စူဠဝဂ္ဂပါဠိ မူလပါဠိတော်
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
၁၉၇။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဂဂ္ဂေါ ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော အဟောသိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ ဘိက္ခူ ဂဂ္ဂံ ဘိက္ခုံ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ နာဟံ တံ သရာမိ, မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဂဂ္ဂဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဂဂ္ဂေါ ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော အဟောသိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ ဘိက္ခူ ဂဂ္ဂံ ဘိက္ခုံ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ နာဟံ တံ သရာမိ မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ။ သံဃော ဂဂ္ဂဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဂဂ္ဂဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ…။
‘‘ဒိန္နော သံဃေန ဂဂ္ဂဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၁၉၇။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤဂဂ္ဂ ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏၊ ရဟန်းတို့သည် ဂဂ္ဂ ရဟန်းကို ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် လွန်ကျူးကျင့်ကြံခြင်းကြောင့် ‘အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့’ဟု အာပတ်ဖြင့် စောဒနာကုန်၏၊ ထိုဂဂ္ဂရဟန်းသည် ‘ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူ အရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူးကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ထိုလွန်ကျူးကျင့် ကြံသည်ကို မအောက်မေ့နိုင်ပါ၊ ‘သတိမရပါ’၊ အကျွန်ုပ်သည် တွေဝေသဖြင့် ထိုလွန်ကျူးကျင့်ကြံခြင်းကို ပြုမိပါ၏’ဟု ဆို၏။ ဤသို့ ဆိုအပ်သော်လည်း ဂဂ္ဂရဟန်းကို စောဒကရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့’ဟု စောဒနာကုန်သည်သာတည်း။ ထိုဂဂ္ဂရဟန်းသည် အလွန်တွေဝေသည်ဖြစ်၍ သံဃာကို အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို တောင်း၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ဂဂ္ဂရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေးရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤဂဂ္ဂရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏၊ ရဟန်းတို့သည် ဂဂ္ဂရဟန်းကို ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် လွန်ကျူးကျင့်ကြံခြင်းကြောင့် ‘အသျှင်သည် ဤသို့သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့’ဟု အာပတ်ဖြင့် စောဒနာကုန်သည်သာတည်း၊ ထို ဂဂ္ဂရဟန်းသည် ‘ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူးကျင့် ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏။ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ထိုလွန်ကျူးကျင့်ကြံသည်ကို မအောက်မေ့နိုင်ပါ၊ ‘သတိမရပါ’၊ အကျွန်ုပ်သည် တွေဝေသဖြင့် ထိုလွန်ကျူး ကျင့်ကြံခြင်းကို ပြုမိပါသည်’ဟု ဆို၏။ ဤသို့ ဆိုအပ်သော်လည်း ဂဂ္ဂရဟန်းကို စောဒကရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်သည် ဤသို့ သဘော ရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို့အောက်မေ့လော့’ဟု စောဒနာကုန်သည်သာတည်း။ ထိုဂဂ္ဂရဟန်းသည် အလွန် တွေဝေသည်ဖြစ်၍ သံဃာကို အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို တောင်း၏၊ သံဃာသည် အလွန် တွေဝေသော ဂဂ္ဂရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေး၏၊ အလွန် တွေဝေသော ဂဂ္ဂရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ဂဂ္ဂရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေးအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ် နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk Gagga has been insane and suffering from psychosis. Because of that insanity and psychosis, he did and said many things unworthy of a monastic. Because of that insanity and psychosis, the monks accused the monk Gagga of an offense, saying, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” He replied, “I was insane and suffering from psychosis. Because of that insanity and psychosis, I did and said many things unworthy of a monastic. I don’t remember it. I did it because I was insane.” But even though he said this, they kept on accusing him, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” Because he is now sane, he is asking the Sangha for resolution because of past insanity. If the Sangha is ready, then, because the monk Gagga is now sane, the Sangha should grant him resolution because of past insanity. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk Gagga has been insane and suffering from psychosis. Because of that insanity and psychosis, he did and said many things unworthy of a monastic. Because of that insanity and psychosis, the monks accused the monk Gagga of an offense, saying, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” He replied, “I was insane and suffering from psychosis. Because of that insanity and psychosis, I did and said many things unworthy of a monastic. I don’t remember it. I did it because I was insane.” But even though he said this, they kept on accusing him, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” Because he is now sane, he is asking the Sangha for resolution because of past insanity. Because the monk Gagga is now sane, the Sangha grants him resolution because of past insanity. Any monk who approves of granting to the monk Gagga, who is now sane, resolution because of past insanity should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. For the second time, I speak on this matter. … For the third time, I speak on this matter. … Because the monk Gagga is now sane, the Sangha has granted him resolution because of past insanity. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’
၁၉၈။ ‘‘တီဏိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနိ, တီဏိ ဓမ္မိကာနိ။ ကမ္မာနိ တီဏိ အဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနိ?
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော သရမာနောဝ ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ တဿ သံဃော အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ အဓမ္မိကံ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော သရမာနောဝ ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘သရာမိ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ယထာသုပိနန္တေနာ’တိ။ တဿ သံဃော အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ အဓမ္မိကံ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော အနုမ္မတ္တကော ဥမ္မတ္တကာလယံ ကရောတိ – ‘အဟမ္ပိ ခေါ ဧဝံ ကရောမိ။ တုမှေပိ ဧဝံ ကရောထ။ မယှမ္ပိ ဧတံ ကပ္ပတိ။ တုမှာကမ္ပေတံ ကပ္ပတီ’တိ။ တဿ သံဃော အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ အဓမ္မိကံ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ။ ဣမာနိ တီဏိ အဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနိ။
၁၉၈။ ရဟန်းတို့ တရားနှင့် မလျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းပေးခြင်းတို့သည် ဤသုံးပါးတို့တည်း။ တရားနှင့် လျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းပေးခြင်းတို့သည် ဤသုံးပါးတို့တည်း။ တရားနှင့် မလျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းပေးခြင်းသုံးပါးတို့သည် အဘယ်တို့ နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အာပတ်သင့်သော ရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဤသို့သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် အောက်မေ့လျက်သာလျှင် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို မအောက်မေ့မိပါ”ဟု ပြောဆို၏၊ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် အလွန် တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေး၏၊ တရားနှင့် မလျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေးခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အာပတ်သင့်သော ရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဤသို့သဘောရှိသော အာပတ်သို ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် အောက်မေ့လျက်သာလျှင် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် အိပ်မက်၌ကဲ့သို့ အောက်မေ့၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေး၏၊ တရားနှင့် မလျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေးခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အာပတ်သင့်သော ရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဤသို့သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါသည်လည်း ဤသို့ ပြု၏၊ သင်တို့သည်လည်း ဤသို့ ပြုကုန်လော့၊ ငါ့အားလည်း ဤအမှုသည် အပ်၏၊ သင်တို့အားလည်း ဤအမှုသည် အပ်၏”ဟု မရူးဘဲ ရူးကျွန်ယောင်ပြု၏။ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေး၏၊ တရားနှင့် မလျော်သော ‘အမူဠ’ ဝိနည်းကို ပေးခြင်းဖြစ်၏။ ဤသုံးပါးတို့ကား တရားနှင့် မလျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းပေးခြင်းတို့တည်း။
There are three illegitimate and three legitimate grantings of resolution because of past insanity. What are the three illegitimate grantings of resolution because of past insanity? It may be that a monk has committed an offense. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ Although he remembers, he says he doesn’t. If the Sangha grants him resolution because of past insanity, then that granting is illegitimate. It may be that a monk has committed an offense. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ Although he remembers, he says, ‘I remember as if in a dream.’ If the Sangha grants him resolution because of past insanity, then that granting is illegitimate. It may be that a monk has committed an offense. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ Although he’s sane, he acts insane, saying, ‘I do this, and so do you. This is allowable for me, and also for you.’ If the Sangha grants him resolution because of past insanity, then that granting is illegitimate.
၁၉၉။ ‘‘ကတမာနိ တီဏိ ဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနိ?
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော ဟောတိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော အဿရမာနောဝ ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ တဿ သံဃော အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ ဓမ္မိကံ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော ဟောတိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော အဿရမာနောဝ ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘သရာမိ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ယထာ သုပိနန္တေနာ’တိ။ တဿ သံဃော အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ ဓမ္မိကံ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော ဟောတိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ? သော ဥမ္မတ္တကော ဥမ္မတ္တကာလယံ ကရောတိ – ‘အဟမ္ပိ ဧဝံ ကရောမိ။ တုမှေပိ ဧဝံ ကရောထ။ မယှမ္ပိ ဧတံ ကပ္ပတိ။ တုမှာကမ္ပေတံ ကပ္ပတီ’တိ။ တဿ သံဃော အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ ဓမ္မိကံ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ။ ‘‘ဣမာနိ တီဏိ ဓမ္မိကာနိ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနာနီ’’တိ။
၁၉၉။ တရားနှင့် လျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းပေးခြင်း သုံးပါးတို့သည် အဘယ်တို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ့မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ထိုရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဤသို့သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် မအောက်မေ့မိသည်ဖြစ်၍သာလျှင် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို မအောက်မေ့မိပါ”ဟု ပြောဆို၏၊ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် အလွန် တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေး၏၊ တရားနှင့် လျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေးခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ထိုရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် မအောက်မေ့မိသည်ဖြစ်၍သာလျှင် “ငါ့သျှင်တို့ အိပ်မက်၌ကဲ့သို့ အောက်မေ့၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေး၏၊ တရားနှင့်လျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေးခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ထိုရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါသည်လည်း ဤသို့ ပြု၏၊ သင်တို့သည်လည်း ဤသို့ ပြုကုန်လော့၊ ငါ့အားလည်း ဤအမှုသည် အပ်၏၊ သင်တို့အားလည်း ဤအမှုသည် အပ်၏”ဟု ရူးလျက် ရူးကျွန်ယောင်ပြု၏။ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကိုပေး၏၊ တရားနှင့်လျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကိုပေးခြင်းဖြစ်၏။ ဤသုံးပါးတို့သည်ကား တရားနှင့် လျော်သော အလွန်တွေဝေသော ‘အမူဠှ’ ဝိနည်းကို ပေးခြင်းတို့ တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
And what are the three legitimate grantings of resolution because of past insanity? It may be that a monk has been insane and suffering from psychosis. Because of that, he did and said many things unworthy of a monastic. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ Not remembering, he says he doesn’t. If the Sangha grants him resolution because of past insanity, then that granting is legitimate. It may be that a monk has been insane and suffering from psychosis. Because of that, he did and said many things unworthy of a monastic. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ Not remembering, he says, ‘I remember as if in a dream.’ If the Sangha grants him resolution because of past insanity, then that granting is legitimate. It may be that a monk has been insane and suffering from psychosis. Because of that, he did and said many things unworthy of a monastic. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ Being insane, he acts insane, saying, ‘I do this, and so do you. This is allowable for me, and also for you.’ If the Sangha grants him resolution because of past insanity, then that granting is legitimate.” 4. Acting according to what has been admitted
၄။ ပဋိညာတကရဏံ
၂၀၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အပ္ပဋိညာယ ဘိက္ခူနံ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ – တဇ္ဇနီယမ္ပိ, နိယဿမ္ပိ, ပဗ္ဗာဇနီယမ္ပိ, ပဋိသာရဏီယမ္ပိ, ဥက္ခေပနီယမ္ပိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အပ္ပဋိညာယ ဘိက္ခူနံ ကမ္မာနိ ကရိဿန္တိ – တဇ္ဇနီယမ္ပိ, နိယဿမ္ပိ, ပဗ္ဗာဇနီယမ္ပိ, ပဋိသာရဏီယမ္ပိ, ဥက္ခေပနီယမ္ပီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပဋိညာယ ဘိက္ခူနံ ကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ – တဇ္ဇနီယံ ဝါ, နိယဿံ ဝါ, ပဗ္ဗာဇနီယံ ဝါ, ပဋိသာရဏီယံ ဝါ, ဥက္ခေပနီယံ ဝါ။ ယော ကရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။
၄-ပဋိညာတကရဏ ၂၀၀။ ထိုအခါ၌ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရဟန်းတို့အား ဝန်မခံဘဲ ကံတို့ကို ပြုကြကုန်၏၊ ခြိမ်း ခြောက်မှု ‘တဇ္ဇနီယ’ ကံ၊ အမြဲမှီနေမှု ‘နိယဿ’ ကံ၊ နှင်ထုတ်မှု ‘ပဗ္ဗာဇနီယ’ ကံ၊ အောက်မေ့စေမှု ‘ပဋိသာ ရဏီယ’ ကံ၊ (အာပတ်ကို မရှုခြင်းကြောင့်) နှင်ထုတ်မှု ‘ဥက္ခေပနီယ’ ကံတို့ကို ပြုကုန်၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရဟန်းတို့အား ဝန်မခံဘဲ အဘယ့်ကြောင့် ခြိမ်းခြောက်မှု ‘တဇ္ဇနီယ’ ကံ၊ အမြဲမှီနေမှု ‘နိယဿ’ ကံ၊ နှင်ထုတ်မှု ‘ပဗ္ဗာဇနီယ’ ကံ၊ အောက်မေ့စေမှု ‘ပဋိသာ ရဏီယ’ ကံ၊ (အာပတ်ကို မရှုခြင်းကြောင့်) နှင်ထုတ်မှု ‘ဥက္ခေပနီယ’ ကံတို့ကို ပြုကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- ရဟန်းတို့ ရဟန်းတို့အား ဝန်မခံဘဲ ခြိမ်းခြောက်မှု ‘တဇ္ဇနီယ’ ကံ၊ အမြဲမှီနေမှု ‘နိယဿ’ ကံ၊ နှင်ထုတ်မှု့‘ပဗ္ဗာဇနီယ’ ကံ၊ အောက်မေ့စေမှု ‘ပဋိသာရဏီယ’ ကံ၊ (အာပတ်ကို မရှုခြင်းကြောင့်) နှင်ထုတ်မှု ‘ဥက္ခေပနီယ’ ကံတို့ကို မပြုအပ်၊ ပြုသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။
At one time the monks from the group of six did legal procedures— censure, demotion, banishment, reconciliation, and ejection—against other monks without their admission. The monks of few desires complained and criticized them, “How can the monks from the group of six do this?” They told the Buddha. … “Is it true, monks, that the monks from the group of six are doing this?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t do legal procedures— censure, demotion, banishment, reconciliation, or ejection—against monks without their admission. If you do, you commit an offense of wrong conduct.
၂၀၁။ ‘‘ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မိကံ ဟောတိ ပဋိညာတကရဏံ, ဧဝံ ဓမ္မိကံ။ ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မိကံ ဟောတိ ပဋိညာတကရဏံ?
‘‘ဘိက္ခု ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘ပါရာဇိကံ အာယသ္မာ အဇ္ဈာပန္နော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော, သံဃာဒိသေသံ အဇ္ဈာပန္နော’တိ။ တံ သံဃော သံဃာဒိသေသေန ကာရေတိ။ အဓမ္မိကံ ပဋိညာတကရဏံ။
‘‘ဘိက္ခု ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘ပါရာဇိကံ အာယသ္မာ အဇ္ဈာပန္နော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော, ထုလ္လစ္စယံ…ပေ… ပါစိတ္တိယံ…ပေ… ပါဋိဒေသနီယံ…ပေ… ဒုက္ကဋံ…ပေ… ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော’တိ။ တံ သံဃော ဒုဗ္ဘာသိတေန ကာရေတိ။ အဓမ္မိကံ ပဋိညာတကရဏံ။
‘‘ဘိက္ခု သံဃာဒိသေသံ…ပေ… ထုလ္လစ္စယံ…ပေ… ပါစိတ္တိယံ…ပေ… ပါဋိဒေသနီယံ…ပေ… ဒုက္ကဋံ…ပေ… ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘ဒုဗ္ဘာသိတံ အာယသ္မာ အဇ္ဈာပန္နော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော, ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော’တိ။ တံ သံဃော ပါရာဇိကေန ကာရေတိ။ အဓမ္မိကံ ပဋိညာတကရဏံ။
‘‘ဘိက္ခု ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘ဒုဗ္ဘာသိတံ အာယသ္မာ အဇ္ဈာပန္နော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော, သံဃာဒိသေသံ…ပေ… ထုလ္လစ္စယံ…ပေ… ပါစိတ္တိယံ…ပေ… ပါဋိဒေသနီယံ…ပေ… ဒုက္ကဋံ အဇ္ဈာပန္နော’တိ။ တံ သံဃော ဒုက္ကဋေန ကာရေတိ။ အဓမ္မိကံ ပဋိညာတကရဏံ။ ‘‘ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မိကံ ဟောတိ ပဋိညာတကရဏံ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မိကံ ဟောတိ ပဋိညာတကရဏံ? ဘိက္ခု ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘ပါရာဇိကံ အာယသ္မာ အဇ္ဈာပန္နော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အာမ, အာဝုသော, ပါရာဇိကံ အဇ္ဈာပန္နော’တိ။ တံ သံဃော ပါရာဇိကေန ကာရေတိ။ ဓမ္မိကံ ပဋိညာတကရဏံ။
‘‘ဘိက္ခု သံဃာဒိသေသံ…ပေ… ထုလ္လစ္စယံ…ပေ… ပါစိတ္တိယံ…ပေ… ပါဋိဒေသနီယံ…ပေ… ဒုက္ကဋံ…ပေ… ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော ဟောတိ။ တမေနံ စောဒေတိ သံဃော ဝါ, သမ္ဗဟုလာ ဝါ, ဧကပုဂ္ဂလော ဝါ – ‘ဒုဗ္ဘာသိတံ အာယသ္မာ အဇ္ဈာပန္နော’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အာမ, အာဝုသော, ဒုဗ္ဘာသိတံ အဇ္ဈာပန္နော’တိ။ တံ သံဃော ဒုဗ္ဘာသိတေန ကာရေတိ။ ဓမ္မိကံ ပဋိညာတကရဏံ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မိကံ ဟောတိ ပဋိညာတကရဏ’’န္တိ။
၂၀၁။ ရဟန်းတို့ ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းသည် ဤသို့ တရားနှင့် မလျော်၊ ဤသို့ တရားနှင့် လျော်၏။ ရဟန်းတို့ ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းသည် အဘယ့်သို့ တရားနှင့် မလျော်သနည်း။ ရဟန်းသည် ပါရာဇိကသို့ ရောက်၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့ကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ပါရာဇိကသို့ ရောက်၏”ဟု စောဒနာ၏၊ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ပါရာဇိကသို့ မရောက်၊ သံဃာဒိသိသ်သို့ ရောက်၏”ဟု ဆို၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာသည် သံဃာဒိသိသ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်အံ့၊ တရားနှင့် မလျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြု ခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းသည် ပါရာဇိကသို့ ရောက်၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့ကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ပါရာဇိကသို့ ရောက်၏”ဟု စောဒနာ၏၊ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ပါရာဇိကသို့ မရောက်၊ ထုလ္လစ္စဥ်းသို့။ပ။ ပါစိတ်သို့။ပ။ ပါဋိဒေသနီသို့။ပ။ ဒုက္ကဋ်သို့။ပ။ ဒုဗ္ဘာသီသို့ ရောက်၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းကိိုု သံဃာသည် ဒုဗ္ဘာသီဖြင့် ဆုံးဖြတ်အံ့၊ တရားနှင့် မလျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းသည် သံဃာဒိသိသ်သို့။ပ။ ထုလ္လစ္စဥ်းသို့။ပ။ ပါစိတ်သို့။ပ။ ပါဋိဒေသနီသို့။ပ။ ဒုက္ကဋ်သို့။ပ။ ဒုဗ္ဘာသီသို့ ရောက်၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့ကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ကဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဒုဗ္ဘာသီသို့ ရောက်၏”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ဒုဗ္ဘာသီသို့ မရောက်၊ ပါရာဇိကသို့ ရောက်၏”ဟု ပြောဆို၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာသည် ပါရာဇိကဖြင့် ဆုံးဖြတ်အံ့၊ တရားနှင့် မလျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်း ဖြစ်၏။ ရဟန်းသည် ဒုဗ္ဘာသီအာပတ်သို့ ရောက်၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာက ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့က ဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ကဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဒုဗ္ဘာသီသို့ ရောက်၏”ဟု စောဒနာ၏၊ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ဒုဗ္ဘာသီသို့ မရောက်၊ သံဃာဒိသိသ်သို့။ပ။ ထုလ္လစ္စဥ်းသို့။ပ။ ပါစိတ်သို့။ပ။ ပါဋိဒေသနီသို့။ပ။ ဒုက္ကဋ်သို့ ရောက်၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းကိိုု သံဃာသည် ဒုက္ကဋ်အာပတ်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်အံ့၊ တရားနှင့် မလျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် တရားနှင့် မလျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြု ခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းသည် အဘယ်သို့ တရားနှင့် လျော်သနည်း၊ ရဟန်းသည် ပါရာဇိက သို့ ရောက်၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့ကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ပါရာဇိကသို့ရောက်၏”ဟု စောဒနာ၏၊ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင်တို့ မှန်၏။ ပါရာဇိကသို့ ရောက်၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းကိိုု သံဃာသည် ပါရာဇိကဖြင့် ဆုံးဖြတ်အံ့၊ တရားနှင့် လျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းသည် သံဃာဒိသိသ်သို့။ပ။ ထုလ္လစ္စဥ်းသို့။ပ။ ပါစိတ်သို့။ပ။ ပါဋိဒေသနီသို့။ပ။ ဒုက္ကဋ်သို့။ပ။ ဒုဗ္ဘာသီသို့ ရောက်၏၊ ထိုရဟန်းကို သံဃာကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်အများတို့ကဖြစ်စေ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်က ဖြစ်စေ “အသျှင်သည် ဒုဗ္ဘာသီသို့ ရောက်၏”ဟု စောဒနာ၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင်တို့ မှန်၏၊ ဒုဗ္ဘာသီ သို့ ရောက်၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းကိိုု သံဃာသည် ဒုဗ္ဘာသီဖြင့် ဆုံးဖြတ်အံ့၊ တရားနှင့် လျော်သော ဝန်ခံတိုင်း ပြုခြင်းဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် တရားနှင့် လျော်သော ဝန်ခံတိုင်းပြုခြင်းသည် ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
And how’s acting according to what’s been admitted illegitimate? It may be that a monk has committed an offense entailing expulsion. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, you’ve committed an offense entailing expulsion.’ He says, ‘I haven’t committed an offense entailing expulsion, but one entailing suspension.’ If the Sangha makes him act according to an offense entailing suspension, then that acting according to what’s been admitted is illegitimate. It may be that a monk has committed an offense entailing expulsion. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, you’ve committed an offense entailing expulsion.’ He says, ‘I haven’t committed an offense entailing expulsion, but a serious offense … but an offense entailing confession … but an offense entailing acknowledgment … but an offense of wrong conduct … but an offense of wrong speech.’ If the Sangha makes him act according to an offense of wrong speech, then that acting according to what’s been admitted is illegitimate. It may be that a monk has committed an offense entailing suspension … a serious offense … an offense entailing confession … an offense entailing acknowledgment … an offense of wrong conduct … an offense of wrong speech. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, you’ve committed an offense of wrong speech.’ He says, ‘I haven’t committed an offense of wrong speech, but an offense entailing expulsion.’ If the Sangha makes him act according to an offense entailing expulsion, then that acting according to what’s been admitted is illegitimate. It may be that a monk has committed an offense of wrong speech. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, you’ve committed an offense of wrong speech.’ He says, ‘I haven’t committed an offense of wrong speech, but an offense entailing suspension … but a serious offense … but an offense entailing confession … but an offense entailing acknowledgment … but an offense of wrong conduct.’ If the Sangha makes him act according to an offense of wrong conduct, then that acting according to what’s been admitted is illegitimate. And how’s acting according to what’s been admitted legitimate? It may be that a monk has committed an offense entailing expulsion. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, you’ve committed an offense entailing expulsion.’ He says, ‘Yes, I’ve committed an offense entailing expulsion.’ If the Sangha makes him act according to an offense entailing expulsion, then that acting according to what’s been admitted is legitimate. It may be that a monk has committed an offense entailing suspension … a serious offense … an offense entailing confession … an offense entailing acknowledgment … an offense of wrong conduct … an offense of wrong speech. The Sangha, several monks, or a single monk accuses him, saying, ‘Venerable, you’ve committed an offense of wrong speech.’ He says, ‘Yes, I’ve committed an offense of wrong speech.’ If the Sangha makes him act according to an offense wrong speech, then that acting according to what’s been admitted is legitimate.” 5. Majority decision
၅။ ယေဘုယျသိကာ
၂၀၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သံဃမဇ္ဈေ ဘဏ္ဍနဇာတာ ကလဟဇာတာ ဝိဝါဒါပန္နာ အညမညံ မုခသတ္တီဟိ ဝိတုဒန္တာ ဝိဟရန္တိ, န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ ယေဘုယျသိကာယ ဝူပသမေတုံ။ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂါဟာပကော သမ္မန္နိတဗ္ဗော – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ဂဟိတာဂဟိတုဉ္စ ဇာနေယျ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၅-ယေဘုယျသိကာ ၂၀၂။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သံဃာ့အလယ်၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်သည့်ပြင် နှုတ်လှံထိုး၍လည်း နေကုန်၏၊ ထိုအဓိကရုဏ်းကို မငြိမ်း စေနိုင်ကြကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သဘောရှိသော အဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝါဒီများရာလိုက်၍ပြုသော ‘ယေဘုယျသိက’ ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းစေရန် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ဆန္ဒာဂတိသို့ မလိုက်။ ဒေါသာဂတိသို့ မလိုက်။ မောဟာဂတိသို့ မလိုက်။ ဘယာဂတိသို့ မလိုက်။ စာရေးတံမဲယူပြီး မယူသေးကိုလည်း သိတတ်၏၊ ဤအင်္ဂါငါးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေးရဟန်းဟု သမုတ်ရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်-
At one time the monks were arguing and disputing in the midst of the Sangha, attacking one another verbally, and they were unable to resolve that legal issue. They told the Buddha. “I allow you to resolve such legal issues by majority decision. You should appoint a monk who has five qualities as the manager of the vote: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows who has and who hasn’t voted. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha:
၂၀၃။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သလာကဂ္ဂါဟာပကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂါဟာပကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၀၃။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေး ရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေး ရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေး ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင် အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေး ရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the manager of the vote. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the manager of the vote. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the manager of the vote should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the manager of the vote. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’
၂၀၄။ ‘‘ဒသယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အဓမ္မိကာ သလာကဂ္ဂါဟာ, ဒသ ဓမ္မိကာ [ဒသ ဓမ္မိကာ သလာကဂ္ဂါဟာ (က။)]။ ကတမေ ဒသ အဓမ္မိကာ သလာကဂ္ဂါဟာ? ဩရမတ္တကဉ္စ အဓိကရဏံ ဟောတိ, န စ ဂတိဂတံ ဟောတိ, န စ သရိတသာရိတံ ဟောတိ, ဇာနာတိ အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, အပ္ပေဝ နာမ အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ အဿူတိ, ဇာနာတိ သံဃော ဘိဇ္ဇိဿတီတိ, အပ္ပေဝ နာမ သံဃော ဘိဇ္ဇေယျာတိ, အဓမ္မေန ဂဏှန္တိ, ဝဂ္ဂါ ဂဏှန္တိ, န စ ယထာဒိဋ္ဌိယာ ဂဏှန္တိ – ဣမေ ဒသ အဓမ္မိကာ သလာကဂ္ဂါဟာ။
‘‘ကတမေ ဒသ ဓမ္မိကာ သလာကဂ္ဂါဟာ? န စ ဩရမတ္တကံ အဓိကရဏံ ဟောတိ, ဂတိဂတဉ္စ ဟောတိ, သရိတသာရိတဉ္စ ဟောတိ, ဇာနာတိ ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, အပ္ပေဝ နာမ ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာ အဿူတိ, ဇာနာတိ သံဃော န ဘိဇ္ဇိဿတီတိ, အပ္ပေဝ နာမ သံဃော န ဘိဇ္ဇေယျာတိ, ဓမ္မေန ဂဏှန္တိ, သမဂ္ဂါ ဂဏှန္တိ, ယထာဒိဋ္ဌိယာ စ ဂဏှန္တိ – ဣမေ ဒသ ဓမ္မိကာ သလာကဂ္ဂါဟာ’’တိ။
၂၀၄။ ရဟန်းတို့ တရားနှင့် မလျော်သော စာရေးတံမဲယူခြင်းတို့သည် ဆယ်မျိုးတို့တည်း၊ တရား နှင့်လျော်သော စာရေးတံမဲယူခြင်းတို့သည် ဆယ်မျိုးတို့တည်း။ တရားနှင့် မလျော်သော စာရေးတံမဲယူခြင်း ဆယ်မျိုးတို့သည် အဘယ်တို့နည်း။ အဓိကရုဏ်းသည် သေးငယ်လည်း သေးငယ်၏ ‘ငြင်းခုံကာမျှလည်း ဖြစ်၏’၊ နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် ဆုံးဖြတ်ပြီးလည်း မဟုတ်၊ နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် အမှုသည် ရဟန်းတို့ကို အောက်မေ့စေအပ်, တစ်ပါးသော ရဟန်းတို့ကို အောက်မေ့စေအပ်သည်လည်း မဟုတ်၊ “အဓမ္မဝါဒီ ‘မတရားပြောသူ’တို့ အလွန်များကုန်၏”ဟု သိ၏၊ အဓမ္မဝါဒီတို့ အလွန်များတန်ကုန်ရာ၏ဟု သိ၏၊ “သံဃာကွဲလိမ့်မည်”ဟု သိ၏၊ သံဃာ ကွဲတန်ရာ၏ဟု သိ၏။ မတရားသဖြင့် စာရေးတံမဲကို ယူကုန်၏၊ တကွဲတပြားစီ မဲကို ယူကုန်၏၊ (မိမိတို့) အယူအဆအတိုင်း မဲကို မယူကုန်။ ဤသည်တို့ကား တရားနှင့် မလျော်သော စာရေးတံမဲယူခြင်း ဆယ်မျိုးတို့တည်း။ တရားနှင့် လျော်သော စာရေးတံမဲယူခြင်း ဆယ်မျိုးတို့သည် အဘယ်တို့နည်း။ အဓိကရုဏ်းသည် သေးလည်း မသေးငယ်၊ နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် ဆုံးဖြတ်ပြီးလည်း ဖြစ်၏၊ နှစ်ကြိမ် သုံးကြိမ် အမှုသည် ရဟန်းတို့ကို အောက်မေ့စေအပ်, တစ်ပါးသော ရဟန်းတို့ကိုလည်း အောက်မေ့စေ အပ်၏၊ “ဓမ္မဝါဒီ ‘တရားအတိုင်းပြောသူ’တို့ အလွန်များကုန်၏”ဟု သိ၏၊ ဓမ္မ္မဝါဒီ အလွန်များတန်ကုန် ရာ၏ဟု သိ၏၊ “သံဃာ မကွဲမည်ကို” သိ၏၊ သံဃာ မကွဲတန်ရာ၏ဟု သိ၏၊ တရားသဖြင့် စာရေးတံမဲ့ကို ယူကုန်၏၊ ညီညွတ်စွာ (စာရေးတံမဲကို) ယူကုန်၏၊ (မိမိတို့) အယူအဆအတိုင်း စာရေးတံမဲကို ယူကုန်၏။ ဤသည်တို့ကား တရားနှင့်လျော်သော စာရေးတံမဲယူခြင်း ဆယ်မျိုးတို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
There are ten reasons why a vote is illegitimate: it’s only a minor legal issue; the full process for settling it hasn’t run its course; they haven’t tried to remember offenses and remind about offenses; the manager knows that those who speak contrary to the Teaching are in the majority; the manager expects that those who speak contrary to the Teaching will be in the majority; the manager knows that the Sangha will split; the manager expects that the Sangha will split; they vote illegitimately; they vote with an incomplete assembly; they don’t vote according to their own views. And there are ten reasons why a vote is legitimate: it’s not a minor legal issue; the full process for settling it has run its course; they’ve tried to remember offenses and remind about offenses; the manager knows that those who speak in accordance with the Teaching are in the majority; the manager expects that those who speak in accordance with the Teaching will be in the majority; the manager knows that the Sangha won’t split; the manager expects that the Sangha won’t split; they vote legitimately; they vote with a complete assembly; they vote according to their own views.” 6. Further penalty
၆။ တဿပါပိယသိကာ
၂၀၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဥပဝါဠော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ, ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ, အညေနညံ ပဋိစရတိ, သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဥပဝါဠော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနိဿတိ, ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနိဿတိ, အညေနညံ ပဋိစရိဿတိ, သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသိဿတီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဥပဝါဠဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရောတု။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကာတဗ္ဗံ။ ပဌမံ ဥပဝါဠော ဘိက္ခု စောဒေတဗ္ဗော, စောဒေတွာ သာရေတဗ္ဗော, သာရေတွာ အာပတ္တိံ အာရောပေတဗ္ဗော, အာပတ္တိံ အာရောပေတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၆-တဿပါပိယသိကာ ၂၀၅။ ထိုအခါ ဥပဝါဠရဟန်းသည် သံဃာအလယ်၌ အာပတ်ဖြင့် မေးမြန်းစစ်ဆေးအပ်သည်ရှိသော် ပယ်ပြီးနောက် ဝန်ခံ၏၊ ဝန်ခံပြီးနောက် ပယ်၏၊ အဖျင်းဖျင်းပြောဆို၏ ‘အကြောင်းတစ်ခုဖြင့် အကြောင်း တစ်ခုကို ဖုံးကွယ်၏’၊ သိလျက် မဟုတ်မမှန်သည်ကို ပြောဆို၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “ဥပဝါဠရဟန်းသည် သံဃာအလယ်၌ အာပတ်ဖြင့် မေးမြန်း စစ်ဆေးအပ်သည်ရှိသော် အဘယ့်ကြောင့် ပယ်ပြီးနောက် ဝန်ခံဘိသနည်း၊ ဝန်ခံပြီးနောက် ပယ်ဘိသ နည်း၊ အဖျင်းဖျင်းပြောဆိုဘိသနည်း ‘အကြောင်းတစ်ခုဖြင့် အကြောင်းတစ်ခုကို ဖုံးကွယ်ဘိသနည်း’၊ သိလျက် မဟုတ်မမှန်သည်ကို ပြောဆိုဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို - ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် သံဃာသည် ဥပဝါဠရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံ ‘အထူးယုတ်မာသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား ပြုထိုက်သော အမှု’ကို ပြုလော့။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပြုရမည်။ ရှေးဦးစွာ ဥပဝါဠရဟန်းကို စောဒနာရမည်၊ စောဒနာပြီးနောက် အောက်မေ့စေရမည်၊ အောက်မေ့ စေပြီးနောက် အာပတ်သို့ တင်ရမည်၊ အာပတ်သို့ တင်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်-
On one occasion, when the monk Upavāḷa was being examined in the midst of the Sangha about an offense, he asserted things after denying them, denied things after asserting them, evaded the issue, and lied. The monks of few desires complained and criticized him, “How can the monk Upavāḷa act like this?” They told the Buddha. … “Is it true, monks, that the monk Upavāḷa is acting like this?” “It’s true, sir.” … After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “Well then, the Sangha should do a legal procedure of further penalty against the monk Upavāḷa. And it should be done like this. First you should accuse the monk Upavāḷa. He should then be reminded of what he has done, before he’s charged with an offense. A competent and capable monk should then inform the Sangha:
၂၀၆။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဥပဝါဠော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ, ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ, အညေနညံ ပဋိစရတိ, သမ္ပဇာနမုသာ ‘ဘာသတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဥပဝါဠဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဥပဝါဠော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ, ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ, အညေနညံ ပဋိစရတိ, သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ။ သံဃော ဥပဝါဠဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရောတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဥပဝါဠဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကရဏံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ…။
‘‘ကတံ သံဃေန ဥပဝါဠဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၀၆။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤဥပဝါဠ ရဟန်းသည် သံဃာအလယ်၌ အာပတ်ဖြင့် မေးမြန်းစစ်ဆေးအပ်သည်ရှိသော် ပယ်ပြီးနောက် ဝန်ခံ၏၊ ဝန်ခံပြီးနောက် ပယ်၏၊ အဖျင်းဖျင်းပြောဆို၏ ‘အကြောင်းတစ်ခုဖြင့် အကြောင်းတစ်ခုကို ဖုံးကွယ်၏’၊ သိလျက် မဟုတ် မမှန်သည်ကို ပြောဆို၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဥပဝါဠရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံ ‘အထူးယုတ်မာသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား ပြုအပ်သော အမှု’ကို ပြုရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤဥပဝါဠ ရဟန်းသည် သံဃာ့အလယ်၌ အာပတ်ဖြင့် မေးမြန်းစစ်ဆေးအပ်သည်ရှိသော် ပယ်ပြီးနောက် ဝန်ခံ၏၊ ဝန်ခံပြီးနောက် ပယ်၏၊ အဖျင်းဖျင်းပြောဆို၏ ‘အကြောင်းတစ်ခုဖြင့် အကြောင်းတစ်ခုကို ဖုံးကွယ်၏’၊ သိလျက် မဟုတ်မမှန်သည်ကို ပြောဆို၏၊ သံဃာသည် ဥပဝါဠရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံ ‘အထူးယုတ်မာသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား ပြုအပ်သော အမှု’ကို ပြု၏။ ဥပဝါဠ ရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံ ‘အထူးယုတ်မာသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား ပြုအပ်သော အမှု’ ပြုခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သံဃာသည် ဥပဝါဠရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံ ‘အထူးယုတ်မာသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်အား ပြုအပ်သောအမှု’ကို ပြုအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk Upavāḷa, while being examined in the midst of the Sangha about an offense, asserted things after denying them, denied things after asserting them, evaded the issue, and lied. If the Sangha is ready, it should do a legal procedure of further penalty against the monk Upavāḷa. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk Upavāḷa, while being examined in the midst of the Sangha about an offense, asserted things after denying them, denied things after asserting them, evaded the issue, and lied. The Sangha does a legal procedure of further penalty against the monk Upavāḷa. Any monk who approves of doing a legal procedure of further penalty against the monk Upavāḷa should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. For the second time, I speak on this matter. … For the third time, I speak on this matter. … The Sangha has done a legal procedure of further penalty against the monk Upavāḷa. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’
၂၀၇။ ‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မိကာနိ တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကရဏာနိ။ အသုစိ စ ဟောတိ, အလဇ္ဇီ စ, သာနုဝါဒေါ စ, တဿ သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရောတိ ဓမ္မေန, သမဂ္ဂေန – ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဓမ္မိကာနိ တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကရဏာနိ။
၂၀၇။ ရဟန်းတို့ တရားနှင့် လျော်သော တဿပါပိယသိကကံ ပြု ခြင်းတို့သည် ဤငါးပါးတို့ တည်း။ မစင်ကြယ်သော အကျင့်ရှိ၏၊ မရှက်တတ်၊ စွပ်စွဲခြင်းခံရ၏၊ ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် တဿ ပါပိယသိကကံကို ပြု၏၊ တရားအတိုင်း ညီညွတ်သဖြင့် တဿပါပိယသိကကံကို ပြု၏။ ရဟန်းတို့ တရားနှင့် လျော်သော တဿပါပိယသိကကံ ပြု ခြင်းတို့သည် ဤငါးပါးတို့တည်း။ အဓမ္မကံ တစ်ဆယ့်နှစ်မျိုး
There are five factors of a legitimate legal procedure of further penalty: the subject of the procedure is impure; he’s shameless; he has been accused; the procedure is legitimate; the procedure is done by a unanimous assembly.” The group of twelve on illegitimate legal procedures
အဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၂၀၈။ ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဿပါပိယသိကာကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ, အဝိနယကမ္မဉ္စ, ဒုဝူပသန္တဉ္စ။ အသမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ, အပ္ပဋိပုစ္ဆာကတံ ဟောတိ, အပ္ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ…ပေ… အဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ, ဝဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဿပါပိယသိကာကမ္မံ အဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ, အဝိနယကမ္မဉ္စ, ဒုဝူပသန္တဉ္စ။
၂၀၈။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော တဿပါပိယသိကကံသည် မတရားသောကံ ဝိနည်းနှင့် မညီညွတ်သောကံ မကောင်းသဖြင့် ပြေငြိမ်းသောကံ ဖြစ်၏။ မျက်ကွယ်၌ ပြုလုပ်ခြင်း၊ မမေး မမြန်းဘဲ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဝန်မခံဘဲ ပြုလုပ်ခြင်း။ပ။ မတရားသဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း၊ မညီမညွတ် တကွဲတပြားစီ ဖြစ်လျက် ပြုလုပ်ခြင်း။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော တဿပါပိယသိကကံသည် မတရားသောကံ ဝိနည်းနှင့် မညီညွတ်သောကံ မကောင်းသဖြင့် ပြေငြိမ်းသောကံ ဖြစ်၏။ ဓမ္မကံ တစ်ဆယ့်နှစ်မျိုး
“When a legal procedure of further penalty has three qualities, it’s illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done in the absence of the accused, it’s done without questioning the accused, it’s done without the admission of the accused. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done against one who hasn’t committed any offense, it’s done against one who’s committed an offense that isn’t clearable by confession, it’s done against one who’s confessed their offense. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done without having accused the person of their offense, it’s done without having reminded the person of their offense, it’s done without having charged the person with their offense. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done in the absence of the accused, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done without questioning the accused, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done without the admission of the accused, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done against one who hasn’t committed any offense, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done against one who’s committed an offense that isn’t clearable by confession, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done against one who’s confessed their offense, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done without having accused the person of their offense, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done without having reminded the person of their offense, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also illegitimate, contrary to the Monastic Law, and improperly disposed of: it’s done without having charged the person with their offense, it’s done illegitimately, it’s done by an incomplete assembly.” The group of twelve on legitimate legal procedures
ဓမ္မကမ္မဒွါဒသကံ
၂၀၉။ ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ, ဝိနယကမ္မဉ္စ, သုဝူပသန္တဉ္စ။ သမ္မုခါ ကတံ ဟောတိ, ပဋိပုစ္ဆာကတံ ဟောတိ, ပဋိညာယ ကတံ ဟောတိ…ပေ… ဓမ္မေန ကတံ ဟောတိ, သမဂ္ဂေန ကတံ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ဓမ္မကမ္မဉ္စ ဟောတိ, ဝိနယကမ္မဉ္စ, သုဝူပသန္တဉ္စ။
၂၀၉။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော တဿပါပိယသိကကံသည် တရားသောကံ ဝိနည်းနှင့် ညီညွတ်သောကံ ကောင်းစွာ ပြေငြိမ်းသောကံ ဖြစ်၏။ မျက်မှောက်၌ ပြုလုပ်ခြင်း၊ မေးမြန်း၍ ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဝန်ခံ၍ ပြုလုပ်ခြင်း။ပ။ တရားသဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း၊ ညီညွတ်သဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်း။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော တဿပါပိယသိက ကံသည် တရားသောကံ ဝိနည်းနှင့် ညီညွတ်သောကံ ကောင်းစွာ ပြေငြိမ်းသောကံ ဖြစ်၏။ ပြုလိုကပြုရာသောကံခြောက်မျိုး
“When a legal procedure of further penalty has three qualities, it’s legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done in the presence of the accused, it’s done with the questioning of the accused, it’s done with the admission of the accused. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done against one who’s committed an offense, it’s done against one who’s committed an offense that’s clearable by confession, it’s done against one who hasn’t confessed their offense. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done after having accused the person of their offense, it’s done after having reminded the person of their offense, it’s done after having charged the person with their offense. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done in the presence of the accused, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done with the questioning of the accused, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done with the admission of the accused, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done against one who’s committed an offense, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done against one who’s committed an offense that’s clearable by confession, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done against one who hasn’t confessed their offense, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done after having accused the person of their offense, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done after having reminded the person of their offense, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly. When a procedure of further penalty has another three qualities, it’s also legitimate, in accordance with the Monastic Law, and properly disposed of: it’s done after charging the person with their offense, it’s done legitimately, it’s done by a unanimous assembly.” The group of six on wishing
အာကင်္ခမာနဆက္ကံ
၂၁၀။ ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။ ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ ကလဟကာရကော ဝိဝါဒကာရကော ဘဿကာရကော သံဃေ အဓိကရဏကာရကော၊ ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။
‘‘အပရေဟိပိ, ဘိက္ခဝေ, တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။ အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ, အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော ဟောတိ, အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော ဟောတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ…။
‘‘အပရေဟိပိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဘိက္ခုနော အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။
‘‘တိဏ္ဏံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။ ဧကော ဘဏ္ဍနကာရကော ဟောတိ…ပေ… သံဃေ အဓိကရဏကာရကော၊ ဧကော ဗာလော ဟောတိ အဗျတ္တော အာပတ္တိဗဟုလော အနပဒါနော၊ ဧကော ဂိဟိသံသဋ္ဌော ဝိဟရတိ အနနုလောမိကေဟိ ဂိဟိသံသဂ္ဂေဟိ – ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။
‘‘အပရေသမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။ ဧကော အဓိသီလေ သီလဝိပန္နော ဟောတိ, ဧကော အဇ္ဈာစာရေ အာစာရဝိပန္နော ဟောတိ, ဧကော အတိဒိဋ္ဌိယာ ဒိဋ္ဌိဝိပန္နော ဟောတိ – ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ…ပေ…။
‘‘အပရေသမ္ပိ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ဧကော ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဧကော ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဧကော သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ – ဣမေသံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိဏ္ဏံ ဘိက္ခူနံ အာကင်္ခမာနော သံဃော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။
၂၁၀။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းအား သံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများ၍ သံဃာ၌ အဓိကရုဏ်းကိုလည်း ပြုလုပ်တတ်၏၊ မိုက်မဲ မလိမ္မာ အာပတ်များပြား အပိုင်းအခြားမရှိ၊ မလျော်မလျောက်ပတ်သော လူသူဆက်ဆံရေးတို့ ဖြင့် လူတို့နှင့် ရောယှက်နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်း အား သံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ (၁) ရဟန်းတို့ အခြားအင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းအားလည်း သံဃာသည် တဿပါပိယသိက ကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ လွန်မြတ်သော သီလအရာ၌ သီလပျက်စီး၏၊ လွန်မြတ်သော အကျင့်အရာ၌ အကျင့် ပျက်စီး၏၊ လွန်မြတ်သော အယူဝါဒအရာ၌ အယူဝါဒပျက်စီး၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးပါးနှင့်။ပ။ (၂) ရဟန်းတို့ အခြား။ပ။ မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆို၏၊ တရားတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆို၏၊ သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆို၏၊ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်း အား သံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ (၃) ရဟန်းတို့ ရဟန်းသုံးမျိုးတို့အား သံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် မျက်ကွယ်။ပ။ သံဃာ၌ အဓိကရုဏ်းကိုလည်း ပြုလုပ်တတ်၏၊ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် မိုက်မဲ မလိမ္မာ အာပတ်များပြား အပိုင်းအခြားမရှိသူ ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် မလျော် မလျောက်ပတ်သော လူသူဆက်ဆံရေးတို့ ဖြင့် လူတို့နှင့် ရောယှက်နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤရဟန်းသုံးမျိုးတို့အားသံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ (၄) ရဟန်းတို့ အခြား။ပ။ ရဟန်းသုံးမျိုးတို့အားလည်း သံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် လွန်မြတ်သော သီလအရာ၌ သီလပျက်စီး၏၊ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် လွန် မြတ်သော အကျင့်အရာ၌ အကျင့်ပျက်စီး၏၊ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် လွန်မြတ်သော အယူဝါဒအရာ၌ အယူ ဝါဒပျက်စီး၏။ ရဟန်းတို့ ဤရဟန်းသုံးမျိုးအား။ပ။ (၅) ရဟန်းတို့အခြား။ပ။ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆို၏၊ ရဟန်း တစ်မျိုးသည် တရားတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆို၏၊ ရဟန်းတစ်မျိုးသည် သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြောဆို၏၊ ရဟန်းတို့ ဤရဟန်းသုံးမျိုးတို့အား သံဃာသည် တဿပါပိယသိကကံကို ပြုလိုက ပြုရာ၏။ (၆) တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးသော ကျင့်ဝတ်
“When a monk has three qualities, the Sangha may, if it wishes, do a legal procedure of further penalty against him: he’s quarrelsome, argumentative, and a creator of legal issues in the Sangha; he’s ignorant and incompetent, often committing offenses, and lacking in boundaries; he’s constantly and improperly socializing with householders. When a monk has another three qualities, the Sangha may, if it wishes, do a procedure of further penalty against him: he has failed in the higher morality; he has failed in the higher conduct; he has failed in the higher view. When a monk has another three qualities, the Sangha may, if it wishes, do a procedure of further penalty against him: he disparages the Buddha; he disparages the Teaching; he disparages the Sangha. The Sangha may, if it wishes, do a procedure of further penalty against three kinds of monks: those who are quarrelsome, argumentative, and creators of legal issues in the Sangha; those who are ignorant and incompetent, often committing offenses, and lacking in boundaries; those who are constantly and improperly socializing with householders. The Sangha may, if it wishes, do a procedure of further penalty against three other kinds of monks: those who’ve failed in the higher morality; those who’ve failed in the higher conduct; those who’ve failed in the higher view. The Sangha may, if it wishes, do a procedure of further penalty against three other kinds of monks: those who disparage the Buddha; those who disparage the Teaching; those who disparage the Sangha.” The eighteen kinds of conduct
အဋ္ဌာရသဝတ္တံ
၂၁၁။ ‘‘တဿပါပိယသိကာကမ္မကတေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ။ တတြာယံ သမ္မာဝတ္တနာ –
န ဥပသမ္ပာဒေတဗ္ဗံ, န နိဿယော ဒါတဗ္ဗော, န သာမဏေရော ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗော, န ဘိက္ခုနောဝါဒကသမ္မုတိ သာဒိတဗ္ဗာ, သမ္မတေနပိ ဘိက္ခုနိယော န ဩဝဒိတဗ္ဗာ…ပေ… န ဘိက္ခူဟိ သမ္ပယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ။ အထ ခေါ သံဃော ဥပဝါဠဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ အကာသိ။
၂၁၁။ ရဟန်းတို့ တဿပါပိယသိကကံ အပြုခံရသော ရဟန်းသည် ကောင်းစွာ ကျင့်ရမည်။ ဤဆိုလတ္တံ့သည်ကား ထိုသို့ကျင့်ရာ၌ ကောင်းစွာ ပြုကျင့်ရာသော ကျင့်ဝတ်တည်း၊ (ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ ပြုလုပ်၍) ပဉ္စင်းခံမပေးရ၊ နိဿရည်း မပေးရ၊ သာမဏေကို မလုပ်ကျွေး မပြုစုစေရ၊ ရဟန်းမိန်းမတို့အား ဆုံးမရန် သမုတ်ခြင်းကို မသာယာရ၊ သမုတ်ခံရသော်လည်း မဆုံးမရ။ပ။ ရဟန်းတို့နှင့် မရောယှက်ရ၊ ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်ကား ကောင်းစွာကျင့်ရာသော ကျင့်ဝတ်တည်း၊ ထိုအခါ ဥပဝါဠ ရဟန်းအား တဿ ပါပိယသိကကံကို ပြုလေ၏။
“A monk who’s had a legal procedure of further penalty done against him should conduct himself properly. This is the proper conduct: He shouldn’t give the full ordination. He shouldn’t give formal support. He shouldn’t have a novice monk attend on him. He shouldn’t accept being appointed as an instructor of the nuns. Even if appointed, he shouldn’t instruct the nuns. He shouldn’t commit the same offense as the offense for which the Sangha did the procedure of further penalty against him. He shouldn’t commit an offense similar to the offense for which the Sangha did the procedure of further penalty against him. He shouldn’t commit an offense worse than the offense for which the Sangha did the procedure of further penalty against him. He shouldn’t criticize the procedure. He shouldn’t criticize those who did the procedure. He shouldn’t cancel the observance-day procedure of a regular monk. He shouldn’t cancel the invitation of a regular monk. He shouldn’t direct a regular monk. He shouldn’t give instructions to a regular monk. He shouldn’t ask a regular monk for permission to correct him. He shouldn’t accuse a regular monk of an offense. He shouldn’t remind a regular monk of an offense. He shouldn’t associate inappropriately with other monks.” The Sangha then did a legal procedure of further penalty against the monk Upavāḷa. 7. Covering over as if with grass
၇။ တိဏဝတ္ထာရကံ
၂၁၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူနံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အမှာကံ ခေါ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ [ကက္ခဠတာယ ဝါဠတာယ (သျာ။ ကံ။)] ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ကထံ နု ခေါ အမှေဟိ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တတြ စေ ဘိက္ခူနံ [တတြ စေ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခူနံ (သျာ။)] ဧဝံ ဟောတိ – ‘အမှာကံ ခေါ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ၊ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျာ’တိ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝူပသမေတဗ္ဗံ။ သဗ္ဗေဟေဝ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိတဗ္ဗံ, သန္နိပတိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣမံ အဓိကရဏံ တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေယျ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တ’’န္တိ။ ‘‘ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သကော ပက္ခော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, အာယသ္မန္တာနဉ္စေဝ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တ’’န္တိ။
‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သကော ပက္ခော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, အာယသ္မန္တာနဉ္စေဝ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တ’’န္တိ။
၇-တိဏဝတ္ထာရက ၂၁၂။ ထိုအခါ၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောကြားခြင်းသို့ ရောက်၍နေကြသော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) အားထုတ် ပြုမူကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့အား “မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောကြား စကား များခြင်းသို့ ရောက်၍နေကြသော ငါတို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာလွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ ငါတို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်း ရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ ငါတို့သည် အဘယ်သို့ ကျင့်ရပါမည်နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေကြသော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ရာ၌ ရဟန်းတို့အား “မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ရောက်၍ နေကြသော ငါတို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ ငါတို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲ ပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏”ဟု အကြံဖြစ်ခဲ့လျှင် ရဟန်းတို့ ဤသို့သော အဓိကရုဏ်းကို တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြေငြိမ်းစေရန် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပြေငြိမ်းစေရမည်၊ ရဟန်းတို့အားလုံးတို့သည်ပင် တစ်ပေါင်းတည်း စည်းဝေးရ မည်၊ စည်းဝေးပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ်မျက် မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ရောက်၍ နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူးကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွနု်ုပ်တိုု့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ ဤအဓိ ကရုဏ်းကို ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြေငြိမ်းစေရာ၏”ဟု (သိစေရမည်)။ တစ်ဖက်အသင်းဝင် ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် မိမိပါဝင်သော အသင်းကို သိစေရမည်- အသျှင်တို့ “အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ မျက်ကွယ်မျက် မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်း ချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန် ရာ၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် အသျှင်တို့၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက် ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ကံဖြင့် ပြောကြားပါအံ့”ဟု (သိစေရမည်)။ ထို့နောက် တခြားတစ်ဖက် အသင်းဝင်ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် မိမိပါဝင်သော အသင်းကို သိစေရမည်- “အသျှင်တို့ အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ မျက်ကွယ်မျက် မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်း ချင်းကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်းသံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန် ရာ၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် အသျှင်တို့၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့်ပြောကြားပါအံ့”ဟု (သိစေရမည်)။
At one time, while the monks were arguing and disputing, they did and said many things unworthy of monastics. They considered this and thought, “If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. So what should we do now?” They told the Buddha. “It may be, monks, that monks who are arguing and disputing do and say many things unworthy of monastics. If they consider this and think, ‘If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism,’ then I allow you to resolve that legal issue by covering over as if with grass. And it should be resolved like this. Everyone should gather in one place. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the Sangha is ready, it should resolve this legal issue by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders.’ The monks belonging to one side should then be informed by a competent and capable monk belonging to their own side: ‘Please, venerables, I ask you to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the venerables are ready, then, for your benefit and for my own, I will confess in the midst of the Sangha both your and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders.’ And the monks belonging to the other side should be informed by a competent and capable monk belonging to their own side: ‘Please, venerables, I ask you to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the venerables are ready, then, for your benefit and for my own, I will confess in the midst of the Sangha both your and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders.’
၂၁၃။ ‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေမိ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ အမှာကံ ဣမာသံ အာပတ္တီနံ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသနာ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒေသိတာ အမှာကံ ဣမာ အာပတ္တိယော သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၁၃။ ထို့နောက် တခြားတစ်ဖက် အသင်းဝင်ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ်မျက် မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း)ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန် ရာ၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤအသျှင်တို့၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဤအသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားပါအံ့၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ရောက်၍နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန် ရာ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤအသျှင်တို့၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဤအသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားပါ၏။ အကျွန်ုပ်တို့၏ ဤအာပတ်တို့ကို သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းသောအာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက် ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းသောအာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက် ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့်တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
A competent and capable monk belonging to one side should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the Sangha is ready, then, for the benefit of these venerables and myself, I will confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. For the benefit of these venerables and myself, I confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. Any monk who approves of confessing our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders, should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. We have confessed our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’
၂၁၄။ ‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေမိ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ အမှာကံ ဣမာသံ အာပတ္တီနံ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသနာ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒေသိတာ အမှာကံ ဣမာ အာပတ္တိယော သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, တေ ဘိက္ခူ တာဟိ အာပတ္တီဟိ ဝုဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ, ဌပေတွာ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ, ဌပေတွာ ယေ န တတ္ထ ဟောန္တီ’’တိ။
၂၁၄။ ထို့နောက် အခြားတစ်ဖက် အသင်းဝင်ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန် ရာ၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤအသျှင်တို့၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဤအသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားပါအံ့” ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေကြသော အကျွန်ုပ်တို့သည့်ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း သံဃာကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန် ရာ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤအသျှင်တို့၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဤအသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း သံဃာအ လယ်၌ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်း ကံဖြင့် ပြောကြားပါ၏။ အကျွန်ုပ်တို့၏ ဤအာပတ်တို့ကို သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက် ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို သံဃာအလယ်၌ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်, လူတို့နှင့်ရောယှက် ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့ကို ချန်ထား၍ တိဏဝတ္ထာရက ‘မြက်ဖြင့် ဖုံးဖိခြင်းနှင့် တူသော’ ဝိနည်းကံဖြင့် ပြောကြားအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ် နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် အယူကို ထင်စွာပြုသော ရဟန်း အစည်းအဝေး၌ မရှိသော ရဟန်းတို့မှ တစ်ပါးအခြားရဟန်းတို့သည် ရုန့်ရင်းသောအာပတ်, လူတို့နှင့် ရောယှက်ရာ၌ သင့်သော အာပတ်တို့မှ တစ်ပါးအခြား အာပတ်တို့မှ ထကုန်၏။
And a competent and capable monk belonging to the other side should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the Sangha is ready, then, for the benefit of these venerables and myself, I will confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. For the benefit of these venerables and myself, I confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. Any monk who approves of confessing our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders, should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. We have confessed our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ In this way those monks are cleared of those offenses, except for heavy offenses and offenses connected with householders, and except for those monks who voice their disapproval and those who are absent.” 8. Legal issues
၈။ အဓိကရဏံ
၂၁၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန (ဘိက္ခူပိ ဘိက္ခူဟိ ဝိဝဒန္တိ,) [( ) နတ္ထိ (သီ။ သျာ။ ကံ။)] ဘိက္ခူပိ ဘိက္ခုနီဟိ ဝိဝဒန္တိ, ဘိက္ခုနိယောပိ ဘိက္ခူဟိ ဝိဝဒန္တိ, ဆန္နောပိ ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီနံ အနုပခဇ္ဇ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဝဒတိ, ဘိက္ခုနီနံ ပက္ခံ ဂါဟေတိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆန္နော ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီနံ အနုပခဇ္ဇ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဝဒိဿတိ, ဘိက္ခုနီနံ ပက္ခံ ဂါဟေဿတီတိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
[ပရိ။ ၂၇၅] ‘‘စတ္တာရိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏာနိ – ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, အနုဝါဒါဓိကရဏံ, အာပတ္တာဓိကရဏံ, ကိစ္စာဓိကရဏံ [ကိစ္စာဓိကရဏဉ္စ (က။)]။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ [ပရိ။ ၃၁၄]? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ [ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ (က။)] ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ, ဝိနယောတိ ဝါ အဝိနယောတိ ဝါ, ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အပ္ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, အာပတ္တီတိ ဝါ အနာပတ္တီတိ ဝါ, လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ, သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ, ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ? ယံ တတ္ထ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ နာနာဝါဒေါ အညထာဝါဒေါ ဝိပစ္စတာယ ဝေါဟာရော မေဓဂံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ? [ပရိ။ ၃၁၅] ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အနုဝဒန္တိ သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ယော တတ္ထ အနုဝါဒေါ အနုဝဒနာ အနုလ္လပနာ အနုဘဏနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာ အဗ္ဘုဿဟနတာ အနုဗလပ္ပဒါနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အာပတ္တာဓိကရဏံ? ပဉ္စပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ အာပတ္တာဓိကရဏံ, သတ္တပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ အာပတ္တာဓိကရဏံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ကိစ္စာဓိကရဏံ? [ပရိ။ ၃၁၇] ယာ သံဃဿ ကိစ္စယတာ, ကရဏီယတာ, အပလောကနကမ္မံ, ဉတ္တိကမ္မံ, ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကိစ္စာဓိကရဏံ။
၈-အဓိကရုဏ်း ၂၁၅။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် (ရဟန်းတို့နှင့်လည်းကောင်း) ရဟန်းမိန်းမတို့နှင့်လည်းကောင်း ငြင်းခုံကုန်၏၊ ရဟန်းမိန်းမတို့ကလည်း ရဟန်းတို့နှင့် ငြင်းခုံကုန်၏၊ ဆန္နရဟန်းသည်လည်း ရဟန်းမိန်းမတို့ကို တိုးဝှေ့၍ ရဟန်းတို့နှင့် အတူ ငြင်းခုံပြီးလျှင် ရဟန်းမိန်းမတို့၏ အသင်းအပင်းကို ယူ၏ ‘ရဟန်း မိန်းမတို့ဘက်မှ ပါဝင်၏’။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ဆန္နရဟန်းသည် ရဟန်းမိန်းမတို့ကို တိုးဝှေ့၍ ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ငြင်းခုံပြီးလျှင် ရဟန်းမိန်းမတို့၏ အသင်းအပင်းကို ယူဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ အဓိကရုဏ်းတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၊ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၊ အာပတ္တာဓိကရုဏ်း၊ ကိစ္စာ ဓိကရုဏ်းအားဖြင့် လေးမျိုးရှိကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်အရာကို ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဟူ၍လည်းကောင်း တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိနည်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိနည်းမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားဟောဟူ၍လည်းကောင်း ဘုရားဟောမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား အလေ့အကျက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား အလေ့အကျက်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ချက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ချက်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အာပတ်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လဟုကအာပတ်‘ပေါ့သောအာပတ်’ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဂရုကအာပတ် ‘လေးသောအာပတ်’ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သာဝသေသအာပတ် ‘အကြွင်းရှိသောအာပတ်’ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အနာဝသေသအာပတ် ‘အကြွင်းမဲ့အာပတ်’ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုန့်ရင်းသောအာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်၊ မရုန့်ရင်းသောအာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ငြင်းခုံကုန်၏။ ထိုသို့ ငြင်းခုံရာ၌ မျက်ကွယ်, မျက်မှောက် ငြင်းခုံခြင်း၊ ကိုယ်လက်ထိပါး အငြင်းပွါးလျက် ဆန့်ကျင် ဘက်ပြောခြင်း၊ အထူးထူးပြောခြင်း၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာဖြင့် ပြောခြင်း၊ စိတ်ဆင်းရဲဖို့ရန် ပြောခြင်း၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်အရာကို အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းကို သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှုပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း စွပ်စွဲကုန်၏။ ထိုသို့ စွပ်စွဲရာ၌ စွပ်စွဲခြင်း စွပ်စွဲသောအခြင်းအရာ ဆိုခြင်း ဆိုသောအခြင်းအရာ ကောက်သည်၏ အဖြစ် ရှေးရှုအားထုတ်သည်၏အဖြစ် အထင်ပေးခြင်းတို့ကို အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်အရာကို အာပတ္တာဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်သနည်း။ အာပတ်ငါးပုံတို့သည်လည်း အာပတ္တာဓိကရုဏ်း မည်၏၊ အာပတ်ခုနစ်ပုံတို့သည်လည်း အာပတ္တာ ဓိကရုဏ်း မည်၏၊ ဤအာပတ် ငါးပုံ ခုနစ်ပုံကို အာပတ္တာဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်အရာကို ကိစ္စာဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်သနည်း။ သံဃာ၏ ကိစ္စ ‘ပြုဖွယ်’ အပလောကနကံံ ဉတ္တိကံ ဉတ္တိဒုတိယကံ ဉတ္တိစတုတ္ထကံတို့ကို ကိစ္စာ ဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။
On one occasion monks were disputing with monks, monks with nuns, and nuns with monks. Standing with the nuns, the monk Channa disputed with the monks, making others side with the nuns. The monks of few desires … complained and criticized him, “How can the monk Channa act like this?” They told the Buddha. … “Is it true, monks, that the monk Channa is acting like this?” “It’s true, sir.” … After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: Definitions “Monks, there are four kinds of legal issues: legal issues arising from disputes; legal issues arising from accusations; legal issues arising from offenses; legal issues arising from business. What’s a legal issue arising from a dispute? It may be that monks are disputing, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’, ‘This is the Monastic Law’, ‘This is contrary to the Monastic Law’, ‘This was spoken by the Buddha’, ‘This wasn’t spoken by the Buddha’, ‘This was practiced by the Buddha’, ‘This wasn’t practiced by the Buddha’, ‘This was laid down by the Buddha’, ‘This wasn’t laid down by the Buddha’, ‘This is an offense’, ‘This isn’t an offense’, ‘This is a light offense’, ‘This is a heavy offense’, ‘This is a curable offense’, ‘This is an incurable offense’, ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ In regard to this, whatever there is of quarreling, arguing, conflict, disputing, variety in opinion, difference in opinion, heated speech, or strife— this is called a legal issue arising from a dispute. What’s a legal issue arising from an accusation? It may be that monks accuse a monk of failure in morality, failure in conduct, failure in view, or failure in livelihood. In regard to this, whatever there is of accusations, accusing, allegations, blame, taking sides because of friendship, taking part in the accusation, or supporting the accusation— this is called a legal issue arising from an accusation. What’s a legal issue arising from an offense? There are legal issues arising from offenses because of the five classes of offenses, and there are legal issues arising from offenses because of the seven classes of offenses— these are called legal issues arising from offenses. What’s a legal issue arising from business? Whatever is the duty or the business of the Sangha—a legal procedure consisting of getting permission, a legal procedure consisting of one motion, a legal procedure consisting of one motion and one announcement, a legal procedure consisting of one motion and three announcements— this is called a legal issue arising from business.” The roots of legal issues arising from disputes
၂၁၆။ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ ကိံ မူလံ? ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။ တီဏိပိ အကုသလမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ, တီဏိပိ ကုသလမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။ [ပရိ။ ၂၇၂၊ အ။ နိ။ ၂။၃၅-၃၆၊ မ။ နိ။ ၃။၄၄] ကတမာနိ ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ, သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ…ပေ… သံဃေပိ…ပေ… သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ, သော သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေတိ။ ယော ဟောတိ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ။
[ပရိ။၂၇၂] ‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မက္ခီ ဟောတိ ပဠာသီ…ပေ… ဣဿုကီ ဟောတိ မစ္ဆရီ, သဌော ဟောတိ မာယာဝီ, ပါပိစ္ဆော ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ…ပေ… သံဃေပိ…ပေ… သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ, သော သံဃေ ဝိဝါဒံ ဇနေတိ။ ယော ဟောတိ ဝိဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ ဝိဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ။ ဣမာနိ ဆ ဝိဝါဒမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
‘‘ကတမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ လုဒ္ဓစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ, ဒုဋ္ဌစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ, မူဠှစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ, ဝိနယောတိ ဝါ အဝိနယောတိ ဝါ, ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အပ္ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, အာပတ္တီတိ ဝါ အနာပတ္တီတိ ဝါ, လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ, သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ, ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။ ဣမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
‘‘ကတမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အလုဒ္ဓစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ, အဒုဋ္ဌစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ, အမူဠှစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ…ပေ… ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ ဝိဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
၂၁၆။ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းသည် အဘယ်နည်း။ ခြောက်မျိုးသော ငြင်းခုံကြောင်း (ဝိဝါဒမူလ)တို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတည်း၊ အကုသိုလ်အကြောင်း သုံးမျိုးတို့သည်လည်း ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတည်း။ အဘယ်ခြောက်မျိုးသော ငြင်းခုံကြောင်းတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့နည်း။ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမျက်ထွက်လေ့ရှိ၏ ရန်ငြိုးဖွဲ့လေ့ရှိ၏။ အမျက်ထွက်လေ့ရှိသော ရန်ငြိုးဖွဲ့လေ့ရှိသော ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစား မှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ တရားတော်၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ သံဃာ၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့် ကျင့်လေ့မရှိ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေသော၊ တရား၌လည်း။ပ။ သံဃာ၌လည်း။ပ။ အကျင့်၌လည်း ဖြည့်ကျင့်လေ့မရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာ၌ ငြင်းခုံခြင်းကို ဖြစ်စေ၏၊ ငြင်းခုံခြင်းသည် လူအများ အစီးအပွါးမဲ့ခြင်းငှါ လူအများ မချမ်းသာခြင်းငှါ လူအများ အကျိုးမဲ့ခြင်းငှါ နတ်လူတို့ အစီးအပွားမဲ့ခြင်းငှါ ဆင်းရဲခြင်းငှါ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော ငြင်းခုံခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း တွေ့မြင်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ တွေ့မြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်း အကြောင်းရင်းကိုပင် ပယ်စွန့်ရန် အားထုတ်ကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော ငြင်းခုံခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း မတွေ့မမြင်ကုန်ငြားအံ့။ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ မတွေ့မမြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်းအကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ ကျင့်ကုန်လော့။ ဤသို့ အားထုတ်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံ ခြင်းအကြောင်းရင်းကို ပယ်စွန့်ခြင်း ဖြစ်၏၊ ဤသို့ ကျင့်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်း အကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ တစ်ဖန်လည်း ရဟန်းသည် ကျေးဇူးကို ချေဖျက်တတ်၏၊ ဂုဏ်တု ဂုဏ်ပြိုင်ပြုတတ်၏။ပ။ ငြူစူ၏၊ ဝန်တို၏၊ စဥ်းလဲ၏၊ လှည့်ပတ်တတ်၏၊ ယုတ်ညံ့သော ဆန္ဒရှိ၏၊ မှားသော အယူရှိ၏၊ မိမိအယူကို မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်၏၊ ခိုင်မြဲစွာ ယူတတ်၏၊ ပယ်စွန့်နိုင်ခဲ၏။ ရဟန်းတို့ မိမိအယူကို မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော ခိုင်မြဲစွာယူတတ်သော ပယ်စွန့်နိုင် ခဲသော ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှု မရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှု မရှိဘဲ နေ၏။ တရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ သံဃာ၌လည်း ရိုသေလေးစားမှု မရှိဘဲဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲဲ နေ၏၊ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့်ကျင့်လေ့မရှိ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရား ၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံ တုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေသော၊ တရား၌လည်း။ပ။ သံဃာ၌လည်း။ပ။ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့်ကျင့်လေ့မရှိသော ထိုရဟန်းသည် သံဃာ၌ ငြင်းခုံခြင်းကို ဖြစ်စေ၏၊ ယင်းငြင်း ခုံမှုသည် လူအများ စီးပွါးမဲ့ခြင်းငှါ လူအများ မချမ်းသာခြင်းငှါ လူအများ အကျိုးမဲ့ခြင်းငှါ နတ်လူတို့ အစီးအပွါးမဲ့ခြင်းငှါ ဆင်းရဲခြင်းငှါ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော ငြင်းခုံခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း တွေ့မြင်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ တွေ့မြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်း အကြောင်းရင်းကိုပင် ပယ်စွန့်ရန် အားထုတ်ကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော ငြင်းခုံခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း မတွေ့မမြင်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့မတွေ့မမြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်းအကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ခြင်းငှါ ကျင့်ကုန်လော့၊ ဤသို့ အားထုတ်ကုန်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်း အကြောင်းရင်းကို ပယ်စွန့်ခြင်း ဖြစ်၏။ ဤသို့ ကျင့်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုငြင်းခုံခြင်း အကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ဤငြင်းခုံခြင်း အကြောင်းရင်း ခြောက်မျိုးတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း။ အဘယ် သုံးမျိုးသော အကုသိုလ် အကြောင်းရင်းတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့ နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တပ်မက်သော စိတ်ရှိ၍ ငြင်းခုံကုန်၏၊ ဖျက်ဆီး လိုသော စိတ်ရှိ၍ ငြင်းခုံကုန်၏၊ တွေဝေသောစိတ်ရှိ၍ ငြင်းခုံကုန်၏၊ တရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရား မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိနည်းဟူ၍လည်းကောင်း ဝိနည်းမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားဟောဟူ၍လည်းကောင်း ဘုရားဟောမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား အလေ့အကျက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား အလေ့အကျက်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ချက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ချက်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အာပတ်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပေါ့သော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်၊ လေးသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြွင်းရှိသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြွင်းမဲ့ အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ငြင်းခုံကုန်၏။ ဤအကုသိုလ် အကြောင်းရင်း သုံးမျိုးတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးသော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တပ်မက်သော စိတ်မရှိဘဲ ငြင်းခုံကုန်၏၊ ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်မရှိဘဲ ငြင်းခုံကုန်၏၊ တွေဝေသော စိတ်မရှိဘဲ ငြင်းခုံကုန်၏၊ တရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသောအာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ငြင်းခုံကြကုန်၏။ ဤကုသိုလ်အကြောင်းရင်း သုံးမျိုးတို့သည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း။
“What’s the root of legal issues arising from disputes? There are six roots of disputes that in turn are the root of legal issues arising from disputes. There are also three unwholesome and three wholesome roots of legal issues arising from disputes. What are the six roots of disputes that in turn are the root of legal issues arising from disputes? It may be that a monk is angry and resentful. One who’s angry and resentful is disrespectful and undeferential toward the Teacher, the Teaching, and the Sangha, and he doesn’t fulfill the training. Such a person creates disputes in the Sangha. Disputes are unbeneficial and a cause of unhappiness for humanity; they’re harmful, detrimental, and a cause of suffering for gods and humans. Monks, when you see such a root of disputes either in yourself or in others, you should make an effort to get rid of it. If you don’t see such a root either in yourself or in others, you should practice so that it doesn’t emerge in the future. In this way that bad root of disputes is abandoned and doesn’t emerge in the future. Or it may be that a monk is denigrating and domineering, envious and stingy, treacherous and deceitful, one who has bad desires and wrong views, or one who obstinately grasps his own views and only gives them up with difficulty. Such a monk is disrespectful and undeferential toward the Teacher, the Teaching, and the Sangha, and he doesn’t fulfill the training. Such a person creates disputes in the Sangha. Disputes are unbeneficial and a cause of unhappiness for humanity; they’re harmful, detrimental, and a cause of suffering for gods and humans. Monks, when you see such a root of disputes either in yourself or in others, you should make an effort to get rid of it. If you don’t see such a root either in yourself or in others, you should practice so that it doesn’t emerge in the future. In this way that bad root of disputes is abandoned and doesn’t emerge in the future. What are the three unwholesome roots of legal issues arising from disputes? It may be that monks dispute with a mind of greed, ill will, or delusion, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’, ‘This is the Monastic Law’, ‘This is contrary to the Monastic Law’, ‘This was spoken by the Buddha’, ‘This wasn’t spoken by the Buddha’, ‘This was practiced by the Buddha’, ‘This wasn’t practiced by the Buddha’, ‘This was laid down by the Buddha’, ‘This wasn’t laid down by the Buddha’, ‘This is an offense’, ‘This isn’t an offense’, ‘This is a light offense’, ‘This is a heavy offense’, ‘This is a curable offense’, ‘This is an incurable offense’, ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ What are the three wholesome roots of legal issues arising from disputes? It may be that monks dispute with a mind free from greed, ill will, and delusion, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’ … ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’” The roots of legal issues arising from accusations
၂၁၇။ [ပရိ။ ၂၇၂] ‘‘အနုဝါဒါဓိကရဏဿ ကိံ မူလံ? ဆ အနုဝါဒမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။ တီဏိပိ အကုသလမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ, တီဏိပိ ကုသလမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ, ကာယောပိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ, ဝါစာပိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။ ‘‘ကတမာနိ ဆ အနုဝါဒမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ကောဓနော ဟောတိ ဥပနာဟီ, သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ…ပေ… သံဃေပိ…ပေ… သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ, သော သံဃေ အနုဝါဒံ ဇနေတိ။ ယော ဟောတိ အနုဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, အနုဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, အနုဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ။
‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု မက္ခီ ဟောတိ ပဠာသီ…ပေ… ဣဿုကီ ဟောတိ မစ္ဆရီ, သဌော ဟောတိ မာယာဝီ, ပါပိစ္ဆော ဟောတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ, သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သန္ဒိဋ္ဌိပရာမာသီ ဟောတိ အာဓာနဂ္ဂါဟီ ဒုပ္ပဋိနိဿဂ္ဂီ, သော သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သံဃေပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ ဟောတိ။ ယော သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သတ္ထရိပိ အဂါရဝေါ ဝိဟရတိ အပ္ပတိဿော, ဓမ္မေပိ…ပေ… သံဃေပိ…ပေ… သိက္ခာယပိ န ပရိပူရကာရီ, သော သံဃေ အနုဝါဒံ ဇနေတိ။ ယော ဟောတိ အနုဝါဒေါ ဗဟုဇနာဟိတာယ ဗဟုဇနာသုခါယ ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ အဟိတာယ ဒုက္ခာယ ဒေဝမနုဿာနံ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, အနုဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ ပဟာနာယ ဝါယမေယျာထ။ ဧဝရူပဉ္စေ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, အနုဝါဒမူလံ အဇ္ဈတ္တံ ဝါ ဗဟိဒ္ဓါ ဝါ န သမနုပဿေယျာထ, တတြ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, တဿေဝ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ အာယတ္တိံ အနဝဿဝါယ ပဋိပဇ္ဇေယျာထ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ ပဟာနံ ဟောတိ။ ဧဝမေတဿ ပါပကဿ အနုဝါဒမူလဿ အာယတိံ အနဝဿဝေါ ဟောတိ။ ဣမာနိ ဆ အနုဝါဒမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
‘‘ကတမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ လုဒ္ဓစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ, ဒုဋ္ဌစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ, မူဠှစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ – သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ဣမာနိ တီဏိ အကုသလမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
‘‘ကတမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အလုဒ္ဓစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ, အဒုဋ္ဌစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ, အမူဠှစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ – သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာစရဝိပတ္တိယာ ဝါ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ဣမာနိ တီဏိ ကုသလမူလာနိ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
‘‘ကတမော ကာယော [ကတမော စ ကာယော (သျာ။ ကံ။)] အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓေကစ္စော ဒုဗ္ဗဏ္ဏော ဟောတိ, ဒုဒ္ဒဿိကော, ဩကောဋိမကော, ဗဟွာဗာဓော, ကာဏော ဝါ, ကုဏီ ဝါ, ခဉ္ဇော ဝါ, ပက္ခဟတော ဝါ, ယေန နံ အနုဝဒန္တိ။ အယံ ကာယော အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
‘‘ကတမာ ဝါစာ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ? ဣဓေကစ္စော ဒုဗ္ဗစော ဟောတိ, မမ္မနော, ဧဠဂလဝါစော, ယာယ နံ အနုဝဒန္တိ။ အယံ ဝါစာ အနုဝါဒါဓိကရဏဿ မူလံ။
၂၁၇။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း။ စွပ်စွဲခြင်းအကြောင်း ရင်းခြောက် မျိုးတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း၊ အကုသိုလ်အကြောင်းရင်း သုံးမျိုးတို့သည်လည်း အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း၊ ကုသိုလ်အကြောင်းရင်း သုံးမျိုးတို့သည်လည်း အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း၊ ကိုယ်သည်လည်း အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်း တည်း၊ စကားသည်လည်း အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း။ အဘယ်ခြောက်မျိုးသော စွပ်စွဲ ခြင်းအကြောင်းရင်းတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့နည်း။ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမျက်ထွက်တတ်၏၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်၏။ အမျက်ထွက်တတ်သော ရန်ငြိုးဖွဲ့တတ်သော ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှု မရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ တရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ သံဃာ၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့် ကျင့်လေ့မရှိ။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေသော၊ တရား ၌လည်း။ပ။ သံဃာ၌လည်း။ပ။ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့်ကျင့်လေ့မရှိသော ထိုရဟန်းသည် သံဃာ၌ စွပ်စွဲခြင်းကို ဖြစ်စေ၏၊ ယင်းစွပ်စွဲခြင်းသည် လူအများ အစီးအပွါးမဲ့ခြင်းငှါ လူအများ မချမ်းသာခြင်းငှါ လူအများ အကျိုးမဲ့ခြင်းငှါ နတ်လူတို့ အစီးအပွါးမဲ့ခြင်းငှါ ဆင်းရဲခြင်းငှါ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော စွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း တွေ့မြင်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ တွေ့မြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို ပယ်စွန့်ရန် အားထုတ်ကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော စွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း မတွေ့မမြင်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ မတွေ့မမြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ရန် ကျင့်ကုန်လော့၊ ဤသို့ အားထုတ်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို ပယ်စွန့်ခြင်းပင် ဖြစ်၏၊ ဤသို့ ကျင့်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ တစ်ဖန်လည်း ရဟန်းသည် ကျေးဇူးကို ချေဖျက်တတ်၏၊ ဂုဏ်တုဂုဏ်ပြိုင် ပြုတတ်၏။ပ။ ငြူစူ၏၊ ဝန်တို၏၊ စဥ်းလဲ၏၊ လှည့်ပတ်တတ်၏၊ ယုတ်ညံ့သော ဆန္ဒရှိ၏၊ မှားသော အယူရှိ၏၊ မိမိ အယူကို မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်၏၊ ခိုင်မြဲစွာယူတတ်၏၊ ပယ်စွန့်နိုင်ခဲ၏။ ရဟန်းတို့ မိမိအယူကို မှားသောအားဖြင့် သုံးသပ်တတ်သော ခိုင်မြဲစွာယူတတ်သော ပယ်စွန့်နိုင်ခဲသော ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲဲ နေ၏၊ တရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ သံဃာ၌လည်း ရိုသေလေးစားမှု မရှိဘဲဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေ၏၊ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့်ကျင့်လေ့မရှိ။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရား၌လည်း ရိုသေလေးစားမှုမရှိဘဲဲ ကျိုးနွံတုပ်ဝပ်မှုမရှိဘဲ နေသော၊ တရား ၌လည်း။ပ။ သံဃာ၌လည်း။ပ။ အကျင့်သိက္ခာ၌လည်း ဖြည့်ကျင့်လေ့မရှိသော ထိုရဟန်းသည် သံဃာ၌ စွပ်စွဲခြင်းကို ဖြစ်စေ၏၊ ယင်းစွပ်စွဲခြင်းသည် လူအများ စီးပွါးမဲ့ခြင်းငှါ လူအများ မချမ်းသာခြင်းငှါ လူအများ အကျိုးမဲ့ခြင်းငှါ နတ်လူတို့ အစီးအပွါးမဲ့ခြင်းငှါ ဆင်းရဲခြင်းငှါ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော စွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း တွေ့မြင်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့တွေ့မြင်သည်ရှိသော့်သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကိုပင် ပယ်စွန့်ရန် အားထုတ်ကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော စွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို အတွင်းသန္တာန်၌လည်းကောင်း၊ အပသန္တာန်၌လည်းကောင်း မတွေ့မမြင်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုသို့မတွေ့မမြင်သည်ရှိသော် သင်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်း အကြောင်းရင်း၏ နောင်အခါမဖြစ်ပေါ်ရန် ကျင့်ကုန်လော့။ ဤသို့ အားထုတ်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်းကို ပယ်စွန့်ခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ဤသို့ ကျင့်သည်ရှိသော် ယုတ်ညံ့သော ထိုစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းအရင်း၏ နောင်အခါ မဖြစ်ပေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ ဤစွပ်စွဲခြင်းအကြောင်းရင်း ခြောက်မျိုးတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း။ အဘယ် သုံးမျိုးသော အကုသိုလ်အကြောင်းရင်းတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့ နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တပ်မက်သော စိတ်ရှိ၍ ရဟန်းကို စွပ်စွဲကုန်၏၊ ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်ရှိ၍ စွပ်စွဲကုန်၏၊ တွေဝေသော စိတ်ရှိ၍ စွပ်စွဲကုန်၏ သီလပျက်စီးမှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီးမှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးမှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှု ပျက်စီးမှုဖြင့်လည်းကောင်း စွပ်စွဲကုန်၏။ ဤအကုသိုလ်အကြောင်းသုံးမျိုးတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်း ရင်းတို့တည်း။ အဘယ်သုံးမျိုးသော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တပ်မက်သော စိတ်မရှိဘဲဲ ရဟန်းကို စွပ်စွဲကုန်၏၊ ဖျက်ဆီးလိုသော စိတ်မရှိဘဲ စွပ်စွဲကုန်၏၊ တွေဝေသော စိတ်မရှိဘဲ စွပ်စွဲကုန်၏၊ သီလ ပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှုပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း စွပ်စွဲကုန်၏။ ဤကုသိုလ်အကြောင်းရင်း သုံးမျိုးတို့သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတို့တည်း။ အဘယ်ကိုယ်သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်း နည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်သည် အဆင်းမလှ၊ ရှုမြင်၍မကောင်း ပုကွ၏ ‘အရပ်နိမ့်၏’၊ အနာများ၏၊ ကန်းလည်း ကန်း၏၊ ကောက်လည်း ကောက်၏၊ ခွင်လည်း ခွင်၏၊ ဖက်သကတ်နာလည်း စွဲ၏၊ ယင်းအနာမျိုးဖြင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို စွပ်စွဲကုန်၏။ ဤကိုယ်သည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတည်း။ အဘယ်စကားသည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းနည်း။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အပြောအဆိုခက်၏၊ မန်းစွဲ၏ ‘စကားထစ်၏’၊ စကားပြောရာ၌ အရိအရွဲယို၏ ‘သွားရေကျ၏’။ ယင်းစကားမျိုးဖြင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို စွပ်စွဲကုန်၏၊ ဤစကားမျိုးသည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်း ရင်းတည်း။
“What’s the root of legal issues arising from accusations? There are six roots of accusations that in turn are the root of legal issues arising from accusations. There are also three unwholesome and three wholesome roots of legal issues arising from accusations. The body, too, is a root of legal issues arising from accusations, as is speech. What are the six roots of accusations that in turn are the root of legal issues arising from accusations? It may be that a monk is angry and resentful. One who’s angry and resentful is disrespectful and undeferential toward the Teacher, the Teaching, and the Sangha, and he doesn’t fulfill the training. Such a person makes accusations in the Sangha. Accusations are unbeneficial and a cause of unhappiness for humanity; they’re harmful, detrimental, and a cause of suffering for gods and humans. Monks, when you see such a root of accusations either in yourself or in others, you should make an effort to get rid of it. If you don’t see such a root either in yourself or in others, you should practice so that it doesn’t emerge in the future. In this way that bad root of accusations is abandoned and doesn’t emerge in the future. Or it may be that a monk is denigrating and domineering, envious and stingy, treacherous and deceitful, one who has bad desires and wrong views, or one who obstinately grasps his own views and only gives them up with difficulty. Such a monk is disrespectful and undeferential toward the Teacher, the Teaching, and the Sangha, and he doesn’t fulfill the training. Such a person makes accusations in the Sangha. Accusations are unbeneficial and a cause of unhappiness for humanity; they’re harmful, detrimental, and a cause of suffering for gods and humans. Monks, when you see such a root of accusations either in yourself or in others, you should make an effort to get rid of it. If you don’t see such a root either in yourself or in others, you should practice so that it doesn’t emerge in the future. In this way that bad root of accusations is abandoned and doesn’t emerge in the future. What are the three unwholesome roots of legal issues arising from accusations? It may be that monks, because of greed, ill will, or delusion, accuse a monk of failure in morality, conduct, view, or livelihood. What are the three wholesome roots of legal issues arising from accusations? It may be that monks, because of non-greed, non-ill will, and non-delusion, accuse a monk of failure in morality, conduct, view, or livelihood. How’s the body a root of legal issues arising from accusations? It may be that someone is ugly, unsightly, a dwarf, sickly, blind in one eye, crooked-limbed, lame, or paralyzed, and they blame him for that. How’s speech a root of legal issues arising from accusations? It may be that someone is difficult to correct, or he stutters or dribbles while speaking, and they blame him for that.” The roots of legal issues arising from offenses and business
၂၁၈။ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏဿ ကိံ မူလံ? ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာ အာပတ္တာဓိကရဏဿ မူလံ။ အတ္ထာပတ္တိ ကာယတော သမုဋ္ဌာတိ, န ဝါစတော, န စိတ္တတော။ အတ္ထာပတ္တိ ဝါစတော သမုဋ္ဌာတိ, န ကာယတော, န စိတ္တတော။ အတ္ထာပတ္တိ ကာယတော စ ဝါစတော စ သမုဋ္ဌာတိ, န စိတ္တတော။ အတ္ထာပတ္တိ ကာယတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ, န ဝါစတော။ အတ္ထာပတ္တိ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ, န ကာယတော။ အတ္ထာပတ္တိ ကာယတော စ ဝါစတော စ စိတ္တတော စ သမုဋ္ဌာတိ။ ဣမေ ဆ အာပတ္တိသမုဋ္ဌာနာ အာပတ္တာဓိကရဏဿ မူလံ။
၂၁၈။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း။ အာပတ်သင့်ကြောင်း ခြောက်မျိုးတို့သည် အာပတ္တာဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတည်း။ ကိုယ်ကြောင့်သာ သင့်၍ နှုတ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ကြောင့်လည်းကောင်း မသင့်သော အာပတ်သည် ရှိ၏၊ နှုတ်ကြောင့်သာ သင့်၍ကိုယ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ကြောင့်လည်းကောင်း မသင့်သော အာပတ်သည် ရှိ၏၊ ကိုယ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ကြောင့်လည်းကောင်း သင့်၍ စိတ်ကြောင့် မသင့်သော အာပတ်သည် ရှိ၏၊ ကိုယ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ကြောင့်လည်းကောင်း သင့်၍ နှုတ်ကြောင့် မသင့်သော အာပတ်သည် ရှိ၏၊ နှုတ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ကြောင့်လည်းကောင်း သင့်၍ကိုယ်ကြောင့် မသင့်သော အာပတ်သည် ရှိ၏၊ ကိုယ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်ကြောင့်လည်းကောင်း သင့်သော အာပတ်သည် ရှိ၏၊ အာပတ်သင့်ကြောင်း ဤခြောက်မျိုးတို့သည် အာပတ္တာဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းတည်း။
“What’s the root of legal issues arising from offenses? There are six originations of offenses that in turn are the root of legal issues arising from offenses. There are offenses that originate from body, but not from speech or mind. There are offenses that originate from speech, but not from body or mind. There are offenses that originate from body and speech, but not from mind. There are offenses that originate from body and mind, but not from speech. There are offenses that originate from speech and mind, but not from body. There are offenses that originate from body, speech, and mind.
