတ္တောဝ, သစိတ္တောဝ ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ။ –

ပဒဒွယံ။ အမိဿေတွာတိ အစိတ္တသစိတ္တပဒေဟိ ဧဝမေဝ မိဿံ အကတွာ။ ဧတ္ထာတိ ပုရိမပဒဒွယေ။ ဝုတ္တာနုသာရေနာတိ ဝုတ္တနယာနုသာရေန။

၅၃၉။ ကမ္မတောတိ သမနုဘာသနကမ္မတော။

၅၄၀။ အာပဇ္ဇိတွာ အကမ္မတောတိ သမနုဘာသနကမ္မံ ဝိနာဝ အာပဇ္ဇိတွာ။

၅၄၁။ သမနုဘာသနေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗံ သံဃာဒိသေသာပတ္တိံ သမနုဘာသနမာဟ ကာရဏူပစာရေန။

၅၄၂။ အဝသေသန္တိ မုသာဝါဒပါစိတ္တိယာဒိကံ။

၅၄၃။ ဝိသုဇ္ဈတိ အသမ္မုခါတိ သံဃဿ အသမ္မုခါ ဝိသုဇ္ဈတိ။ ဣဒဉ္စ သမ္မုခါဝိနယေန စေဝ ပဋိညာတကရဏေန စ သမေန္တံ အာပတ္တာဓိကရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာယ သဗ္ဘာဝေပိ သံဃဿ အသမ္မုခတာယ အာပဇ္ဇတိ ဝါ ဝိသုဇ္ဈတိ ဝါတိ ‘‘အသမ္မုခါ’’တိ ဝုတ္တံ။

၅၅၁။ ‘‘အစိတ္တကစတုက္ကံ အဇာနန္တစတုက္က’’န္တိ ကုသလတ္တိကဖဿပဉ္စကာဒိဝေါဟာရော ဝိယ အာဒိပဒဝသေန ဝုတ္တော။

၅၅၂-၃။ အတ္ထာပတ္တိ အာဂန္တုကော အာပဇ္ဇတိ, န စေတရော အာဝါသိကော အာပဇ္ဇတိ, အတ္ထာပတ္တိ အာဝါသိကောဝ အာပဇ္ဇတိ, န စေတရော အာဂန္တုကော အာပဇ္ဇတိ, အတ္ထာပတ္တိ အာဂန္တုကော စ အာဝါသိကော စ တေ ဥဘောပိ အာပဇ္ဇန္တိ, ဥဘော သေသံ န အာပဇ္ဇန္တိ အတ္ထီတိ ယောဇနာ။

၅၅၅။ ဣတရောတိ အာဝါသိကော။ အာဝါသဝတ္တန္တိ အာဝါသိကေန အာဂန္တုကဿ ကာတဗ္ဗဝတ္တံ။ အာဝါသီတိ အာဝါသိကော။

၅၅၆။ န စေဝါဂန္တုကောတိ တံ အာဝါသိကဝတ္တံ အကရောန္တော အာဂန္တုကော န စေဝ အာပဇ္ဇတိ။ သေသံ ကာယဝစီဒွါရိကံ အာပတ္တိံ။ ဥဘောပိ အာဂန္တုကအာဝါသိကာ။ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ အသာဓာရဏံ အာပတ္တိံ န အာပဇ္ဇန္တိ။

၅၅၇။ ဝတ္ထုနာနတ္တတာတိ ဝီတိက္ကမနာနတ္တတာ။ အာပတ္တိနာနတ္တတာတိ ပါရာဇိကာဒီနံ သတ္တန္နံ အာပတ္တိက္ခန္ဓာနံ အညမညနာနတ္တတာ။

၅၆၃။ ‘‘ပါရာဇိကာနံ…ပေ… နာနဘာဝေါ’’တိ ဣဒံ နိဒဿနမတ္တံ သံဃာဒိသေသာနံ အနိယတာဒီဟိ ဝတ္ထုနာနတာယ စေဝ အာပတ္တိနာနတာယ စ လဗ္ဘမာနတ္တာ။

၅၆၅။ အယမေဝ ဝိနိစ္ဆယောတိ န ကေဝလံ ပါရာဇိကာပတ္တီသုယေဝ သာဓာရဏာပတ္တိယော ဧကတော စ ဝိသုဉ္စ အာပဇ္ဇန္တာနံ ယထာဝုတ္တဝိနိစ္ဆယော, အထ ခေါ အဝသေသသာဓာရဏာပတ္တိယောပိ ဝုတ္တနယေန အာပဇ္ဇတိ, အယမေဝ ဝိနိစ္ဆယော ယောဇေတဗ္ဗော။

၅၇၇။ အာဒိယန္တော ဂဏှန္တော။ ပယောဇေန္တောတိ ဂဏှာပေန္တော။

၅၇၉။ ဦနကံ ပါဒံ…ပေ… လဟုံ ဖုသေတိ ထုလ္လစ္စယံ, ဒုက္ကဋဉ္စ သန္ဓာယာဟ။

၅၈၀။ ဧတေနေဝ ဥပါယေန, သေသကမ္ပိ ပဒတ္တယန္တိ ယော အယံ ပဌမဝိနိစ္ဆယေ ဝုတ္တနယော, ဧတေနေဝ နယေန ဦနပါဒံ အာဒိယန္တော လဟုကာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ပါဒံ ဝါ အတိရေကပါဒံ ဝါ ဂဟဏတ္ထံ အာဏာပေန္တော ဂရုံ ပါရာဇိကာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ, ပါဒံ ဝါ အတိရေကပါဒံ ဝါ ဂဏှန္တော စ ဂဟဏတ္ထာယ အာဏာပေန္တော စ ဂရုကေ ပါရာဇိကာပတ္တိယံယေဝ တိဋ္ဌတိ, ဦနပါဒံ ဂဏှန္တော စ ဂဟဏတ္ထာယ အာဏာပေန္တော စ လဟုကေ ထုလ္လစ္စယေ, ဒုက္ကဋေ ဝါ တိဋ္ဌတီတိ ဧဝံ သေသကမ္ပိ ဣမံ ပဒတ္တယံ။ အတ္ထသမ္ဘဝတောယေဝါတိ ယထာဝုတ္တဿ အတ္ထဿ သမ္ဘဝဝသေနေဝ။

၅၈၁-၂။ ကထံ ကာလေယေဝ အာပတ္တိ သိယာ, နော ဝိကာလေ, ဝိကာလေယေဝ အာပတ္တိ သိယာ, န စ ကာလေ, အတ္ထာပတ္တိ ကာလေ စ ပကာသိတာ ဝိကာလေ စ, အတ္ထာပတ္တိ နေဝ ကာလေ စ ပကာသိတာ နေဝ ဝိကာလေ စာတိ ယောဇနာ။

၅၈၆-၇။ ကာလေ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကိံ ကာလေ ကပ္ပတိ ဝိကာလေ တု နော ကပ္ပတိ, ဝိကာလေ ဂဟိတံ ကိံ ဝိကာလေ ကပ္ပတိ, နော ကာလေ ကပ္ပတိ, ကာလေ စ ဝိကာလေ စ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကိံ နာမ ကာလေ စ ဝိကာလေ စ ကပ္ပတိ, ကာလေ စ ဝိကာလေ စ ပဋိဂ္ဂဟိတံ ကိံ နာမ ကာလေ စ ဝိကာလေ စ န ကပ္ပတိ, ဝဒ ဘဒြမုခါတိ ယောဇနာ။

၅၈၉။ ဝိကာလေယေဝ ကပ္ပတိ, အပရဇ္ဇု ကာလေပိ န ကပ္ပတီတိ ယောဇနာ။

၅၉၂။ ကုလဒူသနကမ္မာဒိန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အဘူတာရောစနရူပိယသံဝေါဟာရဝိညတ္တိကုဟနာဒီနံ သင်္ဂဟော။

၅၉၃-၄။ ကတမာ အာပတ္တိ ပစ္စန္တိမေသု ဒေသေသု အာပဇ္ဇတိ, န မဇ္ဈိမေ, ကတမာ အာပတ္တိ မဇ္ဈိမေ ပန ဒေသသ္မိံ အာပဇ္ဇတိ, န စ ပစ္စန္တိမေသု, ကတမာ အာပတ္တိ ပစ္စန္တိမေသု စေဝ ဒေသေသု အာပဇ္ဇတိ မဇ္ဈိမေ စ, ကတမာ အာပတ္တိ ပစ္စန္တိမေသု စေဝ ဒေသေသု န အာပဇ္ဇတိ န မဇ္ဈိမေ စာတိ ယောဇနာ။

၅၉၆။ ‘‘သော ဂုဏင်္ဂုဏုပါဟန’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ သော ဘိက္ခူတိ အတ္ထော။

၅၉၉။ ဧဝံ ‘‘အာပဇ္ဇတိ, နာပဇ္ဇတီ’’တိ ပဒဝသေန ပစ္စန္တိမစတုက္ကံ ဒဿေတွာ ‘‘နေဝ ကပ္ပတိ, န ကပ္ပတီ’’တိ ပဒဝသေန ဒဿေတုမာဟ ‘‘ပစ္စန္တိမေသူ’’တိအာဒိ။

၆၀၁။ ဝုတ္တန္တိ ‘‘ဂဏေန ပဉ္စဝဂ္ဂေနာ’’တိအာဒိဂါထာယ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တံ။

၆၀၃။ ဧဝံ ဝတ္တုန္တိ ‘‘န ကပ္ပတီ’’တိ ဝတ္တုံ။ ပဉ္စလောဏာဒိကန္တိ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, လောဏာနီ’’တိအာဒိ။

၆၀၈။ အနုညာတဋ္ဌာနဿ အန္တော နော အာပဇ္ဇတိ, တံ အတိက္ကမန္တော ဗဟိယေဝ စ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

၆၁၂။ သေက္ခပညတ္တီတိ သေခိယပညတ္တိ။

၆၁၃။ အဂဏာတိ အဒုတိယာ။ ဧတ္ထ ဟိ ဧကာပိ ဂဏော နာမ။

၆၁၄။ ဥဘယတ္ထပိ အသာဓာရဏမာပတ္တိန္တိ ဘိက္ခုနီနံ နိယတာပညတ္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၆၁၆။ ဂိလာနော စ နာပဇ္ဇတိ, အဂိလာနော စ နာပဇ္ဇတီတိ ဧဝံ ဥဘောပိ နာပဇ္ဇန္တီတိ ယောဇနာ။ တိကာဒီသု ဒဿိတာနံ ပဒါနံ စတုက္ကာဒိဒဿနဝသေန ပုနပ္ပုနံ ဂဟဏံ။

၆၁၈။ ‘‘အာပဇ္ဇတိ အဂိလာနောဝါ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

စတုက္ကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၂၀။ ‘‘ဂရုထုလ္လစ္စယ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘ဂရု’’န္တိ နိဂ္ဂဟီတာဂမော။

၆၂၁။ ပဉ္စ ကထိနာနိသံသာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာယေဝ။

၆၂၆။ အဂ္ဂိသတ္ထနခက္ကန္တန္တိ အဂ္ဂိသတ္ထနခေဟိ အက္ကန္တံ ဖုဋ္ဌံ, ပဟဋန္တိ အတ္ထော။ အဗီဇန္တိ နောဗီဇံ။ ဥဗ္ဗဋ္ဋဗီဇကန္တိ နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇကံ။

၆၂၈။ ပဝါရဏာပီတိ ပဋိက္ခေပပဝါရဏာပိ။ ဩဒနာဒီဟီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သတ္တုကုမ္မာသမစ္ဆမံသာနံ ဂဟဏံ။ ကာယာဒိဂဟဏေနာတိ ကာယေန ဝါ ကာယပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ဂဟဏေန။ ‘‘ဒါတုကာမာဘိဟာရော စ, ဟတ္ထပါသေရဏက္ခမ’’န္တိ ဣမေဟိ စတူဟိ အင်္ဂေဟိ သဒ္ဓိံ တေသံ ဒွိန္နမေကံ ဂဟေတွာ ပဋိဂ္ဂဟဏာ ပဉ္စေဝ ဟောန္တိ။

၆၂၉-၃၀။ ဝိနယညုကသ္မိန္တိ ဝိနယဓရေ ပုဂ္ဂလေ။ သကဉ္စ သီလန္တိ အတ္တနော ပါတိမောက္ခသံဝရသီလဉ္စ။ သုရက္ခိတံ ဟောတီတိ အာပတ္တာနာပတ္တိကပ္ပိယာကပ္ပိယာနံ ဝိဇာနန္တတာယ အသေဝိတဗ္ဗံ ပဟာယ သေဝိတဗ္ဗံယေဝ သေဝနဝသေန သုဋ္ဌု ရက္ခိတံ ဟောတိ။ ကုက္ကုစ္စမညဿ နိရာကရောတီတိ အညဿ သဗြဟ္မစာရိနော ကပ္ပိယာကပ္ပိယဝိသယေ ဥပ္ပန္နံ ကုက္ကုစ္စံ နိဝါရေတိ။ ဝိသာရဒေါ ဘာသတိ သံဃမဇ္ဈေတိ ကပ္ပိယာကပ္ပိယာနံ ဝိနိစ္ဆယကထာယ ဥပ္ပန္နာယ နိရာသင်္ကော နိဗ္ဘယော ဝေါဟရတိ။ ဝေရိဘိက္ခူတိ အတ္တပစ္စတ္ထိကေ ပုဂ္ဂလေ။ ဓမ္မဿ စေဝ ဌိတိယာ ပဝတ္တောတိ ‘‘ဝိနယော နာမ သာသနဿ အာယု, ဝိနယေ ဌိတေ သာသနံ ဌိတံ ဟောတီ’’တိ (ပါရာ။ အဋ္ဌ။ ၁။ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကထာ၊ ဒီ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၁။ပဌမမဟာသင်္ဂီတိကထာ၊ ခု။ ပါ။ အဋ္ဌ။ ၅။မင်္ဂလသုတ္တဝဏ္ဏနာ၊ ထေရဂါ။ အဋ္ဌ။ ၁။၂၅၁) ဝစနတော သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိယာ ပဋိပန္နော ဟောတိ။ တသ္မာ ကာရဏာ။ တတ္ထ ဝိနယညုဘာဝေ။ ဓီရော ပညဝါ ဘိက္ခု။

ပဉ္စကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၃၁-၂။ ဆဠဘိညေနာတိ ဆ အဘိညာ ဧတဿာတိ ဆဠဘိညော, တေန။ အတိက္ကန္တပမာဏံ မဉ္စပီဌံ, အတိက္ကန္တပမာဏံ နိသီဒနဉ္စ တထာ အတိက္ကန္တပမာဏံ ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိဝဿသာဋိကစီဝရဉ္စ သုဂတဿ စီဝရေ ပမာဏိကစီဝရန္တိ ဆ။

၆၃၃-၄။ အညာဏဉ္စ ကုက္ကုစ္စဉ္စ အညာဏကုက္ကုစ္စာ, တေဟိ, အညာဏတာယ စေဝ ကုက္ကုစ္စပကတတာယ စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။ ဝိပရီတာယ သညာယ ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညာယ, အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညာယ။

တတ္ထ ကထံ အလဇ္ဇိတာယ အာပဇ္ဇတိ? အကပ္ပိယဘာဝံ ဇာနန္တောယေဝ မဒ္ဒိတွာ ဝီတိက္ကမံ ကရောတိ (ကင်္ခါ။ အဋ္ဌ။ နိဒါနဝဏ္ဏနာ)။ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘သဉ္စိစ္စ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ၊

အာပတ္တိံ ပရိဂူဟတိ၊

အဂတိဂမနဉ္စ ဂစ္ဆတိ၊

ဧဒိသော ဝုစ္စတိ အလဇ္ဇီ ပုဂ္ဂလော’’တိ။ (ပရိ။ ၃၅၉)၊

ကထံ အညာဏတာယ အာပဇ္ဇတိ? အညာဏပုဂ္ဂလော မန္ဒော မောမူဟော ကတ္တဗ္ဗာကတ္တဗ္ဗံ အဇာနန္တော အကတ္တဗ္ဗံ ကရောတိ, ကတ္တဗ္ဗံ ဝိရာဓေတိ။ ဧဝံ အညာဏတာယ အာပဇ္ဇတိ။

ကထံ ကုက္ကုစ္စပကတတာယ အာပဇ္ဇတိ? ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ နိဿာယ ကုက္ကုစ္စေ ဥပ္ပန္နေ ဝိနယဓရံ ပုစ္ဆိတွာ ကပ္ပိယံ စေ, ကတ္တဗ္ဗံ သိယာ, အကပ္ပိယံ စေ, န ကတ္တဗ္ဗံ, အယံ ပန ‘‘ဝဋ္ဋတီ’’တိ မဒ္ဒိတွာ ဝီတိက္ကမတိယေဝ။ ဧဝံ ကုက္ကုစ္စပကတတာယ အာပဇ္ဇတိ။

ကထံ ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညာယ အာပဇ္ဇတိ? သူကရမံသံ ‘‘အစ္ဆမံသ’’န္တိ ခါဒတိ, ကာလေ ဝိကာလသညာယ ဘုဉ္ဇတိ။ ဧဝံ ကပ္ပိယေ အကပ္ပိယသညာယ အာပဇ္ဇတိ။

ကထံ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညာယ အာပဇ္ဇတိ? အစ္ဆမံသံ ‘‘သူကရမံသ’’န္တိ ခါဒတိ, ဝိကာလေ ကာလသညာယ ဘုဉ္ဇတိ။ ဧဝံ အကပ္ပိယေ ကပ္ပိယသညာယ အာပဇ္ဇတိ။

ကထံ သတိသမ္မောသာယ အာပဇ္ဇတိ? သဟသေယျစီဝရဝိပ္ပဝါသာဒီနိ သတိသမ္မောသာယ အာပဇ္ဇတိ။

၆၃၅-၈။ ‘‘ဘိက္ခုနာ ဥပဋ္ဌပေတဗ္ဗော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဓမ္မစက္ခုနာတိ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလသင်္ခါတော ပဋိပတ္တိဓမ္မောဝ စက္ခု ဧတဿာတိ ဓမ္မစက္ခု, တေန ဆဟိ အင်္ဂေဟိ ယုတ္တေန ဓမ္မစက္ခုနာ ပန ဘိက္ခုနာ ဥပသမ္ပာဒနာ ကာတဗ္ဗာ, နိဿယော စေဝ ဒါတဗ္ဗော, သာမဏေရော ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ အာပတ္တိံ ဇာနာတိ, အနာပတ္တိံ ဇာနာတိ, ဂရုံ အာပတ္တိံ ဇာနာတိ, လဟုံ အာပတ္တိံ ဇာနာတီတိ ယောဇနာ။ အဿ ဘိက္ခုနော ဥဘယာနိ ပါတိမောက္ခာနိ ဝိတ္ထာရာ သွာဂတာနိ ဘဝန္တိ, အတ္ထတော သုဝိဘတ္တာနိ ဘဝန္တိ, သုတ္တသော အနုဗျဉ္ဇနသော သုဝိနိစ္ဆိတာနိ ဘဝန္တိ, ဒသဝဿော ဝါ ဟောတိ, အတိရေကဒသဝဿော ဝါတိ ယောဇနာ။