၂၁၉။ ‘‘ကိစ္စာဓိကရဏဿ ကိံ မူလံ? ကိစ္စာဓိကရဏဿ ဧကံ မူလံ – သံဃော။
၂၁၉။ ကိစ္စာဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်းကား အဘယ်နည်း။ ကိစ္စာဓိကရုဏ်း၏ အကြောင်းရင်း တစ်ခုကား သံဃာတည်း။
What’s the root of legal issues arising from business? There’s one root of legal issues arising from business: the Sangha.” Ethical qualities of legal issues arising from disputes
၂၂၀။ ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ, အကုသလံ, အဗျာကတံ။ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ သိယာ ကုသလံ, သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ။ တတ္ထ ကတမံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ကုသလစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ…ပေ… ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။ ယံ တတ္ထ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ နာနာဝါဒေါ အညထာဝါဒေါ ဝိပစ္စတာယ ဝေါဟာရော မေဓဂံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အကုသလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အကုသလစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ…ပေ… ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။ ယံ တတ္ထ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ နာနာဝါဒေါ အညထာဝါဒေါ ဝိပစ္စတာယ ဝေါဟာရော မေဓဂံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အဗျာကတံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အဗျာကတစိတ္တာ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ…ပေ… ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။ ယံ တတ္ထ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ နာနာဝါဒေါ အညထာဝါဒေါ ဝိပစ္စတာယ ဝေါဟာရော မေဓဂံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အဗျာကတံ။
၂၂၀။ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် ကုသိုလ်လော အကုသိုလ်လော အဗျာကတလော။ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် ရံခါ ကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အဗျာကတတည်း။ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ကုသိုလ်ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဟူ၍လည်းကောင်း တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ကုသိုလ်စိတ်ရှိလျက် ငြင်းခုံကုန်၏။ ထိုငြင်းခုံရာ၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံသည့်ပြင်ကိုယ်လက်ထိပါး အငြင်းပွါးလျက် ဆန့်ကျင် ဘက်ပြောခြင်း အထူးထူးပြောခြင်း တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ပြောခြင်း စိတ်ဆင်းရဲဖို့ရန် ပြော ခြင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ကုသိုလ်ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထို သုံးမျိုးတို့တွင် အကုသိုလ်ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း အကုသိုလ်စိတ်ရှိလျက် ငြင်းခုံကုန်၏။ ထိုငြင်းခုံရာ၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက်ငြင်းခုံသည့်ပြင်ကိုယ်လက်ထိပါးအငြင်းပွါးလျက် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောခြင်း အထူးထူးပြောခြင်း တစ်ပါးသော အခြင်းအရာဖြင့် ပြောခြင်း စိတ်ဆင်းရဲဖို့ရန် ပြောခြင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို အကုသိုလ်ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုသုံးမျိုးတွင် အဗျာကတ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဟူ၍လည်းကောင်း တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း အဗျာကတစိတ်ရှိလျက် ငြင်းခုံကုန်၏။ ထိုငြင်းခုံရာ၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံသည့်ပြင် ကိုယ်လက်ထိပါး အငြင်းပွါးလျက် ဆန့်ကျင် ဘက်ပြောခြင်း အထူးထူးပြောခြင်း တစ်ပါးသော အခြင်းအရာဖြင့် ပြောခြင်း စိတ်ဆင်းရဲဖို့ရန်ပြောခြင်း ခိုက် ရန်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို အဗျာကတဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။
“Is a legal issue arising from a dispute wholesome, unwholesome, or indeterminate? A legal issue arising from a dispute may be wholesome, unwholesome, or indeterminate. What’s a wholesome legal issue arising from a dispute? It may be that monks dispute with a wholesome mind, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’ … ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ In regard to this, whatever there is of quarreling, arguing, conflict, disputing, variety in opinion, difference in opinion, heated speech, or strife— this is called a wholesome legal issue arising from a dispute. What’s an unwholesome legal issue arising from a dispute? It may be that monks dispute with an unwholesome mind, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’ … ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ In regard to this, whatever there is of quarreling, arguing, conflict, disputing, variety in opinion, difference in opinion, heated speech, or strife— this is called an unwholesome legal issue arising from a dispute. What’s an indeterminate legal issue arising from a dispute? It may be that monks dispute with an indeterminate mind, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’ … ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ In regard to this, whatever there is of quarreling, arguing, conflict, disputing, variety in opinion, difference in opinion, heated speech, or strife— this is called an indeterminate legal issue arising from a dispute.” Ethical qualities of legal issues arising from accusations
၂၂၁။ ‘‘အနုဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ, အကုသလံ, အဗျာကတံ။ အနုဝါဒါဓိကရဏံ သိယာ ကုသလံ, သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ။ တတ္ထ ကတမံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ ကုသလစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ – သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ယော တတ္ထ အနုဝါဒေါ အနုဝဒနာ အနုလ္လပနာ အနုဘဏနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာ အဗ္ဘုဿဟနတာ အနုဗလပ္ပဒါနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ အကုသလံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အကုသလစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ – သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ယော တတ္ထ အနုဝါဒေါ အနုဝဒနာ အနုလ္လပနာ အနုဘဏနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာ အဗ္ဘုဿဟနတာ အနုဗလပ္ပဒါနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ အကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အနုဝါဒါဓိကရဏံ အဗျာကတံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အဗျာကတစိတ္တာ အနုဝဒန္တိ – သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ယော တတ္ထ အနုဝါဒေါ အနုဝဒနာ အနုလ္လပနာ အနုဘဏနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာ အဗ္ဘုဿဟနတာ အနုဗလပ္ပဒါနံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အနုဝါဒါဓိကရဏံ အဗျာကတံ။
၂၂၁။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် ကုသိုလ်လော၊ အကုသိုလ်လော၊ အဗျာကတလော။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် ရံခါ ကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အဗျာကတတည်း။ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ကုသိုလ်အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ကုသိုလ်စိတ်ရှိလျက် သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှုပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရဟန်းကို စွပ်စွဲကုန်၏။ ထိုသို့ စွပ်စွဲရာ၌ စွပ်စွဲခြင်း စွပ်စွဲသောအခြင်းအရာ ဆိုခြင်း ဆိုသောအခြင်းအရာ ကောက်သည်၏ အဖြစ် ရှေးရှုအားထုတ်သည်၏အဖြစ် အားအဆင့်ကို ပေးခြင်းတို့ကို ကုသိုလ်အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထို သုံးမျိုးတို့တွင် အကုသိုလ်အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် အကုသိုလ်စိတ်ရှိလျက် သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှုပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရဟန်းကို စွပ်စွဲကုန်၏။ ထိုစွပ်စွဲရာ၌ စွပ်စွဲခြင်း စွပ်စွဲသောအခြင်းအရာ ဆိုခြင်း ဆိုသောအခြင်းအရာ ကောက်သည်၏ အဖြစ် ရှေးရှုအားထုတ်သည်၏အဖြစ် အားအဆင့်ကို ပေးခြင်းတို့ကို အကုသိုလ်အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထို သုံးမျိုးတို့တွင် အဗျာကတအနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် အဗျာကတစိတ်ရှိလျက် သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှုပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရဟန်းကို စွပ်စွဲကုန်၏။ ထိုသို့ စွပ်စွဲရာ၌ စွပ်စွဲခြင်း စွပ်စွဲသောအခြင်းအရာ ဆိုခြင်း ဆိုသောအခြင်းအရာ ကောက့်သည်၏အဖြစ် ရှေးရှုအား ထုတ်သည်၏အဖြစ် အားအဆင့်ကို ပေးခြင်းတို့ကို အဗျာကတအနုဝါဒါ ဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။
“Is a legal issue arising from an accusation wholesome, unwholesome, or indeterminate? A legal issue arising from an accusation may be wholesome, unwholesome, or indeterminate. What’s a wholesome legal issue arising from an accusation? It may be that monks with wholesome minds accuse a monk of failure in morality, conduct, view, or livelihood. In regard to this, whatever there is of accusations, accusing, allegations, blame, taking sides because of friendship, taking part in the accusation, or supporting the accusation— this is called a wholesome legal issue arising from an accusation. What’s an unwholesome legal issue arising from an accusation? It may be that monks with unwholesome minds accuse a monk of failure in morality, conduct, view, or livelihood. In regard to this, whatever there is of accusations, accusing, allegations, blame, taking sides because of friendship, taking part in the accusation, or supporting the accusation— this is called an unwholesome legal issue arising from an accusation. What’s an indeterminate legal issue arising from an accusation? It may be that monks with indeterminate minds accuse a monk of failure in morality, conduct, view, or livelihood. In regard to this, whatever there is of accusations, accusing, allegations, blame, taking sides because of friendship, taking part in the accusation, or supporting the accusation— this is called an indeterminate legal issue arising from an accusation.” Ethical qualities of legal issues arising from offenses
၂၂၂။ ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလံ [ဣဒံ ပဒံ ကေသုစိ နတ္ထိ], အကုသလံ, အဗျာကတံ? အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ၊ နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလံ။ တတ္ထ ကတမံ အာပတ္တာဓိကရဏံ အကုသလံ? ယံ ဇာနန္တော သဉ္ဇာနန္တော စေစ္စ အဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ အကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အာပတ္တာဓိကရဏံ အဗျာကတံ? ယံ အဇာနန္တော အသဉ္ဇာနန္တော အစေစ္စ အနဘိဝိတရိတွာ ဝီတိက္ကမော – ဣဒံ ဝုစ္စတိ အာပတ္တာဓိကရဏံ အဗျာကတံ။
၂၂၂။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် ကုသိုလ်လော အကုသိုလ်လော အဗျာကတလော။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် ရံခါအကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အဗျာကတတည်း၊ ကုသိုလ်အာပတ္တာ ဓိကရုဏ်းကား မရှိ။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် အကုသိုလ်အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ သိလျက် ကောင်းစွာသိလျက် စေ့ဆော်၍ လွှမ်းမိုး၍ လွန်ကျူးအပ်သော အာပတ်ကို အကုသိုလ်အာပတ္တာဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင် အဗျာကတအာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ မသိဘဲ ကောင်းစွာ မသိ်ဘဲဲ မစေ့ဆော်မူ၍ မလွှမ်းမိုးမူ၍ လွန်ကျူးအပ်သော အာပတ်ကို အဗျာကတအာပတ္တာဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။
“Is a legal issue arising from an offense wholesome, unwholesome, or indeterminate? A legal issue arising from an offense may be unwholesome or indeterminate. There are no wholesome legal issues arising from an offense. What’s an unwholesome legal issue arising from an offense? When one transgresses, knowing, perceiving, having intended, having decided— this is called an unwholesome legal issue arising from an offense. What’s an indeterminate legal issue arising from an offense? When one transgresses, not knowing, not perceiving, not having intended, not having decided— this is called an indeterminate legal issue arising from an offense.” Ethical qualities of legal issues arising from business
၂၂၃။ ‘‘ကိစ္စာဓိကရဏံ ကုသလံ, အကုသလံ, အဗျာကတံ? ကိစ္စာဓိကရဏံ သိယာ ကုသလံ, သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ။ တတ္ထ ကတမံ ကိစ္စာဓိကရဏံ ကုသလံ? ယံ သံဃော ကုသလစိတ္တော ကမ္မံ ကရောတိ – အပလောကနကမ္မံ, ဉတ္တိကမ္မံ, ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကိစ္စာဓိကရဏံ ကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ကိစ္စာဓိကရဏံ အကုသလံ? ယံ သံဃော အကုသလစိတ္တော ကမ္မံ ကရောတိ – အပလောကနကမ္မံ, ဉတ္တိကမ္မံ, ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကိစ္စာဓိကရဏံ အကုသလံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ကိစ္စာဓိကရဏံ အဗျာကတံ? ယံ သံဃော အဗျာကတစိတ္တော ကမ္မံ ကရောတိ – အပလောကနကမ္မံ, ဉတ္တိကမ္မံ, ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ – ဣဒံ ဝုစ္စတိ ကိစ္စာဓိကရဏံ အဗျာကတံ။
၂၂၃။ ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် ကုသိုလ်လော အကုသိုလ်လော အဗျာကတလော။ ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် ရံခါ ကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အကုသိုလ်တည်း၊ ရံခါ အဗျာကတတည်း။ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် ကုသိုလ်ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာက ကုသိုလ်စိတ်ရှိလျက် ပြုအပ်သော အပလောကနကံ ဉ တ္တိကံ ဉ တ္တိဒုတိယကံ ဉ တ္တိစတုတ္ထကံတို့ကို ကုသိုလ်ကိစ္စာဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် အကုသိုလ်ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာက အကုသိုလ်စိတ်ရှိ လျက် ပြုအပ်သော အပလောကနကံ ဉ တ္တိကံ ဉ တ္တိဒုတိယကံ ဉ တ္တိစတုတ္ထကံတို့ကို အကုသိုလ်ကိစ္စာ ဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။ ထိုသုံးမျိုးတို့တွင် အဗျာကတကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာက အဗျာကတစိတ်ရှိ လျက် ပြုအပ်သော အပလောကနကံ ဉ တ္တိကံ ဉ တ္တိဒုတိယကံ ဉ တ္တိစတုတ္ထကံတို့ကို အဗျာကတကိစ္စာ ဓိကရုဏ်းဟု ဆိုအပ်၏။
“Is a legal issue arising from business wholesome, unwholesome, or indeterminate? A legal issue arising from business may be wholesome, unwholesome, or indeterminate. What’s a wholesome legal issue arising from business? When the Sangha does a legal procedure with a wholesome mind— whether a procedure consisting of getting permission, a procedure consisting of one motion, a procedure consisting of one motion and one announcement, or a procedure consisting of one motion and three announcements— this is called a wholesome legal issue arising from business. What’s an unwholesome legal issue arising from business? When the Sangha does a legal procedure with an unwholesome mind— whether a procedure consisting of getting permission, a procedure consisting of one motion, a procedure consisting of one motion and one announcement, or a procedure consisting of one motion and three announcements— this is called an unwholesome legal issue arising from business. What’s an indeterminate legal issue arising from business? When the Sangha does a legal procedure with an indeterminate mind— whether a procedure consisting of getting permission, a procedure consisting of one motion, a procedure consisting of one motion and one announcement, or a procedure consisting of one motion and three announcements— this is called an indeterminate legal issue arising from business.” Relationship between disputes and legal issues
၂၂၄။ [ပရိ။ ၃၅၅] ‘‘ဝိဝါဒေါ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ, အဓိကရဏံ နော ဝိဝါဒေါ, အဓိကရဏဉ္စေဝ ဝိဝါဒေါ စ။ သိယာ ဝိဝါဒေါ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, သိယာ ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ, သိယာ အဓိကရဏံ နော ဝိဝါဒေါ, သိယာ အဓိကရဏဉ္စေဝ ဝိဝါဒေါ စ။
‘‘တတ္ထ ကတမော ဝိဝါဒေါ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ…ပေ… ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။ ယံ တတ္ထ ဘဏ္ဍနံ ကလဟော ဝိဂ္ဂဟော ဝိဝါဒေါ နာနာဝါဒေါ အညထာဝါဒေါ ဝိပစ္စတာယ ဝေါဟာရော မေဓဂံ – အယံ ဝိဝါဒေါ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမော ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ? မာတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ, ပုတ္တောပိ မာတရာ ဝိဝဒတိ, ပိတာပိ ပုတ္တေန ဝိဝဒတိ, ပုတ္တောပိ ပိတရာ ဝိဝဒတိ, ဘာတာပိ ဘာတရာ ဝိဝဒတိ, ဘာတာပိ ဘဂိနိယာ ဝိဝဒတိ, ဘဂိနီပိ ဘာတရာ ဝိဝဒတိ, သဟာယောပိ သဟာယေန ဝိဝဒတိ – အယံ ဝိဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏံ နော ဝိဝါဒေါ? အနုဝါဒါဓိကရဏံ, အာပတ္တာဓိကရဏံ, ကိစ္စာဓိကရဏံ – ဣဒံ အဓိကရဏံ နော ဝိဝါဒေါ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏဉ္စေဝ ဝိဝါဒေါ စ? ဝိဝါဒါဓိကရဏံ အဓိကရဏဉ္စေဝ ဝိဝါဒေါ စ။
၂၂၄။ ဝိဝါဒလည်း မည်၍ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်း မည်သလော၊ ဝိဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ဝိဝါဒမမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းလည်းမည် ဝိဝါဒလည်း မည်သ လော၊ အချို့သည် ဝိဝါဒလည်း မည်၏၊ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏။ အချို့သည် ဝိဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ဝိဝါဒမမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏၊ ဝိဝါဒလည်း မည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ဝိဝါဒလည်းမည် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်းမည်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း။ပ။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသောအာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ငြင်းခုံကုန်၏။ ထိုသို့ ငြင်းခုံရာ၌ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံသည့်ပြင် ကိုယ်လက်ထိပါး အငြင်းပွါးလျက် ဆန့် ကျင်ဘက် ပြောခြင်း အထူးထူးပြောခြင်း တစ်ပါးသော အခြင်းအရာဖြင့် ပြောခြင်း စိတ်ဆင်းရဲရန် ပြောခြင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ခြင်းတို့သည် ဝိဝါဒလည်း မည်ကုန်၏၊ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်း မည်ကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ဝိဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်သနည်း။ အမိနှင့်သားငြင်း ခုံခြင်း သားနှင့်အမိငြင်းခုံခြင်း အဖနှင့်သားငြင်းခုံခြင်း သားနှင့်အဖငြင်းခုံခြင်း ညီအစ်ကိုအချင်းချင်းငြင်းခုံခြင်း မောင်နှင့် အစ်မ နှစ်မ ငြင်းခုံခြင်း အစ်မ နှစ်မနှင့် မောင် ငြင်းခုံခြင်း မိတ်ဆွေအချင်းချင်းငြင်းခုံခြင်းတို့သည် ဝိဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်ကုန်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ဝိဝါဒမမည်သနည်း။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း အာပတ္တာဓိကရုဏ်း ကိစ္စာဓိကရုဏ်းတို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ဝိဝါဒမမည်ကုန်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည် ဝိဝါဒလည်းမည်သနည်း။ ဝိဝါဒါ့ဓိကရုဏ်းသည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည်၏၊ ဝိဝါဒလည်းမည်၏။
“Are there disputes that are also legal issues arising from disputes? Are there disputes that aren’t legal issues? Are there legal issues that aren’t disputes? Are there legal issues that are also disputes? There are disputes that are also legal issues arising from disputes. There are disputes that aren’t legal issues. There are legal issues that aren’t disputes. There are legal issues that are also disputes. How’s there a dispute that’s also a legal issue arising from disputes? It may be that monks are disputing, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’ … ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ In regard to this, whatever there is of quarreling, arguing, conflict, disputing, variety in opinion, difference in opinion, heated speech, or strife— this is a dispute that’s also a legal issue arising from a dispute. How’s there a dispute that isn’t a legal issue? A mother disputes with her offspring; an offspring with their mother; a father with his offspring; an offspring with their father; a brother with his brother; a brother with his sister; a sister with her brother; a friend with their friend— these are disputes that aren’t legal issues. How’s there a legal issue that isn’t a dispute? A legal issue arising from an accusation, a legal issue arising from an offense, a legal issue arising from business— these are legal issues that aren’t disputes. How’s there a legal issue that’s also a dispute? A legal issue arising from a dispute is a legal issue and also a dispute.” Relationship between accusations and legal issues
၂၂၅။ [ပရိ။ ၃၅၆] ‘‘အနုဝါဒေါ အနုဝါဒါဓိကရဏံ, အနုဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ, အဓိကရဏံ နော အနုဝါဒေါ, အဓိကရဏဉ္စေဝ အနုဝါဒေါ စ။ သိယာ အနုဝါဒေါ အနုဝါဒါဓိကရဏံ, သိယာ အနုဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ, သိယာ အဓိကရဏံ နော အနုဝါဒေါ, သိယာ အဓိကရဏဉ္စေဝ အနုဝါဒေါ စ။
‘‘တတ္ထ ကတမော အနုဝါဒေါ အနုဝါဒါဓိကရဏံ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အနုဝဒန္တိ – သီလဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာစာရဝိပတ္တိယာ ဝါ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိယာ ဝါ, အာဇီဝဝိပတ္တိယာ ဝါ။ ယော တတ္ထ အနုဝါဒေါ အနုဝဒနာ အနုလ္လပနာ အနုဘဏနာ အနုသမ္ပဝင်္ကတာ အဗ္ဘုဿဟနတာ အနုဗလပ္ပဒါနံ – အယံ အနုဝါဒေါ အနုဝါဒါဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမော အနုဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ? မာတာပိ ပုတ္တံ အနုဝဒတိ, ပုတ္တောပိ မာတရံ အနုဝဒတိ, ပိတာပိ ပုတ္တံ အနုဝဒတိ, ပုတ္တောပိ ပိတရံ အနုဝဒတိ, ဘာတာပိ ဘာတရံ အနုဝဒတိ, ဘာတာပိ ဘဂိနိံ အနုဝဒတိ, ဘဂိနီပိ ဘာတရံ အနုဝဒတိ, သဟာယောပိ သဟာယံ အနုဝဒတိ – အယံ အနုဝါဒေါ နော အဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏံ နော အနုဝါဒေါ? အာပတ္တာဓိကရဏံ, ကိစ္စာဓိကရဏံ, ဝိဝါဒါဓိကရဏံ – ဣဒံ အဓိကရဏံ နော အနုဝါဒေါ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏဉ္စေဝ အနုဝါဒေါ စ? အနုဝါဒါဓိကရဏံ အဓိကရဏဉ္စေဝ အနုဝါဒေါ စ။
၂၂၅။ အနုဝါဒလည်းမည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်း မည်သလော၊ အနုဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အနုဝါဒမမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းလည်းမည် အနုဝါဒလည်းမည် သလော၊ အချို့သည် အနုဝါဒလည်းမည်၏၊ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်းမည်၏။ အချို့သည် အနုဝါဒသာ မည်၍ အဓိကရုဏ်းမမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အနုဝါဒမမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည်၏၊ ဝိဝါဒလည်းမည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အနုဝါဒလည်းမည် အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းလည်း မည်သနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျင့်ပျက်စီး ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အယူပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးမှုပျက်စီးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရဟန်းကို စွပ်စွဲကုန်၏။ ထိုသို့စွပ်စွဲရာ၌ စွပ်စွဲခြင်း စွပ်စွဲသောအခြင်းအရာ ဆိုခြင်း ဆိုသောအခြင်းအရာ ကောက်သည်၏ အဖြစ် ရှေးရှုအားထုတ်သည်၏ အဖြစ် အားအဆင့်ပေးခြင်းတို့သည် အနုဝါဒလည်း မည်ကုန်၏၊ အနုဝါဒါ ဓိကရုဏ်းလည်း မည်ကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အနုဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်းမမည်သနည်း။ အမိက သားကို စွပ်စွဲခြင်း သားကလည်း အမိကို စွပ်စွဲခြင်း အဖက သားကို စွပ်စွဲခြင်း သားကလည်း အဖကို စွပ်စွဲခြင်း ညီအစ်ကို အချင်းချင်း စွပ်စွဲခြင်း မောင်က အစ်မနှမကို စွပ်စွဲခြင်း အစ်မနှမကလည်း မောင်ကို စွပ်စွဲခြင်း မိတ်ဆွေ အချင်းချင်း စွပ်စွဲခြင်းတို့သည် အနုဝါဒသာမည်၍ အဓိကရုဏ်းမမည်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အနုဝါဒမမည်သနည်း။ အာပတ္တာ ဓိကရုဏ်း ကိစ္စာဓိကရုဏ်း ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းတို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အနုဝါဒမမည်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည် အနုဝါဒလည်းမည်သနည်း။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည်၏၊ အနုဝါဒလည်းမည်၏။
“Are there accusations that are also legal issues arising from accusations? Are there accusations that aren’t legal issues? Are there legal issues that aren’t accusations? Are there legal issues that are also accusations? There are accusations that are also legal issues arising from accusations. There are accusations that aren’t legal issues. There are legal issues that aren’t accusations. There are legal issues that are also accusations. How’s there an accusation that’s also a legal issue arising from an accusation? It may be that monks accuse a monk of failure in morality, conduct, view, or livelihood. In regard to this, whatever there is of accusations, accusing, allegations, blame, taking sides because of friendship, taking part in the accusation, or supporting the accusation— this is an accusation that’s also a legal issue arising from an accusation. How’s there an accusation that isn’t a legal issue? A mother accuses her offspring; an offspring their mother; a father his offspring; an offspring their father; a brother his brother; a brother his sister; a sister her brother; a friend their friend— these are accusations that aren’t legal issues. How’s there a legal issue that isn’t an accusation? A legal issue arising from an offense, a legal issue arising from business, a legal issue arising from a dispute— these are legal issues that aren’t accusations. How’s there a legal issue that’s also an accusation? A legal issue arising from an accusation is a legal issue and also an accusation.” Relationship between offenses and legal issues
၂၂၆။ [ပရိ။ ၃၅၇] ‘‘အာပတ္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ, အာပတ္တိ နော အဓိကရဏံ, အဓိကရဏံ နော အာပတ္တိ, အဓိကရဏဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ။ သိယာ အာပတ္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ, သိယာ အာပတ္တိ နော အဓိကရဏံ, သိယာ အဓိကရဏံ နော အာပတ္တိ, သိယာ အဓိကရဏဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ။ ‘‘တတ္ထ ကတမံ အာပတ္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ? ပဉ္စပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ အာပတ္တာဓိကရဏံ, သတ္တပိ အာပတ္တိက္ခန္ဓာ အာပတ္တာဓိကရဏံ – အယံ အာပတ္တိ အာပတ္တာဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အာပတ္တိ နော အဓိကရဏံ? သောတာပတ္တိ သမာပတ္တိ – အယံ အာပတ္တိ နော အဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏံ နော အာပတ္တိ? ကိစ္စာဓိကရဏံ, ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, အနုဝါဒါဓိကရဏံ – ဣဒံ အဓိကရဏံ နော အာပတ္တိ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ? အာပတ္တာဓိကရဏံ အဓိကရဏဉ္စေဝ အာပတ္တိ စ။
၂၂၆။ အာပတ်လည်းမည် အာပတ္တာဓိကရုဏ်းလည်းမည်သလော၊ အာပတ်သာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အာပတ်မမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းလည်းမည် အာပတ်လည်း မည်သလော၊ အချို့သည် အာပတ်လည်း မည်၏၊ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏။ အချို့သည် အာပတ်သာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အာပတ်မမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏၊ အာပတ်လည်း မည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အာပတ်လည်းမည် အာပတ္တာဓိကရုဏ်းလည်း မည်သနည်း။ အာပတ်ငါးပုံ အာပတ်ခုနစ်ပုံတို့သည် အာပတ်လည်းမည် အာပတ္တာဓိကရုဏ်းလည်း မည်ကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အာပတ်သာမည်၍ အဓိကရုဏ်းမမည်သနည်း။ သောတာပတ္တိနှင့် သမာပတ္တိတို့သည် အာပတ်သာမည်၍ အဓိကရုဏ်းမမည်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အာပတ်မမည်သနည်း။ ကိစ္စာဓိကရုဏ်း ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းတို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ အာပတ် မမည်ကုန်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည် အာပတ်လည်း မည်သနည်း။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် အဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏၊ အာပတ်လည်း မည်၏။
“Are there offenses that are also legal issues arising from offenses? Are there offenses that aren’t legal issues? Are there legal issues that aren’t offenses? Are there legal issues that are also offenses? There are offenses that are also legal issues arising from offenses. There are offenses that aren’t legal issues. There are legal issues that aren’t offenses. There are legal issues that are also offenses. How’s there an offense that’s also a legal issue arising from an offense? There’s a legal issue arising from an offense because of the five classes of offenses, and there’s a legal issue arising from an offense because of the seven classes of offenses— these are offenses that are also legal issues arising from offenses. How’s there an offense that isn’t a legal issue? The attainment of streamentry— this is an offense/attainment that isn’t a legal issue. How’s there a legal issue that isn’t an offense? A legal issue arising from business, a legal issue arising from a dispute, a legal issue arising from an accusation— these are legal issues that aren’t offenses. How’s there a legal issue that’s also an offense? A legal issue arising from an offense is a legal issue and also an offense.” Relationship between business and legal issues
၂၂၇။ [ပရိ။ ၃၅၈] ‘‘ကိစ္စံ ကိစ္စာဓိကရဏံ, ကိစ္စံ နော အဓိကရဏံ, အဓိကရဏံ နော ကိစ္စံ, အဓိကရဏဉ္စေဝ ကိစ္စဉ္စ။ သိယာ ကိစ္စံ ကိစ္စာဓိကရဏံ, သိယာ ကိစ္စံ နော အဓိကရဏံ, သိယာ အဓိကရဏံ နော ကိစ္စံ, သိယာ အဓိကရဏဉ္စေဝ ကိစ္စဉ္စ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ကိစ္စံ ကိစ္စာဓိကရဏံ? ယာ သံဃဿ ကိစ္စယတာ, ကရဏီယတာ, အပလောကနကမ္မံ, ဉတ္တိကမ္မံ, ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ, ဉတ္တိစတုတ္ထကမ္မံ – ဣဒံ ကိစ္စံ ကိစ္စာဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ ကိစ္စံ နော အဓိကရဏံ? အာစရိယကိစ္စံ, ဥပဇ္ဈာယကိစ္စံ, သမာနုပဇ္ဈာယကိစ္စံ, သမာနာစရိယကိစ္စံ – ဣဒံ ကိစ္စံ နော အဓိကရဏံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏံ နော ကိစ္စံ? ဝိဝါဒါဓိကရဏံ, အနုဝါဒါဓိကရဏံ, အာပတ္တာဓိကရဏံ – ဣဒံ အဓိကရဏံ နော ကိစ္စံ။
‘‘တတ္ထ ကတမံ အဓိကရဏဉ္စေဝ ကိစ္စဉ္စ? ကိစ္စာဓိကရဏံ အဓိကရဏဉ္စေဝ ကိစ္စဉ္စ။
၂၂၇။ ကိစ္စလည်းမည် ကိစ္စာဓိကရုဏ်းလည်း မည်သလော၊ ကိစ္စသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည် သလော၊ အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ကိစ္စမမည်သလော၊ အဓိကရုဏ်းလည်းမည် ကိစ္စလည်း မည်သလော။ အ ချို့သည် ကိစ္စလည်းမည် ကိစ္စာဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏။ အချို့သည် ကိစ္စသာမည်၍ အဓိက ရုဏ်း မမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ကိစ္စမမည်။ အချို့သည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည် ကိစ္စလည်းမည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ကိစ္စလည်းမည် ကိစ္စာဓိကရုဏ်းလည်း မည်သနည်း။ သံဃာ၏ ကိစ္စ ‘ပြုဖွယ်’ ဖြစ်သော အပလောကနကံ ဉ တ္တိကံ ဉ တ္တိဒုတိယကံ ဉ တ္တိစတုတ္ထကံတို့သည် ကိစ္စလည်းမည် ကိစ္စာဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ကိစ္စသာမည်၍ အဓိကရုဏ်းမမည်သနည်း၊ ဆရာ့ကိစ္စ ဥပဇ္ဈာယ့် ကိစ္စ ဥပဇ္ဈာယ်တူသီတင်းသုံးဖော့်ကိစ္စ ဆရာတူသီတင်းသုံးဖော့်ကိစ္စတို့သည် ကိစ္စသာမည်၍ အဓိကရုဏ်း မမည်ကုန်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ကိစ္စမမည်သနည်း၊ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်း အနုဝါဒါဓိကရုဏ်း အာပတ္တာဓိကရုဏ်းတို့သည် အဓိကရုဏ်းသာမည်၍ ကိစ္စမမည်ကုန်။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် အဓိကရုဏ်းလည်းမည် ကိစ္စလည်းမည်သနည်း၊ ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် အဓိကရုဏ်းလည်း မည်၏၊ ကိစ္စလည်း မည်၏။
“Is there business that’s also a legal issue arising from business? Is there business that isn’t a legal issue? Are there legal issues that aren’t business? Are there legal issues that are also business? There’s business that’s also a legal issue arising from business. There’s business that’s not a legal issue. There are legal issues that aren’t business. There are legal issues that are also business. How’s there business that’s also a legal issue arising from business? Whatever is the duty or the business of the Sangha—a legal procedure consisting of getting permission, a legal procedure consisting of one motion, a legal procedure consisting of one motion and one announcement, a legal procedure consisting of one motion and three announcements— this is business that’s also a legal issue arising from business. How’s there business that isn’t a legal issue? The duty to a teacher, the duty to a preceptor, the duty to a co-student, the duty to a co-pupil— these kinds of business aren’t legal issues. How’s there a legal issue that isn’t business? A legal issue arising from a dispute, a legal issue arising from an accusation, a legal issue arising from an offense— these are legal issues that aren’t business. How’s there a legal issue that’s also business? A legal issue arising from business is a legal issue and also business.” 9. The resolution and settling of legal issues Resolution face-to-face
၉။ အဓိကရဏဝူပသမနသမထော
သမ္မုခါဝိနယော
၂၂၈။ [ပရိ။ ၂၉၂-၂၉၃, ၃၀၇ အာဒယော] ‘‘ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, ယေဘုယျသိကာယ စ။ သိယာ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မ ယေဘုယျသိကံ, ဧကေန သမထေန သမေယျ – သမ္မုခါဝိနယေနာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ။ ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဝိဝဒန္တိ – ဓမ္မောတိ ဝါ အဓမ္မောတိ ဝါ, ဝိနယောတိ ဝါ အဝိနယောတိ ဝါ, ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ အပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဝါ, အာပတ္တီတိ ဝါ အနာပတ္တီတိ ဝါ, လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဝါ, သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဝါ, ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဝါ။
‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ, ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ, သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဝိဝဒတိ, ယေန စ ဝိဝဒတိ, ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၉-အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းသမထ သမ္မုခါဝိနည်း ၂၂၈။ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်သမထတို့ဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် သမ္မုခါ ဝိနည်း ယေဘုယျသိကကံဟူသော နှစ်ပါးသော သမထတို့ဖြင့် ငြိမ်း၏၊ ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် ယေဘုယျ သိကဟူသော တစ်ခုသော သမထသို့ မရောက်ဘဲ သမ္မုခါဝိနည်းဟူသော တစ်ခုသော သမထဖြင့် ငြိမ်းရာ သလော၊ ငြိမ်းရာ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်သို့နည်းဟူမူကား- ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိနည်းဟူ၍လည်းကောင်း ဝိနည်းမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားဟောဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားဟောမဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား အလေ့အကျက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား အလေ့အကျက်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ပညတ်ချက်ဟူ၍လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရား၏ ပညတ်ချက်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အာပတ်မဟုတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပေါ့သောအာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လေးသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြွင်းရှိသောအာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အကြွင်းမဲ့အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မရုန့်ရင်းသော အာပတ်ဟူ၍လည်းကောင်း ငြင်းခုံကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေရန် စွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်ငြားအံ့၊ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်း၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မု ခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’တို့တည်း။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း။ ကံအား လျောက်ပတ်သော ရဟန်းတို့၏ လာခြင်း၊ ဆန္ဒထိုက်သော ရဟန်းတို့၏ ဆန္ဒကို ဆောင် ခြင်း၊ မျက်မှောက်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့က မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် သံဃာ၏မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက် မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း။ အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်ကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း။ (သပိတ်သင်္ကန်းစသော) အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ရန်သူဖြစ်ကြသော အချင်းချင်းငြင်းခုံသော ရဟန်း နှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီးအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းအောင်ပြုသော ကာရကရဟန်း ‘ကာရကသံဃာ’သည် ချောက်ချားမူ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏၊ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချမူ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။
“There are two principles for settling a legal issue arising from a dispute: resolution face-to-face and by majority decision. Is it possible that a legal issue arising from a dispute should be settled not by majority decision, but by resolution face-to-face? It is. How? It may be, monks, that monks are disputing, saying, ‘This is the Teaching’, ‘This is contrary to the Teaching’, ‘This is the Monastic Law’, ‘This is contrary to the Monastic Law’, ‘This was spoken by the Buddha’, ‘This wasn’t spoken by the Buddha’, ‘This was practiced by the Buddha’, ‘This wasn’t practiced by the Buddha’, ‘This was laid down by the Buddha’, ‘This wasn’t laid down by the Buddha’, ‘This is an offense’, ‘This isn’t an offense’, ‘This is a light offense’, ‘This is a heavy offense’, ‘This is a curable offense’, ‘This is an incurable offense’, ‘This is a grave offense’, or ‘This is a minor offense.’ If those monks are able to resolve that legal issue, this is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both sides—those who are disputing and those they’re disputing with—are present. When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.
၂၂၉။ ‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ တသ္မိံ အာဝါသေ ဝူပသမေတုံ, တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ, ယသ္မိံ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ [ဗဟုတရာ (သီ။ သျာ။)] ဘိက္ခူ, သော အာဝါသော ဂန္တဗ္ဗော။ တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ ဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ, ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ, သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဝိဝဒတိ, ယေန စ ဝိဝဒတိ, ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၂၉။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ထိုကျောင်း၌ မငြိမ်းစေနိုင်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ရဟန်းများရာကျောင်းသို့ သွားကြရမည်။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းသို့ သွားကုန်စဥ် လမ်းခရီးအကြား၌ ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေရန် စွမ်းဆောင်ငြားအံ့၊ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်း၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃ သမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မု ခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’တည်း။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် သံယာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း။ ကံအားလျောက်ပတ်သော ရဟန်းတို့၏ လာခြင်း၊ ဆန္ဒထိုက်သော ရဟန်းတို့၏ ဆန္ဒကို ဆောင်ခြင်း၊ မျက်မှောက်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့၏ မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃ သမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက် မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း။ အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်ကုန်ု၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း။ (သပိတ်သင်္ကန်းစသော) အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ရန်သူဖြစ်သော အချင်းချင်းငြင်းခုံသော ရဟန်း နှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီးအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းအောင်ပြုသော ကာရကရဟန်း ‘ကာရကသံဃာ’သည် ချောက်ချားမူ ချောက်ချားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏၊ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချမူ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။
If those monks are unable to resolve that legal issue in that monastery, they should go to another monastery that has a number of monks. If they’re able to resolve that legal issue while on their way, this is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. … When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.
၂၃၀။ ‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ အာဂစ္ဆန္တာ အန္တရာမဂ္ဂေ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ, တံ အာဝါသံ ဂန္တွာ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဣဒံ ခေါ, အာဝုသော, အဓိကရဏံ ဧဝံ ဇာတံ, ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ၊ သာဓာယသ္မန္တာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေန္တု ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန, ယထယိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာ’တိ။
‘‘သစေ, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဝုဍ္ဎတရာ ဟောန္တိ, အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ နဝကတရာ, တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ဣင်္ဃ တုမှေ, အာယသ္မန္တော, မုဟုတ္တံ ဧကမန္တံ ဟောထ, ယာဝ မယံ မန္တေမာ’တိ။ သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ နဝကတရာ ဟောန္တိ, အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဝုဍ္ဎတရာ, တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘တေန ဟိ တုမှေ, အာယသ္မန္တော, မုဟုတ္တံ ဣဓေဝ တာဝ ဟောထ, ယာဝ မယံ မန္တေမာ’တိ။
‘‘သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ မန္တယမာနာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘န မယံ သက္ကောမ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေနာ’တိ, န တံ အဓိကရဏံ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ။ သစေ ပန, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ မန္တယမာနာနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘သက္ကောမ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေနာ’တိ, တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘သစေ တုမှေ, အာယသ္မန္တော, အမှာကံ ဣမံ အဓိကရဏံ ယထာဇာတံ ယထာသမုပ္ပန္နံ အာရောစေဿထ, ယထာ စ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေဿာမ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ။ ဧဝံ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိဿာမ။ နော စေ တုမှေ, အာယသ္မန္တော, အမှာကံ ဣမံ အဓိကရဏံ ယထာဇာတံ ယထာသမုပ္ပန္နံ အာရောစေဿထ, ယထာ စ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေဿာမ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ န သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ, န မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိဿာမာ’တိ။ ဧဝံ သုပရိဂ္ဂဟိတံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကတွာ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ တံ အဓိကရဏံ သမ္ပဋိစ္ဆိတဗ္ဗံ။
‘‘တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘ယထာဇာတံ ယထာသမုပ္ပန္နံ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ အာယသ္မန္တာနံ အာရောစေဿာမ။ သစေ အာယသ္မန္တာ သက္ကောန္တိ ဧတ္တကေန ဝါ ဧတ္တကေန ဝါ အန္တရေန ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ။ ဧဝံ မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ အာယသ္မန္တာနံ နိယျာဒေဿာမ။ နော စေ အာယသ္မန္တာ သက္ကောန္တိ ဧတ္တကေန ဝါ ဧတ္တကေန ဝါ အန္တရေန ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန တထာ န သုဝူပသန္တံ ဘဝိဿတိ, န မယံ ဣမံ အဓိကရဏံ အာယသ္မန္တာနံ နိယျာဒေဿာမ။ မယမေဝ ဣမဿ အဓိကရဏဿ သာမိနော ဘဝိဿာမာ’တိ။ ဧဝံ သုပရိဂ္ဂဟိတံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ကတွာ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ တံ အဓိကရဏံ အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ နိယျာဒေတဗ္ဗံ။
‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၀။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းသို့ သွားစဥ် လမ်းခရီးအကြား၌ ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်ငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းသို့ သွား၍ ကျောင်းနေရဟန်းတို့ကို- “ငါ့သျှင်တို့ ဤအဓိကရုဏ်းသည် ဤသို့ ဖြစ်၏၊ ဤသို့ ပေါ်ပေါက်၏၊ တောင်းပန်ပါ၏၊ အသျှင်တို့သည် အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေပါကုန်လော့”ဟု ပြောဆို၏။ ရဟန်းတို့ ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် သီတင်းကြီးရဟန်းဖြစ်၍ အာဂန္တုကရဟန်းတို့သည် သီတင်းငယ် ရဟန်းဖြစ်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် အာဂန္တုကရဟန်းတို့ကို “အသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်တို့ တိုင်ပင်ပြီးသည့်တိုင်အောင် သင်တို့သည် တစ်ခဏမျှ တစ်ခုသော နေရာ၌နေပါကုန်လော့”ဟု ပြောဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် သီတင်းငယ်ရဟန်းဖြစ်၍ အာဂန္တုကရဟန်းတို့သည် သီတင်းကြီး ရဟန်းဖြစ်ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထိုကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် အာဂန္တုကရဟန်းတို့ကို “အသျှင်ဘုရားတို့ သို့ဖြစ်လျှင် အသျှင်ဘုရားတို့သည် အကျွန်ုပ်တို့တိုင်ပင်ပြီးသည့်တိုင်အောင် ဤနေရာမှာ ပင် နေကုန်လော့”ဟု ပြောဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ တိုင်ပင်ဆဲဖြစ်သော ကျောင်းနေရဟန်းတို့အား “ငါတို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်”ဟု အကြံဖြစ်ငြားအံ့၊ ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို လက်မခံအပ်။ ရဟန်းတို့ တိုင်ပင်ဆဲဖြစ်သော ကျောင်းနေရဟန်းတို့အား “ငါတို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေရန် စွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်၏”ဟု အကြံဖြစ်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ထို ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် အာဂန္တုကရဟန်းတို့ကို “အသျှင်တို့ အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်တို့အား ဖြစ်သည့်အတိုင်း ပေါ်ပေါက်သည့်အတိုင်း ဤအဓိကရုဏ်းကို ပြောကုန်ငြားအံ့၊ ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါ စာတို့ဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို အကျွန်ုပ်တို့ ငြိမ်းေ စသည့်အတိုင်း ဤအဓိကရုဏ်းသည် ကောင်းစွာ ငြိမ်းလတ္တံ့၊ ဤသို့ဖြစ်မူ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို လက်ခံကုန်အံ့။ အသျှင်တို့ အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်တို့အား ဖြစ်သည့်အတိုင်း ပေါ်ပေါက်သည့်အတိုင်း ဤအဓိ ကရုဏ်းကို မပြောကုန်ငြားအံ့၊ ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို အကျွန်ုပ်တို့ ငြိမ်းစေမည့်အတိုင်း ဤအဓိကရုဏ်းသည် ကောင်းစွာ ငြိမ်းမည် မဟုတ်၊ ဤသို့ဖြစ်မူ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို လက်မခံကုန်အံ့”ဟု ပြောဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် ဤသို့ ကောင်းစွာ သိမ်းဆည်းအပ်သည်ကို ပြု၍ ထိုအဓိ ကရုဏ်းကို လက်ခံရမည်။ ရဟန်းတို့ ထိုအာဂန္တုက ရဟန်းတို့သည် ကျောင်းနေရဟန်းတို့ကို- “ငါတို့သည် အသျှင်တို့အား ဤအဓိကရုဏ်းကို ဖြစ်သည့်အတိုင်း ပေါ်ပေါက်သည့်အတိုင်း ပြော ကြားကုန်အံ့။ အသျှင်တို့သည် ဤမျှလောက် ဤမျှလောက်သော အကြောင်းဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝိနယ ဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေရန် စွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်ငြားအံ့၊ ထိုအတိုင်းပင် ကောင်းစွာ ငြိမ်းပါလိမ့်မည်၊ ဤသို့ ငြိမ်းမူ ငါတို့သည် အသျှင်တို့အား ဤအဓိကရုဏ်းကို လွှဲအပ်ကုန်အံ့။ အသျှင်တို့သည် ဤမျှလောက် ဤမျှလောက်သော အကြောင်းဖြင့် အဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝိနယဉ တ် ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် မငြိမ်းစေကုန်နိုင်ငြားအံ့၊ ထိုအတိုင်းပင် ဤအဓိကရုဏ်းသည် ကောင်းစွာ ငြိမ်းမည် မဟုတ်ပါ၊ ငါတို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို အသျှင်တို့အား လွှဲအပ်ကုန်မည် မဟုတ်ပါ၊ ငါတို့ပင် ဤအဓိ ကရုဏ်း၏ အရှင်များ ဖြစ်ကုန်အံ့”ဟု ပြောဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ကောင်းစွာ သိမ်းဆည်းအပ်သည်ကို ပြု၍ အာဂန္တုကရဟန်းတို့သည် ကျောင်းနေ ရဟန်းတို့အား ထိုအဓိကရုဏ်းကို လွှဲအပ်ရမည်။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ဤအဓိ ကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏၊ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ကာရက ရဟန်း ‘ကာရကသံဃာ’သည် ချောက်ချားမူ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏၊ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချမူ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် ငြိမ်းခြင်း
If those monks are unable to resolve that legal issue while on their way, they should go to that other monastery and say to the resident monks, ‘This legal issue has come about in such-and-such a way. Please resolve it, venerables, according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction, so that this legal issue may be properly disposed of.’ If the resident monks are senior to the newly-arrived monks, the resident monks should say, ‘Now, venerables, please go to one side for a moment while we discuss this matter.’ If the newly-arrived monks are senior to the resident monks, the resident monks should say, ‘Well then, venerables, please wait right here for a moment while we discuss this matter.’ If, while discussing that matter, the resident monks think, ‘We’re unable to resolve this legal issue according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction,’ then they shouldn’t take on that legal issue. But if they think, ‘We’re able to resolve this legal issue according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction,’ then they should say to the newly-arrived monks, ‘If you’ll tell us how this legal issue came about, we’ll be able to dispose of it properly according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction. And so we’ll take it on. If, however, you won’t tell us, we won’t be able to properly dispose of it. And so we won’t take it on.’ Having properly examined it like this, the resident monks should take it on. The newly-arrived monks should say this to the resident monks, ‘We’ll tell you how this legal issue came about. If you’re able to dispose of it properly by such and such means—according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction— then we’ll hand it over to you. If you’re unable to properly dispose of it by such and such means, then we won’t hand it over to you. We’ll take responsibility for it ourselves.’ Having properly examined it like this, the newly-arrived monks should hand it over to the resident monks. If those monks are able to resolve that legal issue, this is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. … When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.” Resolution by committee
ဥဗ္ဗာဟိကာယဝူပသမနံ
၂၃၁။ ‘‘တေဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနန္တာနိ [အနဂ္ဂါနိ (သီ။)] စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ, န စေကဿ [န စေတဿ (က။)] ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ, အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ။ ‘‘ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မန္နိတဗ္ဗော – သီလဝါ ဟောတိ, ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတော ဝိဟရတိ အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နော အဏုမတ္တေသု ဝဇ္ဇေသု ဘယဒဿာဝီ, သမာဒါယ သိက္ခတိ သိက္ခာပဒေသု၊ ဗဟုဿုတော ဟောတိ သုတဓရော သုတသန္နိစယော, ယေ တေ ဓမ္မာ အာဒိကလျာဏာ မဇ္ဈေကလျာဏာ ပရိယောသာနကလျာဏာ သာတ္ထံ သဗျဉ္ဇနံ ကေဝလပရိပုဏ္ဏံ ပရိသုဒ္ဓံ ဗြဟ္မစရိယံ အဘိဝဒန္တိ, တထာရူပဿ ဓမ္မာ ဗဟုဿုတာ ဟောန္တိ, ဓာတာ [ဓတာ (သီ။ သျာ။)] ဝစသာ ပရိစိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ ဒိဋ္ဌိယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ၊ ဥဘယာနိ ခေါ ပနဿ ပါတိမောက္ခာနိ ဝိတ္ထာရေန သွာဂတာနိ ဟောန္တိ သုဝိဘတ္တာနိ သုပ္ပဝတ္တီနိ သုဝိနိစ္ဆိတာနိ သုတ္တသော အနုဗျဉ္ဇနသော၊ ဝိနယေ ခေါ ပန ဌိတော [ဆေကော (က။)] ဟောတိ အသံဟီရော၊ ပဋိဗလော ဟောတိ ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကေ အဿာသေတုံ သညာပေတုံ နိဇ္ဈာပေတုံ ပေက္ခေတုံ ပသာဒေတုံ၊ အဓိကရဏသမုပ္ပါဒဝူပသမနကုသလော ဟောတိ၊ အဓိကရဏံ ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏသမုဒယံ ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏနိရောဓံ ဇာနာတိ၊ အဓိကရဏနိရောဓဂါမိနိပဋိပဒံ ဇာနာတိ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေဟိ ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ သမ္မန္နိတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၂၃၁။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ဆုံးဖြတ်အပ်သည်ရှိသော် စကားတို့သည်လည်း မဆုံးနိုင်ကုန်၊ တစ်ခုသော စကား၏ အနက် (သဘော) ကိုသော်လည်း မသိအပ်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့သော အဓိကရုဏ်းကို ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် ငြိမ်းစေခြင်းငှါ ခွင့်ပြုတော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို ဥဗ္ဗာဟိက ကမ္မဝါစာဖြင့် သမုတ်ရမည်။ (၁) သီလရှိ၏၊ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလကို စောင့်ရှောက်လျက်နေ၏၊ အကျင့် ‘အာစာရ’ ကျက်စားရာ ‘ဂေါစရ’နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အနည်းငယ်မျှသော အပြစ်တို့၌သော်လည်း ဘေးဟု ရှုလေ့ရှိ၏၊ သိက္ခာပုဒ်တို့ကို ကောင်းစွာ ဆောက်တည်၍ ကျင့်၏။ (၂) အကြားအမြင်များ၏၊ အကြားအမြင်ကို ဆောင်၏၊ အကြား အမြင်ကို ဆည်းပူး၏။ အစ၏ကောင်းခြင်း အလယ်၏ကောင်းခြင်း အဆုံး၏ကောင်းခြင်းရှိသော အနက်နှင့် ပြည့်စုံသော သဒ္ဒါနှင့်ပြည့်စုံသော အလုံးစုံပြည့်စုံသော စင်ကြယ်သော မြတ်သောအကျင့်ကို ဟောဖော်ပြသော တရားတို့ကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် များစွာ ကြားအပ်ကုန်၏၊ ဆောင်ကုန်၏၊ နှုတ်ဖြင့် လေ့လာကုန်၏၊ စိတ်ဖြင့် အဖန်ဖန်ရှုဆင်ခြင် အပ်ကုန်၏၊ ဉာဏ်ဖြင့် ကောင်းစွာထိုးထွင်း၍ သိအပ်ကုန်၏။ (၃) ထိုရဟန်း အား ပါတိမောက်နှစ်ပါးတို့သည် အကျယ်အားဖြင့် ကောင်းစွာ နှုတ်တက်ရ၏၊ ကောင်းစွာ ဝေဖန်အပ်ကုန်၏၊ ကောင်းစွာ နှုတ်၌ ဖြစ်ခြင်းရှိကုန်၏၊ ပါတိမောက်အားဖြင့် အဖွင့် ‘ဥဘတောဝိဘင်း’ အားဖြင့် ကောင်းစွာ ဆုံးဖြတ်အပ်ကုန်၏။ (၄) ဝိနည်း၌ တည်တံ့၏၊၁ တွန့်ဆုတ်ခြင်းမရှိ။ (၅) (သပိတ် သင်္ကန်း စသော) အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ရန်သူဖြစ်သော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့ကို သိစေခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ရှုစေ ခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ အပြားအားဖြင့် ရှုစေခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ကြည့်စေခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ကြည်ညို စေခြင်းငှါလည်းကောင်း စွမ်းနိုင်၏။ (၆) အဓိကရုဏ်းဖြစ်ကြောင်း ငြိမ်းကြောင်း၌ လိမ္မာ၏။ (၇) အဓိက ရုဏ်းကို သိ၏။ (၈) အဓိကရုဏ်း၏ ဖြစ်ကြောင်းကို သိ၏။ (၉) အဓိကရုဏ်း၏ ချုပ်ခြင်းကို သိ၏။ (၁၀) အဓိကရုဏ်းချုပ်ခြင်းသို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကို သိ၏။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါဆယ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် သမုတ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်-
“If, monks, while they’re discussing that legal issue, there’s endless talk, but not a single statement that can be understood, then they should resolve that legal issue by means of a committee. A monk who has ten qualities may be appointed to that committee: He’s virtuous and restrained by the Monastic Code. His conduct is good, he associates with the right people, and he sees danger in minor faults. He undertakes and trains in the training rules. He has learned much, and he retains and accumulates what he has learned. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, that have a true goal and are well articulated, and that set out the perfectly complete and pure spiritual life—he has learned many such teachings, retained them in mind, recited them verbally, mentally investigated them, and penetrated them well by view. He has properly learned both Monastic Codes in detail; he has analyzed them well, thoroughly mastered them, and investigated them well, both in terms of the rules and their detailed exposition. He is firmly committed to the Monastic Law. He is capable of making both sides relax, of persuading them, of convincing them, of making them see, of reconciling them. He is knowledgeable about the arising and resolution of legal issues. He knows the legal issues. He knows the origin of the legal issues. He knows the ending of the legal issues. He knows the way to the ending of the legal issues. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha:
၂၃၂။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနန္တာနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ, န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဘိက္ခုံ သမ္မန္နေယျ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဣမသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ အနန္တာနိ စေဝ ဘဿာနိ ဇာယန္တိ, န စေကဿ ဘာသိတဿ အတ္ထော ဝိညာယတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဣတ္ထန္နာမဉ္စ ဘိက္ခုံ သမ္မန္နတိ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ စ ဣတ္ထန္နာမဿ စ ဘိက္ခုနော သမ္မုတိ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော စ ဣတ္ထန္နာမော စ ဘိက္ခု ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၂။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဆုံးဖြတ်အပ်သည်ရှိသော် စကားတို့သည်လည်း အဆုံးမရှိကုန်၊ တစ်ခုသော စကား၏ အနက် (သဘော) ကိုသော်လည်း မသိအပ်၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဤမည်သောရဟန်းကိုလည်းကောင်း ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းငှါ သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဆုံးဖြတ်အပ်သည်ရှိသော် စကားတို့သည်လည်း အဆုံးမရှိကုန်၊ တစ်ခုသော စကား၏ အနက် (သဘော) ကိုသော်လည်း မသိအပ်၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းငှါ သမုတ်၏။ ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းငှါ ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဤမည်သော ရဟန်းကိုလည်းကောင်း ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းငှါ ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် ငြိမ်းစေနိုင်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါ ဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်း၏၊ ထိုသို့ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း။ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’, ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလ သမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်း ‘ကာရ ကသံဃာ’သည် ချောက်ချားမူ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were discussing this legal issue, there was endless talk, but not a single statement that could be understood. If the Sangha is ready, it should appoint monks so-and-so and so-and-so to a committee to resolve this legal issue. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were discussing this legal issue, there was endless talk, but not a single statement that could be understood. The Sangha appoints monks so-and-so and so-and-so to a committee to resolve this legal issue. Any monk who approves of appointing monks so-and-so and so-and-so to a committee to resolve this legal issue should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monks so-and-so and so-and-so to a committee to resolve this legal issue. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ If those monks are able to resolve that legal issue by means of a committee, this is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both sides—those who are disputing and those they’re disputing with—are present. When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. Dealing with obstructive monks
၂၃၃။ ‘‘တေဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ တတြာဿ ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော, တဿ နေဝ သုတ္တံ အာဂတံ ဟောတိ, နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ, သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ, ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန တေ ဘိက္ခူ ဉာပေတဗ္ဗာ –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော။ ဣမဿ နေဝ သုတ္တံ အာဂတံ ဟောတိ, နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ။ သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အဝသေသာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာတိ။
‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ။
‘‘တေဟိ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝိနိစ္ဆိယမာနေ တတြာဿ ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော, တဿ သုတ္တဉှိ ခေါ အာဂတံ ဟောတိ, နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ, သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ, ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန တေ ဘိက္ခူ ဉာပေတဗ္ဗာ –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဓမ္မကထိကော။ ဣမဿ သုတ္တဉှိ ခေါ အာဂတံ ဟောတိ, နော သုတ္တဝိဘင်္ဂေါ။ သော အတ္ထံ အသလ္လက္ခေန္တော ဗျဉ္ဇနစ္ဆာယာယ အတ္ထံ ပဋိဗာဟတိ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ အဝသေသာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျာမာတိ။
‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ တံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေတွာ သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတုံ, ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၃။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ဆုံးဖြတ်အပ်သည်ရှိသော် ထိုပရိသတ်၌ ဓမ္မကထိက ရဟန်းရှိငြားအံ့၊ ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းသည် ပါတိမောက်ကိုလည်း နှုတ်တက်မရ၊ ဥဘတော ဝိဘင်းကိုလည်း နှုတ်တက်မရ၊ ထိုဓမ္မကထိကသည် အနက်ကို မမှတ်သားနိုင်ဘဲ သဒ္ဒါရိပ်ဖြင့် အနက်ကို တားမြစ်၏၊ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် ထိုရဟန်းတို့ကို သိစေရမည်။ “အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် ဓမ္မ ကထိကတည်း၊ ဤဓမ္မကထိက ရဟန်းသည် ပါတိမောက်ကိုလည်း နှုတ်တက်မရ၊ ဥဘတောဝိဘင်းကိုလည်း နှုတ်တက် မရ၊ ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းသည် အနက်ကို မမှတ်သားနိုင်ဘဲ သဒ္ဒါရိပ်ဖြင့် အနက်ကို တားမြစ်၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို ထစေ၍ ကြွင်းသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေကုန်အံ့ဟု (သိစေရမည်)။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းကို ထစေ၍ ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေရန် စွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်ငြားအံ့၊ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်း သနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်း၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်း ‘ကာရကသံဃာ’သည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ဆုံးဖြတ်အပ်သည်ရှိသော် ထိုပရိသတ်၌ ဓမ္မကထိက ရဟန်းရှိငြားအံ့၊ ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းသည် ပါတိမောက်ကိုသာလျှင် နှုတ်တက်ရ၏၊ ဥဘတောဝိဘင်းကိုကား နှုတ်တက်မရ၊ ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းသည် အနက်ကို မမှတ်သားနိုင်ဘဲဲ သဒ္ဒါရိပ်ဖြင့် အနက်ကို တားမြစ်၏၊ ကျွမ်းကျင် လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် ထိုရဟန်းတို့ကို သိစေရမည်။ “အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် ဓမ္မ ကထိကသာတည်း၊ ဤရဟန်းသည် ပါတိမောက်ကိုသာလျှင် နှုတ်တက်ရ၏၊ ဥဘတောဝိဘင်းကိုကား နှုတ် တက်မရ၊ ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းသည် အနက်ကို မမှတ်သားနိုင်ဘဲဲ သဒ္ဒါရိပ်ဖြင့် အနက်ကို တားမြစ်၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ဖြစ်ငြားအံ့၊ ဤဓမ္မကထိကရဟန်းကို ထစေ၍ ကြွင်းသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေကုန်အံ့”ဟု (သိစေရမည်)။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုဓမ္မကထိကရဟန်းကို ထစေ၍ ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေနိုင် ကုန်ငြားအံ့၊ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ တရား၏ မျက်မှောက် ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်း၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’သည်လည်းကောင်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် ငြိမ်းပြီးအဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်း ‘ကာရကသံဃာ’သည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ၁။ ဆဋ္ဌမြန်မာပြန်၌ “ဝိနည်း၌ လိမ္မာ၏”ဟု ရှိသည်၊ လက်ရှိဆဋ္ဌပါဠိတော်၌ ‘ဝိနယေ ခေါ ပန ဌိတော’ဟု ရှိသည်၊ ဤ၌ လက်ရှိ ပါဠိတော်မူအတိုင်း ပြန်ဆိုထားသည်။ ယေဘုယျသိကာဝိနည်း
While those monks are discussing that legal issue, there may be a monk there who’s an expounder of the Teaching, but who doesn’t know the Monastic Code or its analysis. Not understanding the meaning, he obstructs it by obscuring it with the wording. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask you to listen. The monk so-and-so is an expounder of the Teaching, but doesn’t know the Monastic Code or its analysis. Not understanding the meaning, he obstructs it by obscuring it with the wording. If the venerables are ready, we should ask monk so-and-so to leave, with the remainder of us resolving this legal issue.’ If, after that monk has left, those monks are able to resolve that legal issue, this is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. … When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. While those monks are discussing that legal issue, there may be a monk there who’s an expounder of the Teaching. He knows the Monastic Code, but not its analysis. Not understanding the meaning, he obstructs it by obscuring it with the wording. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask you to listen. The monk so-and-so is an expounder of the Teaching. He knows the Monastic Code, but not its analysis. Not understanding the meaning, he obstructs it by obscuring it with the wording. If the venerables are ready, we should ask monk so-and-so to leave, with the remainder of us resolving this legal issue.’ If, after that monk has left, those monks are able to resolve that legal issue, this is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. … When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening.” Resolution by majority decision
ယေဘုယျသိကာဝိနယော
၂၃၄။ ‘‘တေ စေ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ န သက္ကောန္တိ တံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ, တေဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူဟိ တံ အဓိကရဏံ သံဃဿ နိယျာဒေတဗ္ဗံ – ‘န မယံ [န စ မယံ (က။)], ဘန္တေ, သက္ကောမ ဣမံ အဓိကရဏံ ဥဗ္ဗာဟိကာယ ဝူပသမေတုံ, သံဃောဝ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတူ’တိ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ ယေဘုယျသိကာယ ဝူပသမေတုံ။ ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂါဟာပကော သမ္မန္နိတဗ္ဗော – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ဂဟိတာဂဟိတဉ္စ ဇာနေယျ…ပေ… ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သလာကဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သလာကဂ္ဂါဟာပကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သလာကဂ္ဂါဟာပကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ သလာကာ ဂါဟေတဗ္ဗာ။ ယထာ ဗဟုတရာ ဘိက္ခူ ဓမ္မဝါဒိနော ဝဒန္တိ တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတဗ္ဗံ။ ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, ယေဘုယျသိကာယ စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ တေ အာဂတာ ဟောန္တိ, ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ, သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဝိဝဒတိ, ယေန စ ဝိဝဒတိ, ဥဘော အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကာ စ တတ္ထ ယေဘုယျသိကာယ? ယာ ယေဘုယျသိကာကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – အယံ တတ္ထ ယေဘုယျသိကာယ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ။
၂၃၄။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် ငြိမ်းစေရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ကုန်ငြားအံ့။ ရဟန်းတိုု့ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုအဓိကရုဏ်းကို “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဥဗ္ဗာဟိကကမ္မဝါစာဖြင့် မငြိမ်းစေနိုင်ကုန်၊ သံဃာသည်ပင် ဤအဓိက ရုဏ်းကို ငြိမ်းပါစေလော့”ဟု သံဃာအား လွှဲအပ်ရမည်၊ ရဟန်းတို့ ဤသို့သော အဓိကရုဏ်းကို ယေဘုယျသိကဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းစေခြင်းငှါ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေးသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရမည်။ ယင်းရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့လည်း မလိုက်၊ ဒေါသာဂတိသို့လည်း မလိုက်၊ မောဟာဂတိသို့လည်း မလိုက်၊ ဘယာဂတိသို့လည်း မလိုက်၊ စာရေးတံမဲယူအပ်ပြီး မယူအပ်သေးသည်ကိုလည်း သိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည် - “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေး တံမဲပေးသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေးသော ရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေးသော ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို စာရေးတံမဲပေးသော ရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ စာရေးတံမဲပေးသော ထိုရဟန်းသည် စာရေးတံမဲတို့ကို ယူစေရမည်၊ ဓမ္မဝါဒီရဟန်းအများတို့က ပြောသည့်အတိုင်း ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေရမည်၊ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ယေဘုယျသိကဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ တည်း။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ ကံအား လျောက်ပတ်သော ရဟန်းတို့၏ လာခြင်း၊ ဆန္ဒထိုက်သော ရဟန်းတို့၏ ဆန္ဒကို ဆောင်ခြင်း၊ မျက်မှောက်ရှိ ရဟန်းတို့၏ မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်ကုန်၏၊ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက် မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ အဓိကရုဏ်း ငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉတ်ကမ္မဝါစာတို့သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်ကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ (သပိတ်သင်္ကန်းစသော) အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် ရန်သူဖြစ်သော ငြင်းခုံသော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုဝိနည်းကံ နှစ်မျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ယေဘုယျသိကဝိနည်းကံ မည်သနည်း၊ ယေဘုယျ သိကာ ဝိနည်းကံကို ပြုခြင်း ပြုသောအခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် ယေဘုယျသိကာဝိနည်းကံ မည်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ငြိမ်းပြီးသော အဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချငြားအံ့၊ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စာရေးတံမဲ ပေးခြင်းသုံးမျိုး
“If, monks, those monks are unable to resolve that legal issue by committee, they should hand it over to the Sangha, saying, ‘Venerables, we’re unable to resolve this legal issue by committee. Can the Sangha please resolve it.’ I allow such a legal issue to be resolved by majority decision. A monk who has five qualities should be appointed as the manager of the vote: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows who has and who hasn’t voted. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the manager of the vote. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the manager of the vote. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the manager of the vote should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the manager of the vote. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ That monk should then distribute the ballots. If the majority of monks vote in accordance with the Teaching, then that legal issue has been resolved. This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face and by majority decision. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both sides—those who are disputing and those they’re disputing with—are present. This is the meaning of by majority decision: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of majority decision. When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.” The three kinds of voting
တိဝိဓသလာကဂ္ဂါဟော
၂၃၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ ဧဝံ ဇာတံ ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ အဓိကရဏံ ဟောတိ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ – အသန္တုဋ္ဌာ သာဝတ္ထိယာ သံဃဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန – အဿောသုံ ခေါ အမုကသ္မိံ ကိရ အာဝါသေ သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဝိဟရန္တိ ဗဟုဿုတာ အာဂတာဂမာ ဓမ္မဓရာ ဝိနယဓရာ မာတိကာဓရာ ပဏ္ဍိတာ ဝိယတ္တာ မေဓာဝိနော လဇ္ဇိနော ကုက္ကုစ္စကာ သိက္ခာကာမာ။ တေ စေ ထေရာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျုံ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန, ဧဝမိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာတိ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ ဂန္တွာ တေ ထေရေ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, အဓိကရဏံ ဧဝံ ဇာတံ, ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ။ သာဓု, ဘန္တေ, ထေရာ ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေန္တု ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန, ယထယိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာ’’တိ။ အထ ခေါ တေ ထေရာ – ယထာ သာဝတ္ထိယာ သံဃေန အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ တထာ သုဝူပသန္တန္တိ [ယထာ သုဝူပသန္တံ (သီ။ သျာ။)] – တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေသုံ။
အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ – အသန္တုဋ္ဌာ သာဝတ္ထိယာ သံဃဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန, အသန္တုဋ္ဌာ သမ္ဗဟုလာနံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန – အဿောသုံ ခေါ အမုကသ္မိံ ကိရ အာဝါသေ တယော ထေရာ ဝိဟရန္တိ…ပေ… ဒွေ ထေရာ ဝိဟရန္တိ…ပေ… ဧကော ထေရော ဝိဟရတိ ဗဟုဿုတော အာဂတာဂမော ဓမ္မဓရော ဝိနယဓရော မာတိကာဓရော ပဏ္ဍိတော ဝိယတ္တော မေဓာဝီ လဇ္ဇီ ကုက္ကုစ္စကော သိက္ခာကာမော။ သော စေ ထေရော ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေယျ ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန, ဧဝမိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာတိ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ တံ အာဝါသံ ဂန္တွာ တံ ထေရံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, အဓိကရဏံ ဧဝံ ဇာတံ, ဧဝံ သမုပ္ပန္နံ။ သာဓု, ဘန္တေ, ထေရော ဣမံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေတု ဓမ္မေန ဝိနယေန သတ္ထုသာသနေန, ယထယိဒံ အဓိကရဏံ သုဝူပသန္တံ အဿာ’’တိ။ အထ ခေါ သော ထေရော – ယထာ သာဝတ္ထိယာ သံဃေန အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ, ယထာ သမ္ဗဟုလေဟိ ထေရေဟိ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ, ယထာ တီဟိ ထေရေဟိ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ, ယထာ ဒွီဟိ ထေရေဟိ အဓိကရဏံ ဝူပသမိတံ, တထာ သုဝူပသန္တန္တိ – တထာ တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမေသိ။
အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အသန္တုဋ္ဌာ သာဝတ္ထိယာ သံဃဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန, အသန္တုဋ္ဌာ သမ္ဗဟုလာနံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန, အသန္တုဋ္ဌာ တိဏ္ဏံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန, အသန္တုဋ္ဌာ ဒွိန္နံ ထေရာနံ အဓိကရဏဝူပသမနေန, အသန္တုဋ္ဌာ ဧကဿ ထေရဿ အဓိကရဏဝူပသမနေန, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘နိဟတမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ သန္တံ ဝူပသန္တံ သုဝူပသန္တံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ ဘိက္ခူနံ သညတ္တိယာ တယော သလာကဂ္ဂါဟေ – ဂူဠှကံ, သကဏ္ဏဇပ္ပကံ, ဝိဝဋကံ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ သလာကာယော ဝဏ္ဏာဝဏ္ဏာယော ကတွာ ဧကမေကော ဘိက္ခု ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ, အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ။ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဂဏှာဟီ’တိ။ ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗော – ‘မာ စ ကဿစိ ဒဿေဟီ’တိ။ သစေ ဇာနာတိ – အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, ဒုဂ္ဂဟောတိ, ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗံ။ သစေ ဇာနာတိ – ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, သုဂ္ဂဟောတိ, သာဝေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဂူဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, သကဏ္ဏဇပ္ပကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? တေန သလာကဂ္ဂါဟာပကေန ဘိက္ခုနာ ဧကမေကဿ ဘိက္ခုနော ဥပကဏ္ဏကေ အာရောစေတဗ္ဗံ – ‘အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ, အယံ ဧဝံဝါဒိဿ သလာကာ။ ယံ ဣစ္ဆသိ တံ ဂဏှာဟီ’တိ။ ဂဟိတေ ဝတ္တဗ္ဗော – ‘မာ စ ကဿစိ အာရောစေဟီ’တိ။ သစေ ဇာနာတိ – အဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, ဒုဂ္ဂဟောတိ, ပစ္စုက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗံ။ သစေ ဇာနာတိ – ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, သုဂ္ဂဟောတိ, သာဝေတဗ္ဗံ။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သကဏ္ဏဇပ္ပကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ။
‘‘ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝဋကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ? သစေ ဇာနာတိ – ဓမ္မဝါဒီ ဗဟုတရာတိ, ဝိဿဋ္ဌေနေဝ ဝိဝဋေန ဂါဟေတဗ္ဗော။ ဧဝံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝဋကော သလာကဂ္ဂါဟော ဟောတိ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော သလာကဂ္ဂါဟာ’’တိ။
၂၃၅။ ထိုအခါ သာဝတ္ထိပြည်၌ အဓိကရုဏ်းသည် ဤသို့ ဖြစ်၏၊ ဤသို့ ပေါ်ပေါက်၏၊ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ သံဃာ၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲမကျေနပ်ကုန်။ “ဤမည်သော ကျောင်းတိုက်၌ မထေရ်ကြီးအများတို့သည် နေကြကုန်၏။ အကြားအမြင်များကုန်၏။ ပါဠိတော်ကို နှုတ်တက်ရသည့်ပြင် ဓမ္မဝိနယနှင့်မာတိကာကို ဆောင်ကုန်၏၊ ပညာရှိ၍ ထက်မြက် လိမ္မာကုန်၏၊ ရှက်တတ်ကုန်၏၊ တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်၏၊ အကျင့်သိက္ခာကို လိုလားကုန်၏၊ ထိုမထေရ်ကြီးတို့သည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝိနယ ဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေကုန်ငြားအံ့၊ ဤအဓိ ကရုဏ်းသည် ကောင်းစွာ ငြိမ်းရာ၏”ဟု ကြားကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းတိုက်သို့ သွား၍ ထိုမထေရ်ကြီးတို့ကို “အသျှင်ဘုရားတို့ ဤအဓိကရုဏ်းသည် ဤသို့ ဖြစ်ပါ၏၊ ဤသို့ ပေါ်ပေါက်ပါ၏၊ အသျှင်ဘုရားတို့ တောင်းပန်ပါ၏၊ မထေရ်တို့သည် အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေပါကုန်လော့”ဟု ဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုမထေရ်ကြီးတို့သည် “သာဝတ္ထိပြည်၌ သံဃာက အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းေ စသည့်အတိုင်း ကောင်းစွာ ငြိမ်း၏”ဟု နှလုံးသွင်း၍ ထိုနည်းဖြင့် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ သံဃာ၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်၊ မထေရ်ကြီး အများတို့၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်။ “ဤမည်သော ကျောင်းတိုက်၌ မထေရ်ကြီးသုံးပါးတို့သည် နေကုန်၏။ပ။ မထေရ်ကြီးနှစ်ပါးတို့သည် နေကုန်၏။ပ။ မထေရ်ကြီး တစ်ပါးသည် နေ၏၊ အကြားအမြင် များ၏၊ ပါဠိတော်ကို နှုတ်ငုံဆောင်သည့်ပြင့်ဓမ္မဝိနယနှင့်ပါတိမောက်ကို ဆောင်၏၊ ပညာရှိ၍ ထက်မြက်လိမ္မာ၏။ ရှက်တတ်၏၊ တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိ၏၊ အကျင့် သိက္ခာကို လိုလား၏၊ ထိုမထေရ်ကြီးသည် ဤအဓိကရုဏ်းကို ဓမ္မဝိနယဉ တ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေ ငြားအံ့၊ ဤအဓိကရုဏ်းသည် ကောင်းစွာ ငြိမ်းစေရာ၏”ဟု ကြားကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းတိုက်သို့သွား၍ ထိုမထေရ်ကြီးကို “အသျှင်ဘုရား ဤအဓိ ကရုဏ်းသည် ဤသို့ ဖြစ်ပါ၏။ ဤသို့ ပေါ်ပေါက်၏၊ အသျှင်ဘုရား တောင်းပန်ပါ၏၊ မထေရ်ကြီးသည် အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉတ်ကမ္မဝါစာတို့ဖြင့် ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းပါစေ”ဟု ဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုမထေရ်ကြီးသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ သံဃာက အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းေ စသည့်အတိုင်း မထေရ်ကြီးသုံးပါးတို့က အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းေ စသည့်အတိုင်း မထေရ်ကြီးနှစ်ပါးတို့က အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းေ စသည့်အတိုင်း ကောင်းစွာ ငြိမ်း၏”ဟု နှလုံးသွင်း၍ ထိုနည်းဖြင့် ထိုအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေ၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ သံဃာ၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်၊ မထေရ်ကြီးအများတို့၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်၊ မထေရ်ကြီးသုံးပါးတို့၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်၊ မထေရ်ကြီးနှစ်ပါးတို့၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်၊ မထေရ်ကြီးတစ်ပါး၏ အဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းစေခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲ မကျေနပ်ကုန်။ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းသည် ပြီးပြတ်ပြီး ဖြစ်၏၊ ငြိမ်းအေးပြီး ဖြစ်၏၊ ပြေငြိမ်းပြီးဖြစ်၏၊ ကောင်းစွာ ပြေငြိမ်းပြီး ဖြစ်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းတို့အား သိစေရန် (၁) လျှို့ဝှက်သော စာရေးတံမဲကိုလည်းကောင်း (၂) မိမိ နားရင်း၌ ကပ်၍ ပေးသော စာရေးတံမဲကိုလည်းကောင်း (၃) ပွင့်လင်းသော စာရေးတံမဲကိုလည်းကောင်း၊ ဤစာရေးတံမဲ သုံးမျိုးတို့ကို ယူစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် လျှို့ဝှက်သော စာရေးတံမဲ ယူစေခြင်းသည် ဖြစ်သနည်း။ စာရေးတံမဲ ယူစေသော ထိုရဟန်းသည် စာရေးတံမဲတို့ကို အတိုအရှည် အမှတ်အသားတို့ကို ပြုလုပ်၍ ရဟန်းတစ်ပါး တစ်ပါးစီသို့ ကပ်၍ “ဤကား ဤသို့သော အယူရှိသူ၏ စာရေးတံမဲတည်း၊ ဤကား ဤသို့သော အယူရှိသူ၏ စာရေးတံမဲတည်း၊ လိုရာမဲကို ယူလော့”ဟု ပြောရမည်၊ (မဲကို) ယူပြီးသော် “တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အားမျှ မပြပါလင့်”ဟု ပြောရဦးမည်။ “အဓမ္မဝါဒီ ရဟန်းတို့သည် အလွန်များကုန်၏”ဟု သိလျှင် “မကောင်းသော (မဲ) ယူခြင်းတည်း”ဟု ပြော၍ တစ်ဖန်ငင်ရမည် ‘မဲထပ်ယူစေရမည်’။ “ဓမ္မဝါဒီရဟန်းတို့သည် အလွန်များကုန်၏”ဟု သိလျှင်ကား “ကောင်းသော (မဲ) ယူခြင်းတည်း”ဟု ကြေညာရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် လျှို့ဝှက်သော စာရေးတံမဲ ယူစေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် မိမိနားရင်း၌ ကပ်၍ပေးသော စာရေးတံမဲယူစေခြင်း ‘မဲပေးခြင်း’သည် ဖြစ်သနည်း။ စာရေးတံမဲပေးသော ထိုရဟန်းသည် ရဟန်း တစ်ပါးတစ်ပါးအား နားရင်းသို့ ကပ်၍ “ဤကား ဤသို့သော အယူရှိသူ၏ စာရေးတံမဲတည်း၊ ဤကား ဤသို့သော အယူရှိသူ၏ စာရေးတံမဲ တည်း၊ လိုရာမဲကို ယူလော့”ဟု ပြောရမည်၊ (မဲကို) ယူပြီးသော် “တစ်စုံတစ်ယောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား မျှလည်း မပြောကြားပါလင့်”ဟု ပြောရဦးမည်။ “အဓမ္မဝါဒီရဟန်းတို့သည် အလွန်များကုန်၏”ဟု သိလျှင် “မကောင်းသော (မဲ) ယူခြင်းတည်း”ဟု ပြော၍ တစ်ဖန်ငင်ရမည် ‘မဲထပ်ယူစေရမည်’။ “ဓမ္မဝါဒီရဟန်းတို့သည် အလွန်များကုန်၏”ဟု သိလျှင်ကား “ကောင်းသော (မဲ) ယူခြင်းတည်း”ဟု ကြေညာရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် နား၏ အနီး၌ ပြောရသော စာရေးတံမဲယူစေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ပွင့်လင်းသော စာရေးတံမဲ ယူစေခြင်းသည် ဖြစ်သနည်း။ “ဓမ္မဝါဒီ ရဟန်းတို့သည် အလွန်များကုန်၏”ဟု သိလျှင် ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ယူစေရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ လျှင် ပွင့်လင်းသော စာရေးတံမဲယူစေခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ စာရေးတံမဲ ယူစေခြင်း သုံးမျိုးတို့ ကား ဤသည်တို့တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သတိဝိနည်း
At one time at Sāvatthī a legal issue had come about in this way. But there were monks who were dissatisfied with how the Sangha at Sāvatthī had resolved it. They heard that in a certain monastery there was a number of senior monks who were learned and masters of the tradition; who were experts on the Teaching, the Monastic Law, and the Key Terms; who were knowledgeable and competent, had a sense of conscience, and were afraid of wrongdoing and fond of the training. They thought, “If these senior monks resolve this legal issue—according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction—then it will be properly disposed of.” They then went to that monastery and said to those senior monks, “This legal issue has come about in this way. Venerables, please resolve it—according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction—so that it will be properly disposed of.” Those senior monks thought, “This legal issue was properly disposed of by the Sangha at Sāvatthī,” and they resolved it in the same way. Those monks were dissatisfied with how the Sangha at Sāvatthī had resolved that legal issue and also with how that number of senior monks had resolved it. They then heard that in a certain monastery there were three senior monks … two senior monks … one senior monk who was learned and a master of the tradition; who was an expert on the Teaching, the Monastic Law, and the Key Terms; who was knowledgeable and competent, had a sense of conscience, and was afraid of wrongdoing and fond of the training. They thought, “If this senior monk resolves this legal issue—according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction—then it will be properly disposed of.” They then went to that monastery and said to that senior monk, “This legal issue has come about in this way. Venerable, please resolve it—according to the Teaching, the Monastic Law, and the Teacher’s instruction—so that it will be properly disposed of.” That senior monk thought, “This legal issue was properly disposed of by the Sangha at Sāvatthī, and likewise by that number of senior monks, by those three senior monks, and by those two senior monks,” and he resolved it in the same way. Since those monks were dissatisfied with how all of these had resolved that legal issue, they went to the Buddha and told him what had happened. … The Buddha said: “Monks, this legal issue has been settled, laid to rest, and properly disposed of. To persuade those monks, I allow three kinds of voting: a secret ballot, whispering in the ear, and an open vote. What’s a secret ballot? The manager of the vote should make ballots of two different colors, go up to the monks one by one and say, ‘This is the ballot for those who hold this view, and this is the ballot for those who hold that view. Take the one you like.’ When someone has taken a ballot, they should be told, ‘Don’t show it to anyone.’ If the manager knows that those who speak contrary to the Teaching are in the majority, then the vote is invalid and to be postponed. If he knows that those who speak in accordance with the Teaching are in the majority, then the vote is valid and to be announced. What’s voting by whispering in the ear? The manager of the vote should inform the monks one by one by whispering in the ear, ‘This is the ballot for those who hold this view, and this is the ballot for those who hold that view. Take the one you like.’ When someone has taken a ballot, they should be told, ‘Don’t tell anyone.’ If the manager knows that those who speak contrary to the Teaching are in the majority, then the vote is invalid and to be postponed. If he knows that those who speak in accordance with the Teaching are in the majority, then the vote is valid and to be announced. What’s an open vote? If he knows that those who speak in accordance with the Teaching are in the majority, the ballots should be distributed openly.” Resolution through recollection
သတိဝိနယော
၂၃၆။ [ပရိ။ ၂၉၂-၂၉၃, ၃၀၇ အာဒယော]‘‘အနုဝါဒါဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? အနုဝါဒါဓိကရဏံ စတူဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, သတိဝိနယေန စ, အမူဠှဝိနယေန စ, တဿပါပိယသိကာယ စ။ သိယာ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ အနာဂမ္မ – အမူဠှဝိနယဉ္စ, တဿပါပိယသိကဉ္စ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, သတိဝိနယေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ။ ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခုံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ။ တဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ [တဿ ခေါ တံ ဘိက္ခဝေ (သျာ။ က။)], ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယော ဒါတဗ္ဗော။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒါတဗ္ဗော –
‘‘တေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂ ကရိတွာ…ပေ… ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘မံ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ။ သောဟံ, ဘန္တေ, သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော သံဃံ သတိဝိနယံ ယာစာမီ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော။ တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော။ ဗျတ္တေနံ ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ဘိက္ခူ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ။ သော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော သံဃံ သတိဝိနယံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ဘိက္ခူ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေန္တိ။ သော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တော သံဃံ သတိဝိနယံ ယာစတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယဿ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ…။
‘‘ဒိန္နော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တဿ သတိဝိနယော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ သတိဝိနယေန စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ အနုဝဒတိ, ယဉ္စ အနုဝဒတိ, ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သတိဝိနယသ္မိံ? ယာ သတိဝိနယဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ သတိဝိနယသ္မိံ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၆။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်သမထတို့ဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် သမ္မုခါဝိနည်း သတိဝိနည်း အမူဠှဝိနည်း တဿပါပိယသိကာဝိနည်းဟူသော လေးပါးသော သမထတို့ဖြင့် ငြိမ်း၏။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် အမူဠှဝိနည်း တဿပါပိယသိကာဝိနည်းဟူသော သမထနှစ်မျိုးတို့သို့ မရောက်ဘဲ သမ္မုခါဝိနည်း သတိဝိနည်းဟူသော သမထနှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ငြိမ်းရာသလော၊ ငြိမ်းရာ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား- ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းကို အခြေအမြစ်မရှိသော သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သတိပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော ထိုရဟန်းအား သတိဝိနည်းကို ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်၍။ပ။ “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်ကို အခြေအမြစ်မရှိသော သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲကုန်၏။ အသျှင်ဘုရားတို့ သတိပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော ထိုအကျွန်ုပ်သည် သံဃာကို သတိ ဝိနည်းကို တောင်းပါ၏”ဟု ဆိုရမည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ရဟန်းတို့သည် ဤမည်သော ရဟန်းကို အခြေအမြစ် မရှိသော သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲကုန်၏။ သတိပြန့်ပြော ခြင်းသို့ ရောက်သော ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား သတိဝိနည်းကို တောင်း၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် သတိပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော ဤမည်သော ရဟန်းအား သတိဝိနည်းကို ပေးရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ရဟန်းတို့သည် ဤမည်သော ရဟန်းကို အခြေအမြစ် မရှိသော သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲကုန်၏။ သတိပြန့်ပြော ခြင်းသို့ ရောက်သော ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား သတိဝိနည်းကို တောင်း၏၊ သံဃာသည် သတိ ပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော ဤမည်သော ရဟန်းအား သတိဝိနည်းကို ပေး၏၊ သတိပြန့်ပြော ခြင်းသို့ ရောက်သော ဤမည်သော ရဟန်းအား သတိဝိနည်းပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏။ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သံဃာသည် သတိပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်သော ဤမည်သော ရဟန်းအား သတိဝိနည်းကို ပေးအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ် နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ သမ္မုခါ ဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ သတိဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခ တာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခ တာ’ တည်း။ပ။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ စွပ်စွဲသော ရဟန်းစွပ်စွဲခံရသော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏မျက်မှောက် ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ အဘယ်သည် သတိဝိနည်း မည်သနည်း၊ သတိဝိနည်းကံကို ပြုခြင်း ပြုသော အခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် သတိဝိနည်း မည်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချား ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချငြားအံ့၊ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ အမူဠှဝိနည်း
“There are four principles for settling a legal issue arising from an accusation: resolution face-to-face, resolution through recollection, resolution because of past insanity, and by further penalty. Is it possible that a legal issue arising from an accusation should be settled not by resolution because of past insanity or by further penalty, but by resolution face-to-face and by resolution through recollection? It is. How? It may be that monks are groundlessly charging a monk with failure in morality. If that monk has great clarity of memory, he’s to be granted resolution through recollection. And it should be granted like this. That monk should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘Venerables, monks are groundlessly charging me with failure in morality. Because of my great clarity of memory, I ask the Sangha for resolution through recollection.’ And he should ask a second and a third time. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monks are groundlessly charging monk so-and-so with failure in morality. Because of his great clarity of memory, he is asking the Sangha for resolution through recollection. If the Sangha is ready, then, because of monk so-and-so’s great clarity of memory, the Sangha should grant him resolution through recollection. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monks are groundlessly charging monk so-and-so with failure in morality. Because of his great clarity of memory, he is asking the Sangha for resolution through recollection. Because of his great clarity of memory, the Sangha grants monk so-and-so resolution through recollection. Any monk who approves, because of monk so-and-so’s great clarity of memory, of granting him resolution through recollection should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. For the second time, I speak on this matter. … For the third time, I speak on this matter. … Because of his great clarity of memory, the Sangha has granted monk so-and-so resolution through recollection. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved by resolution face-to-face and by resolution through recollection. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both those who are accusing and those who have been accused are present. This is the meaning of resolution through recollection: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of resolution through recollection. When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.” Resolution because of past insanity
အမူဠှဝိနယော
၂၃၇။ ‘‘သိယာ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ အနာဂမ္မ – သတိဝိနယဉ္စ, တဿပါပိယသိကဉ္စ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, အမူဠှဝိနယေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ။ ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော ဟောတိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ နာဟံ တံ သရာမိ။ မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ ‘‘တဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယော ဒါတဗ္ဗော။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒါတဗ္ဗော –
‘‘တေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ…ပေ… ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ မံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ တျာဟံ ဧဝံ ဝဒါမိ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ နာဟံ တံ သရာမိ။ မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ မံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ ‘သောဟံ, ဘန္တေ, အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစာမီ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော။ တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော အဟောသိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ နာဟံ တံ သရာမိ။ မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ သော အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဥမ္မတ္တကော အဟောသိ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တံ ဘိက္ခူ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန အဇ္ဈာစိဏ္ဏေန အာပတ္တိယာ စောဒေန္တိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘အဟံ ခေါ, အာဝုသော, ဥမ္မတ္တကော အဟောသိံ စိတ္တဝိပရိယာသကတော။ တေန မေ ဥမ္မတ္တကေန စိတ္တဝိပရိယာသကတေန ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ နာဟံ တံ သရာမိ။ မူဠှေန မေ ဧတံ ကတ’န္တိ။ ဧဝမ္ပိ နံ ဝုစ္စမာနာ စောဒေန္တေဝ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ သော အမူဠှော သံဃံ အမူဠှဝိနယံ ယာစတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယဿ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ…။
‘‘ဒိန္နော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အမူဠှဿ အမူဠှဝိနယော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, အမူဠှဝိနယေန စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ကိဉ္စ တတ္ထ အမူဠှဝိနယသ္မိံ? ယာ အမူဠှဝိနယဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ အမူဠှဝိနယသ္မိံ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၇။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် သတိဝိနည်း တဿပါပိယသိကာဝိနည်းကံဟူသော သမထနှစ်မျိုးတို့သို့ မရောက်ဘဲ သမ္မုခါဝိနည်း အမူဠှဝိနည်းဟူသော သမထနှစ်မျိုးတိုု့ဖြင့် ငြိမ်းရာသလော၊ ငြိမ်းရာ၏ဟုဆိုအပ်၏။ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူ-ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၏၊ စိတ်ဖောက်ပြန်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ရူးသွပ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောဆို၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် လွန်ကျူး ကျင့်ကြံခြင်းကြောင့် “အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု အာပတ်ဖြင့် စောဒနာကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်ပါ၏။ ထိုကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ အကျွန်ုပ်သည် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံသည်ကို မအောက်မေ့နိုင်ပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် တွေဝေသဖြင့် ထိုလွန်ကျူး ကျင့်ကြံခြင်းကို ပြုအပ်၏”ဟု ပြော၏။ ဤသို့ ပြောသော်လည်း ထိုရဟန်းကို စောဒကရဟန်းတို့သည် “အသျှင်သည် ဤသို့သဘော ရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော”ဟု စောဒနာကုန်သည်သာတည်း။ ရဟန်းတို့ အလွန်တွေဝေသော ထိုရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပေးရမည်၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်၍။ပ။ ဤသို့ ပြောရမည်။ “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်၏။ ထိုကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ် ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူးကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏။ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ရဟန်းတို့သည် အကျွန်ုပ်ကို ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန် သဖြင့် လွန်ကျူး ကျင့်ကြံခြင်းကြောင့် “အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု အာပတ်ဖြင့် စောဒနာကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့ကို အကျွန်ုပ်သည် “ငါသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်ပါ၏။ ထိုအကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ အကျွန်ုပ်သည် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံမိသည်ကိို မအောက်မေ့နိုင်ပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် တွေဝေသဖြင့် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံခြင်းကို ပြုမိ၏”ဟု ပြော၏။ ဤသို့ ပြောသော်လည်း အကျွန်ုပ်ကို စောဒကရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့’ဟု စောဒနာကုန်သည်သာတည်း၊ အသျှင်ဘုရားတို့ ထိုအကျွန်ုပ်သည် အလွန်တွေဝေသည်ဖြစ်၍ သံဃာအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို တောင်းပါ၏”ဟု ဆိုရမည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၏၊ စိတ်ဖောက်ပြန်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိိုရဟန်းကို ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် လွန်ကျူး ကျင့်ကြံခြင်းကြောင့် “အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု အာပတ်ဖြင့် စောဒနာကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်၏။ ထိုကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ အကျွန်ုပ်သည် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံမိသည်ကိို မအောက်မေ့နိုင်ပါ ‘သတိမရပါ’၊ အကျွန်ုပ်သည် တွေဝေသဖြင့် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံခြင်းကို ပြုမိ၏”ဟုပြော၏။ ဤသို့ ပြောသော်လည်း ထိုရဟန်းကိို စောဒကရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်သည် ဤသို့ သဘော ရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့’ဟု စောဒနာသည်သာတည်း၊ အလွန်တွေဝေသော ထိုရဟန်းသည် သံဃာကို အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကိုတောင်း၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါ ရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် အလွန်တွေဝေသော ဤမည်သော ရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေးရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် ရူးသွပ်၏၊ စိတ်ဖောက်ပြန်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် လွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံခြင်းကြောင့် “အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု အာပတ်ဖြင့် စောဒနာကုန်၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်၏။ ထိုကျွန်ုပ်သည် ရူးသွပ်၍ စိတ်ဖောက်ပြန်သဖြင့် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူးကျင့် ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ အကျွန်ုပ်သည် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံမိသည်ကိို မအောက်မေ့နိုင်ပါ ‘သတိမရပါ’၊ အကျွန်ုပ်သည် တွေဝေသဖြင့် ထိုလွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံခြင်းကို ပြုမိ၏”ဟု ပြော၏။ ဤသို့ ပြောသော်လည်း ထိုရဟန်းကိို စောဒကရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့’ဟု စောဒနာကုန်သည်သာတည်း။ အလွန်တွေဝေသော ထိုရဟန်းသည် အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို တောင်း၏၊ သံဃာသည် အလွန် တွေဝေသော ဤမည်သော ရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေး၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သံဃာသည် အလွန် တွေဝေသော ဤမည်သော ရဟန်းအား အလွန်တွေဝေသော ဝိနည်းကို ပေးအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ် နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ သမ္မုခါ ဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း အမူဠှဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလ သမ္မုခတာ’ တည်း။ပ။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ အဘယ်သည် အမူဠှဝိနည်းကံ မည်သနည်း၊ အမူဠှဝိနည်းကံကို ပြုခြင်း ပြုသောအခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် အမူဠှဝိနည်း ကံ မည်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချား ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချငြားအံ့၊ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ တဿပါပီယသိကာဝိနည်း
“Is it possible that a legal issue arising from an accusation should be settled not by resolution through recollection or by further penalty, but by resolution face-to-face and by resolution because of past insanity? It is. How? It may be that a monk is insane and suffering from psychosis. Because of that, he does and says many things unworthy of a monastic. The monks accuse him of an offense, saying, ‘Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?’ He replies, ‘I was insane and suffering from psychosis. Because of that, I did and said many things unworthy of a monastic. I don’t remember it. I did it because I was insane.’ But they keep on accusing him in the same way. If he’s now sane, that monk should be granted resolution because of past insanity. And it should be granted like this. That monk should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘Venerables, I’ve been insane and suffering from psychosis. Because of that, I did and said many things unworthy of a monastic. The monks accused me of an offense, saying, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” I replied, “I was insane and suffering from psychosis. Because of that, I did and said many things unworthy of a monastic. I don’t remember it. I did it because I was insane.” But they kept on accusing me in the same way. Because I’m now sane, I ask the Sangha for resolution because of past insanity.’ And he should ask a second and a third time. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk so-and-so has been insane and suffering from psychosis. Because of that insanity and psychosis, he did and said many things unworthy of a monastic. Because of that insanity and psychosis, the monks accused him of an offense, saying, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” He replied, “I was insane and suffering from psychosis. Because of that insanity and psychosis, I did and said many things unworthy of a monastic. I don’t remember it. I did it because I was insane.” But even though he said this, they kept on accusing him, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” Because he is now sane, he is asking the Sangha for resolution because of past insanity. If the Sangha is ready, then, because monk so-and-so is now sane, the Sangha should grant him resolution because of past insanity. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk so-and-so has been insane and suffering from psychosis. Because of that, he did and said many things unworthy of a monastic. The monks accused him of an offense, saying, “Venerable, do you remember committing such-and-such an offense?” He replied, “I was insane and suffering from psychosis. Because of that, I did and said many things unworthy of a monastic. I don’t remember it. I did it because I was insane.” But they kept on accusing him in the same way. Because he is now sane, he is asking the Sangha for resolution because of past insanity. The Sangha grants monk so-and-so resolution because of past insanity. Any monk who approves of granting monk so-and-so resolution because of past insanity should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. For the second time, I speak on this matter. … For the third time, I speak on this matter. … Because he is now sane, the Sangha has granted monk so-and-so resolution because of past insanity. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved by resolution face-to-face and by resolution because of past insanity. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both those who are accusing and those who have been accused are present. This is the meaning of resolution because of past insanity: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of resolution because of past insanity. When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.” Resolution by further penalty
တဿပါပိယသိကာဝိနယော
၂၃၈။ ‘‘သိယာ အနုဝါဒါဓိကရဏံ ဒွေ သမထေ အနာဂမ္မ – သတိဝိနယဉ္စ, အမူဠှဝိနယဉ္စ၊ ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, တဿပါပိယသိကာယ စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ။ ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဘိက္ခုံ သံဃမဇ္ဈေ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ စောဒေတိ – ‘သရတာယသ္မာ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ။ တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ, ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘န ခေါ အဟံ, အာဝုသော, သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ။ သရာမိ စ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဧဝရူပိံ အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ’တိ။ တမေနံ သော နိဗ္ဗေဌေန္တံ အတိဝေဌေတိ – ‘ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ, ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘ဣမဉှိ နာမာဟံ, အာဝုသော, အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ အပုဋ္ဌော ပဋိဇာနိဿာမိ။ ကိံ ပနာဟံ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ, ပုဋ္ဌော န ပဋိဇာနိဿာမီ’တိ? သော ဧဝံ ဝဒေတိ – ‘ဣမဉှိ နာမ တွံ, အာဝုသော, အပ္ပမတ္တိကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ အပုဋ္ဌော န ပဋိဇာနိဿသိ။ ကိံ ပန တွံ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတွာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ, အပုဋ္ဌော ပဋိဇာနိဿသိ? ဣင်္ဃာယသ္မာ သာဓုကမေဝ ဇာနာဟိ, ယဒိ သရသိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ။ သော ဧဝံ ဝဒေသိ – ‘သရာမိ ခေါ အဟံ, အာဝုသော, ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ။ ဒဝါ မေ ဧတံ ဝုတ္တံ, ရဝါ မေ ဧတံ ဝုတ္တံ – နာဟံ တံ သရာမိ ဧဝရူပိံ ဂရုကံ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇိတာ, ပါရာဇိကံ ဝါ ပါရာဇိကသာမန္တံ ဝါ’တိ။ တဿ ခေါ, ဘိက္ခဝေ [တဿ ခေါ တံ ဘိက္ခဝေ (က။) တဿ ခွတံ ဘိက္ခဝေ (သျာ။)], ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကာတဗ္ဗံ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ, ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ, အညေနာညံ ပဋိစရတိ, သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သံဃမဇ္ဈေ ဂရုကာယ အာပတ္တိယာ အနုယုဉ္ဇိယမာနော အဝဇာနိတွာ ပဋိဇာနာတိ, ပဋိဇာနိတွာ အဝဇာနာတိ, အညေနာညံ ပဋိစရတိ, သမ္ပဇာနမုသာ ဘာသတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ ကရောတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကရဏံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒုတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ… တတိယမ္ပိ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ…ပေ…။
‘‘ကတံ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော တဿပါပိယသိကာကမ္မံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, တဿပါပိယသိကာယ စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ…ပေ… ကာ စ တတ္ထ တဿပါပိယသိကာယ? ယာ တဿပါပိယသိကာကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – အယံ တတ္ထ တဿပါပိယသိကာယ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ကာရကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၈။ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းသည် သတိဝိနည်း အမူဠှဝိနည်းဟူသော သမထနှစ်ပါးတို့သို့ မရောက်ဘဲ သမ္မုခါဝိနည်း တဿပါပိယသိကာဝိနည်းကံဟူသော သမထနှစ်ပါးတို့ဖြင့် ငြိမ်းရာသလော၊ ငြိမ်းရာ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား- ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ရဟန်းကို သံဃာ့အလယ်၌ “အသျှင်သည် ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့ သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို အောက်မေ့လော့”ဟု ဂရုကအာပတ်ဖြင့် စောဒနာ၏၊ ထိုရဟန်းသည် “အသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့ သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သို့ ရောက်သည်ကို မအောက်မေ့မိ ‘သတိ မရ’ပါ”ဟု ပြော၏။ ထိုစောဒကရဟန်းက ဖြေရှင်းလာသော ထိုရဟန်းကို “အသျှင်တိုက်တွန်းပါ၏၊ (သင်သည်) ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်သည်ဟု သတိရခဲ့ပါမူ ကောင်းစွာ ဝန်ခံပါလော့”ဟု အလွန် ရစ်ပတ်ဖွဲ့ ချည်၏။ ထိုရဟန်းသည် “ငါ့သျှင် အကျွန်ုပ်သည် ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်သည်ဟု သတိမရပါ၊ ငါ့သျှင် အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အာပတ်အနည်းငယ်မျှသို့ ရောက်သည်ဟု သတိရ၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုစောဒကရဟန်းက ဖြေရှင်းသော ထိုရဟန်းကို“အသျှင်တိုက်တွန်းပါ၏၊ (သင်သည်) ပါရာဇိက အာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့ သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်သည်ဟု သတိရခဲ့ပါမူ ကောင်းစွာ ဝန်ခံပါလော့”ဟု အလွန် ရစ်ပတ်ဖွဲ့ချည် ပြန်၏။ ထိုရဟန်းက “ငါ့သျှင် အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော အာပတ် အနည်းငယ်မျှသို့ပင် ရောက်၍ အမေးမခံရဘဲ ဝန်ခံသေး၏၊ ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့ သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်ခဲ့မူကား အမေးခံရလျက် အဘယ့်ကြောင့် ဝန်မခံဘဲ ရှိမည်နည်း”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုစောဒကရဟန်းက “ငါ့သျှင် သင်သည် ဤမည်သော အာပတ် အနည်းငယ်မျှသို့ ရောက်လျက် အမေးမခံရဘဲ ဝန်မခံဘိသေး၏။ ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်မူ အမေးမခံရဘဲ အဘယ်မှာ ဝန်ခံတော့အံ့နည်း၊ အသျှင်တိုက်တွန်းပါ၏၊ (သင်သည်) ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်သည်ဟု သတိရခဲ့ပါမူ ကောင်းစွာ ဝန်ခံပါလော့”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုရဟန်းက “ငါ့သျှင် အကျွန်ုပ်သည် ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကအာပတ်နှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့ သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်သည်ဟု သတိရ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ပါရာဇိကအာပတ်သို့လည်းကောင်း၊ ပါရာဇိကနှင့် နီးစပ်ရာ အာပတ်သို့လည်းကောင်း ဤသို့ သဘောရှိသော ဂရုကအာပတ်သိုု့ ရောက်သည်ဟု သတိမရခဲ့ပါ။ အကျွန်ုပ်သည် ဤစကားကို ရယ်မြူးသောအားဖြင့် ပြောမိပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤစကားကို ချွတ်ချော်သောအားဖြင့် ပြောမိပါ၏”ဟု ပြောဆို၏။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံကို ပြုရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပြုရမည်၊ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် သံဃာ့အလယ်၌ ဂရုကအာပတ်ဖြင့် မေးမြန်း ‘စစ်ဆေး’ အပ်သော် ပယ်ပြီးနောက် ဝန်ခံ၏၊ ဝန်ခံပြီးနောက် ပယ်၏။ စကားတစ်မျိုးဖြင့် စကားတစ်မျိုးကို ဖုံးလွှမ်း၏ ‘အဖျင်းဖျင်း ပြော၏’၊ သိလျက် ချွတ်ယွင်းသော စကားကို ပြော၏။ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား တဿပါပိယသိက ကံကို ပြုရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် သံဃာ့အလယ်၌ ဂရုကအာပတ်ဖြင့် မေးမြန်း ‘စစ်ဆေး’ အပ်သော် ပယ်ပြီးနောက် ဝန်ခံ၏၊ ဝန်ခံပြီးနောက် ပယ်၏။ စကားတစ်မျိုးဖြင့် စကားတစ်မျိုးကို ဖုံးလွှမ်း၏ ‘အဖျင်းဖျင်း ပြော၏’၊ သိလျက် ချွတ်ယွင်းသော စကားကို ပြော၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံကို ပြု၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံကို ပြုခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏။ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဤအကြောင်းကို ပြောကြားပါ၏။ပ။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား တဿပါပိယသိကကံကို ပြုအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ် နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ သမ္မုခါဝိနည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ တဿပါပိယသိကာဝိနည်းကံ ဖြင့်လည်းကောင်း ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ငြိမ်းရာ၌သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက် ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ တည်း။ပ။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ အဘယ်သည် တဿပါပိယသိကာ ဝိနည်းကံမည်သနည်း၊ တဿပါပိယသိကကံကို ပြုခြင်း ပြုသော အခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် တဿပါပိယသိကာ ဝိနည်း ကံ မည်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ကာရကရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချား ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချငြားအံ့၊ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဝန်ခံသည့်အတိုင်းပြုခြင်း
“Is it possible that a legal issue arising from an accusation should be settled not by resolution through recollection or by resolution because of past insanity, but by resolution face-to-face and by further penalty? It is. How? It may be that a monk accuses a monk of an offense in the midst of the Sangha: ‘Venerable, do you remember committing such-and-such a heavy offense entailing expulsion or bordering on expulsion?’ He replies, ‘I don’t.’ As he tries to free himself, the accusing monk presses him further: ‘Come on, venerable, try again to remember whether you’ve committed such-and-such a heavy offense.’ He replies, ‘I don’t remember committing such an offense, but I do remember committing such-and-such a minor offense.’ As he tries to free himself, the accusing monk presses him further: ‘Come on, venerable, try harder to remember whether you’ve committed such-and-such a heavy offense.’ He replies, ‘I’ve admitted that I’ve committed this minor offense without being asked. So when asked about a heavy offense, why wouldn’t I admit it?’ The accusing monk says, ‘But you didn’t admit that you had committed this minor offense without being asked. So when asked about a heavy offense, why would you admit it? Come on, venerable, try harder to remember whether you’ve committed such-and-such a heavy offense.’ He then says, ‘I remember committing such-and-such a heavy offense entailing expulsion or bordering on expulsion. When I said that I didn’t remember, I spoke playfully, I spoke too fast.’ They should do a legal procedure of further penalty against that monk. And it should be done like this. A competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk so-and-so, while being examined in the midst of the Sangha about a heavy offense, asserts things after denying them, denies things after asserting them, evades the issue, and lies. If the Sangha is ready, it should do a legal procedure of further penalty against monk so-and-so. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk so-and-so, while being examined in the midst of the Sangha about a heavy offense, asserts things after denying them, denies things after asserting them, evades the issue, and lies. The Sangha does a legal procedure of further penalty against monk so-and-so. Any monk who approves of doing a legal procedure of further penalty against monk so-and-so should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. For the second time, I speak on this matter. … For the third time, I speak on this matter. … The Sangha has done a legal procedure of further penalty against monk so-and-so. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face and by further penalty. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both those who are accusing and those who have been accused are present. This is the meaning of by further penalty: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of further penalty. When a legal issue has been resolved like this, if any of the participants reopen it, they commit an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.” Acting according to what has been admitted
ပဋိညာတကရဏံ
၂၃၉။ [ပရိ။ ၂၉၅, ၃၀၆, ၃၀၈ အာဒယော] ‘‘အာပတ္တာဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? အာပတ္တာဓိကရဏံ တီဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, ပဋိညာတကရဏေန စ, တိဏဝတ္ထာရကေန စ။ သိယာ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မ – တိဏဝတ္ထာရကံ, ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, ပဋိညာတကရဏေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ။ ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု လဟုကံ အာပတ္တိံ အာပန္နော ဟောတိ။ တေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, အာဝုသော, ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ။ တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ။ ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, ပဋိညာတကရဏေန စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဒေသေတိ, ယဿ စ ဒေသေတိ, ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကိဉ္စ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ? ယာ ပဋိညာတကရဏဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ။ ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ လဘေထ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿု ဝစနီယာ – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန တေ ဘိက္ခူ ဉာပေတဗ္ဗာ –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ သရတိ, ဝိဝရတိ, ဥတ္တာနိံ ကရောတိ ဒေသေတိ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျန္တိ။ တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ။ ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, ပဋိညာတကရဏေန စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဒေသေတိ, ယဿ စ ဒေသေတိ, ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။ ကိဉ္စ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ? ယာ ပဋိညာတကရဏဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ ပဋိညာတကရဏသ္မိံ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ။ ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ လဘေထ, တေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဣတ္ထန္နာမံ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ ပဋိဒေသေမီ’တိ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အာပတ္တိံ သရတိ, ဝိဝရတိ, ဥတ္တာနိံ ကရောတိ, ဒေသေတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အာပတ္တိံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျန္တိ။ တေန ဝတ္တဗ္ဗော – ‘ပဿသီ’တိ? ‘အာမ ပဿာမီ’တိ။ ‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, ပဋိညာတကရဏေန စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ…ပေ… ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
၂၃၉။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် သမထအဘယ်မျှတို့ဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် သမ္မုခါဝိနည်း ပဋိညာတကရဏဝိနည်း တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဟူသော သမထသုံးမျိုးတို့ဖြင့် ငြိမ်း၏။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် တိဏဝတ္ထာရကဟူသော သမထ တစ်မျိုးသို့ မရောက်ဘဲ သမ္မုခါဝိနည်းကံ ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံဟူသော သမထနှစ်ပါးတို့ဖြင့် ငြိမ်းရာသလော၊ ငြိမ်းရာ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် လဟုကအာပတ်သို့ ရောက်၏၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတစ်ပါးသို့ကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်၍ သီတင်းကြီးရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုး၍ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ပြီးလျှင် လက်အုပ်ချီလျက် “ငါ့သျှင် အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော အာပတ်သို့ ရောက်၏၊ ထိုအာပတ်ကို ဒေသနာကြား ‘ပြော ကြား’ပါ၏”ဟု ဆိုရမည်။ “ရှုမြင်၏လော”ဟု ဒေသနာခံ ရဟန်းက ဆိုရမည်။ “ဪ ရှုမြင်ပါ၏”ဟု (ဒေသနာကြားသော ရဟန်းက) ဆိုရမည်၊ “နောင်သောအခါ၌ စောင့်စည်းလော့”ဟု ဒေသနာခံ ရဟန်းက ဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း။ သမ္မုခါဝိနည်း ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်း၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ် နည်း၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ တည်း။ပ။ ထို သုံးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ ဒေသနာကြားသော ရဟန်းနှင့် ဒေသနာခံသော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ အဘယ်သည် ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံ မည်သနည်း၊ ပဋိညာတကရဏ ဝိနည်း ကံကို ပြုခြင်း ပြုသော အခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် ပဋိညာတကရဏ ဝိနည်းကံ မည်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ဒေသနာခံ ရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချား ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဤသို့ ဒေသနာကြားခြင်းကို ရမူ ဤရခြင်းသည် ကောင်း၏ (အပြစ်မရှိ)၊ မရမူ ရဟန်းတို့ ထို ဒေသက ရဟန်းသည် ရဟန်းအများတို့သို့ ကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်၍ သီတင်းကြီးရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုး၍ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ပြီးလျှင် လက်အုပ်ချီလျက် “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော အာပတ်သို့ ရောက်၏၊ ထိုအာပတ်ကို ဒေသနာကြား ‘ပြောကြား’ ပါ၏”ဟု ဆိုရမည်။ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် ထိုရဟန်းတို့ကို သိစေရမည်- “အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် အာပတ်ကို အောက်မေ့၏၊ ဖွင့်လှစ်၏၊ ထင်စွာပြု၏၊ ဒေသနာကြား၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက် ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော ရဟန်း၏ အာပတ်ကို ခံယူပါအံ့”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ “ရှုမြင်၏လော”ဟု ထို (ဒေသနာခံ) ရဟန်းက မေးရမည်။ “ဪ ရှုမြင်ပါ၏”ဟု (ဒေသက ရဟန်းက) ဆိုရမည်။ “နောင်အခါ စောင့်ရှောက်လော့”ဟု (ဒေသနာခံသော ရဟန်းက) ဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်း ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံတို့ဖြင့် ငြိမ်း၏၊ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’တည်း။ပ။ ထို သုံးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ ဒေသနာကြားသော ရဟန်းနှင့် ဒေသနာခံသော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက် ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ အဘယ်သည် ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံ မည်သနည်း၊ ပဋိညာတကရဏ ဝိနည်းကံကို ပြုခြင်း ပြုသောအခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံ မည်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ဒေသနာခံ ရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ် အာပတ် သင့်၏။ ဤသို့ ဒေသနာကြားခြင်းကို ရမူ ဤရခြင်းသည် ကောင်း၏ (အပြစ်မရှိ)၊ မရမူ ရဟန်းတို့ ထို ဒေသက ရဟန်းသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်၍ သီတင်းကြီးရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုး၍ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ပြီးလျှင် လက်အုပ်ချီလျက် “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော အာပတ်သို့ ရောက်၏၊ ထိုအာပတ်ကို ဒေသနာကြား ‘ပြောကြား’ပါ၏”ဟု ဆိုရမည်။ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် အာပတ်ကို အောက်မေ့၏၊ ဖွင့်လှစ်၏၊ ထင်စွာပြု၏၊ ဒေသနာကြား၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် ဤမည်သော ရဟန်း၏ အာပတ်ကို ခံယူပါအံ့”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ “ရှုမြင်၏လော”ဟု ထို (ဒေသနာခံ) ရဟန်းက ဆိုရမည်။ “ဪ ရှုမြင်ပါ၏ဟု (ဒေသက ရဟန်းက) ဆိုရမည်။ “နောင်အခါ စောင့်ရှောက်လော့”ဟု (ဒေသနာခံ ရဟန်းက) ဆိုရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်း ပဋိညာတကရဏဝိနည်းကံတို့ဖြင့် ငြိမ်း၏၊ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း၊ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက် မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’တည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ဒေသနာခံ ရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဆန္ဒ ပေးသော ရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ တိဏဝတ္ထာရက
“There are three principles for settling a legal issue arising from an offense: resolution face-to-face, acting according to what’s been admitted, and covering over as if with grass. Is it possible that a legal issue arising from an accusation should be settled not by covering over as if with grass, but by resolution face-to-face and by acting according to what’s been admitted? It is. How? It may be that a monk has committed a light offense. That monk should approach a single monk, arrange his upper robe over one shoulder, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘I’ve committed such-and-such an offense. I confess it.’ — ‘Do you recognize it?’ — ‘Yes, I recognize it.’ — ‘You should restrain yourself in the future.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face and by acting according to what’s been admitted. Face-to-face with what? Face-to-face with the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both the one who confesses and the one he confesses to are present. This is the meaning of acting according to what’s been admitted: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of acting according to what’s been admitted. When a legal issue has been resolved like this, if the receiver of the confession reopens it, he commits an offense entailing confession for the reopening. If this is what happens, all’s well. If not, that monk should approach several monks, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say, ‘Venerables, I’ve committed such-and-such an offense. I confess it.’ A competent and capable monk should then inform those monks: ‘Please, venerables, I ask you to listen. The monk so-and-so remembers an offense—he reveals it, makes it plain, and confesses it. If the venerables are ready, I will receive the confession of monk so-and-so.’ And he should say: ‘Do you recognize it?’ — ‘Yes, I recognize it.’ — ‘You should restrain yourself in the future.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face and by acting according to what’s been admitted. Face-to-face with what? Face-to-face with the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both the one who confesses and the one he confesses to are present. This is the meaning of acting according to what’s been admitted: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of acting according to what’s been admitted. When a legal issue has been resolved like this, if the receiver of the confession reopens it, he commits an offense entailing confession for the reopening. If this is what happens, all’s well. If not, that monk should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say, ‘Venerables, I’ve committed such-and-such an offense. I confess it.’ A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The monk so-and-so remembers an offense—he reveals it, makes it plain, and confesses it. If the Sangha is ready, I will receive the confession of monk so-and-so.’ And he should say: ‘Do you recognize it?’ — ‘Yes, I recognize it.’ — ‘You should restrain yourself in the future.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face and by acting according to what’s been admitted. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both the one who confesses and the one he confesses to are present. This is the meaning of acting according to what’s been admitted: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of acting according to what’s been admitted. When a legal issue has been resolved like this, if the receiver of the confession reopens it, he commits an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession.” Covering over as if with grass
တိဏဝတ္ထာရကံ
၂၄၀။ ‘‘သိယာ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဧကံ သမထံ အနာဂမ္မ – ပဋိညာတကရဏံ, ဒွီဟိ သမထေဟိ သမ္မေယျ – သမ္မုခါဝိနယေန စ, တိဏဝတ္ထာရကေန စာတိ? သိယာတိဿ ဝစနီယံ။ ယထာ ကထံ ဝိယ? ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဟောတိ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ တတြ စေ ဘိက္ခူနံ ဧဝံ ဟောတိ – ‘အမှာကံ ခေါ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျာ’တိ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဝရူပံ အဓိကရဏံ တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဝူပသမေတဗ္ဗံ။ သဗ္ဗေဟေဝ ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိတဗ္ဗံ, သန္နိပတိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣမံ အဓိကရဏံ တိဏဝတ္ထာရကေန ဝူပသမေယျ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တန္တိ။ ‘‘ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သကော ပက္ခော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, အာယသ္မန္တာနဉ္စေဝ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တန္တိ။
၂၄၀။ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် ပဋိညာတကရဏဟူသော သမထတစ်မျိုးသို့ မရောက်ဘဲ သမ္မုခါဝိနည်း တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းဟူသော သမထနှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ငြိမ်းရာသလော၊ ငြိမ်းရာ၏ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ကဲ့သို့နည်းဟူမူကား-ဤသာသနာတော်၌ မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင် ဘက် ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေသော ရဟန်းတို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူးကျင့်ကြံ၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြော၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူ၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ရာ၌ ရဟန်းတို့အား “မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်း သို့ ရောက်၍နေသော ငါတို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ ငါတို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်းကုစားစေကုန်မူ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း ကွဲပြားခြင်းငှါ စင်စစ် ဖြစ်တန်ရာ၏”ဟု အကြံ ဖြစ်ငြားအံ့။ ရဟန်းတို့ ဤသို့သဘောရှိသော အဓိကရုဏ်းကို တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းစေခြင်းငှါ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ငြိမ်းစေရမည်။ ရဟန်းအားလုံးတို့သည်ပင် တစ်ပေါင်းတည်း စည်းဝေးရမည်။ စည်းဝေးပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေ ရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ် မျက် မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်မူ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း ကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့် ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သော အာပတ်ကို ချန်ထား ၍ ဤအဓိကရုဏ်းကို တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းစေရာ၏”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ တစ်ဖက်အသင်းဝင် ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် မိမိ အသင်း အပင်းကို သိစေရမည်- “အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍နေသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်မူ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်း ရုန့်ရင်းကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အသျှင်တို့၏အာပတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့် ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သောအာပတ်ကို ချန်ထား၍ အကျွန်ုပ်သည် သံဃာ့အလယ်၌ တိဏဝတ္ထာရက ဝိနည်းကံဖြင့် ဒေသနာကြားပါအံ့”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
“Is it possible that a legal issue arising from an offense should be settled not by acting according to what’s been admitted, but by resolution face-to-face and by covering over as if with grass? It is. How? It may be that monks who are arguing and disputing do and say many things unworthy of monastics. If they consider this and think, ‘If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism,’ then I allow you to resolve that legal issue by covering over as if with grass. And it should be resolved like this. Everyone should gather in one place. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the Sangha is ready, it should resolve this legal issue by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders.’ The monks belonging to one side should then be informed by a competent and capable monk belonging to their own side: ‘Please, venerables, I ask you to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the venerables are ready, then, for your benefit and for my own, I will confess in the midst of the Sangha both your and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders.’
၂၄၁။ ‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သကော ပက္ခော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏန္တု မေ အာယသ္မန္တာ။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒါယသ္မန္တာနံ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, အာယသ္မန္တာနဉ္စေဝ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တန္တိ။
၂၄၁။ ထို့နောက် တစ်ဖက်အသင်းဝင် ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် မိမိ အသင်းအပင်းကို သိစေရမည်- “အသျှင်တို့သည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူကုန်လော့၊ မျက်ကွယ်မျက်မှောက် ငြင်း ခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး၍ ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်မူ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်းကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ အသျှင်တို့အား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အသျှင်တို့၏ အာပတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့်ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သော အာပတ်ကို ချန်ထား၍ အကျွန်ုပ်သည် သံဃာ့အလယ်၌ တိဏဝတ္ထာရက ဝိနည်းကံဖြင့် ဒေသနာကြားပါအံ့”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
And the monks belonging to the other side should be informed by a competent and capable monk belonging to their own side: ‘Please, venerables, I ask you to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the venerables are ready, then, for your benefit and for my own, I will confess in the midst of the Sangha both your and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders.’