ဆက္ကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၃၉။ သတ္တ သာမီစိယော ဝုတ္တာတိ ‘‘သော စ ဘိက္ခု အနဗ္ဘိတော, တေ စ ဘိက္ခူ ဂါရယှာ, အယံ တတ္ထ သာမီစိ, ယုဉ္ဇန္တာယသ္မန္တော သကံ, မာ ဝေါ သကံ ဝိနဿာတိ အယံ တတ္ထ သာမီစိ, အယံ တေ ဘိက္ခု ပတ္တော ယာဝ ဘေဒနာယ ဓာရေတဗ္ဗောတိ, အယံ တတ္ထ သာမီစိ, တတော နီဟရိတွာ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံဝိဘဇိတဗ္ဗံ, အယံ တတ္ထ သာမီစိ, အညာတဗ္ဗံ ပရိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ပရိပဉှိတဗ္ဗံ, အယံ တတ္ထ သာမီစိ, ယဿ ဘဝိဿတိ, သော ဟရိဿတီတိ, အယံ တတ္ထ သာမီစီ’’တိ ဆ သာမီစိယော ဘိက္ခုပါတိမောက္ခေဝုတ္တာ, ‘‘သာ စ ဘိက္ခုနီ အနဗ္ဘိတာ, တာ စ ဘိက္ခုနိယော ဂါရယှာ, အယံ တတ္ထ သာမီစီ’’တိ ဘိက္ခုနိပါတိမောက္ခေ ဝုတ္တာယ သဒ္ဓိံ သတ္တ သာမီစိယော ဝုတ္တာ။ သတ္တေဝ သမထာပိ စာတိ သမ္မုခါဝိနယာဒိသမထာပိ သတ္တေဝ ဝုတ္တာ။ ပညတ္တာပတ္တိယော သတ္တာတိ ပါရာဇိကာဒယော ပညတ္တာပတ္တိယော သတ္တ ဝုတ္တာ။ သတ္တဗောဇ္ဈင်္ဂဒဿိနာတိ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂါဒယော သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယာထာဝတော ပဿန္တေန ဘဂဝတာ။

သတ္တကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၄၀-၁။ ဣဓ ကုလဒူသကော ဘိက္ခု အာဇီဝဿေဝ ကာရဏာ ပုပ္ဖေန, ဖလေန, စုဏ္ဏေန, မတ္တိကာယ, ဒန္တကဋ္ဌေဟိ, ဝေဠုယာ, ဝေဇ္ဇိကာယ, ဇင်္ဃပေသနိကေနာတိ ဣမေဟိ အဋ္ဌဟိ အာကာရေဟိ ကုလာနိ ဒူသေတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ပုပ္ဖေနာ’’တိအာဒိနာ ပုပ္ဖါဒိနာ ဒါနမေဝ ဥပလက္ခဏတော ဒဿေတိ။ ပုပ္ဖေနာတိ ပုပ္ဖဒါနေနာတိ အတ္ထော ဂဟေတဗ္ဗော။ ပုပ္ဖဒါနာဒယော ကုလဒူသနေ ဝုတ္တာ။

၆၄၂-၅။ ‘‘အဋ္ဌဓာနတိရိတ္တာပိ, အတိရိတ္တာပိ အဋ္ဌဓာ’’တိဒွီသု အဋ္ဌကေသု အဋ္ဌ အနတိရိတ္တေ တာဝ ဒဿေတုမာဟ ‘‘အကပ္ပိယကတဉ္စေဝါ’’တိအာဒိ။ ဂိလာနာနတိရိတ္တကန္တိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ ဣမေ အဋ္ဌေဝ အနတိရိတ္တကာ ဉေယျာတိ ယောဇနာ။ အကပ္ပိယကတာဒယော ပဝါရဏသိက္ခာပဒကထာဝဏ္ဏနာယ ဝုတ္တာ။

၆၄၆။ ဉာတဉတ္တိသူတိ ဉာတဒုက္ကဋံ, ဉတ္တိဒုက္ကဋဉ္စ။ ပဋိသာဝနေတိ ပဋိဿဝေ။ အဋ္ဌဒုက္ကဋာနံ ဝိနိစ္ဆယော ဒုတိယပါရာဇိကကထာဝဏ္ဏနာယ ဝုတ္တော။

၆၄၈-၉။ ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါတိ ယသကုလပုတ္တာဒီနံ ‘‘ဧဟိ ဘိက္ခူ’’တိ ဝစနေန ဘဂဝတာ ဒိန္နဥပသမ္ပဒါ။ သရဏဂမနေန စာတိ ပဌမဗောဓိယံ တီဟိ သရဏဂမနေဟိ အနုညာတဥပသမ္ပဒါ။ ပဉှာဗျာကရဏောဝါဒါတိ သောပါကဿ ပဉှာဗျာကရဏောပသမ္ပဒါ, မဟာကဿပတ္ထေရဿ ဒိန္နဩဝါဒပဋိဂ္ဂဟဏောပသမ္ပဒါ စ။ ဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟောတိ မဟာပဇာပတိယာ ဂေါတမိယာ အနုညာတဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏောပသမ္ပဒါ။

ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေနာတိ ဣဒါနိ ဘိက္ခုဥပသမ္ပဒါ။ အဋ္ဌဝါစိကာတိ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကေ ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေန, ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဉတ္တိစတုတ္ထေန ကမ္မေနာတိ အဋ္ဌဟိ ကမ္မဝါစာဟိ ဘိက္ခုနီနံ ဥပသမ္ပဒါ အဋ္ဌဝါစိကာ နာမ။ ဒူတေန ဘိက္ခုနီနန္တိ အဍ္ဎကာသိယာ ဂဏိကာယ အနုညာတာ ဘိက္ခုနီနံ ဒူတေန ဥပသမ္ပဒါ။

၆၅၀။ သုဒ္ဓဒိဋ္ဌိနာတိ သုဋ္ဌု သဝါသနကိလေသာနံ ပဟာနေန ပရိသုဒ္ဓါ သမန္တစက္ခုသင်္ခါတာ ဒိဋ္ဌိ ဧတဿာတိ သုဒ္ဓဒိဋ္ဌိ, တေန သမန္တစက္ခုနာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန။

၆၅၁။ ပါပိစ္ဆာ နာမ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနိစ္ဆာ။

၆၅၂-၃။ န စ မဇ္ဇပေါ သိယာတိ မဇ္ဇပေါ န သိယာ မဇ္ဇံ ပိဝန္တော န ဘဝေယျ, မဇ္ဇံ န ပိဝေယျာတိ အတ္ထော။ အဗြဟ္မစရိယာတိ (အ။ နိ။ အဋ္ဌ။ ၂။၃။၇၁) အသေဋ္ဌစရိယတော မေထုနာ ဝိရမေယျ။ ရတ္တိံ န ဘုဉ္ဇေယျ ဝိကာလဘောဇနန္တိ ဥပေါသထံ ဥပဝုတ္ထော ရတ္တိဘောဇနဉ္စ ဒိဝါဝိကာလဘောဇနဉ္စ န ဘုဉ္ဇေယျ။ န စ ဂန္ဓမာစရေတိ ဂန္ဓဉ္စ န ဝိလိမ္ပေယျ။ မဉ္စေ ဆမာယံ ဝ သယေထ သန္ထတေတိ ကပ္ပိယမဉ္စေ ဝါ သုဓာဒိပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ ဝါ တိဏပဏ္ဏပလာလာဒီနိ သန္ထရိတွာ ကတေ သန္ထတေ ဝါ သယေထာတိ အတ္ထော။ ဧတဉှိ အဋ္ဌင်္ဂိကမာဟုပေါသထန္တိ ဧတံ ပါဏာတိပါတာဒီနိ အသမာစရန္တေန ဥပဝုတ္ထံ ဥပေါသထံ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိက’’န္တိ ဝဒန္တိ။ ဒုက္ခန္တဂုနာတိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ အန္တံ အမတမဟာနိဗ္ဗာနံ ဂတေန ပတ္တေန ဗုဒ္ဓေန ပကာသိတန္တိ ယောဇနာ။

၆၅၄။ ဘိက္ခုနောဝါဒကဘိက္ခုနော အဋ္ဌင်္ဂါနိ ဘိက္ခုနောဝါဒကထာဝဏ္ဏနာယ ဒဿိတာနေဝ။

အဋ္ဌကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၅၅။ ဘောဇနာနိ ပဏီတာနိ နဝ ဝုတ္တာနီတိ ပဏီတာနိ ဟိ ဘောဇနသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တာနိ။ ဒသသု အကပ္ပိယမံသေသု မနုဿမံသဝဇ္ဇိတာနိ နဝ မံသာနိ ခါဒန္တဿ ဒုက္ကဋံ နိဒ္ဒိဋ္ဌန္တိ ယောဇနာ။

၆၅၆။ ပါတိမောက္ခ…ပေ… ပရိဒီပိတာတိ ဘိက္ခူနံ ပဉ္စုဒ္ဒေသာ, ဘိက္ခုနီနံ အနိယတုဒ္ဒေသေဟိ ဝိနာ စတ္တာရောတိ ဥဒ္ဒေသာ နဝ ဒီပိတာ။ ဥပေါသထာ နဝေဝါတိ ဒိဝသဝသေန တယော, ကာရကဝသေန တယော, ကရဏဝသေန တယောတိ နဝ ဥပေါသထာ။ ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ။ သံဃော နဝဟိ ဘိဇ္ဇတီတိ နဝဟိ ပုဂ္ဂလေဟိ သံဃော ဘိဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။ ယထာဟ –

‘‘ဧကတော, ဥပါလိ, စတ္တာရော ဟောန္တိ, ဧကတော စတ္တာရော, နဝမော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ စေဝ ဟောတိ သံဃဘေဒေါ စ။ နဝန္နံ ဝါ, ဥပါလိ, အတိရေကနဝန္နံ ဝါ သံဃရာဇိ စေဝ ဟောတိ သံဃဘေဒေါ စာ’’တိ (စူဠဝ။ ၃၅၁)။

နဝကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၅၇။ ဒသ အက္ကောသဝတ္ထူနိ ဝက္ခတိ။ ဒသ သိက္ခာပဒါနိ ပါကဋာနေဝ။ မနုဿမံသာဒီနိ ဒသ အကပ္ပိယမံသာနိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာနေဝ။ သုက္ကာနိ ဝေ ဒသာတိ နီလာဒီနိ ဒသ သုက္ကာနိ။

၆၅၉။ ရညော အန္တေပုရပ္ပဝေသနေ ဒသ အာဒီနဝါ ဧဝံ ပါဠိပါဌေန ဝေဒိတဗ္ဗာ –

‘‘ဒသယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။ ကတမေ ဒသ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ မဟေသိယာ သဒ္ဓိံ နိသိန္နော ဟောတိ, တတြ ဘိက္ခု ပဝိသတိ, မဟေသီ ဝါ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ သိတံ ပါတုကရောတိ, ဘိက္ခု ဝါ မဟေသိံ ဒိသွာ သိတံ ပါတုကရောတိ, တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ ‘အဒ္ဓါ ဣမေသံ ကတံ ဝါ ကရိဿန္တိ ဝါ’တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဗဟုကိစ္စော ဗဟုကရဏီယော အညတရံ ဣတ္ထိံ ဂန္တွာ န သရတိ, သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ ‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒုတိယော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော အန္တေပုရေ အညတရံ ရတနံ နဿတိ, တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ ‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, တတိယော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော အန္တေပုရေ အဗ္ဘန္တရာ ဂုယှမန္တာ ဗဟိဒ္ဓါ သမ္ဘေဒံ ဂစ္ဆန္တိ, တတ္ထ ရညော ဧဝံ ဟောတိ ‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, စတုတ္ထော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော အန္တေပုရေ ပိတာ ဝါ ပုတ္တံ ပတ္ထေတိ, ပုတ္တော ဝါ ပိတရံ ပတ္ထေတိ, တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘န ခေါ ဣဓ အညော ကောစိ ပဝိသတိ အညတြ ပဗ္ဗဇိတေန, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ နီစဋ္ဌာနိယံ ဥစ္စေ ဌာနေ ဌပေတိ, ယေသံ တံ အမနာပံ, တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဆဋ္ဌော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ဥစ္စဋ္ဌာနိယံ နီစေ ဌာနေ ဌပေတိ, ယေသံ တံ အမနာပံ, တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ အကာလေ သေနံ ဥယျောဇေတိ, ယေသံ တံ အမနာပံ, တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော, သိယာ

နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရာဇာ ကာလေ သေနံ ဥယျောဇေတွာ အန္တရာမဂ္ဂတော နိဝတ္တာပေတိ, ယေသံ တံ အမနာပံ, တေသံ ဧဝံ ဟောတိ ‘ရာဇာ ခေါ ပဗ္ဗဇိတေန သံသဋ္ဌော, သိယာ နု ခေါ ပဗ္ဗဇိတဿ ကမ္မ’န္တိ။ အယံ, ဘိက္ခဝေ, နဝမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။

‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ရညော အန္တေပုရံ ဟတ္ထိသမ္မဒ္ဒံ အဿသမ္မဒ္ဒံ ရထသမ္မဒ္ဒံ ရဇနီယာနိ ရူပသဒ္ဒဂန္ဓရသဖောဋ္ဌဗ္ဗာနိ, ယာနိ န ပဗ္ဗဇိတဿ သာရုပ္ပါနိ, အယံ, ဘိက္ခဝေ, ဒသမော အာဒီနဝေါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသ အာဒီနဝါ ရာဇန္တေပုရပ္ပဝေသနေ’’တိ (အ။ နိ။ ၁၀။၄၅၊ ပါစိ။ ၄၉၇)။

တတ္ထ စ ပိတာ ဝါ ပုတ္တံ ပတ္ထေတီတိ ပုတ္တံ မာရေတုမိစ္ဆတီတိ အတ္ထော။ ဧသေဝ နယော ပုတ္တော ပိတရံ ပတ္ထေတီတိ။ ဟတ္ထိသမ္မဒ္ဒန္တိ ဟတ္ထီနံ သမ္မဒ္ဒေါ သံသဋ္ဌော ဧတ္ထာတိ ဟတ္ထိသမ္မဒ္ဒံ။ ဧဝံ ‘‘အဿသမ္မဒ္ဒ’’န္တိအာဒီသုပိ။

ဒသာကာရေဟီတိ –

‘‘အာပတ္တိနုက္ခိတ္တမနန္တရာယ-

ပဟုတ္တတာယော တထသညိတာ စ၊

ဆာဒေတုကာမော အထ ဆာဒနာတိ၊

ဆန္နာ ဒသင်္ဂေဟရုဏုဂ္ဂမမှီတိ။ –

ဂဟိတေဟိ ဒသဟိ အင်္ဂေဟိ။

၆၆၀။ ဒသ ကမ္မပထာ ပုညာတိ ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိအာဒယော ဒသ ကုသလကမ္မပထာ။ အပုညာပိ တထာ ဒသာတိ ပါဏာတိပါတာဒယော ဒသ အကုသလကမ္မပထာဝ။ ဒသ ဒါနဝတ္ထူနိ ဝက္ခတိ။ ဒသေဝ ရတနာနိ စာတိ –

‘‘မုတ္တာ မဏီ ဝေဠုရိယာ စ သင်္ခါ၊

သိလာ ပဝါဠံ ရဇတဉ္စ ဟေမံ၊

လောဟီတကဉ္စာပိ မသာရဂလ္လာ၊

ဒဿေတိ ဓီရော ရတနာနိ ဇညာ’’တိ။ –

နိဒ္ဒိဋ္ဌာနိ ဒသ ရတနာနိ။

၆၆၂။ မုနိန္ဒေန အဝန္ဒိယာ ဒသ ပုဂ္ဂလာ ဒီပိတာတိ ယောဇနာ။ ကထံ? ‘‘ဒသယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အဝန္ဒိယာ။ ပုရေ ဥပသမ္ပန္နေန ပစ္ဆာ ဥပသမ္ပန္နော အဝန္ဒိယော, အနုပသမ္ပန္နော အဝန္ဒိယော, နာနာသံဝါသကော ဝုဍ္ဎတရော အဓမ္မဝါဒီ အဝန္ဒိယော, မာတုဂါမော အဝန္ဒိယော, ပဏ္ဍကော အဝန္ဒိယော, ပါရိဝါသိကော အဝန္ဒိယော, မူလာယပဋိကဿနာရဟော အဝန္ဒိယော, မာနတ္တာရဟော အဝန္ဒိယော, မာနတ္တစာရိကော အဝန္ဒိယော, အဗ္ဘာနာရဟော အဝန္ဒိယော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသ အဝန္ဒိယာ’’တိ (စူဠဝ။ ၃၁၂)။

၆၆၃-၄။ သောသာနိကန္တိ သုသာနေ ဆဍ္ဍိတံ။ ပါပဏိကန္တိ အာပဏဒွါရေ ဆဍ္ဍိတံ။ ဥန္ဒူရက္ခာယိတန္တိ ဥန္ဒူရေဟိ ခါယိတံ ပရိစ္စတ္တံ ပိလောတိကံ။ ဂေါခါယိတာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော။ ထူပစီဝရိကန္တိ ဗလိကမ္မတ္ထာယ ဝမ္မိကေ ပရိက္ခိပိတွာ ပရိစ္စတ္တဝတ္ထံ။ အာဘိသေကိယန္တိ ရာဇူနံ အဘိသေကမဏ္ဍပေ ပရိစ္စတ္တဝတ္ထံ။ ဂတပစ္စာဂတဉ္စာတိ သုသာနဂတမနုဿေဟိ ပစ္စာဂန္တွာ နဟာယိတွာ ဆဍ္ဍိတံ ပိလောတိကံ။

၆၆၅။ သဗ္ဗနီလာဒယော ဝုတ္တာ, ဒသ စီဝရဓာရဏာတိ ‘‘သဗ္ဗနီလကာနိ စီဝရာနိ ဓာရေန္တီတိ ဝုတ္တဝသေန ဒသာ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၃၃၀) ကုရုန္ဒိယံ ဝုတ္တံ။ ဧတ္ထ ဣမသ္မိံ ဒသကေ သံကစ္စိကာယ ဝါ ဥဒကသာဋိကာယ ဝါ သဒ္ဓိံ တိစီဝရာနိ နာမေန အဓိဋ္ဌိတာနိ နဝ စီဝရာနိ ‘‘ဒသစီဝရဓာရဏာ’’တိ ဝုတ္တာနိ။ ယထာဟ – ‘‘နဝသု ကပ္ပိယစီဝရေသု ဥဒကသာဋိကံ ဝါ သံကစ္စိကံ ဝါ ပက္ခိပိတွာ ဒသာတိ ဝုတ္တ’’န္တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၃၃၀)။

ဒသကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၆၆။ ပဏ္ဍကာဒယော ဧကာဒသ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလာ ပန ဥပသမ္ပာဒိတာပိ အနုပသမ္ပန္နာ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။

၆၆၇။ ‘‘အကပ္ပိယာ’’တိ ဝုတ္တာ ပတ္တာ ဧကာဒသ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။ ဒါရုဇေန ပတ္တေနာတိ ဒါရုမယေန ပတ္တေန။ ရတနုဗ္ဘဝါတိ ရတနမယာ ဒသ ပတ္တာ ဧကာဒသ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။ ဒါရုဇေန စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေန တမ္ဗလောဟမယပတ္တဿ သင်္ဂဟော။ ယထာဟ ‘‘ဧကာဒသ ပတ္တာတိ တမ္ဗလောဟမယေန ဝါ ဒါရုမယေန ဝါ သဒ္ဓိံ ဒသရတနမယာ’’တိ။ ဣဓ ရတနံ နာမ မုတ္တာဒိဒသရတနံ။

၆၆၈။ အကပ္ပိယာ ပါဒုကာ ဧကာဒသ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ယထာဟ ‘‘ဧကာဒသ ပါဒုကာတိ ဒသ ရတနမယာ, ဧကာ ကဋ္ဌပါဒုကာ။ တိဏပါဒုကမုဉ္ဇပါဒုကပဗ္ဗဇပါဒုကာဒယော ပန ကဋ္ဌပါဒုကသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ။

၆၆၉-၇၀။ အတိခုဒ္ဒကာ အတိမဟန္တာတိ ယောဇနာ။ ခဏ္ဍနိမိတ္တကာ ဆာယာနိမိတ္တကာတိ ယောဇနာ။ ဗဟိဋ္ဌေန သမ္မတာတိ သီမာယ ဗဟိ ဌိတေန သမ္မတာ။ နဒိယံ, ဇာတဿရေ, သမုဒ္ဒေ ဝါ တထာ သမ္မတာတိ ယောဇနာ။ သီမာယ သမ္ဘိန္နာ သီမာယ အဇ္ဈောတ္ထဋာ သီမာတိ ယောဇနာ။ ဣမာ ဧကာဒသ အသီမာယော သိယုန္တိ ယောဇနာ။

၆၇၁။ ဧကာဒသေဝ ပထဝီ ကပ္ပိယာ, ဧကာဒသေဝ ပထဝီ အကပ္ပိယာတိ ယောဇနာ။

တတ္ထ ဧကာဒသ ကပ္ပိယပထဝီ နာမ သုဒ္ဓပါသာဏာ, သုဒ္ဓသက္ခရာ, သုဒ္ဓကထလာ, သုဒ္ဓမရုမ္ဗာ, သုဒ္ဓဝါလုကာ, ယေဘုယျေနပါသာဏာ, ယေဘုယျေနသက္ခရာ, ယေဘုယျေနကထလာ, ယေဘုယျေနမရုမ္ဗာ, ယေဘုယျေနဝါလုကာတိ ဣမာ ဒသ ဒဍ္ဎာယ ပထဝိယာ ဝါ စတုမာသောဝဋ္ဌကပံသုပုဉ္ဇေန ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇေန ဝါ သဒ္ဓိံ ဧကာဒသ။ ‘‘အပ္ပပံသုကာ, အပ္ပမတ္တိကာ’’တိ (ပါစိ။ ၈၆) အပရာပိ ပထဝိယော ဝုတ္တာ, တာ ယေဘုယျေနပါသာဏာဒီသု ပဉ္စသုယေဝ သင်္ဂဟိတာ။

ဧကာဒသ အကပ္ပိယပထဝီ နာမ ‘‘သုဒ္ဓပံသု သုဒ္ဓမတ္တိကာ အပ္ပပါသာဏာ အပ္ပသက္ခရာ အပ္ပကထလာ အပ္ပမရုမ္ဗာ အပ္ပဝါလုကာ ယေဘုယျေနပံသုကာ ယေဘုယျေနမတ္တိကာ, အဒဍ္ဎာပိ ဝုစ္စတိ ဇာတာ ပထဝီ။ ယောပိ ပံသုပုဉ္ဇော ဝါ မတ္တိကာပုဉ္ဇော ဝါ အတိရေကစာတုမာသံ ဩဝဋ္ဌော, အယမ္ပိ ဝုစ္စတိ ဇာတပထဝီ’’တိ (ပါစိ။ ၈၆) ဝုတ္တာ ဧကာဒသ။

ဂဏ္ဌိကာ ကပ္ပိယာ ဝုတ္တာ, ဧကာဒသ စ ဝီဓကာတိ ဧတ္ထ ကပ္ပိယာ ဂဏ္ဌိကာ ဝိဓကာ စ ဧကာဒသ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ တေ ပန –

‘‘ဝေဠုဒန္တဝိသာဏဋ္ဌိ-ကဋ္ဌလာခါဖလာမယာ၊

သင်္ခနာဘိမယာ သုတ္တ-နဠလောဟမယာပိ စ၊

ဝိဓာ ကပ္ပန္တိ ကပ္ပိယာ, ဂဏ္ဌိယော စာပိ တမ္မယာ’’တိ။ –

ဣမာယ ဂါထာယ သင်္ဂဟိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ။

၆၇၄-၅။ ဥက္ခိတ္တဿာနုဝတ္တိကာ ဘိက္ခုနီ ဥဘိန္နံ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ ဝသာ သံဃာဒိသေသေသု အဋ္ဌ ယာဝတတိယကာတိ ဣမေ ဧကာဒသ ယာဝတတိယကာတိ ပကာသိတာတိ ယောဇနာ။

၆၇၆။ နိဿယဿ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယော ဒသေကာဝ ဧကာဒသေဝ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ ဆဓာစရိယတော ဝုတ္တာတိ –

‘‘ပက္ကန္တေ ပက္ခသင်္ကန္တေ, ဝိဗ္ဘန္တေ စာပိ နိဿယော၊

မရဏာဏတ္တုပဇ္ဈာယ-သမောဓာနေဟိ သမ္မတီ’’တိ။ –

အာစရိယတော ဆဓာ နိဿယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယော ဝုတ္တာ။ ဥပဇ္ဈာယာ တု ပဉ္စဓာတိ တာသု ဥပဇ္ဈာယသမောဓာနံ ဝိနာ အဝသေသာဟိ ပဉ္စဓာ ဥပဇ္ဈာယပဋိပ္ပဿဒ္ဓိယော ဝုတ္တာတိ ဣမေ ဧကာဒသ။

ဧကာဒသကကထာဝဏ္ဏနာ။

၆၇၇။ တေရသေဝ ဓုတင်္ဂါနီတိ ပံသုကူလိကင်္ဂါဒီနိ ဓုတင်္ဂါနိ တေရသေဝ ဟောန္တိ။

ပရမာနိ စ စုဒ္ဒသာတိ ‘‘ဒသာဟပရမံ အတိရေကစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗံ, မာသပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တံ စီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ, သန္တရုတ္တရပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တတော စီဝရံ သာဒိတဗ္ဗံ, ဆက္ခတ္တုပရမံ တုဏှီဘူတေန ဥဒ္ဒိဿ ဌာတဗ္ဗံ, နဝံ ပန ဘိက္ခုနာ သန္ထတံ ကာရာပေတွာ ဆဗ္ဗဿာနိ ဓာရေတဗ္ဗံ ဆဗ္ဗဿပရမတာ ဓာရေတဗ္ဗံ, တိယောဇနပရမံ သဟတ္ထာ ဟရိတဗ္ဗာနိ, ဒသာဟပရမံ အတိရေကပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော, သတ္တာဟပရမံ သန္နိဓိကာရကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာနိ, ဆာရတ္တပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗံ, စတုက္ကံသပရမံ, အဍ္ဎတေယျကံသပရမံ, ဒွင်္ဂုလပဗ္ဗပရမံ အာဒါတဗ္ဗံ, အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ မဉ္စပဋိပါဒကံ, အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ ဒန္တကဋ္ဌ’’န္တိ ဣတိ ဣမာနိ စုဒ္ဒသ ပရမာနိ။

သောဠသေဝ တု ‘‘ဇာန’’န္တိ ပညတ္တာနီတိ ‘‘ဇာန’’န္တိ ဧဝံ ဝတွာ ပညတ္တာနိ သောဠသ။ တေ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ဇာနံ သံဃိကံ လာဘံ ပရိဏတံ အတ္တနော ပရိဏာမေယျ, ဇာနံ ပုဗ္ဗုပဂတံ ဘိက္ခုံ အနုပခဇ္ဇ သေယျံ ကပ္ပေယျ, ဇာနံ သပ္ပါဏကံ ဥဒကံ တိဏံ ဝါ မတ္တိကံ ဝါ သိဉ္စေယျ ဝါ သိဉ္စာပေယျ ဝါ, ဇာနံ ဘိက္ခုနိပရိပါစိတံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, ဇာနံ အာသာဒနာပေက္ခော, ဘုတ္တသ္မိံ ပါစိတ္တိယံ, ဇာနံ သပ္ပါဏကံ ဥဒကံ ပရိဘုဉ္ဇေယျ, ဇာနံ ယထာဓမ္မံ နိဟဋာဓိကရဏံ ပုန ကမ္မာယ ဥက္ကောဋေယျ, ဇာနံ ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ ပဋိစ္ဆာဒေယျ, ဇာနံ ဦနဝီသတိဝဿံ ပုဂ္ဂလံ ဥပသမ္ပာဒေယျ, ဇာနံ ထေယျသတ္ထေန သဒ္ဓိံ သံဝိဓာယ ဧကဒ္ဓါနမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇေယျ, ဇာနံ တထာဝါဒိနာ ဘိက္ခုနာ အကတာနုဓမ္မေန, ဇာနံ တထာနာသိတံ သမဏုဒ္ဒေသံ, ဇာနံ သံဃိကံ လာဘံ ပရိဏတံ ပုဂ္ဂလဿ ပရိဏာမေယျ, ဇာနံ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နံ ဘိက္ခုနိံ နေဝတ္တနာ ပဋိစောဒေယျ, ဇာနံ စောရိံ ဝဇ္ဈံ ဝိဒိတံ အနပလောကေတွာ, ဇာနံ သဘိက္ခုကံ အာရာမံ အနာပုစ္ဆာ ပဝိသေယျာတိ။

၆၇၈။ ဣဓ ဣမသ္မိံ သာသနေ ယော ဘိက္ခု အနုတ္တရံ သဥတ္တရံ ဥတ္တရပကရဏေန သဟိတံ သကလမ္ပိ ဝိနယဝိနိစ္ဆယံ ဇာနာတိ, မဟတ္တရေ အတိဝိပုလေ အနုတ္တရေ ဥတ္တရဝိရဟိတေ ဥတ္တမေ ဝိနယနယေ ဝိနယာဂတေ အာပတ္တိအနာပတ္တိဂရုကလဟုကကပ္ပိယအကပ္ပိယာဒိဝိနိစ္ဆယကမ္မေ။ အထ ဝါ ဝိနယနယေ ဝိနယပိဋကေ ပဝတ္တမာနော သော ဘိက္ခု နိရုတ္တရော ဘဝတိ ပစ္စတ္ထိကေဟိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဥတ္တရံ အတိက္ကမိတွာ ဌိတော, သေဋ္ဌော ဝါ ဘဝတိ, တဿ စေဝ ပရေသဉ္စ သံသယော န ကာတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။ ဇာနတီတိ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ရဿော။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

ဧကုတ္တရနယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သေဒမောစနကထာဝဏ္ဏနာ

၆၇၉။ သုဏတံ သုဏန္တာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋုဘာဝကရာ ဝိနယဝိနိစ္ဆယေ ပညာကောသလ္လသာဓိကာ တတောယေဝ ဝရာ ဥတ္တမာ။ သေဒမောစနဂါထာယောတိ အတ္ထပစ္စတ္ထိကာနံ, သာသနပစ္စတ္ထိကာနဉ္စ ဝိဿဇ္ဇေတုမသက္ကုဏေယျဘာဝေန စိန္တယန္တဿ ခိန္နသရီရာ သေဒေ မောစေန္တီတိ သေဒမောစနာ။ အတ္ထာနုဂတပဉှာ ဥပါလိတ္ထေရေန ဌပိတာ ပဉှဂါထာယော, တပ္ပဋိဗဒ္ဓါ ဝိဿဇ္ဇနဂါထာယော စ ဣတော ပရံ ဝက္ခာမီတိ ယောဇနာ။

၆၈၁။ ကဗန္ဓံ နာမ အသီသံ ဥရသိ ဇာတအက္ခိမုခသရီရံ။ ယထာဟ – ‘‘အသီသကံ ကဗန္ဓံ, ယဿ ဥရေ အက္ခီနိ စေဝ မုခဉ္စ ဟောတီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၇၉)။ မုခေန ကရဏဘူတေန။ ကတွာတိ သေဝိတွာ။

၆၈၂။ တဿ ဘိက္ခုနော ကထံ ပါရာဇိကော သိယာ ပါရာဇိကဓမ္မော ကထံ သိယာ။

၆၈၄။ ကိဉ္စီတိ ပါဒံ ဝါ ပါဒါရဟံ ဝါ ပရသန္တကံ။ ပရဉ္စ န သမာဒပေတိ ‘‘အမုကဿ ဣတ္ထန္နာမံ ဘဏ္ဍံ အဝဟရာဟီ’’တိ ပရံ န အာဏာပေယျ။

၆၈၅။ ပရဿ ကိဉ္စိ နာဒိယန္တောတိ သမ္ဗန္ဓော။ အာဏတ္တိဉ္စာတိ စ-သဒ္ဒေန သံဝိဓာနံ, သင်္ကေတဉ္စ သင်္ဂဏှာတိ။

၆၈၆။ ဂရုကံ ဘဏ္ဍန္တိ ပါဒဂ္ဃနကဘာဝေန ဂရုဘဏ္ဍံ။ ‘‘ပရိက္ခာရ’’န္တိ ဧတဿ ဝိသေသနံ။ ပရဿ ပရိက္ခာရန္တိ ပရသန္တကံ ယံ ကိဉ္စိ ပရိက္ခာရံ။

၆၉၂။ မနုဿုတ္တရိကေ ဓမ္မေတိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဝိသယေ။ ကတိကံ ကတွာနာတိ ‘‘ဧဝံ နိသိန္နေ ဧဝံ ဌိတေ ဧဝံ ဂမနေ အတ္ထံ အာဝိကရောတီ’’တိအာဒိံ ကတွာ။ သမ္ဘာဝနာဓိပ္ပါယောတိ ‘‘အရဟာ’’တိ ဂဟေတွာ မဟာသမ္ဘာဝနံ ကရောတီတိ အဓိပ္ပါယော ဟုတွာ။ အတိက္ကမတိ စေတိ တထာ ကတံ ကတိကံ အတိက္ကမတိ စေ, တထာရူပံ နိသဇ္ဇံ ဝါ ဌာနံ ဝါ ဂမနံ ဝါ ကရောတီတိ အတ္ထော။ စုတောတိ တထာရူပံ နိသဇ္ဇာဒိံ ဒိသွာ ကေနစိ မနုဿဇာတိကေန ‘‘အရဟာ’’တိ တင်္ခဏေ ဉာတေ သော ပုဂ္ဂလော ပါရာဇိကံ အာပဇ္ဇတိ။

၆၉၃။ ဧကဝတ္ထုကာ ကထံ ဘဝေယျုန္တိ ယောဇနာ။

၆၉၄။ ဣတ္ထိယာတိ ဧကိဿာ ဣတ္ထိယာ။ ပဋိပဇ္ဇန္တောတိ ဧကက္ခဏေ အညေန ပုရိသေန ဝုတ္တသာသနံ ဝတွာ, ဣမိနာ စ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတိ, ဝီမံသတီ’’တိ အင်္ဂဒွယဿ ပုရိမသိဒ္ဓတံ ဒီပေတိ ဣမဿ ပစ္စာဟရဏကတဉ္စ။ ကာယသံသဂ္ဂံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဝတွာ အတ္တကာမပါရိစရိယာယ ဝဏ္ဏံ ဘဏန္တော။

၆၉၅။ ယထာဝုတ္တံ ဝတ္တံ အစရိတွာတိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တံ ပရိဝါသာဒိဝတ္တံ အစရိတွာ။

၆၉၆။ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏသိက္ခာပဒတ္တာ အာဟ ‘‘နတ္ထိ သံဃာဒိသေသတာ’’တိ။

၆၉၇။ ယေန ကုဒ္ဓေါ ပသံသိတောတိ ဧတ္ထ ‘‘နိန္ဒိတော စာ’’တိ သေသော။

၆၉၈။ တိတ္ထိယာနံ ဝဏ္ဏမှိ ဘညမာနေ ယော ကုဇ္ဈတိ, သော အာရာဓကောတိ ယောဇနာ, ပရိတောသိတော ပသံသိတောတိ အဓိပ္ပါယော။ တိတ္ထိယပုဗ္ဗော ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘိတွာ တိတ္ထိယာနံ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဘညမာနေ သုတွာ သစေ ကုပ္ပတိ အနတ္တမနံ ကရောတိ, အာရာဓကော သံဃာရာဓကော သံဃံ ပရိတောသေန္တော ဟောတိ, သမ္ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏသ္မိံ ဘညမာနေ ယဒိ ကုဇ္ဈတိ, နိန္ဒိတောတိ ယောဇနာ။ ဧတ္ထ သမ္ဗုဒ္ဓဿာတိ ဥပလက္ခဏံ။

၇၀၁။ ဂဟေတွာတိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ။

၇၅၁။ ‘‘န ရတ္တစိတ္တော’’တိအာဒိနာ ပုရိမာနံ တိဏ္ဏံ ပါရာဇိကာနံ ဝီတိက္ကမစိတ္တုပ္ပါဒမတ္တဿာပိ အဘာဝံ ဒီပေတိ။ မရဏာယာတိ ဧတ္ထ ‘‘မနုဿဇာတိကဿာ’’တိ ဣဒံ ပါရာဇိကပကရဏတောဝ လဗ္ဘတိ။ တဿာတိ ကိဉ္စိ ဒေန္တဿ။ တန္တိ တထာ ဒီယမာနံ။

၇၅၂။ ‘‘ပရာဇယော’’တိ ဣဒံ အဘဗ္ဗပုဂ္ဂလေသု သံဃဘေဒကဿ အန္တောဂဓတ္တာ ဝုတ္တံ။ သလာကဂ္ဂါဟေနာပိ သံဃံ ဘိန္ဒန္တော သံဃဘေဒကောဝ ဟောတိ။

၇၅၃။ အဒ္ဓယောဇနေ ယံ တိဏ္ဏံ စီဝရာနံ အညတရံ ဧကံ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာနာတိ ယောဇနာ။

၇၅၄။ သုပ္ပတိဋ္ဌိတနိဂြောဓသဒိသေ ရုက္ခမူလကေ တိစီဝရံ နိက္ခိပိတွာ အဒ္ဓယောဇနေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေန္တဿာတိ ယောဇနာ။

၇၅၅။ ကာယိကာ နာနာဝတ္ထုကာယော သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကက္ခဏေ ကထံ ဖုသေတိ ယောဇနာ။

၇၅၇။ ဝါစသိကာ န ကာယိကာ နာနာဝတ္ထုကာယော သမ္ဗဟုလာ အာပတ္တိယော အပုဗ္ဗံ အစရိမံ ဧကက္ခဏေ ကထံ ဖုသေတိ ယောဇနာ။