၂၄၂။ ‘‘အထာပရေသံ ဧကတောပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေယျံ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာနံ ကလဟဇာတာနံ ဝိဝါဒါပန္နာနံ ဝိဟရတံ ဗဟုံ အဿာမဏကံ အဇ္ဈာစိဏ္ဏံ ဘာသိတပရိက္ကန္တံ။ သစေ မယံ ဣမာဟိ အာပတ္တီဟိ အညမညံ ကာရေဿာမ, သိယာပိ တံ အဓိကရဏံ ကက္ခဠတ္တာယ ဝါဠတ္တာယ ဘေဒါယ သံဝတ္တေယျ။ အဟံ ယာ စေဝ ဣမေသံ အာယသ္မန္တာနံ အာပတ္တိ, ယာ စ အတ္တနော အာပတ္တိ, ဣမေသဉ္စေဝ အာယသ္မန္တာနံ အတ္ထာယ, အတ္တနော စ အတ္ထာယ, သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသေမိ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ အမှာကံ ဣမာသံ အာပတ္တီနံ သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန ဒေသနာ, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒေသိတာ အမှာကံ ဣမာ အာပတ္တိယော သံဃမဇ္ဈေ တိဏဝတ္ထာရကေန, ဌပေတွာ ထုလ္လဝဇ္ဇံ, ဌပေတွာ ဂိဟိပ္ပဋိသံယုတ္တံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘အထာပရေသံ…ပေ… ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
‘‘ဣဒံ ဝုစ္စတိ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ဝူပသန္တံ။ ကေန ဝူပသန္တံ? သမ္မုခါဝိနယေန စ, တိဏဝတ္ထာရကေန စ။ ကိဉ္စ တတ္ထ သမ္မုခါဝိနယသ္မိံ? သံဃသမ္မုခတာ, ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ, ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။
‘‘ကာ စ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ? ယာဝတိကာ ဘိက္ခူ ကမ္မပ္ပတ္တာ, တေ အာဂတာ ဟောန္တိ, ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒော အာဟဋော ဟောတိ, သမ္မုခီဘူတာ န ပဋိက္ကောသန္တိ – အယံ တတ္ထ သံဃသမ္မုခတာ။
‘‘ကာ စ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ? ယေန ဓမ္မေန ယေန ဝိနယေန ယေန သတ္ထုသာသနေန တံ အဓိကရဏံ ဝူပသမ္မတိ – အယံ တတ္ထ ဓမ္မသမ္မုခတာ, ဝိနယသမ္မုခတာ။
‘‘ကာ စ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ? ယော စ ဒေသေတိ, ယဿ စ ဒေသေတိ, ဥဘော သမ္မုခီဘူတာ ဟောန္တိ – အယံ တတ္ထ ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ။
‘‘ကိဉ္စ တတ္ထ တိဏဝတ္ထာရကသ္မိံ? ယာ တိဏဝတ္ထာရကဿ ကမ္မဿ ကိရိယာ ကရဏံ ဥပဂမနံ အဇ္ဈုပဂမနံ အဓိဝါသနာ အပ္ပဋိက္ကောသနာ – ဣဒံ တတ္ထ တိဏဝတ္ထာရကသ္မိံ။ ဧဝံ ဝူပသန္တံ စေ, ဘိက္ခဝေ, အဓိကရဏံ ပဋိဂ္ဂါဟကော ဥက္ကောဋေတိ, ဥက္ကောဋနကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဆန္ဒဒါယကော ခီယတိ, ခီယနကံ ပါစိတ္တိယံ။
[ပရိ။ ၂၉၅, ၃၀၇, ၃၀၈] ‘‘ကိစ္စာဓိကရဏံ ကတိဟိ သမထေဟိ သမ္မတိ? ကိစ္စာဓိကရဏံ ဧကေန သမထေန သမ္မတိ – သမ္မုခါဝိနယေနာ’’တိ။
သမထက္ခန္ဓကံ နိဋ္ဌိတံ စတုတ္ထံ။
၂၄၂။ ထို့နောက် အခြား တစ်ဖက်အသင်းဝင် ရဟန်းတို့တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည် ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ်မျက် မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်မူ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်းရုန့်ရင်း ကွဲပြားခြင်းငှာ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ အသျှင်တို့၏ အာပတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့်ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သောအာပတ်ကို ချန်ထား၍ အကျွန်ုပ်သည် သံဃာ့အလယ်၌ တိဏဝတ္ထာရက ဝိနည်းကံဖြင့် ဒေသနာ ကြားပါအံ့” ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြောကြား စကားများခြင်းသို့ ရောက်၍ နေသော အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတို့၏ အမူအရာ မဟုတ်သည်တို့ကို များစွာ လွန်ကျူး ကျင့်ကြံကုန်၏၊ (နှုတ်ဖြင့်လည်း) ပြောကုန်၏၊ (ကိုယ်ဖြင့်လည်း) ပြုမူကုန်၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို အချင်းချင်း ကုစားစေကုန်မူ ထိုအဓိကရုဏ်းသည် ကြမ်းတမ်း ရုန့်ရင်းကွဲပြားခြင်းငှါ ဖြစ်တန်ရာ၏၊ အသျှင်တို့၏ အာပတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အာပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အသျှင်တို့၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း၊ အကျွန်ုပ်၏ အကျိုးငှါလည်းကောင်း ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့် ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သော အာပတ်ကို ချန်ထား၍ အကျွန်ုပ်သည် သံဃာ့အလယ်၌ တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဖြင့် ဒေသနာကြားပါ၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့် ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သော အာပတ်ကို ချန်ထား၍ သံဃာ့အလယ်၌ တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဖြင့် ဒေသနာကြားခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထို အသျှင်သည့်ပြောဆိုရာ၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤအာပတ်တို့ကို ရုန့်ရင်းသော အပြစ်ရှိသော သံဃာဒိသိသ်အာပတ်, ပါရာဇိကအာပတ်ကို ချန်ထား၍ လူတို့နှင့် ရောယှက်သောကြောင့် သင့်သော အာပတ်ကို ချန်ထား၍ သံဃာ့အလယ်၌ တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဖြင့် ဒေသနာကြားအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့်၊ ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်)။ ထို့နောက် အခြား။ပ။ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့်အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ ဤအဓိကရုဏ်းကို ငြိမ်းသည်ဟု ဆိုအပ်၏။ အဘယ်ဝိနည်းကံဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ သမ္မုခါဝိနည်းကံဖြင့်လည်းကောင်း၊ တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံဖြင့်လည်းကောင်း ငြိမ်း၏၊ ထိုသို့ ငြိမ်းရာ၌ သမ္မုခါဝိနည်းသည် အဘယ်နည်း။ သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’၊ တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’၊ ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’၊ ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’တို့တည်း။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ ကံအား လျောက်ပတ်သော ရဟန်းတို့၏ လာခြင်း၊ ဆန္ဒထိုက်သော ရဟန်းတို့၏ ဆန္ဒကိုဆောင်ခြင်း၊ မျက် မှောက်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့က မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် သံဃာ၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘သံဃသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ အဓိကရုဏ်း ငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော ဓမ္မဝိနယဉတ် ကမ္မဝါစာတို့သည် တရား၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဓမ္မသမ္မုခတာ’, ဝိနည်း၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ဝိနယ သမ္မုခတာ’ မည်ကုန်၏။ ထိုလေးမျိုးတို့တွင် အဘယ်သည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်သနည်း၊ ဒေသနာကြားသော ရဟန်းဒေသနာခံသော ရဟန်းနှစ်ပါးတို့၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်းသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်ခြင်း ‘ပုဂ္ဂလသမ္မုခတာ’ မည်၏။ ထိုသို့ငြိမ်းရာ၌ အဘယ်သည် တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံ မည်သနည်း၊ တိဏဝတ္ထာရကဝိနည်းကံကို ပြုခြင်းပြုသောအခြင်းအရာ ကပ်ခြင်း ရှေးရှုကပ်ခြင်းသည်းခံခြင်း မတားမြစ်ခြင်းတို့သည် တိဏဝတ္ထာရက ဝိနည်းကံ မည်ကုန်၏ ရဟန်းတို့ ဤသို့ငြိမ်းပြီး အဓိကရုဏ်းကို ဒေသနာခံ ရဟန်းသည် ချောက်ချားငြားအံ့၊ ချောက်ချား ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ဆန္ဒပေးသော ရဟန်းသည် ရှုတ်ချငြားအံ့၊ ရှုတ်ချခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် အဘယ်မျှသော သမထတို့ဖြင့် ငြိမ်းသနည်း၊ ကိစ္စာဓိကရုဏ်းသည် သမ္မုခါ ဝိနည်းဟူသော သမထတစ်မျိုးဖြင့် ငြိမ်း၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သမထက္ခန္ဓက ပြီး၏။ ၅-ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက ခုဒ္ဒကဝတ္ထုများ
A competent and capable monk belonging to one side should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the Sangha is ready, then, for the benefit of these venerables and myself, I will confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. This is the motion. ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. For the benefit of these venerables and myself, I confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. Any monk who approves of confessing our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders, should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. We have confessed our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ A competent and capable monk belonging to the other side should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. If the Sangha is ready, then for the benefit of these venerables and myself, I’ll confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. This is the motion. ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. While we were arguing and disputing, we did and said many things unworthy of monastics. If we deal with one another for these offenses, this legal issue might lead to harshness, nastiness, and schism. For the benefit of these venerables and myself, I confess in the midst of the Sangha both their and my own offenses by covering over, as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. Any monk who approves of confessing our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. We have confessed our offenses in the midst of the Sangha by covering over as if with grass, except for heavy offenses and offenses connected with householders. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’ This is called the resolution of a legal issue. It’s been resolved face-to-face and by covering over as if with grass. Face-to-face with what? Face-to-face with the Sangha, the Teaching, the Monastic Law, and the persons concerned. This is the meaning of face-to-face with the Sangha: the monks who should be present have arrived, consent has been brought for those who are eligible to give their consent, and no one present objects to the decision. This is the meaning of face-to-face with the Teaching and the Monastic Law: the Teaching, the Monastic Law, the Teacher’s instruction—that by which that legal issue is resolved. This is the meaning of face-to-face with the persons concerned: both the one who confesses and the one he confesses to are present. This is the meaning of covering over as if with grass: the doing of, the performing of, the participation in, the consent to, the agreement to, the non-objection to that legal procedure of covering over as if with grass. When a legal issue has been resolved like this, if a receiver of the confession reopens it, he commits an offense entailing confession for the reopening. If anyone who gave their consent criticizes the resolution, they commit an offense entailing confession. There’s one principle for settling a legal issue arising from business: by resolution face-to-face.” The fourth chapter on the settling of legal issues is finished.
၅။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကံ
ခုဒ္ဒကဝတ္ထူနိ
၂၄၃။ တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နဟာယမာနာ ရုက္ခေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ နဟာယမာနာ ရုက္ခေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေဿန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ, သေယျထာပိ မလ္လမုဋ္ဌိကာ ဂါမမောဒ္ဒဝါ’’တိ [ဂါမပေါဒ္ဒဝါ (သီ။), ဂါမပူတဝါ (သျာ။)]! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နဟာယမာနာ ရုက္ခေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ မောဃပုရိသာနံ အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ။ ကထဉှိ နာမ တေ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသာ နဟာယမာနာ ရုက္ခေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေဿန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ? နေတံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဟာယမာနေန ဘိက္ခုနာ ရုက္ခေ ကာယော ဥဂ္ဃံသေတဗ္ဗော။ ယော ဥဂ္ဃံသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နဟာယမာနာ ထမ္ဘေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ နဟာယမာနာ ထမ္ဘေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေဿန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ, သေယျထာပိ မလ္လမုဋ္ဌိကာ ဂါမမောဒ္ဒဝါ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဟာယမာနေန ဘိက္ခုနာ ထမ္ဘေ ကာယော ဥဂ္ဃံသေတဗ္ဗော။ ယော ဥဂ္ဃံသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ နဟာယမာနာ ကုဋ္ဋေ [ကုဍ္ဍေ (သီ။ သျာ။)] ကာယံ ဥဂ္ဃံသေန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ နဟာယမာနာ ကုဋ္ဋေ ကာယံ ဥဂ္ဃံသေဿန္တိ, ဦရုမ္ပိ ဗာဟုမ္ပိ ဥရမ္ပိ ပိဋ္ဌိမ္ပိ, သေယျထာပိ မလ္လမုဋ္ဌိကာ ဂါမမောဒ္ဒဝါ’’တိ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဟာယမာနေန ဘိက္ခုနာ ကုဋ္ဋေ ကာယော ဥဂ္ဃံသေတဗ္ဗော။ ယော ဥဂ္ဃံသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အဋ္ဋာနေ [အဋ္ဌာနေ (သီ။ သျာ။)] နဟာယန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဋာနေ နဟာယိတဗ္ဗံ။ ယော နဟာယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကေန နဟာယန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓဗ္ဗဟတ္ထကေန နဟာယိတဗ္ဗံ။ ယော နဟာယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိယာ နဟာယန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိယာ နဟာယိတဗ္ဗံ။ ယော နဟာယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိဂ္ဂယှ ပရိကမ္မံ ကာရာပေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝိဂ္ဂယှ ပရိကမ္မံ ကာရာပေတဗ္ဗံ။ ယော ကာရာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မလ္လကေန နဟာယန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မလ္လကေန နဟာယိတဗ္ဗံ။ ယော နဟာယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၄၃။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ရှဥ့်နက်တို့အား အစာကျွေးရာ ဖြစ်သော ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသောအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရေချိုးကုန်သော် သစ်ပင်၌ကိုယ်ကို ပွတ်တိုက်ကုန်၏၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်၏။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် လက်ဝှေ့သမား များကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အရေပါးကို တပ်စွန်းစေလျက် တန်ဆာဆင်မှုကို အားထုတ်ကြကုန်သော မြို့သူ မြို့သားများကဲ့သို့လည်းကောင်း ရေချိုးကုန်သော် သစ်ပင်၌ကိုယ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပွတ်တိုက်ကြကုန် ဘိသနည်း၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော စကားတို့ကို ကြားကြသည် သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် ရဟန်းအပေါင်းကို စည်းဝေးစေ၍ ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းတို့သည် ရေချိုးကုန်သော် သစ်ပင်၌ကိုယ်ကို ပွတ်တိုက်ကြကုန်၏၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကြကုန်၏ဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ်မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ထိုယောကျာ်းတို့အား မလျောက်ပတ်၊ မလျော်ကန်၊ မသင့်တင့်၊ ရဟန်းတို့ အပြုအမူမဟုတ်၊ မအပ်၊ မပြုသင့်။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ထိုယောကျာ်းတို့သည် ရေချိုးကုန်သော် သစ်ပင်၌ကိုယ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပွတ်တိုက်ကြကုန်ဘိသနည်း၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း အဘယ့်ကြောင့် ပွတ်တိုက်ကြကုန်ဘိသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤ(ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ ရေချိုးသော ရဟန်းသည် သစ်ပင်၌ကိုယ်ကို မပွတ်တိုက်အပ်၊ ပွတ်တိုက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရေချိုးကုန်သော် တိုင်၌ကိုယ်ကို ပွတ်တိုက်ကုန်၏၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်၏။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် လက်ဝှေ့သမားကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အရေပါးကို တပ်စွန်းစေလျက် တန်ဆာဆင်မှုကို အားထုတ်ကြသော မြို့သူမြို့သားများကဲ့ သို့လည်းကောင်း ရေချိုးကုန်သော် တိုင်၌ကိုယ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပွတ်တိုက်ကြကုန်ဘိသနည်း၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ် တိုက်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော စကားတို့ကို ကြားကြသည် သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို့ဟောတော်မူပြီး လျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ရေချိုးသော ရဟန်းသည် တိုင်၌ မပွတ်တိုက်အပ်၊ ပွတ်တိုက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရေချိုးကုန်သော် နံရံ၌ကိုယ်ကို ပွတ်တိုက်ကြကုန်၏၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်၏။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် လက်ဝှေ့သမားကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အရေပါးကို တပ်စွန်းစေလျက် တန်ဆာဆင်မှုကို အားထုတ်ကြကုန်သော မြို့သူမြို့သား များကဲ့သို့လည်းကောင်း ရေချိုးကုန်သော် နံရံ၌ကိုယ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပွတ်တိုက်ကြကုန်ဘိသနည်း၊ ပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်မောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောက်ကုန်းကိုလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ပ။ “ရဟန်းတို့ ရေချိုးသော ရဟန်းသည် နံရံ၌ မပွတ်တိုက်အပ်၊ ပွတ်တိုက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကျားကွက်ဖော်ထားသော ပျဥ်ပြား၌ ရေချိုးကုန်၏၊ လူတို့သည်။ပ။ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူများကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ၊ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော စကားတို့ကို ကြားကြသည် သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ကျားကွက်ဖော်ထားသော ပျဥ်ပြား၌ ရေမချိုးအပ်၊ ရေချိုးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ်သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သစ်သားလက်ဖြင့် ရေချိုးကုန်၏။ လူတို့သည်။ပ။ “ကာမဂုဏ်ခံစား သူ လူများကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော စကားတို့ကို ကြားကြသည်သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ “ရဟန်းတို့ သစ်သားလက်ဖြင့် ရေမချိုးအပ်၊ ရေချိုးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မှတ်ကျောက်မှုန့်ကို ချိပ်ဖွဲ့၍ အလုံးပြုသော ချေးပွတ်ဖြင့် ရေချိုးကုန်၏။ လူတို့သည်။ပ။ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ် ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ “ရဟန်းတို့ မှတ်ကျောက်မှုန့်ကို ချိပ်ဖွဲ့၍ အလုံးပြုသော ချေးပွတ်ဖြင့် ရေမချိုးအပ်၊ ရေချိုးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည်ကိုယ်ချင်း ပွတ်တိုက်၍ ချေးတွန်းခြင်းကို ပြုစေကုန်၏။ လူတို့သည်။ပ။ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ “ရဟန်းတို့ကိုယ်ချင်း ပွတ်တိုက်၍ ချေးတွန်းခြင်းကို မပြုအပ်၊ ပြုသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မကာရ်းသွားဖော်ထားသော ချေးပွတ်ဖြင့် ရေချိုးကုန်၏။ လူတို့့သည်။ပ။ “ကာမဂုဏ်ခံစားသော လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မကာရ်းသွားဖော်ထားသော ချေးပွတ်ဖြင့့် ရေမချိုးအပ်၊ ရေချိုးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
Theravāda Collection on Monastic Law The Small Division The chapter on minor topics Bathing At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrel sanctuary. At that time the monks from the group of six rubbed their bodies—thighs, arms, chest, and back—against trees while bathing. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like boxers and city slickers who beautify their bodies!” The monks heard the complaints of those people and they told the Buddha. Soon afterwards the Buddha had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that the monks from the group of six are doing this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked them, “It’s not suitable for those foolish men, it’s not proper, it’s not worthy of a monastic, it’s not allowable, it’s not to be done. How can they do this? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t rub your body against a tree while bathing. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six rubbed their bodies—thighs, arms, chest, and back—against posts while bathing. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like boxers and city slickers who beautify their bodies!” The monks heard the complaints of those people and they told the Buddha. … “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t rub your body against a post while bathing. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six rubbed their bodies—thighs, arms, chest, and back—against walls while bathing. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like boxers and city slickers who beautify their bodies!” … “You shouldn’t rub your body against a wall while bathing. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six rubbed their bodies—thighs, arms, chest, and back—against a rubbing board while bathing. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t rub your body against a rubbing board while bathing. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six bathed with a wooden rubbing-hand. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” The monks heard the complaints of those people and they told the Buddha. “You shouldn’t bathe with a wooden rubbing-hand. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six bathed with a string of cinnabar beads. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t bathe with a string of cinnabar beads. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six massaged one another. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t massage one another. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six bathed with an ornamented scrubber. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics do this? They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” … They told the Buddha. “You shouldn’t bathe with an ornamented scrubber. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၄၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ကစ္ဆုရောဂါဗာဓော ဟောတိ။ န တဿ ဝိနာ မလ္လကေန ဖာသု ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ အကတမလ္လက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဇရာဒုဗ္ဗလော နဟာယမာနော န သက္ကောတိ အတ္တနော ကာယံ ဥဂ္ဃံသေတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥက္ကာသိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပိဋ္ဌိပရိကမ္မံ ကာတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပုထုပါဏိက’’န္တိ။
၂၄၄။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးအား ဝဲကြီးနာ စွဲကပ်၏၊ ထိုရဟန်းအား ချေးပွတ်နှင့် ကင်း၍ ချမ်းသာခြင်းသည် မဖြစ် ‘မသက်သာ’။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ နာဖျားသော ရဟန်းအား မကာရ်းသွား ဖော်ထားသော ချေးပွတ်ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် အိုမင်းမစွမ်းသည်ဖြစ်၍ ရေချိုးသော် မိမိကိုယ်ကို ချေးပွတ်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ရေသနုပ် ပုဆိုုးကျစ်ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ကျောက်ကုန်း၌ ချေးပွတ်ရန် အလို့ငှါ တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ လက်ဖြင့် ချေးပွတ်ခြင်းကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
Soon afterwards a certain monk had an itchy skin disease. He was not comfortable without a scrubber. “I allow a plain scrubber for those who are sick.” At that time a monk who was weak from old age was unable to rub his own body while bathing. “I allow gloves of cloth.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not give back massages. “I allow a massage with the flat of the hand.” Personal beautification
၂၄၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝလ္လိကံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ပါမင်္ဂံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ကဏ္ဌသုတ္တကံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ကဋိသုတ္တကံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ဩဝဋ္ဋိကံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ကာယုရံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ဟတ္ထာဘရဏံ ဓာရေန္တိ…ပေ… အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကံ ဓာရေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ…ပေ… သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝလ္လိကံ ဓာရေန္တိ…ပေ… ပါမင်္ဂံ ဓာရေန္တိ, ကဏ္ဌသုတ္တကံ ဓာရေန္တိ, ကဋိသုတ္တကံ ဓာရေန္တိ, ဩဝဋ္ဋိကံ ဓာရေန္တိ, ကာယုရံ ဓာရေန္တိ, ဟတ္ထာဘရဏံ ဓာရေန္တိ, အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကံ ဓာရေန္တီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝလ္လိကာ ဓာရေတဗ္ဗာ…ပေ… န ပါမင်္ဂေါ ဓာရေတဗ္ဗော… န ကဏ္ဌသုတ္တကံ ဓာရေတဗ္ဗံ… န ကဋိသုတ္တကံ ဓာရေတဗ္ဗံ… န ဩဝဋ္ဋိကံ ဓာရေတဗ္ဗံ… န ကာယုရံ ဓာရေတဗ္ဗံ… န ဟတ္ထာဘရဏံ ဓာရေတဗ္ဗံ… န အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၄၅။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် နားဆွဲကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ စလွယ်ကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ လည်ရွဲတန်ဆာကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ ခါးစည်းကြိုးကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ လက်ကောက်ကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ ခြေကျင်းကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ လက်ကြပ်တန်ဆာကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ လက်စွပ်ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ် ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် နားဆွဲကို ဆောင်ကုန်၏။ စလွယ်ကို ဆောင်ကုန်၏။ လည်ရွဲတန်ဆာကို ဆောင်ကုန်၏။ ခါးစည်းကြိုးကို ဆောင်ကုန်၏။ လက်ကောက်ကို ဆောင်ကုန်၏။ ခြေကျင်းကို ဆောင်ကုန်၏။ လက်ကြပ်တန်ဆာကို ဆောင်ကုန်၏။ လက်စွပ်ကို ဆောင်ကုန်၏ဟူသည် မှန်သလောဟု စိစစ်မေး မြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟော တော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ နားဆွဲကို မဆောင်အပ်။ပ။ စလွယ်ကို မဆောင်အပ်။ပ။ လည်ရွဲတန်ဆာကို မဆောင် အပ်။ ခါးစည်းကြိုးကို မဆောင်အပ်။ လက်ကောက်ကို မဆောင်အပ်။ ခြေကျင်းကို မဆောင်အပ်။ လက်ကြပ်တန်ဆာကို မဆောင်အပ်။ လက်စွပ်ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the monks from the group of six wore earrings, ornamental hanging strings, necklaces, ornamental girdles, bangles, armlets, bracelets, and rings. People complained and criticized them, “… They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” The monks heard the complaints of those people. They told the Buddha. “Is it true, monks, that the monks from the group of six are wearing these things?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t wear earrings, an ornamental hanging string, a necklace, an ornamental girdle, a bangle, an armlet, a bracelet, or a ring. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၄၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒီဃေ ကေသေ ဓာရေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃာ ကေသာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုမာသိကံ ဝါ ဒုဝင်္ဂုလံ ဝါ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ကောစ္ဆေန ကေသေ ဩသဏ္ဌေန္တိ [ဩသဏှေန္တိ (သီ။ သျာ။)] …ပေ… ဖဏကေန ကေသေ ဩသဏ္ဌေန္တိ, ဟတ္ထဖဏကေန ကေသေ ဩသဏ္ဌေန္တိ, သိတ္ထတေလကေန ကေသေ ဩသဏ္ဌေန္တိ, ဥဒကတေလကေန ကေသေ ဩသဏ္ဌေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကောစ္ဆေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ…ပေ… န သိတ္ထတေလကေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ… န ဥဒကတေလကေန ကေသာ ဩသဏ္ဌေတဗ္ဗာ။ ယော ဩသဏ္ဌေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၄၆။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆံပင်ရှည်ထားကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ဆံပင်ရှည်မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ (ကာလအားဖြင့်) နှစ်လရှိသော ဆံပင်ကိုလည်းကောင်း၊ (ပမာဏအားဖြင့်) လက်နှစ်သစ်ရှိသော ဆံပင်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဝက်မှင်ဘီးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြီးကုန်၏။ ဘီးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြီးကုန်၏။ လက်ဘီးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြီးကုန်၏။ ဖယောင်းဆီဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြီးကုန်၏။ ရေနှင့့်ရောသောဆီဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြီးကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ဝက်မှင်ဘီးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို မဖြီးအပ်။ပ။ ဖယောင်းဆီဖြင့် ဆံပင်တို့ကို မဖြီးအပ်၊ ရေနှင့်ရောသောဆီဖြင့် ဆံပင်တို့ကို မဖြီးအပ်၊ ဖြီးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။
At that time the monks from the group of six grew their hair long. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t grow your hair long. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to grow it to a length of 3.5 centimeters or for two months at the most.” At that time the monks from the group of six brushed their hair, and they combed it, combed it with their hands, smoothed it with beeswax, and smoothed it with water and oil. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t brush your hair, or comb it, comb it with your hands, smooth it with beeswax, or smooth it with water and oil. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၄၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အာဒါသေပိ ဥဒကပတ္တေပိ မုခနိမိတ္တံ ဩလောကေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အာဒါသေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ ဝါ မုခနိမိတ္တံ ဩလောကေတဗ္ဗံ။ ယော ဩလောကေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော မုခေ ဝဏော ဟောတိ။ သော ဘိက္ခူ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကီဒိသော မေ, အာဝုသော, ဝဏော’’တိ? ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဧဒိသော တေ, အာဝုသော ဝဏော’’တိ။ သော န သဒ္ဒဟတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပ္ပစ္စယာ အာဒါသေ ဝါ ဥဒကပတ္တေ ဝါ မုခနိမိတ္တံ ဩလောကေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မုခံ အာလိမ္ပန္တိ…ပေ… မုခံ ဥမ္မဒ္ဒေန္တိ, မုခံ စုဏ္ဏေန္တိ, မနောသိလိကာယ မုခံ လဉ္ဆေန္တိ, အင်္ဂရာဂံ ကရောန္တိ, မုခရာဂံ ကရောန္တိ, အင်္ဂရာဂမုခရာဂံ ကရောန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မုခံ အာလိမ္ပိတဗ္ဗံ…ပေ… န မုခံ ဥမ္မဒ္ဒိတဗ္ဗံ, န မုခံ စုဏ္ဏေတဗ္ဗံ, န မနောသိလိကာယ မုခံ လဉ္ဆေတဗ္ဗံ, န အင်္ဂရာဂေါ ကာတဗ္ဗော, န မုခရာဂေါ ကာတဗ္ဗော, န အင်္ဂရာဂမုခရာဂေါ ကာတဗ္ဗော။ ယော ကရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော စက္ခုရောဂါဗာဓော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပ္ပစ္စယာ မုခံ အာလိမ္ပိတု’’န္တိ။
၂၄၇။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကြေးမုံ၌လည်းကောင်း၊ ရေခွက်၌လည်းကောင်း မျက်နှာရိပ်ကို ကြည့်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ကြေးမုံပြင်၌လည်းကောင်း၊ ရေခွက်၌လည်းကောင်း မျက်နှာရိပ်ကို မကြည့်အပ်၊ ကြည့်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါး၏ မျက်နှာ၌ အနာပေါက်၏။ ထိုရဟန်းက “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်၏ အနာသည် အဘယ်သို့ သဘောရှိသနည်း”ဟု ရဟန်းတို့ကို မေး၏။ ရဟန်းတို့သည် “ငါ့ရှင် သင်၏ အနာသည် ဤသို့ သဘောရှိ၏”ဟု ပြောကုန်၏၊ ထိုရဟန်းသည် မယုံကြည်လေ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အနာဟူသော အကြောင်းကြောင့် ကြေးမုံပြင်၌လည်းကောင်း၊ ရေခွက်၌လည်းကောင်း မျက်နှာရိပ်ကို ကြည့်ရန် ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မျက်နှာကို လိမ်းကျံကုန်၏။ မျက်နှာကို ပွတ်သပ်ကုန်၏။ မျက်နှာကို လွင်မှုန့်ဖြင့် ချေကုန်၏။ မြင်းသီလာဖြင့် မျက်နှာကို (မှန်ကူကွက် စသည်) အမှတ်ပြုကုန်၏။ လက်သည်း ခြေသည်း ဆိုးခြင်းကို ပြုကုန်၏။ နှုတ်ခမ်းနီဆိုးခြင်းကို ပြုကုန်၏။ လက်သည်း ခြေသည်း ဆိုးခြင်း နှုတ်ခမ်းနီဆိုးခြင်းကို ပြုကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ မျက်နှာကို မလိမ်းကျံအပ်။ မျက်နှာကို မပွတ်သပ်အပ်။ မျက်နှာကို လွင်မှုန့်ဖြင့် မချေအပ်။ မြင်းသီလာဖြင့် မျက်နှာကို (မှန်ကူကွက်ခြင်း စသည်) အမှတ်မပြုအပ်။ လက်သည်း ခြေသည်း ဆိုးခြင်းကို မပြုအပ်။ နှုတ်ခမ်းနီဆိုးခြင်းကို မပြုအပ်။ လက်သည်း ခြေသည်းဆိုးခြင်း နှုတ်ခမ်းနီဆိုးခြင်း ကို မပြုအပ်။ ပြုသောရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးအား မျက်စိနာခြင်း ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အနာဟူသော အကြောင်းကြောင့် မျက်နှာကို လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။
At that time the monks from the group of six looked at their faces in mirrors and in bowls of water. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t look at your face in a mirror or in a bowl of water. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon afterwards a certain monk had a sore on his face. He asked the monks, “What kind of sore is it?” They replied, “It’s this kind of sore.” He did not trust them. “I allow you to look at your face in a mirror or in a bowl of water if you have a disease.” At that time the monks from the group of six used facial ointments, applied facial creams, powdered their face, applied rouge to their face, wore cosmetics on the body, wore cosmetics on the face, and wore cosmetics on the body and face. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use facial ointments, apply facial creams, powder your face, apply rouge to your face, wear cosmetics on the body, wear cosmetics on the face, or wear cosmetics on the body and face. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon afterwards a certain monk had an eye disease. “I allow facial ointments for those who are sick.” Entertainment, etc.
၂၄၈။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇော [သမဇ္ဇာ (အဘိဓာနဂန္ထေသု)] ဟောတိ။ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇံ ဒဿနာယ အဂမံသု။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ နစ္စမ္ပိ ဂီတမ္ပိ ဝါဒိတမ္ပိ ဒဿနာယ ဂစ္ဆိဿန္တိ, သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနော’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နစ္စံ ဝါ ဂီတံ ဝါ ဝါဒိတံ ဝါ ဒဿနာယ ဂန္တဗ္ဗံ။ ယော ဂစ္ဆေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၄၈။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ တောင်ထိပ်ပွဲသဘင်သည် ဖြစ်၏၊ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် တောင်ထိပ်ပွဲ သဘင်ကို ကြည့်ရှုခြင်းငှါ လာကုန်၏။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော် ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့ အဘယ့်ကြောင့် ကခြင်း သီဆိုခြင်း တီးမှုတ် ခြင်းတို့ကို ကြည့်ရှုခြင်းငှါ လာကြကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ကခြင်း သီဆိုခြင်း တီးမှုတ်ခြင်းကို ကြည့်ရှုခြင်း နားထောင်းခြင်းငှါ မသွားအပ်၊ သွားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion in Rājagaha there was a hilltop fair, and the monks from the group of six went to see it. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics go and see dancing, singing, and music? They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” They told the Buddha. “You shouldn’t go and see dancing, singing, and music. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၄၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မံ ဂါယန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ယထေဝ [ယထာ စ (က။)] မယံ ဂါယာမ, ဧဝမေဝိမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မံ ဂါယန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မံ ဂါယိဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝါ အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မံ ဂါယန္တဿ။ အတ္တနာပိ တသ္မိံ သရေ သာရဇ္ဇတိ, ပရေပိ တသ္မိံ သရေ သာရဇ္ဇန္တိ, ဂဟပတိကာပိ ဥဇ္ဈာယန္တိ, သရကုတ္တိမ္ပိ နိကာမယမာနဿ သမာဓိဿ ဘင်္ဂေါ ဟောတိ, ပစ္ဆိမာ ဇနတာ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇတိ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ အာဒီနဝါ အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မံ ဂါယန္တဿ။ န, ဘိက္ခဝေ, အာယတကေန ဂီတဿရေန ဓမ္မော ဂါယိတဗ္ဗော။ ယော ဂါယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သရဘညေ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သရဘည’’န္တိ။
‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဗာဟိရလောမိံ [ဗာဟိယလောမိံ (က။)] ဥဏ္ဏိံ ဓာရေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဗာဟိယလောမိ ဥဏ္ဏိ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၄၉။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရှည်သော သီချင်းသံဖြင့် တရားကို သီဆိုကုန်၏။ လူတို့သည် “ဤသာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ငါတို့ သီဆိုကုန့်သကဲ့သို့ပင် ရှည်သော သီချင်းသံဖြင့် တရားကို သီဆိုကုန်၏”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော စကားကို ကြားကြကုန်သည် သာတည်း။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရှည်သော သီချင်း သံဖြင့် တရားကို သီဆိုကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထို အခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတို့ ကို- “ရဟန်းတို့ ရှည်သော သီချင်းသံဖြင့် တရားကို သီဆိုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုး တို့တည်း။ (၁) ကိုယ်တိုင်လည်း ထိုအသံ၌ တပ်မက်၏။ (၂) သူတစ်ပါးတို့သည်လည်း ထိုအသံ၌ တပ်မက်ကုန်၏။ (၃) လူတို့ကလည်း ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။ (၄) အသံပြုပြင်မှုကို လိုလားသူအား သမာဓိပျက်စီး၏။ (၅) နောက် နှောင်းလူအပေါင်းကလည်း အတုလိုက်၏။ ရဟန်းတို့ ရှည်သော သီချင်းသံဖြင့် တရားကို သီဆိုသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ အပြစ်တို့သည်ကား ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ရှည်သော သီချင်းသံဖြင့် တရားကို မသီဆိုအပ်၊ သီဆိုသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အသံထင်ရှားအောင် ရွတ်ဆိုခြင်း၌ တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်သည် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အသံထင်ရှားအောင် ရွတ်ဆိုခြင်းကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် အပြင်ပ၌ သားမွေးရှိသော ဝတ်လုံကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အပြင်ပ၌ သားမွေးရှိသော ဝတ်လုံကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the monks from the group of six were singing the Teaching with a drawn-out voice. People complained and criticized them, “These Sakyan monastics sing with a drawn-out voice just like we do.” The monks heard the complaints of those people, and the monks of few desires complained and criticized them, “How can the monks from the group of six sing like this?” They told the Buddha. “Is it true, monks, that the monks from the group of six are singing like this?” “It’s true, sir.” … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “There are these five drawbacks to singing the Teaching with a drawn-out voice: one delights in the sound; others delight in the sound; householders criticize it; when one who takes pleasure in performing with the voice, one’s stillness is disrupted; later generations follow one’s example. You shouldn’t sing the Teaching with a drawn-out voice. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not chant. They told the Buddha. “I allow chanting.” At that time the monks from the group of six wore fleecy woolen robes with fleece on the outside. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t wear a fleecy woolen robe with fleece on the outside. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Fruit
၂၅၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ အာရာမေ အမ္ဗာ ဖလိနော ဟောန္တိ။ ရညာ မာဂဓေန သေနိယေန ဗိမ္ဗိသာရေန အနုညာတံ ဟောတိ – ‘‘ယထာသုခံ အယျာ အမ္ဗံ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ။ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ တရုဏညေဝ အမ္ဗံ ပါတာပေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိံသု။ ရညော စ မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ အမ္ဗေန အတ္ထော ဟောတိ။ အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော မနုဿေ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဏေ, အာရာမံ ဂန္တွာ အမ္ဗံ အာဟရထာ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဒေဝါ’’တိ ခေါ တေ မနုဿာ ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ပဋိဿုတွာ အာရာမံ ဂန္တွာ အာရာမပါလံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒေဝဿ, ဘဏေ, အမ္ဗေန အတ္ထော, အမ္ဗံ ဒေထာ’’တိ။ ‘‘နတ္ထာယျာ အမ္ဗံ။ တရုဏညေဝ အမ္ဗံ ပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပရိဘုဉ္ဇိံသူ’’တိ။ အထ ခေါ တေ မနုဿာ ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘သုပရိဘုတ္တံ, ဘဏေ, အယျေဟိ အမ္ဗံ, အပိ စ ဘဂဝတာ မတ္တာ ဝဏ္ဏိတာ’’တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ န မတ္တံ ဇာနိတွာ ရညော အမ္ဗံ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ပူဂဿ သံဃဘတ္တံ ဟောတိ။ သူပေ အမ္ဗပေသိကာယော ပက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နပ္ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇထ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အမ္ဗပေသိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ပူဂဿ သံဃဘတ္တံ ဟောတိ။ တေ န ပရိယာပုဏိံသု အမ္ဗပေသိကံ ကာတုံ, ဘတ္တဂ္ဂေ သကလေဟေဝ အမ္ဗေဟိ ဒေန္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နပ္ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှထ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘုဉ္ဇထ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ – အဂ္ဂိပရိစိတံ, သတ္ထပရိစိတံ, နခပရိစိတံ, အဗီဇံ, နိဗ္ဗတ္တဗီဇညေဝ [နိဗ္ဗဋ္ဋဗီဇံ (သီ။ သျာ။)] ပဉ္စမံ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ဖလံ ပရိဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ။
၂၅၀။ ထိုအခါ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်း၏ ဥယျာဥ်၌ သရက်ပင်တို့သည် သီးကုန်၏။ “အသျှင်တို့သည် သရက်သီးကို အလိုရှိတိုင်း သုံးဆောင်ကြပါကုန်”ဟု မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် ခွင့်ပြုထား၏။ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သရက်သီးနုကိုပင် ခြွေချ၍ သုံးဆောင်ကုန်၏။ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည်လည်း သရက်သီးကို အလိုရှိ၏။ ထိုအခါ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် မင်းချင်းတို့ကို “အချင်းတို့ ဥယျာဥ်သို့ သွား၍ သရက်သီးကို ယူကုန်လော့”ဟု စေခိုင်း၏။ ထိုမင်းချင်းတို့သည် “အရှင်မင်ကြီး ကောင်းပါပြီ”ဟု မဂဓတိုင်းရှင်် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းအား ဝန်ခံပြီးလျှင် ဥယျာဥ်သို့ သွား၍ “အချင်း မင်းကြီးသည် သရက်သီးကို အလိုရှိ၏၊ သရက်သီးကို ပေးလော့”ဟု ဥယျာဥ်စောင့်အား ပြောကုန်၏။ “အသျှင်တို့ သရက်သီးမရှိပါ၊ သရက်သီးနုကိုပင် ခြွေချ၍ ရဟန်းတို့သည် သုံးဆောင်ပါကုန်၏”ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ ထိုမင်းချင်းတို့သည် မဂဓတိုင်းရှင်် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “အချင်းတို့ အသျှင်တို့သည် သရက်သီးကို ကောင်းစွာ သုံးဆောင်ကြပေပြီ၊ သို့ရာတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိုင်းအရှည်ကို ချီးမွမ်းတော်မူ၏”ဟု မိန့်ဆို၏။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် အဘယ့်ကြောင့် အတိုင်းအရှည်ကို မသိကြဘဲ မင်း၏ သရက်သီးကို သုံးဆောင်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြပြောဆိုကြသော စကားကို ကြားကြကုန်သည် သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သရက်သီးကို မသုံးဆောင်အပ်၊ သုံးဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသင်းတစ်သင်း၌ ဆွမ်းကျွေး၏၊ ပဲဟင်း၌ သရက်သီးခြမ်းတို့ကို ထည့်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိသည်ဖြစ်၍ မခံယူကုန်။ ရဟန်းတို့ ခံယူကုန်လော့၊ သုံးဆောင်ကုန်လော့၊ ရဟန်းတို့ သရက်သီးခြမ်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသင်းတစ်သင်း၌ ဆွမ်းကျွေး၏၊ ထိုဒါယကာတို့သည် သရက်သီးခြမ်း ပြုလုပ်ဖို့ရန် အချိန် မရသောကြောင့် ဆွမ်းစားဇရပ်၌ အလုံးစုံသော သရက်သီးလုံးတို့ကိုပင် လှူကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိသည်ဖြစ်၍ မခံယူကုန်။ “ရဟန်းတို့ ခံယူကုန်လော့၊ သုံးဆောင်ကုန်လော့၊ ရဟန်းတို့ ရဟန်းတို့၏ ကပ္ပိခြင်း ငါးမျိုးတို့ဖြင့် သစ်သီးကို သုံးဆောင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ မီးဖြင့် ကပ္ပိခြင်း၊ ဓားငယ်ဖြင့် ကပ္ပိခြင်း၊ လက်သည်းဖြင့် ကပ္ပိ ခြင်း၊ မျိုးစေ့ မဖြစ်နိုင်သော သစ်သီး၊ ငါးခုမြောက် အစေ့ထုတ်ပြီး သစ်သီး။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းတို့၏ ဤကပ္ပိခြင်း ငါးမျိုးတို့ဖြင့် သစ်သီးကို သုံးဆောင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။
On one occasion when the mango trees in King Bimbisāra’s park were bearing fruit, the king allowed the monks to eat as many mangoes as they wished. The monks from the group of six plucked and ate them all, even the unripe ones. Just then the king needed mangoes. He told his people, “Go to the park and bring back mangoes.” Saying, “Yes, sir,” they went to the park and said to the park keeper, “The king needs mangoes. Please get some.” “There aren’t any. The monks plucked and ate them all, including the unripe ones.” They reported it to the king. He said, “It’s good that the venerables have eaten the mangoes. Still, the Buddha has praised moderation.” People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics eat the king’s mangoes without moderation?” The monks heard the complaints of those people and then told the Buddha. “You shouldn’t eat mangoes. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon afterwards a certain association was offering a meal to the Sangha. They had prepared mango curry. Being afraid of wrongdoing, the monks did not accept it. “Accept, monks, and eat it. I allow pieces of mango.” Soon afterwards a certain association was offering a meal to the Sangha. They were unable to prepare mango pieces and so gave whole mangoes in the dining hall. Being afraid of wrongdoing, the monks did not accept them. “Accept, monks, and eat it. I allow you to eat fruit that’s allowable for monastics for any of five reasons: it’s been damaged by fire, a knife, or a fingernail, or it’s seedless, or the seeds have been removed.” Protection
၂၅၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကတော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န ဟိ နူန သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိ။ သစေ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရေယျ, န ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကရေယျ။ ကတမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ? ဝိရူပက္ခံ အဟိရာဇကုလံ, ဧရာပထံ အဟိရာဇကုလံ, ဆဗျာပုတ္တံ အဟိရာဇကုလံ, ကဏှာဂေါတမံ အဟိရာဇကုလံ။ န ဟိ နူန သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိ။ သစေ ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရေယျ, န ဟိ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အဟိနာ ဒဋ္ဌော ကာလင်္ကရေယျ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမာနိ စတ္တာရိ အဟိရာဇကုလာနိ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိတုံ, အတ္တဂုတ္တိယာ အတ္တရက္ခာယ အတ္တပရိတ္တံ ကာတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကာတဗ္ဗံ –
[ဇာ။ ၁။၂။၁၀၅-၁၀၆၊ အ။ နိ။ ၄။၆၇ ဣဒံ ဝတ္ထု အာဂတံ] ‘‘ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ဧရာပထေဟိ မေ၊
ဆဗျာပုတ္တေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ကဏှာဂေါတမကေဟိ စ။
‘‘အပါဒကေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ဒွိပါဒကေဟိ မေ၊
စတုပ္ပဒေဟိ မေ မေတ္တံ, မေတ္တံ ဗဟုပ္ပဒေဟိ မေ။
‘‘မာ မံ အပါဒကော ဟိံသိ, မာ မံ ဟိံသိ ဒွိပါဒကော၊
မာ မံ စတုပ္ပဒေါ ဟိံသိ, မာ မံ ဟိံသိ ဗဟုပ္ပဒေါ။
‘‘သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ, သဗ္ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ၊
သဗ္ဗေ ဘဒြာနိ ပဿန္တု, မာ ကိဉ္စိ ပါပမာဂမာ။
‘‘အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါ, အပ္ပမာဏော ဓမ္မော,
အပ္ပမာဏော သံဃော, ပမာဏဝန္တာနိ သရီသပါနိ [သိရိံသပါနိ (သီ။ သျာ။)]။
‘‘အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ, ဥဏ္ဏနာဘိ သရဗူ မူသိကာ၊
ကတာ မေ ရက္ခာ ကတံ မေ ပရိတ္တံ, ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနိ။
‘‘သောဟံ နမော ဘဂဝတော, နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အနဘိရတိယာ ပီဠိတော အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ ဆိန္ဒိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အညမှိ သော, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသော ဆေတဗ္ဗမှိ, အညံ ဆိန္ဒိ။ န, ဘိက္ခဝေ, အတ္တနော အင်္ဂဇာတံ ဆေတဗ္ဗံ။ ယော ဆိန္ဒေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ။
၂၅၁။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် မြွေကိုက် (ခံရ) သောကြောင့် သေ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် မြွေမင်းလေးမျိုးတို့ကို မေတ္တာစိတ်ဖြင့် မဖြန့်ယောင်တကား။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် ဤမြွေမင်းလေးမျိုး တို့ကို မေတ္တာစိတ်ဖြင့် အကယ်၍ ဖြန့်ပါမူ မြွေကိုက် (ခံရ) သောကြောင့် မသေတန်ရာ။ လေးမျိုးသော မြွေမင်းတို့ကား အဘယ်တို့နည်း၊ ဝိရူပက္ခမြွေမင်းမျိုး၊ ဧရာပထမြွေမင်းမျိုး၊ ဆဗျာ ပုတ္တမြွေမင်းမျိုး၊ ကဏှာဂေါတမမြွေမင်းမျိုးတည်း။ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် ဤမြွေမင်းလေးမျိုးတို့ကို မေတ္တာစိတ်ဖြင့် မဖြန့်ယောင်တကား၊ ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် ဤမြွေမင်းလေးမျိုးတို့ကို မေတ္တာ စိတ်ဖြင့် အကယ်၍ ဖြန့်ပါမူ မြွေကိုက် (ခံရ) သောကြောင့် မသေတန်ရာ။ ရဟန်းတို့ မိမိကိုယ်ကို လုံခြုံစေခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ မိမိ၏ အရံအတားကို ပြုခြင်းငှါလည်းကောင်း ဤမြွေမင်းလေးမျိုး တို့ကို မေတ္တာစိတ်ဖြင့် ဖြန့် ခြင်းငှါ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပြုရမည်- “ငါ၏ မေတ္တာသည် ဝိရူပက္ခ မြွေမင်းမျိုးတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ မေတ္တာသည် ဧရာပထမြွေမင်းမျိုးတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ မေတ္တာသည် ဆဗျာပုတ္တမြွေမင်းမျိုးတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ မေတ္တာသည် ကဏှာ ဂေါတမကမြွေမင်းမျိုးတို့နှင့် အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း။ ငါ၏ မေတ္တာသည် အခြေမရှိသော သတ္တဝါတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ မေတ္တာသည် အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ မေတ္တာသည် အခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ငါ၏ မေတ္တာသည် အခြေများစွာရှိသော သတ္တဝါတို့နှင့်အတူ ဖြစ်ပါစေသတည်း။ အခြေမရှိသော သတ္တဝါသည် ငါ့ကို မညှဥ်းဆဲစေသတည်း၊ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါသည် ငါ့ကို မညှဥ်းဆဲစေသတည်း၊ အခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါသည် ငါ့ကို မညှဥ်းဆဲစေသတည်း၊ အခြေများစွာရှိသော သတ္တဝါသည် ငါ့ကို မညှဥ်းဆဲစေ သတည်း။ သတ္တဝါအားလုံးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ထွက်သက်ဝင်သက်ရှိသော သတ္တဝါအားလုံးတို့သည်လည်းကောင်း၊ အကြွင်းမဲ့ ဥပပါတ်သတ္တဝါအားလုံးတို့သည်လည်းကောင်း ကောင်းသော အာရုံတို့ကို မြင်ပါစေကုန်သတည်း။ တစ်ဦးတစ်ယောက်သို့မျှ မကောင်းသောအရာ မရောက်ပါစေသတည်း။ မြတ်စွာဘုရားသည် အတိုင်းအရှည်မရှိ၊ တရားတော်သည် အတိုင်းအရှည်မရှိ၊ သံဃာတော်သည် အတိုင်းအရှည် မရှိ။ ကင်း သန်း မြွေ ကင်းမြီးကောက် ကင်းခြေများ ပင့်ကူ အိမ်မြှောင် ကြွက်တို့သည် အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်၏၊ ငါသည် အစောင့်အရှောက်ကို ပြုထားပြီ၊ ငါသည် အရံအတား ကို ပြုထားပြီ၊ သတ္တဝါတို့သည် ဖဲကြကုန်၊ ထိုငါသည် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏၊ ခုနစ်ဆူကုန်သော မြတ်စွာဘုရားတို့အား ရှိခိုးပါ၏”ဟု (ပြုရမည်)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် မမွေ့လျော်ခြင်းသည် နှိပ်စက်အပ်သောကြောင့် မိမိ၏အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖြတ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်း နှီးဖြစ်သော ထိုရဟန်းသည် အခြားတစ်ပါးသော အရာ ‘ကိလေသာ’ ကို ဖြတ်သင့်လျက် အခြားသော အရာ ‘အင်္ဂါဇာတ်’ ကို ဖြတ်ဘိ၏။ ရဟန်းတို့ မိမိ၏ အင်္ဂါဇာတ်ကို မဖြတ်အပ်။ ဖြတ်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion a monk had been bitten by a snake and died. They told the Buddha. “That monk hadn’t spread good will to the four royal snake clans. Had he done so, he wouldn’t have died. What are the four clans? The Virūpakkhas, the Erāpathas, the Chabyāputtas, and the Kaṇhāgotamas. To protect yourselves, monks, you should spread good will to these four royal snake clans. And it should be done like this: I have good will toward the Virūpakkhas, Toward the Erāpathas I have good will; I have good will toward the Chabyāputtas, And toward the Kaṇhāgotamas. I have good will toward the legless, Toward the two-legged I have good will; I have good will toward the four-legged, And toward the many-legged. May the legless not hurt me, May the two-legged not hurt me. May the four-legged not hurt me, May the many-legged not hurt me. All beings, all creatures, All living beings everywhere, May they all have good fortune, May none meet with anything bad. The Buddha is unlimited, The Teaching is unlimited, The Sangha is unlimited. But creeping animals are limited: Snakes, scorpions, centipedes, Spiders, lizards, and mice. I’m now protected and guarded; May the creatures turn back. I pay homage to the Buddha, To the seven fully awakened Buddhas.” On one occasion a monk who was plagued by lust cut off his own penis. They told the Buddha. He said, “This fool has cut off one thing, when he should’ve cut off something else. You shouldn’t cut off your own penis. If you do, you commit a serious offense.” Bowls
၂၅၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ မဟဂ္ဃဿ စန္ဒနဿ [စန္ဒနသာရဿ (သီ။ သျာ။)] စန္ဒနဂဏ္ဌိ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ယံနူနာဟံ ဣမာယ စန္ဒနဂဏ္ဌိယာ ပတ္တံ လေခါပေယျံ။ လေခဉ္စ မေ ပရိဘောဂံ ဘဝိဿတိ, ပတ္တဉ္စ ဒါနံ ဒဿာမီ’’တိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ တာယ စန္ဒနဂဏ္ဌိယာ ပတ္တံ လေခါပေတွာ သိက္ကာယ ဥဍ္ဍိတွာ [ဝါဟိတွာ (သီ။)] ဝေဠဂ္ဂေ အာလဂ္ဂေတွာ ဝေဠုပရမ္ပရာယ ဗန္ဓိတွာ [ဝါဟိတွာ (သျာ။)] ဧဝမာဟ – ‘‘ယော သမဏော ဝါ ဗြာဟ္မဏော ဝါ အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ ဒိန္နံယေဝ ပတ္တံ ဩဟရတူ’’တိ။ အထ ခေါ ပူရဏော ကဿပေါ ယေန ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇဂဟကံ သေဋ္ဌိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ, ဂဟပတိ, အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ, ဒေဟိ မေ ပတ္တ’’န္တိ။ ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ ဒိန္နံယေဝ ပတ္တံ ဩဟရတူ’’တိ။ အထ ခေါ မက္ခလိ ဂေါသာလော… အဇိတော ကေသကမ္ဗလော… ပကုဓော ကစ္စာယနော… သဉ္စယော ဗေလဋ္ဌပုတ္တော [သဉ္ဇယော ဗေလ္လဋ္ဌိပုတ္တော (သီ။)] … နိဂဏ္ဌော နာဋပုတ္တော [နာထပုတ္တော (သီ။)] ယေန ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇဂဟကံ သေဋ္ဌိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဟဉှိ, ဂဟပတိ, အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ, ဒေဟိ မေ ပတ္တ’’န္တိ။ ‘‘သစေ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ, ဒိန္နံယေဝ ပတ္တံ ဩဟရတူ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အာယသ္မာ စ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိံသု။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာယသ္မာ ခေါ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ။ ဂစ္ဆာဝုသော, မောဂ္ဂလ္လာန, ဧတံ ပတ္တံ ဩဟရ။ တုယှေသော ပတ္တော’’တိ။ ‘‘အာယသ္မာ ခေါ ဘာရဒွါဇော အရဟာ စေဝ ဣဒ္ဓိမာ စ။ ဂစ္ဆာဝုသော, ဘာရဒွါဇ, ဧတံ ပတ္တံ ဩဟရ။ တုယှေသော ပတ္တော’’တိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ တံ ပတ္တံ ဂဟေတွာ တိက္ခတ္တုံ ရာဇဂဟံ အနုပရိယာယိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ သပုတ္တဒါရော သကေ နိဝေသနေ ဌိတော ဟောတိ ပဉ္ဇလိကော နမဿမာနော – ဣဓေဝ, ဘန္တေ, အယျော ဘာရဒွါဇော အမှာကံ နိဝေသနေ ပတိဋ္ဌာတူတိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ နိဝေသနေ ပတိဋ္ဌာသိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌိ အာယသ္မတော ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇဿ ဟတ္ထတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ မဟဂ္ဃဿ ခါဒနီယဿ ပူရေတွာ အာယသ္မတော ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇဿ အဒါသိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇော တံ ပတ္တံ ဂဟေတွာ အာရာမံ အဂမာသိ။ အဿောသုံ ခေါ မနုဿာ – အယျေန ကိရ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ပတ္တော ဩဟာရိတောတိ။ တေ စ မနုဿာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓိံသု။
အဿေသိ ခေါ ဘဂဝါ ဥစ္စာသဒ္ဒံ မဟာသဒ္ဒံ၊ သုတွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘အာယသ္မတာ, ဘန္တေ, ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ပတ္တော ဩဟာရိတော။ အဿောသုံ ခေါ, ဘန္တေ, မနုဿာ – အယျေန ကိရ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ပတ္တော ဩဟာရိတောတိ။ တေ စ, ဘန္တေ, မနုဿာ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓာ။ သော ဧသော, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ အာယသ္မန္တံ ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇံ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တယာ, ဘာရဒွါဇ, ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ပတ္တော ဩဟာရိတော’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ, ဘာရဒွါဇ, အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ။ ကထဉှိ နာမ တွံ, ဘာရဒွါဇ, ဆဝဿ ဒါရုပတ္တဿ ကာရဏာ ဂိဟီနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေဿသိ! သေယျထာပိ, ဘာရဒွါဇ, မာတုဂါမော ဆဝဿ မာသကရူပဿ ကာရဏာ ကောပိနံ ဒဿေတိ, ဧဝမေဝ ခေါ တယာ, ဘာရဒွါဇ, ဆဝဿ ဒါရုပတ္တဿ ကာရဏာ ဂိဟီနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿိတံ။ နေတံ, ဘာရဒွါဇ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေတဗ္ဗံ။ ယော ဒဿေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ ဘိန္ဒထေတံ, ဘိက္ခဝေ, ဒါရုပတ္တံ သကလိကံ သကလိကံ ကတွာ, ဘိက္ခူနံ အဉ္ဇနုပပိသနံ ဒေထ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, ဒါရုပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစေ ပတ္တေ ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သောဝဏ္ဏမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော…ပေ… န ရူပိယမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န မဏိမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န ဝေဠုရိယမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န ဖလိကမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န ကံသမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န ကာစမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န တိပုမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န သီသမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော… န တမ္ဗလောဟမယော ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ ပတ္တေ – အယောပတ္တံ, မတ္တိကာပတ္တ’’န္တိ။
၂၅၂။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ သူဌေးသည် များစွာ အဖိုးထိုက်သော စန္ဒကူးနံ့သာတုံးကို ရ၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ သူဌေးအား- “ငါသည် ဤစန္ဒကူး နံ့သာတုံးဖြင့် သပိတ်ပွတ်စေရမူ ကောင်းလေစွ၊ ပွတ်စာသည်လည်း ငါ၏ အသုံးအဆောင် ဖြစ်လတ္တံ့၊ သပိတ်အလှူကိုလည်း လှူရအံ့”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ သူဌေးသည် ထိုစန္ဒကူး နံ့သာတုံးဖြင့် သပိတ်ပွတ်စေပြီးနောက် ဆိုင်း၌ ထည့်ကာ ဝါးလုံးဖျား၌ ဆွဲလျက် ဝါးလုံးအဆက်ဆက်ဖြင့် ဖွဲ့ချည်ပြီးလျှင်- “အကြင်သမဏသည်လည်းကောင်း၊ အကြင်ဗြာဟ္မဏသည်လည်းကောင်း ရဟန္တာလည်းဖြစ် တန်ခိုးလည်းကြီးမူ သပိတ်ကို ချယူစေသတည်း၊ လှူထားပါ၏”ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ ပူရဏကဿပသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးထံသို့ ချဥ်းကပ်၏၊ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ရာဇဂြိုဟ် သူဌေးကို- “ဒါယကာကြီး ငါသည် ရဟန္တာလည်းဖြစ်၏၊ တန်ခိုးလည်းရှိ၏၊ ငါ့အား သပိတ်ကို လှူလော့”ဟု ဆို၏။ အသျှင်ဘုရား အသျှင်သည် ရဟန္တာလည်းဖြစ် တန်ခိုးလည်းကြီးမူ သပိတ်ကို ချယူပါလော့၊ လှူထားပါ၏ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ မက္ခလိဂေါသာလသည်လည်းကောင်း၊ အဇိတကေသကမ္ဗလသည်လည်းကောင်း၊ ပကုဓ ကစ္စာယနသည်လည်းကောင်း၊ သဉ္စယဗေလဋ္ဌပုတ္တသည်လည်းကောင်း၊ နိဂဏ္ဌနာဋပုတ္တသည်လည်းကောင်း ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးကို “ဒါယကာကြီး ငါသည် ရဟန္တာလည်း ဖြစ်၏၊ တန်ခိုးလည်း ရှိ၏၊ ငါ့အား သပိတ်ကို လှူလော့”ဟု ဆို၏။ “အသျှင်ဘုရား အသျှင်သည် ရဟန္တာလည်းဖြစ် တန်ခိုးလည်းကြီးမူ သပိတ်ကို ချယူပါလော့၊ လှူထားပါ၏”ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်သည်လည်းကောင်း၊ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည်လည်းကောင်း နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်ကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ကို- “အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်သည် ရဟန္တာလည်း ဖြစ်၏၊ တန်ခိုးလည်း ကြီး၏၊ ငါ့သျှင်မောဂ္ဂလ္လာန် သွားပါလော့၊ ထိုသပိတ်ကို ချယူပါလော့ ထိုသပိတ်သည် သင်၏ သပိတ်တည်း”ဟု ဆို၏။ “အသျှင်ဘာရဒွါဇသည် ရဟန္တာလည်း ဖြစ်၏၊ တန်ခိုးလည်း ကြီး၏၊ ငါ့သျှင်ဘာရဒွါဇ သွားပါလော့၊ ထိုသပိတ်ကို ချယူပါလော့ ထိုသပိတ်သည် သင်၏ သပိတ်တည်း”ဟု (အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်က) ပြောဆို၏။ ထိုအခါ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍ ထိုသပိတ်ကို ယူပြီးလျှင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကို သုံးပတ်လှည့်လည်၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် သားမယားနှင့် အတူ မိမိအိမ်၌ လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးလျက် ရပ်နေ၏။ “အသျှင်ဘုရား အသျှင်ဘာရဒွါဇသည် အကျွန်ုပ်တို့၏ အိမ်၌ တည်တော်မူပါလော့”ဟု (လျှောက်၏)။ ထိုအခါ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးအိမ်၌ တည်၏။ ထိုအခါ သူဌေးသည် အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇ၏ လက်မှ သပိတ်ကို ယူပြီးလျှင် များစွာသော အဖိုးထိုက်သော ခဲဖွယ်ဖြင့် ပြည့်စေ၍ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇအား လှူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် ထိုသပိတ်ကို ယူ၍ ကျောင်းအရံသို့ သွား၏။ လူတို့သည် “အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ သပိတ် ကို ချယူသတတ်”ဟု ကြားကုန်၏။ ထိုလူတို့သည် ပြင်းပြကျယ်လောင်သော အသံရှိကုန်၍ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇကို နောက်မှ နောက်မှ လိုက်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ပြင်းပြကျယ်လောင်သော အသံကို ကြားတော်မူ၍ အသျှင်အာနန္ဒာကို “အာနန္ဒာ ထိုပြင်းပြကျယ်လောင်သော အသံသည် အဘယ်အရာနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏၊ “အသျှင်ဘုရား အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ သပိတ်ကို ချယူပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား လူတို့သည် အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ သပိတ်ကို ချယူသတတ်ဟု ကြားကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား ထို့ကြောင့် လူတို့သည် ပြင်းပြကျယ်လောင်သော အသံရှိကုန်၍ အသျှင်ပိဏ္ဍောလ ဘာရဒွါဇကို နောက်မှ နောက်မှ လိုက်ကုန်၏၊ ဘုန်းတော်ကြီးသော အသျှင်ဘုရား ထိုပြင်းပြကျယ်လောင်သော အသံသည်ကား ဤအရာပါတည်းဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် ရဟန်းသံဃာကို စည်းဝေးစေ၍ အသျှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇကို စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ “ဘာရဒွါဇ သင်သည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ သပိတ်ကို ချယူ၏ဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော် မူ၏။ ဘာရဒွါဇ မလျောက်ပတ်၊ မလျော်ကန်၊ မသင့်တင့်၊ ရဟန်းတို့၏ အမူအရာမဟုတ်၊ မအပ်၊ မပြု ထိုက်။ ဘာရဒွါဇ သင်သည် ယုတ်ညံ့သော သစ်သားသပိတ်အတွက် လူတို့၏ ကုသိုလ်ကမ္မပထတရား ဆယ်ပါးထက် လွန်မြတ်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို လူတို့အား အဘယ့်ကြောင့် ပြဘိသနည်း။ ဘာရဒွါဇ မာတုဂါမသည် သေးနုပ်သော ပိုက်ဆံတစ်ပဲအတွက် အင်္ဂါဇာတ်ကို ပြသကဲ့သို့ သင်သည် သေးနုပ်သော သစ်သားသပိတ်အတွက် လူတို့၏ ကုသိုလ်ကမ္မပထတရားဆယ်ပါးထက် လွန်မြတ်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို လူတို့အား ပြဘိ၏။ ဘာရဒွါဇ ဤ(သင်ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသောသူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှာလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ လူတို့၏ ကုသိုလ်ကမ္မပထတရားဆယ်ပါးထက် လွန်မြတ်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို လူတို့အား မပြအပ်၊ ပြသောရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသစ်သားသပိတ်ကို ဖျက်ဆီးကြကုန်လော့၊ အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာလုပ်၍ ရဟန်းတို့အား မျက်စဥ်းကြိတ်ရန် ပေးကုန်လော့။ ရဟန်းတို့ သစ်သားသပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေဖြင့်ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော ငွေဖြင့်ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော အကောင်းအညံ့ဖြစ်သော သပိတ်တို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြပြော ဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ရွှေသပိတ်ကို မဆောင်အပ်။ပ။ ငွေသပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ပတ္တမြားသပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ကျောက်မျက်သပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ဖလ်သပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ကြေးသပိတ်ကို မဆောင် အပ်၊ စဥ့်သပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ခဲမဖြူသပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ခဲပုပ်သပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ကြေးနီ သပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သောရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ သံသပိတ် မြေသပိတ်ဟု ဆိုအပ်သော သပိတ်နှစ်မျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။
On one occasion a wealthy merchant of Rājagaha had obtained a valuable block of sandalwood. He thought, “Why don’t I have a bowl carved from this block of sandal? I’d use the chips myself, but give the bowl away as a gift.” He then had a bowl carved, put it in a carrying net, hung it at the end of a succession of vertical bamboo poles, and announced, “I’ll give this bowl to any perfected monastic or brahmin who brings it down by supernormal power.” Pūraṇa Kassapa went to that merchant and said, “I’m perfected and have supernormal powers. Give me the bowl.” “If you’re perfected and have supernormal powers, then bring it down and it’s yours.” The same thing happened with Makkhali Gosāla, Ajita Kesakambala, Pakudha Kaccāyana, Sañcaya Belaṭṭhaputta, and the Jain ascetic from Ñātika. Soon afterwards, after robing up in the morning, Venerable Mahāmoggallāna and Venerable Piṇḍola Bhāradvāja took their bowls and robes and entered Rājagaha for alms. Piṇḍola Bhāradvāja said to Mahāmoggallāna, “Venerable, you’re perfected and have supernormal powers. If you go and bring down that bowl, it’s yours.” “Venerable, you too are perfected and have supernormal powers. If you bring it down, it’s yours.” Piṇḍola Bhāradvāja then rose into the air, took hold of that bowl, and circled around Rājagaha three times. Just then that merchant, together with his wives and children, was standing in his own house, raising his joined palms in homage, thinking, “May Venerable Piṇḍola Bhāradvāja land right here at our house.” And Piṇḍola Bhāradvāja did just that. The merchant then took the bowl from his hands, filled it with expensive fresh foods, and gave it back to Piṇḍola Bhāradvāja, who then left for the monastery. People heard that Piṇḍola Bhāradvāja had taken down the merchant’s bowl, and making a great uproar, they followed right behind him. Hearing all the noise, the Buddha asked Venerable Ānanda what it was, and Ānanda told him what had happened. Soon afterwards the Buddha had the Sangha of monks gathered and questioned Piṇḍola Bhāradvāja: “Is it true, Bhāradvāja, that you brought down that merchant’s bowl?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked him, “It’s not suitable, Bhāradvāja, it’s not proper, it’s not worthy of a monastic, it’s not allowable, it’s not to be done. How could you show a superhuman ability, a wonder of supernormal power, to householders for the sake of a miserable wooden bowl? It’s just like a woman showing her private parts for a miserable <i lang='pi' translate='no'>māsaka</i> coin. This will affect people’s confidence …” After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t show a superhuman ability, a wonder of supernormal power, to householders. If you do, you commit an offense of wrong conduct. Now destroy that wooden bowl and turn it into splinters. Give these to the monks to use as scent in ointments. And you shouldn’t use a wooden bowl. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of six used luxurious bowls made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use almsbowls made with gold, silver, gems, beryl, crystal, bronze, glass, tin, lead, or copper. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow two kinds of almsbowls: iron bowls and ceramic bowls.”
၂၅၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန ပတ္တမူလံ ဃံသိယတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တမဏ္ဍလ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစာနိ ပတ္တမဏ္ဍလာနိ ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာနိ ပတ္တမဏ္ဍလာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ ပတ္တမဏ္ဍလာနိ – တိပုမယံ, သီသမယ’’န္တိ။ ဗဟလာနိ မဏ္ဍလာနိ န အစ္ဆုပိယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, လိခိတု’’န္တိ။ ဝလီ [စလီ (က။)] ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မကရဒန္တကံ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ စိတြာနိ ပတ္တမဏ္ဍလာနိ ဓာရေန္တိ ရူပကာကိဏ္ဏာနိ ဘိတ္တိကမ္မကတာနိ။ တာနိ ရထိကာယပိ ဒဿေန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, စိတြာနိ ပတ္တမဏ္ဍလာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ ရူပကာကိဏ္ဏာနိ ဘိတ္တိကမ္မကတာနိ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပကတိမဏ္ဍလ’’န္တိ။
၂၅၃။ ထိုအခါ သပိတ်အရင်း ‘အောက်ဖက်’သည် ပွန်းခဲ့သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သပိတ်နှီးဝန်းကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေဖြင့်ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော ငွေဖြင့်ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော သပိတ်နှီးဝန်းတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့ သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကောင်းအညံ့ဖြစ်သော သပိတ်နှီးဝန်းတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ခဲမဖြူဖြင့် ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော ခဲပုပ်ဖြင့် ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော သပိတ်နှီးဝန်း နှစ်မျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထူသော သပိတ်နှီးဝန်းတို့သည် မထိနိုင်ကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပွတ်ခံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (သပိတ်နှီးဝန်းတို့သည်) တွန့်လိပ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မကရ်းသွားဖြတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရုပ်စုံပြွမ်းသည်လည်းဖြစ်သော ဘေးအပြင်၌ အပြေအပြစ် ပြုအပ်သည်လည်းဖြစ်သော ဆန်းကြယ်သော သပိတ်နှီးဝန်းတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ ထိုသပိတ်နှီးဝန်းတို့ကို လမ်းမ၌သော်လည်း ပြလျက် လှည့်လည်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရုပ်စုံပြွမ်းသည်လည်းဖြစ်သော ဘေးအပြင်၌ အပြေအပြစ်ပြုအပ်သည်လည်းဖြစ်သော ဆန်းကြယ်သော သပိတ်နှီးဝန်းတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သောရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ပကတိ ခွေးသွားဟူသော သပိတ်နှီးဝန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the bottoms of the bowls became scratched. “I allow a circular bowl rest.” Soon afterwards the monks from the group of six used luxurious bowl rests made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use luxurious bowl rests. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow two kinds of bowl rests: bowl-rests made of tin and a bowl-rests made of lead.” There were thick bowl rests on which the bowls did not sit properly. “I allow you to carve them out.” There were marks left from the carving. “I allow you to cut a shark-teeth pattern.” Soon the monks from the group of six used colorful bowl rests, decorated like walls. As they were walking about, they showed them off in the streets. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use colorful bowl rests, decorated like a wall. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow ordinary bowl rests.”
၂၅၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သောဒကံ ပတ္တံ ပဋိသာမေန္တိ။ ပတ္တော ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သောဒကော ပတ္တော ပဋိသာမေတဗ္ဗော။ ယော ပဋိသာမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩတာပေတွာ ပတ္တံ ပဋိသာမေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သောဒကံ [သဥဒကံ (က။)] ပတ္တံ ဩတာပေန္တိ။ ပတ္တော ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သောဒကော ပတ္တော ဩတာပေတဗ္ဗော။ ယော ဩတာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေါဒကံ ကတွာ ဩတာပေတွာ ပတ္တံ ပဋိသာမေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဥဏှေ ပတ္တံ နိဒဟန္တိ။ ပတ္တဿ ဝဏ္ဏော ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥဏှေ ပတ္တော နိဒဟိတဗ္ဗော။ ယော နိဒဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မုဟုတ္တံ ဥဏှေ ဩတာပေတွာ ပတ္တံ ပဋိသာမေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ပတ္တာ အဇ္ဈောကာသေ အနာဓာရာ နိက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ။ ဝါတမဏ္ဍလိကာယ အာဝဋ္ဋေတွာ ပတ္တာ ဘိဇ္ဇိံသု။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တာဓာရက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မိဍ္ဎန္တေ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တိ။ ပရိပတိတွာ [ပရိဝဋ္ဋိတွာ (သျာ။)] ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မိဍ္ဎန္တေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ခိပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပရိဘဏ္ဍန္တေ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တိ။ ပရိပတိတွာ ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပရိဘဏ္ဍန္တေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ခိပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဆမာယ ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇန္တိ။ ဩဋ္ဌော ဃံသိယတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဏသန္ထာရက’’န္တိ။ တိဏသန္ထာရကော ဥပစိကာဟိ ခဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စောဠက’’န္တိ။ စောဠကံ ဥပစိကာဟိ ခဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တမာဠက’’န္တိ။ ပတ္တမာဠကော ပရိပတိတွာ ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တကုဏ္ဍောလိက’’န္တိ။ ပတ္တကုဏ္ဍောလိကာယ ပတ္တော ဃံသိယတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တထဝိက’’န္တိ။ အံသဗဒ္ဓကော န ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အံသဗဒ္ဓကံ ဗန္ဓနသုတ္တက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဘိတ္တိခိလေပိ နာဂဒန္တကေပိ ပတ္တံ လဂ္ဂေန္တိ။ ပရိပတိတွာ ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တော လဂ္ဂေတဗ္ဗော။ ယော လဂ္ဂေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မဉ္စေ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တိ, သတိသမ္မောသာ နိသီဒန္တာ ဩတ္ထရိတွာ ပတ္တံ ဘိန္ဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မဉ္စေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ခိပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပီဌေ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တိ, သတိသမ္မောသာ နိသီဒန္တာ ဩတ္ထရိတွာ ပတ္တံ ဘိန္ဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပီဌေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ခိပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အင်္ကေ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တိ, သတိသမ္မောသာ ဥဋ္ဌဟန္တိ။ ပရိပတိတွာ ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အင်္ကေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ခိပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဆတ္တေ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တိ။ ဝါတမဏ္ဍလိကာယ ဆတ္တံ ဥက္ခိပိယတိ ပရိပတိတွာ ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တေ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ခိပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၅၄။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ရေရှိသော သပိတ်တို့ကို သိုမှီးသဖြင့် သပိတ်သည် ပျက်စီး၏ (သိုး၏)။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရေရှိသော သပိတ်ကို မသိုမှီးအပ်၊ သိုမှီးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်ကို နေပူလှန်း၍ သိုမှီးခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ရေရှိသော သပိတ်ကို နေပူလှန်းသဖြင့် သပိတ်သည် အနံ့မကောင်း။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရေရှိသော သပိတ်ကို နေပူမလှန်း အပ်၊ နေပူလှန်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ရေစင်အောင်သုတ်ပြီးမှ နေပူလှန်း ၍ သပိတ်ကို သိုမှီးခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် နေပူ၌ သပိတ်ကို ထားသဖြင့် သပိတ်၏ အဆင်းသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နေပူ၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်း တို့ အတန်ငယ်မျှ နေပူလှန်း၍ သပိတ်ကို သိုမှီးခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ များစွာသော သပိတ်တို့ကို လွင်တီးခေါင်၌ သပိတ်ခြေမပါဘဲ ထားကုန်၏၊ သပိတ်တို့သည် လေပွေခတ်သဖြင့် လိမ့်၍ ကွဲကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်ခြေကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အတွင်းနံရံ အကျည်စွန်း၌ သပိတ်ကို ထားသဖြင့် သပိတ်သည် လိမ့်ကျ၍ ကွဲ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အတွင်းနံရံ အကျည်စွန်း၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အပနံရံ အကျည်စွန်း၌ သပိတ်ကို ထားသဖြင့် သပိတ်သည် လိမ့်ကျ ၍ ကွဲ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပနံရံ အကျည်စွန်း၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သပိတ်ကို မြေ၌ မှောက်ထားသဖြင့် သပိတ်နှုတ်ခမ်းသည် ပွန်း၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြက်အခင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြက်အခင်းကို ခြစားသဖြင့် မြတ်စွာဘုရား အား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပုဆိုးအနှီးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပုဆိုး အနှီးကို ခြစားပြန်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်စင်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သပိတ်စင်သည် ပြိုကျ ၍ သပိတ်ကွဲ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်ထားစရာ အဝကျယ်သော အိုးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သပိတ်ထားစရာ အိုး၌ သပိတ်သည် ပွန်းခဲ့ပြန်၏ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်အိတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပခုံးလွယ်မရှိသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပခုံးလွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖွဲ့ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် နံရံငုတ်၌လည်းကောင်း၊ ဆင်စွယ်၌လည်းကောင်း သပိတ်ကို ချိတ်ထားသည်ရှိသော် ပြုတ်ကျ၍ သပိတ်ကွဲသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်ကို ဆွဲချိတ်မထားအပ်၊ ဆွဲချိတ်ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ညောင်စောင်း၌ သပိတ်ကို ထားကုန်၏၊ သတိမေ့သဖြင့် ထိုင်သော ရဟန်းတို့သည် သပိတ်ကို ဖိမိ၍ ကွဲစေကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ညောင်စောင်း၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အင်းပျဥ်၌ သပိတ်ကို ထားကုန်၏၊ သတိမေ့သဖြင့် ထိုင်သော ရဟန်းတို့သည် သပိတ်ကို ဖိမိ၍ ကွဲစေကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်းပျဥ်၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ရင်ခွင်၌ သပိတ်ကို ထားကုန်၏၊ သတိမေ့၍ ထကုန်သည်ရှိသော် လိမ့်ကျ သဖြင့် သပိတ်ကွဲ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရင်ခွင််၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ထီးပေါ်၌ သပိတ်ကို ထားကုန်၏၊ ထီးကို လေပွေခတ်သည်ရှိသော် လိမ့်ကျသဖြင့် သပိတ်ကွဲ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထီးပေါ်၌ သပိတ်ကို မထားအပ်၊ ထားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At this time there were monks who put away their bowls while still wet. The bowls were stained. “You shouldn’t put away your bowl while still wet. If you do, you commit an offense of wrong conduct. You should sun your bowl and then put it away.” Soon afterwards there were monks who sunned their bowls while still wet. The bowls became smelly. “You shouldn’t sun your bowl while still wet. If you do, you commit an offense of wrong conduct. You should dry the bowl and then sun it before you put it away.” Monks left their bowls in the heat of the sun. The bowls became discolored. “You shouldn’t leave your bowl in the heat of the sun. If you do, you commit an offense of wrong conduct. You should sun it in the heat for a short time and then put it away.” On one occasion a number of almsbowls had been put down outside without support. A whirlwind rolled the bowls around and as a result they broke. “I allow a bowl rack.” On one occasion there were monks who had put their bowls on the edge of a bench. They fell down and broke. “You shouldn’t put your almsbowl on the edge of a bench. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion there were monks who had put their bowls on the edge of a ledge. They fell down and broke. “You shouldn’t put your almsbowl on the edge of a ledge. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks put their bowls upside down on the ground. The edges of the bowls were scratched. “I allow a spread of grass.” The grass was eaten by termites. “I allow a cloth.” The cloth was eaten by termites. “I allow a platform for bowls.” The bowls fell off the platform and broke. “I allow a storage container for almsbowls.” The bowls were scratched in the storage containers. “I allow a bowl bag.” There were no shoulder straps. “I allow a shoulder strap and a string for fastening.” At that time there were monks who hung their bowls from wall pegs. The bowls fell down and broke. “You shouldn’t hang up your almsbowl. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who placed their bowls on beds. Sitting down absentmindedly, they crushed the bowls, breaking them. “You shouldn’t place your bowl on a bed. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time monks placed their bowls on benches. Sitting down absentmindedly, they crushed the bowls, breaking them. “You shouldn’t place your bowl on a bench. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who put their bowls in their laps. When they got up absentmindedly, the bowls fell down and broke. “You shouldn’t put your bowl in your lap. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At one time there were monks who put their bowls on a sunshade. A whirlwind lifted the sunshade, and the bowls fell down and broke. “You shouldn’t put your bowl on a sunshade. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၅၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပတ္တဟတ္ထာ ကဝါဋံ ပဏာမေန္တိ။ ကဝါဋော အာဝဋ္ဋိတွာ ပတ္တော ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပတ္တဟတ္ထေန ကဝါဋံ ပဏာမေတဗ္ဗံ [ကဝါဋော ပဏာမေတဗ္ဗော (က။)]။ ယော ပဏာမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ တုမ္ဗကဋာဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ တိတ္ထိယာတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တုမ္ဗကဋာဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ။ ယော စရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဃဋိကဋာဟေ [ဃဋိကဋာဟေန (သျာ။)] ပိဏ္ဍာယ စရန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ တိတ္ထိယာတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဃဋိကဋာဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ။ ယော စရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သဗ္ဗပံသုကူလိကော ဟောတိ။ သော ဆဝသီသဿ ပတ္တံ ဓာရေတိ။ အညတရာ ဣတ္ထီ ပဿိတွာ ဘီတာ ဝိဿရမကာသိ – ‘‘အဘုံ မေ ပိသာစော ဝတာယ’’န္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဆဝသီသဿ ပတ္တံ ဓာရေဿန္တိ, သေယျထာပိ ပိသာစိလ္လိကာ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဆဝသီသဿ ပတ္တော ဓာရေတဗ္ဗော။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗပံသုကူလိကေန ဘဝိတဗ္ဗံ။ ယော ဘဝေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ စလကာနိပိ အဋ္ဌိကာနိပိ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကမ္ပိ ပတ္တေန နီဟရန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ယသ္မိံ ယေဝိမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဘုဉ္ဇန္တိ သောဝ နေသံ ပဋိဂ္ဂဟော’’တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န ဘိက္ခဝေ, စလကာနိ ဝါ အဋ္ဌိကာနိ ဝါ ဥစ္ဆိဋ္ဌောဒကံ ဝါ ပတ္တေန နီဟရိတဗ္ဗံ။ ယော နီဟရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟ’’န္တိ။
၂၅၅။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သပိတ်ကို လက်စွဲကုန်လျက် တံခါးရွက်ကို တွန်းသည်ရှိသော် တံခါးရွက်သည် လည်၍ သပိတ်သည် ကွဲ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သပိတ်ကို လက်စွဲလျက် တံခါးရွက်ကို မတွန်းအပ်၊ တွန်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဘူးတောင်းဖြင့် ဆွမ်းခံကုန်၏၊ လူတို့သည် “တိတ္ထိတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဘူးတောင်းဖြင့် ဆွမ်းမခံအပ်၊ ဆွမ်းခံသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ တစ်ပါးသော ရဟန်းသည် အိုးကင်းဖြင့် ဆွမ်းခံ၏၊ လူတို့သည် “တိတ္ထိတို့ကဲ့သို့ တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အိုးကင်းဖြင့် ဆွမ်းမခံအပ်၊ ဆွမ်းခံသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် အလုံးစုံသော ပံ့သကူပစ္စည်းရှိသူ ဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းသည် လူဦးခေါင်းခွံသပိတ်ကို ဆောင်၏၊ တစ်ယောက်သော မိန်းမသည် မြင်၍ ကြောက်သောကြောင့် “အမယ်လေး ဤသူသည် မြေဘုတ်ဘီလူးကြီးပါပဲ”ဟု ဟစ်အော်ခြင်းကို ပြု၏။ လူတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် မြေဖုတ်ဘီလူးတို့ ကဲ့သို့ လူ့ဦးခေါင်းခွံ သပိတ်ကို ဆောင်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လူ့ဦးခေါင်းခွံသပိတ်ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ပံ့သကူပစ္စည်းချည်းရှိသူ မဖြစ်ရာ၊ ဖြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် စားဖတ် အရိုး လုတ်ဆေးရေတို့ကို သပိတ်ဖြင့် ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ဤသာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် အကြင်သပိတ်၌ပင် စားကုန်၏၊ ထိုသပိတ်သည်ပင် ထိုရဟန်းတို့၏ လက်ဆေးခံ (ထွေးခံ) တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စားဖတ် အရိုး လုတ်ဆေး ရေတို့ကို သပိတ်ဖြင့် မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ လက် ဆေးခံ (ထွေးခံ) ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there were monks who opened doors with a bowl in their hand. The doors swung back and the bowls broke. “You shouldn’t open a door with an almsbowl in your hand. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who walked for alms with gourds as bowls. People complained and criticized them, “They’re just like the monastics of other religions.” “You shouldn’t walk for alms with a gourd as a bowl. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who walked for alms with waterpots as bowls. People complained and criticized them, “They’re just like the monastics of other religions.” “You shouldn’t walk for alms with a waterpot as a bowl. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time a certain monk who only used discarded things used a skull as a bowl. A woman who saw this was terrified, screaming, “Oh my God, a demon!” People complained and criticized him, “How can the Sakyan monastics use skulls as bowls? They’re just like goblins.” “You shouldn’t use a skull as a bowl. If you do, you commit an offense of wrong conduct. And you shouldn’t use only discarded things. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who carried away chewed food remnants, bones, and wastewater in their bowls. People complained and criticized them, “These Sakyan monastics use the vessel they’re eating from as a trash can.” “You shouldn’t carry away chewed food remnants, bones, and wastewater in your almsbowl. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow trash cans.” Robe making
၂၅၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဟတ္ထေန ဝိပ္ဖါဠေတွာ စီဝရံ သိဗ္ဗေန္တိ။ စီဝရံ ဝိလောမိကံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထကံ နမတက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ ဒဏ္ဍသတ္ထကံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍသတ္ထက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစေ သတ္ထကဒဏ္ဍေ ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ သတ္ထကဒဏ္ဍာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ ဒန္တမယံ ဝိသာဏမယံ နဠမယံ ဝေဠုမယံ ကဋ္ဌမယံ ဇတုမယံ ဖလမယံ လောဟမယံ သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ကုက္ကုဋပတ္တေနပိ ဝေဠုပေသိကာယပိ စီဝရံ သိဗ္ဗေန္တိ။ စီဝရံ ဒုဿိဗ္ဗိတံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သူစိ’’န္တိ။ သူစိယော ကဏ္ဏကိတာယော ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သူစိနာဠိက’’န္တိ။ သူစိနာဠိကာယပိ ကဏ္ဏကိတာယော ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကိဏ္ဏေန ပူရေတု’’န္တိ။ ကိဏ္ဏေပိ ကဏ္ဏကိတာယော ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တုယာ ပူရေတု’’န္တိ။ သတ္တုယာပိ ကဏ္ဏကိတာယော ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သရိတက’’န္တိ။ သရိတကေပိ ကဏ္ဏကိတာယော ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မဓုသိတ္ထကေန သာရေတု’’န္တိ။ သရိတကံ ပရိဘိဇ္ဇတိ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သရိတကသိပါဋိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ တတ္ထ တတ္ထ ခိလံ နိက္ခဏိတွာ သမ္ဗန္ဓိတွာ စီဝရံ သိဗ္ဗေန္တိ။ စီဝရံ ဝိကဏ္ဏံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကထိနံ ကထိနရဇ္ဇုံ [ကဌိနံ ကဌိနရဇ္ဇုံ (သီ။ သျာ။)] တတ္ထ တတ္ထ ဩဗန္ဓိတွာ စီဝရံ သိဗ္ဗေတု’’န္တိ။ ဝိသမေ ကထိနံ ပတ္ထရန္တိ။ ကထိနံ ပရိဘိဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝိသမေ ကထိနံ ပတ္ထရိတဗ္ဗံ။ ယော ပတ္ထရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
ဆမာယ ကထိနံ ပတ္ထရန္တိ။ ကထိနံ ပံသုကိတံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဏသန္ထာရက’’န္တိ။ ကထိနဿ အန္တော ဇီရတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အနုဝါတံ ပရိဘဏ္ဍံ အာရောပေတု’’န္တိ။ ကထိနံ နပ္ပဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍကထိနံ ဗိဒလကံ သလာကံ ဝိနန္ဓနရဇ္ဇုံ ဝိနန္ဓနသုတ္တံ ဝိနန္ဓိတွာ စီဝရံ သိဗ္ဗေတု’’န္တိ။ သုတ္တန္တရိကာယော ဝိသမာ ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဠိမ္ဘက’’န္တိ။ သုတ္တာ ဝင်္ကာ ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မောဃသုတ္တက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဓောတေဟိ ပါဒေဟိ ကထိနံ အက္ကမန္တိ။ ကထိနံ ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဓောတေဟိ ပါဒေဟိ ကထိနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အလ္လေဟိ ပါဒေဟိ ကထိနံ အက္ကမန္တိ။ ကထိနံ ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အလ္လေဟိ ပါဒေဟိ ကထိနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သဥပါဟနာ ကထိနံ အက္ကမန္တိ။ ကထိနံ ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဥပါဟနေန ကထိနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ စီဝရံ သိဗ္ဗန္တာ အင်္ဂုလိယာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ။ အင်္ဂုလိယော ဒုက္ခာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟ’’န္တိ။
၂၅၆။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လက်ဖြင့် ဆုပ်၍ ဆုပ်၍ သင်္ကန်းကို ချုပ်သဖြင့် သင်္ကန်းသည် အနားမညီ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဓားငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဓားငယ်ရစ်ပတ်ရန် ဖျင်ပိုင်း အထည်ကြမ်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား အရိုးတပ်သော ဓားငယ်သည် ဖြစ်လာ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အရိုးတပ်သော ဓားငယ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေဖြင့်ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော ငွေဖြင့်ပြီးသည်လည်းဖြစ်သော အကောင်းအညံ့ ဖြစ်ကုန်သော ဓားရိုးတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့ တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း ကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဓားရိုးအမျိုး မျိုးတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ အရိုးဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ အစွယ်ဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ဦးချိုဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ကျူဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ဝါးဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သားဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ချိတ်ဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ဖလ်ဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ကြေးသံဓားရိုးကိုလည်းကောင်း၊ ခရုသင်းချက်ဓားရိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ကြက်တောင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း သင်္ကန်းကို ချုပ်ကုန်၏၊ သင်္ကန်းသည် ချုပ်ပုံမကောင်းသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အပ်တို့သည် သံချေးတက်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အပ်ဘူးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အပ်ဘူး၌လည်း သံချေးတက်ပြန်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ တဆေးမှုန့်ကို ထည့်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တဆေးမှုန့်၌လည်း သံချေးတက်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ နနွင်းနှင့်ရောသော မုန့်မှုန့်ကို ထည့်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နနွင်းရောသော မုန့်မှုန့်၌လည်း သံချေးတက်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်မှုန့်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောက်မှုန့်၌လည်း သံချေးတက်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ပျားဖယောင်းဖြင့် လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောက်မှုန့်သည် ပျက်စီး၏။ ရဟန်းတို့ ကျောက်မှုန့်ထည့်ရန် အိတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ထိုထိုအရပ်၌ ငုတ်ကို စိုက်၍ ချည်ပြီးလျှင် သင်္ကန်းကို ချုပ်ကုန်၏၊ သင်္ကန်းသည် အနားထောင့် မညီ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကားပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကားပေါင်ချည်ရန် ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏။ ထိုထို အရပ်၌ ချည်၍ (ကားကြက်၍) သင်္ကန်းကို ချုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မညီညွတ်သောနေရာ၌ ကားပေါင်ကို ဖြန့်ခင်းသဖြင့် ကားပေါင်သည် ပျက်စီး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မညီညွတ်သော နေရာ၌ ကားပေါင်ကို မဖြန့်ခင်းအပ်၊ ဖြန့်ခင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြေ၌ ကားပေါင်ကို ခင်းသဖြင့် ကားပေါင်သည် မြေမှုန့်အလိမ်းလိမ်းဖြစ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြက်အခင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကားပေါင်၏ အတွင်းဘက်သည် ဆွေး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အလျားအနားပတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အနံအနားပတ်ကိုလည်းကောင်း တင်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကားပေါင်သည် မမီ (မလောက်)။ပ။ ရဟန်းတို့ ကားပေါင်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ ကားချပ်နှုတ်ခမ်းလုံးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဝါးခြမ်းစိတ် ကိုလည်းကောင်း၊ (ကားပေါင်ရှည် ကားပေါင်တို) ချည်ရန် ကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ (ကားပေါင်၌ သင်္ကန်း) ဖွဲ့ချည်ရန် ချည်ကိုလည်းကောင်း ဖွဲ့ချည်၍ သင်္ကန်းကို ချုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ချည်အကြားတို့သည် မညီညွတ်ကုန်။ပ။ ရဟန်းတို့ တိုင်းတာမှုကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ချည်တို့သည် ကောက်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ တမျဥ်းပစ်မှုကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မဆေးသော ခြေတို့ဖြင့် ကားပေါင်ကို နင်းသဖြင့် ကားပေါင်သည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မဆေးသော ခြေတို့ဖြင့် ကားပေါင်ကို မနင်းအပ်၊ နင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် စိုစွတ်သော ခြေတို့ဖြင့် ကားပေါင်ကို နင်းသဖြင့် ကားပေါင်သည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စိုစွတ်သော ခြေတို့ဖြင့် ကားပေါင်ကို မနင်းအပ်၊ နင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဖိနပ်စီးလျက် ကားပေါင်ကို နင်းသဖြင့် ကားပေါင်သည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖိနပ်စီးသော ရဟန်းသည် ကားပေါင်ကို မနင်းအပ်၊ နင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သင်္ကန်းချုပ်စဥ် လက်ချောင်းဖြင့် ခံကုန်၏၊ လက်ချောင်းတို့သည် နာကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လက်ခုလက်ခံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the monks tore cloth to pieces by hand and then sewed robes. The robes were ugly. They told the Buddha. “I allow a knife and a felt sheath.” Soon afterwards the Sangha was offered a knife with a handle. “I allow a knife with a handle.” At this time the monks from the group of six used luxurious knife handles made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use luxurious knife handles. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow knife handles made of bone, ivory, horn, reed, bamboo, wood, resin, fruit, metal, or shell.” At that time the monks used chicken feathers and pieces of bamboo to sew robes. The robes were badly sewn. “I allow needles.” The needles rusted. “I allow a cylinder for the needles.” The needles still rusted. “I allow you to fill them with yeast.” The needles still rusted. “I allow you to fill them with flour.” The needles still rusted. “I allow stone powder.” The needles still rusted. “I allow you to mix it with beeswax.” The stone powder broke apart. “I allow a case.” At that time the monks erected posts here and there, bound them together, and sewed robes. The corners of the robes were deformed. They told the Buddha. “I allow a frame and a string. You should tie down the cloth to the frame as required, before sewing the robe.” They laid the frame on uneven ground. The frame broke. “You shouldn’t lay the frame on uneven ground. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” They laid the frame on the ground. The frame got dirty. “I allow a spread of grass.” The edges of the frame deteriorated. “I allow you to add an edge lengthwise and crosswise.” The frame was not the right size. “I allow an inner frame, folding a straw mat to fit the frame, spacers, strings for tying together, and strings for tying down. After tying it together, you should sew the robe.” The seams were unevenly spaced. “I allow a ruler.” The seams were not straight. “I allow you to make a guide line.” There were monks who stepped on the frame with dirty feet. The frame got dirty. “You shouldn’t step on the frame with dirty feet. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” There were monks who stepped on the frame with wet feet. The frame got dirty. “You shouldn’t step on the frame with wet feet. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” There were monks who stepped on the frame while wearing sandals. The frame got dirty. “You shouldn’t step on the frame while wearing sandals. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” When sewing robes, the monks used their bare fingers. They pricked their fingers. “I allow thimbles.”
၂၅၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစေ ပဋိဂ္ဂဟေ ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ ပဋိဂ္ဂဟာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ…ပေ… သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သူစိယောပိ သတ္ထကာပိ ပဋိဂ္ဂဟာပိ နဿန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝေသနဝိတ္ထက’’န္တိ။ အာဝေသနဝိတ္ထကေ သမာကုလာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဂ္ဂဟထဝိက’’န္တိ။ အံသဗဒ္ဓကော န ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အံသဗဒ္ဓကံ ဗန္ဓနသုတ္တက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဗ္ဘောကာသေ စီဝရံ သိဗ္ဗန္တာ သီတေနပိ ဥဏှေနပိ ကိလမန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကထိနသာလံ ကထိနမဏ္ဍပ’’န္တိ။ ကထိနသာလာ နီစဝတ္ထုကာ ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ကထိနသာလာယ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ [ဩဂုမ္ဗေတွာ (သီ။ သျာ။)] ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇုက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ စီဝရံ သိဗ္ဗေတွာ တတ္ထေဝ ကထိနံ ဥဇ္ဈိတွာ ပက္ကမန္တိ, ဥန္ဒူရေဟိပိ ဥပစိကာဟိပိ ခဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကထိနံ သံဃရိတု’’န္တိ။ ကထိနံ ပရိဘိဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂေါဃံသိကာယ ကထိနံ သံဃရိတု’’န္တိ။ ကထိနံ ဝိနိဝေဌိယတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဗန္ဓနရဇ္ဇု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ကုဋ္ဋေပိ ထမ္ဘေပိ ကထိနံ ဥဿာပေတွာ ပက္ကမန္တိ။ ပရိပတိတွာ ကထိနံ ဘိဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိတ္တိခိလေ ဝါ နာဂဒန္တေ ဝါ လဂ္ဂေတု’’န္တိ။
၂၅၇။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေဖြင့် ပြီးသည်လည်း ဖြစ်သော ငွေဖြင့် ပြီးသည်လည်း ဖြစ်သော အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော လက်ခုလက်ခံတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော လက်ခုလက်ခံတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ အရိုး လက်ခုလက်ခံကိုလည်းကောင်း။ပ။ ခရုသင်းချက် လက်ခုလက်ခံကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အပ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဓားငယ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လက်ခုလက်ခံတို့သည်လည်းကောင်း ပျောက်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပ် ဓားငယ် လက်ခုလက်ခံ ထည့်ရန် အိတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အပ် စသည် ထည့်သွင်းရာအိတ်၌ ရှုတ်ထွေးကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လက်ခုလက်ခံ ထည့်ရန် အိတ်ကို ခွင်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပခုံးလွယ် မရှိ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပခုံးလွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖွဲ့ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လွင်တီးခေါင်၌ သင်္ကန်းကို ချုပ်သော် အအေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပူကြောင့်လည်းကောင်း ပင်ပန်းကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကားပေါင်ထားရာ ဇရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကားပေါင်ထားရာ မဏ္ဍပ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကားပေါင်ထားရာ ဇရပ်သည် မြေနိမ့်၍ ရေလွှမ်းမိုး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြို၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို စီစိမ့်သောငှါ ခွင်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်ရောက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကားသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်ရောက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်ရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကားပေါင်ထားရာ ဇရပ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဖြူသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း မည်းသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း ဂွေ့နီဖြင့် အချောကိုင်ခြင်း ကိုလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်း သွားဖော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်း ဝါး ကြိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းလှန်းရန် ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သင်္ကန်းချုပ်ပြီးနောက် ကားချပ်ကို ထိုနေရာ၌ပင် ပစ်ထားခဲ့၍ သွားသဖြင့် ကြွက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ခြတို့သည်လည်းကောင်း ကိုက်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း ကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကားချပ်ကို ခေါက်လိပ်စိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကားချပ်သည် ပျက်စီး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဝါးလုံး လှံတံကို အတွင်း၌ သွင်းထား၍ ကားချပ်ကို ခေါက်လိပ်စိမ့်သောငှါ ခွင်၊ ပ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကားချပ်သည် ပြေ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဖွဲ့ချည်ရန် ကြိုး ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် နံရံ၌လည်းကောင်း၊ တိုင်၌လည်းကောင်း ကားပေါင်ကို ထောင်ခဲ့၍ ဖဲသွား သဖြင့် ကားပေါင်သည် လဲ၍ ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နံရံငုတ်၌လည်းကောင်း၊ ဆင်စွယ်၌လည်းကောင်း ဆွဲချိတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
Soon the monks from the group of six used luxurious thimbles made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use luxurious thimbles. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow a thimble made of bone, ivory, horn, reed, bamboo, wood, resin, fruit, metal, or shell.” Needles, knives, and thimbles got lost. “I allow a small bowl.” The small bowls became crowded. “I allow a bag for thimbles.” There was no shoulder strap. “I allow a shoulder strap and a string for fastening.” When sewing robes outside, the monks were troubled by the cold and heat. They told the Buddha. “I allow sewing sheds and roof covers.” They built the sewing shed on a low base. It was flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the sewing sheds. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” Grass and dust fell into the sewing sheds. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” At that time, when they had finished sewing a robe, there were monks who abandoned the frame right there and left. Rats and termites ate it. “You should fold up the frame.” The frame broke. “You should fold it up with a rod for support.” The frame unfolded. “You should tie it up with a rope.” At that time there were monks who leaned the frame against a wall or a pillar and left. It fell down and broke. “You should hang it from a wall peg.” Various allowable requisites
၂၅၈။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဝေသာလီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သူစိကမ္ပိ သတ္ထကမ္ပိ ဘေသဇ္ဇမ္ပိ ပတ္တေန အာဒါယ ဂစ္ဆန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘေသဇ္ဇတ္ထဝိက’’န္တိ။ အံသဗဒ္ဓကော န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အံသဗဒ္ဓကံ ဗန္ဓနသုတ္တက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဥပါဟနာယော ကာယဗန္ဓနေန ဗန္ဓိတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ အညတရော ဥပါသကော တံ ဘိက္ခုံ အဘိဝါဒေန္တော ဥပါဟနာယော သီသေန ဃဋ္ဋေတိ။ သော ဘိက္ခု မင်္ကု အဟောသိ။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပါဟနတ္ထဝိက’’န္တိ။ အံသဗဒ္ဓကော န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အံသဗဒ္ဓကံ ဗန္ဓနသုတ္တက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အန္တရာမဂ္ဂေ ဥဒကံ အကပ္ပိယံ ဟောတိ။ ပရိဿာဝနံ န ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဿာဝန’’န္တိ။ စောဠကံ နပ္ပဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဋစ္ဆုပရိဿာဝန’’န္တိ။ စောဠကံ နပ္ပဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓမ္မကရဏ’’န္တိ [ဓမ္မကရဏံ (သီ။ သျာ။), ဓမကရဏံ (က။)]။
၂၅၈။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသမျှ နေတော်မူပြီးလျှင် ဝေသာလီပြည်သို့ ဖဲကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဓားငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆေးကိုလည်းကောင်းသပိတ်ဖြင့်ယူ၍ သွားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဆေးအိတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပခုံးလွယ်မရှိ (မပါ)။ပ။ ရဟန်းတို့ ပခုံးလွယ်စရာကိုလည်းကောင်း၊ ဖွဲ့ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ဖိနပ်တို့ကို ခါးပန်းကြိုးဖြင့် ချည်၍ ရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်၏၊ တစ်ယောက်သော ဥပါသကာသည် ထိုရဟန်းကို ရှိခိုးသည်ရှိသော် ဖိနပ်တို့ကို ဦးခေါင်းဖြင့် တိုက်မိသဖြင့် ထိုရဟန်းသည် မျက်နှာမသာဖြစ်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် အရံသို့သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြောကြား၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖိနပ်အိတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပခုံးလွယ် မရှိ (မပါ)။ပ။ ရဟန်းတို့ ပခုံးလွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖွဲ့ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ လမ်းခရီးအကြား၌ မအပ်သော ရေသည် ဖြစ်၏၊ ရေစစ်လည်း မပါ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရေစစ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အဝတ်ပိုင်းသည် မလုံလောက်။ပ။ ရဟန်းတို့ လှံတံသုံးချောင်း၌ ထိုး၍ ပြုအပ်သော ရေစစ် ‘ကဋစ္ဆုပရိဿဝန’ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ အဝတ်ပိုင်းသည် မလုံလောက်။ပ။ ရဟန်းတို့ ဓမကရိုဏ် ‘လေစုပ်ရေစစ်’ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
When the Buddha had stayed at Rājagaha for as long as he liked, he set out wandering toward Vesālī. And so did the monks, having put their needles, knives, and medicines in their almsbowls. They told the Buddha. “I allow a medicine bag.” There was no shoulder strap. “I allow a shoulder strap and a string for fastening it.” On one occasion a certain monk bound his sandals to his belt and entered the village for alms. A lay follower who bowed to him hit his head against those sandals. The monk was embarrassed. When he had returned to the monastery, he told the monks what had happened, who in turn told the Buddha. “I allow a bag for sandals.” There was no shoulder strap. “I allow a shoulder strap and a string for fastening it.” While they were traveling, there was only unallowable water, but no water filter. “I allow a water filter.” There was no suitable cloth. “I allow a filter with a handle.” There was still no suitable cloth. “I allow a water strainer.”