၇၅၈။ ဝိနယနသတ္ထေတိ ဝိနယပိဋကေ။ တဿ ဘိက္ခုဿ။

၇၅၉။ ‘‘ဣတ္ထိယာ’’တိအာဒီသု သဟတ္ထေ ကရဏဝစနံ။ ဣတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသေန ဝါ ပဏ္ဍကေန ဝါ နိမိတ္တကေ မေထုနံ န သေဝန္တော န ပဋိသေဝန္တော မေထုနပစ္စယာ စုတောတိ ယောဇနာ။

၇၆၀။ ကာယသံသဂ္ဂေါယေဝ ကာယသံသဂ္ဂတာ, တံ အာပန္နာ။ အဋ္ဌဝတ္ထုကံ ဆေဇ္ဇန္တိ ဧဝံနာမကံ ပါရာဇိကံ။

၇၆၂။ သမယေ ပိဋ္ဌိသညိတေတိ ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမမာသဿ ပဌမဒိဝသတော ယာဝ ဟေမန္တဿ ပဌမဒိဝသော, ဧတ္ထန္တရေ သတ္တမာသမတ္တေ ပိဋ္ဌိသညိတေ သမယေ။ ‘‘မာတုယာပိ စာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ‘‘မာတရမ္ပိ စာ’’တိ ဝုတ္တံ။ သောယေဝ ဝါ ပါဌော။

၇၆၄။ ‘‘အဝဿုတဟတ္ထတော ဟိ ပိဏ္ဍံ ဂဟေတွာ’’တိ ဣမိနာ သံဃာဒိသေသဿ ဝတ္ထုမာဟ, လသုဏန္တိ ပါစိတ္တိယဿ ဝတ္ထုံ, မနုဿမံသန္တိ ထုလ္လစ္စယဝတ္ထုံ, အကပ္ပမညန္တိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုံ။ အကပ္ပမညန္တိ ဧတ္ထ ‘‘မံသ’’န္တိ သေသော။ ‘‘သဗ္ဗေ ဧကတော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဧကတောတိ ဧတ္ထ ‘‘မဒ္ဒိတွာ’’တိ သေသော, အကပ္ပိယမံသေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကတော မဒ္ဒိတွာ ခါဒတီတိ အတ္ထော။ သဗ္ဗမေတံ ‘‘ဂဟေတွာ, မဒ္ဒိတွာ, ခါဒတီ’’တိ ကိရိယာနံ ကမ္မဝစနံ။ မနုဿမံသဉ္စာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗော ဟောတိ။ တဿာတိ ဘိက္ခုနိယာ။ သံဃာဒိသေသပါစိတ္တိယဒုက္ကဋပါဋိဒေသနီယထုလ္လစ္စယာနိ ဧကက္ခဏေ ဟောန္တိ။

၇၆၅။ ‘‘ပုဂ္ဂလော ဧကော’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဒွေပိ စ ပုဏ္ဏဝဿာတိ ပရိပုဏ္ဏဝီသတိဝဿာ စ ဒွေ သာမဏေရာ။ ဧကာဝ တေသံ ပန ကမ္မဝါစာတိ တေသံ ဥဘိန္နံ သာမဏေရာနံ ဧကေန အာစရိယေန ဧကာဝ ဥပသမ္ပဒကမ္မဝါစာ ကတာ။ ဧကဿာတိ ဧကဿာပိ သာမဏေရဿ။ ကမ္မန္တိ ဥပသမ္ပဒကမ္မံ။ န ရူဟတေတိ န သမ္ပဇ္ဇတိ, ကိမေတ္ထ ကာရဏံ, ဝဒ ဘဒ္ဒမုခါတိ အဓိပ္ပါယော။

၇၆၆။ မဟိဒ္ဓိကေသူတိ ဒွီသု သာမဏေရေသု။ သစေ ပန ဧကော ကေသဂ္ဂမတ္တမ္ပိ အာကာသဂေါ အာကာသဋ္ဌော ဟောတိ, အာကာသဂတဿေဝ ကတံ တံ ဥပသမ္ပဒကမ္မံ နေဝ ရူဟတိ နေဝ သမ္ပဇ္ဇတိ, ဘူမိဂတဿ ရူဟတီတိ ယောဇနာ။

၇၆၇။ ဣဒ္ဓိယာ အာကာသေ ဌိတေန သံဃေန ဘူမိဂတဿ သာမဏေရဿ ဥပသမ္ပဒကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ။ ယဒိ ကရောတိ, ကုပ္ပတီတိ ယောဇနာ။ ဣဒဉ္စ သဗ္ဗကမ္မာနံ သာဓာရဏလက္ခဏံ။ ယထာဟ – ‘‘သံဃေနာပိ အာကာသေ နိသီဒိတွာ ဘူမိဂတဿ ကမ္မံ န ကာတဗ္ဗံ။ သစေ ကရောတိ, ကုပ္ပတီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၈၁)။

၇၆၈။ ဝတ္ထံ ကပ္ပကတဉ္စ န ဟောတိ, ရတ္တဉ္စ န ဟောတိ, ကေသကမ္ဗလာဒိ အကပ္ပိယဉ္စ ဟောတိ, နိဝတ္ထဿ ပနာပတ္တိ တံ ပန နိဝတ္ထဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိ ဟောတိ။ အနာပတ္တိ ကထံ သိယာ, ဝဒ ဘဒ္ဒမုခါတိ ယောဇနာ။

၇၆၉။ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ အကပ္ပိယဝတ္ထုဓာရဏေ တန္နိမိတ္တံ။ အစ္ဆိန္နစီဝရဿ ဘိက္ခုနော အနာပတ္တိ သိယာတိ ယောဇနာ။ ‘‘ကိဉ္စိပီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေတိ။ အဿ အစ္ဆိန္နစီဝရဿ ဘိက္ခုဿ အကပ္ပိယံ နာမ ကိဉ္စိပိ စီဝရံ န ဝိဇ္ဇတိ, တသ္မာ အနာပတ္တီတိ အဓိပ္ပါယော။

၇၇၀။ ကုတောပိ စ ပုရိသဿ ဟတ္ထတော ဘောဇနဿ ကိဉ္စိ န ဂဏှတိ, ဘောဇနတော ကိဉ္စိပိ သယမ္ပိ ကဿစိ ပုရိသဿ န ဒေတိ, တထာပိ ဂရုကံ ဝဇ္ဇံ သံဃာဒိသေသာပတ္တိံ ဥပေတိ အာပဇ္ဇတိ, တံ ကထမာပဇ္ဇတိ, တွံ ယဒိ ဝိနယေ ကုသလော အသိ, မေ မယှံ ဝဒ ဧတံ ကာရဏံ ကထေဟီတိ ယောဇနာ။ ဟဝေတိ နိပါတမတ္တံ။

၇၇၁။ ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အညာယ ဘိက္ခုနိယာ ‘‘ဣင်္ဃ, အယျေ, ယံ တေ ဧသော ပုရိသပုဂ္ဂလော ဒေတိ ခါဒနီယံ ဝါ’’တိအာဒိနာ (ပါစိ။ ၇၀၅) သံဃာဒိသေသမာတိကာယ ဝုတ္တနယေန ဥယျောဇိတာ အဝဿုတမှာ ပုရိသပုဂ္ဂလာ ယံ ကိဉ္စိ ဘောဇနံ အာဒါယ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သစေ ဘုဉ္ဇတိ, သာ တထာ ဘုဉ္ဇန္တီ ယာယ ဥယျောဇိတာ ဘုဉ္ဇတိ, တဿာ ဥယျောဇိကာယ ဓီရာ ဝိနယဓရာ ပဏ္ဍိတာ သံဃာဒိသေသံ ကထယန္တိ တဿာ ဥယျောဇိတာယ ဘောဇနပရိယောသာနေ ဥယျောဇိကာယ သံဃာဒိသေသံ ဝဒန္တီတိ ယောဇနာ။ ယထာဟ – ‘‘တဿာ ဟိ ဘောဇနပရိယောသာနေ ဥယျောဇိကာယ သံဃာဒိသေသော ဟောတီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၈၁)။

၇၇၂။ တံ ကထံ ယဒိ ဗုဇ္ဈသိ ဇာနာသိ, သာဓုကံ ဗြူဟိ ကထေဟီတိ ယောဇနာ။

၇၇၃။ နိသေဝိတေတိ တာယ ဥယျောဇိတာယ ဘိက္ခုနိယာ တဿ ပုရိသပုဂ္ဂလဿ ဟတ္ထတော ပဋိဂ္ဂဟိတေ တသ္မိံ ဒန္တပေါနေ ပရိဘုတ္တေ ဥယျောဇိကာ လဟုဝဇ္ဇံ အာပဇ္ဇတီတိ အတ္ထော။

၇၇၅။ ‘‘ဥက္ခိတ္တကော’’တိ ဣမိနာ အာပတ္တိဝဇ္ဇမာဟ။ ယထာဟ – ‘‘တေန ဟိ သဒ္ဓိံ ဝိနယကမ္မံ နတ္ထိ, တသ္မာ သော သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇိတွာ ဆာဒေန္တော ဝဇ္ဇံ န ဖုသတီ’’တိ။

၇၇၆။ သပ္ပါဏပ္ပါဏဇန္တိ သပ္ပါဏကေ စ အပ္ပါဏကေ စ ဇာတံ။ နေဝ ဇင်္ဂမန္တိ ပါဒေဟိ ဘူမိယံ နေဝ စရန္တံ။ န ဝိဟင်္ဂမန္တိ အာကာသေ ပက္ခံ ပသာရေတွာ န စရန္တံ။ ဒွိဇန္တိ ဒွီဟိ ပစ္စယေဟိ, ဒွိက္ခတ္တုံ ဝါ ဇာတတ္တာ ဒွိဇံ။ ကန္တန္တိ မနောဟရံ။ အကန္တန္တိ အမနောဟရံ။

၇၇၇။ သပ္ပါဏဇော သဒ္ဒေါ စိတ္တဇော ဝုတ္တော, အပ္ပါဏဇော ဥတုဇော သဒ္ဒေါ ဝုတ္တော, သော ပန ဒွီဟေဝ ပစ္စယေဟိ ဇာတတ္တာ ‘‘ဒွိဇော’’တိ မတောတိ ယောဇနာ။

၇၇၈။ ‘‘ဝိနယေ’’တိအာဒိဂါထာ ဝဏ္ဏိတတ္ထာယေဝ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

သေဒမောစနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သာဓာရဏာသာဓာရဏကထာဝဏ္ဏနာ

၇၇၉-၈၀။ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနန္တိ ဥဘတောဝိဘင်္ဂါဂတာနံ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ။ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီဟီတိ ဥဘယတ္ထ သဟတ္ထေ ကရဏဝစနံ။ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီနဉ္စ, ဘိက္ခုနီဟိ ဘိက္ခူနဉ္စာတိ ဥဘယတ္ထ အသာဓာရဏပညတ္တဉ္စ, တထာ ဘိက္ခူဟိ ဘိက္ခုနီနဉ္စ, ဘိက္ခုနီဟိ ဘိက္ခူနဉ္စာတိ ဥဘယတ္ထ သာဓာရဏသိက္ခာပဒဉ္စ အဟံ ဝက္ခာမီတိ ယောဇနာ။ သမာဟိတာတိ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ။ တံ မယာ ဝုစ္စမာနံ နိဒါနာဒိနယံ။ သုဏာထာတိ သောတုဇနံ သက္ကစ္စသဝနေ နိယောဇေတိ။

၇၈၁။ ‘‘နိဒါန’’န္တိအာဒိဂါထာ ဝုတ္တတ္ထာဝ။

၇၈၂-၃။ ‘‘ကတိ ဝေသာလိယာ’’တိအာဒိ ပုစ္ဆာဂါထာ ဥတ္တာနတ္ထာယေဝ။

၇၈၆။ ‘‘ဒသ ဝေသာလိယာ’’တိအာဒိဝိဿဇ္ဇနဂါထာနံ ‘‘မေထုန’’န္တိအာဒယော နိဒ္ဒေသဝသေန ဝုတ္တာ။ ဝိဂ္ဂဟောတိ မနုဿဝိဂ္ဂဟံ ပါရာဇိကံ။ စတုတ္ထန္တိမဝတ္ထုကန္တိ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပါရာဇိကံ။ အတိရေကစီဝရန္တိ ပဌမကထိနံ။ သုဒ္ဓကာဠကေဠကလောမကန္တိ ဧဠကလောမဝဂ္ဂေ ဒုတိယံ။

၇၈၇။ ဘူတန္တိ ပဌမေ မုသာဝါဒဝဂ္ဂေ အဋ္ဌမံ။ ပရမ္ပရဉ္စေဝါတိ ပရမ္ပရဘောဇနသိက္ခာပဒံ။ မုခဒွါရန္တိ စတုတ္ထေ ဘောဇနဝဂ္ဂေ ဒသမံ။ ဘိက္ခုနီသု စ အက္ကောသောတိ ဘိက္ခုနိပါတိမောက္ခေ ဆဋ္ဌေ အာရာမဝဂ္ဂေ ဒုတိယံ။

၇၈၈။ ဒွေ အနုဒ္ဓံသနာနီတိ အဋ္ဌမနဝမသံဃာဒိသေသာ။ စီဝရဿ ပဋိဂ္ဂဟောတိ စီဝရဝဂ္ဂေ ပဉ္စမံ။

၇၈၉။ ရူပိယန္တိ ဧဠကလောမဝဂ္ဂေ အဋ္ဌမံ။ သုတ္တဝိညတ္တီတိ ပတ္တဝဂ္ဂေ ဆဋ္ဌံ။ ဥဇ္ဈာပနန္တိ ဒုတိယေ ဘူတဂါမဝဂ္ဂေ တတိယံ။ ပရိပါစိတပိဏ္ဍောတိ တတိယေ ဩဝါဒဝဂ္ဂေ နဝမံ။ တထေဝ ဂဏဘောဇနန္တိ စတုတ္ထေ ဘောဇနဝဂ္ဂေ ဒုတိယံ။

၇၉၀။ ဝိကာလေ ဘောဇနဉ္စေဝါတိ တတ္ထေဝ သတ္တမံ။ စာရိတ္တန္တိ အစေလကဝဂ္ဂေ ပဉ္စမေ ဆဋ္ဌံ။ နှာနန္တိ သုရာပါနဝဂ္ဂေ ဆဋ္ဌေ သတ္တမံ။ ဦနဝီသတိဝဿန္တိ သတ္တမေ သပ္ပါဏကဝဂ္ဂေ ပဉ္စမံ။ ဒတွာ သံဃေန စီဝရန္တိ အဋ္ဌမေ သဟဓမ္မိကဝဂ္ဂေ နဝမံ။

၇၉၁။ ဝေါသာသန္တီတိ ဒုတိယံ ဘိက္ခုပါဋိဒေသနီယံ။ နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါတိ ပဌမေ လသုဏဝဂ္ဂေ ဒသမံ။ စာရိကဒွယန္တိ စတုတ္ထေ တုဝဋ္ဋဝဂ္ဂေ သတ္တမဋ္ဌမာနိ။ ဆန္ဒဒါနေနာတိ အဋ္ဌမေ ကုမာရိဘူတဝဂ္ဂေ ဧကာဒသမံ။ ‘‘ဆန္ဒဒါနေတီ’’တိ ဝါ ပါဌော။ ‘‘ဆန္ဒဒါနံ ဣတိ ဣမေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၇၉၂။ ကုဋီတိ ဆဋ္ဌော သံဃာဒိသေသော။ ကောသိယန္တိ နိဿဂ္ဂိယေသု ဒုတိယေ ဧဠကလောမဝဂ္ဂေ ပဌမံ။ သေယျန္တိ မုသာဝါဒဝဂ္ဂေ ပဉ္စမံ။ ပထဝီတိ မုသာဝါဒဝဂ္ဂေ ဒသမံ။ ဘူတဂါမကန္တိ ဘူတဂါမဝဂ္ဂေ ဒုတိယေ ပဌမံ။ သပ္ပါဏကဉ္စ သိဉ္စန္တီတိ ဘူတဂါမဝဂ္ဂေ ဒသမံ။

၈၀၀။ ဆဦနာနိ တီဏေဝ သတာနီတိ ဆဟိ ဦနာနိ တီဏေဝ သတာနိ, စတုနဝုတာဓိကာနိ ဒွိသတာနီတိ အတ္ထော။ သမစေတသာတိ –

‘‘ဝဓကေ ဒေဝဒတ္တမှိ, စောရေ အင်္ဂုလိမာလကေ၊

ဓနပါလေ ရာဟုလေ စ, သဗ္ဗတ္ထ သမမာနသော’’တိ။ (မိ။ ပ။ ၆။၆။၅၊ ဓ။ ပ။ အဋ္ဌ။ ၁။၁၆ ဒေဝဒတ္တဝတ္ထု၊ ဣတိဝု။ အဋ္ဌ။ ၁၀၀) –

ဝစနတော သဗ္ဗေသု ဟိတာဟိတေသု, လာဘာလာဘာဒီသု စ အဋ္ဌသု လောကဓမ္မေသု နိဗ္ဗိကာရတာယ စ သမာနစိတ္တေန တထာဂတေန။

ဝုတ္တာဝသေသာတိ ဝေသာလိယာဒီသု ဆသု နဂရေသု ဝုတ္တေဟိ အဝသိဋ္ဌာနိ။ ဣမေ သဗ္ဗေ ဣမာနိ သဗ္ဗာနိ သိက္ခာပဒါနိ သာဝတ္ထိယံ ကတာနိ ဘဝန္တိ, ပညတ္တာနိ ဟောန္တီတိ အတ္ထော။

၈၀၁။ ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိ ဝေသာလိယံ ဝုတ္တံ မေထုနမနုဿဝိဂ္ဂဟဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ, ရာဇဂဟေ အဒိန္နာဒါနန္တိ စတ္တာရိ။ သတ္တ သံဃာဒိသေသကာတိ ရာဇဂဟေ ဝုတ္တာ ဒွေ အနုဒ္ဓံသနာ, ဒွေ စ ဘေဒါ, အာဠဝိယံ ကုဋိကာရော, ကောသမ္ဗိယံ မဟလ္လကဝိဟာရော, ဒေါဝစဿန္တိ သတ္တ။ နိဿဂ္ဂိယာနိ အဋ္ဌေဝါတိ ဝေသာလိယံ အတိရေကစီဝရံ, ကာဠကဧဠကလောမံ, ရာဇဂဟေ စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏံ, ရူပိယပဋိဂ္ဂဟဏံ, သုတ္တဝိညတ္တိ, အာဠဝိယံ ကောသိယမိဿကံ, ကပိလဝတ္ထုမှိ ဧဠကလောမဓောဝနံ, ဦနပဉ္စဗန္ဓနန္တိ အဋ္ဌ။