၂၅၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဒွေ ဘိက္ခူ ကောသလေသု ဇနပဒေ အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နာ ဟောန္တိ။ ဧကော ဘိက္ခု အနာစာရံ အာစရတိ။ ဒုတိယော ဘိက္ခု တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ, အာဝုသော, ဧဝရူပံ အကာသိ။ နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ။ သော တသ္မိံ ဥပနန္ဓိ။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ပိပါသာယ ပီဠိတော ဥပနဒ္ဓံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒေဟိ မေ, အာဝုသော, ပရိဿာဝနံ, ပါနီယံ ပိဝိဿာမီ’’တိ။ ဥပနဒ္ဓေါ ဘိက္ခု န အဒါသိ။ သော ဘိက္ခု ပိပါသာယ ပီဠိတော ကာလမကာသိ။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ‘‘ကိံ ပန တွံ, အာဝုသော, ပရိဿာဝနံ ယာစိယမာနော န အဒါသီ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခု ပရိဿာဝနံ ယာစိယမာနော န ဒဿတီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ တံ ဘိက္ခုံ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဘိက္ခု, ပရိဿာဝနံ ယာစိယမာနော န အဒါသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ – ‘‘အနနုစ္ဆဝိကံ, မောဃပုရိသ, အနနုလောမိကံ အပ္ပတိရူပံ အဿာမဏကံ အကပ္ပိယံ အကရဏီယံ။ ကထဉှိ နာမ တွံ, မောဃပုရိသ, ပရိဿာဝနံ ယာစိယမာနော န ဒဿသိ။ နေတံ, မောဃပုရိသ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န ဘိက္ခဝေ, အဒ္ဓါနမဂ္ဂပ္ပဋိပန္နေန ဘိက္ခုနာ ပရိဿာဝနံ ယာစိယမာနေန န ဒါတဗ္ဗံ။ ယော န ဒဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, အပရိဿာဝနကေန အဒ္ဓါနော ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗော။ ယော ပဋိပဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ သစေ န ဟောတိ ပရိဿာဝနံ ဝါ ဓမ္မကရဏော ဝါ, သံဃာဋိကဏ္ဏောပိ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗော – ဣမိနာ ပရိဿာဝေတွာ ပိဝိဿာမီ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဝေသာလီ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နဝကမ္မံ ကရောန္တိ။ ပရိဿာဝနံ န သမ္မတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍပရိဿာဝန’’န္တိ။ ဒဏ္ဍပရိဿာဝနံ န သမ္မတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩတ္ထရက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မကသေဟိ ဥဗ္ဗာဠှာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မကသကုဋိက’’န္တိ။
၂၅၉။ ထိုအခါ ရဟန်းနှစ်ပါးတို့သည် ကောသလတိုင်း ဇနပုဒ်၌ ခရီးရှည်သွားကုန်၏၊ ရဟန်း တစ်ပါးသည် မလျော်သော အကျင့်ကို ကျင့်၏။ အဖော်ရဟန်းသည် ထိုရဟန်းကို “ငါ့သျှင် ဤအမှုမျိုးကို မပြုလင့်၊ ဤအမှုသည် မအပ်”ဟု ပြောဆို၏၊ ထိုရဟန်းသည် ထို (ပြောသူ) ရဟန်းအပေါ်၌ ရန်ငြိုးဖွဲ့၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် ရေငတ်ခြင်းနှိပ်စက်သောကြောင့် ရန်ငြိုးဖွဲ့သော ရဟန်းကို “ငါ့သျှင် ငါ့အား ရေစစ်ပေးပါလော့၊ ရေသောက်အံ့”ဟု ပြောဆို၏။ ရန်ငြိုးဖွဲ့သော ရဟန်းက မပေးသဖြင့် ထိုရဟန်းသည် ရေငတ်ခြင်း နှိပ်စက်သောကြောင့် သေလေ၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် အရံသို့ သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြောကြား၏။ “ငါ့သျှင် ရေစစ်ကို တောင်းပါလျက် သင်သည် မပေးခဲ့လေသလော”ဟု မေးကြသဖြင့် ငါ့သျှင်တို့ မပေးသည် မှန်၏ဟု ပြော၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ရဟန်းသည် ရေစစ်ကို တောင်းပါလျက် မပေး ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် ရဟန်းပေါင်းကို စည်းဝေးစေ၍ ထိုရဟန်းကို “ရဟန်း ရေစစ်ကို တောင်းပါလျက် သင်သည် မပေးဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း ရဟန်းတို့အား မလျောက်ပတ်၊ မလျော်ကန်၊ မသင့်တင့်၊ ရဟန်းတို့ အပြုအမူမဟုတ်၊ မအပ်၊ မပြုသင့်။ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း ရေစစ်ကို တောင်းပါလျက် သင်သည် အဘယ့်ကြောင့် မပေးဘိသနည်း၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း ဤ(သင်ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညို သေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှာလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ခရီးရှည်သွားသော ရဟန်းသည် ရေစစ်ကို တောင်းလျှင် ပေးရမည်၊ မပေးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ရေစစ်မပါသော ရဟန်းသည် ခရီးရှည် မသွားအပ်၊ သွားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရေစစ်ပဝါသည်လည်းကောင်း၊ ဓမကရိုဏ် ‘လေစုပ်ရေစစ်’သည်လည်းကောင်း မရှိမူ နှစ်ထပ်သင်္ကန်း စွန်းကိုလည်း “ဤနှစ်ထပ်သင်္ကန်းဖြင့် စစ်၍သောက်အံ့”ဟု ဆောက်တည်ရမည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီ ကြွချီလေသော် ဝေသာလီပြည်သို့ ရောက် တော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဝေသာလီပြည် မဟာဝုန်တော ပြာသာဒ်ဆောင်ပေါက်သော ကျောင်းကြီး ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အမှုသစ်ကို ပြုလုပ်သဖြင့် ရေစစ်သည် မလောက် နိုင်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လေးတိုင်စင်စိုက်၍ အဝတ်ကြက်သော ရေစစ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လေး တိုင်စင် စိုက်၍ အဝတ်ကြက်သော ရေစစ်သည် မလောက်နိုင်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်၍စစ်သော ရေစစ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့ကို မှက် ခြင်တို့သည် နှိပ်စက်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ခြင်ထောင်ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion, there were two monks traveling through the Kosalan country. One monk misbehaved, and the other monk said to him, “Don’t do that. It’s not allowable.” Because of that, the first monk became resentful. Soon afterwards the other monk was very thirsty. He asked the resentful monk to borrow his water filter. He refused and the other monk died from thirst. When the resentful monk arrived at the monastery, he told the monks what had happened. “So you refused to lend your water filter when asked?” “Yes.” The monks of few desires complained and criticized him, “How could a monk do such a thing?” They told the Buddha. Soon afterwards the Buddha had the monks gathered and questioned that monk: “Is it true, monk, that you did this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked him, “It’s not suitable, foolish man, it’s not proper, it’s not worthy of a monastic, it’s not allowable, it’s not to be done. How could you refuse to lend your water filter when asked? This will affect people’s confidence …” After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “If you’re traveling with a monk and he asks to borrow your water filter, you should lend it. If you don’t, you commit an offense of wrong conduct. On the other hand, you shouldn’t travel without a water filter. If you do, you commit an offense of wrong conduct. If there’s no water filter or strainer, you should determine a corner of your robe: ‘I’ll drink after filtering with this.’” The Buddha eventually arrived at Vesālī where he stayed in the house with the peaked roof in the Great Wood. At this time the monks were doing building work, but there were not enough water filters. They told the Buddha. “I allow a water filter of cloth fitted to a wooden framework.” There were still not enough filters. “I allow you to filter by spreading cloth on water.” At this time the monks were troubled by mosquitoes. “I allow a mosquito tent.” Buildings Walking paths
၂၆၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိယံ ပဏီတာနံ ဘတ္တာနံ ဘတ္တပဋိပါဋိ အဋ္ဌိတာ ဟောတိ။ ဘိက္ခူ ပဏီတာနိ ဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇိတွာ အဘိသန္နကာယာ ဟောန္တိ ဗဟွာဗာဓာ [ဗဝှါဗာဓာ (သီ။)]။ အထ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဝေသာလိံ အဂမာသိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘိက္ခူ အဘိသန္နကာယေ ဗဟွာဗာဓေ။ ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတရဟိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ အဘိသန္နကာယာ ဗဟွာဗာဓာ။ သာဓု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ စင်္ကမဉ္စ ဇန္တာဃရဉ္စ အနုဇာနာတု။ ဧဝံ ဘိက္ခူ အပ္ပါဗာဓာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဇီဝကံ ကောမာရဘစ္စံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ။ အထ ခေါ ဇီဝကော ကောမာရဘစ္စော ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတော သမာဒပိတော သမုတ္တေဇိတော သမ္ပဟံသိတော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စင်္ကမဉ္စ ဇန္တာဃရဉ္စာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဝိသမေ စင်္ကမေ စင်္ကမန္တိ။ ပါဒါ ဒုက္ခာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သမံ ကာတု’’န္တိ။ စင်္ကမော နီစဝတ္ထုကော ဟောတိ။ ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ စင်္ကမေ စင်္ကမန္တာ ပရိပတန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စင်္ကမနဝေဒိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဇ္ဈောကာသေ စင်္ကမန္တာ သီတေနပိ ဥဏှေနပိ ကိလမန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စင်္ကမနသာလ’’န္တိ။ စင်္ကမနသာလာယံ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဇန္တာဃရံ နီစဝတ္ထုကံ ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ဇန္တာဃရဿ ကဝါဋံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ [ပီဌသံဃာဋံ (က။)] ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသကံ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိကံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိကံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဇန္တာဃရဿ ကုဋ္ဋပါဒေါ ဇီရတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မဏ္ဍလိကံ ကာတု’’န္တိ။ ဇန္တာဃရဿ ဓူမနေတ္တံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓူမနေတ္တ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ခုဒ္ဒကေ ဇန္တာဃရေ မဇ္ဈေ အဂ္ဂိဋ္ဌာနံ ကရောန္တိ။ ဥပစာရော န ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ခုဒ္ဒကေ ဇန္တာဃရေ ဧကမန္တံ အဂ္ဂိဋ္ဌာနံ ကာတုံ, မဟလ္လကေ မဇ္ဈေ’’တိ။ ဇန္တာဃရေ အဂ္ဂိ မုခံ ဍဟတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မုခမတ္တိက’’န္တိ။ ဟတ္ထေ မတ္တိကံ တေမေန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မတ္တိကာဒေါဏိက’’န္တိ။ မတ္တိကာ ဒုဂ္ဂန္ဓာ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါသေတု’’န္တိ။ ဇန္တာဃရေ အဂ္ဂိ ကာယံ ဍဟတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကံ အတိဟရိတု’’န္တိ။ ပါတိယာပိ ပတ္တေနပိ ဥဒကံ အတိဟရန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကဋ္ဌာနံ, ဥဒကသရာဝက’’န္တိ။ ဇန္တာဃရံ တိဏစ္ဆဒနံ န သေဒေတိ [တိဏစ္ဆာဒနေန ဆာဒေတိ (က။)] …ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတု’’န္တိ။ ဇန္တာဃရံ စိက္ခလ္လံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သန္ထရိတုံ တယော သန္ထရေ – ဣဋ္ဌကာသန္ထရံ, သိလာသန္ထရံ, ဒါရုသန္ထရ’’န္တိ။ စိက္ခလ္လံယေဝ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓောဝိတု’’န္တိ။ ဥဒကံ သန္တိဋ္ဌတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဇန္တာဃရေ ဆမာယ နိသီဒန္တိ, ဂတ္တာနိ ကဏ္ဍူဝန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဇန္တာဃရပီဌ’’န္တိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဇန္တာဃရံ အပရိက္ခိတ္တံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ပါကာရေ – ဣဋ္ဌကာပါကာရံ, သိလာပါကာရံ, ဒါရုပါကာရ’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကော န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋ္ဌက’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကော နီစဝတ္ထုကော ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကဿ ကဝါဋံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသကံ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိကံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကေ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကန္တိ။ ပရိဝေဏံ စိက္ခလ္လံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မရုမ္ဗံ ဥပကိရိတု’’န္တိ။ န ပရိယာပုဏန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဒရသိလံ နိက္ခိပိတု’’န္တိ။ ဥဒကံ သန္တိဋ္ဌတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။
၂၆၀။ ထိုအခါ ဝေသာလီပြည်၌ မွန်မြတ်သော ဆွမ်းကျွေးအစဥ်သည် မပြတ်တည်၏။ ရဟန်းတို့သည် မွန်မြတ်သော ဆွမ်းတို့ကို သုံးဆောင်ကြသောကြောင့် သလိပ်သည်းခြေ ပြောသော ကိုယ်ရှိကုန်၏။ အနာများကုန်၏။ ထိုအခါ အဘယမင်းသား မွေးစားသော ဇီဝကသည် တစ်စုံတစ်ခုသော ကိစ္စဖြင့် ဝေသာလီပြည်သို့ သွား၏။ အဘယမင်းသား မွေးစားသော ဇီဝကသည် သလိပ်သည်းခြေ ပြောသော ကိုယ်ရှိကုန်သော များသော အနာရှိကုန်သော ရဟန်းတို့ကို မြင်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ပြီးသော် “အသျှင်ဘုရား ရဟန်းတို့သည် ယခုအခါ၌ သလိပ်သည်းခြေ ပြောသော ကိုယ်ရှိကုန်၏။ များသော အနာရှိကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား တောင်းပန်ပါ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား စင်္ကြံသွားခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဇရုံးအိမ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြုတော် မူပါ၊ ဤသို့ ခွင့်ပြုလျှင် ရဟန်းတို့သည် အနာရောဂါ နည်းပါးပါကုန်လတ္တံ့”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယမင်းသား မွေးစားသော ဇီဝကကို တရားစကားဖြင့် (အကျိုး စီးပွါးကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန်ရွှင်လန်းစေ တော်မူ၏။ ထိုအခါ အဘယမင်းသား မွေးစားသော ဇီဝကသည် မြတ်စွာဘုရားက တရားစကားဖြင့် (အကျိုး စီးပွါးကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန် ရွှင်လန်းစေပြီး ဖြစ်ရကား မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် နေရာမှ ထ၍ အရိုအသေပြုကာ ဖဲသွားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ စင်္ကြံသွားခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဇရုံးအိမ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မညီမညွတ်သော စင်္ကြံ၌ စင်္ကြံသွားကြရသဖြင့် ခြေနာကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ညီညွတ်အောင် ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စင်္ကြံသည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေသည် လွှမ်းမိုး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို စီစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သား လှေကားဟူသော လှေကားသုံးမျိုးတို့ကို ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော့်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်ရန် လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် စင်္ကြံသွားကုန်သော် လိမ့်ကျကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စင်္ကြံဝရံတာကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လွင်တီးခေါင်၌ စင်္ကြံသွားကုန်သော် အအေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပူကြောင့်လည်းကောင်း ပင်ပန်းကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စင်္ကြံဇရပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စင်္ကြံဇရပ်၌ မြက်မှုန့်တို့သည် ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဖြူသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ မည်းသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီဖြင့် အချောကိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်းဆင်ယင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းဆင်ယင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်း သွားဖော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်း ဝါး ကြိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းလှန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်သည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေသည် လွှမ်းမိုး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်း သုံးမျိုးတို့ကို စီခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သား လှေကားဟူသော လှေကားသုံးမျိုးတို့ကို ပြု ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်ရန် လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်၌ တံခါးရွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ သံကွင်း မျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ် ‘ကျည်ငယ်’ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီး ‘ကျည်မ’ကိုလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာအပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်၌ နံရံခြေသည် ဆွေးမြေ့၏။ပ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နိမ့်သော နေရာကို ထပ်ဖို့ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်၌ အခိုးထွက်စရာ ပြွန်မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ အခိုးထွက်စရာ ပြွန်ပေါက်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ငယ်သော ဇရုံးအိမ် အလယ်၌ မီးဖိုကို ပြုလုပ်ကုန်၏၊ ဥပစာသည် မရှိ၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ငယ်သော ဇရုံးအိမ်တွင် သင့်လျော်ရာ၌ ကြီးသော ဇရုံးအိမ်တွင် အလယ်၌ မီးဖိုကို ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်၌ မီးသည် မျက်နှာကို လောင်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မျက်နှာလိမ်း မြေညက်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လက်ဖြင့် မြေညက်ကို ရေဆွတ်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေညက်ဖျော်ရန် ကျင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြေညက်သည် အနံ့မကောင်း။ပ။ ရဟန်းတို့ (နံ့သာဖြင့်) ထုံရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်၌ မီးသည်ကိုယ်ကို လောင်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေကို ဆောင်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခွက်ဖြင့်လည်းကောင်း သပိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ရေကို ဆောင်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထားရန် နေရာကိုလည်းကောင်း ရေခွက်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြက်မိုးသော ဇရုံးအိမ်သည် ချွေးမရစေ။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံမှုကို ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်သည် ဗွက်ပေါက်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အခင်း၊ ကျောက်အခင်း၊ သစ်သားအခင်းဟူသော အခင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဗွက်ပေါက်သည်သာတည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆေးရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေဝပ်လျက် ရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထုတ်ပြွန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဇရုံးအိမ်ဝယ် မြေ၌ ထိုင်သဖြင့်ကိုယ်တို့သည် ယားကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဇရုံးအိမ်၌ ထိုင်ခုံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဇရုံးအိမ်သည် အကာအရံ မရှိလေ။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်တံတိုင်း၊ ကျောက်တံတိုင်း၊ သစ်သားတံတိုင်းဟူသော တံတိုင်းသုံးမျိုး ကာရံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးမုခ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်သည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေလွှမ်းမိုး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်း သုံးမျိုးတို့ကို စီစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကားသုံး မျိုးတို့ကို ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်ရန် လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်၌ တံခါးရွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ သံကွင်း မျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ် ‘ကျည်ငယ်’ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီး ‘ကျည်မ’ကိုလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာ အပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ တံခါးမုခ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဖြူသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ မည်းသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီဖြင့် အချောကိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်း ခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွား ဖော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးခြင်းကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပရိဝုဏ် ‘ကျောင်းဝိုင်း’သည် ဗွက်ပေါက်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြုတ်ကို ဖြန့်ခင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောက်ပြုတ်တို့သည် မလုံလောက်ကုန်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြားကို ခင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေဝပ်လျက်ရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထုတ်ပြွန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At this time in Vesālī people had arranged a succession of fine meals. After eating the fine food, the monks were often sick, their bodies being full of impurities. Just then Jīvaka Komārabhacca was in Vesālī on some business, and he saw those monks. He went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “At present, sir, there are monks who are often sick, their bodies being full of impurities. Please allow walking-meditation paths and saunas. In this way the monks will rarely get sick.” The Buddha then instructed, inspired, and gladdened him with a teaching, after which Jīvaka got up from his seat, bowed, circumambulated the Buddha with his right side toward him, and left. Soon afterwards the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “I allow walking-meditation paths and saunas.” Monks did walking meditation on uneven walking paths. As a result their feet hurt. “I allow you to even them out.” They built walking-meditation paths on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up on the walking-meditation paths. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” Monks fell off while doing walking meditation. “I allow railings.” Doing walking meditation outside, monks were troubled by the cold and the heat. They told the Buddha. “I allow indoor walking-meditation paths.” Grass and dust fell into the indoor walking-meditation paths. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” Saunas They built saunas on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the saunas. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” The saunas didn’t have doors. “I allow doors, door frames, lower hinges, upper hinges, door jambs, bolt sockets, bolts, latches, keyholes, door-pulling holes, and door-pulling ropes.” The base of the sauna walls deteriorated. “I allow you to make encircling trenches.” The saunas didn’t have flues. “I allow flues.” At that time the monks built a fireplace in the middle of a small sauna. There was no access around the fireplace. “In a small sauna, you should make the fireplace to one side, but in a large one in the middle.” The fire in the sauna scorched their faces. “I allow clay for the face.” They moistened the clay in their hands. “I allow a trough for the clay.” The clay was smelly. “I allow you to add scent.” The fire in the sauna scorched their bodies. “I allow you to bring water.” They brought the water in basins and bowls. “I allow a place for the water and a water scoop.” Because the sauna had a grass roof, they did not sweat. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside.” The sauna was muddy. “I allow three kinds of floors: floors of brick, stone, and wood.” It was still muddy. “You should wash it.” The water remained. “I allow water drains.” The monks sat on the ground and their limbs became itchy. “I allow sauna benches.” At that time the saunas were unenclosed. “I allow three kinds of encircling walls: walls of brick, stone, and wood.” There were no gatehouses. “I allow gatehouses.” They built the gatehouses on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the gatehouses. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” The gatehouses didn’t have doors. “I allow doors, door frames, lower hinges, upper hinges, door jambs, bolt sockets, bolts, latches, keyholes, door-pulling holes, and door-pulling ropes.” Grass and dust fell into the gatehouses. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern.” The yards were muddy. “I allow a you to cover them with gravel.” They were unable to do it. “I allow you to lay paving stones.” The water remained. “I allow water drains.”
၂၆၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နဂ္ဂါ နဂ္ဂံ အဘိဝါဒေန္တိ…ပေ… နဂ္ဂါ နဂ္ဂံ အဘိဝါဒါပေန္တိ, နဂ္ဂါ နဂ္ဂဿ ပရိကမ္မံ ကရောန္တိ, နဂ္ဂါ နဂ္ဂဿ ပရိကမ္မံ ကာရာပေန္တိ, နဂ္ဂါ နဂ္ဂဿ ဒေန္တိ, နဂ္ဂါ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, နဂ္ဂါ ခါဒန္တိ, နဂ္ဂါ ဘုဉ္ဇန္တိ, နဂ္ဂါ သာယန္တိ, နဂ္ဂါ ပိဝန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဂ္ဂေန [ဣဒံ ပဒံ ကတ္ထစိ နတ္ထိ] နဂ္ဂေါ အဘိဝါဒေတဗ္ဗော…ပေ… န နဂ္ဂေန အဘိဝါဒေတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန [ဣဒံ ပဒံ ကတ္ထစိ နတ္ထိ] နဂ္ဂေါ အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗော… န နဂ္ဂေန အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန နဂ္ဂဿ ပရိကမ္မံ ကာတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန နဂ္ဂဿ ပရိကမ္မံ ကာရာပေတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန နဂ္ဂဿ ဒါတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန ခါဒိတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန သာယိတဗ္ဗံ… န နဂ္ဂေန ပါတဗ္ဗံ။ ယော ပိဝေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဇန္တာဃရေ ဆမာယ စီဝရံ နိက္ခိပန္တိ။ စီဝရံ ပံသုကိတံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဒေဝေ ဝဿန္တေ စီဝရံ ဩဝဿတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဇန္တာဃရသာလ’’န္တိ။ ဇန္တာဃရသာလာ နီစဝတ္ထုကာ ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ…ပေ… အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ဇန္တာဃရသာလာယ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ…ပေ… စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဇန္တာဃရေပိ ဥဒကေပိ ပရိကမ္မံ ကာတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပဋိစ္ဆာဒိယော – ဇန္တာဃရပဋိစ္ဆာဒိံ, ဥဒကပဋိစ္ဆာဒိံ, ဝတ္ထပဋိစ္ဆာဒိ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဇန္တာဃရေ ဥဒကံ န ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒပါန’’န္တိ။ ဥဒပါနဿ ကူလံ လုဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ ဥဒပါနော နီစဝတ္ထုကော ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။
၂၆၁။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အဝတ်မပါဘဲ အဝတ်မပါသော ရဟန်းကို ရှိခိုးကုန်၏၊ အဝတ်မပါ ဘဲ အဝတ်မပါသော ရဟန်းကို ရှိခိုးစေကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲ အဝတ်မပါသော ရဟန်းအား ကြေးတွန်း ခြင်းကို ပြုကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲ အဝတ်မပါသော ရဟန်းအား ကြေးတွန်းခြင်းကို ပြုစေကုန်၏၊ အဝတ်မ ပါဘဲ အဝတ်မပါသော ရဟန်းအား ပေးလှူကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲ ခံယူကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲ ခဲကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲ စားကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲ လျက်ကုန်၏၊ အဝတ်မပါဘဲသောက်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အဝတ်မပါသော ရဟန်းအချင်းချင်း ရှိမခိုးအပ်။ပ။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် ရှိမခိုးအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းအချင်းချင်း ရှိမခိုးစေအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် ရှိမခိုးစေ အပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် အဝတ်မပါသော ရဟန်းအား ကြေးတွန်းခြင်းကို မပြုအပ်။ အဝတ်မ ပါသော ရဟန်းသည် အဝတ်မပါသော ရဟန်းအား ကြေးတွန်းခြင်းကို မပြုစေအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် အဝတ်မပါသော ရဟန်းအား မပေးလှူအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် မခံယူအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် မခဲအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် မစားအပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် မလျက်အပ်။ အဝတ်မပါသော ရဟန်းသည် မသောက်အပ်၊ သောက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဇရုံးအိမ်ဝယ် မြေ၌ သင်္ကန်းကို ချထားသဖြင့် သင်္ကန်းသည် မြေမှုန့် အလိမ်းလိမ်းကပ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သင်္ကန်းတန်းဝါးကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းလှန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မိုးရွာလတ်သော် သင်္ကန်းကို မိုးစွတ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဇရုံးအိမ်ဇရပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်ဇရပ်သည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေသည် လွှမ်းမိုး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ စီစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏။ပ။ တက်သော ရဟန်းတိုု့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်စရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇရုံးအိမ်ဇရပ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ပ။ သင်္ကန်းတန်း ဝါးကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းလှန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဇရုံးအိမ်၌လည်းကောင်း၊ ရေ၌လည်းကောင်း ကြေးတွန်းခြင်းကို ပြုလုပ်ရန် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ရှိကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဇရုံးအိမ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခြင်း၊ ရေဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခြင်း၊ အဝတ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းခြင်းဟူသော ဖုံးလွှမ်းခြင်း သုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဇရုံးအိမ်၌ ရေမရှိ၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရေတွင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေတွင်း နှုတ်ခမ်းသည် ပျက်စီး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို စီစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေတွင်းသည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေလွှမ်းမိုးခံရ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ တက်သော ရဟန်းတိုု့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်ရန် လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time naked monks bowed down to other naked monks, had other naked monks bow down to them, provided assistance to other naked monks, had other naked monks provide assistance to them, gave to other naked monks, received, ate fresh foods, ate cooked foods, ate other foods, and drank. They told the Buddha. “One who is naked shouldn’t bow down to one who is naked, shouldn’t bow down to anyone, shouldn’t have a naked monk bow down to him, shouldn’t have anyone bow down to him, shouldn’t provide assistance to a naked monk, shouldn’t have a naked monk provide assistance to him, shouldn’t give to a naked monk, shouldn’t receive, shouldn’t eat fresh foods, shouldn’t eat cooked food, shouldn’t eat anything, and shouldn’t drink. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks put their robes on the ground in the sauna. The robes got dirty. They told the Buddha. “I allow bamboo robe racks and clotheslines.” It rained and the robes became wet. “I allow sauna sheds.” They built the sauna sheds on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the sauna sheds. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” Grass and dust fell into the sauna sheds. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not provide assistance to one another either in the sauna or in the water. “I allow you to regard three things as a ‘covering’: a sauna, water, and a cloth.” Wells On one occasion there was no water in the sauna. They told the Buddha. “I allow a well.” The edge of the well collapsed. “I allow you to construct three kinds of foundations: foundations of brick, stone, and wood.” The well was situated at a low point. It was flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the well. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.”
၂၆၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဝလ္လိကာယပိ ကာယဗန္ဓနေနပိ ဥဒကံ ဝါဟေန္တိ [ဝါဟန္တိ (က။)]။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကဝါဟနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဟတ္ထာ ဒုက္ခာ ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တုလံ ကရကဋကံ စက္ကဝဋ္ဋက’’န္တိ။ ဘာဇနာ ဗဟူ ဘိဇ္ဇန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဝါရကေ – လောဟဝါရကံ, ဒါရုဝါရကံ, စမ္မက္ခဏ္ဍ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဇ္ဈောကာသေ ဥဒကံ ဝါဟေန္တာ သီတေနပိ ဥဏှေနပိ ကိလမန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒပါနသာလ’’န္တိ။ ဥဒပါနသာလာယ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဥဒပါနော အပါရုတော ဟောတိ, တိဏစုဏ္ဏေဟိပိ ပံသုကေဟိပိ ဩကိရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပိဓာန’’န္တိ။ ဥဒကဘာဇနံ န သံဝိဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကဒေါဏိံ ဥဒကကဋာဟ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အာရာမေ တဟံ တဟံ နဟာယန္တိ။ အာရာမော စိက္ခလ္လော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စန္ဒနိက’’န္တိ။ စန္ဒနိကာ ပါကဋာ ဟောတိ။ ဘိက္ခူ ဟိရိယန္တိ နဟာယိတုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ပါကာရေ – ဣဋ္ဌကာပါကာရံ, သိလာပါကာရံ, ဒါရုပါကာရ’’န္တိ။ စန္ဒနိကာ စိက္ခလ္လာ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သန္ထရိတုံ တယော သန္ထရေ – ဣဋ္ဌကာသန္ထရံ, သိလာသန္ထရံ, ဒါရုသန္ထရ’’န္တိ။ ဥဒကံ သန္တိဋ္ဌတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူနံ ဂတ္တာနိ သီတိဂတာနိ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကပုဉ္ဆနိံ စောဠကေနပိ ပစ္စုဒ္ဓရိတု’’န္တိ။
၂၆၂။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် နွယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခါးပန်းကြိုးဖြင့်လည်းကောင်း ရေကို ဆွဲငင်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရေငင်ကြိုးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လက်တို့သည် နာကျင်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မောင်းလက်ကိုလည်းကောင်း၊ စက်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ရေစုပ်စက်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ များစွာသော အိုးခွက်တို့သည် ကွဲကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သံကြေးပုံး၊ သစ်သားပုံး၊ သားရေပုံးဟူသော ပုံးသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လွင်တီးခေါင်၌ ရေကို ဆွဲငင်ကုန်သော် အအေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပူကြောင့်လည်းကောင်း ပင်ပန်းကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရေတွင်းဇရပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေတွင်းဇရပ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဖြူသော အဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ မည်းသော အဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီဖြင့် အချောကိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားဖော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင် ရေးခြင်းကို ပြုလုပ်ရန်လည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းဝါးကြိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းလှန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေတွင်းသည် အပိတ်မရှိသဖြင့် မြက်မှုန့်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြေမှုန့်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ပြွမ်း၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အပိတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေအိုးလည်း မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေချိုးကန်ငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ‘ရေထည့်စရာကျင်းကိုလည်းကောင်း’ ရေချိုးဖျဥ်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အရံတွင်းဝယ် ထိုထိုနေရာ၌ ရေချိုးသဖြင့် အရံသည် ဗွက်ပေါက်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပျဥ်အခင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပျဥ်အခင်းသည် ပေါ်လွင်ထင်ရှား ‘အကာအရံမရှိ’သဖြင့် ရဟန်းတို့သည် ရေချိုးရန် ရှက်နိုးကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်တံတိုင်း၊ ကျောက်တံတိုင်း၊ သစ်သားတံတိုင်းဟူသော တံတိုင်းသုံးမျိုးတို့ကို ကာရန်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တန်စီးတွင်းသည် ဗွက်ပေါက်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အခင်း၊ ကျောက်အခင်း၊ သစ်သားအခင်းဟူသော အခင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခင်းစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေသည် ဝပ်လျက်ရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထုတ်ပြွန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့၏ ကိုယ်တို့သည် အအေးပတ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေသုတ်အထည်ကို ခွင့်ပြု၏၊ ပုဆိုးကြမ်းဖြင့်သော်လည်း သုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။
At that time the monks used creepers and belts to haul water. “I allow a water-hauling rope.” It hurt their hands. “I allow a well-sweep, a pulley, and well-wheels.” Many vessels broke. “I allow three kinds of buckets: buckets made of iron, wood, and hide.” Hauling water outside, the monks were troubled by the cold and the heat. They told the Buddha. “I allow well houses.” Grass and dust fell into the well houses. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” The wells were not covered. Grass, dust, and dirt fell into them. “I allow covers.” There were no vessels for the water. “I allow water troughs and waterpots.” Other structures At that time the monks bathed here and there in the monastery. The monastery became muddy. They told the Buddha. “I allow a waste-water disposal area.” The area was unenclosed. The monks were embarrassed to bathe there. “I allow three kinds of encircling walls: walls of brick, stone, and wood.” The area became muddy. “I allow three kinds of deckings: deckings of brick, stone, and wood.” The water remained. “I allow water drains.” The monks were cold. “I allow a water wiper and a towel to dry yourselves.”
၂၆၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဥပါသကော သံဃဿ အတ္ထာယ ပေါက္ခရဏိံ ကာရေတုကာမော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပေါက္ခရဏိ’’န္တိ။ ပေါက္ခရဏိယာ ကူလံ လုဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ပေါက္ခရဏိယာ ဥဒကံ ပုရာဏံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကမာတိကံ ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သံဃဿ အတ္ထာယ နိလ္လေခံ ဇန္တာဃရံ ကတ္တုကာမော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နိလ္လေခံ ဇန္တာဃရ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ စာတုမာသံ နိသီဒနေန ဝိပ္ပဝသန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, စာတုမာသံ နိသီဒနေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗံ။ ယော ဝိပ္ပဝသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၆၃။ ထိုအခါ ဥပါသကာတစ်ယောက်သည် သံဃာ၏ အကျိုးငှါ ရေကန်ကို ပြုစေလို၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေကန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကန်ပေါင်ရိုးသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို စီစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတိုု့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကား သုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်စရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေကန်၌ ရေသည် ဟောင်း၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေသွင်းမြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရေထုတ်ပြွန်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် သံဃာ၏ အကျိုးငှါ စကြောခြင်ပိတ်တပ်သော ဇရုံးအိမ်ကို ဆောက်လို၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စကြောခြင်ပိတ်တပ်သော ဇရုံးအိမ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် လေးလပတ်လုံး နိသီဒိုင်အခင်းနှင့် ကင်း၍ နေကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ လေးလပတ်လုံး နိသီဒိုင်အခင်းနှင့် ကင်း၍ မနေအပ်၊ ကင်း၍ နေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion a lay follower wanted to build a lotus bathing tank for the benefit of the Sangha. They told the Buddha. “I allow lotus bathing tanks.” The edges of the tank collapsed. “I allow you to construct three kinds of foundations: foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the tank. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” The water in the tanks became stagnant. “I allow a channel and a drain.” On one occasion a certain monk wanted to build a sauna with a pointed roof for the benefit of the Sangha. “I allow saunas with pointed roofs.” Various regulations on proper conduct and allowable requisites At one time the monks from the group of six did not have sitting mats for a period of four months. They told the Buddha. “You shouldn’t be without a sitting mat for a period of four months. If you are, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၆၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပုပ္ဖါဘိကိဏ္ဏေသု သယနေသု သယန္တိ။ မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပုပ္ဖါဘိကိဏ္ဏေသု သယနေသု သယိတဗ္ဗံ။ ယော သယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ဂန္ဓမ္ပိ မာလမ္ပိ အာဒါယ အာရာမံ အာဂစ္ဆန္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂန္ဓံ ဂဟေတွာ ကဝါဋေ ပဉ္စင်္ဂုလိကံ ဒါတုံ, ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရေ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ နမတကံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နမတက’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘နမတကံ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ နု ခေါ ဥဒါဟု ဝိကပ္ပေတဗ္ဗ’’န္တိ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နမတကံ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ, န ဝိကပ္ပေတဗ္ဗ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အာသိတ္တကူပဓာနေ ဘုဉ္ဇန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အာသိတ္တကူပဓာနေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ယော ဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ။ သော ဘုဉ္ဇမာနော န သက္ကောတိ ဟတ္ထေန ပတ္တံ သန္ဓာရေတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မဠောရိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဧကဘာဇနေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ…ပေ… ဧကထာလကေပိ ပိဝန္တိ, ဧကမဉ္စေပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဧကတ္ထရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဧကပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဧကဘာဇနေ ဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ…ပေ… န ဧကထာလကေ ပါတဗ္ဗံ… န ဧကမဉ္စေ တုဝဋ္ဋိတဗ္ဗံ… န ဧကတ္ထရဏာ [န ဧကတ္ထရဏေ] တုဝဋ္ဋိတဗ္ဗံ… န ဧကပါဝုရဏာ [န ဧကပါဝုရဏေ] တုဝဋ္ဋိတဗ္ဗံ… န ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာ [န ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏေ (သျာ။)] တုဝဋ္ဋိတဗ္ဗံ။ ယော တုဝဋ္ဋေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၆၄။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ပန်းပွင့်တို့ဖြင့် ပြွမ်းသော အိပ်ရာတို့၌ အိပ်ကုန်၏၊ ကျောင်းစဥ်လှည့်သော လူတို့သည် မြင်၍ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပန်းပွင့်တို့ဖြင့် ပြွမ်းသော အိပ်ရာတို့၌ မအိပ်အပ်၊ အိပ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ လူတို့သည် နံ့သာကိုလည်းကောင်း၊ ပန်းကိုလည်းကောင်း ယူဆောင်၍ ကျောင်းသို့ လာကုန်၏၊ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိသည်ဖြစ်၍ မခံယူကုန်။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နံ့သာကို ယူ၍ တံခါးရွက်၌ လက်ငါးချောင်းရာပေးခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ပန်းကို ယူ၍ ကျောင်း၌ သင့်ရာမှာ ထားခြင်းငှါလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား သိုးမွေးဖြင့် ပြီးသော မရက်အပ်သော အခင်းသည် ဖြစ်လာ၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သိုးမွေးဖြင့် ပြီးသော မရက်အပ်သော အခင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “သိုးမွေးဖြင့် ပြီးသော မရက်အပ်သော အခင်းကို အဓိဋ္ဌာန်တင်ရ မည်လော၊ ဝိကပ္ပနာပြုရမည်လော”ဟု အကြံဖြစ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ သိုးမွေးဖြင့် ပြီးသော မရက်အပ်သော အခင်းကို အဓိဋ္ဌာန် မတင်အပ်၊ ဝိကပ္ပနာ မပြုအပ်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကြေးနီအုပ် ငွေအုပ်၌ (ထည့်၍) စားကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ် ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကြေးနီအုပ် ငွေအုပ်၌ (ထည့်၍) မစားအပ်၊ စားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာဖျားသဖြင့် ဆွမ်းစားသည်ရှိသော် လက်ဖြင့် သပိတ်ကို ကောင်းစွာ မတည်စေနိုင်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လှံတံ (ဒုတ်ချောင်း) သပိတ်ခြေကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် တစ်ပန်းကန်တည်း၌လည်း စားကုန်၏။ တစ်ခွက်တည်း၌လည်းသောက်ကုန်၏။ တစ်ညောင်စောင်းတည်း၌လည်း အိပ်ကုန်၏။ တစ်ခင်းတည်း၌လည်း အိပ်ကုန်၏။ တစ်ရုံ တည်း ခြုံ၍လည်း အိပ်ကုန်၏။ တစ်ခင်းတစ်ရုံတည်း ခင်းခြုံ၍လည်း အိပ်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမ ဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ တစ်ပန်းကန်တည်း၌ မစားအပ်။ပ။ တစ်ခွက်တည်း၌ မသောက်အပ်။ တစ်ညောင် စောင်းတည်း၌ မအိပ်အပ်။ တစ်ခင်းတည်းခင်း၍ မအိပ်အပ်။ တစ်ခြုံတည်းခြုံ၍ မအိပ်အပ်။ တစ်ခင်းတစ်ရုံ တည်း ခင်းခြုံ၍ မအိပ်အပ်၊ အိပ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the monks from the group of six slept in beds covered in flowers. When people walking about the dwellings saw this, they complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t sleep in a bed covered in flowers. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon, people brought scents and garlands to the monastery. Being afraid of wrongdoing, the monks did not accept. “I allow you to accept scent to make the five-finger mark on your door and to accept flowers to place to one side in your dwelling.” On one occasion the Sangha was offered a piece of felt. “I allow felt.” The monks thought, “Should it be determined or assigned to another?” “It should neither be determined nor assigned to another.” The monks from the group of six ate food on a stand with a heating device. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t eat food on a stand with a heating device. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion a certain sick monk was unable to hold his bowl with his hands while eating. “I allow a stand.” At that time the monks from the group of six ate from the same vessel and drank from the same vessel, and they lay down on the same bed, on the same sheet, under the same cover, and both on the same sheet and under the same cover. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t eat from the same vessel, drink from the same vessel, lie down on the same bed, lie down on the same sheet, lie down under the same cover, or lie down both on the same sheet and under the same cover. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Overturning the bowl
၂၆၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ မေတ္တိယဘူမဇကာနံ ဘိက္ခူနံ သဟာယော ဟောတိ။ အထ ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ ယေန မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝန္ဒာမိ အယျာ’’တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ နာလပိံသု။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝန္ဒာမိ အယျာ’’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ နာလပိံသု။ တတိယမ္ပိ ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ မေတ္တိယဘူမဇကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဝန္ဒာမိ အယျာ’’တိ။ တတိယမ္ပိ ခေါ မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ နာလပိံသု။ ‘‘ကျာဟံ အယျာနံ အပရဇ္ဈာမိ, ကိဿ မံ အယျာ နာလပန္တီ’’တိ? ‘‘တထာ ဟိ ပန တွံ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, အမှေ ဒဗ္ဗေန မလ္လပုတ္တေန ဝိဟေဌိယမာနေ အဇ္ဈုပေက္ခသီ’’တိ။ ‘‘ကျာဟံ အယျာ ကရောမီ’’တိ? ‘‘သစေ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, ဣစ္ဆေယျာသိ, အဇ္ဇေဝ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ နာသာပေယျာ’’တိ။ ‘‘ကျာဟံ အယျာ ကရောမိ, ကိံ မယာ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ? ‘‘ဧဟိ တွံ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧဝံ ဝဒေဟိ – ‘ဣဒံ, ဘန္တေ, နစ္ဆန္နံ နပ္ပတိရူပံ။ ယာယံ, ဘန္တေ, ဒိသာ အဘယာ အနီတိကာ အနုပဒ္ဒဝါ သာယံ ဒိသာ သဘယာ သဤတိကာ သဥပဒ္ဒဝါ၊ ယတော နိဝါတံ တတော သဝါတံ၊ ဥဒကံ မညေ အာဒိတ္တံ၊ အယျေန မေ ဒဗ္ဗေန မလ္လပုတ္တေန ပဇာပတိ ဒူသိတာ’’’တိ။ ‘‘ဧဝံ အယျာ’’တိ ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ မေတ္တိယဘူမဇကာနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဒံ, ဘန္တေ, နစ္ဆန္နံ နပ္ပတိရူပံ။ ယာယံ, ဘန္တေ, ဒိသာ အဘယာ အနီတိကာ အနုပဒ္ဒဝါ သာယံ ဒိသာ သဘယာ သဤတိကာ သဥပဒ္ဒဝါ၊ ယတော နိဝါတံ တတော သဝါတံ၊ ဥဒကံ မညေ အာဒိတ္တံ၊ အယျေန မေ ဒဗ္ဗေန မလ္လပုတ္တေန ပဇာပတိ ဒူသိတာ’’တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သရသိ တွံ, ဒဗ္ဗ, ဧဝရူပံ ကတ္တာ ယထာယံ ဝဍ္ဎော အာဟာ’’တိ? ‘‘ယထာ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဇာနာတီ’’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သရသိ တွံ, ဒဗ္ဗ, ဧဝရူပံ ကတ္တာ ယထာယံ ဝဍ္ဎော အာဟာ’’တိ? ‘‘ယထာ မံ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဇာနာတီ’’တိ။ ‘‘န ခေါ, ဒဗ္ဗ, ဒဗ္ဗာ ဧဝံ နိဗ္ဗေဌေန္တိ။ သစေ တယာ ကတံ, ကတန္တိ ဝဒေဟိ၊ သစေ အကတံ, အကတန္တိ ဝဒေဟီ’’တိ။ ‘‘ယတော အဟံ, ဘန္တေ, ဇာတော နာဘိဇာနာမိ သုပိနန္တေနပိ မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝိတာ, ပဂေဝ ဇာဂရော’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇတု, အသမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရောတု။
‘‘အဋ္ဌဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ ပတ္တော နိက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော – ဘိက္ခူနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကတိ, ဘိက္ခူနံ အနတ္ထာယ ပရိသက္ကတိ, ဘိက္ခူနံ အဝါသာယ [အနာဝါသာယ (သျာ။)] ပရိသက္ကတိ, ဘိက္ခူ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ, ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ ဘေဒေတိ, ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေဟိ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇိတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, နိက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၂၆၅။ ထိုအခါ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မေတ္တိယ ဘူမဇကရဟန်းတို့၏ အပင်းအသင်းဖြစ်၏။ ထိုအခါ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မေတ္တိယ ဘူမဇက ရဟန်းတို့ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် “အသျှင်တို့ ရှိခိုးပါ၏”ဟု ဆိုလတ်သော် မေတ္တိယ ဘူမဇကရဟန်းတို့သည် စကားမပြောကုန်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မေတ္တိယဘူမဇကရဟန်းတို့ကို “အသျှင်တို့ ရှိခိုးပါ၏”ဟု ဆိုလတ်သော် နှစ်ကြိမ် မြောက်လည်း မေတ္တိယ ဘူမဇကရဟန်းတို့သည် စကားမပြောကုန်။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီ မင်းသားသည် မေတ္တိယဘူမဇကရဟန်းတို့ကို “အသျှင်တို့ ရှိခိုးပါ၏”ဟု ဆိုလတ်သော် သုံးကြိမ် မြောက်လည်း မေတ္တိယ ဘူမဇကရဟန်းတို့သည် စကားမပြောကြကုန်။ အကျွန်ုပ်သည် အသျှင်တို့အား အဘယ်သို့ ပြစ်မှားမိပါသနည်း၊ အဘယ့်ကြောင့် အကျွန်ုပ်ကို အသျှင်တို့သည် စကားမပြောကြကုန်သနည်းဟု (မေး၏)။ ငါ့သျှင် ဝဋ္ဌ ငါတို့ ဖြစ်တိုင်း ဆိုအံ့၊ သင်သည် ငါတို့ကို မလ္လမင်း၏သား ဒဗ္ဗက ညှဥ်းဆဲအပ်သည် ဖြစ်လျက် သင်သည် လျစ်လျူရှုဘိ၏ဟု (ဆိုကြကုန်၏)။ အသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် အဘယ်ကို ပြုရပါမည်နည်းဟု (မေး၏)။ ဒါယကာ ဝဋ္ဌ သင်သည် အကယ်၍ အလိုရှိပါမူ ယနေ့ပင် မြတ်စွာဘုရားသည် မလ္လမင်း၏သား ဒဗ္ဗကို ဖျက်ဆီးစေရာ၏ဟု (ဆိုကြကုန်၏)။ အသျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် အဘယ်ကို ပြုရပါမည်နည်း၊ အကျွန်ုပ်သည် အဘယ်ကို ပြုခြင်းငှါ တတ်နိုင်ပါသနည်းဟု (မေး၏)။ ဒါယကာ ဝဋ္ဌ လာလော့၊ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို “အသျှင်ဘုရား ဤအမှုသည် မလျောက်ပတ်ပါ၊ မသင့်တင့်ပါ၊ အသျှင်ဘုရား အကြင် အရပ်မျက်နှာသည် ဘေးမရှိခဲ့ပါ၊ ရန်မရှိခဲ့ပါ၊ နှိပ်စက်မှု မရှှိခဲ့ပါ၊ ထိုအရပ်မျက်နှာသည် (ယခု) ဘေးရှိပါသည်၊ ရန်ရှိပါသည်၊ နှိပ်စက်မှုရှိပါသည်၊ အကြင် အရပ်မှလေ (တိုက်ခတ်ခြင်း) မရှိခဲ့ပါ၊ (ယခု) ထိုအရပ်မှ လေ (တိုက်ခတ်ခြင်း) ရှိခဲ့ပါသည်၊ ရေသည် အလျှံပြောင်ပြောင် တောက်လောင်၍ နေယောင်တကား၊ မလ္လ မင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗသည် အကျွန်ုပ်၏ မယားကို ဖျက်ဆီးအပ်ပါ၏”ဟု လျှောက်လော့ဟု (ဆိုကြကုန်၏)။ “အသျှင်ဘုရားတို့ ကောင်းပါပြီ”ဟု ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မေတ္တိယ ဘူမဇက ရဟန်းတို့အား ဝန်ခံခဲ့၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ရပ်တည်၏။ တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်တည်ပြီးသော ထိုဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားကို “အသျှင်ဘုရား ဤအမှုသည် မလျောက်ပတ်ပါ၊ မသင့်တင့်ပါ၊ အသျှင်ဘုရား အကြင်အရပ်မျက်နှာသည် ဘေးမရှိခဲ့ပါ၊ ရန်မရှိခဲ့ပါ၊ နှိပ်စက်မှု မရှှိခဲ့ပါ၊ ထိုအရပ်မျက်နှာသည် (ယခု) ဘေးရှိပါသည်၊ ရန်ရှိပါသည်၊ နှိပ်စက်မှုရှိ ပါသည်၊ အကြင်အရပ်မှ လေ (တိုက်ခတ်ခြင်း) မရှိခဲ့ပါ၊ (ယခု) ထိုအရပ်မှ လေ (တိုက်ခတ်ခြင်း) ရှိခဲ့ပါသည်၊ ရေသည် အလျှံပြောင်ပြောင် တောက်လောင်၍ နေယောင်တကား၊ မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗသည် အကျွန်ုပ်၏ မယားကို ဖျက်ဆီးအပ်ပါ၏”ဟု လျှောက်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် ရဟန်းသံဃာကို စည်းဝေးစေပြီးလျှင် မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗကို- “ဒဗ္ဗ သင်သည် ဤဝဋ္ဌပြောသကဲ့သို့ ဤသို့သဘောရှိသော ဖျက်ဆီးမှုကို ပြုသည်ဟူ၍ အမှတ်ရ၏လော”ဟု စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်ကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူသည့်အတိုင်း ဖြစ်ပါသည်ဘုရား”ဟု (လျှောက်၏)။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗကို “ဒဗ္ဗ သင်သည် ဤဝဋ္ဌပြောသကဲ့သို့ ဤသို့ သဘောရှိသော ဖျက်ဆီးမှုကို ပြုသည်ဟူ၍ အမှတ်ရ၏လော”ဟု (မေးတော် မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်ကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူသည့်အတိုင်း ဖြစ်ပါသည်ဘုရား”ဟု (လျှောက်၏)။ “ဒဗ္ဗ ပညာရှိတို့သည် ဤသို့ မဖြေရှင််းကြကုန်၊ အကယ်၍ သင်သည် ပြုအပ်သည် ဖြစ်အံ့၊ ပြုအပ် ပါ၏ဟု လျှောက်ဆိုုလော့၊ အကယ်၍ သင်သည် မပြုအပ်သည် ဖြစ်အံ့၊ မပြုအပ်ပါဟု လျှောက်ဆိုုလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် မွေးသည့်အခါမှစ၍ အိပ်မက်မျှဖြင့်လည်း မေထုန်အကျင့်ကို ပြုကျင့် မှီဝဲမိသည်ဟု မသိပါ၊ နိုးသော တပည့်တော်သည် အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိတော့အံ့နည်း”ဟု (လျှောက် ဆို၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်မှောက်လော့၊ သံဃာနှင့် မဆက်ဆံခြင်းကို ပြုလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သပိတ်မှောက် အင်္ဂါရှစ်ပါး ရဟန်းတို့ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသကာအား သပိတ်မှောက်ရမည်၊ (၁) ရဟန်းတို့အား လာဘ်မရစိမ့်သောငှါ အားထုတ်၏၊ (၂) ရဟန်းတို့အား အကျိုးမဲ့စိမ့်သောငှါ အားထုတ်၏၊ (၃) ရဟန်း တို့အား နေရာမရစိမ့်သောငှါ အားထုတ်၏၊ (၄) ရဟန်းတို့ကို ဆဲရေး၏၊ ခြိမ်းခြောက်၏၊ (၅) ရဟန်းအချင်းချင်း ကွဲပြားစေ၏၊ (၆) မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြော၏၊ (၇) တရား၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြော၏၊ (၈) သံဃာ၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ပြော၏၊ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသကာအား သပိတ်မှောက်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ မှောက်ရမည်၊ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်-
At one time Vaḍḍha the Licchavī was a friend of the monks Mettiya and Bhūmajaka. On one occasion he went to them and said, “Respectful greetings, venerables.” They did not respond. A second time and a third time he said the same thing, but they still did not respond. “Have I done something wrong? Why don’t you respond?” “It’s because we’ve been treated badly by Dabba the Mallian, and you’re not taking an interest.” “But what can I do?” “If you like, you could make the Buddha expel Dabba.” “And how can I do that?” “Go to the Buddha and say, ‘Sir, this is not proper or appropriate. There’s fear, distress, and oppression in this district, where none of these should exist. It’s windy where it should be calm. It’s as if water is burning. Venerable Dabba the Mallian has raped my wife.’” Saying, “Alright, venerables,” he went to the Buddha, bowed, sat down, and repeated what he had been told to say. Soon afterwards the Buddha had the Sangha gathered and questioned Dabba: “Dabba, do you remember doing as Vaḍḍha says?” “Sir, you know what I’m like.” A second and a third time the Buddha asked the same question and got the same response. He then said, “Dabba, the Dabbas don’t give such evasive answers. If it was done by you, say so; if it wasn’t, then say that.” “Since I was born, sir, I don’t recall having sexual intercourse even in a dream, let alone when awake.” The Buddha addressed the monks: “Well then, monks, the Sangha should overturn the almsbowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha. When a lay follower has eight qualities, you should overturn your bowl against him: he’s trying to stop monks from getting material support; he’s trying to harm monks; he’s trying to get monks to lose their place of residence; he abuses and reviles monks; he causes division between monks; he disparages the Buddha; he disparages the Teaching; he disparages the Sangha. And the overturning of the bowl is to be done like this. A competent and capable monk should inform the Sangha:
၂၆၆။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇေယျ, အသမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ အာယသ္မန္တံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေတိ။ သံဃော ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တံ နိက္ကုဇ္ဇတိ, အသမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရောတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တဿ နိက္ကုဇ္ဇနာ, အသမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရဏံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘နိက္ကုဇ္ဇိတော သံဃေန ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တော, အသမ္ဘောဂေါ သံဃေန။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဝဍ္ဎံ လိစ္ဆဝိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဃေန တေ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, ပတ္တော နိက္ကုဇ္ဇိတော။ အသမ္ဘောဂေါသိ သံဃေနာ’’တိ။ အထ ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ – သံဃေန ကိရ မေ ပတ္တော နိက္ကုဇ္ဇိတော, အသမ္ဘောဂေါမှိ ကိရ သံဃေနာတိ – တတ္ထေဝ မုစ္ဆိတော ပပတော။ အထ ခေါ ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ မိတ္တာမစ္စာ ဉာတိသာလောဟိတာ ဝဍ္ဎံ လိစ္ဆဝိံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အလံ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, မာ သောစိ, မာ ပရိဒေဝိ။ မယံ ဘဂဝန္တံ ပသာဒေဿာမ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာ’’တိ။
အထ ခေါ ဝဍ္ဎော လိစ္ဆဝီ သပုတ္တဒါရော သမိတ္တာမစ္စော သဉာတိသာလောဟိတော အလ္လဝတ္ထော အလ္လကေသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ အယျံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေသိံ။ တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ။ ‘‘တဂ္ဃ တွံ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ ဒဗ္ဗံ မလ္လပုတ္တံ အမူလိကာယ သီလဝိပတ္တိယာ အနုဒ္ဓံသေသိ။ ယတော စ ခေါ တွံ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ။ ဝုဍ္ဎိဟေသာ, အာဝုသော ဝဍ္ဎ, အရိယဿ ဝိနယေ ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တံ ဥက္ကုဇ္ဇတု, သမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရောတု။
‘‘အဋ္ဌဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ ပတ္တော ဥက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော – န ဘိက္ခူနံ အလာဘာယ ပရိသက္ကတိ, န ဘိက္ခူနံ အနတ္ထာယ ပရိသက္ကတိ, န ဘိက္ခူနံ အဝါသာယ ပရိသက္ကတိ, န ဘိက္ခူ အက္ကောသတိ ပရိဘာသတိ, န ဘိက္ခူ ဘိက္ခူဟိ ဘေဒေတိ, န ဗုဒ္ဓဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, န ဓမ္မဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, န သံဃဿ အဝဏ္ဏံ ဘာသတိ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣမေဟိ အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတဿ ဥပါသကဿ ပတ္တံ ဥက္ကုဇ္ဇိတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဥက္ကုဇ္ဇိတဗ္ဗော။ တေန, ဘိက္ခဝေ, ဝဍ္ဎေန လိစ္ဆဝိနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘သံဃေန မေ, ဘန္တေ, ပတ္တော နိက္ကုဇ္ဇိတော, အသမ္ဘောဂေါမှိ သံဃေန။ သောဟံ, ဘန္တေ, သမ္မာ ဝတ္တာမိ, လောမံ ပါတေမိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တာမိ, သံဃံ ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနံ ယာစာမီ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော။ တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗော။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၂၆၆။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီ မင်းသားသည် မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗကို အကြောင်းမရှိဘဲ သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲ၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဝဋ္ဌ လိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်မှောက်ရာ၏၊ သံဃာနှင့် မဆက်ဆံခြင်းကို ပြုရာ၏၊ ဤကား သိစေ ခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗကို အကြောင်းမရှိဘဲ သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲ၏၊ သံဃာသည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်မှောက်၏၊ သံဃာနှင့် မဆက်ဆံခြင်းကို ပြု၏၊ ဝဋ္ဌ လိစ္ဆဝီမင်းသား အား သပိတ်မှောက်ခြင်း သံဃာနှင့် မဆက်ဆံမှု ပြုလုပ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဝဋ္ဌ လိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်မှောက်ခြင်း သံဃာနှင့် မဆက်ဆံခြင်းကို ပြုအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ် နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသား၏ နေအိမ်သို့ ချဥ်းကပ်၍ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားကို “ငါ့သျှင် ဝဋ္ဌ သံဃာသည် သင့်အား သပိတ်မှောက်၏၊ သင်သည် သံဃာနှင့် ဆက်ဆံမှု မရှိသူ ဖြစ်၏”ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ “သံဃာသည် ငါ့ကို သပိတ်မှောက်သတတ်၊ ငါသည် သံဃာနှင့် ဆက်ဆံမှု မရှိသူ ဖြစ်သတတ်”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) ဝဋ္ဌ လိစ္ဆဝီမင်းသားသည် ထိုနေရာ၌ပင် မိန်းမောလျက် လဲလေ၏။ ထိုအခါ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသား၏ အဆွေခင်ပွန်း ဆွေမျိုး သားချင်းတို့သည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားကို “အချင်း ဝဋ္ဌ မသင့်ပါ၊ မစိုးရိမ်ပါလင့်၊ မငိုကြွေးပါလင့်၊ ငါတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကိုလည်းကောင်း ရဟန်းသံဃာကိုလည်းကောင်း ကြည်လင်စေကုန်အံ့ ‘ကျေနပ်စေကုန်အံ့”’ဟု ပြောဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် သားမယားနှင့်တကွ အဆွေခင်ပွန်းတို့နှင့်တကွ ဆွေမျိုးသားချင်း တို့နှင့်တကွ စိုသော အဝတ်ရှိလျက် စိုသော ဆံပင်ရှိလျက် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာ ဘုရား၏ ခြေတို့၌ ဦးခိုက်၍ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား မိုက်သည့်အလျောက် တွေဝေသည့်အလျောက် မလိမ္မာသည့်အလျောက် အပြစ်သည် အကျွန်ုပ်ကို လွှမ်းမိုးကျရောက်ခဲ့ပါပြီ။ အကျွန်ုပ်သည် မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗကို အကြောင်းမရှိဘဲ သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲမိပါ၏။ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်၏ အပြစ်ကို အပြစ်အားဖြင့် နောင်အခါ စောင့်စည်းပါရ ခြင်းငှါသည်းခံတော်မူပါလော့”ဟု လျှောက်၏။ ဒါယကာ ဝဋ္ဌ သင်သည် မလ္လမင်း၏သား အသျှင်ဒဗ္ဗကို အကြောင်းမရှိဘဲ သီလပျက်စီးခြင်းဖြင့် စွပ်စွဲသောကြောင့် မိုက်သည့်အလျောက် တွေဝေသည့်အလျောက် မလိမ္မာသည့်အလျောက် အပြစ်သည် သင့်ကို စင်စစ် လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်ခဲ့၏။ ဒါယကာ ဝဋ္ဌ သင်သည် အကြင့်ကြောင့် အပြစ်ကို အပြစ်အားဖြင့် မြင်၍ တရားနှင့်လျော်စွာ ကုစား၏၊ ထို့ကြောင့် သင်၏ ထိုအပြစ်ကို ငါတို့သည်းခံကုန်၏။ ဒါယကာ ဝဋ္ဌ အကြင်သူသည် အပြစ်ကို အပြစ်အားဖြင့် မြင်၍ တရားနှင့်လျော်စွာ ကုစား၏၊ နောင်အခါ၌လည်း စောင့်စည်း၏၊ (ထိုသူ၏) ဤသို့ ပြုခြင်းသည် ဘုရား၏ ဝိနည်းအဆုံးအမ၌ ကြီးပွါး ကြောင်းသာလျှင် ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို- ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် သံဃာသည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီ မင်းသားအား သပိတ်လှန်လော့၊ သံဃာနှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြုလော့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သပိတ်လှန် အင်္ဂါ ၈-ပါး ရဟန်းတို့ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသကာအား သပိတ်လှန်ရမည်။ (၁) ရဟန်းတို့အား လာဘ်မရ စိမ့်သောငှါ အားမထုတ်။ (၂) ရဟန်းတို့အား အကျိုးမဲ့စိမ့်သောငှါ အားမထုတ်၊ (၃) ရဟန်း တို့အား နေရာမရ စိမ့်သောငှါ အားမထုတ်၊ (၄) ရဟန်းတို့ကို မဆဲရေး မခြိမ်းခြောက်၊ (၅) ရဟန်းတို့ အချင်းချင်း မကွဲပြားစေ၊ (၆) မြတ်စွာဘုရား၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို မပြော၊ (၇) တရားတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို မပြော၊ (၈) သံဃာတော်၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို မပြော။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပါသကာ အား သပိတ်လှန်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လှန်ရမည်၊ ရဟန်းတို့ ထိုဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက်ပခုံးထက်၌ အပေါ်ရုံကို စံပယ်တင်၍ ရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုးလျက် ဆောင့်ကြောင့်ထိုင် ကာ လက်အုပ်ချီပြီးလျှင်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်အား သပိတ်မှောက်ပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် သံဃာနှင့် ဆက်ဆံမှုမရှိသူ ဖြစ်ပါ၏၊ အသျှင်ဘုရားတို့ ထိိုအကျွန်ုပ်သည် ကောင်းစွာ ကျင့်ပါ၏၊ (မာန်တည်းဟူသော) အမွေးကို ချပါ၏၊ ကံမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်ပါ၏၊ သံဃာအား သပိတ်လှန်ခြင်းကို တောင်းပန်ပါ၏”ဟု လျှောက်ရမည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းပန်ရမည်၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းပန်ရမည်။ ကျွမ်းကျင် လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်-
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Vaḍḍha the Licchavī is groundlessly charging Venerable Dabba the Mallian with failure in morality. If the Sangha is ready, it should overturn the bowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Vaḍḍha the Licchavī is groundlessly charging Venerable Dabba the Mallian with failure in morality. The Sangha overturns the bowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha. Any monk who approves of overturning the bowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha, should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has overturned the bowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” Turning the bowl upright After robing up the following morning, Venerable Ānanda took his bowl and robe, went to the house of Vaḍḍha the Licchavī, and told him, “Vaḍḍha, the Sangha has overturned the bowl against you. You’re prohibited from interacting with the Sangha.” And Vaḍḍha fainted right there. But Vaḍḍha’s friends and relatives said to him, “Don’t be sad, Vaḍḍha. We’ll reconcile you with the Buddha and the Sangha of monks.” Soon afterwards Vaḍḍha, together with his wives and children, together with his friends and relatives, with wet clothes and wet hair, went to the Buddha. He bowed down at the Buddha’s feet and said, “Sir, I’ve made a mistake. I’ve been foolish, confused, and unskillful. Please forgive me so that I may restrain myself in the future.” “You have certainly made a mistake. You’ve been foolish, confused, and unskillful. But since you acknowledge your mistake and make proper amends, I forgive you. For this is called growth in the training of the noble ones: acknowledging a mistake, making proper amends, and undertaking restraint in the future.” The Buddha then addressed the monks: “Well then, the Sangha should turn the almsbowl upright for Vaḍḍha the Licchavī, allowing him to interact with the Sangha. When a lay follower has eight qualities, you should turn your bowl upright for him: he’s not trying to stop monks from getting material support; he’s not trying to harm monks; he’s not trying to get monks to lose their place of residence; he doesn’t abuse or revile monks; he doesn’t cause division between monks; he doesn’t disparage the Buddha; he doesn’t disparage the Teaching; he doesn’t disparage the Sangha. And the turning of the bowl upright is to be done like this. Vaḍḍha the Licchavī should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘Venerables, the Sangha has overturned the bowl against me, prohibiting me from interacting with the Sangha. I’m now conducting myself properly and suitably so as to deserve to be released. I ask the Sangha to turn the bowl upright for me.’ And he should ask a second and a third time. A competent and capable monk should then inform the Sangha:
၂၆၇။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃေန ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တော နိက္ကုဇ္ဇိတော, အသမ္ဘောဂေါ သံဃေန။ သော သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, သံဃံ ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တံ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, သမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃေန ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တော နိက္ကုဇ္ဇိတော, အသမ္ဘောဂေါ သံဃေန။ သော သမ္မာ ဝတ္တတိ, လောမံ ပါတေတိ, နေတ္ထာရံ ဝတ္တတိ, သံဃံ ပတ္တုက္ကုဇ္ဇနံ ယာစတိ။ သံဃော ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တံ ဥက္ကုဇ္ဇတိ, သမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရောတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တဿ ဥက္ကုဇ္ဇနာ, သမ္ဘောဂံ သံဃေန ကရဏံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဥက္ကုဇ္ဇိတော သံဃေန ဝဍ္ဎဿ လိစ္ဆဝိဿ ပတ္တော, သမ္ဘောဂေါ သံဃေန။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၆၇။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်မှောက်၏၊ သံဃာနှင့် မဆက်ဆံခြင်းကို ပြု၏၊ ထိုဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီ မင်းသားသည် ကောင်းစွာ ကျင့်၏၊ (မာန်တည်းဟူသော) အမွေးကို ချ၏၊ ကံမှ ထွက်မြောက် ကြောင်း ကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်၏၊ သံဃာအား သပိတ်လှန်ခြင်းကို တောင်းပန်၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သောအခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်လှန်ရာ၏၊ သံဃာနှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြုရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဝဋ္ဌ လိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်မှောက်၏၊ သံဃာနှင့် မဆက်ဆံခြင်းကို ပြု၏၊ ထိုဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားသည် ကောင်းစွာ ကျင့်၏၊ (မာန်တည်းဟူသော) အမွေးကို ချ၏၊ ကံမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ကျင့်ဝတ်ကို ကျင့်၏၊ သံဃာအား သပိတ်လှန်ခြင်းကို တောင်းပန်၏၊ သံဃာသည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်း သားအား သပိတ်လှန်၏၊ သံဃာနှင့် ဆက်ဆံခြင်းကို ပြု၏၊ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်လှန် ခြင်း သံဃာနှင့် ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားအား သပိတ်လှန်အပ်ပြီ၊ သံဃာနှင့် ဆက်ဆံမှုကို ပြုအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏။ ထို့ကြောင့်် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ် သက်သည့့်အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု” (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha has overturned the bowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha. He is now conducting himself properly and suitably so as to deserve to be released, and is asking the Sangha to turn the bowl upright for him. If the Sangha is ready, it should turn the bowl upright for Vaḍḍha the Licchavī, allowing him to interact with the Sangha. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha has overturned the bowl against Vaḍḍha the Licchavī, prohibiting him from interacting with the Sangha. He is now conducting himself properly and suitably so as to deserve to be released, and is asking the Sangha to turn the bowl upright for him. The Sangha turns the bowl upright for Vaḍḍha the Licchavī, allowing him to interact with the Sangha. Any monk who approves of turning the bowl upright for Vaḍḍha the Licchavī, allowing him to interact with the Sangha, should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has turned the bowl upright for Vaḍḍha the Licchavī, allowing him to interact with the Sangha. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” Stepping on cloth
၂၆၈။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဘဂ္ဂါ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဘဂ္ဂါ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ဝိဟရတိ သုသုမာရဂိရေ [သုံသုမာရဂိရေ (သီ။ သျာ။), သံသုမာရဂိရေ (က။)] ဘေသကဠာဝနေ မိဂဒါယေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ကောကနဒေါ [ကောကနုဒေါ (က။)] နာမ ပါသာဒေါ အစိရကာရိတော ဟောတိ, အနဇ္ဈာဝုတ္ထော သမဏေန ဝါ ဗြာဟ္မဏေန ဝါ ကေနစိ ဝါ မနုဿဘူတေန။ အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော သဉ္ဇိကာပုတ္တံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ သဉ္စိကာပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ, ဥပသင်္ကမိတွာ မမ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒ၊ အပ္ပါဗာဓံ အပ္ပါတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆ – ‘ဗောဓိ, ဘန္တေ, ရာဇကုမာရော ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပါဗာဓံ အပ္ပါတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတီ’တိ။ ဧဝဉ္စ ဝဒေဟိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သဉ္စိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ, သမ္မောဒနီယံ ကထံ သာရဏီယံ ဝီတိသာရေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ သဉ္စိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗောဓိ ခေါ ရာဇကုမာရော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပါဗာဓံ အပ္ပါတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ။ ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – ‘အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’’တိ။ အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန။ အထ ခေါ သဉ္စိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ယေန ဗောဓိ ရာဇကုမာရော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဝေါစုမှ ခေါ မယံ ဘောတော ဝစနေန တံ ဘဝန္တံ ဂေါတမံ – ‘ဗောဓိ ခေါ ရာဇကုမာရော ဘောတော ဂေါတမဿ ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတိ, အပ္ပါဗာဓံ အပ္ပါတင်္ကံ လဟုဋ္ဌာနံ ဗလံ ဖာသုဝိဟာရံ ပုစ္ဆတိ။ ဧဝဉ္စ ဝဒေတိ – အဓိဝါသေတု ကိရ ဘဝံ ဂေါတမော ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’တိ။ အဓိဝုတ္ထဉ္စ ပန သမဏေန ဂေါတမေနာ’’တိ။
အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ, ကောကနဒဉ္စ ပါသာဒံ ဩဒါတေဟိ ဒုဿေဟိ သန္ထရာပေတွာ ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာ, သဉ္စိကာပုတ္တံ မာဏဝံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, သမ္မ သဉ္စိကာပုတ္တ, ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေဟိ – ‘ကာလော, ဘန္တေ နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’’န္တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘော’’တိ ခေါ သဉ္စိကာပုတ္တော မာဏဝေါ ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစေသိ – ‘‘ကာလော, ဘော ဂေါတမ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ဗောဓိဿ ရာဇကုမာရဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဗဟိဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော ဟောတိ, ဘဂဝန္တံ အာဂမယမာနော။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ။ ဒိသွာန တတော ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပုရေက္ခတွာ ယေန ကောကနဒေါ ပါသာဒေါ တေနုပသင်္ကမိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရံ နိဿာယ အဋ္ဌာသိ။ အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အက္ကမတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုဿာနိ, အက္ကမတု သုဂတော ဒုဿာနိ, ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အက္ကမတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒုဿာနိ, အက္ကမတု သုဂတော ဒုဿာနိ, ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အပလောကေသိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဟရန္တု, ရာဇကုမာရ, ဒုဿာနိ။ န ဘဂဝါ စေလပဋိကံ [စေလပတ္တိကံ (သီ။)] အက္ကမိဿတိ ပစ္ဆိမံ ဇနတံ တထာဂတော အနုကမ္ပတီ’’တိ။
အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဒုဿာနိ သံဟရာပေတွာ ဥပရိကောကနဒေ ပါသာဒေ အာသနံ ပညပေသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောကနဒံ ပါသာဒံ အဘိရုဟိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန။ အထ ခေါ ဗောဓိ ရာဇကုမာရော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတွာ သမ္ပဝါရေတွာ, ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ဗောဓိံ ရာဇကုမာရံ ဘဂဝါ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, စေလပဋိကာ အက္ကမိတဗ္ဗာ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရာ ဣတ္ထီ အပဂတဂဗ္ဘာ ဘိက္ခူ နိမန္တေတွာ ဒုဿံ ပညပေတွာ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အက္ကမထ, ဘန္တေ, ဒုဿ’’န္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န အက္ကမန္တိ။ ‘‘အက္ကမထ, ဘန္တေ, ဒုဿံ မင်္ဂလတ္ထာယာ’’တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ န အက္ကမိံသု။ အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အယျာ မင်္ဂလတ္ထာယ ယာစိယမာနာ စေလပ္ပဋိကံ န အက္ကမိဿန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿာ ဣတ္ထိယာ ဥဇ္ဈာယန္တိယာ ခိယျန္တိယာ ဝိပါစေန္တိယာ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘ဂိဟီ, ဘိက္ခဝေ, မင်္ဂလိကာ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ မင်္ဂလတ္ထာယ ယာစိယမာနေန စေလပ္ပဋိကံ အက္ကမိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဓောတပါဒကံ အက္ကမိတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဓောတပါဒကံ အက္ကမိတု’’န္တိ။
ဒုတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
၂၆၈။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရှေး သီတင်းသုံး နေတော် မူပြီးလျှင် ဘဂ္ဂတိုင်းသို့ အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီ ကြွတော်မူလတ်သော် ထိုဘဂ္ဂတိုင်း သုသုမာရဂိရိမြို့ ဘေသကဠမည်သော သမင်တော၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသား၏ ကောကနဒမည်သော ပြာသာဒ်သည် မကြာမီက ဆောက်လုပ်၍ ပြီး၏။ ရဟန်းပုဏ္ဏားနှင့် တစ်စုံတစ်ယောက်သော လူသည် မနေဖူးသေးချေ။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် သဉ္စိကာပုဏ္ဏေးမ၏ သားဖြစ်သော လုလင်ကို- အချင်းသဉ္စိကာပုတ္တ လာလော့၊ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ငါ့စကားဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးတိုက်လော့၊ အနာကင်းကြောင်း ရောဂါကင်းကြောင်း ကျန်းမာ ကြောင်း သန်စွမ်းကြောင်း ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းများကို မေးလျှောက်လေလော့။ “အသျှင်ဘုရား ဗောဓိမင်းသားသည် အသျှင်ဘုရားအား အနာကင်းကြောင်း ရောဂါကင်း ကြောင်း ကျန်းမာကြောင်း သန်စွမ်းကြောင်း ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်းများကို မေးလိုက်ပါ၏ဟု လျှောက်လေလော့”ဟု ပြောဆို၏။ “(ထို့ပြင်) အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် နက်ဖြန်အဖို့ ဗောဓိမင်းသား၏ ဆွမ်းကို ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ လက်ခံတော်မူပါဟူ၍လည်း လျှောက်လေလော့”ဟု ပြောဆို၏။ “အရှင််မင်းသား ကောင်းပါပြီ”ဟု သဥ္စိကာပုတ္တ လုလင်သည် ဗောဓိမင်းသားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ဆက်ပြောဆို၏၊ ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ်ရဖွယ်စကားကို ပြောဆိုပြီးဆုံးစေ၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်နေကာ- အသျှင်ဘုရား ဗောဓိမင်းသားသည် အသျှင်ဂေါတမ၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးတိုက်ပါ၏၊ အနာ ကင်းကြောင်း ရောဂါကင်းကြောင်း ကျန်းမာကြောင်း သန်စွမ်းကြောင်း ချမ်းသာစွာ နေရကြောင်း များကို မေးလိုက်မေးလိုကျှ်င်ဘုရား “(ထို့ပြင်) အသျှင်ဂေါတမသည် နက်ဖြန်အဖို့ ဗောဓိမင်း သား၏ ဆွမ်းကို ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ လက်ခံတော်မူပါဟူ၍လည်း လျှောက်လိုက်ပါသည်”ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းဖြင့် လက်ခံတော်မူ၏။ ထို့နောက် သဥ္စိကာပုတ္တလုလင်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ခံတော်မူခြင်းကို သိ၍ နေရာမှထကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် အရိုအသေပြုပြီးလျှင် ဗောဓိမင်းသားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ဗောဓိမင်းသား အား- “အရှင်် အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်မင်းသား၏ စကားဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီးသော ထိုအသျှင်ဂေါတမကို ‘အသျှင်ဘုရား ဗောဓိမင်းသားသည် အသျှင်ဂေါတမ၏ ခြေတော်တို့ကို ဦးတိုက်ပါ၏၊ အနာကင်းကြောင်း ရောဂါကင်းကြောင်း ကျန်းမာကြောင်း သန်စွမ်းကြောင်း ချမ်းသာစွာ နေရ ကြောင်းများကို မေးလိုက်ပါသည်၊ (ထို့ပြင်) အသျှင်ဂေါတမသည် နက်ဖြန်အဖို့ ဗောဓိမင်းသား၏ ဆွမ်းကို ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ လက်ခံတော်မူပါဟူ၍လည်း လျှောက်လိုက်ပါ၏’ဟု (ဤသို့) လျှောက်ခဲ့ပါကုန်ပြီ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လက်ခံတော်မူလိုက်ပါ၏”ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် ထိုညဥ့်လွန်ပြီးနောက် မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဥ်ကို စီရင်ပြီးလျှင် ကောက နဒပြာသာဒ်ကိုလည်း နောက်ဆုံး လှေကားထစ်တိုင်အောင် ပုဆိုးဖြူတို့ဖြင့် ခင်းစေပြီးလျှင် သဉ္စိကာပုတ္တလုလင်ကို- အချင်းသဉ္စိကာပုတ္တ လာလော့၊ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် “အသျှင်ဂေါတမ အချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ပြီးပါပြီ”ဟု မြတ်စွာဘုရားအား အချိန် (တန်ကြောင်း) ကို လျှောက်လေလော့ဟု မိန့်ဆို၏။ “အရှင် ကောင်းပါပြီ”ဟု သဉ္စိကာပုတ္တလုလင်သည် ဗောဓိမင်းသားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် မြတ်စွာ့ဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် “အသျှင်ဘုရား အချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ပြီးပါပြီ”ဟု မြတ်စွာဘုရားအား အချိန် (တန်ကြောင်း) ကို လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်တော်မူ၍ သပိတ် သင်္ကန်းကို ယူလျက် ဗောဓိမင်းသား၏ အိမ်သို့ ချဥ်းကပ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားကို ငံ့လင့်လျက် အပြင်တံခါးမုခ်၌ ရပ်နေ၏။ ဗောဓိမင်းသားသည် အဝေးမှ ကြွလာသော မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ ထိုနေရာမှ ခရီးဦးကြိုဆိုပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် ရှေးသွားပြု၍ ကောကနဒပြာသာဒ်သို့ ချဥ်းကပ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာ ဘုရားသည် နောက်ဆုံးလှေကားထစ်ကို ကပ်၍ ရပ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဆိုးတို့ကို နင်းတော်မူပါ၊ လာခြင်း ကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဆိုးတို့ကို နင်းတော်မူပါ၊ ယင်းသို့ နင်းခြင်းသည် အကျွန်ုပ် အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွါးခြင်းငှါ ချမ်းသာခြင်းငှါ ဖြစ်ရာပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ ဤသို့ လျှောက်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ဆိတ်နေတော်မူ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဆိုးတို့ကို နင်းတော်မူပါ၊ လာခြင်း ကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဆိုးတို့ကို နင်းတော်မူပါ၊ ယင်းသို့ နင်းခြင်းသည် အကျွန်ုပ် အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွါးခြင်းငှါ ချမ်းသာခြင်းငှါ ဖြစ်ရာပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်အာနန္ဒာကို လှည့်၍ ကြည့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ဗောဓိမင်းသားကို- “မင်းသား ပုဆိုးတို့ကို ရုပ်သိမ်းလော့၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဆိုးဖြူအခင်းကို နင်းတော်မူမည် မဟုတ်၊ နောင်လာနောက်သား ရဟန်းအများကို မြတ်စွာဘုရားသည် အစဥ် စောင့်ရှောက်တော်မူ၏”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် ပုဆိုးတို့ကို ရုပ်သိမ်းစေပြီးလျှင် ကောကနဒပြာသာဒ်ထက်၌ နေရာကို ခင်းစေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ ကောကနဒပြာသာဒ်သို့ တက်တော်မူပြီး လျှင် ခင်းထားသော နေရာ၌ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာကို မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် ဘောဇဥ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင်ကိုယ်တိုင် လုပ်ကျွေး၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းစားပြီး၍ သပိတ်မှ လက်ကို ဖယ်ပြီးသောအခါ ဗောဓိမင်းသားသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော ဗောဓိမင်းသားအား တရားစကားဖြင့် (အကျိုးစီးပွါးကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန်ရွှင်လန်းစေတော်မူပြီးသော် နေရာမှထ၍ ဖဲကြွတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ပုဆိုးဖြူအခင်းကို မနင်းအပ်၊ နင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ သားမဖွားဖူးသေးသော မိန်းမတစ်ယောက်သည်၁ရဟန်းတို့ကို ပင့်ဖိတ်ပြီးလျှင် အဝတ်ပုဆိုးကို ခင်း၍ “အသျှင်ဘုရားတို့ အဝတ်ပုဆိုးကို နင်းတော်မူပါကုန်”ဟု လျှောက်၏။ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိသည်ဖြစ်၍ မနင်းကုန်။ အသျှင်ဘုရားတို့ မင်္ဂလာအကျိုးငှါ အဝတ်ကို နင်းတော်မူပါကုန်ဟု လျှောက်သော်လည်း ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိသည်ဖြစ်၍ မနင်းကုန်။ ထိုအခါ ထိုမိန်းမသည် “အသျှင်တို့သည် မင်္ဂလာအကျိုးငှါ တောင်းပန်အပ်ပါကုန်လျက် ပုဆိုးဖြူ အခင်းကို အဘယ့်ကြောင့် မနင်းကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆို၏၊ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုသော ထိုမိန်းမ၏ စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ ထိုအခါ ထို ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ လူတို့သည် မင်္ဂလာကို အလိုရှိကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ လူတို့၏ မင်္ဂလာအကျိုးငှါ တောင်းပန်အပ်သော် ရဟန်းသည် ပုဆိုးဖြူအခင်းကို နင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ခြေဆေးပြီး နင်းအပ်သော အခင်းကို နင်းခြင်းငှါ မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြေဆေးပြီး နင်းအပ်သော အခင်းကို နင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယအခန်း ပြီး၏။
When the Buddha had stayed at Vesālī for as long as he liked, he set out wandering toward the country of Bhaggā. When he eventually arrived, he stayed at Susumāragira in the Bhesakaḷā Grove, the deer park. At this time Prince Bodhi had recently built the Kokanada stilt house. It had not yet been inhabited by any monastic or brahmin, or anyone else. The prince said to the young brahmin Sañcikāputta, “My dear Sañcikāputta, please go to the Buddha, bow down in my name with your head at his feet, and ask if he’s healthy, strong, and living at ease. And then say, ‘Sir, please accept tomorrow’s meal from Prince Bodhi together with the Sangha of monks.’” Saying, “Yes, sir,” Sañcikāputta went to the Buddha and exchanged pleasantries with him. He then sat down and told the Buddha all he had been asked to say, concluding with the invitation for the meal on the following day. The Buddha consented by remaining silent. Knowing that the Buddha had consented, Sañcikāputta got up from his seat, returned to the prince, and told him what had happened. The next morning Prince Bodhi had various kinds of fine foods prepared, and had the entire Kokanada stilt house covered with white cloth, all the way to the bottom step of the staircase. He then said to Sañcikāputta, “Go to the Buddha and tell him the meal is ready.” And Sañcikāputta did as instructed. Soon afterwards, the Buddha robed up in the morning, took his bowl and robe, and went the prince’s house. The prince was standing outside the gatehouse, waiting for the Buddha. When he saw the Buddha coming, he went out to meet him, bowed down to him, and then returned to the Kokanada stilt house with the Buddha in front. But the Buddha stopped at the bottom stair of that staircase. The prince said, “Sir, please step on the cloth. It will be for my long-term benefit and happiness.” The Buddha remained silent. A second time the prince repeated his request, but the Buddha still remained silent. When the prince made his request for the third time, the Buddha looked at Venerable Ānanda. And Ānanda said to the prince, “Please fold up the cloth. The Buddha doesn’t step on cloth coverings. He has compassion for later generations.” The prince then had the cloth folded up and had a seat prepared up in the stilt house. The Buddha ascended the house and sat down on the prepared seat together with the Sangha of monks. The prince personally served the various kinds of fine foods to the Sangha of monks headed by the Buddha. When the Buddha had finished his meal and had washed his hands and bowl, the prince sat down to one side. The Buddha instructed, inspired, and gladdened him with a teaching, after which he got up from his seat and left. Soon afterwards the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t step on a cloth covering. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion a woman who was unable to conceive invited the monks, prepared a cloth, and said, “Venerables, please step on the cloth.” But being afraid of wrongdoing, they refused. “Please step on the cloth as a blessing.” They still refused. That woman complained and criticized them, “How can the venerables not step on a cloth as a blessing when asked?” The monks heard the complaints of that woman, and they told the Buddha what had happened. “Householders want blessings. I allow you, when asked, to step on a cloth covering as a blessing for householders.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not step on a towel after washing their feet. “I allow you to step on a towel after washing your feet.” The second section for recitation is finished. More regulations on proper conduct and allowable requisites.
၂၆၉။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘဂ္ဂေသု ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဃဋကဉ္စ ကတကဉ္စ သမ္မဇ္ဇနိဉ္စ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဃဋကဉ္စ ကတကဉ္စ သမ္မဇ္ဇနိဉ္စ, ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ။ ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ ဃဋကဉ္စ သမ္မဇ္ဇနိဉ္စ။ န ဘဂဝါ ကတကံ ပဋိဂ္ဂဟေသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝိသာခံ မိဂါရမာတရံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ။ အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဘဂဝတာ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿိတာ သမာဒပိတာ သမုတ္တေဇိတာ သမ္ပဟံသိတာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဃဋကဉ္စ သမ္မဇ္ဇနိဉ္စ။ န, ဘိက္ခဝေ, ကတကံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ။ ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ပါဒဃံသနိယော – သက္ခရံ, ကထလံ, သမုဒ္ဒဖေဏက’’န္တိ။
အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဝိဓူပနဉ္စ တာလဝဏ္ဋဉ္စ [တာလဝဏ္ဍဉ္စ (က။)] အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဝိဓူပနဉ္စ တာလဝဏ္ဋဉ္စ, ယံ မမ အဿ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ။ ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ ဝိဓူပနဉ္စ တာလဝဏ္ဋဉ္စ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝိသာခံ မိဂါရမာတရံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေသိ သမာဒပေသိ သမုတ္တေဇေသိ သမ္ပဟံသေသိ…ပေ… ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဓူပနဉ္စ တာလဝဏ္ဋဉ္စာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ မကသဗီဇနီ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မကသဗီဇနိ’’န္တိ။ စာမရိဗီဇနီ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, စာမရိဗီဇနီ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဿော ဗီဇနိယော – ဝါကမယံ, ဥသီရမယံ, မောရပိဉ္ဆမယ’’န္တိ။
၂၆၉။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဂ္ဂတိုင်းတို့၌ မွေ့လျော်တော်မူသရွေ့ သီတင်းသုံး နေတော်မူပြီးလျှင် အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူလတ်သော် သာဝတ္ထိပြည်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ထိုသာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မိဂါရသူဌေး၏ အမိသဖွယ်ဖြစ်သော ဝိသာခါသည် ရေအိုးကိုလည်းကောင်း၊ ကြာချပ် သဏ္ဌာန် ဆူးထနေသော ခြေပွတ်ကိုလည်းကောင်း၊ တံမြက်စည်းကိုလည်းကောင်း ယူ၍ မြတ်စွာဘုရား ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် ရှိခိုးလျက် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေကာ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်၏ ရေအိုးကိုလည်းကောင်း၊ ကြာချပ်သဏ္ဌာန်ဆူး ထနေသော ခြေပွတ်ကိုလည်းကောင်း၊ တံမြက်စည်းကိုလည်းကောင်း ခံယူတော်မူပါ၊ ယင်းသို့ ခံယူခြင်းသည် အကျွန်ုပ်အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွါးခြင်းငှါ ချမ်းသာခြင်ငှါ ဖြစ်ရာပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရေအိုးကိုလည်းကောင်း၊ တံမြက်စည်းကိုလည်းကောင်း ခံယူတော်မူ၏၊ ကြာချပ် သဏ္ဌာန်ဆူးထနေသော ခြေပွတ်ကိုကား ခံယူတော်မမူ။ ထိုအခါ မိဂါရသူဌေး၏ အမိသဖွယ်ဖြစ်သော ဝိသာခါသည် မြတ်စွာဘုရားက တရားစကားဖြင့် (အကျိုးစီးပွါးကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန် ရွှင်လန်းစေပြီးဖြစ်ရကား အရိုအသေပြုကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် နေရာမှထ၍ ဖဲသွားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ရေအိုးကိုလည်းကောင်း၊ တံမြက်စည်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏၊ ရဟန်းတို့ ကြာချပ် သဏ္ဌာန် ဆူးထနေသော ခြေပွတ်ကို မသုံးဆောင်အပ်၊ သုံးဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ကျောက်စရစ်ခြေပွတ်၊ အိုးခြမ်းခြေပွတ်၊ ပင်လယ်ရေမြှုပ်ခြေပွတ်ဟူသော ခြေပွတ်သုံး မျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မိဂါရသူဌေး၏ အမိသဖွယ်ဖြစ်သော ဝိသာခါသည် လေးထောင့်ယပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထန်း ရွက်ယပ်ကိုလည်းကောင်း ယူ၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် ရှိခိုးလျက် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေကာ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်၏ လေထောင့်ယပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထန်းရွက်ယပ်ကိုလည်းကောင်း ခံယူတော်မူပါ၊ ယင်းသို့ ခံယူခြင်းသည် အကျွန်ုပ်အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး စီးပွါးခြင်းငှါ ချမ်းသာခြင်းငှါ ဖြစ်ရာပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် လေးထောင့်ယပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထန်းရွက်ယပ်ကိုလည်းကောင်း ခံယူတော်မူ၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မိဂါရသူဌေး၏ အမိသဖွယ်ဖြစ်သော ဝိသာခါကို တရားစကားဖြင့် (အကျိုးစီးပွါးကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန်ရွှင် လန်းစေ၏။ပ။ အရိုအသေပြုကာ ဖဲသွားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်း တို့ကို- “ရဟန်းတို့ လေးထောင့်ယပ်ကိုလည်းကောင်း၊ ထန်းရွက်ယပ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား ခြင်နှင်ယပ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြင်နှင်ယပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ စာမရီ သားမြီးယပ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ စာမရီသားမြီးယပ်ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”။ ရဟန်းတို့ လျှော်ဖြင့်ပြီးသောယပ်၊ ပန်းရင်းမြက်ဖြင့်ပြီးသောယပ်၊ ဥဒေါင်းမြီးဖြင့်ပြီးသောယပ်ဟူသော ယပ်သုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
When the Buddha had stayed in the country of Bhaggā for as long as he liked, he set out wandering toward Sāvatthī. When he eventually arrived, he stayed in the Jeta Grove, Anāthapiṇḍika’s Monastery. Soon Visākhā Migāramātā went to the Buddha, taking a waterpot, a ceramic foot scrubber, and a broom. She bowed to the Buddha, sat down, and said, “Sir, for my long-term benefit and happiness, please accept this waterpot, foot scrubber, and broom.” The Buddha accepted the waterpot and the broom, but not the ceramic foot scrubber. He then instructed, inspired, and gladdened her with a teaching, after which she got up from her seat, bowed down, circumambulated him with her right side toward him, and left. Soon afterwards the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “I allow waterpots and brooms. But you shouldn’t use a ceramic foot scrubber. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow three kinds of foot scrubbers: stones, pebbles, and pumice.” Visākhā again went to the Buddha, now taking a standard fan and a palm-leaf fan. She bowed, sat down, and said, “Sir, for my long-term benefit and happiness, please accept this standard fan and this palm-leaf fan.” The Buddha accepted both. He then instructed, inspired, and gladdened her with a teaching, after which she got up from her seat, bowed, circumambulated him with her right side toward him, and left. Soon afterwards the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “I allow standard fans and a palm-leaf fans.” On one occasion the Sangha was offered a mosquito whisk. “I allow mosquito whisks.” The Sangha was offered a yak-tail whisk. “You shouldn’t use a yak-tail whisk. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow three kinds of whisks: those made of bark, vetiver grass, and peacocks’ tail feathers.”
၂၇၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ ဆတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဆတ္တပ္ပဂ္ဂဟိတာ [ဆတ္တံ ပဂ္ဂဟေတွာ (က။)] အာဟိဏ္ဍန္တိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဥပါသကော သမ္ဗဟုလေဟိ အာဇီဝကသာဝကေဟိ သဒ္ဓိံ ဥယျာနံ အဂမာသိ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ တေ အာဇီဝကသာဝကာ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဒူရတောဝ ဆတ္တပ္ပဂ္ဂဟိတေ အာဂစ္ဆန္တေ။ ဒိသွာန တံ ဥပါသကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဧတေ ခေါ, အယျာ [အယျော (က။)], တုမှာကံ ဘဒန္တာ ဆတ္တပ္ပဂ္ဂဟိတာ အာဂစ္ဆန္တိ, သေယျထာပိ ဂဏကမဟာမတ္တာ’’တိ။ ‘‘နာယျာ ဧတေ ဘိက္ခူ, ပရိဗ္ဗာဇကာ’’တိ။ ‘ဘိက္ခူ န ဘိက္ခူ’တိ အဗ္ဘုတံ အကံသု။ အထ ခေါ သော ဥပါသကော ဥပဂတေ သဉ္ဇာနိတွာ ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘဒန္တာ ဆတ္တပ္ပဂ္ဂဟိတာ အာဟိဏ္ဍိဿန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ ဥပါသကဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဆတ္တံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ။ တဿ ဘိက္ခုနော ဝိနာ ဆတ္တံ န ဖာသု ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဆတ္တံ ဓာရေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ – ဂိလာနဿေဝ ဘဂဝတာ ဆတ္တံ အနုညာတံ နော အဂိလာနဿာတိ – အာရာမေ အာရာမူပစာရေ ဆတ္တံ ဓာရေတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဂိလာနေနပိ အာရာမေ အာရာမူပစာရေ ဆတ္တံ ဓာရေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု သိက္ကာယ ပတ္တံ ဥဋ္ဋိတွာ ဒဏ္ဍေ အာလဂ္ဂိတွာ ဝိကာလေ အညတရေန ဂါမဒွါရေန အတိက္ကမတိ။ မနုဿာ – ‘ဧသယျော စောရော ဂစ္ဆတိ, အသိဿ ဝိဇ္ဇောတလတီ’တိ အနုပတိတွာ ဂဟေတွာ သဉ္ဇာနိတွာ မုဉ္စိံသု။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ‘‘ကိံ ပန တွံ, အာဝုသော, ဒဏ္ဍသိက္ကံ ဓာရေသီ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခု ဒဏ္ဍသိက္ကံ ဓာရေဿသီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒဏ္ဍသိက္ကာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ, န သက္ကောတိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသမ္မုတိံ ဒါတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒါတဗ္ဗာ။ တေန ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဂိလာနော၊ န သက္ကောမိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ။ သောဟံ, ဘန္တေ, သံဃံ ဒဏ္ဍသမ္မုတိံ ယာစာမီ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ။ တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဂိလာနော, န သက္ကောတိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ။ သော သံဃံ ဒဏ္ဍသမ္မုတိံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသမ္မုတိံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဂိလာနော, န သက္ကောတိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ။ သော သံဃံ ဒဏ္ဍသမ္မုတိံ ယာစတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသမ္မုတိံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသမ္မုတိယာ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒိန္နာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသမ္မုတိ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၇၀။ ထိုအခါ သံဃာအား ထီးသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထီးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ထီးကို မြှောက်၍ လှည့်လည်ကုန်၏။ ထိုအခါ တစ်ယောက်သော ဥပါသကာသည် အာဇီဝက၏ တပည့်များစွာတို့နှင့်အတူ ဥယျာဥ်သို့ သွား၏။ ထိုအာဇီဝက၏ တပည့်တို့သည် ထီးကို မြှောက်လျက် အဝေးမှလာသော ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို မြင်၍ ထိုဥပါသကာအား- “အမောင် သင်တို့၏ ထိုအသျှင်ကောင်းတို့သည် စာရင်းစစ် အမတ်ကြီးများကဲ့သို့ ထီးကို မြှောက် လျက်လာကုန်၏”ဟု ပြောကုန်၏။ အသျှင်တို့ ထိုသူတို့သည် ရဟန်းများမဟုတ် ပရိဗိုဇ်တို့တည်းဟု (ဆို၏)။ “ရဟန်းများတည်း၊ ရဟန်းများမဟုတ်”ဟု အလောင်းအစား ပြုကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုဥပါသကာသည် နီးကပ်လတ်သော် (ရဟန်းများ ဖြစ်သည်ဟု) သိ၍ “အသျှင်ကောင်းတို့သည် ထီးကို မြှောက်လျက် အဘယ့်ကြောင့် လှည့်လည်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆို၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုသော ထိုဥပါသကာ၏ စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ထီးကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာဖျားသဖြင့် ထီးနှင့်ကင်း၍ ‘ထီးမပါဘဲ’ ချမ်းသာမှုမရှိ။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ နာဖျားသော ရဟန်းအား ထီးကို ဆောင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် “မြတ်စွာဘုရားသည် နာဖျားသော ရဟန်းအားသာလျှင် ထီးကို ခွင့်ပြု့တော်မူ၏။ မနာမဖျားသော ရဟန်းအား ခွင့်မပြု”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) အရံတွင်း၌လည်းကောင်း အရံဥပစာ ၌လည်းကောင်း ထီးကို ဆောင်ခြင်းငှါ မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရား အား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ မနာမဖျားသော ရဟန်းသည်လည်း အရံတွင်း၌လည်းကောင်း၊ အရံဥပစာ၌လည်းကောင်း ထီးကို ဆောင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ဆိုင်း၌ သပိတ်ကို ထည့်၍ ထိုဆိုင်းကို ရှည်သောတုတ်၌ ဆွဲချိတ်၍ အချိန်မဲ့၌ အမှတ်မရှိသော ရွာတံခါးဖြင့် ဖြတ်သွား၏။ လူတို့သည် “အမောင်တို့ ဤခိုးသူသည် သွား၏၊ ဤခိုးသူ၏ သန်လျက်သည် တောက်ပ၏”ဟု ပြောလျက် နောက်မှလိုက်၍ ဖမ်းဆီးကြလေသော် (ရဟန်းဟု) သိသဖြင့် လွှတ်လိုက်ကုန်၏။ ထိုအခါ ရဟန်းသည် အရံသို့သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြော၏။ ငါ့သျှင် သင်သည် ရှည်သောတုတ်၌ ဆွဲသော ဆိုင်းကို ဆောင်သလောဟု မေးကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ ဆောင်၏ဟု ပြော၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ရဟန်းသည် ရှည်သောတုတ်၌ ဆွဲသော ဆိုင်းကို ဆောင်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ရှည်သောတုတ်၌ ဆွဲသော ဆိုင်းကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာဖျားသဖြင့် ရှည်သောတုတ်နှင့် ကင်း၍ မလှည့်လည်နိုင်လေ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နာဖျားသောရဟန်းအား ရှည်သောတုတ် (ဆောင်နိုင်ခွင့်) သမ္မုတိကို ပေးရန် ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ပေးရမည်၊ ထိုနာဖျားသော ရဟန်းသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်ပြီးလျှင် သီတင်းကြီး ရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုးလျက် ဆောင့်ကြောင့် ထိုင်ကာ လက်အုပ်ချီ၍- “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် နာဖျားပါ၏၊ ရှည်သောတုတ်နှင့် ကင်း၍ မလှည့်လည်နိုင်ပါ၊ အသျှင်ဘုရားတို့ ထိုအကျွန်ုပ်သည် သံဃာအား ရှည်သောတုတ် (ဆောင်နိုင်ခွင့်) သမ္မုတိကို တောင်းပါ၏”ဟု လျှောက်ရမည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ် (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် နာဖျား၏၊ ရှည်သောတုတ်နှင့် ကင်း၍ မလှည့်လည်နိုင်၊ ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား ရှည်သော တုတ်ဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်း၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်ဆောင်နိုင် ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် နာဖျား၏၊ ရှည်သောတုတ်နှင့်ကင်း၍ မလှည့်လည်နိုင်၊ ထိုရဟန်းသည် သံဃာကို ရှည်သော တုတ်ဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်း၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်ဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေး၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်ဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏။ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ် ဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏။ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion the Sangha was offered a sunshade. “I allow sunshades.” Soon afterwards the monks from the group of six walked about holding sunshades. Then, as a certain Buddhist lay follower and a number of Ājīvaka disciples were going to the park, the Ājīvakas saw those monks in the distance with their sunshades. They said to that lay follower, “These venerables of yours are coming. They’re holding sunshades, just like accountants and government officials.” “These aren’t monks. They’re wanderers.” And they made a bet on whether they were monks or not. When the monks came close, that lay follower recognized them. And he complained and criticized them, “How can the venerables walk about holding sunshades?” The monks heard the complaints of that lay follower and they told the Buddha. “Is it true, monks, that the monks from the group of six are doing this?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t use a sunshade. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon afterwards a certain sick monk was not comfortable without a sunshade. “I allow sick monks to use sunshades.” When they heard that the Buddha had allowed sunshades for the sick, but not for the healthy, and being afraid of wrongdoing, the monks did not use sunshades in the monastery or in the vicinity of the monastery. “I allow you to use a sunshade in a monastery and in the vicinity of a monastery, even if you’re healthy.” Carrying nets and staffs, etc. On one occasion a monk put his almsbowl in a carrying net, hung it from a staff, and passed through the gateway to a certain village at an unusual hour. People said, “This must be a gangster coming with his gleaming sword.” They pounced and seized him, but when they recognized him, they let him go. He returned to the monastery and told the monks what had happened. They said, “So you used a carrying net and a staff?” “Yes.” The monks of few desires complained and criticized him, “How can a monk use a carrying net and a staff?” They told the Buddha … “It’s true, sir.” … After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t use a carrying net and a staff. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion there was a sick monk who was unable to walk about without a staff. “I allow you to give a sick monk permission to use a staff. And it should be given like this. The sick monk should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘Venerables, I’m sick. I’m unable to walk about without a staff. I ask the Sangha for permission to use a staff.’ And he should ask a second and a third time. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monk so-and-so is sick. He is unable to walk about without a staff. He is asking the Sangha for permission to use a staff. If the Sangha is ready, it should give monk so-and-so permission to use a staff. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monk so-and-so is sick. He is unable to walk about without a staff. He is asking the Sangha for permission to use a staff. The Sangha gives monk so-and-so permission to use a staff. Any monk who approves of giving monk so-and-so permission to use a staff should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has given monk so-and-so permission to use a staff. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’”
၂၇၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ, န သက္ကောတိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဘိက္ခုနော သိက္ကာသမ္မုတိံ ဒါတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒါတဗ္ဗာ။ တေန ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဂိလာနော၊ န သက္ကောမိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ သောဟံ, ဘန္တေ, သံဃံ သိက္ကာသမ္မုတိံ ယာစာမီ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ။ တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဂိလာနော, န သက္ကောတိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ သော သံဃံ သိက္ကာသမ္မုတိံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သိက္ကာသမ္မုတိံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဂိလာနော, န သက္ကောတိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ သော သံဃံ သိက္ကာသမ္မုတိံ ယာစတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သိက္ကာသမ္မုတိံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သိက္ကာသမ္မုတိယာ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒိန္နာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သိက္ကာသမ္မုတိ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၇၁။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာဖျားသဖြင့် ဆိုင်းနှင့်ကင်း၍ သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နာဖျားသော ရဟန်းအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးရန် ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပေးရမည်။ ထိုနာဖျားသော ရဟန်းသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်ပြီးလျှင် သီတင်းကြီး ရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုးလျက် ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ကာ လက်အုပ်ချီ၍- “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် နာဖျားပါ၏၊ ဆိုင်းနှင့် ကင်း၍ သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်ပါ၊ အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် သံဃာအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်းပါ၏”ဟု လျှောက်ရ မည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ ကျွမ်းကျင် လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် နာဖျားပါ၏၊ ဆိုင်းနှင့်ကင်း၍ သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်ပါ၊ ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်း၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် နာဖျားပါ၏၊ ဆိုင်းနှင့်ကင်း၍ သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်ပါ၊ ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်း၏၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ဆိုင်းဆောင် နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေး၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့်အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion there was a sick monk who was unable to carry his almsbowl without a carrying net. They told the Buddha. “I allow you to give a sick monk permission to use a carrying net. And it should be given like this. The sick monk should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘Venerables, I’m sick. I’m unable to carry my bowl without a carrying net. I ask the Sangha for permission to use a carrying net.’ And he should ask a second and a third time. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monk so-and-so is sick. He is unable to carry his bowl without a carrying net. He is asking the Sangha for permission to use a carrying net. If the Sangha is ready, it should give monk so-and-so permission to use a carrying net. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monk so-and-so is sick. He is unable to carry his bowl without a carrying net. He is asking the Sangha for permission to use a carrying net. The Sangha gives monk so-and-so permission to use a carrying net. Any monk who approves of giving monk so-and-so permission to use a carrying net should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has given monk so-and-so permission to use a carrying net. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’”
၂၇၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ, န သက္ကောတိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ, န သက္ကောတိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိံ ဒါတုံ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒါတဗ္ဗာ။ တေန ဂိလာနေန ဘိက္ခုနာ သံဃံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ဝုဍ္ဎာနံ ဘိက္ခူနံ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ ဥက္ကုဋိကံ နိသီဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာ ဧဝမဿ ဝစနီယော – ‘အဟံ, ဘန္တေ, ဂိလာနော၊ န သက္ကောမိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ၊ န သက္ကောမိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ သောဟံ, ဘန္တေ, သံဃံ ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိံ ယာစာမီ’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ။ တတိယမ္ပိ ယာစိတဗ္ဗာ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဂိလာနော, န သက္ကောတိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ, န သက္ကောတိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ သော သံဃံ ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိံ ယာစတိ။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ အယံ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဂိလာနော န သက္ကောတိ ဝိနာ ဒဏ္ဍေန အာဟိဏ္ဍိတုံ, န သက္ကောတိ ဝိနာ သိက္ကာယ ပတ္တံ ပရိဟရိတုံ။ သော သံဃံ ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိံ ယာစတိ။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိယာ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒိန္နာ သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒဏ္ဍသိက္ကာသမ္မုတိ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၂၇၂။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာဖျား၏၊ ရှည်သောတုတ်နှင့် ကင်း၍လည်း မလှည့်လည်နိုင်၊ ဆိုင်းနှင့် ကင်း၍လည်း သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နာဖျားသော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပေးရမည်၊ ထိုနာဖျားသော ရဟန်းသည် သံဃာသို့ ချဥ်းကပ်၍ လက်ဝဲ တစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်ပြီးလျှင် သီတင်းကြီးရဟန်းတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုးလျက် ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်ကာ လက်အုပ်ချီ၍- “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် နာဖျားပါ၏၊ ရှည်သောတုတ်နှင့် ကင်း၍လည်း မလှည့်လည် နိုင်ပါ၊ ဆိုင်းနှင့် ကင်း၍လည်း သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်ပါ၊ အသျှင်ဘုရားတို့ ထိုအကျွန်ုပ်သည် သံဃာအား ရှည်သော တုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်းပါ၏”ဟု လျှောက်ရမည်။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်၊ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း တောင်းရမည်။ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် နာဖျားပါ၏၊ ရှည်သော တုတ်နှင့် ကင်း၍လည်း မလှည့်လည်နိုင်ပါ၊ ဆိုင်းနှင့် ကင်း၍လည်း သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်ပါ၊ ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင် နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်း၏၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိ ကို ပေးရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ရဟန်းသည် နာဖျားပါ၏၊ ရှည်သောတုတ်နှင့် ကင်း၍လည်း မလှည့်လည်နိုင်၊ ဆိုင်းနှင့် ကင်း၍လည်း သပိတ်ကို မဆောင်နိုင်၊ ထိုရဟန်းသည် သံဃာအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို တောင်း၏၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင် နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေး၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းအား ရှည်သောတုတ်နှင့် ဆိုင်းဆောင်နိုင်ခွင့် သမ္မုတိကို ပေးအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေ သဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့်အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion there was a sick monk who was unable to walk about without a staff or to carry his almsbowl without a carrying net. They told the Buddha. “I allow you to give a sick monk permission to use a staff and a carrying net. And it should be given like this. The sick monk should approach the Sangha, arrange his upper robe over one shoulder, pay respect at the feet of the senior monks, squat on his heels, raise his joined palms, and say: ‘Venerables, I’m sick. I’m unable to walk about without a staff or to carry my bowl without a carrying net. I ask the Sangha for permission to use a staff and a carrying net.’ And he should ask a second and a third time. A competent and capable monk should then inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monk so-and-so is sick. He is unable to walk about without a staff or to carry his bowl without a carrying net. He is asking the Sangha for permission to use a staff and a carrying net. If the Sangha is ready, it should give monk so-and-so permission to use a staff and a carrying net. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. Monk so-and-so is sick. He is unable to walk about without a staff or to carry his bowl without a carrying net. He is asking the Sangha for permission to use a staff and a carrying net. The Sangha gives monk so-and-so permission to use a staff and a carrying net. Any monk who approves of giving monk so-and-so permission to use a staff and a carrying net should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has given monk so-and-so permission to use a staff and a carrying net. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’”
၂၇၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ရောမန္ထကော [ရောမဋ္ဌကော (က။)] ဟောတိ။ သော ရောမန္ထိတွာ ရောမန္ထိတွာ အဇ္ဈောဟရတိ။ ဘိက္ခူ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ဝိကာလာယံ [ကထံ ဟိ နာမ ဝိကာလာယံ(က။)] ဘိက္ခု ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတီ’’တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘ဧသော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အစိရံဂေါယောနိယာ စုတော။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ရောမန္ထကဿ ရောမန္ထနံ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, ဗဟိမုခဒွါရံ နီဟရိတွာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗံ။ ယော အဇ္ဈောဟရေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ပူဂဿ သံဃဘတ္တံ ဟောတိ။ ဘတ္တဂ္ဂေ ဗဟုသိတ္ထာနိ ပကိရိယိံသု [ဝိပ္ပကိရီယိံသု (သီ။), ပရိကိရိံသု (သျာ။)]။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဩဒနေ ဒိယျမာနေ န သက္ကစ္စံ ပဋိဂ္ဂဟေဿန္တိ, ဧကမေကံ သိတ္ထံ ကမ္မသတေန နိဋ္ဌာယတီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ ဒိယျမာနံ ပတတိ, တံ သာမံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ။ ပရိစ္စတ္တံ တံ, ဘိက္ခဝေ, ဒါယကေဟီ’’တိ။
၂၇၃။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် စမြုံ့ပြန်တတ်၏၊ ထိုရဟန်းသည် စမြုံ့ပြန်၍ ပြန်၍ မျို၏။ ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ဤရဟန်းသည် အချိန်မဲ့၌ စားဖွယ်ကို စားဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤရဟန်းသည် နွားဘဝမှ စုတေရွေ့လျောသည်မှာ မကြာမြင့်သေး၊ ရဟန်းတို့ စမြုံ့ ပြန်တတ်သော ရဟန်းအား စမြုံ့ပြန်ခြင်းကို ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ခံတွင်းအပသို့ ထုတ်၍ မမျိုအပ်၊ မျိုသောရဟန်းအား တရားအားလျော်စွာ ဆုံးဖြတ်ရ မည်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသင်းတစ်သင်းသည် သံဃာအား ဆွမ်းကျွေး၏၊ ဆွမ်းစားကျောင်း၌ များစွာသော ဆွမ်း လုံးတို့သည် ပြန့်ကြဲကုန်၏။ လူတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းကိုလှူသော် ကောင်းမွန်စွာ မခံယူကုန်ဘိသနည်း၊ ဆွမ်းတစ်လုံးကို အလုပ်ကိစ္စများစွာဖြင့် ပြီးစေရပါ၏၊ ဆွမ်းတစ်လုံးဖြစ်ရန် အလုပ်ကိစ္စများပါ၏”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုလူတို့၏ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ပြပြောဆိုကြသော စကားကို ကြားကြသည်သာ တည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ လှူအပ်သော ခဲဖွယ် စားဖွယ် ကျခဲ့လျှင် ကိုယ်တိုင်ကောက်ယူ၍ စားခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ ထိုခဲဖွယ် စားဖွယ်ကို ဒါယကာတို့သည် စွန့်အပ်ပြီးပြီတည်း”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there was a monk who was a regurgitator. After regurgitating, he would swallow. The monks complained and criticized him, “This monk is eating at the wrong time.” They told the Buddha. “This monk has only recently passed away as a cow. I allow a regurgitator to regurgitate. But you shouldn’t take it out of the mouth and then swallow it. If you do, you should be dealt with according to the rule.” Soon afterwards a certain association was offering a meal to the Sangha. Lots of rice fell on the floor in the dining hall. People complained and criticized them, “When they’re given rice, how can the Sakyan monastics not receive it with care? Each lump of rice is the result of hard work.” The monks heard the complaints of those people. They told the Buddha. “I allow you to pick up and eat what falls down while being given. It has been relinquished by the donors.” Personal grooming
၂၇၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဒီဃေဟိ နခေဟိ ပိဏ္ဍာယ စရတိ။ အညတရာ ဣတ္ထီ ပဿိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ, ဘန္တေ, မေထုနံ ဓမ္မံ ပဋိသေဝါ’’တိ။ ‘‘အလံ, ဘဂိနိ, နေတံ ကပ္ပတီ’’တိ။ ‘‘သစေ ခေါ တွံ, ဘန္တေ, နပ္ပဋိသေဝိဿသိ, ဣဒါနာဟံ အတ္တနော နခေဟိ ဂတ္တာနိ ဝိလိခိတွာ ကုပ္ပံ ကရိဿာမိ – အယံ မံ ဘိက္ခု ဝိပ္ပကရောတီ’’တိ။ ‘‘ပဇာနာဟိ တွံ, ဘဂိနီ’’တိ။ အထ ခေါ သာ ဣတ္ထီ အတ္တနော နခေဟိ ဂတ္တာနိ ဝိလိခိတွာ ကုပ္ပံ အကာသိ – အယံ မံ ဘိက္ခု ဝိပ္ပကရောတီတိ။ မနုဿာ ဥပဓာဝိတွာ တံ ဘိက္ခုံ အဂ္ဂဟေသုံ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ တေ မနုဿာ တဿာ ဣတ္ထိယာ နခေ ဆဝိမ္ပိ လောဟိတမ္ပိ။ ဒိသွာန – ဣမိဿာယေဝ ဣတ္ထိယာ ဣဒံ ကမ္မံ, အကာရကော ဘိက္ခူတိ – တံ ဘိက္ခုံ မုဉ္စိံသု။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ‘‘ကိံ ပန တွံ, အာဝုသော, ဒီဃေ နခေ ဓာရေသီ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခု ဒီဃေ နခေ ဓာရေဿသီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃာ နခါ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နခေနပိ နခံ ဆိန္ဒန္တိ, မုခေနပိ နခံ ဆိန္ဒန္တိ, ကုဋ္ဋေပိ ဃံသန္တိ။ အင်္ဂုလိယော ဒုက္ခာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နခစ္ဆေဒန’’န္တိ။ သလောဟိတံ နခံ ဆိန္ဒန္တိ။ အင်္ဂုလိယော ဒုက္ခာ ဟောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မံသပ္ပမာဏေန နခံ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝီသတိမဋ္ဌံ [ဝီသတိမဋ္ဋံ (သီ။)] ကာရာပေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝီသတိမဋ္ဌံ ကာရာပေတဗ္ဗံ။ ယော ကာရာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မလမတ္တံ အပကဍ္ဎိတု’’န္တိ။
၂၇၄။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ရှည်သော လက်သည်းတို့ဖြင့် ဆွမ်းခံသွား၏၊ မိန်းမတစ် ယောက်က မြင်လတ်သော် “အသျှင်ဘုရား လာလော့၊ မေထုန်အကျင့်ကို မှီဝဲလော့”ဟု ထိုရဟန်းကို လျှောက်၏။ “နှမ မသင့်၊ ဤအမှုသည် မအပ်”ဟု (ပြော၏)။ “အသျှင်ဘုရား အသျှင်ဘုရားသည် မမှီဝဲမူ အကျွန်ုပ်သည် မိမိ၏ လက်သည်းတို့ဖြင့် ကိုယ်ကို ကုတ်ဖဲ့၍ ‘ဤရဟန်းသည် အကျွန်ုပ်ကို ဖောက်ပြန်၍ ကျင့်၏’ဟု အော်ဟစ်အံ့”ဟူ၍ (ပြော၏)။ “နှမ သင်သည် (သင့်, မသင့်ကို) သိဘိလော့”ဟု (ပြော၏)။ ထိုအခါ ထိုမိန်းမသည် မိမိ၏ လက်သည်းတို့ဖြင့် ကိုယ်ကို ကုတ်ဖဲ့၍ “ဤရဟန်းသည် အကျွန်ုပ်ကို ဖောက်ပြန်၍ ကျင့်၏”ဟု အော်ဟစ်၏။ လူတို့သည် ပြေးလာ၍ ထိုရဟန်းကို ဖမ်းကုန်၏။ ထိုလူတို့သည် ထိုမိန်းမ၏ လက်သည်း၌ အရေပါးကိုလည်းကောင်း၊ သွေးကိုလည်းကောင်း မြင်ကုန် ၍ “ဤအမှုသည် ဤမိန်းမ၏ အမှုသာတည်း၊ ရဟန်းသည် မပြု”ဟု ထိုရဟန်းကို လွှတ်လိုက်ကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် အရံသို့ သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြောကြား၏။ ငါ့သျှင် သင်သည် ရှည်လျားသော လက်သည်းတို့ကို ဆောင်သလောဟု (မေးကုန်၏)။ ငါ့သျှင်တို့ ဆောင်၏ဟု (ပြော၏)။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ရဟန်းသည် ရှည်လျားသော လက်သည်းတို့ကို ဆောင်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှေက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ရှည်လျားသော လက်သည်းခြေသည်းတို့ကို မဆောင်အပ် ‘မထားအပ်’၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လက်သည်းဖြင့်လည်း လက်သည်းကို ဖြတ်ကုန်၏၊ ခံတွင်းဖြင့်လည်း လက်သည်းကို ဖြတ်ကုန်၏၊ နံရံ၌လည်း ပွတ်တိုက်ကုန်၏၊ လက်ချောင်း ခြေချောင်းတို့သည် နာကျင်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လက်သည်းလှီး ဓားငယ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လက်သည်းခြေသည်းကို သွေးထွက်အောင် ဖြတ်သဖြင့် လက်ချောင်းခြေချောင်းတို့သည် နာကျင်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အသား၏ အတိုင်းအရှည်ဖြင့် လက်သည်းခြေသည်းကို ဖြတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် နှစ်ဆယ်သော လက်သည်းခြေသည်းတို့ကို ပြေပြစ်အောင် ပြုစေကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြော ဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်ဆယ်သော လက်သည်းခြေသည်းတို့ကို ပြေပြစ်အောင် မပြုစေအပ်၊ ပြုစေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ အညစ်အကြေးမျှကို ခြစ်ထုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion a certain monk with long nails was walking for alms. A woman who saw him said to him, “Come, venerable, and have sex.” “It’s not allowable.” “If you don’t, I’ll scratch my limbs with my nails and make a scene, saying that you abused me.” “That’s your business, sister.” Yet that woman did as she had threatened. People rushed up and took hold of that monk. But when they saw the skin and blood on that woman’s nails, they realized she had done it herself, and they released the monk. He then returned to the monastery and told the monks what had happened. “So you grow your nails long?” “Yes.” The monks of few desires complained and criticized him, “How can a monk grow his nails long?” They told the Buddha. “You shouldn’t grow your nails long. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon afterwards the monks were cutting their nails with their nails and teeth, or by grinding them on walls. Their fingers hurt. “I allow nail clippers.” They cut their nails so short that they bled. Their fingers hurt. “You should cut your nails so that they’re even with the tip of the flesh.” At this time the monks from the group of six polished their fingernails and toenails. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t polish your fingernails and toenails. If you do, you commit an offense of wrong conduct. But I allow you to remove dirt.”