ဒွတ္တိံသေဝ စ ခုဒ္ဒကာတိ ဝေသာလိယံ ဘူတာရောစနံ, ပရမ္ပရဘောဇနံ, အပ္ပဋိဂ္ဂဟဏံ, အစေလကံ, ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုံ အက္ကောသေယျာ’’တိ ပဉ္စ, ရာဇဂဟေ ဥဇ္ဈာပနကံ, ဘိက္ခုနိပရိပါစိတပိဏ္ဍော, ဂဏဘောဇနံ, ဝိကာလဘောဇနံ, ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု နိမန္တိတော’’တိအာဒိ စ, ‘‘ဩရေနဍ္ဎမာသံ နဟာယေယျာ’’တိ, ဦနဝီသတိဝဿံ, ‘‘သမဂ္ဂေန သံဃေန စီဝရံ ဒတွာ’’တိ ဘိက္ခူနံ အဋ္ဌ, ဘိက္ခုနီနံ ပန ‘‘နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ’’တိအာဒိ စ, ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ အန္တောဝဿ’’န္တိအာဒိ စ, ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဝဿံဝုတ္ထာ’’တိအာဒိ စာတိ ဒွယံ, ‘‘ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပါရိဝါသိကဆန္ဒဒါနေနာ’’တိအာဒိ စာတိ စတ္တာရိ, အာဠဝိယံ အနုပသမ္ပန္နေန ဥတ္တရိ ဒိရတ္တတိရတ္တံ, ‘‘ပထဝိံ ခဏေယျ ဝါ’’တိအာဒိ, ဘူတဂါမပါတဗျတာယ, ‘‘ဇာနံ သပ္ပါဏကံ ဥဒက’’န္တိ စတ္တာရိ, ကောသမ္ဗိယံ အညဝါဒကေ ဝိဟေသကေ, ယာဝဒွါရကောသာ အဂ္ဂဠဋ္ဌပနာယ, သုရာမေရယပါနေ, အနာဒရိယေ, ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ သဟဓမ္မိက’’န္တိအာဒိ စာတိ ပဉ္စ, ကပိလဝတ္ထုမှိ ‘‘ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ’’တိအာဒိ, ‘‘အဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ စာတုမာသ’’န္တိအာဒိ, ‘‘အဋ္ဌိမယံ ဝါ ဒန္တမယံ ဝါ’’တိအာဒိ တီဏိ ဘိက္ခူနံ, ဘိက္ခုနီနံ ပန ‘‘ဥဒကသုဒ္ဓိကံ ပနာ’’တိအာဒိ, ‘‘ဩဝါဒါယ ဝါ’’တိအာဒီတိ ဒွေ, ဘဂ္ဂေသု ‘‘အဂိလာနော ဝိသိဗ္ဗနာပေက္ခော’’တိအာဒိ ဧကန္တိ ဧတာနိ ဗာတ္တိံသေဝ ပါစိတ္တိယာနိ။

၈၀၂။ ဒွေ ဂါရယှာတိ ‘‘ဘိက္ခု ပနေဝ ကုလေသူ’’တိအာဒိ, ‘‘ယာနိ ခေါ ပန တာနိ အာရညကာနီ’’တိအာဒိ စာတိ ဒွေ ပါဋိဒေသနီယာ။ တယော သေခါတိ ကောသမ္ဗိယံ န သုရုသုရုကာရကံ, ဘဂ္ဂေသု န သာမိသေန ဟတ္ထေန ပါနီယထာလကံ, န သသိတ္ထကံ ပတ္တဓောဝနန္တိ တီဏိ သေခိယာနိ။ ဆပ္ပညာသေဝ သိက္ခာပဒါနိ ပိဏ္ဍိတာနိ ဝေသာလိယာဒီသု ဆသု နဂရေသု ပညတ္တာနိ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။

၈၀၃။ သတ္တသု နဂရေသု ပညတ္တာနိ ဧတာနိ သဗ္ဗာနေဝ သိက္ခာပဒါနိ ပန အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ သတာနေဝ ဘဝန္တိ။ သာဝတ္ထိယံ ပညတ္တေဟိ စတုနဝုတာဓိကဒွိသတသိက္ခာပဒေဟိ သဒ္ဓိံ ဆသု နဂရေသု ပညတ္တာနိ ဆပညာသ သိက္ခာပဒါနိ ပညာသာဓိကာနိ တီဏိ သတာနိ ဘဝန္တီတိ အတ္ထော။ အဍ္ဎေန စတုတ္ထံ ယေသံ တာနိ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ။

၈၀၄-၁၀။ ဧဝံ နိဒါနဝသေန နဂရံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ နိဒါနမညမသေသေတွာ ဥဘတောဝိဘင်္ဂါဂတာနံ သဗ္ဗေသံ သိက္ခာပဒါနံ ကေဝလံ ပိဏ္ဍဝသေန ဂဏနံ ဒဿေတုမာဟ ‘‘သိက္ခာပဒါနိ ဘိက္ခူန’’န္တိအာဒိ။

၈၁၁။ ဧဝံ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနံ နိဒါနဉ္စ ဂဏနဉ္စ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အသာဓာရဏာနိ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ဆစတ္တာလီသာ’’တိအာဒိ။ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏဘာဝံ မဟေသိနာ ဂမိတာနိ သိက္ခာပဒါနိ ဆစတ္တာလီသေဝ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။ ဣမိနာ ဥဒ္ဒေသမာဟ။

၈၁၄။ ‘‘ဆ စ သံဃာဒိသေသာ’’တိအာဒီဟိ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ နိဒ္ဒေသံ ဒဿေတွာ ‘‘ဝိဿဋ္ဌီ’’တိအာဒိနာ ပဋိနိဒ္ဒေသမာဟ။

၈၁၅။ ‘‘နိဿဂ္ဂိယေ အာဒိဝဂ္ဂသ္မိ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဓောဝနန္တိ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ စီဝရဓောဝနံ။ ပဋိဂ္ဂဟောတိ တဿာယေဝ ဟတ္ထတော စီဝရပဋိဂ္ဂဟဏံ။

၈၁၆။ အာရညန္တိ ဧကူနတိံသတိမံ သိက္ခာပဒံ။

၈၁၇။ ဘိက္ခူနံ, ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဝုတ္တာနိ သဗ္ဗာနိ ပါစိတ္တိယာနိ ဂဏနာဝသာ အဋ္ဌာသီတိသတံ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။ အဋ္ဌာသီတိသတန္တိ ဘိက္ခုနိပါတိမောက္ခာဂတံ ဆသဋ္ဌိသတပါစိတ္တိယံ ဝက္ခမာနေဟိ ဘိက္ခုနိယတေဟိ ဗာဝီသတိပါစိတ္တိယေဟိ သဒ္ဓိံ အဋ္ဌာသီတိသတံ ဟောတိ။ တတောတိ အဋ္ဌာသီတာဓိကသတပါစိတ္တိယတော နိဒ္ဓါရိတာနိ ဧတာနိ ဒွါဝီသတိ ခုဒ္ဒကာနိ ဘိက္ခူနံ ပါတိမောက္ခကေ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။

၈၁၈။ ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂေါတိ ဘိက္ခုနီနံ ဩဝါဒဝဂ္ဂေါ။ ပရမ္ပရဘောဇနေ ပညတ္တံ သိက္ခာပဒံ ပရမ္ပရဘောဇနံ, ပရမ္ပရဘောဇနေန သဟ ဝတ္တတီတိ သပရမ္ပရဘောဇနော။

၈၂၂။ ‘‘ဧကတော ပန ပညတ္တာ’’တိအာဒိ နိဂမနံ။ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏတံ ဂတာ ဧကတောဝ ပညတ္တာ ဣမေ ဣမာနိ သိက္ခာပဒါနိ ပိဏ္ဍိတာနိ ဆစတ္တာလီသ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။

၈၂၃။ မဟေသိနာ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏဘာဝံ ဂမိတာနိ ဘိက္ခုနီနံ သိက္ခာပဒါနိ ပရိပိဏ္ဍိတာနိ သတံ, တိံသ စ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။

၈၂၄။ ဧဝံ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသမာဟ ‘‘ပါရာဇိကာနီ’’တိအာဒိနာ။ ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိ ဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလိကဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကဥက္ခိတ္တာနုဝတ္တိကအဋ္ဌဝတ္ထုကသင်္ခါတာနိ စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနိ။

၈၂၆။ ဒွီဟိ ဂါထာဟိ နိဒ္ဒိဋ္ဌာနံ ပဋိနိဒ္ဒေသော ‘‘ဘိက္ခုနီနံ တု သံဃာဒိသေသေဟီ’’တိအာဒိ။ စတုန္နံ ပါရာဇိကာနံ ဥဒ္ဒေသဝသေနေဝ ပါကဋတ္တာ ပဋိနိဒ္ဒေသေ အဂ္ဂဟဏံ။ အာဒိတော ဆာတိ ဥဿယဝါဒိကာဒယော ဆ သံဃာဒိသေသာ။ ‘‘အာဒိတော’’တိ ဣဒံ ‘‘ယာဝတတိယကာ’’တိ ဣမိနာပိ ယောဇေတဗ္ဗံ, အဋ္ဌသု ယာဝတတိယကေသု ပုရိမာနိ စတ္တာရိ သိက္ခာပဒါနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၈၂၇။ သတ္တညဒတ္ထိကာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အညဒတ္ထိကသိက္ခာပဒတော ပစ္ဆိမာနိ စတ္တာရိ, ပုရိမာနိ ‘‘အညံ ဝိညာပေယျ, အညံ စေတာပေယျာ’’တိ ဒွေ စ ဂဟိတာနိ။ ပတ္တော စေဝါတိ ပဌမံ ပတ္တသန္နိစယသိက္ခာပဒမာဟ။ ဒုတိယဝဂ္ဂေ ပုရိမသိက္ခာပဒဒွယံ ‘‘ဂရုံ လဟု’’န္တိ ဣမိနာ ဂဟိတံ။

၈၂၈။ ဣဓ ဘိက္ခုနိပါတိမောက္ခေ ဧတာနိ ပန ဒွါဒသေဝ နိဿဂ္ဂိယာနိ သတ္ထာရာ ဘိက္ခုနီနံ ဝသေန ဧကတော ပညတ္တာနီတိ ယောဇနာ။

၈၂၉-၃၀။ ‘‘သဗ္ဗေဝ ဂဏနာဝသာ’’တိအာဒိ နိဂမနံ။ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏတံ ဂတာ ဘိက္ခုနီနံ ဧကတော ပညတ္တာ သတံ, တိံသ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။

၈၃၁-၃။ ‘‘အသာဓာရဏာ ဥဘိန္န’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဥဘိန္နံ အသာဓာရဏသိက္ခာပဒါနိ သတဉ္စ သတ္တတိ စ ဆ စ ဘဝန္တိ။ ဧဝမုဒ္ဒိဋ္ဌာနံ နိဒ္ဒေသော ‘‘ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီ’’တိအာဒိ။ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခုနီနံ စတ္တာရိ ပါရာဇိကာနိ။ ဒသစ္ဆ စာတိ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခုနီနံ သံဃာဒိသေသာ ဒသ, ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခူနံ ဝိဿဋ္ဌိအာဒိကာ သံဃာဒိသေသာ ဆ စာတိ သံဃာဒိသေသာ သောဠသ။

အနိယတာ ဒုဝေ စေဝါတိ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခူနံ အနိယတာ ဒွေ စ။ နိဿဂ္ဂါ စတုဝီသတီတိ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခူနံ ဒွါဒသ, ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခုနီနံ ဒွါဒသာတိ ဧဝံ နိဿဂ္ဂိယာ စတုဝီသတိ စ။ သတံ အဋ္ဌာရသ ခုဒ္ဒကာတိ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခူနံ ဗာဝီသတိ, ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခုနီနံ ဆန္နဝုတီတိ အဋ္ဌာရသာဓိကသတံ ခုဒ္ဒကာနိ စ။ ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ အသာဓာရဏသင်္ဂဟေ။

ဒွါဒသေဝ စ ဂါရယှာတိ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခူနံ စတ္တာရိ, ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာနိ ဘိက္ခုနီနံ အဋ္ဌာတိ ဧတေ ပါဋိဒေသနီယာ စာတိ ဣမေ ဆသတ္တတိအဓိကာနိ သတသိက္ခာပဒါနိ ဥဘိန္နမ္ပိ အသာဓာရဏာနီတိ ယောဇနာ။

၈၃၄။ ဥဘိန္နမ္ပိ သာဓာရဏာနိ သတ္ထုနာ ပညတ္တာနိ သိက္ခာပဒါနိ သတဉ္စ သတ္တတိ စ စတ္တာရိ စ ဘဝန္တီတိ ပကာသိတာတိ ယောဇနာ။

၈၃၅-၆။ ပါရာဇိကာနိ စတ္တာရီတိ မေထုနအဒိန္နာဒါနမနုဿဝိဂ္ဂဟဥတ္တရိမနုဿဓမ္မပါရာဇိကာနိ စတ္တာရိ စ။ သတ္တ သံဃာဒိသေသကာတိ သဉ္စရိတ္တအမူလကအညဘာဂိယာ, စတ္တာရော ယာဝတတိယကာ စာတိ သံဃာဒိသေသာ သတ္တ စ။ အဋ္ဌာရသ စ နိဿဂ္ဂါတိ နိဿဂ္ဂိယေသု ပဌမေ စီဝရဝဂ္ဂေ ဓောဝနပဋိဂ္ဂဟဏသိက္ခာပဒဒွယဝဇ္ဇိတာနိ အဋ္ဌ, ဧဠကလောမဝဂ္ဂေ အဋ္ဌမနဝမဒသမာနီတိ တယော, ပတ္တဝဂ္ဂေ ပဌမပတ္တဝဿိကသာဋိကအာရညကသိက္ခာပဒတ္တယဿ ဝဇ္ဇိတာနိ သတ္တ စာတိ ဣမာနိ အဋ္ဌာရသ နိဿဂ္ဂိယသိက္ခာပဒါနိ စ။ သမသတ္တတိ ခုဒ္ဒကာတိ –

‘‘သဗ္ဗော ဘိက္ခုနိဝဂ္ဂေါပိ…ပေ… ဒွါဝီသတိ ဘဝန္တိ ဟီ’’တိ။ (ဥ။ ဝိ။ ၈၁၈-၈၂၁) –

ဝုတ္တာ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာတိ ဣမေဟိ ဗာဝီသတိပါစိတ္တိယေဟိ ဝဇ္ဇိတာနိ အဝသေသာနိ သတ္တတိ ပါစိတ္တိယာနိ စ ဥဘယသာဓာရဏဝသေန ပညတ္တာနိ။ ပဉ္စသတ္တတိ သေခိယာပိ စာတိ ဥဘိန္နံ ဘိက္ခုဘိက္ခုနီနံ သမသိက္ခတာ သာဓာရဏသိက္ခာပဒါနိ သဗ္ဗသော သတံ, သတ္တတိ, စတ္တာရိ စ ဟောန္တီတိ ယောဇနာ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

သာဓာရဏာသာဓာရဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

လက္ခဏကထာဝဏ္ဏနာ

၈၃၇။ ဣတောတိ သာဓာရဏာသာဓာရဏကထာယ ပရံ။ သဗ္ဗဂန္တိ သဗ္ဗသိက္ခာပဒသာဓာရဏံ။ ဝဒတော မေတိ ဝဒတော မမ ဝစနံ။ နိဗောဓထာတိ နိသာမေထ, ဧကဂ္ဂစိတ္တာ ဟုတွာ သက္ကစ္စံ သုဏာထာတိ အတ္ထော။

၈၃၈-၉။ ‘‘ဝိပတ္တိ အာပတ္တိ အနာပတ္တီ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ‘‘အာဏတ္တိ အင်္ဂ’’န္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ဝဇ္ဇကမ္မပဘေဒကန္တိ ဝဇ္ဇပဘေဒကံ ကမ္မပဘေဒကံ။ တိကဒွယန္တိ ကုသလတ္တိကဝေဒနာတ္တိကဒွယံ။ သဗ္ဗတ္ထာတိ ဣဒံ ပန သတ္တရသဝိဓသဗ္ဗသာဓာရဏလက္ခဏံ။ သဗ္ဗတ္ထ သဗ္ဗေသု သိက္ခာပဒေသု။

၈၄၀။ ဣဓ ဣမသ္မိံ သတ္တရသဝိဓေ ယံ လက္ခဏံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယံ, ယဉ္စ ဥတ္တာနံ, တံ သဗ္ဗံ ဝဇ္ဇေတွာ အတ္ထဇောတနံ အတ္ထပ္ပကာသနံ ကရိဿာမီတိ ယောဇနာ။

၈၄၁။ နိဒါနံ နာမ ရာဇဂဟာဒိသိက္ခာပဒပညတ္တိဋ္ဌာနဘူတာနိ သတ္တ နဂရာနိ, တံ ပုဗ္ဗေ ဒဿိတန္တိ အဝသိဋ္ဌာနိ ဒဿေတုမာဟ ‘‘ပုဂ္ဂလော’’တိအာဒိ။ ပုဂ္ဂလော နာမ ကတမော? ယံ ယံ ဘိက္ခုနိံ, ဘိက္ခုဉ္စ အာရဗ္ဘ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ, အယံ ဘိက္ခုနီ စ ဘိက္ခု စ သိက္ခာပဒပညတ္တိယာ အာဒိကမ္မိကော ပုဂ္ဂလောတိ ဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ။

၈၄၂။ ဓနိယာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ, ဝဂ္ဂုမုဒါတီရိယာ ဘိက္ခူ, သေယျသကော, ဥဒါယီ, အာဠဝကာ ဘိက္ခူ, ဆန္နော, မေတ္တိယဘူမဇကာ, ဒေဝဒတ္တော, အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ, ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော, အညတရော ဘိက္ခု, ဟတ္ထကော သကျပုတ္တော, အနုရုဒ္ဓေါ, သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ, စူဠပန္ထကော, ဗေလဋ္ဌသီသော, အာယသ္မာ အာနန္ဒော, သာဂတတ္ထေရော, အရိဋ္ဌော ဘိက္ခု, အာယသ္မာ အာနန္ဒောတိ ဣမေ ဧကဝီသတိ သင်္ဂဟိတာ။

၈၄၃။ ထုလ္လနန္ဒာဒယောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သုန္ဒရီနန္ဒာ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခုနိယော, အညတရာ ဘိက္ခုနီ, စဏ္ဍကာဠီ, သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခုနိယော, ဒွေ ဘိက္ခုနိယောတိ ဆယိမေ သင်္ဂဟိတာ။ သဗ္ဗေတိ ဥဘယပါတိမောက္ခေ အာဒိကမ္မိကာ သဗ္ဗေ ပုဂ္ဂလာ။

၈၄၄။ ဝတ္ထူတိ ဝတ္ထု နာမ သုဒိန္နာဒိနော တဿ တဿေဝ ပုဂ္ဂလဿ မေထုနာဒိကဿ စ ဝတ္ထုနော သဗ္ဗပ္ပကာရေန အဇ္ဈာစာရော ဝီတိက္ကမော ပဝုစ္စတီတိ ယောဇနာ။

၈၄၅-၆။ ကေဝလာ မူလဘူတာ ပညတ္တိ။ အနု စ အနုပ္ပန္နော စ သဗ္ဗတ္ထ စ ပဒေသော စ အနွနုပ္ပန္နသဗ္ဗတ္ထပဒေသာ, တေယေဝ ပဒါနိ အနွနုပ္ပန္နသဗ္ဗတ္ထပဒေသပဒါနိ, တာနိ ပုဗ္ဗကာနိ ယာသံ ပညတ္တီနံ တာ အနွနုပ္ပန္နသဗ္ဗတ္ထပဒေသပဒပုဗ္ဗိကာ။ တထေဝ သာ ပညတ္တီတိ ယောဇနာ။ အနုပညတ္တိ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ သဗ္ဗတ္ထပညတ္တိ ပဒေသပညတ္တိ ဟောတိ။ ဧကတော ဥဘတော ပုဗ္ဗာ ကထေဝ သာ ပညတ္တီတိ ယောဇနာ။ ဧကတောပဒံ ဥဘတောပဒဉ္စ ပုဗ္ဗမဿာတိ ဧကတောဥဘတောပုဗ္ဗာ, ဧကတောပညတ္တိ ဥဘတောပညတ္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ။

၈၄၇။ တတ္ထ နဝဓာသု ပညတ္တီသု။ ပညတ္တိ နာမ ကတမာတိ အာဟ ‘‘ယော မေထုန’’န္တိအာဒိ။ ‘‘ယော ဘိက္ခု မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝေယျာ’’တိ စ ‘‘ယော ဘိက္ခု အဒိန္နံ အာဒိယေယျာ’’တိ စ ဧဝမာဒိကာ သိက္ခာပဒဿ မူလဘူတာ ပညတ္တိ ဟောတီတိ ယောဇနာ။

၈၄၈။ ဣစ္စေဝမာဒိကာတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘သိက္ခံ အပစ္စက္ခာယ ဒုဗ္ဗလျံ အနာဝိကတွာ’’တိ စ ‘‘ဂါမာ ဝါ အရညာ ဝါ’’တိ စ ဧဝမာဒီနံ သင်္ဂဟော။

၈၄၉။ ဝဇ္ဇကေ အနုပ္ပန္နေယေဝ ပညတ္တာ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ, သာ အနုပ္ပန္နပညတ္တိ။

၈၅၀-၁။ ဂုဏင်္ဂုဏုပါဟနသိက္ခာပဒေန သဟ စမ္မတ္ထရဏသိက္ခာပဒဉ္စ ဓုဝနှာနံ ဓုဝနဟာနသိက္ခာပဒံ, ပဉ္စဝဂ္ဂေန ဥပသမ္ပာဒနသိက္ခာပဒဉ္စာတိ ဧသာ စတုဗ္ဗိဓာ ပညတ္တိ ပဒေသပညတ္တိ နာမာတိ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။ မဇ္ဈိမဒေသသ္မိံယေဝ ဟောတီတိ မဇ္ဈိမဒေသသ္မိံယေဝ အာပတ္တိကရာ ဟောတိ။ န အညတောတိ န အညတြ ပစ္စန္တိမေသု ဇနပဒေသု ဒေသန္တရေ ဌာနေ။

၈၅၂။ ဣတောတိ စတုဗ္ဗိဓပဒေသပညတ္တိတော။ ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ ပညတ္တိဘေဒေ။ သာဓာရဏဒုကာဒိကန္တိ သာဓာရဏပညတ္တိ အသာဓာရဏပညတ္တိ, ဧကတောပညတ္တိ ဥဘတောပညတ္တီတိ ဒုကဒွယံ။ အတ္ထတော ဧကမေဝါတိ အတ္ထတော အညမညသမာနမေဝ။ ဝိပတ္တာပတ္တာနာပတ္တိဝိနိစ္ဆယော ဝိတ္ထာရိတောတိ ဣဓ န ဒဿိတော။ အယံ ပနေတ္ထ သင်္ခေပေါ – ဝိပတ္တီတိ သီလအာစာရဒိဋ္ဌိအာဇီဝဝိပတ္တီနံ အညတရာ။ အာပတ္တီတိ ပုဗ္ဗပယောဂါဒိဝသေန အာပတ္တိဘေဒေါ။ အနာပတ္တီတိ အဇာနနာဒိဝသေန အနာပတ္တိ။

၈၅၃။ အာပတ္တိ ပန သာဏတ္တိကာပိ ဟောတိ, အနာဏတ္တိကာပိ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘အာဏတ္တီတိ စ နာမေသာ အာဏာပနာ’’တိ ဣမိနာ အာဏတ္တိ-သဒ္ဒဿ သဘာဝသာဓာရဏတ္တာတိ ဣဓာဟ။

၈၅၄။ သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသုပိ သဗ္ဗာသံ အာပတ္တီနံ သဗ္ဗော ပန အင်္ဂဘေဒေါပိ ဝိဘာဝိနာ ဉာတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ။

၈၅၆။ ‘‘သာ စ အကြိယသမုဋ္ဌာနာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။ ကာယေန, ဝါစာယ ဝါ ဒသာဟဗ္ဘန္တရေ အတိရေကစီဝရဿ အနဓိဋ္ဌာနေန နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယံ ဟောတီတိ ‘‘ပဌမေ ကထိနေ ဝိယာ’’တိ ဥဒါဟရဏံ ကတံ။

၈၅၇။ ကြိယာကြိယတော ဟောတီတိ ကိရိယတော စ အကိရိယတော စ ဟောတိ။ တတ္ထ ဥဒါဟရဏမာဟ ‘‘စီဝရဂ္ဂဟဏေ ဝိယာ’’တိ။ အညာတိကာယ ဘိက္ခုနိယာ ဟတ္ထတော စီဝရဂ္ဂဟဏံ ကြိယာ, ပါရိဝတ္တကဿ အဒါနံ အကြိယာတိ ဧဝံ ကိရိယာယ စေဝ အကိရိယာယ စ ဣမံ အာပဇ္ဇတိ။

၈၅၈။ သိယာ ပန ကရောန္တဿ အကရောန္တဿာတိ ယာ ပန အာပတ္တိ သိယာ ကရောန္တဿ, သိယာ အကရောန္တဿ ဟောတိ, အယံ သိယာ ကိရိယတော, သိယာ အကိရိယတော သမုဋ္ဌာတိ။ သိယာတိ စ ကဒါစိ-သဒ္ဒတ္ထေ နိပါတော။ အတြောဒါဟရဏမာဟ ‘‘ရူပိယောဂ္ဂဟဏေ ဝိယာ’’တိ။ ရူပိယဿ ဥဂ္ဂဟဏေ, ဥဂ္ဂဏှာပနေ သိယာ ကဒါစိ ကိရိယတော သမုဋ္ဌာတိ, ဥပနိက္ခိတ္တဿ သာဒိယနေ ကာယဝါစာဟိ ကာတဗ္ဗဿ အကရဏေန ကဒါစိ အကရောန္တဿ ဟောတီတိ။

၈၅၉။ ယာ ကရောတော အကုဗ္ဗတော, ကဒါစိ ကရောန္တဿ စ ဟောတိ, သာ အာပတ္တိ သိယာ ကိရိယာကိရိယတော, သိယာ ကိရိယတောပိ စ ဟောတီတိ ယောဇနာ။ ‘‘ကုဋိကာရာပတ္တိ ဝိယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ။ သာ ဟိ ဝတ္ထုံ ဒေသာပေတွာ ပမာဏာတိက္ကန္တံ ကရောတော ကိရိယတော သမုဋ္ဌာတိ, အဒေသာပေတွာ ပမာဏာတိက္ကန္တံ, ပမာဏယုတ္တံ ဝါ ကရောတော ကိရိယာကိရိယတော သမုဋ္ဌာတိ။

၈၆၁။ ယတော အာပတ္တိတော။ အယံ အာပတ္တိ။ သညာယ ကရဏဘူတာယ ဝိမောက္ခော ဧတာယာတိ သညာဝိမောက္ခာ။ ဧတ္ထ စ ဝီတိက္ကမသညာ အဝိဇ္ဇမာနာပိ အာပတ္တိယာ ဝိမုစ္စနဿ သာဓကတမဋ္ဌေန ဂဟိတာ။ ယထာ ဝုဋ္ဌိယာ အဘာဝေန ဇာတံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ‘‘ဝုဋ္ဌိကတ’’န္တိ ဝုစ္စတိ, ဧဝံသမ္ပဒမိဒံ ဝေဒိတဗ္ဗံ။ အယံ သစိတ္တကာပတ္တိ။

၈၆၂-၄။ ဣတရာ ပန အစိတ္တကာပတ္တိ။ ဝီတိက္ကမသညာယ အဘာဝေန နတ္ထိ ဝိမောက္ခော ဧတာယာတိ နောသညာဝိမောက္ခာ။ သုစိတ္တေန သဝါသနကိလေသပ္ပဟာနေန, သကလလောကိယလောကုတ္တရကုသလသမ္ပယောဂေန စ သုန္ဒရစိတ္တေန ဘဂဝတာ ပကာသိတာ သဗ္ဗာဝ အာပတ္တိ စိတ္တဿ ဝသေန ဒုဝိဓာ သိယုန္တိ ယောဇနာ။ သစိတ္တကသမုဋ္ဌာနဝသေန ပနာတိ သစိတ္တကသမုဋ္ဌာနဝသေနေဝ။ သစိတ္တကမိဿကဝိဝဇ္ဇနတ္ထာယ ပန-သဒ္ဒေါ ဧဝကာရတ္ထော ဝုတ္တော။

ယာ သစိတ္တကေဟိ ဝါ အစိတ္တကမိဿကသမုဋ္ဌာနဝသေန ဝါ သမုဋ္ဌာတိ, အယံ အစိတ္တကာ။

၈၆၅။ သုဝိဇ္ဇေနာတိ သောဘမာနာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ ဝါ အဋ္ဌဟိ ဝါ ဝိဇ္ဇာဟိ သမန္နာဂတတ္တာ သုဝိဇ္ဇေန။ အနဝဇ္ဇေနာတိ သဝါသနကိလေသာဝဇ္ဇရဟိတတ္တာ အနဝဇ္ဇေန ဘဂဝတာ။ လောကပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇတော လောကပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇဝသေန သဗ္ဗာဝ အာပတ္တိယော ဝဇ္ဇဝသေန ဒုဝိဓာ ဒုကာ ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။

၈၆၆။ ယဿာ သစိတ္တကေ ပက္ခေ, စိတ္တံ အကုသလံ သိယာတိ ယဿာ သစိတ္တကာစိတ္တကသမုဋ္ဌာနာယ အစိတ္တကာယ သုရာပါနာဒိအာပတ္တိယာ သစိတ္တကသမုဋ္ဌာနပက္ခေ စိတ္တံ အကုသလမေဝ ဟောတိ, အယံ လောကဝဇ္ဇာ နာမာတိ အတ္ထော။ ယဿာ ပန သစိတ္တကသမုဋ္ဌာနာယ ပဌမပါရာဇိကာဒိအာပတ္တိယာ စိတ္တံ အကုသလမေဝ ဟောတိ, တဿာ လောကဝဇ္ဇတာယ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ။ အစိတ္တကာပိ ဝါ အာပတ္တိ သစိတ္တကပက္ခေ ကုသလစိတ္တေ သတိ လောကဝဇ္ဇတာယ သိဒ္ဓါယ အစိတ္တကပက္ခေပိ လောကဝဇ္ဇော ဟောတိ, ကိမင်္ဂံ ပန အကုသလစိတ္တေနေဝ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာယ အာပတ္တိယာ လောကဝဇ္ဇတာတိ သာ ဝိသုံ န ဝုတ္တာ။

ယသ္မာ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာယ ဝတ္ထုဝီတိက္ကမဝဇ္ဇာ သိယာ ကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ, တသ္မာ တဿာ သစိတ္တကပက္ခေ စိတ္တံ ကုသလမေဝါတိ အယံ နိယမော နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘သေသာ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇကာ’’တိ။ ‘‘ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇကာ’’တိ ဣမိနာ စ လက္ခဏေန ဝတ္ထုဝိဇာနနစိတ္တေန သစိတ္တကပက္ခေ စိတ္တံ သိယာ ကုသလံ, သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ, တသ္မာ တဿာ သစိတ္တကပက္ခေ စိတ္တံ အကုသလမေဝါတိ အယံ နိယမော နတ္ထီတိ အာဟ။

၈၆၇။ ကာယဒွါရေန အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ ကာယကမ္မံ။ ဥဘယတ္ထ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ တဒုဘယံ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ။ မနောဒွါရေ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထီတိ မနောကမ္မံ န ဝုတ္တံ။ ‘‘မနောဒွါရေ အာပတ္တိ နာမ နတ္ထီတိ စ ဣဒံ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ ဥပနိက္ခိတ္တသာဒိယနာဒီသု မနောဒွါရေပိ အာပတ္တိသမ္ဘဝတော’’တိ အာစရိယာ။

၈၆၈-၉။ ကုသလာဒိတိကဒွယန္တိ ကုသလတ္တိကဉ္စေဝ ဝေဒနာတ္တိကဉ္စ။ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇန္တော ကုသလာကုသလစိတ္တော, တထာ အဗျာကတစိတ္တော ဝါ ဟုတွာ အာပဇ္ဇတီတိ ယောဇနာ။

ဒုက္ခာဒိသံယုတောတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဥပေက္ခာဝေဒနာသမင်္ဂိနော သင်္ဂဟော။ ဧဝံ သန္တေပိ သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု အကုသလစိတ္တဝသေန ဧကံ စိတ္တံ, ကုသလာဗျာကတဝသေန ဒွေ စိတ္တာနိ, သဗ္ဗေသံ ဝသေန တီဏိ စိတ္တာနိ။ ဒုက္ခဝေဒနာဝသေန ဧကာ ဝေဒနာ, သုခဥပေက္ခာဝသေန ဒွေ, သဗ္ဗာသံ ဝသေန တိဿော ဝေဒနာတိ အယမေဝ ဘေဒေါ လဗ္ဘတိ, န အညော ဘေဒေါ။

ကုသလတ္တိကံ သစေပိ ဂဟိတံ, န ပန သဗ္ဗေသမေဝ စိတ္တာနံ ဝသေန လဗ္ဘတိ, အထ ခေါ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာပကာနံ ဗာတ္တိံသစိတ္တာနမေဝ ဝသေန လဗ္ဘတိ။ ဗာတ္တိံသေဝ ဟိ စိတ္တာနိ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာပကာနိ။ ဒွါဒသ အကုသလာနိ, အဋ္ဌ ကာမာဝစရကုသလာနိ, ဒသ ကာမာဝစရကိရိယစိတ္တာနိ, ကုသလတော, ကိရိယတော စ ဒွေ အဘိညာစိတ္တာနိ စာတိ ဧဝံ ဗာတ္တိံသစိတ္တေဟိ သမုဋ္ဌိတာပိ အာပတ္တိ အကုသလာ ဝါ ဟောတိ အဗျာကတာ ဝါ, နတ္ထိ အာပတ္တိ ကုသလံ။ ယထာဟ သမထက္ခန္ဓကေ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ (စူဠဝ။ ၂၂၂၊ ပရိ။ ၃၀၃)။ အယံ ပန ပါဌော ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တော, န လောကဝဇ္ဇံ။ ယသ္မိဉှိ ပထဝိခဏနဘူတဂါမပါတဗျတာဒိကေ အာပတ္တာဓိကရဏေ ကုသလစိတ္တံ အင်္ဂံ ဟောတိ, တသ္မိဉ္စ သတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ ‘‘နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ။ တသ္မာ နယိဒံ အင်္ဂပဟောနကစိတ္တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ယံ တာဝ အာပတ္တာဓိကရဏံ လောကဝဇ္ဇံ, တံ ဧကန္တတော အကုသလမေဝ။ တတ္ထ ‘‘သိယာ အကုသလ’’န္တိ ဝိကပ္ပေါ နတ္ထိ။ ယံ ပန ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ, တံ ယသ္မာ သဉ္စိစ္စ ‘‘ဣမံ အာပတ္တိံ ဝီတိက္ကမာမီ’’တိ ဝီတိက္ကမန္တဿေဝ အကုသလံ ဟောတိ, အသဉ္စိစ္စ ပန ကိဉ္စိ အဇာနန္တဿ သဟသေယျာဒိဝသေန အာပဇ္ဇနတော အဗျာကတံ ဟောတိ, တသ္မာ တတ္ထ သဉ္စိစ္စာသဉ္စိစ္စဝသေန ဣမံ ဝိကပ္ပဘာဝံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ။ သစေ ပန ‘‘ယံ ကုသလစိတ္တော အာပဇ္ဇတိ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ’’န္တိ ဝဒေယျ, အစိတ္တကာနံ ဧဠကလောမပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ ကုသလစိတ္တံ အာပဇ္ဇေယျ, န စ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကုသလစိတ္တံ အာပတ္တိယာ အင်္ဂံ, ကာယဝစီဝိညတ္တိဝသေန ပန စလိတပဝတ္တာနံ ကာယဝါစာနံ အညတရမေဝ အင်္ဂံ, တဉ္စ ရူပက္ခန္ဓပရိယာပန္နတ္တာ အဗျာကတန္တိ။

၈၇၀။ ဣဒံ တု လက္ခဏန္တိ ဣဒံ နိဒါနာဒိသာဓာရဏဝိနိစ္ဆယလက္ခဏံ။

၈၇၁။ ‘‘တရု’’န္တိအာဒိဂါထာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တတ္ထာဝ။ အယံ ပန ဝိသေသော – တတ္ထ ‘‘ဒွယင်္ကုရ’’န္တိ ဝုတ္တံ, ဣဓ ‘‘စတုဿိခ’’န္တိ။ တတ္ထ ‘‘ဒွယင်္ကုရ’’န္တိ လောကဝဇ္ဇပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇာနံ ဂဟဏံ, ဣဓ စတုဿိခန္တိ စတုန္နံ ဝိပတ္တီနံ။ စတ္တာရော သီခါ အင်္ကုရာ ဧတဿာတိ ဝိဂ္ဂဟော။ တတ္ထ ဝိပတ္တိ ‘‘သတ္တဖလ’’န္တိ သတ္တဖလေသု အန္တောဂဓာ, ဣဓ ဝိပတ္တိဋ္ဌာနေ ဝဇ္ဇံ ဂဟေတွာ သတ္တဖလာနိ။

၈၇၂။ အနုတ္တရတံ ဂတံ အတ္တနာ ဥတ္တရဿ ဥတ္တမဿ ကဿစိ အဝိဇ္ဇမာနတ္တာ ဣမံ ဥတ္တရံ ဥတ္တရံ နာမ ပကရဏံ ယော ထေရနဝမဇ္ဈိမေသု အညတရော ပရိယာပုဏာတိ ပါဌဿ ပဂုဏဝါစုဂ္ဂတကရဏေန အဓီယတိ, ပရိပုစ္ဆတိ အတ္ထဉ္စ အတ္ထဝဏ္ဏနံ သုတွာ သက္ကစ္စံ ဥဂ္ဂဟေတွာ မနသာ ပေက္ခိတွာ ပညာယ သုပ္ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဓာရေတိ, သော စ ဘိက္ခု စ-သဒ္ဒေန ဧဝမေဝ ဝိနယဝိနိစ္ဆယေ ယော ဘိက္ခု ယုတ္တော, သော စ ကာယဝါစဝိနယေ ကာယဝါစာဝီတိက္ကမာနံ ဝိနယနေ သံဝရဏေ ဝိနယေ ဝိနယပိဋကေ အနုတ္တရတံ ဥပယာတိ အတ္တနော ဥတ္တရိတရဿ အဝိဇ္ဇမာနတံ ဥပဂစ္ဆတိ။ ဧတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ဥတ္တရတော’’တိ, ပဂုဏဝါစုဂ္ဂတကရဏေန အဓီတေန အတ္ထဝဏ္ဏနံ သုတွာ ဓာရဏေန သုဋ္ဌု ဓာရိတေန ဣမိနာ ဥတ္တရပကရဏေန ဟေတုဘူတေနာတိ အတ္ထော။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