၂၇၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူနံ ကေသာ ဒီဃာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘ဥဿဟန္တိ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ အညမညံ ကေသေ ဩရောပေတု’’န္တိ? ‘‘ဥဿဟန္တိ ဘဂဝါ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ…ပေ… ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ခုရံ ခုရသိလံ ခုရသိပါဋိကံ နမတကံ သဗ္ဗံ ခုရဘဏ္ဍ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ မဿုံ ကပ္ပါပေန္တိ…ပေ… မဿုံ ဝဍ္ဎာပေန္တိ… ဂေါလောမိကံ ကာရာပေန္တိ… စတုရဿကံ ကာရာပေန္တိ… ပရိမုခံ ကာရာပေန္တိ… အဍ္ဎဒုကံ [အဍ္ဎုရကံ (သီ။), အဍ္ဎရုကံ (သျာ။)] ကာရာပေန္တိ… ဒါဌိကံ ဌပေန္တိ… သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, မဿု ကပ္ပါပေတဗ္ဗံ…ပေ… န မဿု ဝဍ္ဎာပေတဗ္ဗံ… န ဂေါလောမိကံ ကာရာပေတဗ္ဗံ… န စတုရဿကံ ကာရာပေတဗ္ဗံ… န ပရိမုခံ ကာရာပေတဗ္ဗံ… န အဍ္ဎဒုကံ ကာရာပေတဗ္ဗံ… န ဒါဌိကာ ဌပေတဗ္ဗာ… န သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေတဗ္ဗံ။ ယော သံဟရာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော သမ္ဗာဓေ ဝဏော ဟောတိ။ ဘေသဇ္ဇံ န သန္တိဋ္ဌတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပ္ပစ္စယာ သမ္ဗာဓေ လောမံ သံဟရာပေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ကတ္တရိကာယ ကေသေ ဆေဒါပေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကတ္တရိကာယ ကေသာ ဆေဒါပေတဗ္ဗာ။ ယော ဆေဒါပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော သီသေ ဝဏော ဟောတိ, န သက္ကောတိ ခုရေန ကေသေ ဩရောပေတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပ္ပစ္စယာ ကတ္တရိကာယ ကေသေ ဆေဒါပေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဒီဃာနိ နာသိကာလောမာနိ ဓာရေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ပိသာစိလ္လိကာတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃံ နာသိကာလောမံ ဓာရေတဗ္ဗံ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သက္ခရိကာယပိ မဓုသိတ္ထကေနပိ နာသိကာလောမံ ဂါဟာပေန္တိ။ နာသိကာ ဒုက္ခာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဏ္ဍာသ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ပလိတံ ဂါဟာပေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပလိတံ ဂါဟာပေတဗ္ဗံ။ ယော ဂါဟာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၇၅။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့၏ ဆံပင်တို့သည် ရှည်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းတို့သည် အချင်းချင်း ဆံ ချခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ကုန်သလောဟု မေး တော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရား စွမ်းနိုင်ပါကုန်၏ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်း အရာကြောင့် ရဟန်းသံဃာကို စည်းဝေးစေ၍ ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ သင်တုန်းဓား သင်တုန်းကျောက် သင်တုန်းအိတ် သင်တုန်းနှီးဟူသော သင်တုန်းအဆောက်အဦ အလုံးစုံကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မုတ်ဆိတ်ကို ဖြတ်စေကုန်၏၊ မုတ်ဆိတ်ကို ရှည်စေကုန်၏၊ ဆိတ် မုတ်ဆိတ်နှင့်တူသော မုတ်ဆိတ်ကို ပြုစေကုန်၏၊ လေးထောင့် မုတ်ဆိတ်ကို ပြုစေကုန်၏၊ ရင်မွေးရိတ် ခြင်းကို ပြုစေကုန်၏၊ ရင်မွေးအရေးအသား ထားခြင်းကို ပြုစေကုန်၏၊ ကြင်စွယ်ကို ထားကုန်၏၊ ကျဥ်း မြောင်းရာ၌ အမွေးကို ရိတ်စေကုန်၏၊ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မုတ်ဆိတ်ကို မဖြတ်အပ်။ပ။ မုတ်ဆိတ်ကို မရှည်စေအပ်။ ဆိတ်မုတ်ဆိတ်နှင့်တူသော မုတ်ဆိတ်ကို မပြုစေအပ်။ ရင်မွေးရိတ်ခြင်းကို မပြုစေအပ်။ ရင်မွေးအရေးအသားထားခြင်းကို မပြုစေ အပ်။ ကြင်စွယ်ကို မထားအပ်။ ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အမွေးကို မရိတ်စေအပ်၊ ရိတ်စေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးအား ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အနာဖြစ်၏၊ ဆေးသည် မတည်နိုင်။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အနာဟူသော အကြောင်းကြောင့် ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အမွေးကို ရိတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကပ်ကျေးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြတ်စေကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ် ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကပ်ကျေးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို မဖြတ်စေအပ်၊ ဖြတ်စေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးအား ဦးခေါင်း၌ အနာဖြစ်၏၊ သင်တုန်းဖြင့် ဆံပင်တို့ကို မချနိုင်။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အနာဟူသော အကြောင်းကြောင့် ကပ်ကျေးဖြင့် ဆံပင်တို့ကို ဖြတ်စေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ရှည်သော နှာခေါင်းမွေးတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “မြေဘုတ် ဘီလူးကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရှည်သော နှာခေါင်းမွေးတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ကျောက်စရစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပျားဖယောင်းဖြင့်လည်းကောင်း နှာခေါင်း မွေးကို နုတ်ကြသဖြင့် နှာခေါင်းတို့သည် နာကျင်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မွေးညှပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆံပင်ဖြူကို နုတ်သဖြင့် လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့ သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ဆံပင်ဖြူကို မနုတ်အပ်၊ နုတ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there were monks who had long hair. They told the Buddha. “Are you able to shave each other’s heads?” “We are.” The Buddha then gave a teaching and addressed the monks: “I allow a razor, a whetstone, a razor case, felt, and all barber equipment.” At this time the monks from the group of six trimmed their beards, grew their beards long, grew goatees, grew sideburns, grew circle beards, sculpted their chest hair, grew mustaches, and removed the hair from their private parts. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t trim your beards, grow your beard long, grow goatees, grow sideburns, grow circle beards, sculpt your chest hair, grow mustaches, or remove the hair from your private parts. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” A certain monk had a sore on his private parts, and the medicine did not stick. “I allow you to remove hair from the private parts if you have a disease.” At that time the monks from the group of six cut their hair with scissors. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t cut your hair with scissors. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” A monk who had a sore on his head was unable to shave with a razor. “I allow you to cut your hair with scissors if you have a disease.” At this time there were monks who grew their nasal hair long. People complained and criticized them, “They’re just like goblins!” “You shouldn’t grow your nasal hair long. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” The monks had their nasal hair removed with small stones and beeswax. Their noses hurt. “I allow tweezers.” The monks from the group of six had their gray hairs removed. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t remove gray hairs. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၇၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ကဏ္ဏဂူထကေဟိ ကဏ္ဏာ ထကိတာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဏ္ဏမလဟရဏိ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစာ ကဏ္ဏမလဟရဏိယော ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ ကဏ္ဏမလဟရဏိယော ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ ဒန္တမယံ ဝိသာဏမယံ နဠမယံ ဝေဠုမယံ ကဋ္ဌမယံ ဇတုမယံ ဖလမယံ လောဟမယံ သင်္ခနာဘိမယ’’န္တိ။
၂၇၆။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါး၏ နားတို့သည် နားဖာချေးတို့ဖြင့် ပိတ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအားဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နားဖာကော် ‘နဖာ ချူ’ ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေနားဖာကော် ငွေနားဖာကော်ဟူသော အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော နားဖာကော်တို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော နားဖာကော်တို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရဟန်းတို့ အရိုးနားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်စွယ်နားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ဦးချိုနားဖာ ကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျူနားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝါးနားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သား နားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ချိတ်နားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သီးနားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ကြေးသံနားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ ခရုသင်းချက်နားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။
On one occasion a monk’s ear was blocked by earwax. “I allow earpicks.” Soon the monks from the group of six used luxurious earpicks made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use luxurious earpicks. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow earpicks made of bone, ivory, horn, reed, bamboo, wood, resin, fruit, metal, or shell.” More regulations on proper conduct and allowable requisites
၂၇၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဗဟုံ လောဟဘဏ္ဍံ ကံသဘဏ္ဍံ သန္နိစယံ ကရောန္တိ။ မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဗဟုံ လောဟဘဏ္ဍံ ကံသဘဏ္ဍံ သန္နိစယံ ကရိဿန္တိ, သေယျထာပိ ကံသပတ္ထရိကာ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဗဟုံ လောဟဘဏ္ဍံ ကံသဘဏ္ဍံ သန္နိစယော ကာတဗ္ဗော။ ယော ကရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဉ္ဇနိမ္ပိ အဉ္ဇနိသလာကမ္ပိ ကဏ္ဏမလဟရဏိမ္ပိ ဗန္ဓနမတ္တမ္ပိ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဉ္ဇနိံ အဉ္ဇနိသလာကံ ကဏ္ဏမလဟရဏိံ ဗန္ဓနမတ္တ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သံဃာဋိပလ္လတ္ထိကာယ နိသီဒန္တိ။ သံဃာဋိယာ ပတ္တာ လုဇ္ဇန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သံဃာဋိပလ္လတ္ထိကာယ နိသီဒိတဗ္ဗံ။ ယော နိသီဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဂိလာနော ဟောတိ။ တဿ ဝိနာ အာယောဂေန [အာယောဂါ (သီ။ သျာ။)] န ဖာသု ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာယောဂ’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ အာယောဂေါ ကာတဗ္ဗော’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တန္တကံ ဝေမံ ကဝဋံ [ဝေမကံ ဝဋ္ဋံ (သီ။), ဝေမကံ ဝဋံ (သျာ။)] သလာကံ သဗ္ဗံ တန္တဘဏ္ဍက’’န္တိ။
၂၇၇။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် များစွာသော သံဘဏ္ဍာ ကြေးဘဏ္ဍာတို့ကို စုဆောင်း သိမ်းဆည်းကုန်၏။ ကျောင်းစဥ်လှည့်လည်သော လူတို့သည် မြင်၍ “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ် တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် အဘယ့်ကြောင့် ကြေးကုန်သည်များကဲ့သို့ များစွာသော သံဘဏ္ဍာ ကြေးဘဏ္ဍာတို့ကို စုဆောင်းကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ များစွာသော သံဘဏ္ဍာ ကြေးဘဏ္ဍာတို့ကို မစုဆောင်းအပ်၊ စုဆောင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မျက်စဥ်းကျည်တောက်ကိုလည်းကောင်း၊ မျက်စဥ်းတံကိုလည်းကောင်း၊ နားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ အကွပ်ငယ်ကိုလည်းကောင်း မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ မျက်စဥ်းကျည်တောက်ကိုလည်းကောင်း၊ မျက်စဥ်းတံကိုလည်းကောင်း၊ နားဖာကော်ကိုလည်းကောင်း၊ အကွပ်ငယ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သင်္ကန်းကြီးကို အာယောဂပတ်ဖွဲ့လျက် ထိုင်ကြသဖြင့် သင်္ကန်းကြီး အနားပတ်တို့သည် ပျက်စီးကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သင်္ကန်းကြီးကို အာယောဂပတ်ဖွဲ့လျက် မထိုင်အပ်၊ ထိုင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နာဖျားသဖြင့် အာယောဂပတ်နှင့် ကင်း၍ မချမ်းသာ။ မြတ်စွာဘုရား အား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အာယောဂပတ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား အာယောဂပတ်ကို အဘယ်သို့ ပြုလုပ်ရမည်နည်းဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရက်ကန်းစင် လက်ခတ်ချပ် ကြေးတံဝါးဟူသော ရက်ကန်း အဆောက်အဦ အလုံးစုံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At one time the monks from the group of six had amassed a large number of metal and bronze goods. When people walking about the dwellings saw this, they complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics amass a large number of metal and bronze goods? They’re just like merchants.” “You shouldn’t amass a large number of metal and bronze goods. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not accept ointment boxes, ointment sticks, earpicks, or even metal used for binding. “I allow ointment boxes, ointment sticks, earpicks, and metal used for binding.” On one occasion the monks from the group of six were sitting with their upper robes as a back-and-knee strap. The panels of the robes were torn apart. “You shouldn’t sit with your upper robe as a back-and-knee strap. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” There was a sick monk who was not comfortable without a back-and-knee strap. “I allow back-and-knee straps.” The monks thought, “How are the back-and-knee straps to be made?” “I allow a warp, a reed, a weft, a shuttle, and all weaving equipment.”
၂၇၈။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု အကာယဗန္ဓနော ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ တဿ ရထိကာယ အန္တရဝါသကော ပဘဿိတ္ထ။ မနုဿာ ဥက္ကုဋ္ဌိမကံသု။ သော ဘိက္ခု မင်္ကု အဟောသိ။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အကာယဗန္ဓနေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော။ ယော ပဝိသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကာယဗန္ဓန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစာနိ ကာယဗန္ဓနာနိ ဓာရေန္တိ – ကလာဗုကံ, ဒေဍ္ဍုဘကံ, မုရဇံ, မဒ္ဒဝီဏံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာနိ ကာယဗန္ဓနာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ – ကလာဗုကံ, ဒေဍ္ဍုဘကံ, မုရဇံ, မဒ္ဒဝီဏံ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒွေ ကာယဗန္ဓနာနိ – ပဋ္ဋိကံ, သူကရန္တက’’န္တိ။ ကာယဗန္ဓနဿ ဒသာ ဇီရန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မုရဇံ မဒ္ဒဝီဏ’’န္တိ။ ကာယဗန္ဓနဿ အန္တော ဇီရတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သောဘဏံ ဂုဏက’’န္တိ။ ကာယဗန္ဓနဿ ပဝနန္တော ဇီရတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဓ’’န္တိ [ဝီထန္တိ (သီ။ သျာ။)]။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစေ ဝိဓေ ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ ဝိဓာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ…ပေ… သင်္ခနာဘိမယံ သုတ္တမယ’’န္တိ။
၂၇၈။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ခါးပန်းကြိုးမပါဘဲ ရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်သဖြင့် လမ်းမ၌ သင်းပိုင်သည် လျှောကျ၏။ လူတို့သည် ကြွေးကြော်သဖြင့် ထိုရဟန်းသည် မျက်နှာမသာ ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ထို ရဟန်းသည် အရံသို့ သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြောကြား၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခါးပန်ကြိုးမပါဘဲ ရွာသို့ မဝင်အပ်၊ ဝင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ခါးပန်းကြိုးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကြိုးအများပေါင်း၍ ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုး၊ ရေမြွေဦးခေါင်း သဏ္ဌာန်ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုး၊ မုရိုးစည်သဏ္ဌာန်ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုး၊ ဆောက်လုံးသဏ္ဌာန် ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုးဟူသော အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော ခါးပန်းကြိုးတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကြိုးအများပေါင်း၍ ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုး၊ ရေမြွေဦးခေါင်းသဏ္ဌာန် ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုး၊ မုရိုးစည်သဏ္ဌာန်ပြုအပ်သော ခါးပန်းကြိုး၊ ဆောက်လုံးသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်အပ်သော ခါးပန်းကြိုးဟူသော အကောင်းအညံ့ဖြစ်ကုန်သော ခါးပန်းကြိုးတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏။ “ရဟန်းတို့ ခါးပန်းကြိုး၊ ဝက်အူသဏ္ဌာန်ပြုအပ်သော ခါးပန်းဟူသော ခါးပန်းကြိုး နှစ်မျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “ခါးပန်းကြိုး၏ အမြိတ်အဆာတို့သည် ဆွေးကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မုရိုးစည်သဏ္ဌာန် ပြုအပ်သော အမြိတ်အဆာကိုလည်းကောင်း၊ ဆောက်လုံးသဏ္ဌာန်ပြုအပ်သော အမြိတ်အဆာကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခါးပန်းကြိုး၏ အစွန်အနားသည် ဆွေး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အနားလိပ်၍ ချုပ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဖွတ်မြီးထိုးချုပ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခါးပန်းကြိုး၏ ကွင်းစွန်းသည် ဆွေး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါးပန်းသီးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေခါးပန်းသီး ငွေခါးပန်းသီးဟူသော အကောင်း အညံ့ဖြစ်ကုန်သော ခါးပန်းသီးတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော ခါးပန်းသီးတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ အရိုးခါးပန်းသီးကိုလည်းကောင်း။ပ။ ခရုသင်း ချက်ခါးပန်းသီးကိုလည်းကောင်း၊ ချည် ခါးပန်းသီးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion a monk went to the village for alms without a belt. His sarong fell off on the street. People shouted out, and he felt humiliated. When he had returned to the monastery, he told the monks what had happened. They in turn told the Buddha, who said: “You shouldn’t enter an inhabited area without a belt. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow belts.” Soon the monks from the group of six wore luxurious belts: belts with multiple strings, belts like the head of a water snake, belts of twisted strings of various colors, belts like ornamental ropes. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t wear luxurious belts. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow two kinds of belts: belts made from strips of cloth and from pigs’ intestines.” The edges of the belts wore away. “I allow belts of twisted strings of various colors and belts like ornamental ropes.” The ends of the belts wore away. “I allow making a loop and a knot.” The loop at the end wore away. “I allow buckles.” Soon the monks from the group of six wore luxurious buckles made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t wear luxurious buckles. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow buckles made of bone, ivory, horn, reed, bamboo, wood, resin, fruit, metal, shell, or string.”
၂၇၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော လဟုကာ သံဃာဋိယော ပါရုပိတွာ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ ဝါတမဏ္ဍလိကာယ သံဃာဋိယော ဥက္ခိပိယိံသု။ အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော အာရာမံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဏ္ဌိကံ ပါသက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စာဝစာ ဂဏ္ဌိကာယော ဓာရေန္တိ သောဝဏ္ဏမယံ ရူပိယမယံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာဝစာ ဂဏ္ဌိကာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌိမယံ ဒန္တမယံ ဝိသာဏမယံ နဠမယံ ဝေဠုမယံ ကဋ္ဌမယံ ဇတုမယံ ဖလမယံ လောဟမယံ သင်္ခနာဘိမယံ သုတ္တမယ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဂဏ္ဌိကမ္ပိ ပါသကမ္ပိ စီဝရေ အပ္ပေန္တိ။ စီဝရံ ဇီရတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဏ္ဌိကဖလကံ ပါသကဖလက’’န္တိ။ ဂဏ္ဌိကဖလကမ္ပိ ပါသကဖလကမ္ပိ အန္တေ အပ္ပေန္တိ။ ကောဋ္ဋော [ကောဏော (သီ။ သျာ။)] ဝိဝရိယတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဏ္ဌိကဖလကံ အန္တေ အပ္ပေတုံ၊ ပါသကဖလကံ သတ္တင်္ဂုလံ ဝါ အဋ္ဌင်္ဂုလံ ဝါ ဩဂါဟေတွာ အပ္ပေတု’’န္တိ။
၂၇၉။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ပေါ့ပါးသော သင်္ကန်းကြီးတို့ကို ရုံ၍ ရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်၏၊ လေပွေကြောင့် သင်္ကန်းကြီးတို့သည် လွင့်တက်ကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် အရံသို့ သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြောကြား၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရန်းကြီးတကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ပတ်ကွင်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရွှေကမ္ပတ်သီး ငွေကမ္ပတ်သီးဟူသော အကောင်း အညံ့ဖြစ်ကုန်သော ကမ္ပတ်သီးတို့ကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကောင်း အညံ့ဖြစ်သော ကမ္ပတ်သီးတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ အရိုးကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်စွယ်ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ဦးချိုကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ကျူကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ဝါးကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သား ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ချိတ်ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သီးကမ္ပတ်သီး ကိုလည်းကောင်း၊ ကြေးကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ခရုသင်းချက်ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ချည်ကမ္ပတ် သီးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ပတ်ကွင်းကိုလည်းကောင်း သင်္ကန်း၌ တပ်သဖြင့် သင်္ကန်းသည် ဆွေး၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကမ္ပတ်သီးအိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ပတ်ကွင်းအိမ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ကမ္ပတ်သီးကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ပတ်ကွင်းကိုလည်းကောင်း အစွန်း၌ တပ်သဖြင့် အနားပတ်သည် ပွင့်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကမ္ပတ်သီးအိမ်ကို အစွန်း၌ တပ်ရန် ခွင့်ပြု၏၊ ကမ္ပတ်ကွင်းအိမ်ကို လက်ခုနစ်သစ် ရှစ်သစ်မျှ လျှော့၍ တပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion Venerable Ānanda robed up in light upper robes and went to the village for alms. A whirlwind lifted up his robes. When he had returned to the monastery, he told the monks what had happened. They in turn told the Buddha. “I allow toggles and loops.” Soon the monks from the group of six wore luxurious toggles made with gold and silver. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t wear luxurious toggles. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow toggles made of bone, ivory, horn, reed, bamboo, wood, resin, fruit, metal, shell, or string.” When the monks fastened toggles and loops to their robes, they caused the robes to wear. “I allow toggle shields and loop shields.” They fastened the toggle shields and the loop shields on the edge of the robe. The corners of the robe separated. “I allow you to fasten the toggle shields at the edge and the loop shields twelve or thirteen centimeters in from the edge.”
၂၈၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဂိဟိနိဝတ္ထံ နိဝါသေန္တိ – ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ, မစ္ဆဝါဠကံ, စတုကဏ္ဏကံ, တာလဝဏ္ဋကံ, သတဝလိကံ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟိနိဝတ္ထံ နိဝါသေတဗ္ဗံ – ဟတ္ထိသောဏ္ဍကံ, မစ္ဆဝါဠကံ, စတုကဏ္ဏကံ, တာလဝဏ္ဋကံ, သတဝလိကံ။ ယော နိဝါသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဂိဟိပါရုတံ ပါရုပန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟိပါရုတံ ပါရုပိတဗ္ဗံ။ ယော ပါရုပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သံဝေလ္လိယံ နိဝါသေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ရညော မုဏ္ဍဝဋ္ဋီတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သံဝေလ္လိယံ နိဝါသေတဗ္ဗံ။ ယော နိဝါသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၈၀။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဆင်နှာမောင်းကဲ့သို့ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ငါးမြီးကဲ့သို့ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ လေးစ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ထ)။ ၂၈၀ပ်ဝန်းကဲ့သို့ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ အတွန့်များစွာ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်းဟူသော လူတို့ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို ဝတ်ဆင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟုကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဆင်နှာမောင်းကဲ့သို့ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ငါးမြီးကဲ့သို့ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ လေးစ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း၊ ထန်းရွက်ယပ်ဝန်းကဲ့သို့ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်း အတွန့်များစွာ ချ၍ ဝတ်ဆင်ခြင်းဟူသော လူတို့ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ခြင်းကို မဝတ်ဆင်အပ်၊ ဝတ်ဆင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် လူတို့ကဲ့သို့ ရုံခြင်းကို ရုံကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လူတို့ကဲ့သို့ ရုံခြင်းကို မရုံအပ်၊ ရုံသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ခါးတောင်းကျိုက်၍ ဝတ်ဆင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “မင်း၏ ဝန်ထမ်း လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်ခြင်းကို မဝတ်ဆင်အပ်၊ ဝတ်ဆင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At this time the monks from the group of six wore their sarongs like householders— in the elephant-trunk style, the fish-tail style, the four-corner style, the palm-leaf style, and with pleats. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t wear your sarong like householders— in the elephant-trunk style, the fish-tail style, the four-corner style, the palm-leaf style, or with pleats. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” The monks from the group of six wore their upper robes like householders. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t wear your upper robe like householders. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” The monks from the group of six wore their sarongs like loin cloths. People complained and criticized them, “They’re just like the king’s porters!” “You shouldn’t wear your sarong like a loin cloth. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၈၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥဘတောကာဇံ ဟရန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ရညော မုဏ္ဍဝဋ္ဋီတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥဘတောကာဇံ ဟရိတဗ္ဗံ။ ယော ဟရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကတောကာဇံ အန္တရာကာဇံ သီသဘာရံ ခန္ဓဘာရံ ကဋိဘာရံ ဩလမ္ဗက’’န္တိ။
၂၈၁။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် နှစ်ဖက်ဝန်ရှိသော ထမ်းပိုးကို ဆောင်ကုန်၏။ လူတို့သည် “မင်း၏ ဝန်ထမ်းလူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နှစ်ဖက်ဝန်ရှိသော ထမ်းပိုးကို မဆောင်အပ်။ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ တစ်ဖက်ဝန်ရှိသော ထမ်းပိုးကိုလည်းကောင်း၊ အလယ်ဝန်ရှိသော ထမ်းပိုးကိုလည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ ပခုံးဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ ခါးဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ လက်ဆွဲဝန်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။
At that time the monks from the group of six used carrying poles with loads on both ends. People complained and criticized them, “They’re just like the king’s porters!” “You shouldn’t use a carrying pole with loads on both ends. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow a carrying pole with a load on one end, a two-person carrying pole with a load in the middle, loads for the head, loads for the shoulder, loads for the hip, and hanging loads.”
၂၈၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဒန္တကဋ္ဌံ န ခါဒန္တိ။ မုခံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။
‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာဒီနဝါ ဒန္တကဋ္ဌဿ အခါဒနေ။ အစက္ခုဿံ, မုခံ ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဟောတိ, ရသဟရဏိယော န ဝိသုဇ္ဈန္တိ, ပိတ္တံ သေမှံ ဘတ္တံ ပရိယောနန္ဓတိ, ဘတ္တမဿ နစ္ဆာဒေတိ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ အာဒီနဝါ ဒန္တကဋ္ဌဿ အခါဒနေ။
‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, အာနိသံသာ ဒန္တကဋ္ဌဿ ခါဒနေ။ စက္ခုဿံ, မုခံ န ဒုဂ္ဂန္ဓံ ဟောတိ, ရသဟရဏိယော ဝိသုဇ္ဈန္တိ, ပိတ္တံ သေမှံ ဘတ္တံ န ပရိယောနန္ဓတိ, ဘတ္တမဿ ဆာဒေတိ – ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ အာနိသံသာ ဒန္တကဋ္ဌဿ ခါဒနေ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒန္တကဋ္ဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒီဃာနိ ဒန္တကဋ္ဌာနိ ခါဒန္တိ, တေဟေဝ သာမဏေရံ အာကောဋေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒီဃံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတဗ္ဗံ။ ယော ခါဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ ဒန္တကဋ္ဌံ, န စ တေန သာမဏေရော အာကောဋေတဗ္ဗော။ ယော အာကောဋေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော အတိမဋာဟကံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒန္တဿ ကဏ္ဌေ ဝိလဂ္ဂံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အတိမဋာဟကံ ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒိတဗ္ဗံ။ ယော ခါဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စတုရင်္ဂုလပစ္ဆိမံ [စတုရင်္ဂုလံ ပစ္ဆိမံ (က။)] ဒန္တကဋ္ဌ’’န္တိ။
၂၈၂။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဒန်ပူကို မခဲမစားကုန်၊ ခံတွင်းသည် အနံ့မကောင်း။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ၁။ အပဂတဂဗ္ဘာတိ အဝိဇာတပုတ္တာ (ဝိမတိ) ဒန်ပူ မစားခြင်း အပြစ် ၅-မျိုး ရဟန်းတို့ ဒန်ပူကို မခဲမစားရာ၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း- (၁) မျက်စိ မကြည်လင်။ (၂) ခံတွင်း အနံ့မကောင်း။ (၃) အရသာကြောတို့ မစင်ကြယ်ကုန်၊ (၄) သည်းခြေ သလိပ်တို့က ထမင်းကို မြှေးယှက်ကုန်၏။ (၅) ထိုသူသည် ထမင်း မမြိန်။ ရဟန်းတို့ ဒန်ပူကို မခဲ မစားရာ၌ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ ဒန်ပူ စားခြင်း အကျိုး ၅-မျိုး ရဟန်းတို့ ဒန်ပူကို ခဲစားရာ၌ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း- (၁) မျက်စိ ကြည်လင်၏။ (၂) ခံတွင်း အနံ့ကောင်း၏။ (၃) အရသာကြောတို့ စင်ကြယ်ကုန်၏။ (၄) သည်းခြေ သလိပ်တို့က ထမင်းကို မမြှေးယှက်ကုန်။ (၅) ထိုသူသည် ထမင်း မြိန်၏။ ရဟန်းတို့ ဒန်ပူကို ခဲစားရာ၌ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတိုု့တည်း။ ရဟန်းတို့ ဒန်ပူကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ရှည်လျားသော ဒန်ပူတို့ကို ခဲစားကုန်၏။ ထိုဒန်ပူတို့ဖြင့်ပင် သာမဏေကို ခေါက်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရှည်သောဒန်ပူကို မခဲစားအပ်၊ ခဲစားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ လက်ရှစ်သစ် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ဒန်ပူကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုဒန်ပူဖြင့်လည်း သာမဏေကို မခေါက်အပ်၊ ခေါက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် အလွန်တိုသော ဒန်ပူကို ခဲစဥ် လည်ချောင်း၌ မျက်၏။ မြတ်စွာဘုရား အား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အလွန်တိုသော ဒန်ပူကို မခဲစားအပ်၊ ခဲစားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ အယုတ်ဆုံး လက်လေးသစ်ရှိသော ဒန်ပူကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there were monks who did not clean their teeth. As a result, they had bad breath. They told the Buddha. “There are these five drawbacks to not cleaning your teeth: it’s bad for your eyes; you get bad breath; your taste buds aren’t cleansed; bile and phlegm cover the food; you don’t enjoy the food. There are these five benefits of cleaning your teeth: it’s good for your eyes; you don’t get bad breath; your taste buds are cleansed; bile and phlegm don’t cover the food; you enjoy the food. I allow tooth cleaners.” The monks from the group of six used long tooth cleaners, which they even used to smack the novices. “You shouldn’t use long tooth cleaners. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow tooth cleaners that are at most thirteen centimeters long. And you shouldn’t use them to smack the novice monks. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion a monk used a tooth cleaner that was too short and it got stuck in his throat. “You shouldn’t use tooth cleaners that are too short. If you do, you commit an offense of wrong conduct. You shouldn’t use tooth cleaners shorter than seven centimeters.”
၂၈၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဒါယံ အာလိမ္ပေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဒဝဍာဟကာတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဒါယော အာလိမ္ပိတဗ္ဗော။ ယော အာလိမ္ပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ တိဏဂဟနာ ဟောန္တိ, ဒဝဍာဟေ ဍယှမာနေ ဝိဟာရာ ဍယှန္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ ပဋဂ္ဂိံ ဒါတုံ, ပရိတ္တံ ကာတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒဝဍာဟေ ဍယှမာနေ ပဋဂ္ဂိံ ဒါတုံ, ပရိတ္တံ ကာတု’’န္တိ။
၂၈၃။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် တောကို မီးတိုက်ကုန်၏။ လူတို့သည် “တောမီးတိုက် သမားတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တောကို မီးမတိုက်အပ်၊ မီးတိုက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့သည် မြက်ချုံတို့ဖြင့် ရှုပ်ထွေးကုန်၏၊ တောမီးလောင်လတ်သော် ကျောင်းတို့ကို လောင်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့သည် မီးကြိုပေးရန်လည်းကောင်း၊ အရံအတားလုပ်ရန်လည်းကောင်း မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တောမီးလောင်လတ်သော် မီးကြိုပေးရန်လည်းကောင်း၊ အရံအတားလုပ်ရန်လည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion the monks from the group of six set fire to a forest. People complained and criticized them, “They’re just like land clearers.” “You shouldn’t set fire to a forest. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion the dwellings were overgrown with grass. There was a forest fire and the dwellings burned down. Being afraid of wrongdoing, the monks had not lit a counterfire for protection. “When there is a forest fire, I allow you to light a counterfire for protection.”
၂၈၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ရုက္ခံ အဘိရုဟန္တိ, ရုက္ခာ ရုက္ခံ သင်္ကမန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ မက္ကဋာတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ရုက္ခော အဘိရုဟိတဗ္ဗော။ ယော အဘိရုဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော ကောသလေသု ဇနပဒေ သာဝတ္ထိံ ဂစ္ဆန္တဿ အန္တရာမဂ္ဂေ ဟတ္ထီ ပရိယုဋ္ဌာတိ။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ရုက္ခမူလံ ဥပဓာဝိတွာ ကုက္ကုစ္စာယန္တော ရုက္ခံ န အဘိရုဟိ။ သော ဟတ္ထီ အညေန အဂမာသိ။ အထ ခေါ သော ဘိက္ခု သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတိ ကရဏီယေ ပေါရိသံ ရုက္ခံ အဘိရုဟိတုံ အာပဒါသု ယာဝဒတ္ထ’’န္တိ။
၂၈၄။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သစ်ပင်ကို တက်ကုန်၏။ တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ ကူးပြောင်းကုန်၏။ လူတို့သည် “မျောက်တို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သစ်ပင်ကို မတက်အပ်၊ တက်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် သာဝတ္ထိပြည်သို့ သွားစဥ် ကောသလတိုင်း ဇနပုဒ် လမ်းခရီးအကြား၌ ဆင်တို့သည် လိုက်ကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် သစ်ပင်ရင်းသို့ ပြေးကပ်ပြီးနောက် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိသည် ဖြစ်၍ သစ်ပင်သို့ မတက်၊ ထိုဆင်သည် အခြားတစ်ပါးသော လမ်းဖြင့် သွားလေ၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် သာဝတ္ထိပြည်သို့ သွား၍ ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်း ကို ပြော၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကိစ္စရှိလတ်သော် သစ်ပင်ကို တသူမျှ၁တက်ခြင်းငှါ, ဘေးရန်ရှိလတ်သော် အလိုရှိတိုင်း တက်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the monks from the group of six climbed trees and then jumped between them. People complained and criticized them, “They’re just like monkeys!” “You shouldn’t climb trees. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion a certain monk was walking on a road through the Kosalan country on his way to Sāvatthī when he was blocked by an elephant. He quickly went up to a tree, but being afraid of wrongdoing, he did not climb it. Soon the elephant went away. When he arrived at Sāvatthī, he told the monks what had happened. They in turn told the Buddha. “I allow you to climb a tree to the height of a man if there’s something to be done, or as far as you need if there’s an emergency.” Teaching, etc.
၂၈၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ယမေဠကေကုဋာ နာမ [ယမေဠုတေကုလာ နာမ (သီ။), မေဋ္ဌကောကုဋ္ဌာ နာမ (သျာ။)] ဘိက္ခူ ဒွေ ဘာတိကာ ဟောန္တိ ဗြာဟ္မဏဇာတိကာ ကလျာဏဝါစာ ကလျာဏဝါက္ကရဏာ။ တေ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဧတရဟိ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ နာနာနာမာ နာနာဂေါတ္တာ နာနာဇစ္စာ နာနာကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ။ တေ သကာယ နိရုတ္တိယာ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဒူသေန္တိ။ ဟန္ဒ မယံ, ဘန္တေ, ဗုဒ္ဓဝစနံ ဆန္ဒသော အာရောပေမာ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ‘‘ကထဉှိ နာမ တုမှေ, မောဃပုရိသာ, ဧဝံ ဝက္ခထ – ‘ဟန္ဒ မယံ, ဘန္တေ, ဗုဒ္ဓဝစနံ ဆန္ဒသော အာရောပေမာ’တိ။ နေတံ, မောဃပုရိသာ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဗုဒ္ဓဝစနံ ဆန္ဒသော အာရောပေတဗ္ဗံ။ ယော အာရောပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သကာယ နိရုတ္တိယာ ဗုဒ္ဓဝစနံ ပရိယာပုဏိတု’’န္တိ။
၂၈၅။ ထိုအခါ ယမေဠကရွာ၌ ကုဋမည်သော ပုဏ္ဏားမျိုး ရဟန်းညီနောင် နှစ်ဦးတို့ ရှိကုန်၏၊ အပြောအဆိုကောင်း အသံကောင်းသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းညီနောင်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေကြကာ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား ယခုအခါ ရဟန်းတို့သည် အမည်အမျိုးမျိုး ရှိပါကုန်၏၊ အနွယ်အမျိုးမျိုး ရှိပါကုန်၏၊ ဇာတ်အမျိုးမျိုး ရှိပါကုန်၏၊ အမျိုးအသီးသီးမှ ထွက်၍ ရဟန်းပြုပါကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် မိမိတို့ဘာသာဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ဖျက်ဆီးပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား ယခုအခါ အကျွန်ုပ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို သက္ကတဘာသာဖြင့် တင်ပါကုန်အံ့”ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်းတို့ သင်တို့သည် “အသျှင်ဘုရား ယခုအခါ အကျွန်ုပ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို သက္ကတဘာသာဖြင့် တင်ပါကုန်အံ့”ဟု အဘယ့်ကြောင့် ပြောဆိုကုန်ဘိသနည်း။ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီး ဖြစ်သော ယောကျာ်းတို့ ဤ(သင်တို့ လျှောက်ဆိုသော အမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီး၍ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ ကို- “ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို သက္ကတဘာသာဖြင့် မတင်အပ်၊ တင်သော ရဟန်း အား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ မိမိတို့ ဘာသာဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို သင်ယူ ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At this time there were two monks called Yameḷa and Kekuṭa, brothers born into a brahmin family, who were well-spoken and had good voices. They went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, the monks now have a variety of names and come from a variety of families, castes, and households. They corrupt the word of the Buddha by using their own expressions. Now we could give metrical form to the word of the Buddha.” The Buddha rebuked them, “Foolish men, how can you suggest such a thing? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t give metrical form to the word of the Buddha. If you do, you commit an offense of wrong conduct. You should learn the word of the Buddha using its own expressions.”
၂၈၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ လောကာယတံ ပရိယာပုဏန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အပိ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, လောကာယတေ သာရဒဿာဝီ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ဝုဒ္ဓိံ ဝိရုဠှိံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇေယျာ’’တိ? ‘‘နောဟေတံ ဘန္တေ’’။ ‘‘ဣမသ္မိံ ဝါ ပန ဓမ္မဝိနယေ သာရဒဿာဝီ လောကာယတံ ပရိယာပုဏေယျာ’’တိ? ‘‘နောဟေတံ ဘန္တေ’’။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, လောကာယတံ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗံ။ ယော ပရိယာပုဏေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ လောကာယတံ ဝါစေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, လောကာယတံ ဝါစေတဗ္ဗံ။ ယော ဝါစေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၈၆။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် လောကာယတကျမ်းကို သင်ယူကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော ထိုလူတို့၏ စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ လောကာယတကျမ်း၌ အနှစ်ဟု ရှုလေ့ရှိသူသည် ဤသာသနာတော်၌ ကြီးပွါးခြင်း စည်ပင်ခြင်း ပြန့်ပြောခြင်းသို့ ရောက်ရာသလော”ဟု မေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား မရောက်နိုင်ပါဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ “တစ်နည်းဆိုအံ့၊ ဤသာသနာ၌မူလည်း အနှစ်ဟု ရှုလေ့ရှိသူသည် လောကာယတကျမ်းကို သင်ယူရာသလော”ဟု မေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား မသင်ယူရာပါဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ “ရဟန်းတို့ လောကာယတကျမ်းကို မသင်ယူအပ်၊ သင်ယူသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် လောကာယတကျမ်းကို ပို့ချကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လောကာယတကျမ်းကို မပို့ချအပ်၊ ပို့ချသော ရဟန်း အား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time the monks from the group of six were studying cosmological theory. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” The monks heard the complaints of those lay people and told the Buddha. “Is there any growth and fulfillment on this spiritual path, monks, for one who sees cosmological theory as the essence?” “No, sir.” “Would anyone who sees this spiritual path as the essence learn cosmological theory?” “No.” “You shouldn’t learn cosmological theory. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” The monks from the group of six taught cosmological theory. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” They told the Buddha. “You shouldn’t teach cosmological theory. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၈၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ ပရိယာပုဏိတဗ္ဗာ။ ယော ပရိယာပုဏေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇံ ဝါစေန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ ဝါစေတဗ္ဗာ။ ယော ဝါစေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၂၈၇။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် (မဂ်ဖိုလ်မှ) ဖီလာဖြစ်သော အတတ်ကို သင်ယူကုန်၏၊ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) ဖီလာ ဖြစ်သော အတတ်ကို မသင်ယူအပ်၊ သင်ယူသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် (မဂ်ဖိုလ်မှ) ဖီလာဖြစ်သော အတတ်ကို ပို့ချကုန်၏။ လူတို့သည် “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) ဖီလာဖြစ်သော အတတ်ကို မပို့ချအပ်၊ ပို့ချသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
The monks from the group of six studied worldly subjects. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” The monks heard the complaints of those lay people and told the Buddha. “You shouldn’t study worldly subjects. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” The monks from the group of six taught worldly subjects. People complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t teach worldly subjects. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၂၈၈။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ခိပိ။ ဘိက္ခူ – ‘ဇီဝတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ၊ ဇီဝတု သုဂတော’တိ – ဥစ္စာသဒ္ဒံ မဟာသဒ္ဒံ အကံသု။ တေန သဒ္ဒေန ဓမ္မကထာ အန္တရာ အဟောသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အပိ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ခိပိတေ ‘ဇီဝါ’တိ ဝုတ္တော [ဝုတ္တေ (က။)] တပ္ပစ္စယာ ဇီဝေယျ ဝါ မရေယျ ဝါ’’တိ? ‘‘နောဟေတံ ဘန္တေ’’။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ခိပိတေ ‘ဇီဝါ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော။ ယော ဝဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ဘိက္ခူနံ ခိပိတေ ‘ဇီဝထ ဘန္တေ’တိ ဝဒန္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာလပန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ‘ဇီဝထ ဘန္တေ’တိ ဝုစ္စမာနာ နာလပိဿန္တီ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘ဂိဟီ, ဘိက္ခဝေ, မင်္ဂလိကာ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟီနံ ‘ဇီဝထ ဘန္တေ’တိ ဝုစ္စမာနေန ‘စိရံ ဇီဝါ’တိ ဝတ္တု’’န္တိ။
၂၈၈။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ပရိသတ် ဝန်းရံလျက် တရားဟောနေစဥ် ချေဆတ်တော်မူ၏ ‘ဟတ်ချိုးဟု အသံပြု၏’။ “အသျှင်ဘုရား ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် အသက်ရှည်ပါစေသောဝ်၊ လာခြင်းကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အသက်ရှည်ပါစေသောဝ်”ဟု ရဟန်းတို့သည် ပြင်းပြ ကျယ်လောင်သော အသံကို ပြုကုန်၏။ ထိုအသံဖြင့် တရားစကားသည် ခြားပြတ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ ချေဆတ်ရာ၌ အသက်ရှည်ပါစေသောဝ်ဟု ဆိုသော် ထိုဆိုခြင်းကြောင့် အသက်ရှည်မူလည်း ရှည်ရာသလော၊ သေမူလည်း သေရာသလော”ဟု မေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား ဤအသက်ရှည်ခြင်း သေခြင်းသည် မဖြစ်နိုင်ပါဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ရဟန်းတို့ ချေဆတ်ရာ၌ “အသက်ရှည်ပါစေသောဝ်”ဟု မဆိုအပ်၊ ဆိုသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ် အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ လူတို့သည် ရဟန်းတို့ ချေဆတ်ရာ၌ “အသျှင်ဘုရားတို့ အသက်ရှည်တော်မူကြပါစေကုန်သောဝ်”ဟု ဆိုကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကစ္စ’ ရှိသည်ဖြစ်၍ စကားတုံ့ မပြန်ကုန်။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ‘အသျှင်ဘုရား တို့ အသက်ရှည်ပါစေကုန်သောဝ်”ဟုဆိုလျက် အတုံ့အပြန် အဘယ့်ကြောင့် မဆိုကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ် ပြပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လူတို့သည် မင်္ဂလာကို အလိုရှိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ (လူတို့က) “အသျှင်ဘုရားတို့ အသက်ရှည်ပါစေကုန်သောဝ်”ဟုဆိုလျှင် “ကြာမြင့်စွာ အသက်ရှည်ပါစေ”ဟု ဆိုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion the Buddha sneezed while teaching a large gathering. The monks made an uproar, saying, “May you live long, venerable sir!” Because of the noise, the teaching was interrupted. The Buddha said to the monks: “If you say, ‘May you live long!’ to one who sneezes, will they live or die because of that?” “No, sir.” “You shouldn’t say, ‘May you live long!’ to one who sneezes. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time when monks sneezed, people said, “May you live long, venerable!” Being afraid of wrongdoing, the monks did not respond. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics not respond when spoken to like this?” They told the Buddha. “Monks, householders want blessings. When householders say, ‘May you live long!’ I allow you to respond with similar words.”
၂၈၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ။ အညတရေန ဘိက္ခုနာ လသုဏံ ခါယိတံ ဟောတိ။ သော – မာ ဘိက္ခူ ဗျာဗာဓိံသူတိ – ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ။ ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ သော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဧကမန္တံ နိသိန္နော’’တိ? ‘‘ဧတေန, ဘန္တေ, ဘိက္ခုနာ လသုဏံ ခါယိတံ။ သော – မာ ဘိက္ခူ ဗျာဗာဓိံသူတိ – ဧကမန္တံ နိသိန္နော’’တိ။ ‘‘အပိ နု ခေါ, ဘိက္ခဝေ [ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခုနာ (သျာ။)], တံ ခါဒိတဗ္ဗံ, ယံ ခါဒိတွာ ဧဝရူပါယ ဓမ္မကထာယ ပရိဗာဟိယော အဿာ’’တိ? ‘‘နောဟေတံ ဘန္တေ’’။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, လသုဏံ ခါဒိတဗ္ဗံ။ ယော ခါဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဥဒရဝါတာဗာဓော ဟောတိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ယေနာယသ္မာ သာရိပုတ္တော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုဗ္ဗေ တေ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဥဒရဝါတာဗာဓော ကေန ဖာသု ဟောတီ’’တိ? ‘‘လသုဏေန မေ, အာဝုသော’’တိ [အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ မေ အာဝုသော မောဂ္ဂလ္လာန ဥဒရဝါတာဗာဓော လသုဏေန ဖာသု ဟောတီ’’တိ (က။)]။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဗာဓပ္ပစ္စယာ လသုဏံ ခါဒိတု’’န္တိ။
၂၈၉။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ပရိသတ် ဝန်းရံ၍ တရားဟောလျက် ထိုင်နေ တော်မူ၏၊ တစ်ပါးသော ရဟန်းသည် ကြက်သွန်ဖြူကို စားခဲ့၏၊ “ရဟန်းတို့ကို အနှောင့်အယှက် မဖြစ်ပါ စေလင့်”ဟု ထိုရဟန်းသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော ထိုရဟန်းကို မြင်တော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ ထိုရဟန်းသည် အဘယ့်ကြောင့် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်သနည်း”ဟု (မေးတော်မူ၏)။ အသျှင်ဘုရား ထိုရဟန်းသည် ကြက်သွန်ဖြူကို စားခဲ့ပါ၏၊ “ရဟန်းတို့ကို အနှောင့်အယှက် မဖြစ်ပါစေလင့်”ဟု ထိုရဟန်းသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ပါ၏ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အကြင်အရာဝတ္ထုကို စားခဲ့မိ၍ ဤသို့သော တရားစကားမှ အပဖြစ်ရာ၏၊ ထိုအရာ ဝတ္ထုကို စားသင့်မည်လော ‘တရားပွဲမှ ခွဲထွက်နေရလောက်သော အရာဝတ္ထုမျိုးကို စားရန်သင့်တော်မည် လော’ဟု မေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား မစားသင့်ပါဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ရဟန်းတို့ ကြက်သွန် ဖြူကို မစားအပ်၊ စားသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာအား ဝမ်းလေနာ ဖြစ်၏၊ ထိုအခါ အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်သည် အသျှင်သာရိပုတြာထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ ရှေးအခါ၌ သင်၏ ဝမ်းလေနာသည် အဘယ် အရာဝတ္ထုဖြင့် ချမ်းသာပါသနည်း”ဟု မေး၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ကို “ငါ့သျှင်မောဂ္ဂလာန် ရှေးအခါ၌ ငါ၏ ဝမ်းလေနာသည် ကြက်သွန်ဖြူဖြင့် ချမ်းသာ၏”ဟု ဆို၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အနာရောဂါဟူသော အကြောင်းကြောင့် ကြက်သွန်ဖြူကို စားရန် ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။
On one occasion when the Buddha was seated teaching a large gathering, there was a monk who had eaten garlic. Not to annoy the other monks, he was sitting at a distance. The Buddha saw him and asked the monks why he was sitting there. The monks told him and the Buddha said, “Monks, should one eat anything that would stop one from hearing a teaching such as this?” “No, sir.” “You shouldn’t eat garlic. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion Venerable Sāriputta had a stomachache. Venerable Mahāmoggallāna went to him and said, “When you had a stomachache in the past, Sāriputta, what made you better?” “Garlic.” They told the Buddha. “I allow you to eat garlic if you’re sick.” Restrooms
၂၉၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အာရာမေ တဟံ တဟံ ပဿာဝံ ကရောန္တိ။ အာရာမော ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကမန္တံ ပဿာဝံ ကာတု’’န္တိ။ အာရာမော ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဿာဝကုမ္ဘိ’’န္တိ။ ဒုက္ခံ နိသိန္နာ ပဿာဝံ ကရောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဿာဝပါဒုက’’န္တိ။ ပဿာဝပါဒုကာ ပါကဋာ ဟောန္တိ။ ဘိက္ခူ ဟိရိယန္တိ ပဿာဝံ ကာတုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ပါကာရေ – ဣဋ္ဌကာပါကာရံ, သိလာပါကာရံ, ဒါရုပါကာရ’’န္တိ။ ပဿာဝကုမ္ဘီ အပါရုတာ ဒုဂ္ဂန္ဓာ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပိဓာန’’န္တိ။
၂၉၀။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အရံအတွင်း ထိုထို နေရာ၌ ကျင်ငယ်ကို စွန့်ကုန်၏၊ အရံသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တစ်ခုသော နေရာ၌ ကျင်ငယ်ကို စွန့်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အရံသည် မကောင်းသော အနံ့ရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျင်ငယ်အိုးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆင်းရဲစွာ ထိုင်ကုန်လျက် ကျင်ငယ်ကို စွန့်ရကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျင်ငယ်စွန့်ရန် ခြေနင်းခုံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျင်ငယ်စွန့်ရန် ခြေနင်းခုံတို့သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်ကုန်၏၊ ရဟန်းတို့သည် ကျင်ငယ်ကို စွန့်ရန် ရှက်နိုးကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အကာ၊ ကျောက်အကာ၊ သစ်သားအကာဟူသော အကာသုံးမျိုးတို့ကို ကာရံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျင်ငယ်အိုးတို့သည် အပိတ်အဖုံးမရှိ၍ အနံ့မကောင်းကုန်။ပ။ ရဟန်းတို့ အပိတ်အဖုံးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there were monks who urinated here and there in the monastery. The monastery became filthy. “You should urinate in one location.” The monastery became smelly. “I allow urine-collection pots.” It was painful to sit there while urinating. “I allow foot stands for urinating.” The foot stands were unenclosed. The monks were embarrassed to urinate there. “I allow three kinds of encircling walls: walls of brick, stone, and wood.” Not being covered, the urine-collection pots were smelly. “I allow lids.”
၂၉၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အာရာမေ တဟံ တဟံ ဝစ္စံ ကရောန္တိ။ အာရာမော ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကမန္တံ ဝစ္စံ ကာတု’’န္တိ။ အာရာမော ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္စကူပ’’န္တိ။ ဝစ္စကူပဿ ကူလံ လုဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ ဝစ္စကူပေါ နီစဝတ္ထုကော ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ အန္တေ နိသိန္နာ ဝစ္စံ ကရောန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သန္ထရိတွာ မဇ္ဈေ ဆိဒ္ဒံ ကတွာ ဝစ္စံ ကာတု’’န္တိ။ ဒုက္ခံ နိသိန္နာ ဝစ္စံ ကရောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္စပါဒုက’’န္တိ။ ဗဟိဒ္ဓါ ပဿာဝံ ကရောန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဿာဝဒေါဏိက’’န္တိ။ အဝလေခနကဋ္ဌံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဝလေခနကဋ္ဌ’’န္တိ။ အဝလေခနပိဌရော န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဝလေခနပိဌရ’’န္တိ။ ဝစ္စကူပေါ အပါရုတော ဒုဂ္ဂန္ဓော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပိဓာန’’န္တိ။ အဇ္ဈောကာသေ ဝစ္စံ ကရောန္တာ သီတေနပိ ဥဏှေနပိ ကိလမန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝစ္စကုဋိ’’န္တိ။ ဝစ္စကုဋိယာ ကဝါဋံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသကံ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိကံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ဝစ္စကုဋိယာ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။
၂၉၁။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အရံတွင်း ထိုထို နေရာ၌ ကျင်ကြီးကို စွန့်ကုန်၏၊ အရံသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တစ်ခုသော နေရာ၌ ကျင်ကြီးကို စွန့်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အရံသည် မကောင်းသော အနံ့ရှိ၏။ပ။ ရဟန်းတို့့ကျင်ကြီးတွင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျင်ကြီးတွင်းနှုတ်ခမ်းသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို စီစိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ကျင်ကြီးတွင်းသည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေသည် လွှမ်းမိုးခံရ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် လုပ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကား သုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်စရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အစွန်၌ ထိုင်လျက် ကျင်ကြီးစွန့်သူတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခင်း၍ အလယ်၌ အပေါက်ဖောက်၍ ကျင်ကြီးစွန့်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆင်းရဲစွာ ထိုင်ကုန်လျက် ကျင်ကြီး စွန့်ရကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျင်ကြီးစွန့်ရန် ခြေနင်းခုံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပြင်ပ၌ ကျင်ငယ်ကို စွန့်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျင်ငယ်မြောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကနုတံ မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ ကနုတံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကနုတံပုံး မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ ကနုတံပုံးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျင်ကြီးတွင်းသည် အပိတ်အဖုံးမရှိသည်ဖြစ်၍ အနံ့မကောင်း။ပ။ ရဟန်းတို့ အပိတ်အဖုံးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လွင်တီးခေါင်၌ ကျင်ကြီးကို စွန့်သော ရဟန်းတို့သည် အအေးကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပူကြောင့်လည်းကောင်း ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဝစ္စကုဋီ ‘ကျင်ကြီးအိမ်’ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဝစ္စကုဋီ၌ တံခါးရွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ မျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ် ငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဝစ္စကုဋီ၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံ ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဖြူသော အဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ မည်းသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီဖြင့် ခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားဖော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းဝါးကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းလှန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there were monks who defecated here and there in the monastery. The monastery became filthy. “You should defecate in one location.” The monastery became smelly. “I allow cesspits.” The edge of the cesspit collapsed. “I allow you to construct three kinds of foundations: foundations of brick, stone, and wood.” The cesspit was situated at a low point. It was flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the cesspit. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” When seated on the edge to defecate, they fell down. “I allow you to lay a floor with a gap in the middle for defecating.” It was painful to sit there while defecating. “I allow foot stands for defecating.” They urinated outside the cesspit. “I allow urinals.” There were no wiping sticks. “I allow wiping sticks.” There was no container for the wiping sticks. “I allow containers for wiping sticks.” Not being covered, the cesspit was smelly. “I allow lids.” Because they were defecating outdoors, the monks were troubled by the cold and the heat. “I allow restrooms.” The restrooms didn’t have doors. “I allow doors, door frames, lower hinges, upper hinges, door jambs, bolt sockets, bolts, latches, keyholes, door-pulling holes, and door-pulling ropes.” Grass and dust fell into the restrooms. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.”
၂၉၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဇရာဒုဗ္ဗလော ဝစ္စံ ကတွာ ဝုဋ္ဌဟန္တော ပရိပတတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩလမ္ဗက’’န္တိ။ ဝစ္စကုဋိ အပရိက္ခိတ္တာ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ပါကာရေ – ဣဋ္ဌကာပါကာရံ, သိလာပါကာရံ, ဒါရုပါကာရ’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကော န ဟောတိ…ပေ… (‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋ္ဌက’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကဿ ကဝါဋံ န ဟောတိ) [(အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ကောဋ္ဌကန္တိ။ ကောဋ္ဌကော နီစဝတ္ထုကော ဟောတိ…ပေ… အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတုန္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ စိနိတုံ တယော စယေ ဣဋ္ဌကာစယံ သိလာစယံ ဒါရုစယန္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ တယော သောပါနေ ဣဋ္ဌကာသောပါနံ သိလာသောပါနံ ဒါရုသောပါနန္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… အနုဇာနာမိ ဘိက္ခဝေ အာလမ္ဗနဗာဟန္တိ။ ကောဋ္ဌကဿ ကဝါဋံ န ဟောတိ။) (သျာ။ ကံ။)] …ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသကံ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိကံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကေ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိက’’န္တိ။ ပရိဝေဏံ စိက္ခလ္လံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မရုမ္ဗံ ပကိရိတု’’န္တိ။ န ပရိယာပုဏန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဒရသိလံ [ပဋ္ဋသိလံ (က။)] နိက္ခိပိတု’’န္တိ။ ဥဒကံ သန္တိဋ္ဌတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။ အာစမနကုမ္ဘီ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာစမနကုမ္ဘိ’’န္တိ။ အာစမနသရာဝကော န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာစမနသရာဝက’’န္တိ။ ဒုက္ခံ နိသိန္နာ အာစမေန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာစမနပါဒုက’’န္တိ။ အာစမနပါဒုကာ ပါကဋာ ဟောန္တိ, ဘိက္ခူ ဟိရိယန္တိ အာစမေတုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ပါကာရေ – ဣဋ္ဌကာပါကာရံ, သိလာပါကာရံ, ဒါရုပါကာရ’’န္တိ။ အာစမနကုမ္ဘီ အပါရုတာ ဟောတိ, တိဏစုဏ္ဏေဟိပိ ပံသုကေဟိပိ ဩကိရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပိဓာန’’န္တိ။
၂၉၂။ ထိုအခါ အိုမင်းမစွမ်းသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် ကျင်ကြီးစွန့်ပြီးနောက် ထလတ်သော် လိမ့်ကျ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လက်ဆွဲတန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဝစ္စကုဋီသည် အကာအရံ မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အကာ၊ ကျောက်အကာ၊ သစ်သားအကာဟူသော အကာသုံးမျိုးတို့ကို ကာရံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးမုခ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်၏ တံခါးရွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ သံကွင်းမျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ် ‘ကျည်ငယ်’ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီး ‘ကျည်မ’ကိုလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာအပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဖြူသော အဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ မည်းသောအဆင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီဖြင့် ခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်လှယ်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားဖော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင် ရေးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပရိဝုဏ်သည် ဗွက်ပေါက်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်စရစ်ကို ဖြန့်လောင်းရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ မလုံလောက်ကုန်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြားကို ခင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေဝပ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထုတ်ပြွန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သန့်သက်ရေအိုး မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ သန့်သက်ရေအိုးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သန့်သက်ရေခွက် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ သန့်သက်ရေ ခွက်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆင်းရဲစွာ ထိုင်လျက် သန့်သက်ရေ ဆေးကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ သန့်သက်ရေဆေးရန် ခြေနင်းခုံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သန့်သက်ရေဆေးရန် ခြေနင်းခုံတို့သည် ထင်ရှားပေါ်လွင်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် သန့်သက်ရေဆေးရန် ရှက်နိုးကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အကာ၊ ကျောက်အကာ၊ သစ်သား အကာဟူသော အကာသုံးမျိုးတို့ကို ကာရံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သန့်သက်ရေအိုးသည် အပိတ်မရှိ၊ မြက်မှုန့်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြေမှုန့်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ပြွမ်း၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အပိတ် အဖုံးကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion a monk who was weak from old age fell over as he was getting up after defecating. “I allow suspended ropes to hold onto.” The restrooms were unenclosed. “I allow three kinds of encircling walls: walls of brick, stone, and wood.” There were no gatehouses. “I allow gatehouses.” The gatehouses didn’t have doors. “I allow doors, door frames, lower hinges, upper hinges, door jambs, bolt sockets, bolts, latches, keyholes, door-pulling holes, and door-pulling ropes.” Grass and dust fell into the gatehouses. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern.” The yards were muddy. “I allow you to cover them with gravel.” They were unable to do it. “I allow you to lay paving stones.” The water remained. “I allow water drains.” There were no restroom ablution pots. “I allow restroom ablution pots.” There were no scoops for the ablution pots. “I allow scoops for the ablution pots.” It was painful to sit there while washing. “I allow ablution foot stands.” The foot stands were unenclosed. The monks were embarrassed to wash there. “I allow three kinds of encircling walls: walls of brick, stone, and wood.” The restroom ablution pots were not covered. Grass, dust, and dirt fell into them. “I allow lids.” Even more regulations on proper conduct and allowable requisites
၂၉၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဧဝရူပံ အနာစာရံ အာစရန္တိ – မာလာဝစ္ဆံ ရောပေန္တိပိ ရောပါပေန္တိပိ, သိဉ္စန္တိပိ သိဉ္စာပေန္တိပိ, ဩစိနန္တိပိ ဩစိနာပေန္တိပိ, ဂန္ထေန္တိပိ ဂန္ထာပေန္တိပိ, ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ, ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ, မဉ္ဇရိကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ, ဝိဓူတိကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ, ဝဋံသကံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ, အာဝေဠံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ, ဥရစ္ဆဒံ ကရောန္တိပိ ကာရာပေန္တိပိ။ တေ ကုလိတ္ထီနံ ကုလဓီတာနံ ကုလကုမာရီနံ ကုလသုဏှာနံ ကုလဒါသီနံ ဧကတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ, ဥဘတောဝဏ္ဋိကမာလံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ, မဉ္ဇရိကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ, ဝိဓူတိကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ, ဝဋံသကံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ, အာဝေဠံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ, ဥရစ္ဆဒံ ဟရန္တိပိ ဟရာပေန္တိပိ။ တေ ကုလိတ္ထီဟိ ကုလဓီတာဟိ ကုလကုမာရီဟိ ကုလသုဏှာဟိ ကုလဒါသီဟိ သဒ္ဓိံ ဧကဘာဇနေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ, ဧကထာလကေပိ ပိဝန္တိ, ဧကာသနေပိ နိသီဒန္တိ, ဧကမဉ္စေပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဧကတ္ထရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဧကပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဧကတ္ထရဏပါဝုရဏာပိ တုဝဋ္ဋေန္တိ, ဝိကာလေပိ ဘုဉ္ဇန္တိ, မဇ္ဇမ္ပိ ပိဝန္တိ, မာလာဂန္ဓဝိလေပနမ္ပိ ဓာရေန္တိ, နစ္စန္တိပိ, ဂါယန္တိပိ, ဝါဒေန္တိပိ, လာသေန္တိပိ၊ နစ္စန္တိယာပိ နစ္စန္တိ, နစ္စန္တိယာပိ ဂါယန္တိ, နစ္စန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ, နစ္စန္တိယာပိ လာသေန္တိ…ပေ… လာသေန္တိယာပိ နစ္စန္တိ, လာသေန္တိယာပိ ဂါယန္တိ, လာသေန္တိယာပိ ဝါဒေန္တိ, လာသေန္တိယာပိ လာသေန္တိ၊ အဋ္ဌပဒေပိ ကီဠန္တိ, ဒသပဒေပိ ကီဠန္တိ, အာကာသေပိ ကီဠန္တိ, ပရိဟာရပထေပိ ကီဠန္တိ, သန္တိကာယပိ ကီဠန္တိ, ခလိကာယပိ ကီဠန္တိ, ဃဋိကာယပိ ကီဠန္တိ, သလာကဟတ္ထေနပိ ကီဠန္တိ, အက္ခေနပိ ကီဠန္တိ, ပင်္ဂစီရေနပိ ကီဠန္တိ, ဝင်္ကကေနပိ ကီဠန္တိ, မောက္ခစိကာယပိ ကီဠန္တိ, စိင်္ဂုလကေနပိ ကီဠန္တိ, ပတ္တာဠှကေနပိ ကီဠန္တိ, ရထကေနပိ ကီဠန္တိ, ဓနုကေနပိ ကီဠန္တိ, အက္ခရိကာယပိ ကီဠန္တိ, မနေသိကာယပိ ကီဠန္တိ, ယထာဝဇ္ဇေနပိ ကီဠန္တိ၊ ဟတ္ထိသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ, အဿသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ, ရထသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ, ဓနုသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ထရုသ္မိမ္ပိ သိက္ခန္တိ၊ ဟတ္ထိဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိ, အဿဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိ, ရထဿပိ ပုရတော ဓာဝန္တိပိ အာဓာဝန္တိပိ၊ ဥဿေဠေန္တိပိ, အပ္ဖေါဋေန္တိပိ, နိဗ္ဗုဇ္ဈန္တိပိ, မုဋ္ဌီဟိပိ ယုဇ္ဈန္တိ၊ ရင်္ဂမဇ္ဈေပိ သံဃာဋိံ ပတ္ထရိတွာ နစ္စကိံ ဧဝံ ဝဒန္တိ – ‘‘ဣဓ, ဘဂိနိ, နစ္စဿူ’’တိ၊ နလာဋိကမ္ပိ ဒေန္တိ၊ ဝိဝိဓမ္ပိ အနာစာရံ အာစရန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝိဝိဓံ အနာစာရံ အာစရိတဗ္ဗံ။ ယော အာစရေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မန္တေ ဥရုဝေလကဿပေ ပဗ္ဗဇိတေ သံဃဿ ဗဟုံ လောဟဘဏ္ဍံ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဂဝတာ လောဟဘဏ္ဍံ အနုညာတံ, ကိံ အနနုညာတံ၊ ကိံ ဒါရုဘဏ္ဍံ အနုညာတံ, ကိံ အနနုညာတံ၊ ကိံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ အနုညာတံ, ကိံ အနနုညာတ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဌပေတွာ ပဟရဏိံ သဗ္ဗံ လောဟဘဏ္ဍံ, ဌပေတွာ အာသန္ဒိံ ပလ္လင်္ကံ ဒါရုပတ္တံ ဒါရုပါဒုကံ သဗ္ဗံ ဒါရုဘဏ္ဍံ, ဌပေတွာ ကတကဉ္စ ကုမ္ဘကာရိကဉ္စ သဗ္ဗံ မတ္တိကာဘဏ္ဍ’’န္တိ။
ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကော ပဉ္စမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ရုက္ခေ ထမ္ဘေ စ ကုဋ္ဋေ စ, အဋ္ဋာနေ ဂန္ဓသုတ္တိယာ၊
ဝိဂယှ မလ္လကော ကစ္ဆု, ဇရာ စ ပုထုပါဏိကာ။
ဝလ္လိကာပိ စ ပါမင်္ဂေါ, ကဏ္ဌသုတ္တံ န ဓာရယေ၊
ကဋိ ဩဝဋ္ဋိ ကာယုရံ, ဟတ္ထာဘရဏမုဒ္ဒိကာ။
ဒီဃေ ကောစ္ဆေ ဖဏေ ဟတ္ထေ, သိတ္ထာ ဥဒကတေလကေ၊
အာဒါသုဒပတ္တဝဏာ, အာလေပေါမ္မဒ္ဒစုဏ္ဏနာ။
လဉ္ဆေန္တိ အင်္ဂရာဂဉ္စ, မုခရာဂံ တဒူဘယံ၊
စက္ခုရောဂံ ဂိရဂ္ဂဉ္စ, အာယတံ သရဗာဟိရံ။
အမ္ဗပေသိသကလေဟိ, အဟိစ္ဆိန္ဒိ စ စန္ဒနံ၊
ဥစ္စာဝစာ ပတ္တမူလာ, သုဝဏ္ဏော ဗဟလာ ဝလီ။
စိတြာ ဒုဿတိ ဒုဂ္ဂန္ဓော, ဥဏှေ ဘိဇ္ဇိံသု မိဍ္ဎိယာ၊
ပရိဘဏ္ဍံ တိဏံ စောဠံ, မာလံ ကုဏ္ဍောလိကာယ စ။
ထဝိကာ အံသဗဒ္ဓဉ္စ, တထာ ဗန္ဓနသုတ္တကာ၊
ခိလေ မဉ္စေ စ ပီဌေ စ, အင်္ကေ ဆတ္တေ ပဏာမနာ။
တုမ္ဗဃဋိဆဝသီသံ, စလကာနိ ပဋိဂ္ဂဟော၊
ဝိပ္ဖါလိဒဏ္ဍသောဝဏ္ဏံ, ပတ္တေ ပေသိ စ နာဠိကာ။
ကိဏ္ဏသတ္တု သရိတဉ္စ, မဓုသိတ္ထံ သိပါဋိကံ၊
ဝိကဏ္ဏံ ဗန္ဓိဝိသမံ, ဆမာဇိရပဟောတိ စ။
ကဠိမ္ဘံ မောဃသုတ္တဉ္စ, အဓောတလ္လံ ဥပါဟနာ၊
အင်္ဂုလေ ပဋိဂ္ဂဟဉ္စ, ဝိတ္ထကံ ထဝိကဗဒ္ဓကာ။
အဇ္ဈောကာသေ နီစဝတ္ထု, စယော စာပိ ဝိဟညရေ၊
ပရိပတိ တိဏစုဏ္ဏံ, ဥလ္လိတ္တအဝလိတ္တကံ။
သေတံ ကာဠကဝဏ္ဏဉ္စ, ပရိကမ္မဉ္စ ဂေရုကံ၊
မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ, မကရဒန္တကပါဋိကံ။
စီဝရဝံသံ ရဇ္ဇုဉ္စ, အနုညာသိ ဝိနာယကော၊
ဥဇ္ဈိတွာ ပက္ကမန္တိ စ, ကထိနံ ပရိဘိဇ္ဇတိ။
ဝိနိဝေဌိယတိ ကုဋ္ဋေပိ, ပတ္တေနာဒါယ ဂစ္ဆရေ၊
ထဝိကာ ဗန္ဓသုတ္တဉ္စ, ဗန္ဓိတွာ စ ဥပါဟနာ။
ဥပါဟနတ္ထဝိကဉ္စ, အံသဗဒ္ဓဉ္စ သုတ္တကံ၊
ဥဒကာကပ္ပိယံ မဂ္ဂေ, ပရိဿာဝနစောဠကံ။
ဓမ္မကရဏံ ဒွေ ဘိက္ခူ, ဝေသာလိံ အဂမာ မုနိ၊
ဒဏ္ဍံ ဩတ္ထရကံ တတ္ထ, အနုညာသိ ပရိဿာဝနံ။
မကသေဟိ ပဏီတေန, ဗဟွာဗာဓာ စ ဇီဝကော၊
စင်္ကမနဇန္တာဃရံ, ဝိသမေ နီစဝတ္ထုကော။
တယော စယေ ဝိဟညန္တိ, သောပါနာလမ္ဗဝေဒိကံ၊
အဇ္ဈောကာသေ တိဏစုဏ္ဏံ, ဥလ္လိတ္တအဝလိတ္တကံ။
သေတကံ ကာဠဝဏ္ဏဉ္စ, ပရိကမ္မဉ္စ ဂေရုကံ၊
မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ, မကရဒန္တကပါဋိကံ။
ဝံသံ စီဝရရဇ္ဇုဉ္စ, ဥစ္စဉ္စ ဝတ္ထုကံ ကရေ၊
စယော သောပါနဗာဟဉ္စ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ။
ဥဒုက္ခလုတ္တရပါသကံ, ဝဋ္ဋိဉ္စ ကပိသီသကံ၊
သူစိဃဋိတာဠစ္ဆိဒ္ဒံ, အာဝိဉ္ဆနဉ္စ ရဇ္ဇုကံ။
မဏ္ဍလံ ဓူမနေတ္တဉ္စ, မဇ္ဈေ စ မုခမတ္တိကာ၊
ဒေါဏိ ဒုဂ္ဂန္ဓာ ဒဟတိ, ဥဒကဋ္ဌာနံ သရာဝကံ။
န သေဒေတိ စ စိက္ခလ္လံ, ဓောဝိ နိဒ္ဓမနံ ကရေ၊
ပီဌဉ္စ ကောဋ္ဌကေ ကမ္မံ, မရုမ္ဗာ သိလာ နိဒ္ဓမနံ။
နဂ္ဂါ ဆမာယ ဝဿန္တေ, ပဋိစ္ဆာဒီ တယော တဟိံ၊
ဥဒပါနံ လုဇ္ဇတိ နီစံ, ဝလ္လိယာ ကာယဗန္ဓနေ။
တုလံ ကဋကဋံ စက္ကံ, ဗဟူ ဘိဇ္ဇန္တိ ဘာဇနာ၊
လောဟဒါရုစမ္မခဏ္ဍံ, သာလာတိဏာပိဓာနိ စ။
ဒေါဏိစန္ဒနိ ပါကာရံ, စိက္ခလ္လံ နိဒ္ဓမနေန စ၊
သီတိဂတံ ပေါက္ခရဏိံ, ပုရာဏဉ္စ နိလ္လေခဏံ။
စာတုမာသံ သယန္တိ စ, နမတကဉ္စ [ဂန္ဓပုပ္ဖံ (သျာ။)] နဓိဋ္ဌဟေ၊
အာသိတ္တကံ မဠောရိကံ, ဘုဉ္ဇန္တေကံ တုဝဋ္ဋေယျုံ။
ဝဍ္ဎော ဗောဓိ န အက္ကမိ, ဃဋံ ကတကသမ္မဇ္ဇနိ၊
သက္ခရံ ကထလဉ္စေဝ, ဖေဏကံ ပါဒဃံသနီ။
ဝိဓူပနံ တာလဝဏ္ဋံ, မကသဉ္စာပိ စာမရီ၊
ဆတ္တံ ဝိနာ စ အာရာမေ, တယော သိက္ကာယ သမ္မုတိ။
ရောမသိတ္ထာ နခါ ဒီဃာ, ဆိန္ဒန္တင်္ဂုလိကာ ဒုက္ခာ၊
သလောဟိတံ ပမာဏဉ္စ, ဝီသတိ ဒီဃကေသတာ။
ခုရံ သိလံ သိပါဋိကံ, နမတကံ ခုရဘဏ္ဍကံ၊
မဿုံ ကပ္ပေန္တိ ဝဍ္ဎေန္တိ, ဂေါလောမိစတုရဿကံ။
ပရိမုခံ အဍ္ဎဒုကဉ္စ, ဒါဌိသမ္ဗာဓသံဟရေ၊
အာဗာဓာ ကတ္တရိဝဏော, ဒီဃံ သက္ခရိကာယ စ။
ပလိတံ ထကိတံ ဥစ္စာ, လောဟဘဏ္ဍဉ္ဇနီ သဟ၊
ပလ္လတ္ထိကဉ္စ အာယောဂေါ, ဝဋံ သလာကဗန္ဓနံ။
ကလာဗုကံ ဒေဍ္ဍုဘကံ, မုရဇံ မဒ္ဒဝီဏကံ၊
ပဋ္ဋိကာ သူကရန္တဉ္စ, ဒသာ မုရဇဝေဏိကာ၊
အန္တော သောဘံ ဂုဏကဉ္စ, ပဝနန္တောပိ ဇီရတိ။
ဂဏ္ဌိကာ ဥစ္စာဝစဉ္စ, ဖလကန္တေပိ ဩဂါဟေ၊
ဂိဟိဝတ္ထံ ဟတ္ထိသောဏ္ဍံ, မစ္ဆကံ စတုကဏ္ဏကံ။
တာလဝဏ္ဋံ သတဝလိ, ဂိဟိပါရုတပါရုပံ၊
သံဝေလ္လိ ဥဘတောကာဇံ, ဒန္တကဋ္ဌံ အာကောဋနေ။
ကဏ္ဌေ ဝိလဂ္ဂံ ဒါယဉ္စ, ပဋဂ္ဂိ ရုက္ခဟတ္ထိနာ၊
ယမေဠေ လောကာယတကံ, ပရိယာပုဏိံသု ဝါစယုံ။
တိရစ္ဆာနကထာ ဝိဇ္ဇာ, ခိပိ မင်္ဂလံ ခါဒိ စ၊
ဝါတာဗာဓော ဒုဿတိ စ, ဒုဂ္ဂန္ဓော ဒုက္ခပါဒုကာ။
ဟိရိယန္တိ ပါရုဒုဂ္ဂန္ဓော, တဟံ တဟံ ကရောန္တိ စ၊
ဒုဂ္ဂန္ဓော ကူပံ လုဇ္ဇန္တိ, ဥစ္စဝတ္ထု စယေန စ။
သောပါနာလမ္ဗနဗာဟာ အန္တေ, ဒုက္ခဉ္စ ပါဒုကာ၊
ဗဟိဒ္ဓါ ဒေါဏိ ကဋ္ဌဉ္စ, ပိဌရော စ အပါရုတော။
ဝစ္စကုဋိံ ကဝါဋဉ္စ, ပိဋ္ဌသံဃာဋမေဝ စ၊
ဥဒုက္ခလုတ္တရပါသော, ဝဋ္ဋိဉ္စ ကပိသီသကံ။
သူစိဃဋိတာဠစ္ဆိဒ္ဒံ, အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒမေဝ စ၊
ရဇ္ဇု ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ, သေတဝဏ္ဏဉ္စ ကာဠကံ။
မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ, မကရံ ပဉ္စပဋိကံ၊
စီဝရဝံသံ ရဇ္ဇုဉ္စ, ဇရာဒုဗ္ဗလပါကာရံ။
ကောဋ္ဌကေ စာပိ တထေဝ, မရုမ္ဗံ ပဒရသိလာ၊
သန္တိဋ္ဌတိ နိဒ္ဓမနံ, ကုမ္ဘိဉ္စာပိ သရာဝကံ။
ဒုက္ခံ ဟိရိ အပိဓာနံ, အနာစာရဉ္စ အာစရုံ၊
လောဟဘဏ္ဍံ အနုညာသိ, ဌပယိတွာ ပဟရဏိံ။
ဌပယိတွာ သန္ဒိပလ္လင်္ကံ, ဒါရုပတ္တဉ္စ ပါဒုကံ၊
သဗ္ဗံ ဒါရုမယံ ဘဏ္ဍံ, အနုညာသိ မဟာမုနိ။
ကတကံ ကုမ္ဘကာရဉ္စ, ဌပယိတွာ တထာဂတော၊
သဗ္ဗမ္ပိ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ, အနုညာသိ အနုကမ္ပကော။
ယဿ ဝတ္ထုဿ နိဒ္ဒေသော, ပုရိမေန ယဒိ သမံ၊
တမ္ပိ သံခိတ္တံ ဥဒ္ဒါနေ, နယတော တံ ဝိဇာနိယာ။
ဧဝံ ဒသသတာ ဝတ္ထူ, ဝိနယေ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုကေ၊
သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိကော စေဝ, ပေသလာနဉ္စနုဂ္ဂဟော။
သုသိက္ခိတော ဝိနယဓရော, ဟိတစိတ္တော သုပေသလော၊
ပဒီပကရဏော ဓီရော, ပူဇာရဟော ဗဟုဿုတောတိ။
ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓကံ နိဋ္ဌိတံ။
၂၉၃။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော အကျင့်ဆိုးတို့ကို ပြုကျင့်ကြကုန်၏။ ပန်းပင်ငယ်ကို စိုက်ကုန်၏၊ စိုက်စေကုန်၏။ ရေသွန်းလောင်းကုန်၏၊ ရေသွန်းလောင်းစေကုန်၏။ ဆွတ်ခူးကုန်၏၊ ဆွတ်ခူးစေကုန်၏။ သီကုံးကုန်၏၊ သီကုံးစေကုန်၏။ ပွင့်ညှာတစ်ဖက်ဆိုင် ပန်းကုံးကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ ပွင့်ညှာ နှစ်ဖက်ဆိုင် ပန်းကုံးကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ ပန်းတံကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ ပန်းလက်ကောက်ကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ ဦးဆောက်ပန်းကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ နားသွယ်ပန်းကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ ရင်လွှမ်းပန်းကို ပြုကုန်၏၊ ပြုစေကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် အမျိုးမိန်းမ အမျိုးသမီးကြီး အမျိုးသမီးငယ် အမျိုးချွေးမ အမျိုးကျွန်မတို့၏ အကျိုးငှါ ပွင့်ညှာတစ်ဖက်ဆိုင် ပန်းကုံးကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ ပွင့့််ညှာနှစ်ဖက်ဆိုင် ပန်းကုံး ကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ ပန်းတံကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ ပန်းလက်ကောက်ကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ ဦးဆောက်ပန်းကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ နားသွယ်ပန်းကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ ရင်လွှမ်းပန်းကို ဆောင်ကုန်၏၊ ဆောင်စေကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် အမျိုးမိန်းမ အမျိုးသမီးကြီး အမျိုးသမီးငယ် အမျိုးချွေးမ အမျိုးကျွန်မတို့နှင့် အတူ တစ်ခုတည်းသော ခွက်၌လည်း စားကုန်၏၊ သောက်ရေခွက် တစ်ခုတည်း၌လည်းသောက်ကုန်၏။ တစ်နေရာတည်း၌လည်း ထိုင်ကုန်၏၊ တစ်ညောင်စောင်းတည်း၌လည်း အိပ်ကုန်၏၊ တစ်ခင်းတည်းလည်း အိပ်ကုန်၏၊ တစ်ခြုံတည်းလည်း အိပ်ကုန်၏၊ တစ်ခင်းတစ်ခြုံတည်း၌လည်း အိပ်ကုန်၏၊ အခါမဲ့၌လည်း စားကုန်၏၊ သေကိုလည်းသောက်ကုန်၏၊ ပန်း နံ့သာ နံ့သာပျောင်းကိုလည်း ဆောင်ကုန်၏၊ ကလည်း ကကုန်၏၊ သီဆိုလည်း သီဆိုကုန်၏၊ တီးမှုတ်လည်း တီးမှုတ်ကုန်၏၊ မြူးထူးစံပယ်လည်း မြူးထူးစံပယ်ကုန်၏၊ ကချေသည်မ၏ အလိုက်လည်း ကကုန်၏၊ ကချေသည်မ၏ အလိုက်လည်း သီဆိုကုန်၏၊ ကချေသည်မ၏ အလိုက်လည်း တီးမှုတ်ကုန်၏၊ ကချေသည်မ၏ အလိုက်လည်း စံပယ်ကုန်၏၊ အဆိုသည်မ၏ အလိုက်လည်း ကကုန်၏၊ အဆိုသည်မ၏ အလိုက်လည်း သီဆိုကုန်၏၊ အဆိုသည် မ၏ အလိုက်လည်း တီးမှုတ်ကုန်၏၊ အဆိုသည်မ၏ အလိုက်လည်း စံပယ်ကုန်၏၊ ဆိုင်းသမ၏ အလိုက်လည်း ကကုန်၏၊ ဆိုင်းသမ၏ အလိုက်လည်း သီဆိုကုန်၏၊ ဆိုင်းသမ၏ အလိုက်လည်း တီးမှုတ်ကုန်၏၊ ဆိုင်းသမ၏ အလိုက်လည်း စံပယ်ကုန်၏၊ စံပယ်သော မိန်းမ၏ အလိုက်လည်း ကကုန်၏၊ စံပယ်သော မိန်းမ၏ အလိုက်လည်း သီဆိုကုန်၏၊ စံပယ်သော မိန်းမ၏ အလိုက်လည်း တီးမှုတ်ကုန်၏၊ စံပယ်သော မိန်းမ၏ အလိုက်လည်း စံပယ်ကုန်၏။ ရှစ်ကွက်ကျားကိုလည်း ကစားကုန်၏၊ ဆယ်ကွက်ကျားကိုလည်း ကစားကုန်၏၊ ကောင်းကင်ကျား ကိုလည်း ကစားကုန်၏၊ ဖိုးလမင်းကျားကိုလည်း ကစားကုန်၏၊ ဇယ်တောက်ခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ အန်စာဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ကျည်းသားရိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ စုတ်ခတ်ရေးခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ဂေါ်လီကစားခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ပီပီမှုတ်ခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ထွန်ငယ်ဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ကျွမ်းထိုးခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ စကြာဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ခြင်ခွက်ငယ်ဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ရထားငယ်ဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ လေးငယ်ဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ အက္ခရာဝှက်ခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ စိတ်အကြံဖော်ခြင်းဖြင့်လည်း ကစားကုန်၏၊ ကျိုးယောင် ကန်းယောင်ပြု ၍လည်း ကစားကုန်၏၊ ဆင်ကြန်အတတ်ကိုလည်း သင်ကုန်၏၊ မြင်းကြန်အတတ်ကိုလည်း သင်ကုန်၏၊ ရထားအတတ်ကိုလည်း သင်ကုန်၏၊ လေးအတတ်ကိုလည်း သင်ကုန်၏၊ သန်လျက်အတတ် ကိုလည်း သင်ကုန်၏၊ ဆင်၏ရှေးမှလည်း ပြေးကုန်၏၊ မြင်း၏ရှေးမှလည်း ပြေးကုန်၏၊ ရထား၏ရှေးမှလည်း ပြေးလွှားလမ်းသလားကုန်၏၊ လေလည်း ချွန်ကုန်၏၊ လက်ပန်းပေါက်လည်း ခတ်ကုန်၏၊ လက် ပန်းလည်း လုံးကုန်၏၊ လက်ဝှေ့လည်း သတ်ကုန်၏။ ကပွဲအလယ်၌လည်း ဒုကုဋ်ကို ဖြန့်ခင်း၍ ကခြေသည်မကို “နှမ ဤနေရာ၌ ကလော့”ဟု ဆိုကုန်၏၊ ကောင်းစွ ကောင်းစွ ငါ့နှမဟု ကောင်းချီးလည်း ပေးကုန်၏၊ ‘နဖူးတင်ထား လက်ချောင်းများကိုလည်း ပေးကုန်၏’။ အမျိုးမျိုးသော အကျင့်ဆိုးတို့ကိုလည်း ပြုကျင့်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း ကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အမျိုးမျိုးသော အကျင့်ဆိုးကို မကျင့်အပ်၊ ကျင့်သော ရဟန်းကို တရားအားလျော်စွာ ပြုလုပ် (ကျင့်ဆောင်) စေရမည်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်ဥရုဝေလကဿပသည် ရဟန်းပြုသော် သံဃာအား များစွာသော သံကြေးဘဏ္ဍာသည်လည်းကောင်း သစ်သားဘဏ္ဍာသည်လည်းကောင်း မြေဘဏ္ဍာသည်လည်းကောင်း ဖြစ်လာ၏၊ ထို အခါ ထိုရဟန်းတို့အား- “မြတ်စွာဘုရားသည် သံကြေးဘဏ္ဍာကို ခွင့်ပြုသလော၊ ခွင့်မပြုသလော၊ သစ်သားဘဏ္ဍာကို ခွင့်ပြုသလော၊ ခွင့်မပြုသလော၊ မြေဘဏ္ဍာကို ခွင့်ပြုသလော၊ ခွင့်မပြုသလော”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ လက်နက်ကို ချန်ထား၍ သံကြေးဘဏ္ဍာအလုံးစုံကိုလည်းကောင်း၊ အခြေရှည်သော ညောင်စောင်း၊ အခြေ၌ သားရဲရုပ်တပ်သော ပလ္လင်၊ သစ်သားသပိတ်၊ သစ်သားခြေနင်းကို ချန်ထား၍ သစ်ဘဏ္ဍာအလုံးစုံကိုလည်းကောင်း၊ ကြာချပ်သဏ္ဌာန် ဆူးထနေသော ခြေပွတ်ကိုလည်းကောင်း၊ မြေကုဋိကိုလည်းကောင်း၊ ချန်ထား၍ မြေဘဏ္ဍာအလုံးစုံကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက ပြီး၏။ ထိုခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက၏ အကျဥ်းချုပ် သစ်ပင်၌လည်းကောင်း၊ တိုင်၌လည်းကောင်း၊ နံရံ၌လည်းကောင်း၊ ကျားကွက်ဖော် ထားသော ပျဥ်ပြား၌လည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်၏၊ သစ်သားလက် ကျောက်မှုန့်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်အချင်းချင်းလည်းကောင်း ပွတ်တိုက်ကုန်၏၊ မကရ်းသွားချေးပွတ်လည်းကောင်း၊ ဝဲနာလည်းကောင်း၊ အိုသောရဟန်းလည်းကောင်း၊ လက်ဖနောင့်ဖြင့် ကြေးပွတ်ခြင်းလည်းကောင်း။ နားသန်သီးကိုလည်းကောင်း၊ စလွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ ခါးစည်းကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ လက်ကောက်ကိုလည်းကောင်း၊ ခြေကျင်းကိုလည်းကောင်း၊ လက်ကြပ်လက်စွပ် ကိုလည်းကောင်း မဆောင်ရာ။ ဆံရှည်ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ ဝက်မှင်ဘီးလည်းကောင်း၊ ဘီးလည်းကောင်း၊ လက် ဘီးလည်းကောင်း၊ ဖယောင်းနှင့်ရောသော ဆီလည်းကောင်း၊ ရေနှင့်ရောသော ဆီလည်းကောင်း၊ ကြေးမုံရေခွက်၌ မျက်နှာရိပ်ကို ကြည့်ခြင်း အနာကို ကြည့်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လိမ်းကျံခြင်း ဆုပ်နယ်ခြင်း နံ့သာမှုန့်ချယ်ခြင်းလည်းကောင်း။ မှန်ကူ အပြောက်အစက်ထိုးခြင်းလည်းကောင်း၊ လက်သည်းခြေသည်းဆိုးခြင်းလည်းကောင်း၊ နှုတ်ခမ်းနီပါးနီဆိုးခြင်းလည်းကောင်း၊ ထိုနှစ်မျိုးကို အနီဆိုးခြင်းလည်းကောင်း၊ မျက်စိနာလည်းကောင်း၊ တောင်ထိပ်ပွဲလည်းကောင်း၊ အသံရှည်ရွတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ သားမွေးဝတ်လုံလည်းကောင်း။ သရက်သီး အခြမ်းအစိတ်လည်းကောင်း၊ မခြမ်းမစိတ်ရသေးသော အလုံးစုံ သရက်သီးလည်းကောင်း၊ မြွေခဲသော ရဟန်းလည်းကောင်း၊ အင်္ဂါဇာတ်ကို ဖြတ်သော ရဟန်းလည်းကောင်း၊ စန္ဒကူးသားသပိတ်လည်းကောင်း၊ သပိတ်အမျိုးမျိုးတို့လည်းကောင်း၊ သပိတ်အရင်း ‘အောက်ဖက်’ ပွန်းခြင်းလည်းကောင်း၊ ရွှေသပိတ်ခြေလည်းကောင်း၊ သပိတ်နှီးလည်းကောင်း၊ လှုပ်ရှားသော သပိတ်နှီးလည်းကောင်း။ ဆန်းကြယ်သော သပိတ်နှီးလည်းကောင်း၊ သိုးသောသပိတ်တို့လည်းကောင်း၊ အနံ့ မကောင်းသော သပိတ်လည်းကောင်း၊ သပိတ်ကို နေလှန်းခြင်းလည်းကောင်း၊ ကွဲသော သပိတ်တို့လည်းကောင်း၊ နံရံတွင်းအကျည်၌ ထားခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ နံရံပအကျည်၌ ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ မြက်အခင်းလည်းကောင်း၊ ဖျင်ပိုင်းလည်းကောင်း၊ သပိတ်ဖင်လည်းကောင်း ဖျဥ်းအိုးလည်းကောင်း။ သပိတ်အိတ်လည်းကောင်း၊ လွယ်ကြိုးလည်းကောင်း၊ ချုပ်ချည်လည်းကောင်း၊ ငုတ်လည်းကောင်း၊ ညောင်စောင်း အင်းပျဥ် ရင်ခွင် ထီး၌ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ တံခါး တွန်းခြင်းလည်းကောင်း။ ဘူးတောင်းပဲ့လည်းကောင်း၊ အိုးပဲ့လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းခွံလည်းကောင်း၊ စားဖတ်လည်းကောင်း၊ လက်ဆေးခံလည်းကောင်း၊ ဆုတ်ဖြတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အရိုးတပ်သော ဓားငယ်လည်းကောင်း၊ ရွှေဓားငယ်ရိုးလည်းကောင်း၊ ကြက်တောင်ဖြင့် ချုပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အပ်ဗူးလည်းကောင်း။ တဆေးလည်းကောင်း၊ နနွင်းရောသော ဆန်မှုန့်လည်းကောင်း၊ ကျောက်မှုန့်လည်းကောင်း၊ ပျားဖယောင်းလည်းကောင်း၊ ကျောက်မှုန့်အိတ်လည်းကောင်း၊ အနားမညီခြင်းလည်းကောင်း၊ ကားပေါင်လည်းကောင်း၊ မညီသောနေရာလည်းကောင်း၊ မြေလည်းကောင်း၊ ဆွေးခြင်းလည်းကောင်း၊ မမှီခြင်းလည်းကောင်း။ တိုင်းတာခြင်းလည်းကောင်း၊ တမျဥ်းပစ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ မဆေးသောခြေ စိုသော ခြေလည်းကောင်း၊ ဖိနပ်လည်းကောင်း၊ လက်ချောင်းလည်းကောင်း၊ လက်ခုလက်ခံလည်းကောင်း၊ အိတ်လည်းကောင်း၊ လွယ်အိတ်ကြိုးလည်းကောင်း။ လွင်တီးခေါင်လည်းကောင်း၊ နိမ့်သောမြေလည်းကောင်း၊ ဖို့မြေလည်းကောင်း၊ ပင်ပန်းခြင်းလည်းကောင်း၊ မြက်မှုန့်ကျခြင်းလည်းကောင်း၊ အတွင်းအပြင် လိမ်းကျံခြင်းလည်းကောင်း။ ဖြူသော အဆင်းလည်းကောင်း၊ မည်းသော အဆင်းလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ခြူးပန်းခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားဖော်ခြင်းလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးခြင်းလည်းကောင်း။ သင်္ကန်းတန်းဝါးကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်း ကြိုးကြိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာ ဘုရား ခွင့်ပြု၊ စွန့် ၍ ဖယ်သွားခြင်းလည်းကောင်း၊ ကားပေါင်ပျက်စီးခြင်းလည်းကောင်း။ ဖြေခြင်းလည်းကောင်း၊ နံရံလည်းကောင်း၊ သပိတ်ဖြင့် ယူထားခြင်းလည်းကောင်း၊ ဆေးအိတ်လည်းကောင်း၊ ချုပ်ချည်လည်းကောင်း၊ ဖိနပ်တို့ကိုချည်ခြင်းလည်းကောင်း။ လမ်းခရီး၌မအပ်သော ရေလည်းကောင်း၊ ရေစစ်ပုဝါလည်းကောင်း၊ ဓမကရိုဏ်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းနှစ်ပါးတို့လည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည်သို့ ကြွတော်မူခြင်းလည်းကောင်း။ ရေနှစ် ရေစစ်လည်းကောင်း၊ ထိုဝေသာလီပြည်၌ ရေစစ်ကို ခွင့်ပြုတော်မူခြင်းလည်းကောင်း၊ မှက် ခြင်လည်းကောင်း၊ မွန်မြတ်သော ဘောဇဥ်လည်းကောင်း၊ အနာများသော ရဟန်းလည်းကောင်း၊ ဇီဝကလည်းကောင်း။ စင်္ကြံဇရုံးအိမ်လည်းကောင်း၊ မညီသော နေရာလည်းကောင်း၊ နိမ့်သော မြေလည်းကောင်း၊ စီခင်းခြင်း သုံးမျိုးလည်းကောင်း၊ ပင်ပန်းခြင်းလည်းကောင်း၊ လှေကားလက် တန်းလည်းကောင်း။ လွင်တီးခေါင်လည်းကောင်း၊ မြက်မှုန့်လည်းကောင်း၊ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းလည်းကောင်း၊ ဖြူသောအဆင်းလည်းကောင်း၊ မည်းသောအဆင်းလည်းကောင်း၊ ဂွေ့နီခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း။ ခြူးပန်းခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားဖော် ခြင်းလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းဝါးလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းကြိုးကြိမ်လည်းကောင်း၊ မြင့်သော မြေလည်းကောင်း၊ ဖို့မြေလည်းကောင်း ပြုရာ၏။ လှေကားလက်တန်းလည်းကောင်း၊ တံခါးရွက်လည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ဆုံငယ် အထက်ကွင်းလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်လည်းကောင်း၊ မျောက်လက်လည်းကောင်း။ မင်းတုပ်ငယ်လည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီးလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်လည်းကောင်း၊ ဆွဲပေါက်လည်းကောင်း၊ ဆွဲကြိုးလည်းကောင်း၊ နိမ့်သောနေရာလည်းကောင်း၊ မီးခိုးပေါက်လည်းကောင်း၊ အလယ်၌ မီးဖိုခြင်းလည်းကောင်း၊ မျက်နှာလိမ်းမြေညက်လည်းကောင်း။ မကောင်းသောအနံ့လည်းကောင်း၊ မီးလောင်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေစစ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေခွက်လည်းကောင်း၊ အမိုးလည်းကောင်း၊ ဗွက်ပေါက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေဆေးခြင်းလည်းကောင်း ရေထုတ်ပြွန်ကို တပ်ဆင်ရာ၏။ ခုံငယ်လည်းကောင်း၊ တံခါးမုခ်လည်းကောင်း၊ ပါကာရာဒိကမ္မ န္တအနုညာတသတ္တကလည်းကောင်း၊ ကျောက်စရစ်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ပြားလည်းကောင်း၊ ရေထုတ်ပြွန်လည်းကောင်း၊ အဝတ်မဆည်းသော ရဟန်းလည်းကောင်း၊ မြေလည်းကောင်း၊ မိုးရွာ ခြင်းလည်းကောင်း၊ ထိုရေချိုးရာ၌ ဖုံးလွှမ်းခြင်းသုံးမျိုးလည်းကောင်း။ ရေတွင်းလည်းကောင်း၊ ပြိုကျခြင်းလည်းကောင်း၊ နိမ့်သောမြေလည်းကောင်း၊ နွယ် ကိုလည်းကောင်း၊ ခါးပန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း၊ မောင်းလက်လည်းကောင်း စက်သီးလည်းကောင်း၊ ရေစုပ်စက်လည်းကောင်၊ အိုးများစွာ ကွဲခြင်းလည်းကောင်း။ သံရေပုံး သစ်သားရေပုံး သားရေနွယ်ရေပုံးလည်းကောင်း၊ ရေတွင်းဇရပ်လည်းကောင်း၊ မြက်မှုန့်ကျ ခြင်းလည်းကောင်း၊ အပိတ်အဖုံးလည်းကောင်း၊ ရေချိုးကန်လည်းကောင်း၊ ပျဥ်အခင်းလည်းကောင်း၊ တံတိုင်းလည်းကောင်း၊ ဗွက်ပေါက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေထုတ်ပြွန်လည်းကောင်း။ အအေးနှိပ်စက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေကန်လည်းကောင်း၊ ရေဟောင်းခြင်းလည်းကောင်း၊ စကြောခြင်ပိတ်တပ်သော ဇရုံးအိမ်လည်းကောင်း၊ လေးလလည်းကောင်း၊ အိပ် ခြင်းလည်းကောင်း၊ မရက်သော သိုးမွေးအခင်းလည်းကောင်း၊ အဓိဋ္ဌာန်မတင်ခြင်းလည်းကောင်း။ အုတ်လည်းကောင်း၊ လှံတံသပိတ်ခြေလည်းကောင်း၊ တစ်ခွက်တည်းစားခြင်းလည်းကောင်း၊ တစ်ညောင်စောင်းတည်း အိပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ဝဋ္ဌလိစ္ဆဝီမင်းသားလည်းကောင်း၊ ဗောဓိမင်းသားလည်းကောင်း၊ နင်းခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေချိုးအိုးလည်းကောင်း၊ ခြေပွတ်လည်းကောင်း၊ တံမြက်စည်းလည်းကောင်း။ ကျောက်စရစ်အိုးခြမ်းလည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ရေမြှုပ်လည်းကောင်း၊ ခြေပွတ်လည်းကောင်း၊ လေးထောင့်ယပ်လည်းကောင်း၊ ထန်းရွက်ယပ်လည်းကောင်း၊ ခြင်နှင်ယပ်လည်းကောင်း၊ စာမရီသားမြီးယပ်လည်းကောင်း။ ထီးလည်းကောင်း၊ ထီးကိုကြဥ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အရံလည်းကောင်း၊ ဆိုင်းနှင့်တကွ သမုတ်ခြင်းသုံးမျိုးလည်းကောင်း၊ စမြုံ့ပြန်သော ရဟန်းလည်းကောင်း၊ ဆွမ်းလုံးကျဲ ခြင်းလည်းကောင်း၊ လက်သည်းရှည်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ဖြတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လက် ချောင်းနာခြင်းလည်းကောင်း။ သွေးထွက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အသားနှင့်အညီဖြတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ နှစ်ဆယ်သော လက်သည်း,ခြေသည်းပြုပြင်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ဆံရှည်ခြင်းလည်းကောင်း၊ သင်တုန်း ကျောက်လည်းကောင်း၊ သင်တုန်းအိမ်လည်းကောင်း၊ လက်ခုလက်ခံ၂လည်းကောင်း၊ သင်တုန်းအဆောက်အဦလည်းကောင်း။ မုတ်ဆိတ်ရိတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ မုတ်ဆိတ်ရှည်ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ ဆိတ်မုတ် ဆိတ်ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ လေးထောင့်မုတ်ဆိတ်ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ ရင်မွေး ရိတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရင်မွေးနှစ်ခုခွဲထားခြင်းလည်းကောင်း၊ ကျင်စွယ်ထားခြင်းလည်းကောင်း၊ ကျဥ်းမြောင်းရာ၌ အမွေးရိတ်ခြင်းလည်းကောင်း။ အနာကြောင့် ခွင့်ပြုခြင်းလည်းကောင်း၊ ကပ်ကျေးလည်းကောင်း၊ အနာလည်းကောင်း၊ နှာခေါင်းမွေးရှည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်စရစ်ဖြင့် နုတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ဆံဖြူလည်းကောင်း၊ နားဖာချေးပိတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ နားကော်အမျိုးမျိုးလည်းကောင်း၊ ကြေးသံအဆောက်အဦလည်းကောင်း၊ အဉ္စနိစတုက္ကလည်းကောင်း။ ဒုကုဋ်ဖွဲ့ခြင်းလည်းကောင်း၊ အာယောဂပတ်ဖွဲ့ခြင်းလည်းကောင်း၊ ချပ်လည်းကောင်း ဝါးတံ ရက်ကန်းဘဏ္ဍာအမျိုးမျိုးလည်းကောင်း၊ ကြိုးမျှင်များသော ခါးပန်းလည်းကောင်း၊ ရေမြွေဦးခေါင်းသဏ္ဌာန်ခါးပန်းလည်းကောင်း၊ မုရိုးစည်သဏ္ဌာန်ခါးပန်းလည်းကောင်း၊ စလွယ်သဏ္ဌာန် ခါးပန်းလည်းကောင်း။ ခါးပန်းပြားလည်းကောင်း၊ ဝက်အူသဏ္ဌာန်ခါးပန်းလည်းကောင်း၊ မုရိုးစည်သဏ္ဌာန် စလွယ်သဏ္ဌာန်အမြိတ်အဆာလည်းကောင်း၊ အမြိတ်အဆာစွန်းလည်းကောင်း၊ အနား လိပ်၍ချုပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ဖွတ်မြီးထိုးခြင်းလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းစွန်းဆွေးခြင်းလည်းကောင်း။ ကမ္ပတ်သီးလည်းကောင်း၊ ကမ္ပတ်သီးအမျိုးမျိုးလည်းကောင်း၊ ကမ္ပတ်သီးအိမ်လည်းကောင်း၊ အစွန်း၌ တပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လျော့၍ တပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လူတို့ ကဲ့သို့ ဝတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ဆင်နှာမောင်းချ ၍ ဝတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ငါးမြီးချ၍ ဝတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လေးထောင့်ချ၍ ဝတ်ခြင်းလည်းကောင်း။ ထန်းရွက်ယပ်ဝန်းကဲ့သို့ချ၍ ဝတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အတွန့်အကြောင်းပေါ်အောင် ဝတ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လူတို့ကဲ့သို့ခြုံရုံခြင်းလည်းကောင်း၊ ခါးတောင်းကျိုက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ နှစ်ဖက်ဝန်ထမ်းပိုးကို ထမ်းခြင်းလည်းကောင်း၊ တံပူလည်းကောင်း၊ တံပူဖြင့် ရိုက်ခြင်းလည်းကောင်း။ လည်ပင်း၌ ကပ်ငြိခြင်းလည်းကောင်း၊ တောမီးရှို့ခြင်းလည်းကောင်း၊ မီးကြိုလုပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ သစ်ပင်တက်ခြင်း ဆင်လိုက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ယမေဠကရွာသား ရဟန်းညီနောင်နှစ်ပါးလည်းကောင်း၊ လောကာယတကျမ်းကို သင်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ပို့ချခြင်းလည်းကောင်း။ တိရ စ္ဆာနကထာကို သင်ခြင်းပို့ချခြင်းလည်းကောင်း၊ ချေဆတ်တော်မူခြင်းလည်းကောင်း၊ မင်္ဂလာကို အလိုရှိခြင်းလည်းကောင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူကို ခဲခြင်းလည်းကောင်း၊ လေနာလည်းကောင်း၊ အရံပျက်စီးခြင်းလည်းကောင်း၊ အနံ့မကောင်းခြင်းလည်းကောင်း၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရာ၌ ဆင်းရဲခြင်း ခြေနင်းခုံလည်းကောင်း။ ရှက်၍ အကာအဆီးလုပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အပိတ်မရှိခြင်းလည်းကောင်း၊ အနံ့မ ကောင်းခြင်းလည်းကောင်း၊ ထိိုထိုနေရာ၌ ကျင်ကြီးစွန့်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အနံ့ မကောင်းခြင်းလည်းကောင်း၊ ကျင်ကြီးတွင်းနှုတ်ခမ်းပြိုကျခြင်းလည်းကောင်း၊ မြင့်သော မြေလည်းကောင်း၊ အခင်းစီခြင်း သုံးမျိုးလည်းကောင်း။ လှေကားလည်းကောင်း၊ လက်ကိုင်တန်းလည်းကောင်း၊ အစွန်အဖျားနေခြင်းလည်းကောင်း၊ (ကျင်ကြီးစွန့်ရာ၌) ဆင်းရဲခြင်းလည်းကောင်း၊ ခြေနင်းခုံလည်းကောင်း၊ အပ၌ ကျင်ငယ်စွန့်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ကျင်ငယ်တံလျှောက်လည်းကောင်း၊ ကနုတံလည်းကောင်း၊ ခြင်းတောင်းလည်းကောင်း၊ မပိတ်ခြင်းလည်းကောင်း။ ကျင်ကြီးအိမ်လည်းကောင်း၊ တံခါးရွက်လည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်လည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်အထက်ကွင်းလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်လည်းကောင်း၊ မျောက်လက်လည်းကောင်း။ မင်းတုပ်ငယ် မင်းတုပ်ကြီး သံကောက်ပေါက်လည်းကောင်း၊ ဆွဲပေါက်လည်းကောင်း၊ ဆွဲကြိုးအတွင်းအပလိမ်းကျံခြင်းလည်းကောင်း၊ ဖြူသောအဆင်းလည်းကောင်း၊ မည်းသော အဆင်းလည်းကောင်း။ ခြူးပန်းခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းဝါးကြိုးကြိမ်လည်းကောင်း၊ အို၍ အားနည်းသောရဟန်း အကာအရံလည်းကောင်း။ တံခါးမုခ်လည်းကောင်း၊ နည်းတူ (ကဝါဋာဒိပဉ္စပဋိကပရိယန္တဟူသော အနုညာ တဒုက)လည်းကောင်း၊ ကျောက်စရစ်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ပြားလည်းကောင်း၊ ရေဝပ်ခြင်းလည်းကောင်း၊ ရေထုတ်ပြွန်လည်းကောင်း၊ သန့်သက်ရေအိုးလည်းကောင်း၊ သန့်သက်ရေခွက်လည်းကောင်း။ သန့်သက်ရေသုံးရာ၌ ဆင်းရဲခြင်းလည်းကောင်း၊ ရှက်ခြင်းလည်းကောင်း၊ အပိတ် အဖုံးလည်းကောင်း၊ မကျင့်အပ်သော အကျင့်ကို ကျင့်ခြင်းလည်းကောင်း၊ လက်နက်ကို ချန်ထား၍ ကြေးသံဘဏ္ဍာကို ခွင့်ပြုတော်မူခြင်း။ အခြေရှည်သော ညောင်စောင်းကိုလည်းကောင်း၊ အခြေ၌ သားရဲရုပ်တပ်သော ပလ္လင် ကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သားအပိတ်ကိုလည်းကောင်း၊ သစ်သားခြေနင်းကို ချန်ထား၍ သစ်ဘဏ္ဍာ အလုံးစုံကို မြတ်စွာဘုရားသည် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ခြေပွတ်ကိုလည်းကောင်း၊ မြေကုဋိကိုလည်းကောင်း၊ ချန်ထား၍ မြေဘဏ္ဍာအလုံး စုံကို သနားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ အကြင်ဝတ္ထု၏ အကျယ်သည် ရှေးဝတ္ထုနှင့်တူမူ ထိုဝတ္ထုကို ဥဒါန၌ ချုံး၏၊ ထို ချုံးခြင်းကို ရှေးဝတ္ထုနည်းအတိုင်း သိရာ၏။ ဤသို့ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုဝိနည်း၌ ဝတ္ထုတို့သည် တစ်ရာ့တစ်ဆယ်တို့တည်း၊ သူတော် ကောင်းတရားကို တည်မြဲစေတတ်သော သီလချစ်သူတို့ကို ချီးမြှောက်တတ်သော ဝိနည်းဓိုရ် ပညာရှိသည် ကောင်းစွာ သင်ယူတော်မူတတ်၏၊ အစီးအပွါးကို လိုလားသော စိတ်ရှိတော်မူ၏၊ သီလကို ချစ်တော်မူ၏၊ ပညာဆီမီးကို ပြုတော်မူတတ်၏၊ ပူဇော်ထိုက်၏၊ အကြားအမြင်များတော်မူ၏။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက အကျဥ်းချုပ် ပြီး၏။ ခုဒ္ဒကဝတ္ထုက္ခန္ဓက ပြီးပြီ။ ၁။ တသူ= လက်ခုပ်တစ်ဖေါင်။ ၂။ နမတကန္တိ သတ္ထကဝေဌနကံ ပိလောတိကာခဏ္ဍံ (ဝိ-စူ-ဌ-၄၇) ၆-သေနာသနက္ခန္ဓက ၁-ပဌမအခန်း ကျောင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူခြင်း
At one time the monks from the group of six were misbehaving in many ways. They planted flowering trees, watered and plucked them, and then tied the flowers together. They made the flowers into garlands, garlands with stalks on one side and garlands with stalks on both sides. They made flower arrangements, wreaths, ornaments for the head, ornaments for the ears, and ornaments for the chest. And they had others do the same. They then took these things, or sent them, to the women, the daughters, the girls, the daughters-in-law, and the female slaves of respectable families. They ate from the same plates as these women and drank from the same vessels. They sat on the same seats as them, and they lay down on the same beds, on the same sheets, under the same covers, and both on the same sheets and under the same covers. They ate at the wrong time, drank alcohol, and wore garlands, perfumes, and cosmetics. They danced, sang, played instruments, and performed. While the women were dancing, singing, playing instruments, and performing, so would they. They played various games: eight-row checkers, ten-row checkers, imaginary checkers, hopscotch, pick-up-sticks, board games, tipcat, painting with the hand, dice, leaf flutes, toy plows, somersaults, pinwheels, toy measures, toy carriages, toy bows, guessing from syllables, thought guessing, mimicking deformities. They trained in elephant riding, in horsemanship, in carriage riding, in archery, in swordsmanship. And they ran in front of elephants, horses, and carriages, and they ran backward and forward. They whistled, clapped their hands, wrestled, and boxed. They spread their outer robe on a stage and said to the dancing girls, “Dance here, sister,” and they made gestures of approval. And they misbehaved in a variety of ways. They told the Buddha. Soon afterwards he gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t engage in various kinds of misbehavior. If you do, you should be dealt with according to the rule.” At the time of Venerable Uruvelakassapa’s going forth, the Sangha was offered a large number of iron, wooden, and ceramic goods. The monks thought, “Which iron, wooden, and ceramic goods have been allowed by the Buddha, and which not?” They told the Buddha. The Buddha then gave a teaching and addressed the monks: “I allow all iron goods except weapons; all wooden goods except high couches, luxurious couches, wooden almsbowls, and wooden shoes; and all ceramic goods except ceramic foot scrubbers and clay huts.” The fifth chapter on minor topics is finished. This is the summary: “On a tree, and on a post, and against a wall, On a rubbing board, rubbing-hand, and with a string; Massage, scrubber, itchy, And old age, ordinary hand massage. And earrings, hanging strings, shouldn’t wear a necklace; Hips, bangles, armlets, Bracelets, rings. Long, brush, comb, hands, Beeswax, water and oil; Sores in a mirror or bowl of water, Ointment, creams, powder. They applied, and body cosmetics, Facial cosmetics, both; Eye disease, and hilltop, drawn-out voice, outside. Mangoes, pieces, with whole, Snake, and cut off, sandal; Luxurious, bowl bottoms, Gold, thick, marks. Colorful, stained, smelly, In the heat, they broke, on a bench; Ledge, straw, cloth, Platform, and container. Bag, and shoulder strap, So a string for fastening; From a peg, and on a bed, and on a bench, In the lap, on a sunshade, opening. Gourd, waterpots, skull, Chewed food remnants, trash can; Tore, handle, gold, Feather, and piece, cylinder. Yeast, flour, and stone powder, Beeswax, case; Deformed corners, tied down, uneven, Ground, deteriorating, and not right. Ruler, and guide line, Dirty, wet, sandals; Finger, and thimble, Small bowl, bag, strap. Outside, low base, And also the mound, they had difficulty; Fell down, grass and dust, Plaster inside and outside. White, and black color, And treating with red ocher; Making a garland pattern, and a creeper pattern, A shark-teeth pattern, pattern. Bamboo robe rack, and line, Did the Leader allow; Abandoned and left, The frame broke. Unfolded, and against a wall, Taking their bowls they went; Bag, and fastening string, And bound the sandals. And sandal bag, And shoulder strap, string; Unallowable water while traveling, Water filter, cloth. Water strainer, two monks, The Sage went to Vesālī; Wooden frame, spreading there, He allowed a filter. With mosquitoes, with fine, And often sick, Jīvaka; Walking-meditation paths, sauna, On uneven, low base. Three foundations, they had difficulty, Stairs, rails, railings; Outside, grass and dust, Plastered inside and outside. White, and black color, And treating with red ocher; Making a garland pattern, and a creeper pattern, A shark-teeth pattern, pattern. Bamboo, and clothesline, And should raise the base; Mound, and stairs, rails, Door, door frame. Lower hinge, upper hinge, Door jamb, bolt socket; Bolt, latch, keyhole, And door-pulling, rope. Encircling trench, and flue, And in the middle, clay for the face; Trough, smelly, scorched, Water place, scoop. And did not sweat, muddy, Wash, should make a drain; And bench, gatehouse, making, Gravel, stones, drain. Naked, on the ground, raining, Three coverings there; Well, collapsed, low, With creepers, belt. Well-sweep, pulley, wheel, Many vessels broke; Iron, wood, hide, House, grass, and cover. Trough, disposal area, wall, Muddy, and with a drain; Cold, lotus bathing tank, And stagnant, pointed roof. Four months, and they slept, And piece of felt, should not determine; Heating, stand, They ate from one, they lay down. Vaḍḍha, Bodhi, he did not step on, Waterpot, ceramic foot scrubber, broom; Stone, and pebbles, Pumice foot scrubbers. Standard fan, palm-leaf fan, And mosquito, yak-tail; Sunshade, and without, in a monastery, Three with agreement on carrying net. Regurgitator, rice, long nails, Cutting, the fingers hurt; Bled, and even, Twenty, long haired. Razor, stone, case, Felt, barber equipment; They trimmed beards, grew them long, Goatee, sideburns. Circle beard, and chest hair, Mustache, would remove from private parts; Disease, sore with scissors, Long, and small stones. Gray, blocked, luxurious, Metal goods, with ointment box; And clasping the knees, back-and-knee strap, Weft, shuttle, belt. Multiple string belt, water snake head belt, Belts of twisted strings of various colors, <j>belts like ornamental ropes; Strips of cloth, and pigs’ intestines, Edges, twisted strings of various colors, ornamental ropes; End, loop, and knot, Also the loop at the end wore away. Toggles, and luxurious, Also should insert a shield at the edge; Sarongs like householders, elephant trunk, Fish style, four-corner style. Palm leaf, hundred fold, Wearing upper robes like householders; Loin cloths, carrying poles with loads on both ends, Tooth cleaner, smacking. Stuck in the throat, and forest, Counterfire, tree, with elephant; Yameḷa, cosmological theory, They learned, they taught. Worldly talk, knowledge, He sneezed, blessing, and he ate; Stomachache, and became filthy, Smelly, painful, foot stands. They were embarrassed, covered, smelly, And they did it here and there; Smelly, cesspit, collapsed, Raised base, and with foundation. Stairs, rails, On the edge, and painful, foot stands; Outside, urinal, and sticks, And container, uncovered. Restroom, and door, And just the door frame; Lower hinge, upper hinge, And door jamb, bolt socket. Bolt, latch, keyhole, And just a door-pulling hole; Rope, plastered inside and outside, And white color, black. Making a garland pattern, a creeper pattern, Shark, the fivefold pattern; Bamboo robe rack, and line, Weak from old age, wall. And so also just a gatehouse, Gravel, paving stones; Remained, drain, And also pot, scoop. Painful, embarrassed, lid, And they misbehaved; He allowed iron goods, Except weapons. Except high couches and luxurious couches, And wooden almsbowls, wooden shoes; All wooden goods, The Great Sage allowed. Ceramic foot scrubbers, and clay huts, The Buddha having excepted; Also all clay goods, The Compassionate One allowed. The details of the topics, If the same as the preceding, Is also found in brief in the summary verses, For the purpose of guiding those who have understood it. Thus there are one hundred and ten topics In the chapter on minor topics in the Monastic Law. Indeed, the true Teaching will be long lived, And good people will be supported. A well-trained expert in the Monastic Law, A good person intent on what’s beneficial, A wise one, lighting a lamp— This is a learned one worthy of homage.” The chapter on minor topics is finished.