လက္ခဏကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

သဗ္ဗသင်္ကလနနယကထာဝဏ္ဏနာ

၈၇၃။ ပရိဝါရေ မုခါဂတာ ကတ္ထပညတ္တိဝါရာဒယော အဋ္ဌ ဝါရာ, တေယေဝ ပစ္စယ-သဒ္ဒေန ယောဇေတွာ ဝုတ္တာ အဋ္ဌပစ္စယဝါရာတိ ဝိဘင်္ဂဒွယေ ဝိသုံ ဝိသုံ ဒဿိတာ သောဠသ ပရိဝါရာ အဿာတိ သောဠသပရိဝါရော, တဿ သောဠသပရိဝါရဿ။ သဗ္ဗံ သင်္ကလနံ နယန္တိ သဗ္ဗေသံ ဝုတ္တာနံ သင်္ကလနနယာနံ သင်္ဂဟေတဗ္ဗတော သဗ္ဗံ သင်္ကလဘေဒနံ နယံ။

၈၇၅။ ကာယိကာ ဆဗ္ဗိဓာတိ ပဌမပါရာဇိကာပတ္တိ, ကုဋိကရဏေ ပယောဂေ ဒုက္ကဋာပတ္တိ, ဧကံ ပိဏ္ဍံ အနာဂတေ ထုလ္လစ္စယာပတ္တိ, တသ္မိံ အာဂတေ သံဃာဒိသေသာပတ္တိ, ဝိကာလဘောဇနေ ပါစိတ္တိယာပတ္တိ, ပဌမပါဋိဒေသနီယာပတ္တီတိ ဆဗ္ဗိဓာ။

တထာ ဝါစသိကာပိ စာတိ စတုတ္ထပါရာဇိကာ, ကုဋိယာ ကာရာပနေ ပုဗ္ဗဂတိယော, ပဒသောဓမ္မပါစိတ္တိယံ, ဒဝကမျတာယ ဟီနေန ခုံသနံ, တဿ ဒုဗ္ဘာသိတန္တိ တထာ ဆဗ္ဗိဓာ။

ဆာဒေန္တဿ စ တိဿောတိ ဘိက္ခုနိယာ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယ ပါရာဇိကံ, ဘိက္ခုနော သံဃာဒိသေသဆာဒနေ ပါစိတ္တိယံ, အတ္တနော ဒုဋ္ဌုလ္လစ္ဆာဒနေ ဒုက္ကဋန္တိ တိဿော စ။

ပဉ္စ သံသဂ္ဂပစ္စယာတိ ကာယသံသဂ္ဂေ ဘိက္ခုနိယာ ပါရာဇိကံ, ဘိက္ခုနော သံဃာဒိသေသော, ကာယေန ကာယပဋိဗဒ္ဓေ ထုလ္လစ္စယံ, နိဿဂ္ဂိယေန ကာယပဋိဗဒ္ဓေ ဒုက္ကဋံ, အင်္ဂုလိပတောဒကေ ပါစိတ္တိယန္တိ ကာယသံသဂ္ဂပစ္စယာ ပဉ္စ အာပတ္တိယော။

၈၇၇။ ဘိက္ခုနိယာ ဝဇ္ဇပဋိစ္ဆာဒိကာယ ပါရာဇိကံ, ဘိက္ခုဿ သံဃာဒိသေသပဋိစ္ဆာဒကဿ ပါစိတ္တိယန္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လစ္ဆာဒနေ ဒုဝေ။

၈၇၉။ ‘‘ဂါမန္တရေ စတဿောဝါ’’တိအာဒိ ပဋိနိဒ္ဒေသတော စ ဝိညာယတိ။

၈၈၁။ ဝဇန္တိယာတိ ဂစ္ဆန္တိယာ။

၈၈၅။ ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ရတ္တန္ဓကာရေ အပ္ပဒီပေ ဟတ္ထပါသေ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ ယဒိ သလ္လပေယျ, တဿာ ပါစိတ္တိ။ ဒူရေ ဌိတာ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဌိတာ ဝဒေယျ စေ, ဒုက္ကဋမေဝါတိ ယောဇနာ။

၈၈၆။ ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ဆန္နေ ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ဒိဝါ ပုရိသေန သဒ္ဓိံ အဿ ပုရိသဿ ဟတ္ထပါသေ ဌိတာ ဝဒေယျ သလ္လပေယျ, တဿာ ပါစိတ္တိ။ ဟတ္ထပါသံ ဝိဇဟိတွာ ဝဒေယျ စေ, ဒုက္ကဋမေဝါတိ ယောဇနာ။

၈၉၁။ သနိဿဂ္ဂါ စ ပါစိတ္တီတိ နိဿဇ္ဇနဝိနယကမ္မသဟိတာယေဝ ပါစိတ္တိ။

၈၉၃။ ဣဓ ဣမသ္မိံ သာသနေ။

၈၉၆။ ဒုဝိန္နန္တိ ဒွိန္နံ။

၈၉၈။ သမာနသံဝါသကဘူမိ နာမ ပကတတ္တဿ ဘိက္ခုနော သမာနလဒ္ဓိကဿ ဧကသီမာယံ ဌိတဘာဝေါ။ နာနာပဒံ ပုဗ္ဗံ ဧတိဿာတိ နာနာပဒပုဗ္ဗိကာ, နာနာသံဝါသကဘူမီတိ အတ္ထော။ ဥက္ခိတ္တနာနာလဒ္ဓိကနာနာသီမဂတာ နာနာသံဝါသကဘူမိ။ ဣမာ ဒွေယေဝ သံဝါသကဘူမိယော ဟိ မဟေသိနာ ကာရုဏိကေန ဝုတ္တာတိ ယောဇနာ။

၈၉၉။ ဒုဝိန္နန္တိ ပါရိဝါသိကမာနတ္တစာရီနံ ဒွိန္နံ ပုဂ္ဂလာနံ။ ဒွယာတီတေနာတိ ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအတ္တကိလမထာနုယောဂသင်္ခါတံ အန္တဒွယံ အတိက္ကမ္မ မဇ္ဈိမာယ ပဋိပဒါယ ဌိတေန။ အထ ဝါ သဿတုစ္ဆေဒဒွယံ အတိက္ကန္တေန။

၉၀၀။ ‘‘ဒွင်္ဂုလပဗ္ဗပရမံ အာဒါတဗ္ဗ’’န္တိ စ တထေဝ ‘‘ဒွင်္ဂုလံ ဝါ ဒုမာသံ ဝါ’’တိ စ ဒွင်္ဂုလာ ဒုဝေ ပညတ္တာတိ ယောဇနာ။

၉၀၅။ အာဏတ္တိယာ မနုဿမာရဏံ, အာဏတ္တိယာ အဒိန္နာဒါနမ္ပီတိ ယောဇနာ။

၉၀၇။ တိဿော ဩဘာသနာယိမာတိ ဣမာ တိဿော မေထုနာဓိပ္ပါယပ္ပကာသနာ။

၉၀၈။ သံဃာဒိသေသော ဧဝ သံဃာဒိသေသတာ။

၉၁၀။ ဝနပ္ပတိ နာမ ပုပ္ဖံ ဝိနာ ဖလန္တီ နိဂြောဓဥဒုမ္ဗရအဿတ္ထပိလက္ခကာဒိရုက္ခဇာတိ, ဣဓ ပန ဝနဇေဋ္ဌော ရက္ခိတဂေါပိတစေတိယရုက္ခော ဝနပ္ပတီတိ အဓိပ္ပါယော။ ထုလ္လတာတိ ထုလ္လစ္စယံ။

၉၁၂။ ဝိဿဋ္ဌီတိ ဝိဿဇ္ဇိ သမ္ဘဝဓာတု။ ဆဍ္ဍနေတိ ဥပက္ကမိတွာ မောစနေ။ ‘‘ဟရိတေ ဥစ္စာရံ ပဿာဝံ ဆဍ္ဍနေ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၉၁၃။ ကိံ ပမာဏမေတာသန္တိ ကိတ္တကာ။

၉၁၅။ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနိယာ သဒ္ဓိန္တိ ဧတ္ထ ဘိက္ခူတိ သာမိဝစနပ္ပသင်္ဂေ ပစ္စတ္တံ, ဘိက္ခုနောတိ အတ္ထော။ ဂါထာဗန္ဓဝသေန ဝါ ဝဏ္ဏလောပေါ။

၉၁၈။ ဒုတိယာယ ဟတ္ထပါသကံ။

၉၂၂။ ‘‘ယာဝတတိယကေ တိဿော အာပတ္တိယော’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၇၆ အတ္ထတော သမာနံ) ပဒဿ နိဒ္ဒေသေ ‘‘ထုလ္လစ္စယံ သိယာ သံဃ-ဘေဒကဿာနုဝတ္တိနော’’တိ ပဌန္တိ။ ‘‘တိဏ္ဏံ သံဃဘေဒါနုဝတ္တာကာနံ ကောကာလိကာဒီနံ သံဃာဒိသေသော’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တတ္တာ တထာ ပါဌော န ဂဟေတဗ္ဗော။

၉၂၃။ ယာဝတတိယကေတိ တိဏ္ဏံ ပူရဏီ တတိယာ, ကမ္မဝါစာ, ယာဝတတိယာယ ကမ္မဝါစာယ ပရိယောသာနေ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗာ အာပတ္တိ ယာဝတတိယကာ နာမ။

၉၂၆။ ‘‘အဝဿုတဿ…ပေ… ကိဉ္စီ’’တိ ဣဒံ ဂရုကာပတ္တိယာ ဝတ္ထုဒဿနံ။ ‘‘သဗ္ဗံ မံသံ အကပ္ပိယ’’န္တိ ဣဒံ ထုလ္လစ္စယဒုက္ကဋာနံ ဝတ္ထုဒဿနံ။

၉၂၇။ ‘‘ဝိညာပေတွာန…ပေ… ဘောဇနမ္ပိ စာ’’တိ ဣဒံ ပါဋိဒေသနီယဝတ္ထုဒဿနံ။ ‘‘လသုဏမ္ပိ စာ’’တိ ဣဒံ ပါစိတ္တိယဝတ္ထုဒဿနံ။ ‘‘ဧကတော အဇ္ဈောဟရန္တိယာ’’တိ ပဒစ္ဆေဒေါ။

၉၃၀။ ရတ္တစိတ္တေန ဣတ္ထိယာ အင်္ဂဇာတံ ဩလောကေန္တဿ ဒုက္ကဋံ ဝုတ္တန္တိ ယောဇနာ။

၉၃၁။ သမ္မာဝတ္တနာဝ သမ္မာဝတ္တနကာ။ တေစတ္တာလီသ ဝတ္တနာ ဒွါသီတိက္ခန္ဓကဝတ္တာနံ ပရိပူရဏဋ္ဌာနေ ဒဿိတာ။

၉၃၂။ အဒဿနအပဋိကမ္မေ အာပန္နာပတ္တိယာ ဒုဝေ ပုဂ္ဂလာ, ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ အာပန္နာပတ္တိယာ ဧကောတိ ဣမေ တယော ဥက္ခိတ္တပုဂ္ဂလာ။

၉၃၄။ ဒူသကောတိ ဘိက္ခုနိဒူသကော။ ကဏ္ဋကောတိ ကဏ္ဋကသာမဏေရော။

၉၃၇။ ဒဒေယျစ္စေဝမာဒိကာတိ ဉတ္တိကာလေ ‘‘သံဃော ဒဒေယျာ’’တိအာဒိဘေဒါ ဉတ္တိကပ္ပနာ, ဉတ္တိကိရိယာတိ အတ္ထော။ ဒေတိ သံဃော ကရောတီတိအာဒီတိ ကမ္မဝါစာကာလေ ‘‘သံဃော ဒေတီ’’တိ ဝါ ‘‘ကရောတီ’’တိ ဝါ အာဒိဘေဒါ ဝစနကမ္မဿ အနိဋ္ဌိတတ္တာ ဝိပ္ပကတပစ္စုပ္ပန္နံ နာမ သိယာ။

၉၃၈။ ဒိန္နံ ကတံ ပနိစ္စာဒီတိ ကမ္မဝါစာယ နိဋ္ဌိတာယ ‘‘ဒိန္နံ သံဃေနာ’’တိ ဝါ ‘‘ကတံ သံဃေနာ’’တိ ဝါတိအာဒိဝစနံ အတီတကရဏံ နာမ သိယာ။

၉၃၉။ သံဃေတိ သံဃမဇ္ဈေ။

‘‘ကာရဏေဟိ ပန ဒွီဟိ, သံဃော ဘိဇ္ဇတိ နညထာ’’တိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ, နနု ‘‘ပဉ္စဟုပါလိ, အာကာရေဟိ သံဃော ဘိဇ္ဇတိ။ ကတမေဟိ ပဉ္စဟိ? ကမ္မေန, ဥဒ္ဒေသေန, ဝေါဟရန္တော, အနုဿာဝနေန, သလာကဂ္ဂါဟေနာ’’တိ (ပရိ။ ၄၅၈) ဝုတ္တတ္တာ, အဋ္ဌကထာယဉ္စ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၅၈) ‘‘ပဉ္စဟိ ကာရဏေဟီ’’တိ ဝစနတော စ ဣဓ ဣမေဟိ ဒွီဟေဝ ကာရဏေဟိ သံဃဘေဒကထနံ အယုတ္တန္တိ? ဝုစ္စတေ – နာယုတ္တံ ပုဗ္ဗပယောဂကာရကဝသေန ဝုတ္တတ္တာ။ တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာယံ –

‘‘ကမ္မေနာတိ အပလောကနာဒီသု စတူသု ကမ္မေသု အညတရေန ကမ္မေန။ ဥဒ္ဒေသေနာတိ ပဉ္စသု ပါတိမောက္ခုဒ္ဒေသေသု အညတရေန ဥဒ္ဒေသေန။ ဝေါဟရန္တောတိ ကထယန္တော, တာဟိ တာဟိ ဥပပတ္တီဟိ ‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’တိအာဒီနိ အဋ္ဌာရသ ဘေဒကရဝတ္ထူနိ ဒီပေန္တော။ အနုဿာဝနေနာတိ ‘နနု တုမှေ ဇာနာထ မယှံ ဥစ္စာကုလာ ပဗ္ဗဇိတဘာဝံ, ဗဟုဿုတဘာဝဉ္စ,

မာဒိသော နာမ ဥဒ္ဓမ္မံ ဥဗ္ဗိနယံ သတ္ထုသာသနံ ကရေယျာတိ စိတ္တေ ဥပ္ပါဒေတုံ တုမှာကံ ယုတ္တံ, ကိံ မယှံ အဝီစိ နီလုပ္ပလဝနမိဝ သီတလော, ကိမဟံ အပါယတော န ဘာယာမီ’တိအာဒိနာ နယေန ကဏ္ဏမူလေ ဝစီဘေဒံ ကတွာ အနုဿာဝနေန။ သလာကဂ္ဂါဟေနာတိ ဧဝံ အနုဿာဝေတွာ တေသံ စိတ္တံ ဥပတ္ထမ္ဘေတွာ အနိဝတ္တိဓမ္မေ ကတွာ ‘ဂဏှထ ဣမံ သလာက’န္တိ သလာကဂ္ဂါဟေန။

‘‘ဧတ္ထ စ ကမ္မမေဝ, ဥဒ္ဒေသော ဝါ ပမာဏံ, ဝေါဟာရာနုဿာဝနသလာကဂ္ဂါဟာ ပန ပုဗ္ဗဘာဂါ။ အဋ္ဌာရသဝတ္ထုဒီပနဝသေန ဟိ ဝေါဟရန္တေ တတ္ထ ရုစိဇနနတ္ထံ အနုဿာဝေတွာ သလာကာယ ဂဟိတာယပိ အဘိန္နောဝ ဟောတိ သံဃော။ ယဒါ ပန ဧဝံ စတ္တာရော ဝါ အတိရေကေ ဝါ သလာကံ ဂါဟေတွာ အာဝေဏိကံ ကမ္မံ ဝါ ဥဒ္ဒေသံ ဝါ ကရောတိ, တဒါ သံဃော ဘိန္နော နာမ ဟောတီ’’တိ (ပရိ။ အဋ္ဌ။ ၄၅၈) –

ဝုတ္တတ္တာ သလာကဂ္ဂါဟကမ္မာနိ ဒွေ ပဓာနကာရဏာနီတိ ဣဓ တာနေဝ ဒဿိတာနိ။

နနု စ သလာကဂ္ဂါဟောပိ သံဃဘေဒဿ ပုဗ္ဗဘာဂေါ ဝုတ္တော, ဥဒ္ဒေသကမ္မာနေဝ ပဓာနဘာဝေန ဝုတ္တာနိ, တသ္မာ ကထမဿ သလာကဂ္ဂါဟဿ ပဓာနကာရဏဘာဝေါတိ? ဝုစ္စတေ – ဥဒ္ဒေသကမ္မာနိပိ သလာကဂ္ဂါဟေ သိဒ္ဓေ အဝဿမ္ဘဝနတော အတ္ထသာဓနပယောဂေန ဝိနာ အသိဒ္ဓါနေဝ ဟောန္တီတိ သော ပဓာနဘာဝေန ဣဓ ဂဟိတော, ဥဒ္ဒေသော ပန ပညတ္တကမ္မပုဗ္ဗင်္ဂမတ္တာ ကမ္မေနေဝ သင်္ဂဟိတောတိ ဣဓ ဝိသုံ န ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ။

၉၄၁။ ပယုတ္တာယုတ္တဝါစာယာတိ ပစ္စယုပ္ပါဒနတ္ထာယ ပယုတ္တာ စ သာ သကျပုတ္တိယဘာဝဿ အယုတ္တာ အနနုရူပါ စာတိ ပယုတ္တာယုတ္တာ, သာယေဝ ဝါစာတိ ပယုတ္တာယုတ္တဝါစာ, တာယ။

၉၄၄။ ယာ ဘိက္ခုနီ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇတိ, တဿာ စ ပါဋိဒေသနီယံ သိယာတိ ယောဇနာ။

၉၄၅။ အနာမယောတိ အဂိလာနော။

၉၄၆။ ‘‘ဒသသတာနီ’’တိအာဒိဂါထာယ ရတ္တီနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘သတ’’န္တိ သေသော။ ဆာဒနကိရိယာယ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ။ ဒသသတာနိ အာပတ္တိယော ရတ္တီနံ သတံ ဆာဒေတွာတိ ယောဇနာ။ ဧဝံ ကတ္တဗ္ဗယောဇနာယံ –

‘‘ဒသ သတံ ရတ္တိသတံ, အာပတ္တိယော ဆာဒယိတွာန၊

ဒသ ရတ္တိယော ဝသိတွာန, မုစ္စေယျ ပါရိဝါသိကော’’တိ။ (ပရိ။ ၄၇၇) –

အယံ ပရိဝါရဂါထာပမာဏံ။ ဧကဒိဝသံ သတံသံဃာဒိသေသာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိတွာ ဒသဒိဝသေ ဆာဒနဝသေန သတံဒိဝသေ သဟဿသံဃာဒိသေသာပတ္တိယော ဆာဒယိတွာတိ အတ္ထော။ အယမေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ယော ဒသဒိဝသေ သတံ သံဃာဒိသေသာ အာပတ္တိယော အာပဇ္ဇိတွာ ဒသဒိဝသေ ပဋိစ္ဆာဒေတိ, တေန ရတ္တိသတံ အာပတ္တိသဟဿံ ပဋိစ္ဆာဒိတံ ဟောတီတိ။ ဒသ ရတ္တိယော ဝသိတွာနာတိ ‘‘သဗ္ဗာဝ တာ အာပတ္တိယော ဒသာဟပဋိစ္ဆန္နာ’’တိ ပရိဝါသံ ယာစိတွာ ဒသ ရတ္တိယော ဝသိတွာတိ အတ္ထော။ မုစ္စေယျ ပါရိဝါသိကောတိ ပရိဝါသံ ဝသန္တော ဘိက္ခု အတ္တနာ ဝသိတဗ္ဗပရိဝါသတော မုစ္စေယျ, မုတ္တော ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။

၉၄၇။ ပါရာဇိကာနိ အဋ္ဌေဝါတိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန။ တေဝီသ ဂရုကာတိ ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာ ဘိက္ခုနီနံ ဒသ, ဘိက္ခုနီဟိ အသာဓာရဏာ ဘိက္ခူနံ ဆ, ဥဘိန္နံ သာဓာရဏာ သတ္တာတိ ဧဝံ တေဝီသ သံဃာဒိသေသာ။

၉၄၈။ ဝုတ္တာနီတိ ယထာဝုတ္တာနိ နိဿဂ္ဂိယာနိ။ ဒွေစတ္တာလီသ ဟောန္တီတိ ဘိက္ခုဝိဘင်္ဂါဂတာ တိံသ, ဘိက္ခူဟိ အသာဓာရဏာ ဘိက္ခုနီနံ အာဒိတော ဒွါဒသ စာတိ ဒွါစတ္တာလီသ နိဿဂ္ဂိယာနိ ဟောန္တိ။ အဋ္ဌာသီတိသတံ ပါစိတ္တိယာ ပုဗ္ဗေ ဒဿိတာဝ။

၉၄၉။ သုသိက္ခေနာတိ သုဋ္ဌု သိက္ခိတအဓိသီလာဒိတိဝိဓသိက္ခေန ဘဂဝတာ။

၉၅၀။ သုပညေနာတိ သောဘဏာ ဒသဗလစတုဝေသာရဇ္ဇဆအသာဓာရဏာဒယော ပညာ ယဿ သော သုပညော, တေန။ ယသဿိနာတိ အဋ္ဌအရိယပုဂ္ဂလသမူဟသင်္ခါတပရိဝါရယသာ စ သဗ္ဗလောကဗျာပကဂုဏဃောသသင်္ခါတကိတ္တိယသာ စ တေန သမန္နာဂတတ္တာ ယသဿိနာ။ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ သတာနိ ဘဝန္တီတိ ယထာဒဿိတဂဏနာယ ပိဏ္ဍဝသေန ပညာသာဓိကာနိ တီဏိ သတာနိ ဘဝန္တီတိ အတ္ထော။ သုပညေန ယသဿိနာ ဂေါတမေန ပညတ္တာနိ သဗ္ဗာနိ သိက္ခာပဒါနိ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ သတာနိ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။

၉၅၁။ ဧတေသု သိက္ခာပဒေသု ယော သာရဘူတော ဝိနိစ္ဆယော ဝတ္တဗ္ဗော, သော သကလော မယာ သမာသေန သဗ္ဗထာ သဗ္ဗာကာရေန ဝုတ္တောတိ ယောဇနာ။

၉၅၂။ ဣဒံ ဥတ္တရံ နာမ ပကရဏံ။

၉၅၃။ တသ္မာတိ မယာ ဝိစာရေတွာ ဝုတ္တတ္တာဝ။ အတ္ထေတိ ဝစနတ္ထဘာဝတ္ထာဒိဘေဒေ အတ္ထေ ဝါ။ အက္ခရဗန္ဓေ ဝါတိ အက္ခရသင်္ခါတပဒဗန္ဓေ ဝါ။ ဝိညာသဿ ကမေပိ ဝါတိ ဥဒ္ဒေသဝသေန ဂန္ထနိက္ခေပဿ ကမေပိ။ ကင်္ခါ န ကာတဗ္ဗာတိ ‘‘ယထာအဓိပ္ပေတဿ ဣဒံ ဝါစကံ နု ခေါ, အဝါစက’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒမယုတ္တံ နု ခေါ, ယုတ္တ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒမဓိကံ နု ခေါ, ဦန’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒမဃဋ္ဋိတက္ကမံ နု ခေါ, ဃဋ္ဋိတက္ကမ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒံ ဝိရုဒ္ဓသမယံ နု ခေါ, အဝိရုဒ္ဓသမယ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒံ ဒုရုတ္တံ နု ခေါ, သုဝုတ္တ’’န္တိ ဝါ ‘‘ဣဒံ သတ္ထကံ နု ခေါ, နိရတ္ထက’’န္တိ ဝါ ကင်္ခါ ဝိမတိ ယေန ကေနစိ န ကာတဗ္ဗာ။ ဗဟုမာနတာတိ ‘‘ဝိနယော သံဝရတ္ထာယာ’’တိအာဒိနာ (ပရိ။ ၃၆၆) နိဒ္ဒိဋ္ဌပယောဇနပရမ္ပရာယ မူလကာရဏတ္တာ မဟတီ သမ္မာနာ ကာတဗ္ဗာတိ အတ္ထော။

၉၅၄။ ယော ဘိက္ခု သဥတ္တရံ ဥတ္တရပကရဏေန သဟိတံ ဝိနယဿဝိနိစ္ဆယံ နာမ ပကရဏံ ဇာနာတိ ဓမ္မတော စေဝ အတ္ထတော စ ဝိနိစ္ဆယတော စ သဗ္ဗထာ အဝဗုဇ္ဈတိ, သော ဘိက္ခု အတ္တနာ သိက္ခိတဗ္ဗာယ သိက္ခာယ သဗ္ဗသော ဝိညာတတ္တာ သိက္ခာပကေန အာစရိယေန ဝိနာပိ သိက္ခိတုံ သမတ္ထောတိ။ နိဿယံ ဝိမုဉ္စိတွာတိ အာစရိယုပဇ္ဈာယေ နိဿာယ ဝါသံ မုဉ္စိတွာ။ ယထာကာမင်္ဂတော သိယာတိ ယာဒိသာ ယာဒိသာ အတ္တနာ ဂါမိတာ, တတ္ထ တတ္ထ ဂမနာရဟော ဘဝေယျာတိ အတ္ထော။

၉၅၅။ နိဿယံ ဒါတုကာမေန။ သဟ ဝိဘင်္ဂေန သဝိဘင်္ဂံ။ သဟ မာတိကာယ သမာတိကံ။ ဣဒံ သဥတ္တရံ ဝိနယဝိနိစ္ဆယပကရဏံ သုဋ္ဌု ဝါစုဂ္ဂတံ ကတွာ ဂန္ထတော သုဋ္ဌု ပဂုဏံ ဝါစုဂ္ဂတံ ကတွာ အတ္ထတော, ဝိနိစ္ဆယတော စ သမ္မာ ဇာနိတွာ ဧဝံ ဒါတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။

၉၅၆-၇။ ယော ဘိက္ခု ဣမံ သဥတ္တရံ ဝိနယဝိနိစ္ဆယပကရဏံ ဝါစာယ ပဌတိ, မနသာ စိန္တေတိ, အညေဟိ ဝုစ္စမာနံ သုဏာတိ, အတ္ထံ ပရိပုစ္ဆတိ, ပရံ ဝါစေတိ, နိစ္စံ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ ယထာပရိပုစ္ဆိတမတ္ထံ ဟေတုဥဒါဟရဏပဝတ္တိဝသေန ဥပဂန္တွာ သမန္တတော ဣက္ခတိ ပညာယ နိယမေတိ ဝဝတ္ထပေတိ, တဿ ပန ဘိက္ခုဿ ဝိနယနိဿိတာ သဗ္ဗေဝ အတ္ထာ အာပတ္တာနာပတ္တိကပ္ပိယာကပ္ပိယာဒိပဘေဒါ သဗ္ဗေ အတ္ထာ ဟတ္ထေ အာမလကံ ဝိယ ကရတလေ အမလမဏိရတနံ ဝိယ ဥပဋ္ဌဟန္တိ ပါကဋာ ဘဝန္တီတိ ယောဇနာ။ နတ္ထိ ဧတဿ မလန္တိ အမလံ, အမလမေဝ အာမလကန္တိ မဏိရတနံ ဝုစ္စတိ။

၉၅၈။ နတ္ထိ ဧတေသံ ဗုဒ္ဓီတိ အဗုဒ္ဓီ, အဗုဒ္ဓီ စ တေ ဇနာ စာတိ အဗုဒ္ဓိဇနာ, အဗုဒ္ဓိဇနာနံ သာရံ အဝသာရံ ဩသီဒနံ ဒဒါတိ အာဒဒါတိ ကရောတီတိ အဗုဒ္ဓိဇနသာရဒံ, ဗုဒ္ဓိဝိရဟိတာနံ အဂါဓံ ဂမ္ဘီရံ။ တေဟိ အလဒ္ဓပတိဋ္ဌံ အမတသာဂရံ သဒ္ဒတ္ထရသာမတဿ, နိဗ္ဗာနာမတဿ ဝါ ပဋိလာဘကာရဏတ္တာ သာဂရသဒိသံ ပရမံ ဥတ္တမံ ဣမံ ဥတ္တရံ သာဂရံ အာသန္နပစ္စက္ခံ ဥတ္တရပကရဏသင်္ခါတံ သမုဒ္ဒသာဂရံ သာရဒေါ ဟုတွာ ဥတ္တရံ ဥတ္တရန္တော ပရိယောသာပေန္တော နရော ဘိက္ခု ဟိ ယသ္မာ ဝိနယပါရဂေါ ဝိနယပိဋကဿ ပရိယန္တံ ဂတော ဟုတွာ ပါရဂေါ ပါရံ သံသာရဿ ပါရသင်္ခါတံ နိဗ္ဗာနံ ဂစ္ဆန္တော သိယာ ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ။

၉၅၉။ အတောတိ တသ္မာဒေဝ ကာရဏာ အဝပူရတောရတော ပါပပူရတော နိရာသင်္ကတာယ ဩရတော နိဝတ္တော ပါပဘီရုကော နရော တမံ ဝိဓူယ ပါပဘီရုကတာယ ဧဝ စိတ္တပရိယုဋ္ဌာနဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇနကံ မောဟန္ဓကာရံ တဒင်္ဂပဟာနဝသေန ဝိဓမေတွာ။ သဗ္ဗင်္ဂဏကမ္မဒံ သဗ္ဗေသံ ရာဂါဒီနံ အင်္ဂဏာနံ ကမ္မံ တဒင်္ဂါဒိပဟာနံ ဒဒါတိ အာဝဟတီတိ ‘‘သဗ္ဗင်္ဂဏကမ္မဒ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ သုခဿ ပဒံ လောကိယလောကုတ္တရဿ သုခဿ ကာရဏံ ဂုဏသံဟိတံ သီလာဒီဟိ အတ္ထဘူတေဟိ ဂုဏေဟိ သံဟိတံ ယုတ္တံ ဂုဏပ္ပကာသကံ ဟိတံ အမတောသဓံ ဝိယ သဗ္ဗဒေါသသဗ္ဗဗျာဓိရဟိတတာယ အဇရာအမတာဒိဂုဏာဝဟတ္တာ ဟိတံ ဣမံ ဥတ္တရံ နာမ ပကရဏံ သက္ကစ္စံ အာဒရော ဟုတွာ နိစ္စံ သတတံ သိက္ခေ ‘‘ဧဝံ ပရိစယန္တံ ကရောမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧကန္တေန ယထာဝုတ္တပယောဇနသာဓနယောဂ္ဂံ ကတွာ အဇ္ဈေနာဒိဝသေန သိက္ခေယျ ဧဝ, န အဇ္ဈုပေက္ခကော ဘဝေယျာတိ ယောဇနာ။

၉၆၀။ ပဋုဘာဝကရေ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလပူရဏေ, သာသနပစ္စတ္ထိကာဘိဘဝနေ စ ပဋုဘာဝံ ဆေကတ္တံ ဝေသာရဇ္ဇံ ကရောတိ အတ္တာနံ ဓာရေန္တာနံ လဇ္ဇိပုဂ္ဂလာနန္တိ ပဋုဘာဝကရေ ပရမေ တတောယေဝ ဥတ္တမေ ပိဋကေ ဝိနယပိဋကေ ပဋုတံ ပါဋဝံ ပညာကောသလ္လံ အဘိပတ္ထယန္တေန ပဋုနာ ယတိနာ နိမ္မလပ္ပဝတ္တိကေန ပဋုနာ ဝိဓိနာ ဆေကေန သာရေန ဝိဓာနေန ဣဒံ သဥတ္တရံ ဝိနယဝိနိစ္ဆယပကရဏံ သတတံ နိရန္တရံ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗံ ဥဂ္ဂဟဏဓာရဏပရိပုစ္ဆာစိန္တနာဒိဝသေန သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ ယောဇနာ။

ဣတိ ဥတ္တရေ လီနတ္ထပကာသနိယာ

သဗ္ဗသင်္ကလနနယကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ

၉၆၁-၃။ မဟေသိနော တိဝိဓဿာပိ သာသနဿ သုစိရဋ္ဌိတိကာမေန အတိစိရကာလပ္ပဝတ္တိံ ဣစ္ဆန္တေန ဓီမတာ ပသတ္ထတရဉာဏေန သုဒ္ဓစိတ္တေန လာဘသက္ကာရနိရပေက္ခတာယ ပရိသုဒ္ဓဇ္ဈာသယေန ဗုဒ္ဓဒတ္တေန ဗုဒ္ဓဒတ္တာဘိဓာနေန အာစရိယဝရေန ရစိတော။

ပဇ္ဇဝသေန ဂန္ထတော, အတ္ထတော စေဝ ပရမုတ္တရော ဥတ္တရော ဝိနိစ္ဆယော အန္တရာယံ အန္တရေန အဇ္ဈတ္တိကံ, ဗာဟိရံ ဝါ အန္တရာယံ ဝိနာ ယထာ သိဒ္ဓိံ ဥပါဂတော ပရိနိဋ္ဌာနံ ပတ္တော, တထာ သတ္တာနံ ဓမ္မသံယုတာ ကုသလူပသံဟိတာ သင်္ကပ္ပါ မနောရထာ သိဇ္ဈန္တု အန္တရာယံ ဝိနာ နိပ္ပဇ္ဇန္တု, ဧတေန ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယရစနာမယေန မဟတာ ပုညောဒယေန စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဇနံ ရဉ္ဇေတီတိ ‘‘ရာဇာ’’တိ သင်္ခံ ဂတော မဟီပါလော မဟိံ ပထဝိသန္နိဿိတံ ဇနကာယံ သမ္မာ ဉာယေန ဒသ ရာဇဓမ္မေ အကောပေန္တော ပါလေတု။ ဒေဝေါ ပဇ္ဇုန္နော ကာလေ ထာဝရဇင်္ဂမာနံ ဥပယောဂါရဟကာလေ သမ္မာ ပဝဿတု အဝုဋ္ဌိအတိဝုဋ္ဌိကံ အကတွာ သမ္မာ ပဝစ္ဆတု။

၉၆၄။ သေလိန္ဒော သိနေရုပဗ္ဗတရာဇာ ယာဝ တိဋ္ဌတိ ယာဝ လောကေ ပဝတ္တတိ, စန္ဒော သကလဇနပဒနယနသာယနော ယာဝ ဝိရောစတိ ယာဝ အတ္တနော သဘာဝံ ဇောတေတိ, တာဝ ယသဿိနော ဂေါတမဿ အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သဒ္ဓမ္မော ပရိယတ္တိပဋိပတ္တိပဋိဝေဓဝသေန တိဝိဓော သဒ္ဓမ္မော တိဋ္ဌတု ပဝတ္တတု။

၉၆၅။ သီဟာဒီနံ, ဒါဟာဒီနဉ္စ ဗာဟိရဇ္ဈတ္တိကာနံ ပရိဿယာနံ ခမနံ သဟနံ အဘိဘဝိတွာ ပဝတ္တနံ ခန္တိ။ သောရစ္စန္တိ သောဘနေ ရတောတိ သုရတော, သုရတဿ ဘာဝေါ သောရစ္စံ။ သုန္ဒရံ အခဏ္ဍတာဒိဂုဏသမန္နာဂတံ သီလံ အဿာတိ သုသီလော။ သုသီလဿ ဘာဝေါ။

နိဂမနကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ။

ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယဋီကာ နိဋ္ဌိတာ။

ဣတိ ဝိနယတ္ထသာရသန္ဒီပနီ နာမ ဝိနယဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ,

လီနတ္ထပကာသနီ နာမ ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယဝဏ္ဏနာ စ

သမတ္တာ။

ပစ္ဆာ ဌပိတဂါထာယော

ထေရေန ထိရစိတ္တေန, သာသနုဇ္ဇောတနတ္ထိနာ၊

ပုညဝါ ဉာဏဝါ သီလီ, သုဟဇ္ဇော မုဒုကော တထာ။

ယော သီဟဠာရိမဒ္ဒေသု, စန္ဒိမာ သူရိယော ဝိယ၊

ပါကဋော သီဝလိတ္ထေရော, မဟာတေဇော မဟာယသော။

တေန နီတာ သီဟဠာ ယာ, ဣဓ ပတ္တာ သုဓီမတာ၊

ဧသာ သံဝဏ္ဏနာ သီဟ-ဠက္ခရေန သုလိက္ခိတာ။

ရေဝတော ဣတိ နာမေန, ထေရေန ထိရစေတသာ၊

အရိမဒ္ဒိကေ ရက္ခန္တေန, ပရိဝတ္တေတွာန သာဓုကံ။

လိခါပိတာ ဟိတတ္ထာယ, ဘိက္ခူနံ အရိမဒ္ဒိကေ၊

ဧသာ သံဝဏ္ဏနာ သုဋ္ဌု, သန္နိဋ္ဌာနမုပါဂတာ၊

တထေဝ သဗ္ဗသတ္တာနံ, သဗ္ဗတ္ထော စ သမိဇ္ဈတူတိ။