၆။ သေနာသနက္ခန္ဓကံ
၁။ ပဌမဘာဏဝါရော
ဝိဟာရာနုဇာနနံ
၂၉၄။ တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝတာ ဘိက္ခူနံ သေနာသနံ အပညတ္တံ ဟောတိ။ တေ စ ဘိက္ခူ တဟံ တဟံ ဝိဟရန္တိ – အရညေ, ရုက္ခမူလေ, ပဗ္ဗတေ, ကန္ဒရာယံ, ဂိရိဂုဟာယံ, သုသာနေ, ဝနပတ္ထေ, အဇ္ဈောကာသေ, ပလာလပုဉ္ဇေ။ တေ ကာလဿေဝ တတော တတော ဥပနိက္ခမန္တိ – အရညာ ရုက္ခမူလာ ပဗ္ဗတာ ကန္ဒရာ ဂိရိဂုဟာ သုသာနာ ဝနပတ္ထာ အဇ္ဈောကာသာ ပလာလပုဉ္ဇာ, ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တေန ပဋိက္ကန္တေန, အာလောကိတေန ဝိလောကိတေန, သမိဉ္ဇိတေန ပသာရိတေန, ဩက္ခိတ္တစက္ခူ, ဣရိယာပထသမ္ပန္နာ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ [သေဋ္ဌိ (က။)] ကာလဿေဝ ဥယျာနံ အဂမာသိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ တေ ဘိက္ခူ ကာလဿေဝ တတော တတော ဥပနိက္ခမန္တေ – အရညာ ရုက္ခမူလာ ပဗ္ဗတာ ကန္ဒရာ ဂိရိဂုဟာ သုသာနာ ဝနပတ္ထာ အဇ္ဈောကာသာ ပလာလပုဉ္ဇာ, ပါသာဒိကေန အဘိက္ကန္တေန ပဋိက္ကန္တေန, အာလောကိတေန ဝိလောကိတေန, သမိဉ္ဇိတေန ပသာရိတေန, ဩက္ခိတ္တစက္ခူ, ဣရိယာပထသမ္ပန္နေ။ ဒိသွာနဿ စိတ္တံ ပသီဒိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစာဟံ, ဘန္တေ, ဝိဟာရေ ကာရာပေယျံ, ဝသေယျာထ မေ ဝိဟာရေသူ’’တိ? ‘‘န ခေါ, ဂဟပတိ, ဘဂဝတာ ဝိဟာရာ အနုညာတာ’’တိ။ ‘‘တေန ဟိ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ ပဋိပုစ္ဆိတွာ မမ အာရောစေယျာထာ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဂဟပတီ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ရာဇဂဟကော, ဘန္တေ, သေဋ္ဌီ ဝိဟာရေ ကာရာပေတုကာမော။ ကထံ နု ခေါ, ဘန္တေ, အမှေဟိ [ဘန္တေ (သီ။ က။)] ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ? အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ လေဏာနိ [ပဉ္စ သေနာသနာနိ (သျာ။)] – ဝိဟာရံ, အဍ္ဎယောဂံ, ပါသာဒံ, ဟမ္မိယံ, ဂုဟ’’န္တိ။
အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ယေန ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇဂဟကံ သေဋ္ဌိံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အနုညာတာ ခေါ, ဂဟပတိ, ဘဂဝတာ ဝိဟာရာ၊ ယဿဒါနိ ကာလံ မညသီ’’တိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဧကာဟေနေဝ သဋ္ဌိဝိဟာရေ ပတိဋ္ဌာပေသိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ တေ သဋ္ဌိဝိဟာရေ ပရိယောသာပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ။ အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။
အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတွာ သမ္ပဝါရေတွာ, ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတေ မေ, ဘန္တေ, သဋ္ဌိဝိဟာရာ ပုညတ္ထိကေန သဂ္ဂတ္ထိကေန ကာရာပိတာ။ ကထာဟံ, ဘန္တေ, တေသု ဝိဟာရေသု ပဋိပဇ္ဇာမီ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဂဟပတိ, တေ သဋ္ဌိဝိဟာရေ အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ ပတိဋ္ဌာပေဟီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ တေ သဋ္ဌိဝိဟာရေ အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ ပတိဋ္ဌာပေသိ။
၂၉၄။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ရှဥ့်နက်တို့အား အစာကျွေးရာဖြစ်သော ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား ကျောင်းကို ပညတ်တော်မမူရသေး။ ရဟန်းတို့သည်လည်း တော၊ သစ်ပင်ရင်း၊ တောင်၊ ချောက်၊ တောင်ခေါင်း၊ သင်းချိုင်း၊ တောအုပ်၊ လွင်ပြင်၊ ကောက်ရိုးပုံဟူသော ထိုထို အရပ်၌ နေကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် နံနက် စောစောကပင်လျှင် ထိုထို နေထိုင်ရာ အရပ်တို့မှ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသော ရှေးသို့တက်ခြင်း နောက်သို့ ဆုတ်ခြင်း တူရှုကြည့်ခြင်း တစောင်းကြည့်ခြင်း ကွေးခြင်း ဆန့်ခြင်းဖြင့် မျက်လွှာချလျက် ဣရိယာပုထ်နှင့် ပြည့်စုံစွာ ထွက်လာကြကုန်၏။ ထိုအခါ နံနက်စောစောကပင် ဥယျာဥ်သို့ သွားသော ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် တော၊ သစ်ပင်ရင်း၊ တောင်၊ ချောက်၊ တောင်ခေါင်း၊ သင်းချိုင်း၊ တောအုပ်၊ လွင်ပြင်၊ ကောက်ရိုးပုံဟူသော ထိုထို အရပ်တို့မှ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသော ရှေးသို့တက်ခြင်း နောက်သို့ဆုတ်ခြင်း တူရူကြည့်ခြင်း တစောင်း ကြည့်ခြင်း ကွေးခြင်း ဆန့်ခြင်းဖြင့် မျက်လွှာချလျက် ဣရိယာပုထ်နှင့် ပြည့်စုံစွာ နံနက်စောစောကပင် ထွက်လာသော ရဟန်းတို့ကိုမြင်၍ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ စိတ်သည် ကြည်လင်၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ် သူဌေးသည် ထိုရဟန်းတို့ထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ထိုရဟန်းတို့အား- “အသျှင်ဘုရားတို့ အကျွန်ုပ်သည် ကျောင်းတို့ကို အကယ်၍ ဆောက်လုပ်စေမူ အကျွန်ုပ်၏ ကျောင်းတို့၌ နေကုန်အံ့လော”ဟု လျှောက်၏။ “ဒါယကာ မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းတို့ကို ခွင့်ပြုတော်မမူရသေး”ဟု (ဆိုကြကုန်၏)။ အသျှင်ဘုရားတို့ သို့ဖြစ်လျှင် မြတ်စွာဘုရားကို မေးလျှောက်၍ အကျွန်ုပ်အား ပြောကြပါဟု (လျှောက်၏)။ “ဒါယကာ ကောင်းပြီ”ဟု ထိုရဟန်းတို့သည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးအား ဝန်ခံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား ထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကုန်လျက် “အသျှင်ဘုရား ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် ကျောင်းတို့ကို ဆောက်စေလိုပါ၏၊ အဘယ်သို့ ပြုရပါမည်နည်း အသျှင်ဘုရား”ဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူ၍ ရဟန်းတို့ ကို- “ရဟန်းတို့ နှစ်ဖက်မိုးကျောင်းကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်မိုးကျောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ပြာသာဒ် ရှည်ကိုလည်းကောင်း၊ ပြာသာဒ်ဦးပြည်းကိုလည်းကောင်း၊ ဂူကိုလည်းကောင်း (ဤ) ငါးပါးသော နေရာကျောင်းတို့ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးအား “ဒါယကာ့မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းတို့ကို ခွင့်ပြုတော်မူပါပြီ၊ ယခု ကျောင်းဆောက်ရန် အခါကို သိလော့”ဟု ပြောဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် တစ်ရက်တည်း၌ပင် ခြောက်ဆယ်သော ကျောင်းတို့ကို တည်စေ၏။ ထိုနောက် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် ထိုကျောင်းခြောက်ဆယ်ကို ပြီးစေ၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီး နောက် ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်လျက်- “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် နက်ဖြန်အတွက် အကျွန်ုပ်၏ ဆွမ်းကို ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ လက်ခံတော်မူပါ”ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းဖြင့် လက်ခံတော်မူ၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားလက်ခံတော်မူခြင်းကို သိ၍ နေရာမှ ထပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ အရိုအသေပြုကာ ဖဲခွါသွားလေ၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် ထိုညဥ့်လွန်မြောက်ပြီးနောက် မိမိနေအိမ်၌ မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် ဘောဇဥ်ကို စီမံစေပြီးလျှင် “အသျှင်ဘုရား အချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ပြီးပါပြီ”ဟု မြတ်စွာဘုရားအား အချိန် (တန်ကြောင်း) ကို လျှောက်စေ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်တော်မူ၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလျက် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးအိမ်သို့ ချဥ်းကပ်တော်မူပြီးလျှင် ခင်းထားသော နေရာ၌ ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ ထိုင်နေတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရား အမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာကို မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဥ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် မိမိကိုယ်တိုင် လုပ်ကျွေး၏၊ မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းစားပြီး၍ သပိတ်မှ လက်ကို ဖယ်ပြီးသောအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်လျက်- “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ကောင်းမှုကို လိုသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်ကို လိုသောကြောင့်လည်းကောင်း ဤခြောက်ဆယ်သော ကျောင်းတို့ကို ဆောက်စေအပ်ပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ထိုကျောင်းတို့၌ အဘယ်သို့ ပြုကျင့်ရပါမည်နည်း”ဟု မြတ်စွာ ဘုရားအား လျှောက်၏။ “ဒါယကာ သို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် ထိုကျောင်းခြောက်ဆယ်တို့ကို လာပြီး လာလတ္တံ့သော အရပ် လေးမျက်နှာ၌ရှိသော သံဃာအား လှူလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးနောက် ထို ကျောင်းခြောက်ဆယ်တို့ကို လာပြီး လာလတ္တံ့သော အရပ်လေးမျက်နှာ၌ ရှိသော သံဃာအားလှူ၏။
Theravāda Collection on Monastic Law The Small Division The chapter on resting places The first section for recitation 1. The allowance for dwellings At one time the Buddha was staying at Rājagaha in the Bamboo Grove, the squirrel sanctuary. At this time the Buddha had not yet allowed dwellings. As a result, the monks stayed here and there: in the wilderness, at the foot of a tree, on a hill, in a gorge, in a hillside cave, in a charnel ground, in the forest, in the open, on a heap of straw. Early in the morning, they would emerge from those places. They were pleasing in their conduct: in going out and coming back, in looking ahead and looking aside, in bending and stretching their arms. Their eyes were lowered, and they were perfect in deportment. One morning a wealthy merchant of Rājagaha was going to a park when he saw those monks. Being inspired, he approached them and said, “If I build dwellings, sirs, would you stay in them?” “The Buddha hasn’t allowed dwellings.” “Well then, please ask the Buddha and let me know his response.” “Yes.” Those monks then went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, a wealthy merchant in Rājagaha wants to build dwellings. What should we do?” Soon afterwards the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “I allow five kinds of shelters: dwellings, three kinds of stilt houses, and caves.” The monks went to that merchant and said, “The Buddha has allowed dwellings. Please do as you think appropriate.” Then, on a single day, that merchant built sixty dwellings. When the dwellings were finished, he went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, please accept tomorrow’s meal from me together with the Sangha of monks.” The Buddha consented by remaining silent. Knowing that the Buddha had consented, he got up from his seat, bowed down, circumambulated the Buddha with his right side toward him, and left. The next morning he had various kinds of fine foods prepared and then had the Buddha informed that the meal was ready. The Buddha robe up, took his bowl and robe, and went to the house of that merchant where he sat down on the prepared seat together with the Sangha of monks. That merchant personally served various kinds of fine foods to the Sangha of monks headed by the Buddha. When the Buddha had finished his meal and had washed his hands and bowl, the merchant sat down to one side and said, “Sir, I’ve had these sixty dwellings built in order to make merit and for the purpose of going to heaven. What should I do now?” “Well then, give those sixty dwellings to the Sangha as a whole, both present and future.” Saying, “Yes, sir,” he did just that.
၂၉၅။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟကံ သေဋ္ဌိံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –
‘‘သီတံ ဥဏှံ ပဋိဟန္တိ [ပဋိဟနတိ (က။)], တတော ဝါဠမိဂါနိ စ၊
သရီသပေ စ မကသေ, သိသိရေ စာပိ ဝုဋ္ဌိယော။
‘‘တတော ဝါတာတပေါ ဃောရေ, သဉ္ဇာတော [ဝါတာတပေ ဃောရေ, သဉ္ဇာတေ (က။ သဒ္ဒနီတိ)] ပဋိဟညတိ၊
လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ, ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုံ။
‘‘ဝိဟာရဒါနံ သံဃဿ, အဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေန [ဗုဒ္ဓေဟိ (သျာ။)] ဝဏ္ဏိတံ၊
တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော, ပေါသော သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော။
‘‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ, ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ၊
တေသံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊
ဒဒေယျ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
‘‘တေ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ၊
ယံ သော ဓမ္မံ ဣဓညာယ, ပရိနိဗ္ဗာတိ အနာသဝေါ’’တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟကံ သေဋ္ဌိံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ။
၂၉၅။ ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးကို ဤဂါထာတို့ဖြင့် အနုမောဒနာပြုတော် မူ၏။ “(ကျောင်းသည်) အအေးကိုလည်းကောင်း၊ အပူကိုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါး သားရဲတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မြွေကင်းသန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ခြင်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ လေအေးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မိုးပေါက်တို့ကိုလည်းကောင်း ပယ်ဖျောက်နိုင်၏။ ထို့ပြင် ဖြစ်လာသော ပြင်းသောလေ ပြင်းသော အပူကိုလည်း ပယ်ဖျောက်နိုင်၏၊ ကိန်း အောင်းခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ချမ်းသာခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ဈာန်ဝင်စားခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ဝိပဿနာရှုခြင်းငှါလည်းကောင်း သံဃာအား ကျောင်းလှူရခြင်းကို မြတ်၏ဟု မြတ်စွာဘုရား ချီးမွမ်းတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏အကျိုးကို မြင်သော ပညာရှိသူသည် မွေ့လျော်ဖွယ် ကျောင်းတို့ကို ဆောက်လုပ်စေရာ၏၊ ဤကျောင်းတို့၌ အကြားအမြင်များသော ရဟန်းတို့ကို နေစေရာ၏၊ ထို ဖြောင့်မတ်သော ရဟန်းတို့အား လျော်သော စားဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ သောက်ဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်း အိပ်ရာ နေရာတို့ကိုလည်းကောင်း ကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့် လှူရာ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းဒါယကာအား ဆင်းရဲအလုံးစုံကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော တရားကို ဟောကုန်၏၊ ဤသာသနာတော်၌ ထိုကျောင်းဒါယကာသည် ထိုတရားကို သိ၍ အာသဝေါ တရားမရှိဘဲ ငြိမ်းအေးရလေ၏”ဟု (အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးကို ဤဂါထာတို့ဖြင့် အနုမောဒနာပြုတော်မူပြီးနောက် နေရာမှ ထကာ ဖဲကြွတော်မူ၏။
The Buddha then expressed his appreciation to the merchant with these verses: “Cold and heat are kept away, And so are predatory beasts, And creeping animals and mosquitoes, And also chill and rain. They keep away the wind and burning sun, When those awful things arise. Their purpose is to shelter and for happiness, To attain absorption and to see clearly. Giving dwellings to the Sangha Is praised as the best by the Buddha. Therefore the wise man, Seeing what’s beneficial for himself, Should build delightful dwellings And have the learned stay there. Food, drink, robes, and dwellings— With an inspired mind, He should give to them, The upright ones. They will give him the Teaching For removing all suffering; And understanding this Teaching in this life, He attains extinguishment, free of corruptions.” The Buddha then got up from his seat and left.
၂၉၆။ အဿောသုံ ခေါ မနုဿာ – ‘‘ဘဂဝတာ ကိရ ဝိဟာရာ အနုညာတာ’’တိ သက္ကစ္စံ [တေ သက္ကစ္စံ (သျာ။ ကံ။)] ဝိဟာရေ ကာရာပေန္တိ။ တေ ဝိဟာရာ အကဝါဋကာ ဟောန္တိ၊ အဟီပိ ဝိစ္ဆိကာပိ သတပဒိယောပိ ပဝိသန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋ’’န္တိ။ ဘိတ္တိဆိဒ္ဒံ ကရိတွာ ဝလ္လိယာပိ ရဇ္ဇုယာပိ ကဝါဋံ ဗန္ဓန္တိ။ ဥန္ဒူရေဟိပိ ဥပစိကာဟိပိ ခဇ္ဇန္တိ။ ခယိတဗန္ဓနာနိ ကဝါဋာနိ ပတန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပိဋ္ဌသံဃာဋံ ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသက’’န္တိ။ ကဝါဋာ န ဖုသီယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ကဝါဋာ န ထကိယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ န သက္ကောန္တိ ကဝါဋံ အပါပုရိတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ။ တီဏိ တာဠာနိ – လောဟတာဠံ, ကဋ္ဌတာဠံ, ဝိသာဏတာဠ’’န္တိ။ ယေဟိ [ယေပိ (သီ။ သျာ။)] တေ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ပဝိသန္တိ [ဝိသာဏတာဠံ, ယေဟိ တေ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ပဝိသန္တီတိ (က။)], ဝိဟာရာ အဂုတ္တာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယန္တကံ သူစိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ တိဏစ္ဆဒနာ ဟောန္တိ၊ သီတကာလေ သီတာ, ဥဏှကာလေ ဥဏှာ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ အဝါတပါနကာ ဟောန္တိ အစက္ခုဿာ ဒုဂ္ဂန္ဓာ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တီဏိ ဝါတပါနာနိ – ဝေဒိကာဝါတပါနံ, ဇာလဝါတပါနံ, သလာကဝါတပါန’’န္တိ။ ဝါတပါနန္တရိကာယ ကာဠကာပိ ဝဂ္ဂုလိယောပိ ပဝိသန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါတပါနစက္ကလိက’’န္တိ။ စက္ကလိကန္တရိကာယပိ ကာဠကာပိ ဝဂ္ဂုလိယောပိ ပဝိသန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝါတပါနကဝါဋကံ ဝါတပါနဘိသိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဆမာယံ သယန္တိ။ ဂတ္တာနိပိ စီဝရာနိပိ ပံသုကိတာနိ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဏသန္ထာရက’’န္တိ။ တိဏသန္ထာရကော ဥန္ဒူရေဟိပိ ဥပစိကာဟိပိ ခဇ္ဇတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မိဍ္ဎိ’’န္တိ [မီဎန္တိ (သီ။), မိဎိန္တိ (သျာ။)]။ မိဍ္ဎိယာ ဂတ္တာနိ ဒုက္ခာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဗိဒလမဉ္စက’’န္တိ။
၂၉၆။ “မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းတို့ကို ခွင့်ပြုတော်မူသတတ်”ဟု ကြားသဖြင့် လူတို့သည် ကျောင်းတို့ကို ကောင်းမွန်စွာ ဆောက်လုပ်စေကုန်၏။ ထိုကျောင်းတို့သည် တံခါးရွက်မရှိကြသဖြင့် မြွေ ကင်းမြီးကောက် ကင်းခြေများတို့သည် ဝင်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နံရံ၌ အပေါက်ပြုလုပ်၍ နွယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြိုးဖြင့်လည်းကောင်း၊ တံခါးရွက်ကို ချည်သဖြင့် ကြွက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ခြတို့သည်လည်းကောင်း ချည်ထားသော ကြိုးတို့ကို ကိုက်သောကြောင့် တံခါးရွက်တို့သည် ပြုတ်ကျကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ တံခါးရွက်တို့သည် မစေ့စပ်ကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်း တို့ ဆွဲငင်စရာ အပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာ ကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးရွက်တို့ကို မပိတ်နိုင်ကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ မျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ငယ်ကိုလည်းကောင်း မင်းတုပ် ကြီးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တံခါးရွက်ကို မဖွင့််နိုင်ကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကြေးသံကောက်၊ သစ်သားသံကောက်၊ သားချိုသံကောက်ဟူသော သံကောက် သုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ယင်းသံကောက်တို့ဖြင့် ထိုတံခါးရွက်တို့ကို ဖွင့်၍ ဝင်ရကုန်၏။ ကျောင်းတို့သည် မလုံခြုံကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ (ယန္တရားဖွင့်) ကျည်ရှင် ကျည်ငယ်တို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့ကို မြက်ဖြင့် မိုးထားသောကြောင့် ချမ်းအေးသော ကာလ၌ ချမ်းအေးကုန်၏၊ ပူအိုက်သော ကာလ၌ ပူအိုက်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်း တို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့သည် လေသာပြူတင်း မရှိသဖြင့် မျက်စိတို့ကို မကြည်လင်စေကုန်၊ အနံ့မ ကောင်းကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပွတ်တိုင်လေသာ ပြူတင်း၊ ကွန်ရက်လေသာပြူတင်း၊ ဝါးခြမ်းလေသာပြူတင်းဟူသော လေသာပြူတင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လေသာပြူတင်းကြားဖြင့် ရှဥ့်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လင်းနို့တို့သည်လည်းကောင်း ဝင်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လေသာပြူတင်းကို ခြေသုတ် ပုဆိုးဖြင့် ချည်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခြေသုတ်ပုဆိုးကြားဖြင့်လည်း ရှဥ့်တို့သည်လည်းကောင်း၊ လင်းနို့တို့သည်လည်းကောင်း ဝင်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လေသာပြူတင်း တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ လေသာပြူတင်းနှင့်အမျှ ပြုထားသော ဘုံလျှိုကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မြေ၌ အိပ်သဖြင့် ကိုယ်နှင့် သင်္ကန်းတို့သည် မြေမှုန့်အလိမ်းလိမ်း ဖြစ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြက်အခင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြက်အခင်းကို ကြွက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ခြတို့သည်လည်းကောင်း ကိုက်ခဲကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြေသရွတ်လိမ်းကျံခြင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြေသရွတ်လိမ်းကျံခြင်းကြောင့် ကိုယ်တို့သည် နာကျင်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကြိမ်ခက်သော ညောင်စောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ညောင်စောင်းအင်းပျဥ် စသည်ကို ခွင့်ပြုတော်မူခြင်း
Hearing that the Buddha had allowed dwellings, people had dwellings built with care. But because the dwellings did not have doors, snakes, scorpions, and centipedes came inside. They told the Buddha. “I allow doors.” They made a hole in the wall and bound the doors with creepers and ropes. Rats and termites ate the creepers and ropes, and the doors fell off. “I allow door frames, and lower and upper hinges.” The doors did not fit the door frames. “I allow a hole in the door and a rope for pulling.” The doors did not stay closed. “I allow door jambs, bolt sockets, bolts, and latches.” The monks were unable to open the doors. “I allow a keyhole and three kinds of keys: metal keys, wooden keys, and keys made of horn.” They lifted the latches with the keys and entered, but the dwellings were unprotected. “I allow bolts.” At that time the dwellings had roofs of straw. When the weather was cold, they were cold, and when the weather was hot, they were hot. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside.” At that time the dwellings did not have windows. It was hard to see and the dwellings were smelly. They told the Buddha. “I allow three kinds of windows: railing windows, lattice windows, and windows with bars.” Squirrels and bats entered the dwellings through the gaps in the windows. “I allow cloth covers.” The squirrels and bats entered in the gaps around the cloth cover. “I allow shutters.” At that time the monks lay down on the ground. They got dirty, as did their robes. “I allow a spread of grass.” The grass was eaten by rats and termites. “I allow benches.” The benches were painful to lie on. “I allow wicker beds.” 2. The allowance for beds and benches
မဉ္စပီဌာဒိအနုဇာနနံ
၂၉၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သောသာနိကော မသာရကော မဉ္စော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မသာရကံ မဉ္စ’’န္တိ။ မသာရကံ ပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မသာရကံ ပီဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သောသာနိကော ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓေါ မဉ္စော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓံ မဉ္စ’’န္တိ။ ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓံ ပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဗုန္ဒိကာဗဒ္ဓံ ပီဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သောသာနိကော ကုဠီရပါဒကော မဉ္စော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကုဠီရပါဒကံ မဉ္စ’’န္တိ။ ကုဠီရပါဒကံ ပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကုဠီရပါဒကံ ပီဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သောသာနိကော အာဟစ္စပါဒကော မဉ္စော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ ဩရာစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဟစ္စပါဒကံ မဉ္စ’’န္တိ။ အာဟစ္စပါဒကံ ပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဟစ္စပါဒကံ ပီဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ အာသန္ဒိကော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာသန္ဒိက’’န္တိ။ ဥစ္စကော အာသန္ဒိကော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စကမ္ပိ အာသန္ဒိက’’န္တိ။ သတ္တင်္ဂေါ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သတ္တင်္ဂ’’န္တိ။ ဥစ္စကော သတ္တင်္ဂေါ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စကမ္ပိ သတ္တင်္ဂ’’န္တိ။ ဘဒ္ဒပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘဒ္ဒပီဌ’’န္တိ။ ပီဌိကာ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပီဌိက’’န္တိ။ ဧဠကပါဒကံ ပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧဠကပါဒကံ ပီဌ’’န္တိ။ အာမလကဝဋ္ဋိကံ [အာမလကဝဏ္ဋိကံ (သျာ။)] ပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာမလကဝဋ္ဋိကံ ပီဌ’’န္တိ။ ဖလကံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဖလက’’န္တိ။ ကောစ္ဆံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောစ္ဆ’’န္တိ။ ပလာလပီဌံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပလာလပီဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စေ မဉ္စေ သယန္တိ။ မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စေ မဉ္စေ သယိတဗ္ဗံ။ ယော သယေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု နီစေ မဉ္စေ သယန္တော အဟိနာ ဒဋ္ဌော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မဉ္စပဋိပါဒက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဥစ္စေ မဉ္စပဋိပါဒကေ ဓာရေန္တိ, သဟ မဉ္စပဋိပါဒကေဟိ ပဝေဓေန္တိ။ မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စာ မဉ္စပဋိပါဒကာ ဓာရေတဗ္ဗာ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌင်္ဂုလပရမံ မဉ္စပဋိပါဒက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သုတ္တံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သုတ္တံ မဉ္စံ ဝေဌေတု’’န္တိ [ဝေတုန္တိ (သီ။)]။ အင်္ဂါနိ ဗဟုသုတ္တံ ပရိယာဒိယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေ ဝိဇ္ဈိတွာ အဋ္ဌပဒကံ ဝေဌေတု’’န္တိ။ စောဠကံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိမိလိကံ ကာတု’’န္တိ။ တူလိကာ ဥပ္ပန္နာ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဇဋေတွာ ဗိဗ္ဗောဟနံ [ဗိမ္ဗောဟနံ (သီ။ သျာ။ ဗိမ္ဗ + ဩဟနံ)] ကာတုံ။ တီဏိ တူလာနိ – ရုက္ခတူလံ, လတာတူလံ, ပေါဋကိတူလ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အဒ္ဓကာယိကာနိ [အဍ္ဎကာယိကာနိ (က။)] ဗိဗ္ဗောဟနာနိ ဓာရေန္တိ။ မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကာယိကာနိ ဗိဗ္ဗောဟနာနိ ဓာရေတဗ္ဗာနိ။ ယော ဓာရေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သီသပ္ပမာဏံ ဗိဗ္ဗောဟနံ ကာတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ ဂိရဂ္ဂသမဇ္ဇော ဟောတိ။ မနုဿာ မဟာမတ္တာနံ အတ္ထာယ ဘိသိယော ပဋိယာဒေန္တိ – ဥဏ္ဏဘိသိံ, စောဠဘိသိံ, ဝါကဘိသိံ, တိဏဘိသိံ, ပဏ္ဏဘိသိံ။ တေ ဝီတိဝတ္တေ သမဇ္ဇေ ဆဝိံ ဥပ္ပါဋေတွာ ဟရန္တိ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ ဘိက္ခူ သမဇ္ဇဋ္ဌာနေ ဗဟုံ ဥဏ္ဏမ္ပိ စောဠကမ္ပိ ဝါကမ္ပိ တိဏမ္ပိ ပဏ္ဏမ္ပိ ဆဋ္ဋိတံ။ ဒိသွာန ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဘိသိယော – ဥဏ္ဏဘိသိံ, စောဠဘိသိံ, ဝါကဘိသိံ, တိဏဘိသိံ, ပဏ္ဏဘိသိ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သေနာသနပရိက္ခာရိကံ ဒုဿံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိသိံ ဩနန္ဓိတု’’န္တိ [ဩနဒ္ဓိတုံ (သျာ။)]။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မဉ္စဘိသိံ ပီဌေ သန္ထရန္တိ, ပီဌဘိသိံ မဉ္စေ သန္ထရန္တိ။ ဘိသိယော ပရိဘိဇ္ဇန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩနဒ္ဓမဉ္စံ [ဩနဒ္ဓမဉ္စံ (က။) ဧဝမုပရိပိ] ဩနဒ္ဓပီဌ’’န္တိ။ ဥလ္လောကံ အကရိတွာ သန္ထရန္တိ, ဟေဋ္ဌတော နိပတန္တိ [နိပဋန္တိ (က။), နိပ္ဖဋန္တိ (သီ။), နိပ္ပါဋေန္တိ (သျာ။)] …ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥလ္လောကံ ကရိတွာ သန္ထရိတွာ ဘိသိံ ဩနန္ဓိတု’’န္တိ။ ဆဝိံ ဥပ္ပါဋေတွာ ဟရန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဖောသိတု’’န္တိ။ ဟရန္တိယေဝ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘတ္တိကမ္မ’’န္တိ။ ဟရန္တိယေဝ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဟတ္ထဘတ္တိကမ္မ’’န္တိ။ ဟရန္တိယေဝ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဟတ္ထဘတ္တိ’’န္တိ။
၂၉၇။ ထိုအခါ သံဃာအား သုသာန်မှ ရသော အခြေ၌ အပေါင်တပ်သော ညောင်စောင်းသည် ဖြစ် ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အခြေ၌ အပေါင်တပ်သော ညောင်စောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အခြေ၌ အပေါင်တပ်သော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အခြေ၌ အပေါင်တပ်သော အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား သုသာန်မှ ရသော အပေါင်နှင့် အခြေတစ်စပ်တည်းတည်သော ညောင်စောင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပေါင်နှင့် အခြေတစ်စပ်တည်းတည်သော ညောင်စောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အပေါင်နှင့် အခြေ တစ်စပ် တည်းတည်သော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပေါင်နှင့် အခြေတစ်စပ်တည်းတည်သော အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား သုသာန်မှ ရသော ပုဇွန်ခြေသဏ္ဌာန်ခြေရှိသော ညောင်စောင်းသည် ဖြစ်ပေါ် လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပုဇွန်ခြေသဏ္ဌာန်ခြေရှိသော ညောင်စောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပုဇွန်ခြေသဏ္ဌာန်ရှိသော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပုဇွန်ခြေသဏ္ဌာန်ခြေရှိသော အင်းပျဥ် ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား သုသာန်မှရသော အပေါင်၌ အခြေတပ်သော ညောင်စောင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပေါင်၌ အခြေတပ်သော ညောင်စောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အပေါင်၌ အခြေတပ်သော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပေါင်၌ အခြေတပ်သော အင်းပျဥ် ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား လေးထောင့် အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း ကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လေးထောင့် အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြင့်သော လေးထောင့် အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြင့်သော လေးထောင့် အင်းပျဥ်ကိုလည်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အင်္ဂါခုနှစ်ပါးရှိသော ညောင်စောင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါခုနှစ်ပါးရှိသော ညောင်စောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အင်္ဂါခုနှစ်ပါးရှိသော မြင့်သော ညောင်စောင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း ကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါခုနှစ်ပါးရှိသော မြင့်သော ညောင်စောင်းကိုလည်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကြိမ်ခက်သော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကြိမ်ခက်သော အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပုဆိုးကြမ်းဖြင့် ဖွဲ့အပ်သော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပုဆိုးကြမ်းဖြင့် ဖွဲ့အပ်သော အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆိတ်ခြေကဲ့သို့ ကောက်သော အခြေရှိသော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဆိတ်ခြေကဲ့သို့ကောက်သော အခြေရှိသော အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရှစ်သျှားသီးသဏ္ဌာန်အခြေများသော အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရှစ်သျှားသီးသဏ္ဌာန်အခြေများသော အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပျဥ်ချပ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်း ကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပျဥ်ချပ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကပ်အခင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကပ်အခင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကောက်ရိုး အင်းပျဥ်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကောက်ရိုး အင်းပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြင့်သော ညောင်စောင်း၌ အိပ်ကုန်၏၊ ကျောင်းစဥ် လှည့်လည်သော လူတို့သည် မြင်၍ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြင့်သော ညောင် စောင်း၌ မအိပ်အပ်၊ အိပ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် နိမ့်သော ညောင်စောင်း၌ အိပ်လတ်သော် မြွေကိုက်ခံရ၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ညောင်စောင်းခြေအခုကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မြင့်သော ညောင်စောင်းခြေအခုတို့ကို ဆောင်ကုန်၏၊ ညောင်စောင်း ခြေအခုတို့နှင့်တကွ လှုပ်ကုန်၏၊ ကျောင်းစဥ် လှည့်လည်သော လူတို့သည် မြင်၍ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြင့်သော ညောင်စောင်းခြေအခုတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ လက်ရှစ်သစ် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ညောင်စောင်း ခြေအခုကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား ချည်မျှင်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ချည်မျှင်ကို ညောင်စောင်း၌ ရစ်ပတ်စိမ့်သောငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (ညောင်စောင်း၏) အစိတ်အပိုင်းတို့သည် ချည်များစွာကို ကုန်စေ၏။ ရဟန်းတို့ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို ထွင်း၍ ရှစ်ကွက်ရေး ရစ်ပတ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပုဆိုးကြမ်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြေအခင်း ပုဆိုးကြမ်းကို ပြုလုပ် ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လဲမွေ့ယာသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖြေ၍ ခေါင်းအုံးလုပ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ သစ်ပင်လဲ၊ နွယ်လဲ၊ မြက်လဲဟူသော လဲသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည်ကိုယ်ထက်ဝက် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ခေါင်းအုံးတို့ကို ဆောင်ကုန်၏၊ ကျောင်းစဥ် လှည့်လည်သော လူတို့သည် မြင်၍ “ကာမဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ကိုယ်ထက်ဝက် အတိုင်းအရှည်ရှိသော ခေါင်းအုံးတို့ကို မဆောင်အပ်၊ ဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ “ရဟန်းတို့ ဦးခေါင်းအတိုင်းအရှည်ရှိသော ခေါင်းအုံးတို့ကို ပြုလုပ့်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ တောင်ထိပ်ပွဲသည် ဖြစ်၏၊ လူတို့သည် အမတ်ကြီးများအတွက် သားမွေး အဆာ သွတ်မွေ့ရာ၊ ပုဆိုးအဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ လျှော်အဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ မြက်အဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ သစ်ရွက် အဆာသွတ်မွေ့ရာ တို့ကို စီရင်ကုန်၏၊ ထိုလူတို့သည် ပွဲပြီးလတ်သော် မွေ့ရာခွံကို ခွါ၍ ဆောင်သွားကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ပွဲနေရာ၌ စွန့်ပစ်ခဲ့သော များစွာသော သားမွေးအထည်ကြမ်း၊ အထည်ဟောင်း၊ လျှော်၊ မြက်၊ သစ်ရွက်တို့ကို မြင်၍ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သားမွေးအဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ အထည်ကြမ်း အထည်ဟောင်း အဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ လျှော် အဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ မြက်အဆာသွတ်မွေ့ရာ၊ သစ်ရွက်အဆာသွတ်မွေ့ရာဟူသော မွေ့ရာငါးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား ကျောင်းအသုံးအဆောင် ပုဆိုးသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မွေ့ရာကို ရစ်ပတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ညောင်စောင်းခင်း မွေ့ရာကို အင်းပျဥ်၌ ခင်းကုန်၏၊ အင်းပျဥ်ခင်း မွေ့ရာ ကို ညောင်စောင်း၌ ခင်းကုန်၏၊ မွေ့ရာတို့သည် ပျက်စီးကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရစ်ပတ်အပ်သော ညောင်စောင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရစ်ပတ်အပ်သော အင်းပျဥ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အောက်ခံဖျင်မပါဘဲ ခင်းသဖြင့် အောက်ဘက်မှ ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အောက်ခံဖျင်ခင်း၍ မွေ့ရာကို ရစ်ပတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မွေ့ရာခွံကို ခွါ၍ ခိုးယူကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆိုးရေဖြန်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခိုးယူကုန်သည်သာတည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆေးရောင်စုံ အရေးအကြောင်း ပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခိုးယူကုန်သည်သာတည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ လက်တစ်ချောင်းတည်းဖြင့် အမှတ်အသား လုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ခိုးယူကုန်သည်သာတည်း။ပ။ ရဟန်းတို့ လက်ငါးချောင်းဖြင့် ဆေးရောင်စုံ အရေးအကြောင်း ပြုလုပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆေးဖြူသုတ်ခြင်း စသည်ကို ခွင့်ပြု ခြင်း
Soon afterwards the Sangha was offered various kinds of beds with legs and frames from a charnel ground. They told the Buddha. “I allow the various kinds of beds with legs and frames.” The Sangha was offered various kinds of benches with legs and frames. “I allow the various kinds of benches with legs and frames.” The Sangha was offered a bed with crooked legs from a charnel ground. “I allow beds with crooked legs.” The Sangha was offered a bench with crooked legs. “I allow benches with crooked legs.” The Sangha was offered a bed with detachable legs from a charnel ground. “I allow beds with detachable legs.” The Sangha was offered a bench with detachable legs. “I allow benches with detachable legs.” The Sangha was offered a square bench. “I allow square benches.” The Sangha was offered a tall square bench. “I also allow tall square benches.” The Sangha was offered a sofa. “I allow sofas.” The Sangha was offered a high sofa. “I also allow high sofas.” The Sangha was offered a cane bench. “I allow cane benches.” The Sangha was offered a small bench bound with pieces of cloth. “I allow small benches bound with pieces of cloth.” The Sangha was offered a bench with ram-like legs. “I allow benches with ram-like legs.” The Sangha was offered a bench with many legs. “I allow benches with many legs.” The Sangha was offered a plank as a bench. “I allow plank benches.” The Sangha was offered a stool. “I allow stools.” The Sangha was offered a bench made of straw. “I allow benches made of straw.” At that time the monks from the group of six slept on high beds. When people walking about the dwellings saw this, they complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” They told the Buddha. “You shouldn’t sleep on high beds. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Soon afterwards a monk was bitten by a snake while sleeping on a low bed. “I allow bed supports.” The monks from the group of six used high bed supports and then made the beds shake. When people walking about the dwellings saw this, they complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use high bed supports. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow bed supports that are at the most eight standard fingerbreadths long.” The Sangha was offered string. “I allow you to wrap the beds with string.” The limbs of the bed took up a lot of string. “I allow you to perforate the limbs and wrap with a cross weaving.” The Sangha was offered a cloth. “I allow you to make a mat underlay.” The Sangha was offered a cotton-down quilt. “I allow you to remove the cotton down and make pillows. There are three kinds of cotton down: cotton down from trees, cotton down from creepers, and cotton down from grass.” The monks from the group of six used pillows that were half the size of the body. When people walking about the dwellings saw this, they complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” “You shouldn’t use pillows that are half the size of the body. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to make pillows the size of the head.” On one occasion in Rājagaha there was a hilltop fair. People prepared mattresses for the government officials: mattresses stuffed with wool, cloth, bark, grass, or leaves. When the fair was over, they removed the covers and took them away. The monks saw a large quantity of wool, cloth, bark, grass, and leaves abandoned on the ground. They told the Buddha. “I allow five kinds of mattresses: mattresses stuffed with wool, cloth, bark, grass, or leaves.” The Sangha was offered furniture cloth. “I allow you to cover the mattresses.” The monks laid a bed mattress on a bench and a bench mattress on a bed. The mattresses split open. “I allow upholstered beds and upholstered benches.” They laid out mattresses without an underlay. They sank down. “I allow you to arrange an underlay, then to lay down a mattress, and then to cover it.” The covers were removed and taken away. “I allow you to sprinkle them.” They were still taken away. “I allow you to make multi-colored lines.” They were still taken away. “I allow you to make multi-colored lines by hand.” They were still taken away. “I allow multi-colored lines by hand.” 3. The allowance for the color white, etc.
သေတဝဏ္ဏာဒိအနုဇာနနံ
၂၉၈။ တေန ခေါ ပန သမယေန တိတ္ထိယာနံ သေယျာယော သေတဝဏ္ဏာ ဟောန္တိ, ကာဠဝဏ္ဏကတာ ဘူမိ, ဂေရုကပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ။ ဗဟူ မနုဿာ သေယျာပေက္ခကာ ဂစ္ဆန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟာရေ သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဖရုသာယ ဘိတ္တိယာ သေတဝဏ္ဏော န နိပတတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ထုသပိဏ္ဍံ ဒတွာ ပါဏိကာယ ပဋိဗာဟေတွာ သေတဝဏ္ဏံ နိပါတေတု’’န္တိ။ သေတဝဏ္ဏော အနိဗန္ဓနီယော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဏှမတ္တိကံ ဒတွာ ပါဏိကာယ ပဋိဗာဟေတွာ သေတဝဏ္ဏံ နိပါတေတု’’န္တိ။ သေတဝဏ္ဏော အနိဗန္ဓနီယော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣက္ကာသံ ပိဋ္ဌမဒ္ဒ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဖရုသာယ ဘိတ္တိယာ ဂေရုကာ န နိပတတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ထုသပိဏ္ဍံ ဒတွာ ပါဏိကာယ ပဋိဗာဟေတွာ ဂေရုကံ နိပါတေတု’’န္တိ။ ဂေရုကာ အနိဗန္ဓနီယာ ဟောတိ …ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကုဏ္ဍကမတ္တိကံ ဒတွာ ပါဏိကာယ ပဋိဗာဟေတွာ ဂေရုကံ နိပါတေတု’’န္တိ။ ဂေရုကာ အနိဗန္ဓနီယာ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သာသပကုဋ္ဋံ သိတ္ထတေလက’’န္တိ။ အစ္စုဿန္နံ ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စောဠကေန ပစ္စုဒ္ဓရိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဖရုသာယ ဘူမိယာ ကာဠဝဏ္ဏော န နိပတတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ထုသပိဏ္ဍံ ဒတွာ ပါဏိကာယ ပဋိဗာဟေတွာ ကာဠဝဏ္ဏံ နိပါတေတု’’န္တိ။ ကာဠဝဏ္ဏော အနိဗန္ဓနီယော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂဏ္ဍုမတ္တိကံ ဒတွာ ပါဏိကာယ ပဋိဗာဟေတွာ ကာဠဝဏ္ဏံ နိပါတေတု’’န္တိ။ ကာဠဝဏ္ဏော အနိဗန္ဓနီယော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဣက္ကာသံ ကသာဝ’’န္တိ။
၂၉၈။ ထိုအခါ တိတ္ထိတို့၏ ကျောင်းတို့သည် ဖြူသော အဆင်းရှိ၍ မြေကို မည်းသော အဆင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီးလျှင် နံရံကိုကား ဂွေ့နီဖြင့် ခြယ်ထား၏၊ များစွာသော လူတို့သည် ကျောင်းကြည့်ရှုလိုကုန်၍ သွားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကျောင်းတို့ကို ဆေးဖြူသုတ်ခြင်း ဆေးမည်းသုတ်ခြင်း ဂွေ့နီခြယ်ခြင်းတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကြမ်းသော နံရံ၌ ဖြူသော အဆင်းသည် မစွဲငြိ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖွဲမြေ သရွတ်လိမ်းကျံ၍ လက်ဖနောင့်ဖြင့် ပွတ်လျက် ဖြူသော အဆင်းကို စွဲစေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖြူသော အဆင်းသည် မစွဲငြိ။ပ။ မြေနုသရွတ်လိမ်းကျံ၍ လက် ဖနောင့်ဖြင့် ပွတ်လျက် ဖြူသော အဆင်းကို စွဲစေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖြူသော အဆင်းသည် မစွဲငြိ။ပ။ ရဟန်းတို့ သစ်စေးကိုလည်းကောင်း၊ ထမင်းရေဖြင့် မွှေနှောက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကြမ်းသော နံရံ၌ ဂွေ့နီသည် မစွဲငြိ၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖွဲမြေသရွတ်လိမ်းကျံ၍ လက်ဖနှောင့်ဖြင့် ပွတ်လျက် ဂွေ့နီကို စွဲစေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဂွေ့နီသည် မစွဲငြိ။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆန်ကွဲမြေညက်ကို လိမ်းကျံ၍ လက်ဖနှောင့်ဖြင့့်ပွတ်လျက် ဂွေ့နီကို စွဲစေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဂွေ့နီသည် မစွဲငြိ။ပ။ ရဟန်းတို့ မုန်ညင်းမှုန့် ကိုလည်းကောင်း၊ ဖယောင်းဆီကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အကွက်အကွက်ပေါ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အဝတ်ဖြင့် သုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကြမ်းသောမြေ၌ မည်းသော အဆင်းသည် မစွဲငြိ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖွဲသရွတ် လိမ်းကျံ၍ လက်ဖနှောင့်ဖြင့် ပွတ်လျက် မည်းနက်သော အဆင်း ကို စွဲစေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မည်းသော အဆင်းသည် မစွဲငြိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တီကျစ်မြေ သရွတ်လိမ်းကျံ၍ လက်ဖနှောင့်ဖြင့် ပွတ်လျက် မည်းသော အဆင်းကို စွဲစေရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ မည်းသော အဆင်းသည် မစွဲငြိ။ပ။ ရဟန်းတို့ သစ်စေးကိုလည်းကောင်း၊ ဖန်ရေကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပန်းချီဆေးရေးရုပ်ကို ပယ်ခြင်း
At that time the monastics of other religions had white beds, black floors, and red ocher walls. Many people went to see their beds. “I allow the colors white, black, and red ocher in the dwellings.” The white color did not adhere to the rough walls. “I allow you to apply balls of husk, smooth with a trowel, and then apply the white color.” The white color still did not adhere. “I allow you to apply soft clay, smooth with a trowel, and then apply the white color.” The white color still did not adhere. “I allow sap and flour paste.” The red ocher did not adhere to the rough walls. “I allow you to apply balls of husk, smooth with a trowel, and then apply the red ocher.” The red ocher still did not adhere. “I allow you to apply clay mixed with bran, smooth with a trowel, and then apply the red ocher.” The red ocher still did not adhere. “I allow mustard powder and beeswax.” It was too thick. “I allow you to wipe it off with a cloth.” The black color did not adhere to the rough floors. “I allow you to apply balls of husk, smooth with a trowel, and then apply the black color.” The black color still did not adhere. “I allow you to apply excreted clay, smooth with a trowel, and then apply the black color.” The black color still did not adhere. “I allow sap and bitter substances.” 4. The prohibition against pictures
ပဋိဘာနစိတ္တပဋိက္ခေပံ
၂၉၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိဟာရေ ပဋိဘာနစိတ္တံ ကာရာပေန္တိ – ဣတ္ထိရူပကံ ပုရိသရူပကံ။ မနုဿာ ဝိဟာရစာရိကံ အာဟိဏ္ဍန္တာ ပဿိတွာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – သေယျထာပိ ဂိဟီ ကာမဘောဂိနောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပဋိဘာနစိတ္တံ ကာရာပေတဗ္ဗံ – ဣတ္ထိရူပကံ ပုရိသရူပကံ။ ယော ကာရာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိက’’န္တိ။
၂၉၉။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကျောင်း၌ မိန်းမရုပ် ယောကျာ်းရုပ်ဟူသော ဆန်းကြယ်သော ပန်းချီဆေးရေးမှုကို ပြုလုပ်စေကုန်၏။ ကျောင်းစဥ် လှည့်လည်သော လူတို့သည် မြင်၍ “ကာမ ဂုဏ်ခံစားသူ လူတို့ကဲ့သို့တည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ယောကျာ်းရုပ် မိန်းမရုပ်ဟူသော ဆန်းကြယ်သော ပန်းချီဆေးရေးမှုကို မပြုလုပ်စေအပ်၊ ပြုလုပ်စေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ခြူးပန်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ပန်းကိုလည်းကောင်း၊ မကရ်းသွားကိုလည်းကောင်း၊ သက်တင်ရေးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အုတ်စီမှု စသည်ကို ခွင့်ပြု ခြင်း
At that time the monks from the group of six had pictures of women and men drawn in a dwelling. When people walking about the dwellings saw this, they complained and criticized them, “They’re just like householders who indulge in worldly pleasures!” They told the Buddha. “You shouldn’t have pictures drawn of women and men. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to make garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern.” 5. The allowance for foundations of bricks, etc.
ဣဋ္ဌကာစယာဒိအနုဇာနနံ
၃၀၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ နီစဝတ္ထုကာ ဟောန္တိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ အာဠကမန္ဒာ ဟောန္တိ။ ဘိက္ခူ ဟိရိယန္တိ နိပဇ္ဇိတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိရောကရဏိ’’န္တိ။ တိရောကရဏိံ ဥက္ခိပိတွာ ဩလောကေန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဍ္ဎကုဋ္ဋက’’န္တိ။ အဍ္ဎကုဋ္ဋကာ ဥပရိတော ဩလောကေန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဂဗ္ဘေ – သိဝိကာဂဗ္ဘံ, နာဠိကာဂဗ္ဘံ, ဟမ္မိယဂဗ္ဘ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ခုဒ္ဒကေ ဝိဟာရေ မဇ္ဈေ ဂဗ္ဘံ ကရောန္တိ။ ဥပစာရော န ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ခုဒ္ဒကေ ဝိဟာရေ ဧကမန္တံ ဂဗ္ဘံ ကာတုံ, မဟလ္လကေ မဇ္ဈေ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရဿ ကုဋ္ဋပါဒေါ ဇီရတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကုလင်္ကပါဒက’’န္တိ [ကုဠုင်္ကပါဒကန္တိ (သီ။)]။ ဝိဟာရဿ ကုဋ္ဋော ဩဝဿတိ…ပေ…‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိတ္တာဏကိဋိကံ ဥဒ္ဒသုဓ’’န္တိ [ဥဒ္ဓါသုဓန္တိ (သျာ။)]။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ ဘိက္ခုနော တိဏစ္ဆဒနာ အဟိ ခန္ဓေ ပတတိ။ သော ဘီတော ဝိဿရမကာသိ။ ဘိက္ခူ ဥပဓာဝိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိဿ တွံ, အာဝုသော, ဝိဿရမကာသီ’’တိ? အထ ခေါ သော ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိတာန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မဉ္စပါဒေပိ ပီဌပါဒေပိ ထဝိကာယော လဂ္ဂေန္တိ။ ဥန္ဒူရေဟိပိ ဥပစိကာဟိပိ ခဇ္ဇန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိတ္တိခိလံ နာဂဒန္တက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ မဉ္စေပိ ပီဌေပိ စီဝရံ နိက္ခိပန္တိ။ စီဝရံ ပရိဘိဇ္ဇိတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟာရေ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ အနာဠိန္ဒကာ ဟောန္တိ အပ္ပဋိဿရဏာ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာဠိန္ဒံ ပဃနံ ပကုဋ္ဋံ [ပကုဍ္ဍံ (သီ။)] ဩသာရက’’န္တိ။ အာဠိန္ဒာ ပါကဋာ ဟောန္တိ။ ဘိက္ခူ ဟိရိယန္တိ နိပဇ္ဇိတုံ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သံသရဏကိဋိကံ ဥဂ္ဃါဋနကိဋိက’’န္တိ။
၃၀၀။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့သည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေလွှမ်းမိုးခံရကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင်ပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုမြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်စီခြင်း၊ ကျောက်စီခြင်း၊ သစ်သားစီခြင်းဟူသော စီခြင်းသုံးမျိုးတို့ကို စီခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ် လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကားသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်ရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့သည် တစ်ပြင်တည်းဖြစ်၍ ရဟန်းတို့သည် အိပ်ရန် ရှက်နိုးကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကန့်လန့်ကာကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ကန့်လန့်ကာကို မ၍ ကြည့်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ထက်ဝက်သော နံရံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထက်ဝက်သော နံရံပေါ်မှ ကြည့်ကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ လေးထောင့်ခန်း၊ ခန်းမရှည်၊ အခန်းဦး ပြည်းဟူသော အခန်းသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ငယ်သော ကျောင်းအလယ်၌ အခန်းပြုလုပ်ကုန်၏၊ ဥပစာမရှိ ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ငယ်သော ကျောင်းတွင် တစ်ခုသော နေရာ၌ အခန်းပြုလုပ်ရန် ကြီးသော ကျောင်းတွင် အလယ်၌ အခန်းပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ကျောင်း၏ နံရံအခြေသည် ဆွေး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန့်၏။ ရဟန်းတို့ နံရံခြေ အစားထိုးခြင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောင်းနံရံသည် မိုးစို၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မိုးကာကဲလားကိုလည်းကောင်း၊ သုံးမျိုးစပ် မြေသရွတ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါး၏ ပခုံးပေါ်၌ မြက်အမိုးမှ မြွေကျလာသဖြင့် ထိုရဟန်းသည် ကြောက်လန့်၍ အော်ဟစ်၏။ ရဟန်းတို့သည် ပြေးလာကုန်၍ ထိုရဟန်းကို “ငါ့သျှင် သင်သည် အဘယ့်ကြောင့် အော်ဟစ် သနည်း”ဟု မေးကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းသည် ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြောကြား၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မျက်နှာကြက်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ညောင်စောင်းခြေ၌လည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်ခြေ၌လည်းကောင်း အိတ်တို့ကို ဆွဲချိတ်ကုန်၏၊ ကြွက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ခြတို့သည်လည်းကောင်း ကိုက်ခဲကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နံရံငုတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်စွယ်ကောက်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ညောင်စောင်းပေါ်၌လည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်ပေါ်၌လည်းကောင်း သင်္ကန်း ထားသဖြင့် သင်္ကန်းသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်း တို့ သင်္ကန်းတန်း ဝါးကြိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့သည် ကျောင်းဦးဆင်ဝင်မရှိသဖြင့် မှီခိုရာ ကျဥ်းမြောင်းကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရား အား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကျောင်းဦး ဆင်ဝင်ကိုလည်းကောင်း၊ ခွေးကတက် ကိုလည်းကောင်း၊ ကြောင်လည်ခန်းကိုလည်းကောင်း၊ ပြော့ဆောင် ‘အဖီ’ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောင်းဦးဆင်ဝင်တို့သည် အကာမရှိသဖြင့် ရဟန်းတို့သည် အိပ်ရန် ရှက်နိုးကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဘီးတပ်ကဲလားကိုလည်းကောင်း၊ ထောက်ကဲလားကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆွမ်းစားဇရပ်ကို ခွင့်ပြု ခြင်း
At that time the dwellings were built on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the dwelling. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” At that time the dwellings were accessible to the public. The monks were embarrassed to lie down there. “I allow curtains.” People lifted them up and looked in. “I allow half walls.” People looked over the half walls. “I allow three kinds of rooms: rectangular rooms, long rooms, and upper rooms.” On one occasion the monks made a room in the middle of a small dwelling. There was no access around the room. “In a small dwelling you should make the room on the side, but in a large dwelling in the middle.” At that time the base of the wall of a certain dwelling was deteriorating. “I allow timber supports.” It rained through the wall. “I allow protection screens and plaster.” On one occasion a snake fell from the grass roof onto the shoulder of a certain monk. Terrified, he screamed. Other monks ran up to him and asked him why he was screaming. He told them. “I allow canopies.” At that time the monks hung their bags from the legs of the beds and benches. Rats and termites ate them. “I allow wall pegs.” At that time the monks lay their robes on their beds and benches. The robes tore. “I allow bamboo robe racks and clotheslines in the dwellings.” At that time the dwellings were not protected by porches. “I allow porches, screened doorsteps, encircling corridors, and entrance roofs.” The porches were unenclosed. The monks were embarrassed to lie down there. “I allow sliding screens and shutters.” 6. The allowance for an assembly hall
ဥပဋ္ဌာနသာလာအနုဇာနနံ
၃၀၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဇ္ဈောကာသေ ဘတ္တဝိဿဂ္ဂံ ကရောန္တာ သီတေနပိ ဥဏှေနပိ ကိလမန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥပဋ္ဌာနသာလ’’န္တိ။ ဥပဋ္ဌာနသာလာ နီစဝတ္ထုကာ ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ဥပဋ္ဌာနသာလာယ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဇ္ဈောကာသေ ဆမာယ စီဝရံ ပတ္ထရန္တိ။ စီဝရံ ပံသုကိတံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အဇ္ဈောကာသေ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။ ပါနီယံ ဩတပ္ပတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါနီယသာလံ ပါနီယမဏ္ဍပ’’န္တိ။ ပါနီယသာလာ နီစဝတ္ထုကာ ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ ပါနီယသာလာယ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။ ပါနီယဘာဇနံ န သံဝိဇ္ဇတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါနီယသင်္ခံ ပါနီယသရာဝက’’န္တိ။
၃၀၁။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လွင်တီးခေါင်၌ ဆွမ်းစားသဖြင့် အအေးဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပူဖြင့်လည်းကောင်း ပင်ပန်းကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဆွမ်းစားဇရပ်ကျောင်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆွမ်းစားဇရပ်ကျောင်းသည် မြေနိမ့်သဖြင့် ရေလွှမ်း မိုးခံရ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အခင်း၊ ကျောက်အခင်း၊ သစ်သားအခင်းဟူသော အခင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခင်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကားသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်စရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆွမ်းစားကျောင်း၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပလိမ်းကျံခြင်းငှါလည်းကောင်း ဖြူသောအဆင်း မည်းသောအဆင်း ဂွေ့နီခြယ်ခြင်း ခြူးပန်းခြယ်ခြင်း နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်း မကရ်း သွားဖော်ခြင်း သက်တင်ရေးခြင်း သင်္ကန်းတန်းဝါး သင်္ကန်းတန်းကြိမ် သင်္ကန်းတန်းကြိုးကို တပ်ရန်လည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် လွင်တီးခေါင်မြေ၌ သင်္ကန်းကို ဖြန့်ခင်းကုန်၏၊ သင်္ကန်းသည် မြေအလိမ်း လိမ်း ဖြစ်၏။ပ။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လွင်တီးခေါင်၌သင်္ကန်းတန်းဝါးကြိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းတန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သောက်ရေသည် ပူ၏။ပ။ ရဟန်းတို့သောက်ရေအိုးစင်ကိုလည်းကောင်း၊ သောက်ရေအိုး မဏ္ဍပ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သောက်ရေအိုးစင်သည် မြေနိမ့်၍ ရေလွှမ်းမိုးခံရ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အခင်း၊ ကျောက်အခင်း၊ သစ်သားအခင်းဟူသော အခင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခင်းရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေ ကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကားသုံး မျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်စရာ လက်တန်းကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သောက်ရေအိုးစင်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ဖြူသောအဆင်း မည်းသောအဆင်း ဂွေ့နီခြယ်ခြင်း ခြူးပန်းခြယ်ခြင်း နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်း မကရ်းသွားဖော် ခြင်း သက်တင်ရေးခြင်း သင်္ကန်းတန်းဝါးကြိမ် သင်္ကန်းတန်းကြိုးကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သောက်ရေခွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ ခရုသင်းသောက်ရေခွက်ကိုလည်းကောင်း၊ ငယ်သောသောက်ရေခွက်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံတိုင်း စသည်ကို ခွင့်ပြု ခြင်း
At that time the monks were taking their meals outside. They were troubled by the cold and the heat. “I allow assembly halls.” The assembly halls were built on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the assembly halls. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” Grass and dust fell into the assembly halls. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” At that time the monks spread their robes on the ground outside. The robes got dirty. “I allow bamboo robe racks and clotheslines outside.” The drinking water became warm. “I allow sheds and roof covers for the drinking water.” The drinking-water sheds were built on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the sheds. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” Grass and dust fell into the drinking-water sheds. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” There were no vessels for the drinking water. “I allow shells and scoops.” 7. The allowance for encircling walls, etc.
ပါကာရာဒိအနုဇာနနံ
၃၀၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိဟာရာ အပရိက္ခိတ္တာ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ပါကာရေ – ဣဋ္ဌကာပါကာရံ, သိလာပါကာရံ, ဒါရုပါကာရ’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကော န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋ္ဌက’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကော နီစဝတ္ထုကော ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကဿ ကဝါဋံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသကံ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိကံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကေ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ပရိဝေဏံ စိက္ခလ္လံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မရုမ္ဗံ ဥပကိရိတု’’န္တိ။ န ပရိယာပုဏန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဒရသိလံ နိက္ခိပိတု’’န္တိ။ ဥဒကံ သန္တိဋ္ဌတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပရိဝေဏေ တဟံ တဟံ အဂ္ဂိဋ္ဌာနံ ကရောန္တိ။ ပရိဝေဏံ ဥက္လာပံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကမန္တံ အဂ္ဂိသာလံ ကာတု’’န္တိ။ အဂ္ဂိသာလာ နီစဝတ္ထုကာ ဟောတိ, ဥဒကေန ဩတ္ထရိယျတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥစ္စဝတ္ထုကံ ကာတု’’န္တိ။ စယော ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စိနိတုံ တယော စယေ – ဣဋ္ဌကာစယံ, သိလာစယံ, ဒါရုစယ’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ဝိဟညန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တယော သောပါနေ – ဣဋ္ဌကာသောပါနံ, သိလာသောပါနံ, ဒါရုသောပါန’’န္တိ။ အာရောဟန္တာ ပရိပတန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာလမ္ဗနဗာဟ’’န္တိ။ အဂ္ဂိသာလာယ ကဝါဋံ န ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ ဥဒုက္ခလိကံ ဥတ္တရပါသကံ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိံ ကပိသီသကံ သူစိကံ ဃဋိကံ တာဠစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ အာဝိဉ္ဆနရဇ္ဇု’’န္တိ။ အဂ္ဂိသာလာယ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိကံ စီဝရဝံသံ စီဝရရဇ္ဇု’’န္တိ။
၃၀၂။ ထိုအခါ ကျောင်းတို့သည် အရံမရှိကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ အုတ်တံတိုင်း၊ ကျောက်တံတိုင်း၊ သစ်သားတံတိုင်းဟူသော တံတိုင်းသုံးမျိုးတို့ကို ကာခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးမုခ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်သည် မြေနိမ့်၍ ရေလွှမ်းမိုးခံရ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါး မုခ်၌ တံခါးရွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ် ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှိုတိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ မျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာအပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ဖြူသောအဆင်း မည်းသောအဆင်း ဂွေ့နီခြယ်ခြင်း ခြူးပန်းခြယ်ခြင်း နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်း မကရ်းသွားဖော် ခြင်း သက်တင်ရေးခြင်းကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ပရိဝုဏ်သည် ဗွက်ပေါက်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြုတ်ကို ကြဲဖြန့်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (ကျောက်ပြုတ်တို့သည်) မလုံ လောက်ကုန်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြားခင်းရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေဝပ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထုတ်ပြွန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ပရိဝုဏ်အတွင်း ထိုထိုနေရာ၌ မီးဖိုကို ပြုလုပ်သဖြင့် ပရိဝုဏ်သည် အမှိုက်ရှုပ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တစ်ခုသော နေရာ၌ ကျောက်ပြားခင်းရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မီးဖိုဆောင်သည် မြေနိမ့်၍ ရေလွှမ်းမိုးခံရ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မြေမြင့်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဖို့မြေသည် ပြိုကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်အခင်း၊ ကျောက်အခင်း၊ သစ်သားအခင်းဟူသော အခင်းသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည့်ပင်ပန်းကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အုတ်လှေကား၊ ကျောက်လှေကား၊ သစ်သားလှေကားဟူသော လှေကားသုံးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တက်သော ရဟန်းတို့သည် လိမ့်ကျကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ဆွဲကိုင်စရာလက်တန်း ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မီးဖိုဆောင်၌ တံခါးရွက်သည် မရှိ။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးရွက်ကိုလည်းကောင်း၊ တံခါးပေါင်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆုံငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ အထက်ကွင်းကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်လျှို တိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ မျောက်လက်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ငယ်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ်ကြီးကိုလည်းကောင်း၊ သံကောက်ပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွဲငင်စရာအပေါက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွွဲငင်စရာကြိုးကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မီးဖိုဆောင်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်း အပ လိမ်းကျံခြင်းငှာ ဖြူသောအဆင်း မည်းသောအဆင်း ဂွေ့နီခြယ်ခြင်း ခြူးပန်းခြယ်ခြင်း နွယ်ပန်း ခြယ်ခြင်း မကရ်းသွားဖော်ခြင်း သက်တင်ရေးခြင်း သင်္ကန်းတန်းဝါးကြိမ် သင်္ကန်းတန်းကြိုးကို ပြုလုပ်ရန်လည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အရံကို ကာရန် ခွင့်ပြုခြင်း
At that time the dwellings were unenclosed. “I allow you to make enclosures with three kinds of encircling walls: brick walls, stone walls, and wooden walls.” There were no gatehouses. “I allow gatehouses.” They built the gatehouses on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The gatehouses didn’t have doors. “I allow doors, door frames, lower hinges, upper hinges, door jambs, bolt sockets, bolts, latches, keyholes, door-pulling holes, and door-pulling ropes.” Grass and dust fell into the gatehouses. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern.” The yards were muddy. “I allow you to cover them with gravel.” They were unable to do it. “I allow you to lay paving stones.” The water remained. “I allow water drains.” At that time the monks made firepits here and there in the yards. The yards got dirty. “I allow you to build water-boiling sheds out of the way.” They built the water-boiling sheds on a low base. They were flooded. “I allow you to raise the base.” The mound collapsed. “I allow you to construct three kinds of raised foundations: raised foundations of brick, stone, and wood.” It was difficult to get up to the water-boiling sheds. “I allow three kinds of stairs: stairs of brick, stone, and wood.” People fell down while climbing the stairs. “I allow rails.” The water-boiling sheds didn’t have doors. “I allow doors, door frames, lower hinges, upper hinges, door jambs, bolt sockets, bolts, latches, keyholes, door-pulling holes, and door-pulling ropes.” Grass and dust fell into the water-boiling sheds. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern; putting up bamboo robe racks and clotheslines.” 8. The allowance to enclose a monastery
အာရာမပရိက္ခေပအနုဇာနနံ
၃၀၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာရာမော အပရိက္ခိတ္တော ဟောတိ။ အဇကာပိ ပသုကာပိ ဥပရောပေ ဝိဟေဌေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိက္ခိပိတုံ တယော ဝါဋေ – ဝေဠုဝါဋံ, ကဏ္ဍကဝါဋံ [ဝဋေ ဝေဠုဝဋံ ကဏ္ဍကဝဋံ (သျာ။)], ပရိခ’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကော န ဟောတိ။ တထေဝ အဇကာပိ ပသုကာပိ ဥပရောပေ ဝိဟေဌေန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ကောဋ္ဌကံ အပေသိံ ယမကကဝါဋံ တောရဏံ ပလိဃ’’န္တိ။ ကောဋ္ဌကေ တိဏစုဏ္ဏံ ပရိပတတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဩဂုမ္ဖေတွာ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ ကာတုံ – သေတဝဏ္ဏံ ကာဠဝဏ္ဏံ ဂေရုကပရိကမ္မံ မာလာကမ္မံ လတာကမ္မံ မကရဒန္တကံ ပဉ္စပဋိက’’န္တိ။ အာရာမော စိက္ခလ္လော ဟောတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, မရုမ္ဗံ ဥပကိရိတု’’န္တိ။ န ပရိယာပုဏန္တိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဒရသိလံ နိက္ခိပိတု’’န္တိ။ ဥဒကံ သန္တိဋ္ဌတိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဥဒကနိဒ္ဓမန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော သံဃဿ အတ္ထာယ သုဓာမတ္တိကာလေပနံ ပါသာဒံ ကာရေတုကာမော ဟောတိ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဂဝတာ ဆဒနံ အနုညာတံ, ကိံ အနနုညာတ’’န္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ ဆဒနာနိ – ဣဋ္ဌကာဆဒနံ, သိလာဆဒနံ, သုဓာဆဒနံ, တိဏစ္ဆဒနံ, ပဏ္ဏစ္ဆဒန’’န္တိ။
ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
၃၀၃။ အရံသည် အကာအရံမရှိသဖြင့် ဆိတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျွဲနွားတို့သည်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးအပ်သော သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ညှဥ်းဆဲကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဝါးအရံ၊ ဆူးအရံ၊ ကျုံးဟူသော အကာအရံသုံးမျိုးတို့ကို ကာရန်ခြင်းငှာ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်သည် မရှိသဖြင့် ထို့အတူပင် ဆိတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျွဲနွားတို့သည်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးအပ်သော သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ညှဥ်းဆဲကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ တံခါးမုခ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆူးတံခါးကိုလည်းကောင်း၊ ရင်စေ့တံခါးကိုလည်းကောင်း၊ တုရိုဏ်တိုင်ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းတုပ် ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တံခါးမုခ်၌ မြက်မှုန့်သည် ကျ၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ခါ၍ အတွင်းအပ လိမ်းကျံ ခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ ဖြူသောအဆင်း မည်းသောအဆင်း ဂွေ့နီခြယ်ခြင်း ခြူးပန်းခြယ်ခြင်း နွယ်ပန်းခြယ်ခြင်း မကရ်းသွားဖော်ခြင်း သက်တင်ရေးခြင်းကို ပြုလုပ်ရန်လည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အရံသည် ဗွက်ပေါက်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြုတ်ကို ကြဲဖြန့်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (ကျောက်ပြုတ်တို့သည်) မလုံလောက်ကုန်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောက်ပြားခင်းရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရေဝပ်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ရေထုတ်ပြွန်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သောဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် သံဃာ၏ အကျိုးငှာ အင်္ဂတေ မြေညက် လိမ်းကျံသော ပြာသာဒ်ကို ဆောက်စေလို၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “မြတ်စွာဘုရားသည် အဘယ်အမိုး ကို ခွင့်ပြုအပ်သနည်း၊ အဘယ်အမိုးကို ခွင့်မပြုအပ်သနည်း”ဟု အကြံသည် ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ အုတ်အမိုး၊ ကျောက်အမိုး၊ အင်္ဂတေအမိုး၊ မြက်အမိုး၊ သစ်ရွက်အမိုးဟူသော အမိုးငါးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပဌမအခန်းပြီး၏။ ၂-ဒုတိယအအခန်း အနာထပိဏ် ဝတ္တု
At that time the monasteries were unenclosed. Goats and domesticated animals harmed the saplings. “I allow you to make three kinds of enclosures: enclosures of bamboo, enclosures of thorny branches, and trenches.” There were no gatehouses. Goats and domesticated animals harmed the saplings just the same. “I allow gatehouses, gates of wood and thorny branches, double doors, arches, and crossbars.” Grass and dust fell into the gatehouses. “I allow you to firm up the structure and then to plaster it inside and outside, including: treating with white color, black color, and red ocher; making garland patterns, creeper patterns, shark-teeth patterns, and the fivefold pattern.” The monasteries were muddy. “I allow you to cover them with gravel.” They were unable to do it. “I allow you to lay paving stones.” The water remained. “I allow water drains.” On one occasion King Seniya Bimbisāra of Magadha wanted to build a stilt house smeared with clay plaster for the Sangha. The monks thought, “Which roofing materials has the Buddha allowed and which hasn’t he?” “I allow five kinds of roofing materials: tiles, slate, plaster, grass, and leaves.” The first section for recitation is finished. The second section for recitation 9. The account of Anāthapiṇḍika
၂။ ဒုတိယဘာဏဝါရော
အနာထပိဏ္ဍိကဝတ္ထု
၃၀၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ ဘဂိနိပတိကော ဟောတိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ရာဇဂဟံ အဂမာသိ ကေနစိဒေဝ ကရဏီယေန။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟကေန သေဋ္ဌိနာ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော ဟောတိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဒါသေ စ ကမ္မကာရေ [ကမ္မကရေ (သီ။ သျာ။)] စ အာဏာပေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘဏေ, ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ယာဂုယော ပစထ, ဘတ္တာနိ ပစထ, သူပါနိ သမ္ပာဒေထ, ဥတ္တရိဘင်္ဂါနိ သမ္ပာဒေထာ’’တိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ခွါယံ ဂဟပတိ မယိ အာဂတေ သဗ္ဗကိစ္စာနိ နိက္ခိပိတွာ မမညေဝ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒတိ။ သောဒါနာယံ ဝိက္ခိတ္တရူပေါ ဒါသေ စ ကမ္မကာရေ စ အာဏာပေသိ – ‘တေန ဟိ, ဘဏေ, ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ယာဂုယော ပစထ, ဘတ္တာနိ ပစထ, သူပါနိ သမ္ပာဒေထ, ဥတ္တရိဘင်္ဂါနိ သမ္ပာဒေထာ’တိ။ ကိံ နု ခေါ ဣမဿ ဂဟပတိဿ အာဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ, ဝိဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ, မဟာယညော ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော, ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေနာ’’တိ?
အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ ဒါသေ စ ကမ္မကာရေ စ အာဏာပေတွာ ယေန အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အနာထပိဏ္ဍိကေန ဂဟပတိနာ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ ရာဇဂဟကံ သေဋ္ဌိံ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ တွံ, ဂဟပတိ, မယိ အာဂတေ သဗ္ဗကိစ္စာနိ နိက္ခိပိတွာ မမညေဝ သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒသိ။ သောဒါနိ တွံ ဝိက္ခိတ္တရူပေါ ဒါသေ စ ကမ္မကာရေ စ အာဏာပေသိ – ‘တေန ဟိ, ဘဏေ, ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ယာဂုယော ပစထ, ဘတ္တာနိ ပစထ, သူပါနိ သမ္ပာဒေထ, ဥတ္တရိဘင်္ဂါနိ သမ္ပာဒေထာ’တိ။ ကိံ နု ခေါ တေ, ဂဟပတိ, အာဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ, ဝိဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ, မဟာယညော ဝါ ပစ္စုပဋ္ဌိတော, ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေနာ’’တိ? ‘‘န မေ, ဂဟပတိ, အာဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ, နာပိ ဝိဝါဟော ဝါ ဘဝိဿတိ, နာပိ ရာဇာ ဝါ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော နိမန္တိတော သွာတနာယ သဒ္ဓိံ ဗလကာယေန၊ အပိ စ မေ မဟာယညော ပစ္စုပဋ္ဌိတော၊ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော’’တိ။ ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ တွံ, ဂဟပတိ, ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘ဗုဒ္ဓေါ တျာဟံ, ဂဟပတိ, ဝဒါမီ’’တိ။ ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ တွံ, ဂဟပတိ, ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘ဗုဒ္ဓေါ တျာဟံ, ဂဟပတိ, ဝဒါမီ’’တိ။ ‘‘ဗုဒ္ဓေါတိ တွံ, ဂဟပတိ, ဝဒေသီ’’တိ? ‘‘ဗုဒ္ဓေါ တျာဟံ, ဂဟပတိ, ဝဒါမီ’’တိ။ ‘‘ဃောသောပိ ခေါ ဧသော, ဂဟပတိ, ဒုလ္လဘော လောကသ္မိံ ယဒိဒံ – ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ။ သက္ကာ နု ခေါ, ဂဟပတိ, ဣမံ ကာလံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ? ‘‘အကာလော ခေါ, ဂဟပတိ, ဣမံ ကာလံ တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိတုံ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ။ သွေဒါနိ တွံ ကာလေန တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿသိ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ’’န္တိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ – သွေဒါနာဟံ ကာလေန တံ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ ဥပသင်္ကမိဿာမိ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓန္တိ – ဗုဒ္ဓဂတာယ သတိယာ နိပဇ္ဇိတွာ ရတ္တိယာ သုဒံ တိက္ခတ္တုံ ဝုဋ္ဌာသိ ပဘာတံ မညမာနော။
၃၀၄။ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးနှမ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သော အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ကိစ္စတစ်ခုဖြင့် ရာဇဂြိုဟ် ပြည်သို့ သွားသောအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးက နက်ဖြန်အတွက် ဘုရာအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်ထား သဖြင့် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် ကျွန်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အမှုလုပ်သမားတို့ကိုလည်းကောင်း “အချင်းတို့ ဂရုစိုက်ကြကုန်လော့၊ စောစောထ၍ ယာဂုကို ကျိုကုန်လော့၊ ဆွမ်းချက်ကုန်လော့၊ ဟင်းတို့ကို ပြည့်စုံစေ့ကုန်လော့၊ လက်သုပ်တို့ကို ပြည့်စုံစေကုန်လော့”ဟု စေခိုင်း၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးအား- “ဤသူဌေးသည် ရှေးက ငါလာသော် ကိစ္စအားလုံးတို့ကို ဖယ်ထား၍ ငါနှင့် အတူပင် ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာ ပြောဆို၏၊ ယခုမူ ထိုသူဌေးသည် ပျံ့လွင့်သော သဘောရှိလျက် ကျွန်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အမှု လုပ်သမားတို့ကိုလည်းကောင်း “အချင်းတို့ ဂရုစိုက်ကြကုန်လော့၊ စောစောထ၍ ယာဂုကို ကျိုကုန်လော့၊ ဆွမ်းချက်ကုန်လော့၊ ဟင်းတို့ကို ပြည့်စုံစေကုန်လော့၊ လက်သုပ်တို့ကို ပြည့်စုံစေကုန်လော့”ဟု စေခိုင်း ဘိ၏။ အသို့နည်း သူဌေးအား သမီးပေး မင်္ဂလာပွဲပင် ဖြစ်လိမ့်မည်လော၊ သမီးယူ မင်္ဂလာပွဲပင် ဖြစ်လိမ့် မည်လော၊ ယဇ်ကြီးကိုပင် ဆောက်တည်သလော၊ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကိ်ုပင် စစ်သည်အပေါင်းနှင့်တကွ နက်ဖြန်အတွက် ဖိတ်ကြားထားလေသလော”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထို့နောက် ကျွန်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အမှုလုပ်သမားတို့ကိုလည်းကောင်း စေခိုင်းပြီးမှ အနာထပိဏ် သူဌေးထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ အနာထပိဏ်သူဌေးနှင့်အတူ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပြောဆိုလျက် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်သော ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးကို အနာထပိဏ်သူဌေးက- “သူဌေး သင်သည် ရှေးက အကျွန်ုပ်လာသော် ကိစ္စအားလုံးတို့ကို ပစ်ထား၍ အကျွန်ုပ်နှင့်အတူပင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပြောဆို၏၊ ယခုမူ သင်သည် ပျံ့လွင့်သော သဘောရှိလျက် ကျွန်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အမှုလုပ်သမားတို့ကိုလည်းကောင်း “အချင်းတို့ ဂရုစိုက်ကြကုန်လော့၊ စောစောထ၍ ယာဂုကို ကျိုကုန်လော့၊ ဆွမ်းချက်ကုန်လော့၊ ဟင်းတို့ကို ပြည့်စုံစေကုန်လော့၊ လက်သုပ်တို့ကို ပြည့်စုံစေကုန်လော့”ဟု စေခိုင်း၏။ သူဌေး သင့်အား သမီးပေး မင်္ဂလာပွဲပင် ဖြစ်လိမ့်မည်လော၊ သမီးယူ မင်္ဂလာပွဲပင် ဖြစ်လိမ့် မည်လော၊ ယဇ်ကြီးကိုပင် ဆောက်တည်သလော၊ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကိ်ုပင် စစ်သည် အပေါင်းနှင့်တကွ နက်ဖြန်အတွက် ဖိတ်ကြားထားသလော”ဟု ပြောဆို၏။ သူဌေး အကျွန်ုပ်အား သမီးပေး မင်္ဂလာပွဲလည်း ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်ပါ၊ သမီးယူ မင်္ဂလာပွဲလည်း ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်ပါ၊ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကိုလည်း စစ်သည်အပေါင်းနှင့်တကွ နက်ဖြန်အတွက် ဖိတ်မထားပါ၊ စင်စစ်မူကား အကျွန်ုပ်သည် ယဇ်ကြီးကိ်ု ဆောက်တည်ပါ၏၊ ဘုရားအမှူး ရှိသော သံဃာကို နက်ဖြန်အတွက် ပင့်ဖိတ်ထားပါ၏ဟု (ပြောဆို၏)။ သူဌေး သင်သည် “ဘုရား”ဟု ပြောသလောဟု (မေး၏)။ သူဌေး အကျွန်ုပ်သည် “ဘုရား”ဟု ပြော၏ဟု (ဆို၏)။ သူဌေး သင်သည် “ဘုရား”ဟု ပြောသလောဟု (မေး၏)။ သူဌေး အကျွန်ုပ်သည် “ဘုရား”ဟု ပြော၏ဟု (ဆို၏)။ သူဌေး သင်သည် “ဘုရား”ဟု ပြောသလောဟု (မေး၏)။ သူဌေး အကျွန်ုပ်သည် “ဘုရား”ဟု ပြောဟု (ဆို၏)။ သူဌေး လောက၌ “ဘုရား ဘုရား”ဟူသော အသံပင် ကြားရခဲ၏။ သူဌေး ဤအချိန်၌ ဘုန်းတော် ကြီးသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် ချဥ်းကပ်ခြင်းငှာ တတ် ကောင်း၏လောဟု (မေး၏)။ သူဌေး ဤအချိန်သည် ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော ထိုမြတ်စွာ ဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် ချဥ်းကပ်ခြင်းငှာ အခါမဟုတ်သေး၊ နက်ဖြန် လျောက်ပတ်သောအချိန်၌ သင်သည် ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် ချဥ်းကပ် ရအံ့ဟုဆို၏။ ထို့နောက် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ငါသည် လျောက်ပတ်သော အချိန်၌ ဘုန်းတော်ကြီး တော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်ရန် ချဥ်းကပ်ရအံ့ဟု ဘုရား သို့ရောက်သော အောက်မေ့ခြင်းဖြင့် အိပ်လေရာ လင်းပြီဟု ထင်မှတ်လျက် ညဥ့်၌ သုံးကြိမ်ထ၏။
At that time the householder Anāthapiṇḍika had a brother in law in Rājagaha who was a wealthy merchant. On one occasion when Anāthapiṇḍika was in Rājagaha on business, that merchant had invited the Sangha headed by the Buddha for the meal on the following day. The merchant was telling his slaves and workers to get up early, to cook rice and congee, and to prepare various kinds of curry. Anāthapiṇḍika thought, “When I’ve arrived here previously, this householder put aside all his business to greet me. But this time he’s all over the place, telling his workers what to do. Is he preparing for a wedding or a great sacrifice, or has he invited King Seniya Bimbisāra of Magadha and the army for a meal?” When the merchant was finished with instructing his workers, he went up to Anāthapiṇḍika, greeted him, and sat down. Anāthapiṇḍika then told him what he had observed and asked him what was happening. The merchant replied, “I’m not preparing for a wedding, nor have I invited King Seniya Bimbisāra of Magadha and the army. I’m preparing for a great sacrifice. I’ve invited the Sangha headed by the Buddha for a meal tomorrow.” “Did you say, ‘Buddha’?” — “I did.” — “Did you say, ‘Buddha’?” — “I did.” — “Did you say, ‘Buddha’?” — “I did.” “It’s rare in the world to hear the word ‘Buddha’. Is it possible right now to go and visit that Buddha, that fully awakened and perfected one?” “Now is the wrong time to visit the Buddha. Tomorrow morning is a good time.” Because he went to bed preoccupied with the Buddha— “Tomorrow morning I will go and visit that Buddha, that fully awakened and perfected one!”— he got up three times during the night thinking it was light.
၃၀၅။ [သံ။ နိ။ ၁။၂၄၂] အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန သိဝကဒွါရံ [သီဝဒွါရံ (သီ။), သီတဝနဒွါရံ (သျာ။)] တေနုပသင်္ကမိ။ အမနုဿာ ဒွါရံ ဝိဝရိံသု။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ နဂရမှာ နိက္ခန္တဿ အာလောကော အန္တရဓာယိ, အန္ဓကာရော ပါတုရဟောသိ, ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော ဥဒပါဒိ၊ တတောဝ ပုန နိဝတ္တိတုကာမော အဟောသိ။ အထ ခေါ သိဝကော [သီဝကော (သီ။ သျာ။)] ယက္ခော အန္တရဟိတော သဒ္ဒမနုဿာဝေသိ –
‘‘သတံ ဟတ္ထီ သတံ အဿာ, သတံ အဿတရီရထာ၊
သတံ ကညာသဟဿာနိ, အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ၊
ဧကဿ ပဒဝီတိဟာရဿ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ [သောဠသိန္တိ (သီ။ က။)]။
‘‘အဘိက္ကမ ဂဟပတိ အဘိက္ကမ ဂဟပတိ၊
အဘိက္ကန္တံ တေ သေယျော နော ပဋိက္ကန္တ’’န္တိ။
အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ အန္ဓကာရော အန္တရဓာယိ, အာလောကော ပါတုရဟောသိ။ ယံ အဟောသိ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော သော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ အာလောကော အန္တရဓာယိ, အန္ဓကာရော ပါတုရဟောသိ, ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော ဥဒပါဒိ, တတောဝ ပုန နိဝတ္တိတုကာမော အဟောသိ။ တတိယမ္ပိ ခေါ သိဝကော ယက္ခော အန္တရဟိတော သဒ္ဒမနုဿာဝေသိ –
‘‘သတံ ဟတ္ထီ သတံ အဿာ, သတံ အဿတရီရထာ၊
သတံ ကညာသဟဿာနိ, အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ၊
ဧကဿ ပဒဝီတိဟာရဿ, ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ။
‘‘အဘိက္ကမ ဂဟပတိ အဘိက္ကမ ဂဟပတိ,
အဘိက္ကန္တံ တေ သေယျော နော ပဋိက္ကန္တ’’န္တိ။
တတိယမ္ပိ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ အန္ဓကာရော အန္တရဓာယိ, အာလောကော ပါတုရဟောသိ, ယံ အဟောသိ ဘယံ ဆမ္ဘိတတ္တံ လောမဟံသော, သော ပဋိပ္ပဿမ္ဘိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန သီတဝနံ တေနုပသင်္ကမိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ အဇ္ဈောကာသေ စင်္ကမတိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ။ ဒိသွာန စင်္ကမာ ဩရောဟိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ။ နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟိ သုဒတ္တာ’’တိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ – နာမေန မံ ဘဂဝါ အာလပတီတိ – ဟဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကစ္စိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သုခံ သယိတ္ထာ’’တိ?
[သံ။ နိ။ ၁။၂၄၂] ‘‘သဗ္ဗဒါ ဝေ သုခံ သေတိ, ဗြာဟ္မဏော ပရိနိဗ္ဗုတော၊
ယော န လိမ္ပတိ ကာမေသု, သီတိဘူတော နိရူပဓိ။
‘‘သဗ္ဗာ အာသတ္တိယော ဆေတွာ, ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရံ၊
ဥပသန္တော သုခံ သေတိ, သန္တိံ ပပ္ပုယျ စေတသာ’’တိ [စေတသောတိ (သီ။ သျာ။)]။
အထ ခေါ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ [အာနုပုဗ္ဗိကထံ (သီ။)] ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ, ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ။ ယဒါ ဘဂဝါ အညာသိ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ကလ္လစိတ္တံ မုဒုစိတ္တံ ဝိနီဝရဏစိတ္တံ ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ။ သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဏှေယျ, ဧဝမေဝ အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ ဘန္တေ! သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော။ ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ။ ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတံ။ အဓိဝါသေတု စ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ။ အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန။
အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ အဿောသိ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ – ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကေန ကိရ ဂဟပတိနာ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော’’တိ။
၃၀၅။ ထို့နောက် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် သိဝကတံခါးသို့ ချဥ်းကပ်လေသော် နတ်တို့သည် တံခါးကို ဖွင့်ကုန်၏။ ထို့အခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြို့မှထွက်စဥ် အလင်းရောင်ကွယ်ပျောက်၍ အမိုက်မှောင် ထင်ရှား ဖြစ်လာ၏၊ ကြောက်ခြင်း ကိုယ်ခက်တရော်ရှိခြင်း ကြက်သီးမွေးညှင်းထခြင်း ဖြစ် သဖြင့် ထိုနေရာမှပင်လျှင် နောက်သို့ ပြန်လို၏၊ ထိုအခါ သိဝကနတ်သည် ကွယ်ပျောက်လျက်- “ဆင်အသိန်းသည်လည်းကောင်း၊ မြင်းအသိန်းသည်လည်းကောင်း၊ အဿတိုရ်မြင်း ကသော ရထားအသိန်းသည်လည်းကောင်း၊ ပတ္တမြားနားတောင်းပန်ဆင်ထားသော သတို့သမီးအသိန်းသည်လည်းကောင်း (ဘုရားဖူးရန်သွားသော) ခြေတစ်လှမ်း၏ (အကျိုးကို) တစ်ဆယ့်ခြောက်ပုံ ပုံ၍ တစ်ပုံကိုမျှ မထိုက်တန်ကုန်။ သူဌေး ရှေးသို့ တက်ပါလော့၊ သူဌေး ရှေးသို့ တက်ပါလော့၊ အသင့်အား ရှေးသို့ တက်ခြင်းသည် မြတ်၏၊ နောက်သို့ ဆုတ်ခြင်းသည် မမြတ်ပါ”ဟု အသံကို ကြားစေ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးအား အမှောင်ကွယ်ပျောက်၍ အလင်းရောင်ထင်ရှားပေါ်လာ၏။ (သူ့အား) ဖြစ်ပြီးသော ကြောက်ခြင်း ကိုယ်ခက်တရော်ရှိခြင်း ကြက်သီးမွေးညှင်းထခြင်းသည်လည်း ငြိမ်း၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အနာထပိဏ်သူဌေးအား အလင်းရောင်ကွယ်ပျောက်၍ အမိုက်မှောင်သည် ထင်ရှားပေါ်လာ၏။ ကြောက်ခြင်း ကိုယ်ခက်တရော်ရှိခြင်း ကြက်သီးမွေးညှင်းထခြင်း ဖြစ်လာသဖြင့် ထိုနေရာမှပင် နောက်သို့ ပြန်လို၏။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း သိဝကနတ်သည် ကွယ်ပျောက်လျက်- “ဆင်အသိန်းသည်လည်းကောင်း၊ မြင်းအသိန်းသည်လည်းကောင်း၊ အဿတိုရ် မြင်းကသော ရထားအသိန်းသည်လည်းကောင်း၊ ပတ္တမြားနားတောင်းပန်ဆင်ထားသော သတို့သမီးအသိန်းသည်လည်းကောင်း (ဘုရားဖူးရန်သွားသော) ခြေတစ်လှမ်း၏ (အကျိုးကို) တစ်ဆယ့်ခြောက်ပုံ ပုံ၍ တစ်ပုံကိုမျှ မထိုက်တန်ကုန်။ သူဌေး ရှေးသို့ တက်ပါလော့၊ သူဌေး ရှေးသို့ တက်ပါလော့၊ အသင့်အား ရှေးသို့ တက်ခြင်းသည် မြတ်၏၊ နောက်သို့ ဆုတ်ခြင်းသည် မမြတ်ပါ”ဟု အသံကို ကြားစေ၏။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း အနာထပိဏ်သူဌေးအား အမိုက်မှောင်ကွယ်ပျောက်၍ အလင်းရောင်ထင်ရှား ပေါ်လာ၏။ (သူ့အား) ဖြစ်ပြီးသော ကြောက်ခြင်း ကိုယ်ခက်တရော်ရှိခြင်း ကြက်သီးမွေးညှင်းထခြင်းသည် ငြိမ်း၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ယင်းတိုက်တောသို့ ချဥ်းကပ်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညဥ့်၏ မိုးသောက်ယံ၌ ထ၍ လွင်ပြင်၌ စင်္ကြံ ကြွတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးကို အဝေးမှပင် လာနေသည်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် စင်္ကြံမှ ဆင်းပြီးလျှင် ခင်းထားသော နေရာ၌ ထိုင်တော်မူ လျက် “သုဒတ္တလာလော့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် “နာမည်ဖြင့် ငါကို မြတ်စွာဘုရား ခေါ်တော်မူ၏”ဟု ရွှင်လန်းအားတက်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့၌ ဦးခိုက်၍ “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ချမ်းသာစွာ အိပ်တော်မူရ ပါ၏လော”ဟု လျှောက်၏။ ကာမတို့၌ မလိမ်းကျံ၍ ငြိမ်းအေးခြင်းသို့ ရောက်သော၊ ဥပဓိ (ကိလေသာ) မရှိသော ရဟန္တာသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ ငြိမ်းပြီးသည် ဖြစ်၍ အခါခပ်သိမ်း ချမ်းသာစွာ အိပ်ရ၏။ တောင့်တမှုအားလုံးတို့ကို ဖြတ်၍ စိတ်၌ ပူပန်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်၍ စိတ်အားဖြင့် ငြိမ်းချမ်းမှုသို့ ရောက်၍ အေးငြိမ်းနေသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာစွာ အိပ်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးအား အစဥ်အတိုင်းသော တရားစကားကို ဟော တော်မူ၏၊ ဤအစဥ်အတိုင်းသော တရားစကားဟူသည်ကား အဘယ်နည်း၊ ဒါနနှင့်စပ်သော စကားကိုလည်းကောင်း၊ သီလနှင့်စပ်သော စကားကိုလည်းကောင်း၊ နတ်ပြည်နှင့်စပ်သော စကားကိုလည်းကောင်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ယုတ်ညံ့ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ညစ်ညူးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ (ကာမဂုဏ်တို့မှ) ထွက်မြောက်ခြင်း၌ အကျိုးကိုလည်းကောင်း ပြတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေး၌ သင့်လျော်သောစိတ် နူးညံ့သောစိတ် အပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’ မှ ကင်းသောစိတ် တက်ကြွသောစိတ် ယုံကြည်သောစိတ် ရှိသည်ကို သိတော်မူသောအခါ မြတ်စွာ ဘုရားတို့၏ ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဖော်သိမြင်ပြီးသော ‘သာမုက္ကံသိက’ တရားဒေသနာတော်ဖြစ်သော ဆင်းရဲ ‘ဒုက္ခ သစ္စာ’ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘သမုဒယသစ္စာ’ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ ‘နိရောဓသစ္စာ’ ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းလမ်းစဥ် ‘မဂ္ဂသစ္စာ’ကိုလည်းကောင်း ပြတော်မူ၏။ မည်းညစ်ခြင်းကင်းသော ဖြူစင်သော အဝတ်သည် ဆိုးရည်ကို ကောင်းစွာ ခံယူသကဲ့သို့ ထို့အတူ အနာထပိဏ်သူဌေးအား ထိုနေရာ၌ပင်လျှင် “ဖြစ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားအလုံးစုံသည် ချုပ်ခြင်းသဘော ရှိ၏”ဟု ကိလေသာမြူ အညစ်အကြေးကင်းသော တရားမျက်စိ ‘သောတာပတ္တိမဂ်ဥာဏ်’သည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် တရားကို မြင်ပြီးသည် ဖြစ်၍ တရားသို့ ရောက်ပြီးသည် ဖြစ်၍ တရားကို သိပြီးသည် ဖြစ်၍ တရားသို့ သက်ဝင်ပြီးသည် ဖြစ်၍ ယုံမှားခြင်းကို ကူးမြောက်ပြီးသည် ဖြစ်၍ သို့လော သို့လော (တွေးတောခြင်း) ကင်းပြီးသည် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာ၌ ရဲရင့်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသည် ဖြစ်၍ သူတစ်ပါးကို အားထားယုံကြည်သည် မဟုတ်ဘဲ မိမိကိုယ်တိုင်ပင် သိမြင်ပြီးသည် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား (တရားတော်သည်) အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရား (တရားတော်သည်) အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရား ဥပမာသော်ကား မှောက်ထားသည်ကို လှန်ဘိသကဲ့ သို့လည်းကောင်း၊ ဖုံးလွှမ်းထားသည်ကို ဖွင့်လှစ်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိလည်သောသူအား လမ်းမှန်ကို ပြောကြားဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း ‘မျက်စိအမြင်ရှိသောသူတို့သည် အဆင်းတို့ကို မြင်ကြလိမ့် မည်’ဟု အမိုက်မှောင်၌ ဆီမီးတန်ဆောင်ကို ဆောင်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အသျှင်ဘုရား ဤအတူသာ လျှင် အသျှင်ဘုရားသည် များစွာသော အကြောင်းတို့ဖြင့် တရားတော်ကို ပြတော်မူပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရားကိုလည်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ တရားတော်ကိုလည်း ကိုးကွယ် ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ သံဃာတော်ကိုလည်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို ယနေ့မှစ၍ အသက်ထက်ဆုံးကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာဟု မှတ်တော်မူပါ။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ နက်ဖြန်အဖို့ အကျွန်ုပ်၏ ဆွမ်းကို လက်ခံတော်မူပါ”ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းဖြင့် လက်ခံတော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ခံတော်မူခြင်းကို သိသဖြင့် နေရာမှထ၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုကာ ဖဲခွာသွားလေ၏။ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် “အနာထပိဏ်သူဌေးသည် နက်ဖြန်အတွက် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်သတတ်”ဟု ကြား၏။
Anāthapiṇḍika then went to the Sivaka gate, which was opened by spirits. Then, as he was leaving town, the light disappeared and darkness descended. Paralyzed with fear and getting goosebumps all over, he wanted to turn back. But then the invisible spirit Sivaka spoke up: “A hundred elephants, a hundred horses, A hundred carriages drawn by mules, A hundred thousand girls Wearing jeweled earrings— None is worth a sixteenth part Of a single step forward. Go forward, householder, go forward! Going forward is better for you than going back.” The light returned, the darkness disappeared, and his fear subsided. A second and a third time the light disappeared and he was paralyzed with fear, upon which the spirit proclaimed the same verses. And on both occasions the light returned, the darkness disappeared, and his fear subsided. Anāthapiṇḍika then went to the Sītavana, the Cool Grove. Just then the Buddha was doing walking meditation outside, having gotten up early in the morning. When the Buddha saw Anāthapiṇḍika coming, he stepped down from the walking path, sat down on the prepared seat, and said, “Come, Sudatta.” Anāthapiṇḍika thought, “The Buddha is calling me by name!” and glad and joyful he went up to him, bowed down with his head at the Buddha’s feet, and said, “Sir, I hope you have slept well?” “Indeed, he always sleeps well, The brahmin who’s extinguished, Who’s not soiled among worldly pleasures, But is cool and without ownership. After cutting all attachments, After removing distress from the heart, Calmed, he sleeps well, Having attained peace of mind.” The Buddha then gave him a progressive talk— on generosity, morality, and heaven; on the downside, degradation, and defilement of worldly pleasures; and he revealed the benefits of renunciation. When the Buddha knew that his mind was ready, supple, without hindrances, joyful, and confident, he revealed the teaching unique to the Buddhas: suffering, its origin, its end, and the path. And just as a clean and stainless cloth absorbs dye properly, so too, while he was sitting right there, Anāthapiṇḍika experienced the stainless vision of the Truth: “Anything that has a beginning has an end.” He had seen the Truth, had reached, understood, and penetrated it. He had gone beyond doubt and uncertainty, had attained to confidence, and had become independent of others in the Teacher’s instruction. He then said to the Buddha, “Wonderful, sir, wonderful! Just as one might set upright what’s overturned, or reveal what’s hidden, or show the way to one who’s lost, or bring a lamp into the dark so that one with eyes might see what’s there— just so has the Buddha made the Teaching clear in many ways. I go for refuge to the Buddha, the Teaching, and the Sangha of monks. Please accept me as a lay follower who’s gone for refuge for life. And please accept tomorrow’s meal from me together with the Sangha of monks.” The Buddha consented by remaining silent. Knowing that the Buddha had consented, Anāthapiṇḍika got up from his seat, bowed down, circumambulated the Buddha with his right side toward him, and left. The merchant heard that Anāthapiṇḍika had invited the Sangha headed by the Buddha for a meal on the following day.
၃၀၆။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော သေဋ္ဌီ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယာ ကိရ, ဂဟပတိ, သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော။ တွဉ္စာသိ အာဂန္တုကော။ ဒေမိ တေ, ဂဟပတိ, ဝေယျာယိကံ ယေန တွံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကရေယျာသီ’’တိ။ ‘‘အလံ, ဂဟပတိ အတ္ထိ မေ ဝေယျာယိကံ ယေနာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကရိဿာမီ’’တိ။
အဿောသိ ခေါ ရာဇဂဟကော နေဂမော – ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကေန ကိရ ဂဟပတိနာ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော’’တိ။ အထ ခေါ ရာဇဂဟကော နေဂမော အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယာ ကိရ, ဂဟပတိ, သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော။ တွဉ္စာသိ အာဂန္တုကော။ ဒေမိ တေ, ဂဟပတိ, ဝေယျာယိကံ ယေန တွံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကရေယျာသီ’’တိ။ ‘‘အလံ အယျ၊ အတ္ထိ မေ ဝေယျာယိကံ ယေနာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကရိဿာမီ’’တိ။
အဿောသိ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော – ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကေန ကိရ ဂဟပတိနာ သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော’’တိ။ အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တယာ ကိရ, ဂဟပတိ, သွာတနာယ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခေါ သံဃော နိမန္တိတော။ တွဉ္စာသိ အာဂန္တုကော။ ဒေမိ တေ, ဂဟပတိ, ဝေယျာယိကံ ယေန တွံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကရေယျာသီ’’တိ။ ‘‘အလံ ဒေဝ၊ အတ္ထိ မေ ဝေယျာယိကံ ယေနာဟံ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဘတ္တံ ကရိဿာမီ’’တိ။
အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ နိဝေသနေ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ရာဇဂဟကဿ သေဋ္ဌိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတွာ သမ္ပဝါရေတွာ, ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝဿာဝါသံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ။ ‘‘သုညာဂါရေ ခေါ, ဂဟပတိ, တထာဂတာ အဘိရမန္တီ’’တိ။ ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ, အညာတံ သုဂတာ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ။
၃၀၆။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေးသည် အနာထပိဏ်သူဌေးအား- “သူဌေး သင်သည် နက်ဖြန်အတွက် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်သောဟူ၏၊ (သို့သော်) သင်သည်ကား ဧည့်သည် ဖြစ်၏၊ သူဌေး သင့်အား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကို ပေးအံ့၊ ယင်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဖြင့် သင်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ဆွမ်းပြုစုနိုင်ရာ၏”ဟု (ပြော၏)။ “သူဌေး အလိုမရှိပါ၊ အကျွန်ုပ်အား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ရှိ၏၊ ယင်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဖြင့် အကျွန်ုပ်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ဆွမ်းပြုစုပါအံ့”ဟု (ဆို၏)။ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ နိဂုံးသူဌေးသည် “အနာထပိဏ်သူဌေးသည် နက်ဖြန်အတွက် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်သတတ်”ဟု ကြား၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ နိဂုံးသူဌေးသည် အနာထပိဏ်သူဌေး အား- “သူဌေး သင်သည် နက်ဖြန်အတွက် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်သောဟူ၏၊ (သို့သော်) သင်သည်ကား ဧည့်သည် ဖြစ်၏၊ သူဌေး သင့်အား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကို ပေးအံ့၊ ယင်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဖြင့် သင်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ဆွမ်းပြုစုနိုင်ရာ၏”ဟု ပြော၏။ “သူဌေး အလိုမရှိပါ၊ အကျွန်ုပ်အား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ရှိပါ၏၊ ယင်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဖြင့် အကျွန်ုပ်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ဆွမ်းပြုစုပါအံ့”ဟု (ဆို၏)။ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် “အနာထပိဏ်သူဌေးသည် နက်ဖြန်အတွက် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်သတတ်”ဟု ကြား၏။ ထိုအခါ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းသည် အနာထပိဏ်သူဌေးအား- “သူဌေး သင်သည် နက်ဖြန်အတွက် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်သောဟူ၏၊ (သို့သော်) သင်သည်ကား ဧည့်သည်ဖြစ်၏၊ သူဌေး သင့်အား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ကို ပေးအံ့၊ ယင်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဖြင့် သင်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ဆွမ်းပြုစုနိုင်ရာ၏”ဟု ပြော၏။ မင်းကြီး အလိုမရှိပါ၊ အကျွန်ုပ်အား လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ရှိပါ၏၊ ယင်းလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဖြင့် အကျွန်ုပ်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ဆွမ်းပြုစုပါအံ့ဟု (ဆို၏)။ ထို့နောက် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ထိုညဥ့်ကို လွန်သောအခါ ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ အိမ်၌ မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဥ်ကို စီမံစေ၍ “အသျှင်ဘုရား အချိ်န်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ပြီးပါပြီ”ဟု မြတ်စွာဘုရား အား အချိ်န် (တန်ကြောင်း) ကို လျှောက်စေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်တော်မူ၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလျက် ရာဇဂြိုဟ်သူဌေး၏ အိမ်သို့ ချဥ်းကပ်တော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ ခင်းထားသော နေရာ၌ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် ဘောဇဥ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုင်အောင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ကျွေးပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းစားပြီး၍ သပိတ်မှလက်ကို ဖယ်ပြီးလတ်သော် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကာ မြတ်စွာဘုရား အား- “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ အကျွန်ုပ်၏ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဝါကပ်ခြင်းကို လက်ခံတော်မူပါ”ဟု လျှောက်၏။ “သူဌေး မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌ မွေ့လျော်ကုန်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား သိပါပြီ၊ လာခြင်းကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား သိပါပြီ”ဟု (လျှောက်၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးအား တရားစကားဖြင့် (အကျိုးစီးပွားကို) သိမြင် စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန် ရွှင်လန်းစေပြီးလျှင် နေရာမှ ထကာ ဖဲခွါကြွသွားတော်မူ၏။
He said to Anāthapiṇḍika, “You’ve invited the Sangha headed by the Buddha, yet you’ve just arrived here. I’ll pay for it.” “There’s no need. I have the means.” The householder association of Rājagaha heard that Anāthapiṇḍika had invited the Sangha headed by the Buddha for a meal on the following day. They said to Anāthapiṇḍika, “You’ve invited the Sangha headed by the Buddha, yet you’ve just arrived here. We’ll pay for it.” “There’s no need, sirs. I have the means.” King Seniya Bimbisāra of Magadha heard that Anāthapiṇḍika had invited the Sangha headed by the Buddha for a meal on the following day. He said to Anāthapiṇḍika, “You’ve invited the Sangha headed by the Buddha, yet you’ve just arrived here. I’ll pay for it.” “There’s no need, sir. I have the means.” The following morning, in that wealthy merchant’s house, Anāthapiṇḍika had various kinds of fine foods prepared. He then had the Buddha informed that the meal was ready. The Buddha robed up, took his bowl and robe, and went to that merchant’s house where he sat down on the prepared seat together with the Sangha of monks. Anāthapiṇḍika then personally served the various kinds of fine foods to the Sangha of monks headed by the Buddha. When the Buddha had finished his meal and had washed his hands and bowl, Anāthapiṇḍika sat down to one side and said, “Sir, please spend the rainy-season residence at Sāvatthī together with the Sangha of monks.” “Buddhas delight in solitude, householder.” “I understand, sir, I understand!” Then, after instructing, inspiring, and gladdening him with a teaching, the Buddha got up from his seat and left.
၃၀၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဗဟုမိတ္တော ဟောတိ ဗဟုသဟာယော အာဒေယျဝါစော။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ရာဇဂဟေ တံ ကရဏီယံ တီရေတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ အန္တရာမဂ္ဂေ မနုဿေ အာဏာပေသိ – ‘‘အာရာမေ, အယျာ, ကရောထ, ဝိဟာရေ ပတိဋ္ဌာပေထ, ဒါနာနိ ပဋ္ဌပေထ။ ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဥပ္ပန္နော။ သော စ မယာ ဘဂဝါ နိမန္တိတော ဣမိနာ မဂ္ဂေန အာဂစ္ဆိဿတီ’’တိ။ အထ ခေါ တေ မနုဿာ အနာထပိဏ္ဍိကေန ဂဟပတိနာ ဥယျောဇိတာ အာရာမေ အကံသု, ဝိဟာရေ ပတိဋ္ဌာပေသုံ, ဒါနာနိ ပဋ္ဌပေသုံ။
အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ သာဝတ္ထိံ ဂန္တွာ သမန္တာ သာဝတ္ထိံ အနုဝိလောကေသိ – ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဘဂဝါ ဝိဟရေယျ? ယံ အဿ ဂါမတော နေဝ အတိဒူရေ န အစ္စာသန္နေ, ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ, အတ္ထိကာနံ အတ္ထိကာနံ မနုဿာနံ အဘိက္ကမနီယံ, ဒိဝါ အပ္ပါကိဏ္ဏံ, ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ, အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ, ဝိဇနဝါတံ, မနုဿရာဟဿေယျကံ, ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပ’’န္တိ။
အဒ္ဒသာ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဇေတဿ ကုမာရဿ [ရာဇကုမာရဿ (သီ။ သျာ။ ကံ။)] ဥယျာနံ – ဂါမတော နေဝ အတိဒူရေ န အစ္စာသန္နေ, ဂမနာဂမနသမ္ပန္နံ, အတ္ထိကာနံ အတ္ထိကာနံ မနုဿာနံ အဘိက္ကမနီယံ, ဒိဝါ အပ္ပါကိဏ္ဏံ, ရတ္တိံ အပ္ပသဒ္ဒံ, အပ္ပနိဂ္ဃေါသံ, ဝိဇနဝါတံ, မနုဿရာဟဿေယျကံ, ပဋိသလ္လာနသာရုပ္ပံ။ ဒိသွာန ယေန ဇေတော ကုမာရော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဇေတံ ကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒေဟိ မေ, အယျပုတ္တ, ဥယျာနံ အာရာမံ ကာတု’’န္တိ [ကေတုံ (ဝဇီရဗုဒ္ဓိဋီကာယံ)]။ ‘‘အဒေယျော, ဂဟပတိ, အာရာမော အပိ ကောဋိသန္ထရေနာ’’တိ။ ‘‘ဂဟိတော, အယျပုတ္တ, အာရာမော’’တိ။ ‘‘န, ဂဟပတိ, ဂဟိတော အာရာမော’’တိ။ ဂဟိတော န ဂဟိတောတိ ဝေါဟာရိကေ မဟာမတ္တေ ပုစ္ဆိံသု။ မဟာမတ္တာ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယတော တယာ, အယျပုတ္တ, အဂ္ဃေါ ကတော, ဂဟိတော အာရာမော’’တိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ သကဋေဟိ ဟိရညံ နိဗ္ဗာဟာပေတွာ ဇေတဝနံ ကောဋိသန္ထရံ သန္ထရာပေသိ။ သကိံ နီဟဋံ ဟိရညံ ထောကဿ ဩကာသဿ ကောဋ္ဌကသာမန္တာ နပ္ပဟောတိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ မနုဿေ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ, ဘဏေ, ဟိရညံ အာဟရထ၊ ဣမံ ဩကာသံ သန္ထရိဿာမာ’’တိ။
အထ ခေါ ဇေတဿ ကုမာရဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ဣဒံ ဩရကံ ဘဝိဿတိ, ယထာယံ ဂဟပတိ တာဝ ဗဟုံ ဟိရညံ ပရိစ္စဇတီ’’တိ။ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အလံ, ဂဟပတိ၊ မာ တံ ဩကာသံ သန္ထရာပေသိ။ ဒေဟိ မေ ဧတံ ဩကာသံ။ မမေတံ ဒါနံ ဘဝိဿတီ’’တိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ – အယံ ခေါ ဇေတော ကုမာရော အဘိညာတော ဉာတမနုဿော၊ မဟတ္ထိကော ခေါ ပန ဧဝရူပါနံ ဉာတမနုဿာနံ ဣမသ္မိံ ဓမ္မဝိနယေ ပသာဒေါတိ – တံ ဩကာသံ ဇေတဿ ကုမာရဿ ပါဒါသိ [အဒါသိ (သျာ။)]။ အထ ခေါ ဇေတော ကုမာရော တသ္မိံ ဩကာသေ ကောဋ္ဌကံ မာပေသိ။
အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဇေတဝနေ ဝိဟာရေ ကာရာပေသိ, ပရိဝေဏာနိ ကာရာပေသိ, ကောဋ္ဌကေ ကာရာပေသိ, ဥပဋ္ဌာနသာလာယော ကာရာပေသိ, အဂ္ဂိသာလာယော ကာရာပေသိ, ကပ္ပိယကုဋိယော ကာရာပေသိ, ဝစ္စကုဋိယော ကာရာပေသိ, စင်္ကမေ ကာရာပေသိ, စင်္ကမနသာလာယော ကာရာပေသိ, ဥဒပါနေ ကာရာပေသိ, ဥဒပါနသာလာယော ကာရာပေသိ, ဇန္တာဃရေ ကာရာပေသိ, ဇန္တာဃရသာလာယော ကာရာပေသိ, ပေါက္ခရဏိယော ကာရာပေသိ, မဏ္ဍပေ ကာရာပေသိ။
၃၀၇။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မိတ်ဆွေများသူ၊ အပေါင်းအသင်းများသူ၊ ဩဇာညောင်းသူ ဖြစ်၏၊ သူ၏စကားကို နာယူသူ ပေါများ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ထိုပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြီးစေ၍ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဖဲသွား၏။ ထို့နောက် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် လူတို့ကို “အမောင်တို့ အသင်တို့သည် အရံတို့ကို ပြုလုပ်ကုန်လော့၊ ကျောင်းတို့ကို တည်စေကုန်လော့၊ အလှူတို့ကို ဖြစ်စေကုန်လော့၊ လောက၌ ဘုရားပွင့်ပြီ၊ အကျွန်ုပ်သည် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ခဲ့၏၊ ဤလမ်းဖြင့် လာတော်မူလိမ့်မည်”ဟု စေခိုင်း၏။ ထိုအခါလူတို့သည် အနာထပိဏ်သူဌေး တိုက်တွန်းအပ်သည်ဖြစ်၍ အရံတို့ကို ပြုလုပ်စေကုန်၏၊ ကျောင်းတို့ကို တည်စေကုန်၏၊ အလှူတို့ကို ဖြစ်စေကုန်၏၊ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် သာဝတ္ထိ ပြည်သို့ သွား၍ သာဝတ္ထိပြည်၏ ထက်ဝန်းကျင်၌ လှည့်လည် ကြည့်ရှု၏။ “အဘယ်အရပ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးတော်မူသင့်သနည်း၊ ထိုအရပ်သည် ရွာမှ မဝေးလွန်း၊ မနီးလွန်း၊ အသွားအလာနှင့် ပြည့်စုံရမည်၊ ဘုရားဖူးလိုသူ တရားနာလိုသူတို့အား သွားရောက်ရန် လွယ်ကူရမည်၊ နေ့အခါ လူမပြွမ်း၊ ညချမ်းအခါလည်း အသံနည်းရမည်၊ ပြည်ရွာ တွန်သံ ‘အုတ်အုတ်ကျက်ကျက်အသံ’ မရှိရ၊ လူစော်မနံရ၊ လူတို့၏ အနံ့အသက်မှ ကင်းရမည်၊ လူတို့၏ လျှို့ဝှက်သော အမှုကို ပြုခြင်းငှာထိုက်သော ကိန်းအောင်း၍ နေခြင်းငှာ လျောက်ပတ်သော အရပ်မျိုး ဖြစ်ရာ၏”ဟု အကြံဖြစ်၏။ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ရွာနှင့် မဝေးလွန်း မနီးလွန်းသော အသွားအလာနှင့်ပြည့်စုံသော၊ ဘုရားဖူးလိုသူ တရားနာလိုသူတို့အား ရောက်ရန်လွယ်ကူသော၊ နေ့အခါလူမပြွမ်း ညချမ်းအခါလည်း အသံနည်းသော၊ ပြည်ရွာတွန်သံမရှိသော၊ လူစော်မနံ လူတို့၏ အနံ့အသက်မှကင်းသော၊ လူတို့၏ လျှို့ဝှက်သော အမှုကို ပြုခြင်းငှာ ထိုက်သော၊ ကိန်းအောင်း၍ နေခြင်းငှာ လျောက်ပတ်သော ဇေတမင်းသား၏ ဥယျာဥ်ကို မြင်ပြီးနောက် ဇေတမင်းသားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ “အရှင့်သား သင်၏ ဥယျာဥ်ကို အရံပြုလုပ်ရန် အကျွန်ုပ်အား ပေးပါလော့”ဟု ဇေတမင်းသားကို ပြော၏၊ ။ “သူဌေး အသပြာစွန်းချင်းထိအောင် ခင်းခြင်းဖြင့်သာလျှင် အရံကို ပေးထိုက်၏”ဟု (ပြော၏)။ “အရှင့်သား အရံကို ယူပြီးပြီ”ဟု (ပြော၏)။ “သူဌေး အရံကို မယူရသေး”ဟု (ပြော၏)။ “ယူအပ်သလော၊ မယူအပ်သလော”ဟု တရားဆုံးဖြတ်သူ အမတ်ကြီးတို့ကို မေးကုန်၏။ အမတ်ကြီးတို့သည် “အသျှင့်သား သင်သည် အဖိုးဖြတ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် အရံကို ယူအပ်၏”ဟု ဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် လှည်းတို့ဖြင့် ငွေကို ထုတ်စေ၍ ဇေတမင်းသား၏ ခြံမြေကို အသပြာအစွန်းချင်းထိအောင် ခင်းခြင်းဖြင့် ခင်းစေ၏၊ တစ်ကြိမ်ထုတ်ငွေသည် တံခါးမုခ်ဝန်းကျင်နေရာ အနည်းငယ်အား မလောက်။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် “အချင်းတို့ သွားကုန်လော့၊ ငွေကို ဆောင်ကုန်လော့၊ ဤနေရာကို ခင်းအံ့”ဟု ပြောလျက် လူတို့ကို စေလွှတ်၏။ ထိုအခါ ထိုမင်းသားအား “ဤသူဌေးသည် ထိုမျှ များပြားသော ငွေကို စွန့်လွှတ်၏၊ ဤကိစ္စသည် ယုတ်ညံ့လိမ့်မည် မဟုတ်”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အနာထပိဏ်သူဌေးကို “သူဌေး မလိုတော့ပါ၊ ထိုနေရာ (တစ်ကွက်) ကို မခင်း ပါစေလင့်၊ ဤနေရာ (တစ်ကွက်) ကို အကျွန်ုပ်အား ပေးပါလော့၊ ဤအလှူသည် အကျွန်ုပ်၏ အလှူဖြစ် လတ္တံ့”ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် “ဤဇေတမင်းသားသည် ထင်ရှား၏၊ ထင်ရှားသော လူပေတည်း၊ ဤသာသနာတော်၌ ဤကဲ့သို့ ထင်ရှားသော လူတို့၏ ကြည်ညိုမှုသည် များစွာ ကျေးဇူးရှိ၏”ဟု နှလုံး ပိုက်လျက် ထိုနေရာ (တစ်ကွက်) ကို ဇေတမင်းသားအား ပေး၏။ ထိုအခါ ဇေတမင်းသားသည် ထိုနေရာ၌ တံခါးမုခ်ကို ဖန်ဆင်း၏။ ထို့နောက် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ဇေတမင်းသားဥယျာဥ်၌ ကျောင်းတို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ပရိဝုဏ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ တံခါးမုခ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ စည်းဝေးရာ ဇရပ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ မီးတင်းကုတ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ကပ္ပိယကုဋိတို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ကျင်ကြီးအိမ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ စင်္ကြံတို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ စင်္ကြံဇရပ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ရေတွင်းတို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ရေတွင်းဇရပ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ဇရုံးအိမ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ဇရုံးအိမ်ဇရပ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ ရေကန်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ မဏ္ဍပ်တို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ အမှုသစ်ကိုပေးခြင်း
After finishing his business in Rājagaha, Anāthapiṇḍika set out for Sāvatthī. Now at that time Anāthapiṇḍika had many friends and acquaintances who took his advice. On his way to Sāvatthī he told people to establish monasteries, build dwellings, and prepare offerings, saying, “There’s a Buddha in the world! He’s been invited by me and will be traveling this way.” And that’s what they did. When he arrived at Sāvatthī, Anāthapiṇḍika searched all over the town for a place for the Buddha to stay, thinking, “Where might the Buddha stay that’s neither too far from habitation nor too close, that has good access roads and is easily accessible for people who seek him, that has few people during the day and is quiet at night, that’s free from chatter and offers solitude, a private resting place suitable for seclusion?” Anāthapiṇḍika saw that Prince Jeta’s park had all these qualities. He then went to Prince Jeta and said, “Sir, please give me your park to set up a monastery.” “I wouldn’t give it away even if you covered the park with ten million gold coins.” “It’s a deal!” “No it isn’t!” They then asked judges to decide on the matter. They said, “Sir, since you gave a price, the park is sold.” Anāthapiṇḍika then had gold coins brought out in carts and covered the Jeta Grove with ten million coins. After yet another load had been brought out, there was still a small area near the entrance that was not covered. Anāthapiṇḍika told his people, “Go and get more coins. We’ll cover this area too.” But Prince Jeta thought, “This must be really worthwhile, as he’s giving up so much money.” And he said to Anāthapiṇḍika, “That’s enough, householder, don’t cover that area. Let me keep it. It will be my gift.” Anāthapiṇḍika thought, “Prince Jeta is a well-known person. It’s very beneficial that such well-known people gain confidence in this spiritual path.” And he granted that area to Prince Jeta. Prince Jeta then had a gatehouse built at that place. But Anāthapiṇḍika had dwellings built in the Jeta Grove, and yards, gatehouses, assembly halls, water-boiling sheds, food-storage huts, restrooms, walking-meditation paths, indoor walking-meditation paths, wells, well houses, saunas, sauna sheds, ponds, and roof-covers. 10. Putting in charge of building work
နဝကမ္မဒါနံ
၃၀၈။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ဝေသာလီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ဝေသာလီ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ဝိဟရတိ မဟာဝနေ ကူဋာဂါရသာလာယံ။ တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ သက္ကစ္စံ နဝကမ္မံ ကရောန္တိ။ ယေပိ ဘိက္ခူ နဝကမ္မံ အဓိဋ္ဌေန္တိ တေပိ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌေန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန။ အထ ခေါ အညတရဿ ဒလိဒ္ဒဿ တုန္နဝါယဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘န ခေါ ဣဒံ ဩရကံ ဘဝိဿတိ, ယထယိမေ မနုဿာ သက္ကစ္စံ နဝကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ယံနူနာဟမ္ပိ နဝကမ္မံ ကရေယျ’’န္တိ။ အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ တုန္နဝါယော သာမံ စိက္ခလ္လံ မဒ္ဒိတွာ ဣဋ္ဌကာယော စိနိတွာ ကုဋ္ဋံ ဥဋ္ဌာပေသိ။ တေန အကုသလကေန စိတာ ဝင်္ကာ ဘိတ္တိ ပရိပတိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ တုန္နဝါယော သာမံ စိက္ခလ္လံ မဒ္ဒိတွာ ဣဋ္ဌကာယော စိနိတွာ ကုဋ္ဋံ ဥဋ္ဌာပေသိ။ တေန အကုသလကေန စိတာ ဝင်္ကာ ဘိတ္တိ ပရိပတိ။ အထ ခေါ သော ဒလိဒ္ဒေါ တုန္နဝါယော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ယေ ဣမေသံ သမဏာနံ သကျပုတ္တိယာနံ ဒေန္တိ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရံ, တေ ဣမေ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ, တေသဉ္စ နဝကမ္မံ အဓိဋ္ဌေန္တိ။ အဟံ ပနမှိ ဒလိဒ္ဒေါ။ န မံ ကောစိ ဩဝဒတိ ဝါ အနုသာသတိ ဝါ နဝကမ္မံ ဝါ အဓိဋ္ဌေတီ’’တိ။ အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ ဒလိဒ္ဒဿ တုန္နဝါယဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နဝကမ္မံ ဒါတုံ။ နဝကမ္မိကော, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥဿုက္ကံ အာပဇ္ဇိဿတိ – ‘ကိန္တိ နု ခေါ ဝိဟာရော ခိပ္ပံ ပရိယောသာနံ ဂစ္ဆေယျာ’တိ၊ ခဏ္ဍံ ဖုလ္လံ ပဋိသင်္ခရိဿတိ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဒါတဗ္ဗံ။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၃၀၈။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရွေ့ သီတင်းသုံးနေတော် မူပြီးလျှင် ဝေသာလီပြည်သို့ အစဥ်အတိုင်း လှည့်လည်လတ်သော် ဝေသာလီပြည်သို့ ရောက်၍ ထိုဝေသာလီပြည် မဟာဝုန်တော ပြာသာဒ်ဆောင်ပေါက်သော ကျောင်းကြီး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ လူတို့သည် အမှုသစ်ကို ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ကုန်၏၊ အမှုသစ်ကို ဆောက်တည်သော ရဟန်းတို့ကိုလည်း သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ ဆေးအသုံးအဆောင်ဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ကျွေးကုန်၏။ ထိုအခါ တစ်ဦးသော အပ်ချုပ်သမား သူဆင်းရဲအား “ဤလူတို့သည် အမှုသစ်ကို ကောင်းမွန်စွာ ပြုလုပ်ကုန်၏၊ ဤကိစ္စသည် ယုတ်ညံ့လိမ့်မည် မဟုတ်၊ ငါသည်လည်း အမှုသစ်ကို လုပ်ကိုင်ရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ အပ်ချုပ်သမား သူဆင်းရဲသည် ကိုယ်တိုင် ရွှံ့ကို နယ်ကာ အုတ်တို့ကို စီ၍ နံရံကို တက်စေ၏၊ မကျွမ်းကျင်သော အပ်ချုပ်သမား စီထားသော နံရံသည် ကောက်၍ ပြိုကျ၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ ထိုအပ်ချုပ်သမား သူဆင်းရဲသည် ကိုယ် တိုင် ရွှံ့ကိုနယ်ကာ အုတ်တို့ကို စီ၍ နံရံကို တက်စေ၏၊ မကျွမ်းကျင်သော အပ်ချုပ်သမား စီထားသော နံရံသည် ကောက်၍ ပြိုကျ၏။ ထိုအခါ ထိုအပ်ချုပ်သမား သူဆင်းရဲသည် “သာကီဝင်မင်းသား ရဟန်းတို့ အား သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ၏ အထောက်အပံ့ ဆေးအသုံးအဆောင်ကို လှူသောသူတို့ကို ဤရဟန်းတို့သည် သွန်သင်ကုန်၏၊ ဆုံးမကုန်၏၊ ထိုသူတို့၏ အမှုသစ်ကိုသာလျှင် စီရင်ကုန်၏၊ ကျွန်ုပ်ကား သူဆင်းရဲဖြစ်၏၊ အကျွန်ုပ်ကို တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မသွန်သင် မဆုံးမ၊ အမှုသစ်ကိုလည်း မစီရင်”ဟု ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆို၏၊ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုသော ထို အပ်ချုပ်သမား သူဆင်းရဲ၏ စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ အမှုသစ်ကို ပေးရန် ခွင့်ပြု၏။ ရဟန်းတို့ အမှုသစ်ရွက်ဆောင်သော ရဟန်းသည် ကျောင်းသည် အဘယ်သို့ လျင်စွာပြီးခြင်းသို့ ရောက်ရာ သနည်း”ဟုကြောင့်ကြခြင်းသို့ ရောက်လတ္တံ့။ ကျိုးရာ ပျက်ရာ နေရာကို ပြုပြင်လတ္တံ့ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပေးရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင် လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်-
When the Buddha had stayed at Rājagaha for as long as he liked, he set out wandering toward Vesālī. When he eventually arrived, he stayed in the house with the peaked roof in the Great Wood. At that time people were doing building work out of respect. And the monks who supervised the building work were respectfully supported with robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. Then a certain poor tailor thought, “This must be really worthwhile, seeing as these people do building work with such respect. Why don’t I too do building work?” He then made a mixture of mud, made bricks out of it, and built a wall. But because of his lack of skill, the wall was crooked and fell down. A second and a third time the same thing happened. He then complained and criticized the monks, “These Sakyan monastics teach and instruct only those who give them robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. They only supervise their building work. But since I’m poor, nobody teaches, instructs, or supervises me.” The monks heard the complaints of that poor tailor. They told the Buddha, who then gave a teaching and addressed the monks: “You should put a monk in charge of the building work. He should make an effort to complete the dwelling as quickly as possible and should repair what’s broken or damaged. And he should be put in charge like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha:
၃၀၉။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဂဟပတိနော ဝိဟာရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော နဝကမ္မံ ဒဒေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမဿ ဂဟပတိနော ဝိဟာရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော နဝကမ္မံ ဒေတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဂဟပတိနော ဝိဟာရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော နဝကမ္မဿ ဒါနံ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ဒိန္နော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမဿ ဂဟပတိနော ဝိဟာရော ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော နဝကမ္မံ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၃၀၉။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ ဤမည်သော ဒါယကာ၏ ကျောင်းကို ဤမည်သော ရဟန်းအား အမှုသစ်ကို ပေးရာ၏။ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ ဤမည်သော ဒါယကာ၏ ကျောင်းကို ဤမည်သောရဟန်းအား အမှုသစ်ကို ပေး၏၊ ဤမည်သော ဒါယကာ၏ ကျောင်းကို ဤမည်သော ရဟန်းအား အမှုသစ်ပေးခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ဒါယကာ၏ ကျောင်းကို ဤမည်သော ရဟန်းအား အမှုသစ်ကို ပေးအပ်ပြီ။ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေ သဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိ်မှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ နေရာဦး စသည်ကို ခွင့်ပြုတော်မူခြင်း
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should put monk so-and-so in charge of the building work relating to the dwelling of householder so-and-so. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha puts monk so-and-so in charge of the building work relating to the dwelling of householder so-and-so. Any monk who approves of putting monk so-and-so in charge of the building work relating to the dwelling of householder so-and-so should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has put monk so-and-so in charge of the building work relating to the dwelling of householder so-and-so. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” 11. The instruction on the best seat, etc.
အဂ္ဂါသနာဒိအနုဇာနနံ
၃၁၀။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဝေသာလိယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန သာဝတ္ထိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ အန္တေဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ ဝိဟာရေ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, သေယျာယော ပရိဂ္ဂဏှန္တိ – ဣဒံ အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ အာစရိယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ ဘဝိဿတီ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂန္တွာ ဝိဟာရေသု ပရိဂ္ဂဟိတေသု, သေယျာသု ပရိဂ္ဂဟိတာသု, သေယျံ အလဘမာနော အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ဥက္ကာသိ။ အာယသ္မာပိ သာရိပုတ္တော ဥက္ကာသိ။ ‘‘ကော ဧတ္ထာ’’တိ? ‘‘အဟံ, ဘဂဝါ, သာရိပုတ္တော’’တိ။ ‘‘ကိဿ တွံ, သာရိပုတ္တံ, ဣဓ နိသိန္နော’’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ အန္တေဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ ဝိဟာရေ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, သေယျာယော ပရိဂ္ဂဏှန္တိ – ဣဒံ အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ အာစရိယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ‘‘ကထဉှိ နာမ တေ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ ဝိဟာရေ ပရိဂ္ဂဟေဿန္တိ, သေယျာယော ပရိဂ္ဂဟေဿန္တိ – ဣဒံ အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ အာစရိယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ ဘဝိဿတီတိ! နေတံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ကော, ဘိက္ခဝေ, အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ?
ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ခတ္တိယကုလာ ပဗ္ဗဇိတော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ဗြာဟ္မဏကုလာ ပဗ္ဗဇိတော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ဂဟပတိကုလာ ပဗ္ဗဇိတော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, သုတ္တန္တိကော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ဝိနယဓရော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ဓမ္မကထိကော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ပဌမဿ ဈာနဿ လာဘီ သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ဒုတိယဿ ဈာနဿ လာဘီ သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, တတိယဿ ဈာနဿ လာဘီ သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, စတုတ္ထဿ ဈာနဿ လာဘီ သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, သောတာပန္နော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, သကဒါဂါမီ…ပေ… ယော, ဘဂဝါ, အနာဂါမီ…ပေ… ယော, ဘဂဝါ, အရဟာ သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, တေဝိဇ္ဇော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ယော, ဘဂဝါ, ဆဠဘိညော သော အရဟတိ အဂ္ဂါသနံ အဂ္ဂေါဒကံ အဂ္ဂပိဏ္ဍ’’န္တိ။
၃၁၀။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရွေ့ သီတင်းသုံးနေတော် မူပြီးလျှင် သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းတို့၏ အနီးနေတပည့် ရဟန်းတို့သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ၏ ရှေးမှ ရှေးမှ သွား၍ “ဤကျောင်းနေရာသည် ငါတို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်တို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤကျောင်းနေရာသည် ငါတို့၏ ဆရာတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤကျောင်းနေရာသည် ငါတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့”ဟု ကျောင်းအိပ်ရာတို့ကို သိမ်းဆည်းကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ၏ နောက်မှ နောက်မှ သွား၍ ကျောင်းအိပ်ရာတို့ကို သိမ်းဆည်းထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို မရရကား တစ်ခုသော သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်နေ၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညဥ့်၏ မိုးသောက်ယံ၌ ထတော်မူ၍ ချောင်းဟန့် တော်မူ၏။ အသျှင်သာရိ ပုတြာသည်လည်း ချောင်းဟန့်၏။ “ဤနေရာ၌ မည်သူနည်း”ဟု (မေးတော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ် သာရိပုတြာပါတည်းဟု (လျှောက်၏)။ သာရိပုတြာ အဘယ့်ကြောင့် သင်သည် ဤနေရာ၌ နေဘိသနည်းဟု (မေးတော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရား အား ဤအကြောင်းကို လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် ရဟန်း သံဃာကို စည်းဝေးစေ၍ ရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့၏ အနီးနေတပည့်တို့သည် ဘုရား အမှူးရှိသော သံဃာ၏ ရှေးမှ ရှေးမှ သွား၍ “ဤကျောင်းနေရာသည် ငါတို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်တို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤကျောင်းနေရာသည် ငါတို့၏ ဆရာတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤကျောင်းနေရာသည် ငါတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့”ဟု ကျောင်းနေရာတို့ကို သိမ်းဆည်းကုန်၏ဟူသည် မှန်သလောဟု စိစစ် မေးမြန်းတော် မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ ထို (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်းတို့သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ၏ ရှေးမှ ရှေးမှ သွားကုန်၍ “ဤကျောင်း ဤနေရာသည် ငါတို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤကျောင်း ဤနေရာသည် ငါတို့၏ ဆရာတို့ အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤကျောင်း ဤနေရာသည် ငါတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့”ဟု ကျောင်းနေရာတို့ကို အဘယ့်ကြောင့် သိမ်းဆည်းကုန်ဘိသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ(ရဟန်းတို့ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှာလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို - “ရဟန်းတို့ နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို အဘယ်သူသည် ထိုက်သနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား မင်းမျိုးမှ ရဟန်းပြုသူသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား ပုဏ္ဏားမျိုးမှ ရဟန်းပြုသူသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား သူကြွယ်မျိုးမှ ရဟန်းပြုသူသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား သုတ္တန်ဆောင်ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား ဝိနည်းဆောင်ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား ဓမ္မကထိကရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား ပဌမဈာန်ရ ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား ဒုတိယဈာန်ရ ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား တတိယဈာန်ရ ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား စတုတ္ထဈာန်ရ ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရားသောတာပန် ရဟန်းသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား သကဒါဂါမ်ရဟန်းသည်။ပ။ အနာဂါမ်ရဟန်းသည်။ပ။ မြတ်စွာဘုရား ရဟန္တာသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟုလျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား ဝိဇ္ဇာသုံးပါးရသော ရဟန္တာသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ အချို့သော ရဟန်းတို့က “မြတ်စွာဘုရား အဘိညာဥ်ခြောက်ပါးရ ရဟန္တာသည် နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ထိုက်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။
When the Buddha had stayed at Vesālī for as long as he liked, he set out wandering toward Sāvatthī. On that occasion the monks who were the pupils of the monks from the group of six went ahead of the Sangha headed by the Buddha. They then took possession of dwellings and beds, thinking, “This will be for our preceptors and teachers, and also for ourselves.” Following behind the Sangha, Venerable Sāriputta was unable to get a bed—the dwellings and beds having all been taken. And so he sat down at the foot of a tree. Getting up early in the morning, the Buddha cleared his throat. Sāriputta, too, cleared his throat. “Who’s there?” “It’s me, sir, Sāriputta.” “Why are you sitting here?” Sāriputta told the Buddha what had happened. Soon afterwards the Buddha had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that the monks who are the pupils of the monks from the group of six did this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked them … “How can they act like this? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “Who, monks, deserves the best seat, the best water, and the best almsfood?” Some monks said, “Those who’ve gone forth from an aristocratic family deserve the best seat, water, and almsfood.” Others said, “Those who’ve gone forth from a brahmin family deserve the best seat, water, and almsfood.” Still others said, “Those who’ve gone forth from a householder family, the experts on the discourses, the experts on the Monastic Law, the expounders of the Teaching, those who obtain the first absorption, those who obtain the second absorption, those who obtain the third absorption, those who obtain the fourth absorption, the streamenterers, the once-returners, the nonreturners, the perfected ones, those who have attained the three true insights, or those who have attained the six direct knowledges deserve the best seat, water, and almsfood.”
၃၁၁။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, ဟိမဝန္တပဒေသေ [ဟိမဝန္တပဿေ (သီ။ သျာ။)] မဟာနိဂြောဓော အဟောသိ။ တံ တယော သဟာယာ ဥပနိဿာယ ဝိဟရိံသု – တိတ္တိရော စ, မက္ကဋော စ, ဟတ္ထိနာဂေါ စ။ တေ အညမညံ အဂါရဝါ အပ္ပတိဿာ အသဘာဂဝုတ္တိကာ ဝိဟရန္တိ။ အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တေသံ သဟာယာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘အဟော နူန မယံ ဇာနေယျာမ ယံ အမှာကံ ဇာတိယာ မဟန္တတရံ တံ မယံ သက္ကရေယျာမ ဂရုံ ကရေယျာမ မာနေယျာမ ပူဇေယျာမ, တဿ စ မယံ ဩဝါဒေ တိဋ္ဌေယျာမာ’တိ။
‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိတ္တိရော စ မက္ကဋော စ ဟတ္ထိနာဂံ ပုစ္ဆိံသု – ‘တွံ, သမ္မ, ကိံ ပေါရာဏံ သရသီ’တိ? ‘ယဒါဟံ, သမ္မာ, ပေါတော ဟောမိ, ဣမံ နိဂြောဓံ အန္တရာ သတ္ထီနံ [အန္တရာသတ္ထိကံ (သီ။)] ကရိတွာ အတိက္ကမာမိ, အဂ္ဂင်္ကုရကံ မေ ဥဒရံ ဆုပတိ။ ဣမာဟံ, သမ္မာ, ပေါရာဏံ သရာမီ’တိ။
‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိတ္တိရော စ ဟတ္ထိနာဂေါ စ မက္ကဋံ ပုစ္ဆိံသု – ‘တွံ, သမ္မ, ကိံ ပေါရာဏံ သရသီ’တိ? ‘ယဒါဟံ, သမ္မာ, ဆာပေါ ဟောမိ, ဆမာယံ နိသီဒိတွာ ဣမဿ နိဂြောဓဿ အဂ္ဂင်္ကုရကံ ခါဒါမိ။ ဣမာဟံ, သမ္မာ, ပေါရာဏံ သရာမီ’တိ။
‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မက္ကဋော စ ဟတ္ထိနာဂေါ စ တိတ္တိရံ ပုစ္ဆိံသု – ‘တွံ, သမ္မ, ကိံ ပေါရာဏံ သရသီ’တိ? ‘အမုကသ္မိံ, သမ္မာ, ဩကာသေ မဟာနိဂြောဓော အဟောသိ။ တတော အဟံ ဖလံ ဘက္ခိတွာ ဣမသ္မိံ ဩကာသေ ဝစ္စံ အကာသိံ၊ တဿာယံ နိဂြောဓော ဇာတော။ တဒါဟံ, သမ္မာ, ဇာတိယာ မဟန္တတရော’တိ။
‘‘အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, မက္ကဋော စ ဟတ္ထိနာဂေါ စ တိတ္တိရံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘တွံ, သမ္မ, အမှာကံ ဇာတိယာ မဟန္တတရော။ တံ မယံ သက္ကရိဿာမ ဂရုံ ကရိဿာမ မာနေဿာမ ပူဇေဿာမ, တုယှဉ္စ မယံ ဩဝါဒေ ပတိဋ္ဌိဿာမာ’တိ။ အထ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တိတ္တိရော မက္ကဋဉ္စ ဟတ္ထိနာဂဉ္စ ပဉ္စသု သီလေသု သမာဒပေသိ, အတ္တနာ စ ပဉ္စသု သီလေသု သမာဒါယ ဝတ္တတိ။ တေ အညမညံ သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာ သဘာဂဝုတ္တိကာ ဝိဟရိတွာ ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏာ သုဂတိံ သဂ္ဂံ လောကံ ဥပပဇ္ဇိံသု။ ဧဝံ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, တိတ္တိရိယံ နာမ ဗြဟ္မစရိယံ အဟောသိ။
[ဇာ။ ၁။၁။၃၇] ‘‘ယေ ဝုဍ္ဎမပစာယန္တိ, နရာ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ၊
ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ စ ပါသံသာ, သမ္ပရာယေ စ သုဂ္ဂတီ’’တိ။
‘‘တေ ဟိ နာမ, ဘိက္ခဝေ, တိရစ္ဆာနဂတာ ပါဏာ အညမညံ သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာ သဘာဂဝုတ္တိကာ ဝိဟရိဿန္တိ။ ဣဓ ခေါ တံ, ဘိက္ခဝေ, သောဘေထ ယံ တုမှေ ဧဝံ သွာက္ခာတေ ဓမ္မဝိနယေ ပဗ္ဗဇိတာ သမာနာ အညမညံ အဂါရဝါ အပ္ပတိဿာ အသဘာဂဝုတ္တိကာ ဝိဟရေယျာထ? နေတံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယထာဝုဍ္ဎံ အဘိဝါဒနံ, ပစ္စုဋ္ဌာနံ, အဉ္ဇလိကမ္မံ, သာမီစိကမ္မံ, အဂ္ဂါသနံ, အဂ္ဂေါဒကံ, အဂ္ဂပိဏ္ဍံ။ န စ, ဘိက္ခဝေ, သံဃိကံ ယထာဝုဍ္ဎံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၃၁၁။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသည်ကား ဟိမဝန္တာ အရပ်၌ ပညောင်ပင်ကြီးသည် ရှိ၏။ ထိုပညောင်ပင်ကြီးကို မှီခို၍ ခါ, မျောက်, ဆင်ဟူသော အဆွေ ခင်ပွန်းသုံးဦးတို့သည် နေကြကုန်၏။ ထိုအဆွေခင်ပွန်းတို့သည် အချင်းချင်း မရိုသေကုန်ဘဲ မကိုင်းညွတ်ကုန်ဘဲ အသက်မွေးခြင်းသဘော မတူကုန်ဘဲ နေကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ ထိုအဆွေခင်ပွန်းတို့အား - “ငါတို့တွင် အသက်အကြီးဆုံးသူကို သိရမူ ကောင်းပေရာ၏၊ ထိုသူကို ငါတို့သည် ရိုသေကုန်ရာ၏၊ လေးစားကုန်ရာ၏၊ မြတ်နိုးကုန်ရာ၏၊ ပူဇော်ကုန်ရာ၏၊ ထိုသူ၏ အဆုံးအမ၌လည်း တည်ကုန်ရာ၏”ဟု အကြံ ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ ခါနှင့်မျောက်တို့က ဆင်ကို “အဆွေ သင်သည် အဘယ်ရှေးဟောင်း အကြောင်း အရာကို မှတ်မိသနည်း”ဟု မေးကုန်၏။ “အဆွေတို့ အကျွန်ုပ် ငယ်စဥ်အခါ၌ ဤပညောင်ပင်ကို ပေါင်တို့၏ အကြား၌ ထား၍ ကျော်သွား၏၊ အညွန့်ဖျားသည် အကျွန်ုပ်၏ ဝမ်းပိုက်ကို ထိ၏၊ အဆွေတို့ အကျွန်ုပ်သည် ဤရှေးဟောင်း အကြောင်းအရာကို မှတ်မိပါသည်”ဟု ပြော၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ ခါနှင့်ဆင်တို့က မျောက်ကို “အဆွေ သင်သည် အဘယ်ရှေးဟောင်း အကြောင်း အရာကို မှတ်မိသနည်း”ဟု မေးကုန်၏။ “အဆွေတို့ အကျွန်ုပ်သည် ငယ်စဥ်အခါ မြေ၌ ထိုင်၍ ပညောင်ပင်၏ အညွန့်ဖျားကို စား၏၊ အဆွေတို့ အကျွန်ုပ်သည် ဤရှေးဟောင်း အကြောင်းအရာကို မှတ်မိပါသည်”ဟု ပြော၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ မျောက်နှင့်ဆင်တို့က ခါကို “အဆွေ သင်သည် အဘယ်ရှေးဟောင်း အကြောင်း အရာကို မှတ်မိသနည်း”ဟု မေးကုန်၏။ “အဆွေတို့ ဤမည်သော အရပ်၌ ပညောင်ပင်ကြီးသည် ရှိ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ထိုအရပ်မှ အသီးကို စား၍ ဤအရပ်၌ ကျင်ကြီးကို စွန့်၏၊ ထိုအသီး၏ မျိုးစေ့ကြောင့် ဤပညောင်ပင်သည် ဖြစ်၏၊ အဆွေတို့ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် အသက်အကြီးဆုံးတည်း”ဟု ပြော၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ မျောက်နှင့်ဆင်တို့က ခါကို “အဆွေ သင်သည် အကျွန်ုပ်တို့ထက် အသက်ကြီးသူ ဖြစ်၏၊ သင့်ကို အကျွန်ုပ်တို့သည် ရိုသေပါကုန်အံ့၊ လေးစားပါကုန်အံ့၊ မြတ်နိုးပါကုန်အံ့၊ ပူဇော်ပါကုန်အံ့၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် သင်၏ အဆုံးအမ၌ တည်ပါကုန်အံ့”ဟု ဆိုကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုအခါ ခါသည် မျောက်နှင့်ဆင်တို့ကို ငါးပါးသီလတို့၌ တည်စေ၏၊ ကိုယ်တိုင်လည်း ငါးပါးသီလတို့၌ တည်၍ ကျင့်၏၊ ထိုသူတို့သည် အချင်းချင်း ရိုသေခြင်း၊ ကိုင်းညွတ်ခြင်း၊ သဘောတူ အသက် မွေးခြင်းရှိကာ နေထိုင်ကြလျက်ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီး၍ သေဆုံးပြီးနောက် ကောင်းသော လားရာ ဖြစ်သော နတ်ပြည်သို့ ကပ်ရောက်ကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ တရား၌ လိမ္မာ၍ ကြီးသူကို ရိုသေသော လူတို့သည် မျက်မှောက်ဘဝ၌လည်း ချီးမွမ်းခံရကုန်၏၊ နောင်တမလွန်ဘဝ၌လည်းကောင်းသော လားရာဂတိ ရှိကုန်၏”ဟူသော ဤခါတို့ အကျင့်မည်သော အကျင့်မြတ်သည် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့သည်ပင်လျှင် အချင်းချင်း ရိုသေခြင်း ကိုင်းညွတ်ခြင်း သဘောတူ အသက်မွေးခြင်းရှိလျက် နေကုန်သေး၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ကောင်းစွာ ဟောအပ်သော ဓမ္မဝိနယ၌ ရဟန်းပြုကုန်လျက် အချင်းချင်း မရိုသေ မကိုင်းညွတ် သဘောတူအသက်မမွေးဘဲ နေကြခြင်းသည် တင့်တယ်ပါမည်လော။ ရဟန်းတို့ ဤ(ရဟန်းတို့ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်း ငှာလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို - “ရဟန်းတို့ သီတင်းကြီးအစဥ်အတိုင်း ရှိခိုးခြင်း ခရီးဦးကြိုခြင်း လက်အုပ်ချီခြင်း အရိုအသေပြုခြင်း နေရာဦး ရေဦး ဆွမ်းဦးတို့ကို ခွင့်ပြု၏၊ ရဟန်းတို့ သံဃာ့ပစ္စည်းကို သီတင်းကြီးအစဥ်အတိုင်း မတား မြစ်အပ်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ရှိမခိုးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ် စသည်
The Buddha then addressed the monks: Jātaka “Once upon a time, monks, there was a great banyan tree on the slopes of the Himalayas. Three friends lived near it: a partridge, a monkey, and an elephant. They were disrespectful, undeferential, and rude toward one another. They thought, ‘If we only knew which one of us was the oldest. We would honor, respect, and esteem him, and we would wait for his instructions.’ The partridge and the monkey then asked the elephant, ‘What’s your first memory?’ ‘When I was young, I stepped over this banyan tree, keeping it between my legs, and the top shoots touched my belly. That’s my first memory.’ The partridge and the elephant asked the monkey, ‘What’s your first memory?’ ‘When I was young, I sat on the ground and ate the top shoots of this banyan tree. That’s my first memory.’ The monkey and the elephant asked the partridge, ‘What’s your first memory?’ ‘In such and such a spot there was a great banyan tree. I ate one of its fruits and defecated here. This banyan tree has grown from that. Well then, I must be the oldest one.’ The monkey and the elephant said to the partridge, ‘You’re the oldest. We will honor, respect, and esteem you, and we’ll wait for your instructions.’ The partridge had the monkey and the elephant take the five precepts, and he also undertook them himself. They were respectful, deferential, and courteous toward one another. And when they died, they were reborn in a happy, heavenly destination. In this way the spiritual life called <i lang='pi' translate='no'>tittiriya</i> came to be. Those who respect the seniors, And who are learned in the Teaching, They are praised while still alive, And then go to a good destination. “Even those animals, monks, were respectful, deferential, and courteous toward one another. Having gone forth on this well-proclaimed spiritual path, will you look good if you are disrespectful, undeferential, and rude toward one another? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You should do these things according to seniority: bowing down, standing up, raising your joined palms, doing acts of respect, giving the best seat, giving the best water, and giving the best almsfood. But what belongs to the Sangha shouldn’t be reserved according to seniority. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” 12. Persons one should not pay respect to, etc.
အဝန္ဒိယာဒိပုဂ္ဂလာ
၃၁၂။ ‘‘ဒသယိမေ, ဘိက္ခဝေ, အဝန္ဒိယာ – ပုရေ ဥပသမ္ပန္နေန ပစ္ဆာ ဥပသမ္ပန္နော အဝန္ဒိယော, အနုပသမ္ပန္နော အဝန္ဒိယော, နာနာသံဝါသကော ဝုဍ္ဎတရော အဓမ္မဝါဒီ အဝန္ဒိယော, မာတုဂါမော အဝန္ဒိယော, ပဏ္ဍကော အဝန္ဒိယော, ပါရိဝါသိကော အဝန္ဒိယော, မူလာယပဋိကဿနာရဟော အဝန္ဒိယော, မာနတ္တာရဟော အဝန္ဒိယော, မာနတ္တစာရိကော အဝန္ဒိယော, အဗ္ဘာနာရဟော အဝန္ဒိယော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒသ အဝန္ဒိယာ။
‘‘တယောမေ, ဘိက္ခဝေ, ဝန္ဒိယာ – ပစ္ဆာ ဥပသမ္ပန္နေန ပုရေ ဥပသမ္ပန္နော ဝန္ဒိယော, နာနာသံဝါသကော ဝုဍ္ဎတရော ဓမ္မဝါဒီ ဝန္ဒိယော, သဒေဝကေ ဘိက္ခဝေ လောကေ သမာရကေ သဗြဟ္မကေ သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယ သဒေဝမနုဿာယ တထာဂတော အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝန္ဒိယော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော ဝန္ဒိယာ’’တိ။
၃၁၂။ ရဟန်းတို့ ရှိမခိုးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤဆယ်ယောက်တို့တည်း။ ရှေးဦးပဉ္စင်း ဖြစ်သူသည် နောက်မှ ပဉ္စင်းဖြစ်သူကို ရှိမခိုးအပ်၊ လူ သာမဏေကို ရှိမခိုးအပ်၊ နာနာသံဝါသက အဓမ္မဝါဒီ သီတင်းကြီးကို ရှိမခိုးအပ်၊ မာတုဂါမကို ရှိမခိုးအပ်၊ ပဏ္ဍုက်ကို ရှိမခိုးအပ်၊ ပရိဝါသ်နေသော ရဟန်းကို ရှိမခိုးအပ်၊ အရင်းသို့ ငင်ထိုက်သော ရဟန်းကို ရှိမခိုးအပ်၊ မာနတ်ပေးခြင်းငှာထိုက်သော ရဟန်းကို ရှိမခိုးအပ်၊ မာနတ်ကျင့်ဆဲရဟန်းကို ရှိမခိုးအပ်၊ အဗ္ဘာန်သွင်းထိုက်သော ရဟန်းကို ရှိမခိုးအပ်၊ ရဟန်းတို့ ရှိမခိုးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ဤဆယ်ဦးတို့တည်း။ ရဟန်းတို့ ရှိခိုးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤသုံးဦးတို့တည်း။ နောက်မှ ပဉ္စင်းဖြစ်သော သူသည် ရှေးဦးပဉ္စင်းဖြစ်သောသူကို ရှိခိုးထိုက်၏၊ နာနာသံဝါသက ဓမ္မဝါဒီ သီတင်းကြီးကို ရှိခိုးထိုက်၏၊ ရဟန်းတို့ နတ် မာရ်နတ် ဗြဟ္မာတို့နှင့် တကွသော နတ်လောကနှင့် သမဏဗြာဟ္မဏ မင်းများ လူများနှင့် တကွသော ဤလူ့လောက၌ ရှေးဘုရားတို့အတူ လာတော်မူသော ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာ ဘုရားကို ရှိခိုးထိုက်၏၊ ရဟန်းတို့ ရှိခိုးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကား ဤသုံးဦးတို့တည်းဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ နေရာတားမြစ်မှုကို ပယ်တော်မူခြင်း
“Monks, you shouldn’t pay respect to any of these ten kinds of persons: one who’s been given the full ordination after you; one who isn’t fully ordained; one who belongs to a different Buddhist sect who’s senior to you, but who speaks contrary to the Teaching; a woman; a <i lang='pi' translate='no'>paṇḍaka</i>; one who’s on probation; one who deserves to be sent back to the beginning; one who deserves the trial period; one who’s undertaking the trial period; one who deserves rehabilitation. But you should pay respect to these three kinds of persons: one who’s been given the full ordination before you; one who belongs to a different Buddhist sect who’s senior to you and who speaks in accordance with the Teaching; and in this world with its gods, lords of death, and supreme beings, in this society with its monastics and brahmins, its gods and humans, you should pay respect to the Buddha, perfected and fully awakened.” 13. The prohibition against reserving seats
အာသနပ္ပဋိဗာဟနပဋိက္ခေပံ
၃၁၃။ တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ မဏ္ဍပေ ပဋိယာဒေန္တိ, သန္ထရေ ပဋိယာဒေန္တိ, ဩကာသေ ပဋိယာဒေန္တိ။ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ အန္တေဝါသိကာ ဘိက္ခူ – ‘သံဃိကညေဝ ဘဂဝတာ ယထာဝုဍ္ဎံ အနုညာတံ, နော ဥဒ္ဒိဿကတ’န္တိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ မဏ္ဍပေပိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, သန္ထရေပိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, ဩကာသေပိ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ – ဣဒံ အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ အာစရိယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ ဘဝိဿတီတိ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂန္တွာ မဏ္ဍပေသု ပရိဂ္ဂဟိတေသု, သန္ထရေသု ပရိဂ္ဂဟိတေသု, ဩကာသေသု ပရိဂ္ဂဟိတေသု, ဩကာသံ အလဘမာနော အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ရတ္တိယာ ပစ္စူသသမယံ ပစ္စုဋ္ဌာယ ဥက္ကာသိ။ အာယသ္မာပိ သာရိပုတ္တော ဥက္ကာသိ။ ‘‘ကော ဧတ္ထာ’’တိ? ‘‘အဟံ, ဘဂဝါ, သာရိပုတ္တော’’တိ။ ‘‘ကိဿ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဣဓ နိသိန္နော’’တိ? အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဘိက္ခုသံဃံ သန္နိပါတာပေတွာ ဘိက္ခူ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာနံ ဘိက္ခူနံ အန္တေဝါသိကာ ဘိက္ခူ – ‘သံဃိကညေဝ ဘဂဝတာ ယထာဝုဍ္ဎံ အနုညာတံ, နော ဥဒ္ဒိဿကတ’န္တိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ပုရတော ပုရတော ဂန္တွာ မဏ္ဍပေ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, သန္ထရေ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ, ဩကာသေ ပရိဂ္ဂဏှန္တိ – ဣဒံ အမှာကံ ဥပဇ္ဈာယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ အာစရိယာနံ ဘဝိဿတိ, ဣဒံ အမှာကံ ဘဝိဿတီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဥဒ္ဒိဿကတမ္ပိ ယထာဝုဍ္ဎံ ပဋိဗာဟေတဗ္ဗံ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၃၁၃။ ထိုအခါ လူတို့သည် သံဃာကို ရည်မှတ်၍ မဏ္ဍပ်တို့ကို စီရင်ကုန်၏၊ အခင်းတို့ကို စီရင့်ကုန်၏၊ နေရာတို့ကို စီရင်ကုန်၏၊ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့၏ အနီးနေ တပည့်ရဟန်းတို့သည် “မြတ်စွာဘုရားသည် သံဃာ့ပစ္စည်းကိုသာ သီတင်းကြီးအစဥ်အတိုင်း ခွင့်ပြုတော်မူ၏၊ ရည်မှတ်၍ ပြုသည်ကို ခွင့်ပြုတော် မမူ”ဟု မြတ်စွာဘုရား အမှူးရှိသောသံဃာ၏ ရှေးမှ ရှေးမှ သွား၍ “ဤမဏ္ဍပ် စသည်သည် ငါတို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်တို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမဏ္ဍပ် စသည်သည် ငါတို့၏ ဆရာတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမဏ္ဍပ် စသည်သည် ငါတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့”ဟု မဏ္ဍပ်အခင်းနေရာတို့ကိုလည်း သိမ်းဆည်းကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ၏ နောက်မှ နောက်မှ သွားသော် မဏ္ဍပ်အခင်းနေရာတို့ကို သိမ်းဆည်းထားပြီးဖြစ်သောကြောင့် နေရာမရရကား တစ်ခုသော သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ညဥ့်၏ မိုးသောက်ယံ၌ ထ၍ ချောင်းဟန့်တော်မူ၏၊ အသျှင်သာရိပုတြာသည်လည်း ချောင်းဟန့်၏။ ဤနေရာ၌ အဘယ်သူနည်းဟု (မေးတော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ် သာရိပုတြာပါတည်းဟု (လျှောက်၏)။ သာရိပုတြာ အဘယ်ကြောင့် သင်သည် ဤနေရာ၌ နေဘိသနည်းဟု (မေးတော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် ရဟန်းသံဃာကို စည်းဝေးစေ၍ ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့၏ အနီးနေ တပည့်ရဟန်းတို့သည် ‘မြတ်စွာဘုရားသည် သံဃာ့ပစ္စည်းကိုသာ သီတင်းကြီးအစဥ်အတိုင်း ခွင့်ပြုတော်မူ၏၊ ရည်မှတ်၍ ပြုသည်ကို ခွင့်ပြုတော်မမူ’ဟု ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ၏ ရှေးမှ ရှေးမှ သွား၍ ဤမဏ္ဍပ် စသည်သည် ငါတို့၏ ဥပဇ္ဈာယ်တို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမဏ္ဍပ် စသည်သည် ငါတို့၏ ဆရာတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမဏ္ဍပ် စသည်သည် ငါတို့အဖို့ ဖြစ်လတ္တံ့”ဟု မဏ္ဍပ် အခင်း နေရာတို့ကို သိမ်းဆည်းကုန်၏ဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ် မေးမြန်း တော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောကြားတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့ “ရည်မှတ်၍ ပြုသည်ကိုလည်း သီတင်းကြီးအစဥ် အတိုင်း မတားမြစ်အပ်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ လူတို့၏ ဥစ္စာကို ခွင့်ပြုတော်မူခြင်း
At that time people prepared roof covers, mats, and places to stay for the Sangha. The monks who were the pupils of the monks from the group of six, thought, “The Buddha has instructed that what belongs to the Sangha shouldn’t be reserved according to seniority. But he’s given no such instruction about what has merely been prepared for the Sangha.” They then went ahead of the Sangha headed by the Buddha and took possession of the roof-covers, mats, and places to stay, thinking, “This will be for our preceptors and teachers, and also for ourselves.” Following behind the Sangha, Venerable Sāriputta was unable to find a place to stay—the roof-covers, the mats, and the places to stay having all been taken. And so he sat down at the foot of a tree. Getting up early in the morning, the Buddha cleared his throat. Sāriputta, too, cleared his throat. “Who’s there?” “It’s me, sir, Sāriputta.” “Why are you sitting here?” Sāriputta told the Buddha what had happened. Soon afterwards the Buddha had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that the monks who are the pupils of the monks from the group of six did this?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “Even what has merely been prepared for the Sangha shouldn’t be reserved according to seniority. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” 14. The allowance for what belongs to a householder
ဂိဟိဝိကတအနုဇာနနံ
၃၁၄။ တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ဘတ္တဂ္ဂေ အန္တရဃရေ ဥစ္စာသယနမဟာသယနာနိ ပညပေန္တိ, သေယျထိဒံ – အာသန္ဒိံ, ပလ္လင်္ကံ, ဂေါနကံ, စိတ္တကံ, ပဋိကံ, ပဋလိကံ, တူလိကံ, ဝိကတိကံ, ဥဒ္ဒလောမိံ, ဧကန္တလောမိံ, ကဋ္ဋိဿံ, ကောသေယျံ [ကောသေယျံ ကမ္ဗလံ (သီ။ သျာ။)], ကုတ္တကံ, ဟတ္ထတ္ထရံ, အဿတ္ထရံ, ရထတ္ထရံ, အဇိနပဝေဏိံ, ကဒလိမိဂပဝရပစ္စတ္ထရဏံ, သဥတ္တရစ္ဆဒံ, ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဘိနိသီဒန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဌပေတွာ တီဏိ – အာသန္ဒိံ, ပလ္လင်္ကံ, တူလိကံ – ဂိဟိဝိကတံ [ဂိဟိဝိကဋံ (သီ။ က။), အဝသေသံ ဂိဟိဝိကဋံ (သျာ။)] အဘိနိသီဒိတုံ, နတွေဝ အဘိနိပဇ္ဇိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ဘတ္တဂ္ဂေ အန္တရဃရေ တူလောနဒ္ဓံ မဉ္စမ္ပိ ပီဌမ္ပိ ပညပေန္တိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ နာဘိနိသီဒန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိဟိဝိကတံ အဘိနိသီဒိတုံ, နတွေဝ အဘိနိပဇ္ဇိတု’’န္တိ။
၃၁၄။ ထိုအခါ လူတို့သည် ရွာတွင်းဆွမ်းစားကျောင်း၌ မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာတို့ကို ခင်းကုန်၏၊ ဤသည်တို့ကား အဘယ်နည်း။ မြင့်လွန်းသောနေရာ၊ ပလ္လင်၊ မွေးရှည်ကော်ဇောကြီး၊ ဆန်း ကြယ်သော သားမွေးအခင်း၊ ဖြူသောသားမွေးအခင်း၊ ပန်းပြောက်ခြယ်သားမွေးအခင်း၊ လဲသွတ်အခင်း၊ ရုပ်ပုံခြယ်သားမွေးအခင်း၊ နှစ်ဖက်မွေးရှိသောအခင်း၊ တစ်ဖက်မွေးရှိသောအခင်း၊ ရွှေချည်ထိုးအခင်း၊ ပိုးချည် အခင်း၊ သားမွေးခင်းကြီး၊ ဆင်ကုန်းနှီး၊ မြင်းကုန်းနှီး၊ ရထားခင်းနှီး၊ သစ်နက်ရေအခင်း၊ ဝံပိုင့်ရေအခင်း မြတ်၊ ‘နီသော’ မျက်နှာကြက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိနေရာတို့တည်း။ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ မထိုင်ကုန်။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အခြေရှည်သော ညောင်စောင်း အင်းပျဥ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပလ္လင်ကိုလည်းကောင်း၊ လဲသွတ် အခင်းကိုလည်းကောင်း (ဤ) သုံးမျိုးတို့ကို ချန်ထား၍ လူတို့ ဥစ္စာဖြစ်သော အခင်းကို ထိုင်ရန် ခွင့်ပြု၏၊ အိပ်ရန်သော်ကား ခွင့်မပြုဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ လူတို့သည် ရွာတွင်းဆွမ်းစားကျောင်း၌ လဲဖြင့် မြှေးယှက်သော ညောင်စောင်းကိုလည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်ကိုလည်းကောင်း ခင်းကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ မထိုင်ကုန်။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လူတို့၏ ဥစ္စာဖြစ်သော ညောင်စောင်းအင်းပျဥ်ကို ထိုင်ရန် ခွင့်ပြု၏၊ အိပ်ရန်သော်ကား ခွင့်မပြုဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဇေတဝန်ကျောင်းလွှတ် အနုမောဒနာ
At that time people prepared high and luxurious resting places in the dining halls in inhabited areas, that is: high couches, luxurious couches, long-fleeced woolen rugs, multi-colored woolen rugs, white woolen rugs, red woolen rugs, cotton-down quilts, woolen rugs decorated with the images of predatory animals, woolen rugs with long fleece on one side, woolen rugs with long fleece on both sides, sheets of silk embroidered with gems, silken sheets, woolen rugs like a dancer’s rug, elephant-back rugs, horse-back rugs, carriage-seat rugs, rugs made of black antelope hide, exquisite sheets made of <i lang='pi' translate='no'>kadalī</i>-deer hide, seats with canopies, seats with red cushions at each end. Being afraid of wrongdoing, the monks did not sit on them. They told the Buddha. “Apart from high couches, luxurious couches, and cotton-down quilts, I allow you to sit down on what belongs to householders, but not to lie down on it.” At that time people prepared beds and benches upholstered with cotton down in the dining halls in inhabited areas. Being afraid of wrongdoing, the monks did not sit on them. They told the Buddha. “I allow you to sit down on what belongs to householders, but not to lie down on it.” 15. The expression of appreciation for the Jeta Grove dwellings
ဇေတဝနဝိဟာရာနုမောဒနာ
၃၁၅။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန သာဝတ္ထိ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဓိဝါသေတု မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ သွာတနာယ ဘတ္တံ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေနာ’’တိ။ အဓိဝါသေသိ ဘဂဝါ တုဏှီဘာဝေန။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဘဂဝတော အဓိဝါသနံ ဝိဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ တဿာ ရတ္တိယာ အစ္စယေန ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ပဋိယာဒါပေတွာ ဘဂဝတော ကာလံ အာရောစာပေသိ – ‘‘ကာလော, ဘန္တေ, နိဋ္ဌိတံ ဘတ္တ’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန အနာထပိဏ္ဍိကဿ ဂဟပတိဿ နိဝေသနံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန။ အထ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ ပဏီတေန ခါဒနီယေန ဘောဇနီယေန သဟတ္ထာ သန္တပ္ပေတွာ သမ္ပဝါရေတွာ, ဘဂဝန္တံ ဘုတ္တာဝိံ ဩနီတပတ္တပါဏိံ, ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကထာဟံ, ဘန္တေ, ဇေတဝနေ ပဋိပဇ္ဇာမီ’’တိ? ‘‘တေန ဟိ တွံ, ဂဟပတိ, ဇေတဝနံ အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ ပတိဋ္ဌပေဟီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အနာထပိဏ္ဍိကော ဂဟပတိ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဇေတဝနံ အာဂတာနာဂတဿ စာတုဒ္ဒိသဿ သံဃဿ ပတိဋ္ဌာပေသိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိ –
‘‘သီတံ ဥဏှံ ပဋိဟန္တိ, တတော ဝါဠမိဂါနိ စ၊
သရီသပေ စ မကသေ, သိသိရေ စာပိ ဝုဋ္ဌိယော။
‘‘တတော ဝါတာတပေါ ဃောရော, သဉ္ဇာတော ပဋိဟညတိ၊
လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ, ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုံ။
‘‘ဝိဟာရဒါနံ သံဃဿ, အဂ္ဂံ ဗုဒ္ဓေန ဝဏ္ဏိတံ၊
တသ္မာ ဟိ ပဏ္ဍိတော ပေါသော, သမ္ပဿံ အတ္ထမတ္တနော။
‘‘ဝိဟာရေ ကာရယေ ရမ္မေ, ဝါသယေတ္ထ ဗဟုဿုတေ၊
တေသံ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ၊
ဒဒေယျ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
‘‘တေ တဿ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ, သဗ္ဗဒုက္ခာပနူဒနံ၊
ယံ သော ဓမ္မံ ဣဓညာယ, ပရိနိဗ္ဗာတိ အနာသဝေါ’’တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ အနာထပိဏ္ဍိကံ ဂဟပတိံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အနုမောဒိတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ပက္ကာမိ။
၃၁၅။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီ လှည့်လည်သော် သာဝတ္ထိပြည်သို့ ရောကတော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန် ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကာ “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ နက်ဖြန်အတွက် အကျွန်ုပ်၏ ဆွမ်းကို လက်ခံတော်မူပါ”ဟု လျှောက်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ဆိတ် နေသဖြင့် လက်ခံတော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ခံတော်မူခြင်းကို သိ၍ နေရာမှ ထကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုကာ ဖဲသွား၏။ ထို့နောက် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ထိုညဥ့်လွန်သောအခါ မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ် ဘောဇဥ်ကို စီမံ၍ “မြတ်စွာဘုရား အချိန်တန်ပါပြီ၊ ဆွမ်းပြင်ပြီးပါပြီ”ဟု မြတ်စွာဘုရားအား အချိန် (တန်ကြောင်း) ကို လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလျက် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အိမ်သို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ခင်းထားသော နေရာ၌ ရဟန်းသံဃာနှင့်အတူ ထိုင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ဘုရားအမှူးရှိသော ရဟန်းသံဃာကို မွန်မြတ်သော ခဲဖွယ်ဘောဇဥ်ဖြင့် ရောင့်ရဲသည့်တိုင်အောင် တားမြစ်သည့်တိုုင်အောင် ကိုယ်တိုင်လုပ်ကျွေးပြီးလျှင် မြတ်စွာ ဘုရား ဆွမ်းစားပြီး၍ သပိတ်မှ လက်တော်ကို ဖယ်ပြီးသောအခါ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားကို “မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ အဘယ်သို့ ပြုကျင့်ရပါမည်နည်း”ဟု လျှောက်၏။ “သူကြွယ် သို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် ဇေတဝန်ကျောင်းကို လာပြီး လာလတ္တံ့သော အရပ်လေး မျက်နှာ၌ ရှိသော သံဃာအား လှူလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးနောက် ဇေတဝန်ကျောင်းကို လာပြီး လာလတ္တံ့သော အရပ်လေးမျက်နှာ၌ ရှိသော သံဃာအား လှူ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးကို ဤဂါထာတို့ဖြင့် အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။ “(ကျောင်းသည်) အအေးကိုလည်ကောင်း၊ အပူကိုလည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါး သားရဲတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မြွေကင်းသန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ခြင်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ လေအေးတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မိုးပေါက်တို့ကိုလည်းကောင်း ပယ်ဖျောက်နိုင်၏။ ထို့ပြင် ဖြစ်လာသော ပြင်းသောလေ ပြင်းသောအပူကိုလည်း ပယ်ဖျောက်နိုင်၏၊ ကိန်းအောင်းခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ချမ်းသာခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ဈာန်ဝင်စားခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ဝိပဿနာရှု ခြင်းငှါလည်းကောင်း သံဃာအား ကျောင်းလှူခြင်းကို မြတ်၏ဟု မြတ်စွာဘုရား ချီးမွမ်းတော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏အကျိုးကို မြင်သော ပညာရှိသော သူသည် မွေ့လျော်ဖွယ် ကျောင်းတို့ကို ဆောက်လုပ်စေရာ၏၊ ဤကျောင်းတို့၌ အကြားအမြင်များသော ရဟန်းတို့ကို နေစေရာ၏၊ ထိုဖြောင့်မတ်သော ရဟန်းတို့အား လျော်သော စားဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ သောက်ဖွယ်ကိုလည်းကောင်း၊ သင်္ကန်း အိပ်ရာ နေရာကိုလည်းကောင်း ကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့် လှူရာ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ထိုကျောင်းဒါယကာအား ဆင်းရဲအလုံးစုံကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော တရားကို ဟောကုန်၏၊ ဤသာသနာတော်၌ ထိုကျောင်းဒါယကာသည် ထိုတရား ကို သိ၍ အာသဝေါတရားမရှိဘဲ ငြိမ်းအေးရလေ၏”ဟု (အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရားသည် အနာထပိဏ်သူဌေးကို ဤဂါထာတို့ဖြင့် အနုမောဒနာပြုတော်မူပြီးနောက် နေရာ မှထကာ ဖဲကြွတော်မူ၏။ နေရာကို တားမြစ်ခြင်း စသည်
Wandering on, the Buddha eventually arrived at Sāvatthī, where he stayed in the Jeta Grove, Anāthapiṇḍika’s Monastery. Anāthapiṇḍika then went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, please accept tomorrow’s meal from me together with the Sangha of monks.” The Buddha consented by remaining silent. Knowing that the Buddha had consented, Anāthapiṇḍika got up from his seat, bowed down, circumambulated the Buddha with his right side toward him, and left. The following morning Anāthapiṇḍika had various kinds of fine foods prepared. He then had the Buddha informed that the meal was ready. The Buddha robed up, took his bowl and robe, and went to Anāthapiṇḍika’s house where he sat down on the prepared seat together with the Sangha of monks. Anāthapiṇḍika then personally served various kinds of fine foods to the Sangha of monks headed by the Buddha. When the Buddha had finished his meal and had washed his hands and bowl, Anāthapiṇḍika sat down to one side and said, “Sir, what should I do in regard to the Jeta Grove?” “You should dedicate the Jeta Grove to the Sangha as a whole, both present and future.” “Yes, sir.” And he did just that. The Buddha then expressed his appreciation with these verses: “Cold and heat are kept away, And so are predatory beasts, And creeping animals and mosquitoes, And also chill and rain. They keep away the wind and burning sun, When those awful things arise. Their purpose is to shelter and for happiness, To attain absorption and to see clearly. Giving dwellings to the Sangha Is praised as the best by the Buddha. Therefore the wise man, Seeing what’s beneficial for himself, Should build delightful dwellings And have the learned stay there. Food, drink, cloth, and dwellings— With an inspired mind, He should give to them, The upright ones. They will give him the Teaching For removing all suffering; And understanding this Teaching in this very life, He attains extinguishment, free of corruptions.” The Buddha then got up from his seat and left. 16. Reservation of seats, etc.
အာသနပ္ပဋိဗာဟနာဒိ
၃၁၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရဿ အာဇီဝကသာဝကဿ မဟာမတ္တဿ သံဃဘတ္တံ ဟောတိ။ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ အာနန္တရိကံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေသိ။ ဘတ္တဂ္ဂံ ကောလာဟလံ အဟောသိ။ အထ ခေါ သော မဟာမတ္တော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ အာနန္တရိကံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေဿန္တိ! ဘတ္တဂ္ဂံ ကောလာဟလံ အဟောသိ။ နနု နာမ လဗ္ဘာ အညတြာပိ နိသိန္နေန ယာဝဒတ္ထံ ဘုဉ္ဇိတု’’န္တိ? အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တဿ မဟာမတ္တဿ ဥဇ္ဈာယန္တဿ ခိယျန္တဿ ဝိပါစေန္တဿ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ အာနန္တရိကံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေဿတိ! ဘတ္တဂ္ဂံ ကောလာဟလံ အဟောသီ’’တိ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဥပနန္ဒ, ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ အာနန္တရိကံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေသိ, ဘတ္တဂ္ဂံ ကောလာဟလံ အဟောသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ‘‘ကထဉှိ နာမ တွံ, မောဃပုရိသ, ပစ္ဆာ အာဂန္တွာ ဝိပ္ပကတဘောဇနံ အာနန္တရိကံ ဘိက္ခုံ ဝုဋ္ဌာပေဿသိ? ဘတ္တဂ္ဂံ ကောလာဟလံ အဟောသိ။ နေတံ, မောဃပုရိသ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဝိပ္ပကတဘောဇနော [ဘောဇနော အာနန္တရိကော (သျာ။)] ဘိက္ခု ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော။ ယော ဝုဋ္ဌာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ သစေ ဝုဋ္ဌာပေတိ, ပဝါရိတော စ ဟောတိ, ‘ဂစ္ဆ ဥဒကံ အာဟရာ’တိ ဝတ္တဗ္ဗော။ ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ လဘေထ, သာဓုကံ သိတ္ထာနိ ဂိလိတွာ ဝုဍ္ဎတရဿ ဘိက္ခုနော အာသနံ ဒါတဗ္ဗံ။ န တွေဝါဟံ, ဘိက္ခဝေ, ကေနစိ ပရိယာယေန ဝုဍ္ဎတရဿ ဘိက္ခုနော အာသနံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမိ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာတိ’’။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဂိလာနေ ဘိက္ခူ ဝုဋ္ဌာပေန္တိ။ ဂိလာနာ ဧဝံ ဝဒေန္တိ – ‘‘န မယံ, အာဝုသော, သက္ကောမ ဝုဋ္ဌာတုံ, ဂိလာနာမှာ’’တိ။ ‘‘မယံ အာယသ္မန္တေ ဝုဋ္ဌာပေဿာမာ’’တိ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ ဌိတကေ မုဉ္စန္တိ။ ဂိလာနာ မုစ္ဆိတာ ပပတန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနော ဝုဋ္ဌာပေတဗ္ဗော။ ယော ဝုဋ္ဌာပေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ‘ဂိလာနာ မယမှာ အဝုဋ္ဌာပနီယာ’တိ ဝရသေယျာယော ပလိဗုဒ္ဓေန္တိ [ပလိဗုန္ဓန္တိ (က။)]။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂိလာနဿ ပတိရူပံ သေယျံ ဒါတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ လေသကပ္ပေန သေနာသနံ ပဋိဗာဟန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, လေသကပ္ပေန သေနာသနံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
[ပါစိ။ ၁၂၂] တေန ခေါ ပန သမယေန သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အညတရံ ပစ္စန္တိမံ မဟာဝိဟာရံ ပဋိသင်္ခရောန္တိ – ‘ဣဓ မယံ ဝဿံ ဝသိဿာမာ’တိ။ အဒ္ဒသံသု [အဒ္ဒသာသုံ (က။)] ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဝိဟာရံ [အညတရံ ဝိဟာရံ (က။)] ပဋိသင်္ခရောန္တေ။ ဒိသွာန ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဣမေ, အာဝုသော, သတ္တရသဝဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ဝိဟာရံ ပဋိသင်္ခရောန္တိ။ ဟန္ဒ နေ ဝုဋ္ဌာပေဿာမာ’’တိ။ ဧကစ္စေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အာဂမေထာဝုသော, ယာဝ ပဋိသင်္ခရောန္တိ, ပဋိသင်္ခတေ ဝုဋ္ဌာပေဿာမာ’’တိ။ အထ ခေါ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ သတ္တရသဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဥဋ္ဌေထာဝုသော, အမှာကံ ဝိဟာရော ပါပုဏာတီ’’တိ။ ‘‘နနု, အာဝုသော, ပဋိကစ္စေဝ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ? မယဉ္စညံ ပဋိသင်္ခရေယျာမာ’’တိ။ ‘‘နနု, အာဝုသော, သံဃိကော ဝိဟာရော’’တိ? ‘‘အာမာဝုသော, သံဃိကော ဝိဟာရော’’တိ။ ‘‘ဥဋ္ဌေထာဝုသော, အမှာကံ ဝိဟာရော ပါပုဏာတီ’’တိ။ ‘‘မဟလ္လကော, အာဝုသော, ဝိဟာရော၊ တုမှေပိ ဝသထ, မယမ္ပိ ဝသိဿာမာ’’တိ။ ‘‘ဥဋ္ဌေထာဝုသော, အမှာကံ ဝိဟာရော ပါပုဏာတီ’’တိ ကုပိတာ အနတ္တမနာ ဂီဝါယံ ဂဟေတွာ နိက္ကဍ္ဎန္တိ။ တေ နိက္ကဍ္ဎိယမာနာ ရောဒန္တိ။ ဘိက္ခူ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ကိဿ တုမှေ, အာဝုသော, ရောဒထာ’’တိ? ‘‘ဣမေ, အာဝုသော, ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ကုပိတာ အနတ္တမနာ အမှေ သံဃိကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎန္တီ’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ကုပိတာ အနတ္တမနာ ဘိက္ခူ သံဃိကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎိဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ, တုမှေ ဘိက္ခဝေ, ကုပိတာ အနတ္တမနာ သံဃိကာ ဝိဟာရာ ဘိက္ခူ နိက္ကဍ္ဎထာ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ကုပိတေန အနတ္တမနေန ဘိက္ခု သံဃိကာ ဝိဟာရာ နိက္ကဍ္ဎိတဗ္ဗော။ ယော နိက္ကဍ္ဎေယျ, ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ ဂါဟေတု’’န္တိ။
၃၁၆။ ထိုအခါ တစ်ဦးသော အာဇီဝက၏ တပည့်ဖြစ်သော အမတ်ကြီးသည် သံဃာအား ဆွမ်းကျွေး၏။ သာကီဝင်မင်းသား အသျှင်ဥပနန္ဒသည် နောက်မှလာ၍ ဆွမ်းစားမပြီးသေးသော အခြားမဲ့၌ နေသော ရဟန်းကို ထစေ၏။ ဆွမ်းစားကျောင်းသည် အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ထိုအမတ်ကြီးသည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် နောက်မှလာကြပြီးလျှင် ဆွမ်းစားမပြီးသေးသော အခြားမဲ့၌နေသော ရဟန်းကို အဘယ့်ကြောင့် ထစေကုန် ဘိသနည်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်းသည် ဆူဆူညံညံ ဖြစ်၏၊ အခြားနေရာ၌ ထိုင်သဖြင့်လည်း အလိုရှိတိုင်း စားခွင့်ရသည်ပင် မဟုတ်လော”ဟု ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆို၏။ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆိုသော ထိုအမတ်ကြီး၏ စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ အလိုနည်းကုန်သော ရဟန်းတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား အသျှင်ဥပနန္ဒသည် နောက်မှလာပြီးလျှင် ဆွမ်းစားမပြီးသေးသော အခြားမဲ့၌ နေသော ရဟန်းကို အဘယ့်ကြောင့် ထစေဘိသနည်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်းသည် ဆူဆူညံညံ ဖြစ်၏”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏၊ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ဥပနန္ဒ သင်သည် နောက်မှလာပြီးလျှင် ဆွမ်းစားမပြီးသေးသော အခြားမဲ့၌နေသော ရဟန်းကို ထစေဘိ၏၊ ဆွမ်းစားကျောင်းသည် ဆူဆူညံညံ ဖြစ်၏ဟူသည် မှန်သလောဟု စိစစ်မေမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း သင်သည် နောက်မှလာပြီးလျှင် ဆွမ်းစားမပြီးသေးသော အခြားမဲ့၌နေသော ရဟန်းကို အဘယ့်ကြောင့် ထစေဘိသနည်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်းသည် ဆူဆူညံညံ ဖြစ်ဘိ၏၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီး ဖြစ်သော ယောကျာ်း ဤ(သင်ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှာလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတိုု့ ဆွမ်းစားမပြီးသေးသော ရဟန်းကို မထစေအပ်၊ ထစေသောရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ အကယ် ၍ ထစေမူ ပဝါရိတ်လည်း သင့်၏၊ ‘သွားလော့ ရေကို ဆောင်ယူချေလော့’ဟု ပြောရမည်။ ဤသို့ ဆောင် ယူခြင်းကိုရသော် ကောင်း၏၊ အကယ်၍ မရသော် ဆွမ်းလုံးတို့ကို ကောင်းစွာ မျိုချပြီး၍ သီတင်းကြီးအား နေရာပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ငါသည် ‘အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာဖြင့် သီတင်းကြီးရဟန်း၏ နေရာကို တားမြစ်အပ်၏’ဟု မဟော၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် နာဖျားသော ရဟန်းတို့ကို ထစေကုန်၏။ “ငါ့ရှင်တို့ အကျွန်ုပ်တို့သည် မထနိုင်ကုန်၊ နာဖျားသော ရဟန်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏”ဟု နာဖျားသော ရဟန်းတို့က ပြောကုန်၏။ “အကျွန်ုပ်တို့သည် အသျှင်တို့ကို ထစေကုန်အံ့”ဟု ချီမလျက် ထစေ၍ ရပ်မိသည်ရှိသော် လွှတ် လိုက်ကုန်၏။ နာဖျားသော ရဟန်းတို့သည် မိန်းမောကုန်လျက် လဲကျကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအ ကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏၊ ရဟန်းတို့ နာဖျားသော ရဟန်းကို မထစေအပ်၊ ထစေသော ရဟန်းအားဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် “အကျွန်ုပ်တို့သည် နာဖျားသော မထစေအပ်သော ရဟန်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏”ဟု မြတ်သော အိပ်ရာတို့ကို တားမြစ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏၊ “ရဟန်းတို့ နာဖျားသော ရဟန်းအား လျောက်ပတ်သော အိပ်ရာကို ပေးစေရန် ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် အမြွက်ထောင်သဖြင့် ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို တားမြစ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏၊ “ရဟန်းတို့ အမြွက်ထောင်သဖြင့် ကျောင်းအိပ်ရာ နေရာကို မတားမြစ်အပ်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သတ္တရသဝဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် “ငါတို့သည် ဤအရပ်၌ ဝါဆိုနေကုန်အံ့”ဟု အစွန်ကျသော ကျောင်းကြီးတစ်ကျောင်းကို ပြုပြင်ကုန်၏။ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် ကျောင်းပြုပြင်ကုန်သော သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းတို့ကို မြင်၍ “ငါ့ရှင်တို့ ဤသတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းတို့သည် တစ်ခုသော ကျောင်းကို ပြုပြင်ကုန်၏၊ ယခု ထိုရဟန်းတို့ကို ထစေကုန်အံ့”ဟု ဆိုကုန်၏။ အချို့ရဟန်းတို့သည် “ငါ့ရှင်တို့ ပြုပြင်မပြီးမီ ဆိုင်းငံ့ ကုန်ဦးလော့၊ ပြုပြင်ပြီးသော် ထစေကုန်အံ့”ဟု ဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် သတ္တရသဝဂ္ဂီ ရဟန်းတို့ကို- “ငါ့သျှင်တို့ ထကုန်လော့၊ ကျောင်းသည် ငါတို့အား ရောက်၏”ဟု (ပြောကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ စောစောပင်လျှင် ပြောထိုက်သည်မဟုတ်လော၊ ငါတို့သည်လည်း အခြားကျောင်းကို ပြုပြင်ကုန်ရာသည် မဟုတ်လော”ဟု (ဆိုကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ ကျောင်းသည် သံဃာ့ပစ္စည်း မဟုတ်လော”ဟု (ပြောကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ မှန်၏၊ ကျောင်းသည် သံဃာ့ပစ္စည်းတည်း”ဟု (ဆိုကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ ထကုန်လော့၊ ကျောင်းသည် ငါတို့အား ရောက်၏”ဟု (ပြောကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ ကျောင်းသည် ကြီး၏၊ သင်တို့သည်လည်း နေကုန်လော့၊ ငါတို့သည်လည်း နေကုန်အံ့”ဟု (ဆိုကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ ထကုန်လော၊ ကျောင်းသည် ငါတို့အား ရောက်၏”ဟု အမျက်ထွက်ကုန်၍ နှလုံးမသာ ကုန်၍ လည်၌ကိုင်၍ နှင်ထုတ်ကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် နှင်ထုတ်ခံရသောကြောင့် ငိုကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် “ငါ့ရှင်တို့ သင်တို့သည် အဘယ့်ကြောင့် ငိုကုန်သနည်း”ဟု မေးကုန်၏။ “ငါ့သျှင်တို့ ဤဆဗ္ဗဂ္ဂီ ရဟန်းတို့သည် အမျက်ထွက်ကုန်၍ နှလုံးမသာကုန်၍ ငါတို့ကို သံဃိကကျောင်းမှ နှင်ထုတ်ကုန်၏ဟု (ပြောကုန်၏)။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် အမျက်ထွက်ကုန်၍ နှလုံး မသာကုန်၍ ရဟန်းတို့ကို သံဃိကကျောင်းမှ နှင်ထုတ်ဘိသနည်းဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ “ရဟန်းတို့ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် အမျက်ထွက်ကုန်၍ နှလုံးမသာကုန်၍ သံဃိကကျောင်းမှ ရဟန်းတို့ကို နှင်ထုတ်ကုန်၏ဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ်မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ အမျက်ထွက်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှလုံးမသာသဖြင့်လည်းကောင်း ရဟန်းတို့ကို သံဃိကကျောင်းမှ မနှင်ထုတ်အပ်၊ နှင်ထုတ်သော ရဟန်းကို အာပတ်အားလျှော်စွာ ပြုစေရမည်။ “ရဟန်းတို့ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို ခံယူစေရန် ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောင်းယူစေသူဟု သမ္မုတိပေးခြင်း
On one occasion a certain government official who was an Ājīvaka disciple was offering a meal to the Sangha. Arriving late, Venerable Upananda the Sakyan made the nearest monk get up before he had finished his meal. There was an uproar in the dining hall. That official then complained and criticized him, “How can the Sakyan monastics arrive late and make the nearest monk get up in the middle of his meal? There was an uproar in the dining hall. It’s impossible to eat as much as you like when you’re not seated.” The monks heard the complaints of that official, and the monks of few desires complained and criticized Upananda, “How could he act like this?” They told the Buddha what had happened. “Is it true, Upananda, that you acted like this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked him … “Foolish man, how could you act like this? This will affect people’s confidence …” After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t make a monk get up who hasn’t finished his meal. If you do, you commit an offense of wrong conduct. If you’re asked to get up, and you’ve already refused an invitation to eat more, you should say, “Please go and get some water.” If the other goes, all is well. If not, you should properly swallow the mouthful and give the seat to the more senior monk. Under no circumstances should you block a more senior monk from a seat. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion the monks from the group of six asked the sick monks to get up. The sick monks said, “We’re not able to get up. We’re sick.” Saying, “We’ll make the venerables get up,” they took hold of them, lifted them up, and then released them when they were standing. The sick monks fainted and collapsed. “You shouldn’t make the sick get up. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” The monks from the group of six took possession of the best beds, saying, “We’re sick and no one can make us get up.” “You should give suitable beds to those who are sick.” The monks from the group of six used a pretext to reserve resting places. “You shouldn’t use a pretext to reserve a resting place. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time the monks from the group of seventeen were repairing a large dwelling nearby, intending to stay there for the rainy season. The monks from the group of six saw this and said, “These monks from the group of seventeen are repairing a dwelling. Let’s throw them out.” But some of them said, “Let’s wait until they’ve finished repairing it.” Soon afterwards the monks from the group of six said to those from the group of seventeen, “Leave, this dwelling is ours.” “Shouldn’t you have told us beforehand? We would have repaired another one.” “Doesn’t this dwelling belong to the Sangha?” “Yes it does.” “Well then, leave. This dwelling is ours.” “The dwelling is large. You can stay here and so can we.” But they said, “Leave, this dwelling is ours,” and they grabbed them by the necks and threw them out in anger. The monks from the group of seventeen cried. When other monks asked them why, they told them what had happened. The monks of few desires complained and criticized them, “How could the monks from the group of six angrily throw other monks out of a dwelling belonging to the Sangha?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that you did this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked them … and after giving a teaching, he addressed the monks: “You shouldn’t, in anger, throw a monk out of a dwelling belonging to the Sangha. If you do, you should be dealt with according to the rule. You should allocate the dwellings.” 17. The appointment of an allocator of dwellings
သေနာသနဂ္ဂါဟာပကသမ္မုတိ
၃၁၇။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘ကေန နု ခေါ သေနာသနံ ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ …ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ သေနာသနဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နိတုံ – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ဂဟိတာဂဟိတဉ္စ ဇာနေယျ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော –
‘‘ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သေနာသနဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သေနာသနဂ္ဂါဟာပကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သေနာသနဂ္ဂါဟာပကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သေနာသနဂ္ဂါဟာပကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၃၁၇။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “အဘယ်သူသည် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာတို့ကို ခံယူစေထိုက် သနည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို ကျောင်းခံယူစေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ၊ ဒေါသာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ၊ မောဟာ ဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ၊ ဘယာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ၊ ယူပြီး မယူသေးသည်ကိုလည်း သိရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်။ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သောအခါ ရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို ကျောင်းခံ ယူစေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဤမည်သောရဟန်းကို ကျောင်းခံယူစေသော ရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို ကျောင်း ခံယူစေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို အသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထို အသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ကျောင်းခံယူစေသော ရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
The monks thought, “Who should allocate the dwellings?” They told the Buddha, who then gave a teaching and addressed the monks: “You should appoint a monk who has five qualities as the allocator of dwellings: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows which dwellings have and have not been allocated. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the allocator of dwellings. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the allocator of dwellings. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the allocator of dwellings should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the allocator of dwellings. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’”
၃၁၈။ အထ ခေါ သေနာသနဂ္ဂါဟာပကာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ သေနာသနံ ဂါဟေတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဌမံ ဘိက္ခူ ဂဏေတုံ, ဘိက္ခူ ဂဏေတွာ သေယျာ ဂဏေတုံ, သေယျာ ဂဏေတွာ သေယျဂ္ဂေန ဂါဟေတု’’န္တိ။ သေယျဂ္ဂေန ဂါဟေန္တာ သေယျာ ဥဿာရယိံသု…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝိဟာရဂ္ဂေန ဂါဟေတု’’န္တိ။ ဝိဟာရဂ္ဂေန ဂါဟေန္တာ ဝိဟာရာ ဥဿာရယိံသု…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပရိဝေဏဂ္ဂေန ဂါဟေတု’’န္တိ။ ပရိဝေဏဂ္ဂေန ဂါဟေန္တာ ပရိဝေဏာ ဥဿာရယိံသု…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အနုဘာဂမ္ပိ ဒါတုံ။ ဂဟိတေ အနုဘာဂေ အညော ဘိက္ခု အာဂစ္ဆတိ, န အကာမာ ဒါတဗ္ဗော’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နိဿီမေ ဌိတဿ သေနာသနံ ဂါဟေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နိဿီမေ ဌိတဿ သေနာသနံ ဂါဟေတဗ္ဗံ။ ယော ဂါဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သေနာသနံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗကာလံ ပဋိဗာဟန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗကာလံ ပဋိဗာဟေတဗ္ဗံ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿာနံ တေမာသံ ပဋိဗာဟိတုံ, ဥတုကာလံ ပန န ပဋိဗာဟိတု’’န္တိ။
အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကတိ နု ခေါ သေနာသနဂ္ဂါဟာ’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘တယော မေ, ဘိက္ခဝေ, သေနာသနဂ္ဂါဟာ – ပုရိမကော, ပစ္ဆိမကော, အန္တရာမုတ္တကော။ အပရဇ္ဇုဂတာယ အာသာဠှိယာ ပုရိမကော ဂါဟေတဗ္ဗော။ မာသဂတာယ အာသာဠှိယာ ပစ္ဆိမကော ဂါဟေတဗ္ဗော။ အပရဇ္ဇုဂတာယ ပဝါရဏာယ အာယတိံ ဝဿာဝါသတ္ထာယ အန္တရာမုတ္တကော ဂါဟေတဗ္ဗော။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တယော သေနာသနဂ္ဂါဟာ’’တိ။
ဒုတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
၃၁၈။ ထိုအခါ ကျောင်းခံယူစေကုန်သော ရဟန်းတို့အား “ကျောင်းကို အဘယ်သို့ ခံယူစေသင့် သနည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရှေးဦး စွာ ရဟန်းတို့ကို ရေတွက်ခြင်းငှါ၊ ရဟန်းတို့ကို ရေတွက်ပြီးနောက် အိပ်ရာတို့ကို ရေတွက်ခြင်းငှါ၊ အိပ်ရာတို့ကို ရေတွက်ပြီးနောက် အိပ်ရာအပိုင်းအခြားဖြင့် ခံယူခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အိပ်ရာ အပိုင်းအခြားဖြင့် ခံယူစေအပ်ကုန်သော် အိပ်ရာတို့သည် ပိုလျှံကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျောင်းအပိုင်း အခြားဖြင့် ခံယူစေခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ကျောင်းအပိုင်းအခြားဖြင့် ခံယူစေကုန်သော် ကျောင်းတို့သည် ပိုလျှံကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ ပရိဝုဏ် အပိုင်းအခြားဖြင့် ခံယူစေခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ပရိဝုဏ် အပိုင်းအခြားဖြင့် ခံယူစေကုန်သော် ပရိဝုဏ်တို့သည် ပိုလျှံကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ နောက် ထပ်ဝေစုကိုလည်း ပေးခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ နောက်ထပ်ဝေစု ယူပြီးသော် အခြားရဟန်း ရောက်လာအံ့၊ မပေးလိုမူ မပေးရဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဥပစာသိမ်ပ၌ တည်သော ရဟန်းကို ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ယူစေကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဥပစာသိမ်ပ၌ တည်နေသော ရဟန်းကို ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာတို့ကို မယူစေအပ်၊ ယူစေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ယူစေပြီးသော် အခါခပ်သိမ်း တားမြစ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ယူစေပြီးသော် အခါခပ်သိမ်း မတားမြစ်အပ်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ မိုးသုံးလပတ်လုံး တားမြစ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ ဆောင်းဥတု နွေဥတု၌ကား မတားမြစ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “ကျောင်းခံယူခြင်းတို့သည် အဘယ်မျှတို့နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ကျောင်းခံယူခြင်းတို့သည် ပုရိမဝါ၌ ကျောင်းခံယူခြင်းလည်းကောင်း၊ ပစ္ဆိမဝါ၌ ကျောင်းခံယူခြင်းလည်းကောင်း၊ ဝါပ၌ ကျောင်းခံယူခြင်းလည်းကောင်း ဤသုံးမျိုးတို့တည်း။ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့၌ ပုရိမဝါ ကျောင်းခံယူခြင်းကို ခံယူစေအပ်၏၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့၌ ပစ္ဆိမဝါ ကျောင်းခံယူခြင်းကို ခံယူစေအပ်၏၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့် ကျော် တစ်ရက်နေ့၌ နောက်မိုးလပတ်လုံးနေရန် ဝါပ ကျောင်းခံယူခြင်းကို ခံယူစေအပ်၏၊ ရဟန်းတို့ ကျောင်းခံယူခြင်းတို့သည် ဤသုံးမျိုးတို့တည်း”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဒုတိယအခန်း ပြီး၏။
The allocators of dwellings thought, “How should we allocate the dwellings?” They told the Buddha. “First you should count the monks and the beds. You should then allocate one monk to each bed.” When they had allocated the beds, there were beds left over. “You should allocate one monk to each dwelling.” When they had allocated the dwellings, there were dwellings left over. “You should allocate one monk to each yard.” When they had allocated the yards, there were yards left over. “You should give out additional shares. If another monk arrives after the additional shares have been allocated, then, if you’re unwilling, you need not give him a share.” On one occasion the monks allocated a dwelling to one who was outside the monastery zone. “You shouldn’t allocate a dwelling to one outside the monastery zone. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” After accepting a dwelling, the monks reserved it at all times. “After accepting a dwelling, you shouldn’t reserve it at all times. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to reserve it for the three months of the rainy-season residence, but not at other times.” The monks thought, “How many times are there for the allocation of dwellings?” “There are three times for the allocation of dwellings: the first, the second, and the one freed up in between. The first allocation is on the day after the full moon of July. The second allocation is one month after the full moon of July. The allocation of the one freed up in between is on the day after the invitation ceremony and is for the purpose of spending the next rains residence.” The second section for recitation is finished. The third section for recitation 18. Regulations on dwellings, furniture, etc.
၃။ တတိယဘာဏဝါရော
၃၁၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော သာဝတ္ထိယံ သေနာသနံ ဂဟေတွာ အညတရံ ဂါမကာဝါသံ အဂမာသိ။ တတ္ထပိ သေနာသနံ အဂ္ဂဟေသိ။ အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ, အာဝုသော, အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဘဏ္ဍနကာရကော ကလဟကာရကော ဝိဝါဒကာရကော ဘဿကာရကော သံဃေ အဓိကရဏကာရကော။ သစာယံ ဣဓ ဝဿံ ဝသိဿတိ, သဗ္ဗေဝ မယံ န ဖာသု ဘဝိဿာမ။ ဟန္ဒ နံ ပုစ္ဆာမာ’’တိ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ ဥပနန္ဒံ သကျပုတ္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘နနု တယာ, အာဝုသော ဥပနန္ဒ, သာဝတ္ထိယံ သေနာသနံ ဂဟိတ’’န္တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ။ ‘‘ကိံ ပန တွံ, အာဝုသော ဥပနန္ဒ, ဧကော ဒွေ ပဋိဗာဟသီ’’တိ? ‘‘ဣဓဒါနာဟံ အာဝုသော, မုဉ္စာမိ၊ တတ္ထ ဂဏှာမီ’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာယသ္မာ ဥပနန္ဒော သကျပုတ္တော ဧကော ဒွေ ပဋိဗာဟေဿတီ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဥပနန္ဒ, ဧကော ဒွေ ပဋိဗာဟသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ‘‘ကထဉှိ နာမ တွံ, မောဃပုရိသ, ဧကော ဒွေ ပဋိဗာဟိဿသိ? တတ္ထ တယာ, မောဃပုရိသ, ဂဟိတံ ဣဓ မုတ္တံ, ဣဓ တယာ ဂဟိတံ တတြ မုတ္တံ။ ဧဝံ ခေါ တွံ, မောဃပုရိသ, ဥဘယတ္ထ ပရိဗာဟိရော။ နေတံ, မောဃပုရိသ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဧကေန ဒွေ ပဋိဗာဟေတဗ္ဗာ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
၃-တတိယအခန်း ၃၁၉။ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား အသျှင်ဥပနန္ဒသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခံယူပြီးလျှင် တစ်ခုသော ရွာငယ်ကျောင်းသို့ သွား၏၊ ထိုရွာငယ်ကျောင်း၌လည်း ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခံယူပြန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့အား “ငါ့သျှင်တို့ သာကီဝင်မင်းသား အသျှင်ဥပနန္ဒသည် မျက်ကွယ် မျက်မှောက် ငြင်းခုံလျက် ဆန့်ကျင်ဖက်ပြောကြား စကားများတတ်၍ သံဃာ၌လည်း အဓိကရုဏ်းကို ပြုတတ်၏၊ ဤဥပနန္ဒသည် ဤကျောင်း၌ ဝါဆိုငြားအံ့၊ အလုံးစုံသော ငါတို့သည် မချမ်းမသာ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့၊ ယခု ထိုဥပနန္ဒကို မေးကုန်အံ့”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် သာကီဝင်မင်းသား အသျှင်ဥပနန္ဒကို- “ငါ့သျှင် ဥပနန္ဒ သင်သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခံယူပြီး မဟုတ်လော”ဟု မေးကြကုန်၏။ “မှန်ပေသည် ငါ့သျှင်တို့”ဟု (ဆို၏)။ “ငါ့သျှင် ဥပနန္ဒ သင်သည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်လျက် နှစ်ကျောင်းတို့ကို တားမြစ်သလော”ဟု (မေးကြကုန်၏)။ “ငါ့သျှင်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ယခုအခါ ဤရွာက (ကျောင်းကို) လွှတ်၍၊ ထိုသာဝတ္ထိပြည် ကျောင်းကို ခံယူ၏”ဟု (ဆို၏)။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် သာကီဝင်မင်းသား အသျှင်ဥပနန္ဒသည် တစ်ပါးတည်းဖြစ်လျက် နှစ်ကျောင်းတို့ကို တားမြစ်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ဥပနန္ဒ သင်သည် တစ်ဦးတည်း ဖြစ်လျက် နှစ်ကျောင်းတို့ကို တားမြစ်၏ဟူသည် မှန်သလောဟု စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း သင်သည် တစ်ဦးတည်း ဖြစ်လျက် နှစ်ကျောင်းတို့ကို အဘယ့်ကြောင့် တားမြစ်ဘိသနည်း။ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း သင်သည် ထိုရွာက (ကျောင်းကို) ခံယူ၍ ဤရွာ၌ (ကျောင်းကို) လွှတ်၏၊ သင်သည် ဤရွာက (ကျောင်းကို) ခံယူ၍ ထိုရွာ၌ (ကျောင်းကို) လွှတ်၏၊ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သောယောကျာ်း သင်သည် ဤနည်းဖြင့် နှစ်နေရာလုံးမှ အပဖြစ်၏။ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သောယောကျာ်း ဤ(သင်ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ တစ်ဦးတည်းသော ရဟန်းသည် နှစ်ကျောင်းတို့ကို မတားမြစ်အပ်ကုန်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion Venerable Upananda the Sakyan had accepted a dwelling at Sāvatthī, but then went to a certain village monastery, where he was also allocated a dwelling. The monks there thought, “This Upananda is quarrelsome and argumentative, and creates legal issues in the Sangha. If he spends the rainy season here, none of us will be at ease. Well then, let’s question him.” And they said to Upananda, “Haven’t you been allocated a dwelling at Sāvatthī?” “Yes, I have.” “But if it’s only you, why do you reserve two dwellings?” “I’ll give up this one and take the one at Sāvatthī.” The monks of few desires complained and criticized him, “How could Upananda reserve two dwellings for himself?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned Upananda: “Is it true, Upananda, that you did this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked him … “Foolish man, how could you reserve two dwellings for yourself? When you accepted a dwelling there, the dwelling here was given up, and when you accepted a dwelling here, the dwelling there was given up. You’re now excluded from both. This will affect people’s confidence …” After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “A single monk shouldn’t reserve two dwellings. If you do, you commit an offense of wrong conduct.”
၃၂၀။ [ပါစိ။ ၄၃၈] တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဘိက္ခူနံ အနေကပရိယာယေန ဝိနယကထံ ကထေတိ, ဝိနယဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဝိနယပရိယတ္တိယာ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အာဒိဿ အာဒိဿ အာယသ္မတော ဥပါလိဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ။ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဘဂဝါ ခေါ အနေကပရိယာယေန ဝိနယကထံ ကထေတိ, ဝိနယဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, ဝိနယပရိယတ္တိယာ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ, အာဒိဿ အာဒိဿ အာယသ္မတော ဥပါလိဿ ဝဏ္ဏံ ဘာသတိ။ ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, အာယသ္မတော ဥပါလိဿ သန္တိကေ ဝိနယံ ပရိယာပုဏာမာ’’တိ။ တေဓ [တေ စ (သျာ။ က။)] ဗဟူ ဘိက္ခူ ထေရာ စ နဝါ စ မဇ္ဈိမာ စ အာယသ္မတော ဥပါလိဿ သန္တိကေ ဝိနယံ ပရိယာပုဏန္တိ။ အာယသ္မာ ဥပါလိ ဌိတကောဝ ဥဒ္ဒိသတိ ထေရာနံ ဘိက္ခူနံ ဂါရဝေန။ ထေရာပိ ဘိက္ခူ ဌိတကာဝ ဥဒ္ဒိသာပေန္တိ ဓမ္မဂါရဝေန။ တတ္ထ ထေရာ စေဝ ဘိက္ခူ ကိလမန္တိ, အာယသ္မာ စ ဥပါလိ ကိလမတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, နဝကေန ဘိက္ခုနာ ဥဒ္ဒိသန္တေန သမကေ ဝါ အာသနေ နိသီဒိတုံ, ဥစ္စတရေ ဝါ ဓမ္မဂါရဝေန၊ ထေရေန ဘိက္ခုနာ ဥဒ္ဒိသာပေန္တေန သမကေ ဝါ အာသနေ နိသီဒိတုံ, နီစတရေ ဝါ ဓမ္မဂါရဝေနာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဗဟူ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော ဥပါလိဿ သန္တိကေ ဌိတကာ ဥဒ္ဒေသံ ပဋိမာနေန္တာ ကိလမန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သမာနာသနိကေဟိ သဟ နိသီဒိတု’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ သမာနာသနိကော ဟောတီ’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဝဿန္တရေန သဟ နိသီဒိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ သမာနာသနိကာ မဉ္စေ [ဧကမဉ္စေ (သျာ။)] နိသီဒိတွာ မဉ္စံ ဘိန္ဒိံသု, ပီဌေ [ဧကပီဌေ (သျာ။)] နိသီဒိတွာ ပီဌံ ဘိန္ဒိံသု။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တိဝဂ္ဂဿ မဉ္စံ, တိဝဂ္ဂဿ ပီဌ’’န္တိ။ တိဝဂ္ဂေါပိ မဉ္စေ နိသီဒိတွာ မဉ္စံ ဘိန္ဒိ, ပီဌေ နိသီဒိတွာ ပီဌံ ဘိန္ဒိ…ပေ… ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဒုဝဂ္ဂဿ မဉ္စံ, ဒုဝဂ္ဂဿ ပီဌ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အသမာနာသနိကေဟိ သဟ ဒီဃာသနေ နိသီဒိတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဌပေတွာ ပဏ္ဍကံ, မာတုဂါမံ, ဥဘတောဗျဉ္ဇနကံ, အသမာနာသနိကေဟိ သဟ ဒီဃာသနေ နိသီဒိတု’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိတ္တကံ ပစ္ဆိမံ နု ခေါ ဒီဃာသနံ ဟောတီ’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ယံ တိဏ္ဏံ ပဟောတိ, ဧတ္တကံ ပစ္ဆိမံ ဒီဃာသန’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ သံဃဿ အတ္ထာယ သာဠိန္ဒံ ပါသာဒံ ကာရာပေတုကာမာ ဟောတိ ဟတ္ထိနခကံ။ အထ ခေါ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ ဘဂဝတာ ပါသာဒပရိဘောဂေါ အနုညာတော ကိံ အနနုညာတော’’တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗံ ပါသာဒပရိဘောဂ’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ရညော ပသေနဒိဿ ကောသလဿ အယျိကာ ကာလင်္ကတာ ဟောတိ။ တဿ ကာလင်္ကိရိယာယ သံဃဿ ဗဟုံ အကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ, သေယျထိဒံ – အာသန္ဒိ, ပလ္လင်္ကော, ဂေါနကော, စိတ္တကော, ပဋိကာ, ပဋလိကာ, တူလိကာ, ဝိကတိကာ, ဥဒ္ဒလောမီ, ဧကန္တလောမီ, ကဋ္ဋိဿံ, ကောသေယျံ, ကုတ္တကံ, ဟတ္ထတ္ထရံ, အဿတ္ထရံ, ရထတ္ထရံ, အဇိနပ္ပဝေဏိ, ကဒလိမိဂပ္ပဝရပစ္စတ္ထရဏံ, သဥတ္တရစ္ဆဒံ, ဥဘတောလောဟိတကူပဓာနံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အာသန္ဒိယာ ပါဒေ ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, ပလ္လင်္ကဿ ဝါဠေ ဘိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ, တူလိကံ ဝိဇဋေတွာ ဗိဗ္ဗောဟနံ ကာတုံ, အဝသေသံ ဘူမတ္ထရဏံ [သုမ္မတ္ထရဏံ (သီ။ သျာ။)] ကာတု’’န္တိ။
၃၂၀။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဝိနည်းစကားကို ဟောတော်မူ၏၊ ဝိနည်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဟောတော်မူ၏၊ ဝိနည်းကို သင်ခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဟောတော်မူ၏၊ ရည်စူး၍ ရည်စူး၍ အသျှင်ဥပါလိ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဟောတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့သည် “မြတ်စွာဘုရားသည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဝိနည်းစကားကို ဟောတော်မူ၏၊ ဝိနည်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဟောတော်မူ၏၊ ဝိနည်းကို သင်ခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဟောတော်မူ၏၊ ရည်စူး၍ ရည်စူး၍ အသျှင်ဥပါလိ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဟောတော်မူ၏။ ငါ့သျှင်တို့ ငါတို့သည် ယခုအခါ အသျှင်ဥပါလိ၏ အထံ၌ ဝိနည်းကို သင်ကုန်အံ့”ဟု ဆိုကုန်၏။ များစွာကုန်သော သီတင်းကြီး သီတင်းငယ် သီတင်းလတ် ဖြစ်ကုန်သော ထိုရဟန်းတို့သည် အသျှင်ဥပါလိ၏ အထံ၌ ဝိနည်းကို သင်ယူကုန်၏၊ အသျှင်ဥပါလိသည် သီတင်းကြီး ရဟန်းတို့အား ရိုသေခြင်းဖြင့် ရပ်လျက် သင်ပေး၏။ သီတင်းကြီး ရဟန်းတို့သည်လည်း တရားကို ရိုသေခြင်းဖြင့် ရပ်လျက် သင်ယူကုန်၏။ ထိုသို့ သင်ရာ၌ သီတင်းကြီး ရဟန်းတို့သည်လည်း ပင်ပန်းကုန်၏၊ အသျှင်ဥပါလိသည်လည်း ပင်ပန်း၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သင်ပြပေးသော သီတင်းငယ် ရဟန်းသည် တရားကို ရိုသေသဖြင့် တူသော နေရာ၌လည်းကောင်း၊ မြင့်သော နေရာ၌လည်းကောင်း ထိုင်နိုင်၏၊ ထိုင်နိုင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏၊ သင်ယူသော သီတင်းကြီးရဟန်းသည် တရားကို ရိုသေသဖြင့် တူသောနေရာ၌လည်းကောင်း၊ နိမ့်သောနေရာ၌လည်းကောင်း ထိုင်နိုင်၏၊ ထိုင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် အသျှင်ဥပါလိ၏ အထံ၌ ရပ်ကုန်လျက် သင်ပြပေးခြင်းကို စောင့်မျှော်ကြရသောကြောင့် ပင်ပန်းကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ နေရာတူ ရဟန်းတို့အတွက် အတူထိုင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “အဘယ်မျှဖြင့် နေရာတူသော ရဟန်းဖြစ်သနည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ (မိမိမှအထက်အောက်) သုံးဝါအတွင်းရှိ (နှစ်ဝါကြီး နှစ်ဝါငယ်) ရဟန်းနှင့် အတူထိုင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ များစွာသော နေရာတူ ရဟန်းတို့သည် ညောင်စောင်း၌ထိုင်၍ ညောင်စောင်းကို ဖျက်ဆီးကုန်၏။ အင်းပျဥ်၌ ထိုင်၍ အင်းပျဥ်ကို ဖျက်ဆီးကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သုံးပါးစု ရဟန်းအား ညောင်းစောင်းကို လည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သုံးပါးစု ရဟန်းသည်လည်း ညောင်စောင်း၌ ထိုင်၍ ညောင်စောင်းကို ဖျက်ဆီး၏၊ အင်းပျဥ်၌ ထိုင်၍ အင်းပျဥ်ကို ဖျက်ဆီး၏။ပ။ ရဟန်းတို့ နှစ်ပါးစု ရဟန်းအား ညောင်းစောင်းကိုလည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် နေရာမတူ (အတူထိုင်ခွင့်မရှိ) သော ရဟန်းတို့နှင့် နေရာရှည်၌ အတူထိုင်ခြင်းငှါ မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပဏ္ဍုက်ကိုလည်းကောင်း၊ မိန်းမကိုလည်းကောင်း၊ ဥဘတောဗျည်းကိုလည်းကောင်း ချန်ထား၍ နေရာတူ ထိုင်ခွင့်မရှိသော ရဟန်းတို့နှင့် နေရာရှည်၌ အတူထိုင်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “အဘယ်မျှလောက်သည် အယုတ်ဆုံး နေရာရှည် ဖြစ်လေသနည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သုံးယောက် ထိုင်လောက်သော နေရာသည် အယုတ်ဆုံး နေရာရှည် ဖြစ်၏ဟု ခွင့်ပြု၏”ဟူ၍ (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မိဂါရသူဌေး၏ အမိသဖွယ် ဖြစ်သော ဝိသာခါသည် သံဃာ၏ အကျိုးငှါ ကျောင်းဦး ဆင်ဝင်နှင့်တကွ အုတ်ခုံရှိသော ပြာသာဒ်ကို ပြုလုပ်စေလို၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့အား “မြတ်စွာဘုရားသည် ပြာသာဒ်အသုံးအဆောင်ကို ခွင့်ပြုအပ်လေသလော ခွင့်မပြုအပ်လေသလော”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပြာသာဒ် အသုံးအဆောင်အလုံးစုံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ပသေနဒီကောသလမင်း၏ အဖွားသေဆုံးခြင်းကြောင့် သံဃာအား အကပ္ပိယဘဏ္ဍာ များစွာ ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဤအကပ္ပိယဘဏ္ဍာကား အဘယ်နည်း၊ မြင့်လွန်းသောနေရာ၊ ပလ္လင်၊ မွေးရှည် ကော်ဇောကြီး၊ ဆန်းကြယ်သော သားမွေးအခင်း၊ ဖြူသော သားမွေးအခင်း၊ ပန်းပြောက်ခြယ်သား မွေးအခင်း၊ လဲသွတ်အခင်း၊ ရုပ်ပုံခြယ်သားမွေးအခင်း၊ နှစ်ဖက်မွေးရှိအခင်း၊ တစ်ဖက်မွေးရှိအခင်း၊ ရွှေချည်ထိုးအခင်း၊ ပိုးချည်အခင်း၊ သားမွေးခင်းကြီး၊ ဆင်ကုန်းနှီး၊ မြင်းကုန်းနှီး၊ ရထားခင်းနှီး၊ သစ်နက်ရေအခင်း၊ ဝံပိုင့်ရေအခင်းမြတ်၊ (နီသော) မျက်နှာကြက်နှင့် အုံးနီနှစ်ဖက်ရှိ နေရာတို့တည်း။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ညောင်စောင်း၏ ခြေတို့ကို ဖြတ်၍ သုံးဆောင်ခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ပလ္လင်၏ သားရဲရုပ်တို့ကို ဖျက်ဆီး၍ သုံးဆောင်ခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ လဲသွတ်အခင်းကို ဖြေ၍ ခေါင်းအုံးလုပ်ခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ကြွင်းသော အခင်းကို မြေအခင်းပြုလုပ်ခြင်းငှါလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မစွန့်ထိုက်သော ပစ္စည်းများ
At one time the Buddha was giving many talks on the Monastic Law. He spoke in praise of it and of learning it, and he repeatedly praised Venerable Upāli. When they heard this, the monks thought, “Well then, let’s learn the Monastic Law from Venerable Upāli.” And many monks, both senior and junior, as well as those of middle standing, learned the Monastic Law from Upāli. Out of respect for the senior monks, Upāli taught while standing. And out of respect for the Teaching, the senior monks, too, were standing. They all became tired. They told the Buddha. “A junior monk who’s teaching should sit on a similar or higher seat out of respect for the Teaching. A senior monk who’s being taught should sit on a similar or lower seat out of respect for the Teaching.” On one occasion many monks were standing in the presence of Upāli, honoring the recitation. They became tired. “I allow those who are entitled to sit on the same seat to sit together.” The monks thought, “Who are entitled to sit on the same seat?” “I allow those with a difference of three years or less in seniority to sit together.” On one occasion a number of monks who were entitled to sit on the same seat were seated on a bed. The bed broke. They were seated on the same bench, and the bench broke. “I allow a maximum of three on the same bed or bench.” The beds and benches still broke. “I allow a maximum of two on the same bed or bench.” At that time, being afraid of wrongdoing, monks who were not entitled to sit on the same seat did not sit together on a long seat. “I allow those who aren’t entitled to sit on the same seat to sit together on a long seat, except with a <i lang='pi' translate='no'>paṇḍaka</i>, a woman, or a gynandromorph.” The monks thought, “What’s the size of the smallest long seat?” “A seat for three is the smallest long seat.” At one time Visākhā Migāramātā wanted to build a stilt house for the benefit of the Sangha, including a porch and elephant globes. The monks thought, “What stilt-house equipment has the Buddha allowed and what hasn’t he allowed?” They told the Buddha. “I allow all stilt-house equipment.” At one time King Pasenadi of Kosala’s grandmother had just died. As a result, many unallowable goods were offered to the Sangha, that is: high couches, luxurious couches, long-fleeced woolen rugs, multi-colored woolen rugs, white woolen rugs, red woolen rugs, cotton-down quilts, woolen rugs decorated with the images of predatory animals, woolen rugs with long fleece on one side, woolen rugs with long fleece on both sides, sheets of silk embroidered with gems, silken sheets, woolen rugs like a dancer’s rug, elephant-back rugs, horse-back rugs, carriage-seat rugs, rugs made of black antelope hide, exquisite sheets made of <i lang='pi' translate='no'>kadalī</i>-deer hide, seats with canopies, and seats with red cushions at each end. “I allow you to use a high couch after cutting its legs down to size, to use a luxurious couch after removing the images of predatory animals, to make a pillow after removing the cotton down from the cotton-down quilt, and to make floor covers of the rest.” 19. What is not to be given away
အဝိဿဇ္ဇိယဝတ္ထု
၃၂၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန သာဝတ္ထိယာ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ ဂါမကာဝါသေ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ဥပဒ္ဒုတာ ဟောန္တိ အာဂန္တုကဂမိကာနံ ဘိက္ခူနံ သေနာသနံ ပညပေန္တာ။ အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ မယံ, အာဝုသော, ဥပဒ္ဒုတာ အာဂန္တုကဂမိကာနံ ဘိက္ခူနံ သေနာသနံ ပညပေန္တာ။ ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, သဗ္ဗံ သံဃိကံ သေနာသနံ ဧကဿ ဒေမ။ တဿ သန္တကံ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ။ တေ သဗ္ဗံ သံဃိကံ သေနာသနံ ဧကဿ အဒံသု။ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အမှာကံ, အာဝုသော, သေနာသနံ ပညာပေထာ’’တိ။ ‘‘နတ္ထာဝုသော, သံဃိကံ သေနာသနံ၊ သဗ္ဗံ အမှေဟိ ဧကဿ ဒိန္န’’န္တိ။ ‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော, သံဃိကံ သေနာသနံ ဝိဿဇ္ဇေထာ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခူ သံဃိကံ သေနာသနံ ဝိဿဇ္ဇေဿန္တီ’’တိ [ဝိဿဇ္ဇိဿန္တီတိ (က။)]! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူ သံဃိကံ သေနာသနံ ဝိဿဇ္ဇေန္တီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ‘‘ကထဉှိ နာမ တေ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသာ သံဃိကံ သေနာသနံ ဝိဿဇ္ဇေဿန္တိ? နေတံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဝိဿဇ္ဇိယာနိ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနိ [န ဝိဿဇ္ဇိတဗ္ဗာနိ (က။)], သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတာနိပိ အဝိဿဇ္ဇိတာနိ ဟောန္တိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? အာရာမော, အာရာမဝတ္ထု – ဣဒံ ပဌမံ အဝိဿဇ္ဇိယံ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတမ္ပိ အဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘ဝိဟာရော, ဝိဟာရဝတ္ထု – ဣဒံ ဒုတိယံ အဝိဿဇ္ဇိယံ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလ္လေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတမ္ပိ အဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘မဉ္စော, ပီဌံ, ဘိသိ, ဗိဗ္ဗောဟနံ – ဣဒံ တတိယံ အဝိဿဇ္ဇိယံ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတမ္ပိ အဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘လောဟကုမ္ဘီ, လောဟဘာဏကံ, လောဟဝါရကော, လောဟကဋာဟံ, ဝါသိ, ပရသု [ဖရသု (သီ။ သျာ။ က။)], ကုဌာရီ [ကုဓာရီ (က။)], ကုဒါလော, နိခါဒနံ – ဣဒံ စတုတ္ထံ အဝိဿဇ္ဇိယံ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတမ္ပိ အဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘ဝလ္လိ, ဝေဠု, မုဉ္ဇံ, ပဗ္ဗဇံ [ဗဗ္ဗဇံ (သီ။)], တိဏံ, မတ္တိကာ, ဒါရုဘဏ္ဍံ, မတ္တိကာဘဏ္ဍံ – ဣဒံ ပဉ္စမံ အဝိဿဇ္ဇိယံ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတမ္ပိ အဝိဿဇ္ဇိတံ ဟောတိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ အဝိဿဇ္ဇိယာနိ, န ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗာနိ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဿဇ္ဇိတာနိပိ အဝိဿဇ္ဇိတာနိ ဟောန္တိ။ ယော ဝိဿဇ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ။
၃၂၁။ ထိုအခါ သာဝတ္ထိပြည်၏ အနီးတစ်ခုသော ရွာငယ်ကျောင်း၌ ကျောင်းနေ ရဟန်းတို့သည် အာဂန္တုရဟန်း ခရီးသွားရဟန်းတို့အတွက် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခင်းရ၍ အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့အား- “ငါ့သျှင်တို့ ယခုအခါ ငါတို့သည် အာဂန္တုရဟန်း ခရီးသွားရဟန်းတို့၏ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခင်းရသဖြင့် အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ကုန်၏၊ ငါ့သျှင်တို့ ယခုအခါ ငါတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ အလုံးစုံကို ရဟန်းတစ်ပါးအား ပေးကုန်အံ့၊ ထိုရဟန်း၏ ပစ္စည်းကို သုံးဆောင်ကုန်အံ့”ဟု အကြံ ဖြစ်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ အလုံးစုံကို ရဟန်းတစ်ပါးအား ပေးကုန်၏၊ အာဂန္တုရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းတို့ကို “ငါ့သျှင်တို့ ငါတို့အတွက် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခင်းကုန်လော့”ဟု ပြောကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ မရှိ၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် ရဟန်းတစ်ပါး အား ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို အလုံးစုံ ပေးပြီးပြီဟု ပြောကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ သင်တို့သည် သံဃိက ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို စွန့်ကြသလောဟု (မေးကုန်၏)။ မှန်ပေသည် ငါ့သျှင်တို့ဟု (ပြောကုန်၏)။ အလိုနည်းကုန်သော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် ရဟန်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို စွန့်ကြကုန်ဘိသနည်းဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ “ရဟန်းတို့ ရဟန်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို စွန့်ကြကုန်၏ဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို အဘယ့်ကြောင့် စွန့်ကြကုန်ဘိသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ(ရဟန်းတို့ပြုမိသော ဤအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသောသူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤမစွန့်ထိုက်သော ဘဏ္ဍာပစ္စည်း ငါးမျိုးတို့ကို သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်ကုန်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်ရာမရောက်ကုန်၊ စွန့်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ငါးမျိုးသော ဘဏ္ဍာတို့ကား အဘယ်တို့နည်း။ ၁-‘အရံ အရံရာ’ ဤကား မစွန့်ထိုက်သော ပဌမဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်သည်မမည်၊ စွန့်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၂-‘ကျောင်း ကျောင်းရာ’ ဤကား မစွန့်ထိုက်သော ဒုတိယဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်သည် မမည်၊ စွန့်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၃-‘ညောင်စောင်း အင်းပျဥ် ဘုံလျှို‘ဖုံ’ ခေါင်းအုံး’ ဤကား မစွန့်ထိုက်သော တတိယဘဏ္ဍာ အစု တည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်သည် မမည်၊ စွန့်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၄-‘ကြေးအိုးကြီး ကြေးအိုးစရည်း ကြေးအင်တွဲ ကြေးဖျဥ်း ပဲခွပ် ပုဆိန် ဓားမ ပေါက်တူး ဆောက်’ ဤကား မစွန့်ထိုက်သော စတုတ္ထဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်သည် မမည်၊ စွန့်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၅-‘နွယ် ဝါး ဖြူဆံမြက် ပြိတ်မြက် မြက် မြေညက် သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာ’ ဤကား မစွန့်ထိုက်သော ပဉ္စမဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်သည်မမည်၊ စွန့်သော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ဤငါးမျိုးသော ဘဏ္ဍာတို့ကို မစွန့်ထိုက်ကုန်၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မစွန့်ထိုက်၊ စွန့်သော်လည်း စွန့်သည် မမည်၊ စွန့်သော ရဟန်း အား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မခွဲဝေထိုက်သော ပစ္စည်းများ
At one time in a village monastery not far from Sāvatthī the resident monks were fed up with assigning dwellings to monks who were coming and going. They considered this and thought, “Well, let’s give all the dwellings belonging to the Sangha to one of us. We’ll then use what belongs to him.” And they did just that. When newly-arrived monks said to them, “Please assign us a dwelling,” they replied, “There aren’t any dwellings belonging to the Sangha. We’ve given them to one monk.” “So you’ve given away the dwellings belonging to the Sangha?” “Yes.” The monks of few desires complained and criticized them, “How could they give away the dwellings belonging to the Sangha?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that they did this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked them, “How could those foolish men give away dwellings belonging to the Sangha? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “There are five things not to be given away, either by a sangha, a group, or an individual. Even if given away, they’re not actually given away. If you give any of them away, you commit a serious offense. What five? A monastery or the site of a monastery, A dwelling or the site of a dwelling, A bed, bench, mattress, or pillow, A metal pot, a metal jar, a metal bucket, a metal bowl, a machete, a hatchet, an ax, a spade, or a chisel, A creeper, bamboo, reed, grass, clay, wooden goods, or ceramic goods.” 20. What is not to be distributed
အဝေဘင်္ဂိယဝတ္ထု
၃၂၂။ အထ ခေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ကီဋာဂိရိ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ စ။ အဿောသုံ ခေါ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ – ‘‘ဘဂဝါ ကိရ ကီဋာဂိရိံ အာဂစ္ဆတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ စ’’။ ‘‘ဟန္ဒ မယံ, အာဝုသော, သဗ္ဗံ သံဃိကံ သေနာသနံ ဘာဇေမ။ ပါပိစ္ဆာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ, ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတာ၊ န မယံ တေသံ သေနာသနံ ပညပေဿာမာ’’တိ, တေ သဗ္ဗံ သံဃိကံ သေနာသနံ ဘာဇေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ကီဋာဂိရိ တဒဝသရိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ၊ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေထ – ‘ဘဂဝါ, အာဝုသော, အာဂစ္ဆတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ စ။ ဘဂဝတော စ, အာဝုသော, သေနာသနံ ပညပေထ, ဘိက္ခုသံဃဿ စ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာနဉ္စာ’’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဘဂဝါ, အာဝုသော, အာဂစ္ဆတိ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ စ။ ဘဂဝတော စ, အာဝုသော, သေနာသနံ ပညပေထ, ဘိက္ခုသံဃဿ စ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာနဉ္စာ’’တိ။ ‘‘နတ္ထာဝုသော, သံဃိကံ သေနာသနံ။ သဗ္ဗံ အမှေဟိ ဘာဇိတံ။ သွာဂတံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော။ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘဂဝါ ဣစ္ဆိဿတိ တသ္မိံ ဝိဟာရေ ဝသိဿတိ။ ပါပိစ္ဆာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ, ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတာ။ န မယံ တေသံ သေနာသနံ ပညပေဿာမာ’’တိ။ ‘‘ကိံ ပန တုမှေ, အာဝုသော, သံဃိကံ သေနာသနံ ဘာဇိတ္ထာ’’တိ? ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကာ ဘိက္ခူ သံဃိကံ သေနာသနံ ဘာဇေဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ‘‘ကထဉှိ နာမ တေ, ဘိက္ခဝေ, မောဃပုရိသာ သံဃိကံ သေနာသနံ ဘာဇေဿန္တိ? နေတံ, ဘိက္ခဝေ, အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
‘‘ပဉ္စိမာနိ, ဘိက္ခဝေ, အဝေဘင်္ဂိယာနိ [အဝေဘင်္ဂိကာနိ (က။)], န ဝိဘဇိတဗ္ဗာနိ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တာနိပိ အဝိဘတ္တာနိ ဟောန္တိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ ကတမာနိ ပဉ္စ? အာရာမော, အာရာမဝတ္ထု – ဣဒံ ပဌမံ အဝေဘင်္ဂိယံ, န ဝိဘဇိတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တမ္ပိ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘ဝိဟာရော, ဝိဟာရဝတ္ထု – ဣဒံ ဒုတိယံ အဝေဘင်္ဂိယံ, န ဝိဘဇိတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တမ္ပိ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘မဉ္စော, ပီဌံ, ဘိသိ, ဗိဗ္ဗောဟနံ – ဣဒံ တတိယံ အဝေဘင်္ဂိယံ, န ဝိဘဇိတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တမ္ပိ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘လောဟကုမ္ဘီ, လောဟဘာဏကံ, လောဟဝါရကော, လောဟကဋာဟံ, ဝါသီ, ပရသု, ကုဌာရီ, ကုဒါလော, နိခါဒနံ – ဣဒံ စတုတ္ထံ အဝေဘင်္ဂိယံ, န ဝိဘဇိတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တမ္ပိ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။
‘‘ဝလ္လီ, ဝေဠု, မုဉ္ဇံ, ပဗ္ဗဇံ, တိဏံ, မတ္တိကာ, ဒါရုဘဏ္ဍံ, မတ္တိကာဘဏ္ဍံ – ဣဒံ ပဉ္စမံ အဝေဘင်္ဂိယံ, န ဝိဘဇိတဗ္ဗံ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တမ္ပိ အဝိဘတ္တံ ဟောတိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿ။ ဣမာနိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ အဝေဘင်္ဂိယာနိ, န ဝိဘဇိတဗ္ဗာနိ, သံဃေန ဝါ ဂဏေန ဝါ ပုဂ္ဂလေန ဝါ။ ဝိဘတ္တာနိပိ အဝိဘတ္တာနိ ဟောန္တိ။ ယော ဝိဘဇေယျ, အာပတ္တိ ထုလ္လစ္စယဿာ’’တိ။
၃၂၂။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရှေး သီတင်းသုံးနေတော် မူပြီးလျှင် ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်သို့ များစွာသော ငါးရာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ရဟန်းသံဃာနှင့်လည်းကောင်း သျှင်သာရိပုတြာ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့နှင့်လည်းကောင်းအတူ ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူ၏။ အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့သည် “မြတ်စွာဘုရားသည် ကီဋာဂိရိသို့ များစွာသော ငါးရာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ရဟန်းသံဃာနှင့်လည်းကောင်း၊ သျှင်သာရိပုတြာ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့နှင့်လည်းကောင်း အတူ ကြွလာတော်မူ၏ဟု ကြားကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ ငါတို့သည် ယခု သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ အလုံးစုံကို ခွဲဝေကုန်အံ့၊ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလာန်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော အလိုဆန္ဒရှိကုန်၏၊ ယုတ်ညံ့သော ဣစ္ဆာတရားတို့၏ အလိုသို့ လိုက်ကုန်၏၊ ငါတို့သည် ထိုသာရိပုတြာ မောဂ္ဂလာန်တို့အတွက် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို မခင်းကုန်အံ့”ဟု ပြောကုန်လျက် ထိုအဿဇိ ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ အလုံးစုံကို ခွဲဝေကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အစဥ်အတိုင်းသော ဒေသစာရီ လှည့်တော်မူ၍ ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် သွားကုန်လော့၊ အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့ကို ချဥ်းကပ်၍ “ငါ့သျှင်တို့ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ငါးရာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ရဟန်းသံဃာတို့နှင့်လည်းကောင်၊ သျှင်သာရိပုတြာ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့နှင့်လည်းကောင်း အတူ ကြွလာတော်မူ၏၊ ငါ့သျှင်တို့ မြတ်စွာဘုရားအတွက်လည်းကောင်း၊ ရဟန်း သံဃာအတွက်လည်းကောင်း၊ သျှင်သာရိပုတြာ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့အတွက်လည်းကောင်း ကျောင်းအိပ်ရာ နေရာကို ခင်းရမည်ဟု ပြောကုန်လော့”ဟူ၍ ရဟန်းများအား မိန့်တော်မူ၏။ “ကောင်းပါပြီ အသျှင်ဘုရား”ဟု ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးနောက် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့သို့ ချဥ်းကပ်၍ အဿဇိပုနဗ္ဗသုကရဟန်းတို့ကို “ငါ့သျှင်တို့ မြတ်စွာဘုရားသည့်များစွာသော ငါးရာ အတိုင်းအရှည်ရှိသော ရဟန်းသံဃာတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ သျှင်သာရိပုတြာ သျှင် မောဂ္ဂလာန်တို့နှင့်လည်းကောင်း အတူကြွလာတော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအတွက်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းသံဃာ အတွက်လည်းကောင်း၊ သျှင်သာရိပုတြာ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့အတွက်လည်းကောင်း ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခင်းကုန်လော့”ဟု ပြောကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသည် မရှိ၊ အလုံးစုံကို အကျွန်ုပ်တို့သည် ခွဲဝေအပ်ပြီ၊ ငါ့သျှင်တို့ မြတ်စွာဘုရား၏ လာခြင်းသည် ကောင်းသော လာခြင်းတည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အလိုရှိရာ ကျောင်းမှာနေတော်မူလတ္တံ့၊ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလာန်တို့သည် ယုတ်ညံ့သော အလိုရှိကုန်၏၊ ယုတ်ညံ့သော ဣစ္ဆာတရား၏ အလိုသို့လိုက်ကုန်၏၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုသာရိပုတြာ မောဂ္ဂလာန်တို့အတွက် ကျောင်း အိပ်ရာနေရာတို့ကို မခင်းနိုင်ပါကုန်ဟု ပြောကုန်၏။ ငါ့သျှင်တို့ သင်တို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခွဲဝေကုန်သလောဟု (မေးကုန်၏)။ မှန်ပေသည် ငါ့သျှင်တို့ဟု (ပြောကုန်၏)။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် အဿဇိ ပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို ခွဲဝေကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏၊ ရဟန်းတို့ (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ထိုယောကျာ်းတို့သည် သံဃိကကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို အဘယ့်ကြောင့် ခွဲဝေကုန်ဘိသနည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤ(ရဟန်းတို့ ပြုမိသော အမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသောသူတို့အား ကြည်ညိုစေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော် မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ ဤမခွဲဝေထိုက်သော ဘဏ္ဍာပစ္စည်းငါးမျိုးတို့ကို သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်ကုန်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည် မမည်ကုန်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်း အာပတ် သင့်၏။ ငါးမျိုးသော ဘဏ္ဍာတို့ကား အဘယ်တို့နည်း။ ၁-‘အရံ အရံရာ’ ဤကား မခွဲဝေထိုက်သော ပဌမဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည်မမည်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၂-‘ကျောင်း ကျောင်းရာ’ ဤကား မခွဲဝေထိုက်သော ဒုတိယဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည် မမည်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၃-‘ညောင်စောင်း အင်းပျဥ် ဘုံလျှို‘ဖုံ’ ခေါင်းအုံး’ ဤကား မခွဲဝေထိုက်သော တတိယဘဏ္ဍာအစု တည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည် မမည်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၄-‘ကြေးအိုးကြီး ကြေးအိုး စရည်း ကြေးအင်တွဲ ကြေးဖျဥ်း ပဲခွပ် ပုဆိန် ဓားမ ပေါက်တူး ဆောက်’ ဤကား မခွဲဝေထိုက်သော စတုတ္ထဘဏ္ဍာအစုတည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည် မမည်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏။ ၅-‘နွယ် ဝါး ဖြူဆံမြက် ပြိတ်မြက် မြက် မြေညက် သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာ’ ဤကား မခွဲဝေ ထိုက်သော ပဉ္စမဘဏ္ဍာအစုတည်း။ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည့်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည် မမည်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်း အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ဤငါးမျိုးသော ဘဏ္ဍာတို့ကား မခွဲဝေထိုက်သော ဘဏ္ဍာတို့တည်း၊ သံဃာသည်လည်းကောင်း၊ ဂိုဏ်းသည်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်သည်လည်းကောင်း မခွဲဝေထိုက်၊ ခွဲဝေသော်လည်း ခွဲဝေသည်မမည်၊ ခွဲဝေသော ရဟန်းအား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ အမှုသစ် ပေးရမည်ကို ပြခြင်း
When the Buddha had stayed at Sāvatthī for as long as he liked, he set out wandering toward Kīṭāgiri with a large sangha of five hundred monks, including Sāriputta and Mahāmoggallāna. The monks Assaji and Punabbasuka heard about this and said, “Well then, let’s distribute all the dwellings belonging to the Sangha. Sāriputta and Mahāmoggallāna are in the grip of bad desires. So let’s not assign them any dwellings.” And they distributed all the dwellings belonging to the Sangha. When the Buddha eventually arrived at Kīṭāgiri, he said to a group of monks, “Go to the monks Assaji and Punabbasuka and say, ‘The Buddha is coming with a large sangha of five hundred monks, including Sāriputta and Mahāmoggallāna. Please assign dwellings to the Buddha, to the Sangha of monks, and to Sāriputta and Mahāmoggallāna.’” Saying, “Yes, sir,” they did just that. The monks Assaji and Punabbasuka replied, “There aren’t any dwellings belonging to the Sangha. We’ve shared them all out. The Buddha is welcome and he may stay wherever he likes. But Sāriputta and Mahāmoggallāna are in the grip of bad desires. We won’t assign them any dwellings.” “So you’ve distributed the dwellings belonging to the Sangha?” “Yes.” The monks of few desires complained and criticized them, “How could they distribute the dwellings belonging to the Sangha?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that they did this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked them, “How could those foolish men distribute the dwellings belonging to the Sangha? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “There are five things not to be distributed, either by a sangha, a group, or an individual. Even if distributed, they’re not actually distributed. If you distribute any of them, you commit a serious offense. What five? A monastery or the site of a monastery, A dwelling or the site of a dwelling, A bed, bench, mattress, or pillow, A metal pot, a metal jar, a metal bucket, a metal bowl, a machete, a hatchet, an ax, a spade, or a chisel, A creeper, bamboo, reed, grass, clay, wooden goods, or ceramic goods.” 21. Discussion on putting in charge of building work
နဝကမ္မဒါနကထာ
၃၂၃။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ကီဋာဂိရိသ္မိံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန အာဠဝီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန အာဠဝီ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ အာဠဝိယံ ဝိဟရတိ အဂ္ဂါဠဝေ စေတိယေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာဠဝကာ [အာဠဝိကာ (သျာ။ က။)] ဘိက္ခူ ဧဝရူပါနိ နဝကမ္မာနိ ဒေန္တိ – ပိဏ္ဍနိက္ခေပနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ကုဋ္ဋလေပနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဒွါရဋ္ဌပနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိကရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ အာလောကသန္ဓိကရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ သေတဝဏ္ဏကရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ကာဠဝဏ္ဏကရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဂေရုကပရိကမ္မကရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဆာဒနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဗန္ဓနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဘဏ္ဍိကာဋ္ဌပနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ပရိဘဏ္ဍကရဏမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဝီသတိဝဿိကမ္ပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ တိံသဝဿိကမ္ပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ယာဝဇီဝိကမ္ပိ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ၊ ဓူမကာလိကမ္ပိ ပရိယောသိတံ ဝိဟာရံ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာဠဝကာ ဘိက္ခူ ဧဝရူပါနိ နဝကမ္မာနိ ဒဿန္တိ – ပိဏ္ဍနိက္ခေပနမတ္တေနပိ နဝကမ္မံ ဒဿန္တိ၊ ကုဋ္ဋလေပနမတ္တေနပိ… ဒွါရဋ္ဌပနမတ္တေနပိ … အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိကရဏမတ္တေနပိ… အာလောကသန္ဓိကရဏမတ္တေနပိ… သေတဝဏ္ဏကရဏမတ္တေနပိ… ကာဠဝဏ္ဏကရဏမတ္တေနပိ… ဂေရုကပရိကမ္မကရဏမတ္တေနပိ… ဆာဒေနမတ္တေနပိ… ဗန္ဓနမတ္တေနပိ… ဘဏ္ဍိကာဠပနမတ္တေနပိ… ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏမတ္တေနပိ… ပရိဘဏ္ဍကရဏမတ္တေနပိ… ဝိသတိဝဿိကမ္ပိ… တိံသဝဿိကမ္ပိ… ယာဝဇီဝိကမ္ပိ… ဓူမကာလိကမ္ပိ ပရိယောသိတံ ဝိဟာရံ နဝကမ္မံ ဒဿန္တီ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပိဏ္ဍနိက္ခေပနမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ၊ န ကုဋ္ဋလေပနမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဒွါရဋ္ဌပနမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န အဂ္ဂဠဝဋ္ဋိကရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န အာလောကသန္ဓိကရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န သေတဝဏ္ဏကရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ကာဠဝဏ္ဏကရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဂေရုကပရိကမ္မကရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဆာဒေနမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဗန္ဓနမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဘဏ္ဍိကာဠပနမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ခဏ္ဍဖုလ္လပဋိသင်္ခရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ပရိဘဏ္ဍကရဏမတ္တေန နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဝိသတိဝဿိကံ နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န တိံသဝဿိကံ နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ယာဝဇီဝိကံ နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ န ဓူမကာလိကမ္ပိ ပရိယောသိတံ ဝိဟာရံ နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ ယော ဒဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အကတံ ဝါ ဝိပ္ပကတံ ဝါ နဝကမ္မံ ဒါတုံ, ခုဒ္ဒကေ ဝိဟာရေ ကမ္မံ ဩလောကေတွာ ဆပ္ပဉ္စဝဿိကံ နဝကမ္မံ ဒါတုံ, အဍ္ဎယောဂေ ကမ္မံ ဩလောကေတွာ သတ္တဋ္ဌဝဿိကံ နဝကမ္မံ ဒါတုံ, မဟလ္လကေ ဝိဟာရေ ပါသာဒေ ဝါ ကမ္မံ ဩလောကေတွာ ဒသဒွါဒသဝဿိကံ နဝကမ္မံ ဒါတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သဗ္ဗေ ဝိဟာရေ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဗ္ဗေ ဝိဟာရေ နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ ယော ဒဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဧကဿ ဒွေ ဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ဧကဿ ဒွေ ဒါတဗ္ဗာ။ ယော ဒဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ အညံ ဝါသေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ အညော ဝါသေတဗ္ဗော။ ယော ဝါသေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ သံဃိကံ ပဋိဗာဟေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ သံဃိကံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဧကံ ဝရသေယျံ ဂဟေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နိဿီမေ ဌိတဿ နဝကမ္မံ ဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နိဿီမေ ဌိတဿ နဝကမ္မံ ဒါတဗ္ဗံ။ ယော ဒဒေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗကာလံ ပဋိဗာဟန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗကာလံ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗံ။ ယော ပဋိဗာဟေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဝဿာနံ တေမာသံ ပဋိဗာဟိတုံ, ဥတုကာလံ ပန န ပဋိဗာဟိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ပက္ကမန္တိပိ, ဝိဗ္ဘမန္တိပိ, ကာလမ္ပိ ကရောန္တိ၊ သာမဏေရာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ဥမ္မတ္တကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ခိတ္တစိတ္တာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ဝေဒနာဋ္ဋာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိတ္တကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခိတ္တကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဥက္ခိတ္တကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ပဏ္ဍကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ထေယျသံဝါသကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ တိတ္ထိယပက္ကန္တကာပိ
ပဋိဇာနန္တိ၊ တိရစ္ဆာနဂတာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ မာတုဃာတကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ပိတုဃာတကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ အရဟန္တဃာတကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ဘိက္ခုနိဒူသကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ သံဃဘေဒကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ လောဟိတုပ္ပါဒကာပိ ပဋိဇာနန္တိ၊ ဥဘတောဗျဉ္ဇနကာပိ ပဋိဇာနန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ပက္ကမတိ – မာ သံဃဿ ဟာယီတိ အညဿ ဒါတဗ္ဗံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ဝိဗ္ဘမတိ…ပေ… ကာလင်္ကရောတိ, သာမဏေရော ပဋိဇာနာတိ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတကော ပဋိဇာနာတိ, အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နကော ပဋိဇာနာတိ, ဥမ္မတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, ခိတ္တစိတ္တော ပဋိဇာနာတိ, ဝေဒနာဋ္ဋော ပဋိဇာနာတိ, အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, ပဏ္ဍကော ပဋိဇာနာတိ, ထေယျသံဝါသကော ပဋိဇာနာတိ, တိတ္ထိယပက္ကန္တကော ပဋိဇာနာတိ, တိရစ္ဆာနဂတော ပဋိဇာနာတိ, မာတုဃာတကော ပဋိဇာနာတိ, ပိတုဃာတကော ပဋိဇာနာတိ, အရဟန္တဃာတကော ပဋိဇာနာတိ, ဘိက္ခုနီဒူသကော ပဋိဇာနာတိ, သံဃဘေဒကော ပဋိဇာနာတိ, လောဟိတုပ္ပါဒကော ပဋိဇာနာတိ, ဥဘတောဗျဉ္ဇနကော ပဋိဇာနာတိ – မာ သံဃဿ ဟာယီတိ အညဿ ဒါတဗ္ဗံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ဝိပ္ပကတေ ပက္ကမတိ – မာ သံဃဿ ဟာယီတိ အညဿ ဒါတဗ္ဗံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ဝိပ္ပကတေ ဝိဗ္ဘမတိ…ပေ… ဥဘတောဗျဉ္ဇနကော ပဋိဇာနာတိ – မာ သံဃဿ ဟာယီတိ အညဿ ဒါတဗ္ဗံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ပရိယောသိတေ ပက္ကမတိ – တဿေဝေတံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ပရိယောသိတေ ဝိဗ္ဘမတိ…ပေ… ကာလင်္ကရောတိ, သာမဏေရော ပဋိဇာနာတိ, သိက္ခံ ပစ္စက္ခာတကော ပဋိဇာနာတိ, အန္တိမဝတ္ထုံ အဇ္ဈာပန္နကော ပဋိဇာနာတိ – သံဃော သာမီ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ပရိယောသိတေ ဥမ္မတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, ခိတ္တစိတ္တော ပဋိဇာနာတိ, ဝေဒနာဋ္ဋော ပဋိဇာနာတိ, အာပတ္တိယာ အဒဿနေ ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, အာပတ္တိယာ အပ္ပဋိကမ္မေ ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ, ပါပိကာယ ဒိဋ္ဌိယာ အပ္ပဋိနိဿဂ္ဂေ ဥက္ခိတ္တကော ပဋိဇာနာတိ – တဿေဝေတံ။
‘‘ဣဓ ပန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု နဝကမ္မံ ဂဟေတွာ ပရိယောသိတေ ပဏ္ဍကော ပဋိဇာနာတိ, ထေယျသံဝါသကော ပဋိဇာနာတိ, တိတ္ထိယပက္ကန္တကော ပဋိဇာနာတိ, တိရစ္ဆာနဂတော ပဋိဇာနာတိ, မာတုဃာတကော ပဋိဇာနာတိ, ပိတုဃာတကော ပဋိဇာနာတိ, အရဟန္တဃာတကော ပဋိဇာနာတိ, ဘိက္ခုနီဒူသကော ပဋိဇာနာတိ, သံဃဘေဒကော ပဋိဇာနာတိ, လောဟိတုပ္ပါဒကော ပဋိဇာနာတိ, ဥဘတောဗျဉ္ဇနကော ပဋိဇာနာတိ – သံဃော သာမီ’’တိ။
၃၂၃။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကီဋာဂိရိဇနပုဒ်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရှေး သီတင်းသုံးတော် မူပြီးလျှင် အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီလှည့်လည်သော် အာဠဝီပြည်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ထိုအာဠဝီပြည် အဂ္ဂါဠဝနတ်ကွန်း၌ နေတော်မူ၏။ ထိုအခါ အာဠဝီပြည်သား ရဟန်းတို့သည် ဤသို့ သဘောရှိသော အမှုသစ်တို့ကို ပေးကုန်၏၊ အင်္ဂတေကွက် ဖော်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ နံရံကို လိမ်းကျံ ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ တံခါးကို ထားကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ မင်းတုပ်တိုင် ပြုလုပ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ လေသာပြူတင်း လုပ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှု သစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ ဆေးဖြူသုတ် ကာမျှ ဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ ဆေးနက်သုတ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ ဂွေ့နီခြယ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ မိုးကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ ဖွဲ့ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ ခိုနန်းထားကာမျှ ဖြင့်လည်း အမှုသစ် ကိို ပေးကုန်၏၊ အကျိုးအပျက်ကို ပြင်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ နွားချေး ဖန်ရည် လိမ်းကျံကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်တိုင်အောင်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ်တိုင်အောင်လည်း အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏၊ အသက်ထက်ဆုံးလည်း အမှုသစ်ကို ပေးကုန်၏၊ မီးခိုးဆုံးချိန်တိုင်အောင်လည်း ပြီးဆုံးပြီးသော ကျောင်းအတွက် အမှုသစ်ကိို ပေးကုန်၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည်- “အာဠဝီပြည်သား ရဟန်းတို့သည် ဤသို့သော အမှုသစ်တို့ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ အင်္ဂတေကွက် ဖော်ကာမျှ ဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ နံရံကို လိမ်းကျံကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ တံခါးထားကာမျှ ဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ မင်းတုပ်တိုင် ပြုလုပ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ လေသာပြူတင်းလုပ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ ဆေးဖြူသုတ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကိုအဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ ဆေးနက်သုတ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ ဂွေ့နီခြယ်ကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်း၊ မိုးကာမျှဖြင့်လည်း အမှုသစ်ကို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန် ဘိသနည်း၊ ဖွဲ့ကာမျှဖြင့်လည်း။ ခိုနန်းထားကာမျှဖြင့်လည်း။ အကျိုးအပျက်ကို ပြင်ကာမျှဖြင့်လည်း။ နွားချေး ဖန်ရည် လိမ်းကျံကာမျှဖြင့်လည်း။ နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်တိုင်အောင်လည်း။ နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ် တိုင်အောင်လည်း။ အသက်ထက်ဆုံးလည်း။ မီးခိုးဆုံးချိန်တိုင်အောင်လည်း ပြီးဆုံးပြီးသော ကျောင်းအတွက် အမှုသစ်ကိို အဘယ့်ကြောင့် ပေးကုန်ဘိသနည်းဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ အင်္ဂတေအကွက် ဖော်ကာမျှ ဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ပ။ နံရံကို လိမ်းကျံကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ တံခါးထားကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ မင်းတုပ်တိုင် ပြုလုပ်ကာမျှဖြင့့်အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ လေသာပြူတင်းပြုလုပ်ကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ ဆေးဖြူသုတ်ကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ ဆေးနက်သုတ်ကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ ဂွေ့နီခြယ်ကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ မိုးကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ ဖွဲ့ကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ ခိုနန်းထားကာ မျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ အကျိုးအပျက်ကို ပြင်ကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ နွားချေးဖန်ရည် လိမ်းကျံကာမျှဖြင့် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်တိုင်အောင်လည်း အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ်တိုင်အောင်လည်း အမှုသစ်ကို မပေးအပ်။ အသက်ထက်ဆုံးလည်း အမှုသစ်ကို မပေး အပ်။ မီးခိုးဆုံးချိန်တိုင်အောင်လည်း ပြီးဆုံးပြီးသော ကျောင်းအတွက် အမှုသစ်ကိို မပေးအပ်၊ ပေးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ မပြုအပ်သေးသော အမှုသစ်ကိုလည်းကောင်း ပြု၍မပြီးသေးသော အမှုသစ်ကိုလည်းကောင်း ပေးရန် ခွင့်ပြု၏။ ငယ်သော ကျောင်း၌ အမှုကို ကြည့်ရှု၍ ငါးနှစ် ခြောက်နှစ်တိုင်အောင် အမှုသစ်ကို ပေးခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်ရပ်ကျောင်း၌ အမှုကို ကြည့်ရှု၍ ခုနစ်နှစ် ရှစ်နှစ်တိုင်အောင် အမှုသစ်ကို ပေးခြင်းငှါလည်းကောင်း၊ ကျောင်းကြီး၌လည်းကောင်း၊ ပြာသာဒ်၌လည်းကောင်း၊ အမှုကို ကြည့်ရှု၍ ဆယ်နှစ်တစ်ဆ့ယ်နှစ်နှစ်တိုင်အောင် အမှုသစ်ကို ပေးခြင်းငှါလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အလုံးစုံသော ကျောင်းတို့အတွက် အမှုသစ်ကို ပေးကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အလုံးစုံသော ကျောင်းတို့အတွက် အမှုသစ်ကို မပေးအပ်၊ ပေးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တစ်ပါးတည်းအား နှစ်ကျောင်းတို့ကို ပေးကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းတစ်ပါးတည်းအား နှစ်ကျောင်းတို့ကို မပေးအပ်၊ ပေးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် တစ်ပါးသော ရဟန်းကို နေစေကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် တစ်ပါးသော ရဟန်းကို မနေစေအပ်၊ နေစေသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် သံဃိကကျောင်းကို တားမြစ်ကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် သံဃိကကျောင်းကို မတားမြစ်အပ်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတို့ မြတ်သော အိပ်ရာ နေရာကို ယူရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် သိမ်အပ၌ တည်သော ရဟန်းအား အမှုသစ်ကို ပေးကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သိမ်အပ၌ တည်သော ရဟန်းအား အမှုသစ်ကို မပေးအပ်၊ ပေးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် အခါခပ်သိမ်း တားမြစ်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် အခါခပ်သိမ်း မတားမြစ်အပ်၊ တားမြစ်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ မိုးသုံးလတို့ပတ်လုံး တားမြစ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏။ ဆောင်းဥတု နွေဥတုကာလ၌ကား တားမြစ်ခြင်းငှါ ခွင့်မပြုဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ဖဲလည်း ဖဲသွားကုန်၏။ လူလည်း ထွက်ကုန်၏၊ သေလည်း သေကုန်၏၊ သာမဏေတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ သိက္ခာချသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ပါရာဇိကသို့ ရောက်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ရူးသွပ်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ စိတ်ပျံလွင့်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ဝေဒနာနှိပ်စက်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ အာပတ်ကို မရှုခြင်းကြောင့့်နှင်ထုတ်ခံရသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ အာပတ်ကိုမကုစားခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ယုတ်ညံ့သော အယူကို မစွန့်ခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ပဏ္ဍုက်တို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ပေါင်းသင်းမှုကို ခိုးသောသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ တိတ္ထိဘောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ တိရစ္ဆာန်တို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ အမိကို သတ်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ အဖကို သတ်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ရဟန္တာကို သတ်သူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ သိက္ခူနီမကို ဖျက်ဆီးသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ သံဃာကို သင်းခွဲသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ (မြတ်စွာဘုရားကို) သွေးစိမ်းတည်အောင် ပြုသူတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ ဥဘတောဗျည်းတို့ဟူ၍လည်း ဝန်ခံကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ဖဲသွားမူ “သံဃာအား မဆုတ်ယုတ်ပါစေလင့်”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) သူတစ် ပါးအား ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် လူထွက်မူ။ပ။ သေမူ။ သာမဏေဟု ဝန်ခံမူ။ သိက္ခာချသူဟု ဝန်ခံမူ။ ပါရာဇိကကျသူဟု ဝန်ခံမူ။ ရူးသူဟု ဝန်ခံမူ။ စိတ် ပျံ့လွင့်သူဟု ဝန်ခံမူ။ ဝေဒနာနှိပ်စက်သူဟု ဝန်ခံမူ။ အာပတ်ကို မရှုခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူဟု ဝန်ခံ မူ။ အာပတ်ကို မကုစားခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူဟု ဝန်ခံမူ။ ယုတ်ညံ့သော အယူကို မစွန့်ခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူဟု ဝန်ခံမူ။ ပဏ္ဍုက်ဟု ဝန်ခံမူ။ ပေါင်းသင်းမှုကို ခိုးသောသူဟု ဝန်ခံမူ။ တိတ္ထိဘောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့သူဟု ဝန်ခံမူ။ တိရစ္ဆာန်ဟု ဝန်ခံမူ။ အမိကို သတ်သူဟု ဝန်ခံမူ။ အဖကို သတ်သူဟု ဝန်ခံမူ။ ရဟန္တာကို သတ်သူဟု ဝန်ခံမူ။ သိက္ခုနီမကို ဖျက်ဆီးသူဟု ဝန်ခံမူ။ သံဃာကို သင်းခွဲသူဟု ဝန်ခံမူ။ (မြတ်စွာဘုရားကို) သွေးစိမ်းတည်အောင်ပြုသူဟု ဝန်ခံမူ။ ဥဘတောဗျည်းဟု ဝန်ခံမူ “သံဃာအား မဆုတ်ယုတ်ပါစေလင့်”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) သူတစ်ပါးအား ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ပြု၍ မပြီးမီ ဖဲသွားမူ “သံဃာအား မဆုတ်ယုတ်ပါစေလင့်”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) သူတစ်ပါးအား ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ပြု ၍ မပြီးမီ လူထွက်မူ။ပ။ ဥဘတောဗျည်းဟု ဝန်ခံမူ။ “သံဃာအား မဆုတ်ယုတ်ပါစေလင့်”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) သူတစ်ပါးအား ပေးရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ပြီးဆုံးသော် ဖဲသွားမူ ဤကျောင်းသည် ထိုရဟန်း၏ ကျောင်းသာတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ပြီးဆုံးသော် လူထွက်မူ၊ သေမူ၊ သာမဏေဟု ဝန်ခံမူ၊ သိက္ခာကို ချသူဟု ဝန်ခံမူ၊ ပါရာဇိကကျသူဟု ဝန်ခံမူ၊ သံဃာသည် ပိုင်ရှင် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ပြီးဆုံးသော် ရူးသူဟု ဝန်ခံမူ၊ စိတ်ပျံ့လွင့်သူဟု ဝန်ခံမူ၊ ဝေဒနာနှိပ်စက်သူဟု ဝန်ခံမူ၊ အာပတ်ကို မရှုခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူဟု ဝန်ခံမူ၊ အာပတ်ကို မကုစားခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူဟု ဝန်ခံမူ၊ ယုတ်မာသော အယူကို မစွန့်ခြင်းကြောင့် နှင်ထုတ်ခံရသူဟု ဝန်ခံမူ ဤကျောင်းသည် ထိုရဟန်း၏ ကျောင်းသာတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် အမှုသစ်ကို ယူပြီးလျှင် ပြီးဆုံးသော် ပဏ္ဍုက်ဟု ဝန်ခံမူ၊ ပေါင်းသင်းမှုကို ခိုးသောသူဟု ဝန်ခံမူ၊ တိတ္ထိဘောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့သူဟု ဝန်ခံမူ၊ တိရစ္ဆာန်ဟု ဝန်ခံမူ၊ အမိကို သတ်သူဟု ဝန်ခံမူ၊ အဖကို သတ်သူဟု ဝန်ခံမူ၊ ရဟန္တာကို သတ်သူဟု ဝန်ခံမူ၊ သိက္ခုနီမကို ဖျက်ဆီးသူဟု ဝန်ခံမူ၊ သံဃာကို သင်းခွဲသူဟု ဝန်ခံမူ၊ (မြတ်စွာဘုရားအား) သွေးစိမ်း တည်အောင် ပြုသူဟု ဝန်ခံမူ၊ ဥဘတောဗျည်းဟု ဝန်ခံမူ သံဃာသည် ပိုင်ရှင်ဖြစ်၏။ အခြားနေရာ၌ သုံးဆောင်ခြင်းကို ပယ်မြစ်ခြင်း စသည်
When the Buddha had stayed at Kīṭāgiri for as long as he liked, he set out wandering toward Āḷavī. When he eventually arrived, he stayed at Aggāḷava Shrine. At that time the monks of Āḷavī put monks in charge of building work such as this: the mere filling of gaps, the mere plastering of walls, the mere hanging of doors, the mere making of door jambs, the mere making of windows, the mere application of white coloring, the mere application of black coloring, the mere treatment with red ocher, the mere covering with a roof, the mere fastening of a roof, the mere fixing of cornices, the mere repair of what was defective or broken, and the mere plastering of floors; and they put monks in charge of building work for twenty years, for thirty years, and for life; and they put monks in charge of building work for life on finished dwellings. The monks of few desires complained and criticized them, “How can the monks at Āḷavī put monks in charge of such kinds of work?” They told the Buddha. … “Is it true, monks, that they do this?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You shouldn’t put monks in charge of building work such as this: the mere filling of gaps, the mere plastering of walls, the mere hanging of doors, the mere making of door jambs, the mere making of windows, the mere application of white coloring, the mere application of black coloring, the mere treatment with red ocher, the mere covering with a roof, the mere fastening of a roof, the mere fixing of cornices, the mere repair of what is defective or broken, or the mere plastering of floors; and you shouldn’t put monks in charge of building work for twenty years, for thirty years, or for life, or put monks in charge of building work for life on finished dwellings. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to put monks in charge of building work that isn’t yet started or that’s partially complete. For a small dwelling, you should inspect the work and then put a monk in charge of the building work for five or six years. For a small stilt house, you should inspect the work and then put a monk in charge of the building work for seven or eight years. For a large dwelling or stilt house, you should inspect the work and then put a monk in charge of the building work for ten or twelve years.” On one occasion the monks put one person in charge of the building work on all the dwellings. “You shouldn’t put one person in charge of the building work on all the dwellings. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion the monks put one person in charge of the building work on two dwellings. “You shouldn’t put one person in charge of the building work on two dwellings. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” On one occasion the monks who had taken on building work had someone else stay in that dwelling. “When you have taken on building work, you shouldn’t have someone else stay in that dwelling. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At one time monks who had taken on building work reserved what belonged to the Sangha. “When you have taken on building work, you shouldn’t reserve what belongs to the Sangha. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to take one good bed.” On one occasion the monks put one who was outside the monastery zone in charge of building work. “You shouldn’t put one who’s outside the monastery zone in charge of building work. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At one time the monks who had taken on building work reserved a dwelling at all times. “When you have taken on building work, you shouldn’t reserve a dwelling at all times. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow you to reserve it for the three months of the rainy-season residence, but not at other times.” At that time monks who had taken on building work left, disrobed, died, admitted to being novice monks, admitted to having renounced the training, admitted to having committed the worst kind of offense, admitted to being insane, admitted to being deranged, admitted to being overwhelmed by pain, admitted to having been ejected for not recognizing an offense, admitted to having been ejected for not making amends for an offense, admitted to having been ejected for not giving up a bad view, admitted to being <i lang='pi' translate='no'>paṇḍakas</i>, admitted to being fake monks, admitted to previously having left to join the monastics of another religion, admitted to being animals, admitted to being matricides, admitted to being patricides, admitted to being murderers of a perfected one, admitted to having raped a nun, admitted to having caused a schism in the Sangha, admitted to having caused the Buddha to bleed, or admitted to being gynandromorphs. They told the Buddha. “If a monk who’s taken on building work departs, it should be given to another, with the thought, ‘What belongs to the Sangha shouldn’t be allowed to deteriorate.’ If a monk who’s taken on building work disrobes, dies, admits to being a novice monk, admits to having renounced the training, admits to having committed the worst kind of offense, admits to being insane, admits to being deranged, admits to being overwhelmed by pain, admits to having been ejected for not recognizing an offense, admits to having been ejected for not making amends for an offense, admits to having been ejected for not giving up a bad view, admits to being a <i lang='pi' translate='no'>paṇḍaka</i>, admits to being a fake monk, admits to previously having left to join the monastics of another religion, admits to being an animal, admits to being a matricide, admits to being a patricide, admits to being a murderer of a perfected one, admits to having raped a nun, admits to having caused a schism in the Sangha, admits to having caused the Buddha to bleed, or admits to being a gynandromorph, it should be given to another, with the thought, ‘What belongs to the Sangha shouldn’t be allowed to deteriorate.’ If a monk who’s taken on building work departs while it’s still unfinished, it should be given to another, with the thought, ‘What belongs to the Sangha shouldn’t be allowed to deteriorate.’ If a monk who’s taken on building work disrobes while it’s still unfinished … or admits to being a gynandromorph while it’s still unfinished, it should be given to another, with the thought, ‘What belongs to the Sangha shouldn’t be allowed to deteriorate.’ If a monk who’s taken on building work departs when it’s finished, then it’s still for him. If a monk who’s taken on building work disrobes when it’s finished; dies when it’s finished; admits, when it’s finished, to being a novice monk; admits, when it’s finished, to having renounced the training; or admits, when it’s finished, to having committed the worst kind of offense— then the Sangha is the owner. If a monk who’s taken on building work admits, when it’s finished, to being insane; admits, when it’s finished, to being deranged; admits, when it’s finished, to being overwhelmed by pain; admits, when it’s finished, to having been ejected for not recognizing an offense; admits, when it’s finished, to having been ejected for not making amends for an offense; or admits, when it’s finished, to having been ejected for not giving up a bad view— then it’s still for him. If a monk who’s taken on building work admits, when it’s finished, to being a <i lang='pi' translate='no'>paṇḍaka</i>; admits, when it’s finished, to being a fake monk; admits, when it’s finished, to previously having left to join the monastics of another religion; admits, when it’s finished, to being an animal; admits, when it’s finished, to being a matricide; admits, when it’s finished, to being a patricide; admits, when it’s finished, to being a murderer of a perfected one; admits, when it’s finished, to having raped a nun; admits, when it’s finished, to having caused a schism in the Sangha; admits, when it’s finished, to having caused the Buddha to bleed; or admits, when it’s finished, to being a gynandromorph— then the Sangha is the owner.” 22. The prohibition against using equipment where it doesn’t belong, etc.
အညတြပရိဘောဂပဋိက္ခေပါဒိ
၃၂၄။ [ပါရာ။ ၁၅၇] တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အညတရဿ ဥပါသကဿ ဝိဟာရပရိဘောဂံ သေနာသနံ အညတြ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ။ အထ ခေါ သော ဥပါသကော ဥဇ္ဈာယတိ ခိယျတိ ဝိပါစေတိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဘဒန္တာ အညတြ ပရိဘောဂံ အညတြ ပရိဘုဉ္ဇိဿန္တီ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အညတြ ပရိဘောဂေါ အညတြ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော။ ယော ပရိဘုဉ္ဇေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
[ပါရာ။ ၁၅၇] တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဥပေါသထဂ္ဂမ္ပိ သန္နိသဇ္ဇမ္ပိ ဟရိတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ ဆမာယ နိသီဒန္တိ။ ဂတ္တာနိပိ စီဝရာနိပိ ပံသုကိတာနိ ဟောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, တာဝကာလိကံ ဟရိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ မဟာဝိဟာရော ဥန္ဒြိယတိ။ ဘိက္ခူ ကုက္ကုစ္စာယန္တာ သေနာသနံ နာတိဟရန္တိ [နာဘိဟရန္တိ (က။)]။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဂုတ္တတ္ထာယ ဟရိတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သေနာသနပရိက္ခာရိကော မဟဂ္ဃေါ ကမ္ဗလော ဥပ္ပန္နော ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဖာတိကမ္မတ္ထာယ ပရိဝတ္တေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သေနာသနပရိက္ခာရိကံ မဟဂ္ဃံ ဒုဿံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဖာတိကမ္မတ္ထာယ ပရိဝတ္တေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ အစ္ဆစမ္မံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါဒပုဉ္ဆနိံ ကာတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ စက္ကလိကံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါဒပုဉ္ဆနိံ ကာတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ စောဠကံ ဥပ္ပန္နံ ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပါဒပုဉ္ဆနိံ ကာတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အဓောတေဟိ ပါဒေဟိ သေနာသနံ အက္ကမန္တိ။ သေနာသနံ ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အဓောတေဟိ ပါဒေဟိ သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ အလ္လေဟိ ပါဒေဟိ သေနာသနံ အက္ကမန္တိ။ သေနာသနံ ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, အလ္လေဟိ ပါဒေဟိ သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ သဥပါဟနာ သေနာသနံ အက္ကမန္တိ။ သေနာသနံ ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, သဥပါဟနေန သေနာသနံ အက္ကမိတဗ္ဗံ။ ယော အက္ကမေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ နိဋ္ဌုဘန္တိ။ ဝဏ္ဏော ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပရိကမ္မကတာယ ဘူမိယာ နိဋ္ဌုဘိတဗ္ဗံ။ ယော နိဋ္ဌုဘေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ခေဠမလ္လက’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန မဉ္စပါဒါပိ ပီဌပါဒါပိ ပရိကမ္မကတံ ဘူမိံ ဝိလိခန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, စောဠကေန ပလိဝေဌေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ပရိကမ္မကတံ ဘိတ္တိံ အပဿေန္တိ။ ဝဏ္ဏော ဒုဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘န, ဘိက္ခဝေ, ပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ အပဿေတဗ္ဗာ။ ယော အပဿေယျ, အာပတ္တိ ဒုက္ကဋဿ။ အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, အပဿေနဖလက’’န္တိ။ အပဿေနဖလကံ ဟေဋ္ဌတော ဘူမိံ ဝိလိခတိ, ဥပရိတော ဘိတ္တိဉ္စ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဟေဋ္ဌတော စ ဥပရိတော စ စောဠကေန ပလိဝေဌေတု’’န္တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဓောတပါဒကာ နိပဇ္ဇိတုံ ကုက္ကုစ္စာယန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပစ္စတ္ထရိတွာ နိပဇ္ဇိတု’’န္တိ။
၃၂၄။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တစ်ဦးသော ဥပါသကာ၏ ကျောင်းအသုံးအဆောင်ဖြစ်သော အိပ်ရာနေရာကို အခြားကျောင်း၌ သုံးဆောင်ကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုဥပါသကာသည် “အဘယ့်ကြောင့် အသျှင်ကောင်းတို့သည် အခြားကျောင်း၌ အသုံးအဆောင်ကို အခြားကျောင်း၌ သုံးဆောင်ကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့၏၊ ရှုတ်ချ၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အခြားကျောင်း၌ အသုံးအဆောင်ကို အခြားကျောင်း၌ မသုံးဆောင်အပ်၊ သုံးဆောင်သော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဥပုသ်အိမ်သို့လည်းကောင်း၊ စည်းဝေးရာသို့လည်းကောင်း၊ ဆောင်ယူခြင်းငှါ မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ မြေ၌ ထိုင်ကုန်၏။ ကိုယ်နှင့် သင်္ကန်းတို့သည် မြေမှုန့်အလိမ်းလိမ်း ဖြစ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အခိုက်အတန့်မျှ ဆောင်ယူခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာ၏ ကျောင်းကြီးသည် ပြိုကျ၏၊ ရဟန်းတို့သည် မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယ ကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်သည် ဖြစ်၍ အိပ်ရာ နေရာတို့ကို မဆောင်ယူကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လုံခြုံရန်အတွက် ဆောင်ယူခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား ကျောင်းသုံးပရိက္ခရာဖြစ်သော အဖိုးထိုက်သော ကမ္ဗလာသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တိုးပွါးမှုအတွက် လဲလှယ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား ကျောင်းသုံးပရိက္ခရာဖြစ်သော အဖိုးထိုက်သော အဝတ်အထည်သည် ဖြစ်ပေါ် လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ တိုးပွါးမှုအတွက် လဲလှယ် ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား ဝံရေသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြေသုတ်ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား (ကမ္ဗလာဖုံး) ခြေသုတ်ကြိုးဝိုင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြေသုတ်ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သံဃာအား အထည်ကြမ်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခြေသုတ်ပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မဆေးသော ခြေတို့ဖြင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို နင်းသဖြင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ မဆေးသော ခြေတို့ဖြင့် ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို မနင်းအပ်၊ နင်းသောရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် စိုသော ခြေတို့ဖြင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို နင်းသဖြင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ စိုသော ခြေတို့ဖြင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို မနင်းအပ်၊ နင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဖိနပ်နှင့်တကွ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို နင်းသဖြင့် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသည် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဖိနပ်နှင့်တကွ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို မနင်းအပ်၊ နင်းသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏ဟု (မိန့်တော့်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အပြေအပြစ် ပြုထားသော မြေ၌ တံတွေးထွေးသဖြင့် အဆင်းပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပြေအပြစ် ပြုထားသော မြေ၌ တံတွေးမထွေးအပ်၊ ထွေးသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ ထွေးခံကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ညောင်စောင်းခြေတို့သည်လည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်ခြေတို့သည်လည်းကောင်း အပြေအပြစ်ပြု ထားသော မြေကို ရေးခြစ်မိကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အထည်ကြမ်းဖြင့် ရစ်ပတ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် အပြေအပြစ်ပြုထားသော နံရံကို မှီသဖြင့် အဆင်း ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာ ဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အပြေအပြစ်ပြုထားသော နံရံကို မမှီအပ်၊ မှီသော ရဟန်းအား ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ရဟန်းတို့ အမှီတံကဲပျဥ်ကို ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အမှီတံကဲပျဥ်သည် အောက်မှ မြေကိုလည်းကောင်း၊ အထက်မှ နံရံကိုလည်းကောင်း ရေးခြစ်မိ၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အောက်မှလည်းကောင်း၊ အထက်မှလည်းကောင်း အထည်ကြမ်းဖြင့် ရစ်ပတ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ခြေဆေးပြီးဖြစ်၍ အိပ်ခြင်းငှါ မအပ်ဟု တွေးတောမှု ‘သံသယကုက္ကုစ္စ’ ရှိကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ခင်း၍ အိပ်ခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သံဃဘတ် စသည်ကို ခွင့်ပြုခြင်း
At one time the monks used a certain lay follower’s equipment where it did not belong. That lay follower complained and criticized them, “How can the venerables use equipment where it doesn’t belong?” They told the Buddha. “You shouldn’t use equipment where it doesn’t belong. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not bring anything to the observance-day hall or to meetings, and they sat down on the bare ground. They got dirty, as did their robes. “I allow you to borrow.” At that time a large dwelling belonging to the Sangha was decaying. Being afraid of wrongdoing, the monks did not remove the furniture. “I allow you to move it for the purpose of protection.” On one occasion the Sangha had been given a valuable, woolen furniture cloth. “I allow you to do a beneficial trade.” On one occasion the Sangha was offered a valuable furniture cloth. “I allow you to do a beneficial trade.” On one occasion the Sangha was offered a bear skin. “I allow you to make it into a doormat.” On one occasion the Sangha was offered a round pad. “I allow you to make it into a doormat.” On one occasion the Sangha was offered a cloth. “I allow you to make it into a doormat.” At that time there were monks who stepped into the dwellings with dirty feet. The dwellings got dirty. “You shouldn’t step into a dwelling with dirty feet. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who stepped into the dwellings with wet feet. The dwellings got dirty. “You shouldn’t step into a dwelling with wet feet. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who stepped into the dwellings with their sandals on. The dwellings got dirty. “You shouldn’t step into a dwelling with your sandals on. If you do, you commit an offense of wrong conduct.” At that time there were monks who spat on treated floors. The coloring was spoiled. “You shouldn’t spit on treated floors. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow spittoons.” At that time the legs of the beds and benches scratched the treated floors. The coloring was spoiled. “You should wrap the legs in cloth.” At that time there were monks who leaned on treated walls. The coloring was spoiled. “You shouldn’t lean on treated walls. If you do, you commit an offense of wrong conduct. I allow leaning boards.” The lower edge of the leaning boards scratched the floor and the upper edge scratched the wall. “You should wrap the lower and upper edges in cloth.” Being afraid of wrongdoing, the monks did not lie down with washed feet. “You should spread a sheet and then lie down.” 23. The allowance for meals for the Sangha, etc.
သံဃဘတ္တာဒိအနုဇာနနံ
၃၂၅။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အာဠဝိယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ရာဇဂဟံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟံ ဒုဗ္ဘိက္ခံ ဟောတိ။ မနုဿာ န သက္ကောန္တိ သံဃဘတ္တံ ကာတုံ၊ ဣစ္ဆန္တိ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနံ သလာကဘတ္တံ ပက္ခိကံ ဥပေါသထိကံ ပါဋိပဒိကံ ကာတုံ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃဘတ္တံ ဥဒ္ဒေသဘတ္တံ နိမန္တနံ သလာကဘတ္တံ ပက္ခိကံ ဥပေါသထိကံ ပါဋိပဒိက’’န္တိ။
၃၂၅။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အာဠဝီပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရွှေ့ သီတင်းသုံးနေတော်မူပြီး လျှင် အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီကြွတော်မူသော် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ရောက်တော်မူ၍ ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည် ရှဥ့်နက်တို့အား အစာကျွေးရာဖြစ်သော ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ရာဇဂြိုဟ် ပြည်သည် အစာရှားပါး၏၊ လူတို့သည် သံဃဘတ်ကို မပြုလုပ်နိုင်ကုန်၊ ဥဒ္ဒေသဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ နိမန္တနဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ သလာက ဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပက္ခိက ဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဥပေါ သထိကဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပါဋိပဒိက ဘတ်ကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်လိုကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ သံဃဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဥဒ္ဒေသဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ နိမန္တနဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ သလာကဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပက္ခိကဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဥပေါသထိကဘတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ပါဋိပဒိကဘတ်ကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ဆွမ်းညွှန်း ရဟန်းအဖြစ် သမ္မုတိပေးခြင်း
When the Buddha had stayed at Āḷavī for as long as he liked, he set out wandering toward Rājagaha. When he eventually arrived, he stayed in the Bamboo Grove, the squirrel sanctuary. At that time Rājagaha was short of food and people were unable to make meals for the whole Sangha. Instead they wished to make meals for designated monks, invitational meals, meals for which lots are drawn, half-monthly meals, meals on the observance day, and meals on the day after the observance day. “I allow meals for the Sangha, meals for designated monks, invitational meals, meals for which lots are drawn, half-monthly meals, meals on the observance days, and meals on the day after the observance days.” 24. The appointment of a designator of meals
ဘတ္တုဒ္ဒေသကသမ္မုတိ
၃၂၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ အတ္တနော ဝရဘတ္တာနိ ဂဟေတွာ လာမကာနိ ဘတ္တာနိ ဘိက္ခူနံ ဒေန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ ဘတ္တုဒ္ဒေသကံ သမ္မန္နိတုံ – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ဥဒ္ဒိဋ္ဌာနုဒ္ဒိဋ္ဌဉ္စ ဇာနေယျ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဘတ္တုဒ္ဒေသကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ဘတ္တုဒ္ဒေသကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဘတ္တုဒ္ဒေသကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ဘတ္တုဒ္ဒေသကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
အထ ခေါ ဘတ္တုဒ္ဒေသကာနံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ ဘတ္တံ ဥဒ္ဒိသိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, သလာကာယ ဝါ ပဋ္ဋိကာယ ဝါ [ပဋိကာယ ဝါ (သျာ။)] ဥပနိဗန္ဓိတွာ ဩပုဉ္ဇိတွာ ဘတ္တံ ဥဒ္ဒိသိတု’’န္တိ။
၃၂၆။ ထိုအခါ ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့သည် မိမိတို့အတွက် မွန်မြတ်သော ဘတ်တို့ကို ယူကြပြီးလျှင် ယုတ်ညံ့သော ဘတ်တို့ကို ရဟန်းတို့အား ပေးလှူကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို ဆွမ်းညွှန်းရဟန်းဟု သမုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဒေါသာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ မောဟာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဘယာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ညွှန်းပြီး မညွှန်းရသေးကိုလည်း သိရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင် လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ဆွမ်းညွှန်းရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ဆွမ်းညွှန်းရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းကို ဆွမ်းညွှန်းရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင် အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း မရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ဆွမ်းညွှန်းရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဆွမ်းညွှန်း ရဟန်းတို့အား “ဆွမ်းကို အဘယ်သို့ ညွှန်းအပ်သနည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ ဝါးခြမ်း၌လည်းကောင်း၊ (ထန်းရွက် စသော) အပြား၌လည်းကောင်း ရေး၍ မွှေနှောက်ပြီးလျှင် ဆွမ်းကို ညွှန်းခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ နေရာခင်းသူ စသည်အဖြစ် သမ္မုတိပေးခြင်း
At that time the monks from the group of six took the best meals for themselves and gave the inferior ones to the other monks. They told the Buddha. “You should appoint a monk who has five qualities as the designator of meals: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows what has and has not been designated. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the designator of meals. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the designator of meals. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the designator of meals should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the designator of meals. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” The monks who were designators of meals thought, “How should we designate the meals?” “You should mark tickets, make a heap of them, and then designate the meals.” 25. The appointment of an assigner of dwellings, etc.
သေနာသနပညာပကာဒိသမ္မုတိ
၃၂၇။ တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သေနာသနပညာပကော န ဟောတိ…ပေ… ဘဏ္ဍာဂါရိကော န ဟောတိ…ပေ… စီဝရပ္ပဋိဂ္ဂါဟကော န ဟောတိ…ပေ… စီဝရဘာဇကော န ဟောတိ…ပေ… ယာဂုဘာဇကော န ဟောတိ…ပေ… ဖလဘာဇကော န ဟောတိ…ပေ… ခဇ္ဇကဘာဇကော န ဟောတိ။ ခဇ္ဇကံ အဘာဇိယမာနံ နဿတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ ခဇ္ဇကဘာဇကံ သမ္မန္နိတုံ – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ဘာဇိတာဘာဇိတဉ္စ ဇာနေယျ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ခဇ္ဇကဘာဇကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ ခဇ္ဇကဘာဇကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ခဇ္ဇကဘာဇကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု ခဇ္ဇကဘာဇကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၃၂၇။ ထိုအခါ သံဃာအား ကျောင်းအိပ်ရာနေရာခင်းသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ ဘဏ္ဍာထိန်းရဟန်း မရှိ။ပ။ သင်္ကန်းကို ခံယူသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ သင်္ကန်းကို ခွဲဝေသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ ယာဂုကို ခွဲဝေသော ရဟန်းမရှိ။ပ။ သစ်သီးကို ခွဲဝေသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ ခဲဖွယ်ကို ခွဲဝေသော ရဟန်း မရှိ၊ ခဲဖွယ်သည် မခွဲဝေဘဲ ထားသဖြင့် ပျက်စီး၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းအား ခွဲဖွယ် ခွဲဝေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဒေါသာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ မောဟာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဘယာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဝေပြီး မဝေသေးကိုလည်း သိရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ခဲဖွယ်ဝေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ခဲဖွယ် ခွဲဝေသော ရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား ခဲဖွယ်ခွဲ ဝေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ခဲဖွယ်ခွဲဝေသော ရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအားနှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ပရိက္ခရာ အနည်းငယ်ကို စွန့်သူအဖြစ် သမ္မုတိပေးခြင်း
At that time there was no assigner of dwellings … no storeman … no receiver of robe-cloth … no distributor of robe-cloth … no distributor of congee … no distributor of fruit … no distributor of fresh food. Because it was not distributed, the fresh food perished. “You should appoint a monk who has five qualities as the distributor of fresh food: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows what has and has not been distributed. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the distributor of fresh food. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the distributor of fresh food. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the distributor of fresh food should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the distributor of fresh food. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” 26. The appointment of a distributor of minor requisites
အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကသမ္မုတိ
၃၂၈။ တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ ဘဏ္ဍာဂါရေ အပ္ပမတ္တကော ပရိက္ခာရော ဥပ္ပန္နော [ဥဿန္နော (သျာ။)] ဟောတိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကံ သမ္မန္နိတုံ – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ဝိဿဇ္ဇိတာဝိဿဇ္ဇိတဉ္စ ဇာနေယျ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
တေန အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇကေန ဘိက္ခုနာ ဧကာ [ဧကေကာ (သီ။)] သူစိ ဒါတဗ္ဗာ, သတ္ထကံ ဒါတဗ္ဗံ, ဥပါဟနာ ဒါတဗ္ဗာ, ကာယဗန္ဓနံ ဒါတဗ္ဗံ, အံသဗန္ဓကော ဒါတဗ္ဗော, ပရိဿာဝနံ ဒါတဗ္ဗံ, ဓမ္မကရဏော ဒါတဗ္ဗော, ကုသိ ဒါတဗ္ဗာ, အဍ္ဎကုသိ ဒါတဗ္ဗာ, မဏ္ဍလံ ဒါတဗ္ဗံ, အဍ္ဎမဏ္ဍလံ ဒါတဗ္ဗံ, အနုဝါတော ဒါတဗ္ဗော, ပရိဘဏ္ဍံ ဒါတဗ္ဗံ။ သစေ ဟောတိ သံဃဿ သပ္ပိ ဝါ တေလံ ဝါ မဓု ဝါ ဖာဏိတံ ဝါ, သကိံ ပဋိသာယိတုံ ဒါတဗ္ဗံ။ သစေ ပုနပိ အတ္ထော ဟောတိ, ပုနပိ ဒါတဗ္ဗံ။
၃၂၈။ ထိုအခါ သံဃာ၏ ဘဏ္ဍာအိမ်၌ ပရိက္ခရာ အနည်းငယ်မျှ ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို ပရိက္ခရာအနည်း ငယ်မျှကို စွန့်သော ရဟန်းဟု သမုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဒေါသာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ မောဟာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဘယာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ စွန့်ပြီး မစွန့်သေးကိုလည်း သိရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်း အား ပရိက္ခရာအနည်းငယ်မျှကို စွန့်သော ရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ပရိက္ခရာအနည်းငယ်မျှကို စွန့်သော ရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား ပရိက္ခရာအနည်းငယ်မျှကို စွန့်သော ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို ပရိက္ခရာအနည်းငယ်မျှကို စွန့်သော ရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ် နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ ပရိက္ခရာအနည်းငယ်မျှကို စွန့်သော ထိုရဟန်းသည် အပ်တစ်ချောင်းကို ပေးရမည်၊ ထီးငယ်ကို ပေးရမည်၊ ဖိနပ်ကို ပေးရမည်၊ ခါးပန်ကြိုးကို ပေးရမည်၊ ပခုံးလွယ်ကို ပေးရမည်၊ ရေစစ်ပဝါကိုု ပေးရ မည်၊ ဓမကရိုဏ် ရေစစ်ကို ပေးရမည်၊ အနားပတ်ရှည်ကို ပေးရမည်၊ အနားပတ်တိုကို ပေးရမည်၊ အိမ်ဝန်းကြီးကို ပေးရမည်၊ ထက်ဝက်သော အိမ်ကို ပေးရမည်၊ အလျားအနားပတ်ကို ပေးရမည်၊ အနံ အနားပတ်ကို ပေးရမည်။ သံဃာ၏ ထောပတ် ပျားရည် တင်လဲတို့ရှိမူ တစ်ကြိမ်လျက်ရန် ပေးရမည်၊ တစ်ဖန်လည်း လျက်လိုမူ တစ်ဖန်လည်း ပေးရမည်။ ၁။ ပါဠိတော်၌ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ-ပါဌ် ရှိ၏။ နိသျ၌ ဥဿန္နော ဟောတိ-များသည်ဖြစ်၏ဟု အနက်ပေး၏။ မိုးရေခံသင်္ကန်းပေးသူ စသည်အဖြစ် သမ္မုတိပေးခြင်း
At that time there were minor requisites in the storeroom. They told the Buddha. “You should appoint a monk who has five qualities as the distributor of minor requisites: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows what has and has not been distributed. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the distributor of minor requisites. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the distributor of minor requisites. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the distributor of minor requisites should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the distributor of minor requisites. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” The monk who is the distributor of minor requisites should give things out one by one: needles, knives, sandals, belts, shoulder straps, water filters, and water strainers, and also robe material for long inter-panel strips, for short inter-panel strips, for large panels, for medium-sized panels, for lengthwise borders, and for crosswise borders. If the Sangha has ghee, oil, honey, or syrup, he should give it out for a single use. If it is needed again, he should give it out again. 27. The appointment of a distributor of rainy-season bathing cloths, etc.
သာဋိယဂ္ဂါဟာပကာဒိသမ္မုတိ
၃၂၉။ တေန ခေါ ပန သမယေန သံဃဿ သာဋိယဂ္ဂါဟာပကော န ဟောတိ…ပေ… ပတ္တဂ္ဂါဟာပကော န ဟောတိ…ပေ… အာရာမိကပေသကော န ဟောတိ…ပေ… သာမဏေရပေသကော န ဟောတိ။ သာမဏေရာ အပေသိယမာနာ ကမ္မံ န ကရောန္တိ။ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတံ ဘိက္ခုံ သာမဏေရပေသကံ သမ္မန္နိတုံ – ယော န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဒေါသာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န မောဟာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, န ဘယာဂတိံ ဂစ္ဆေယျ, ပေသိတာပေသိတဉ္စ ဇာနေယျ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ ဘိက္ခု ယာစိတဗ္ဗော, ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သာမဏေရပေသကံ သမ္မန္နေယျ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ သာမဏေရပေသကံ သမ္မန္နတိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော သာမဏေရပေသကဿ သမ္မုတိ, သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခု သာမဏေရပေသကော။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
တတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
သေနာသနက္ခန္ဓကော ဆဋ္ဌော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဝိဟာရံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေန, အပညတ္တံ တဒါ အဟု၊
တဟံ တဟံ နိက္ခမန္တိ, ဝါသာ တေ ဇိနသာဝကာ။
သေဋ္ဌီ ဂဟပတိ ဒိသွာ, ဘိက္ခူနံ ဣဒမဗြဝိ၊
ကာရာပေယျံ ဝသေယျာထ, ပဋိပုစ္ဆိံသု နာယကံ။
ဝိဟာရံ အဍ္ဎယောဂဉ္စ, ပါသာဒံ ဟမ္မိယံ ဂုဟံ၊
ပဉ္စလေဏံ အနုညာသိ, ဝိဟာရေ သေဋ္ဌိ ကာရယိ။
ဇနော ဝိဟာရံ ကာရေတိ, အကဝါဋံ အသံဝုတံ၊
ကဝါဋံ ပိဋ္ဌသံဃာဋံ, ဥဒုက္ခလဉ္စ ဥတ္တရိ။
အာဝိဉ္ဆနစ္ဆိဒ္ဒံ ရဇ္ဇုံ, ဝဋ္ဋိဉ္စ ကပိသီသကံ၊
သူစိဃဋိတာဠစ္ဆိဒ္ဒံ, လောဟကဋ္ဌဝိသာဏကံ။
ယန္တကံ သူစိကဉ္စေဝ, ဆဒနံ ဥလ္လိတ္တာဝလိတ္တံ၊
ဝေဒိဇာလသလာကဉ္စ, စက္ကလိ သန္ထရေန စ။
မိဍ္ဎိ ဗိဒလမဉ္စဉ္စ, သောသာနိကမသာရကော၊
ဗုန္ဒိကုဠိရပါဒဉ္စ, အာဟစ္စာသန္ဒိ ဥစ္စကေ။
သတ္တင်္ဂေါ စ ဘဒ္ဒပီဌံ, ပီဌကေဠကပါဒကံ၊
အာမလာဖလကာ ကောစ္ဆာ, ပလာလပီဌမေဝ စ။
ဥစ္စာဟိပဋိပါဒကာ, အဋ္ဌင်္ဂုလိ စ ပါဒကာ၊
သုတ္တံ အဋ္ဌပဒံ စောဠံ, တူလိကံ အဍ္ဎကာယိကံ။
ဂိရဂ္ဂေါ ဘိသိယော စာပိ, ဒုဿံ သေနာသနမ္ပိ စ၊
ဩနဒ္ဓံ ဟေဋ္ဌာ ပတတိ, ဥပ္ပါဋေတွာ ဟရန္တိ စ။
ဘတ္တိဉ္စ ဟတ္ထဘတ္တိဉ္စ, အနုညာသိ တထာဂတော၊
တိတ္ထိယာ ဝိဟာရေ စာပိ, ထုသံ သဏှဉ္စ မတ္တိကာ။
ဣက္ကာသံ ပါဏိကံ ကုဏ္ဍံ, သာသပံ သိတ္ထတေလကံ၊
ဥဿန္နေ ပစ္စုဒ္ဓရိတုံ, ဖရုသံ ဂဏ္ဍုမတ္တိကံ။
ဣက္ကာသံ ပဋိဘာနဉ္စ, နီစာ စယော စ အာရုဟံ၊
ပရိပတန္တိ အာဠကာ, အဍ္ဎကုဋ္ဋံ တယော ပုန။
ခုဒ္ဒကေ ကုဋ္ဋပါဒေါ စ, ဩဝဿတိ သရံ ခိလံ၊
စီဝရဝံသံ ရဇ္ဇုဉ္စ, အာဠိန္ဒံ ကိဋိကေန စ။
အာလမ္ဗနံ တိဏစုဏ္ဏံ, ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂေ နယံ ကရေ၊
အဇ္ဈောကာသေ ဩတပ္ပတိ, သာလံ ဟေဋ္ဌာ စ ဘာဇနံ။
ဝိဟာရော ကောဋ္ဌကော စေဝ, ပရိဝေဏဂ္ဂိသာလကံ၊
အာရာမေ စ ပုန ကောဋ္ဌေ, ဟေဋ္ဌညေဝ နယံ ကရေ။
သုဓံ အနာထပိဏ္ဍိ စ, သဒ္ဓေါ သီတဝနံ အဂါ၊
ဒိဋ္ဌဓမ္မော နိမန္တေသိ, သဟ သံဃေန နာယကံ။
အာဏာပေသန္တရာမဂ္ဂေ, အာရာမံ ကာရယီ ဂဏော၊
ဝေသာလိယံ နဝကမ္မံ, ပုရတော စ ပရိဂ္ဂဟိ။
ကော အရဟတိ ဘတ္တဂ္ဂေ, တိတ္တိရဉ္စ အဝန္ဒိယာ၊
ပရိဂ္ဂဟိတန္တရဃရာ, တူလော သာဝတ္ထိ ဩသရိ။
ပတိဋ္ဌာပေသိ အာရာမံ, ဘတ္တဂ္ဂေ စ ကောလာဟလံ၊
ဂိလာနာ ဝရသေယျာ စ, လေသာ သတ္တရသာ တဟိံ။
ကေန နု ခေါ ကထံ နု ခေါ, ဝိဟာရဂ္ဂေန ဘာဇယိ၊
ပရိဝေဏံ အနုဘာဂဉ္စ, အကာမာ ဘာဂံ နော ဒဒေ။
နိဿီမံ သဗ္ဗကာလဉ္စ, ဂါဟာ သေနာသနေ တယော၊
ဥပနန္ဒော စ ဝဏ္ဏေသိ, ဌိတကာ သမကာသနာ။
သမာနာသနိကာ ဘိန္ဒိံသု, တိဝဂ္ဂါ စ ဒုဝဂ္ဂိကံ၊
အသမာနာသနိကာ ဒီဃံ, သာဠိန္ဒံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ။
အယျိကာ စ အဝိဒူရေ, ဘာဇိတဉ္စ ကီဋာဂိရေ၊
အာဠဝီ ပိဏ္ဍကကုဋ္ဋေဟိ, ဒွါရအဂ္ဂဠဝဋ္ဋိကာ။
အာလောကသေတကာဠဉ္စ, ဂေရုဆာဒနဗန္ဓနာ၊
ဘဏ္ဍိခဏ္ဍပရိဘဏ္ဍံ, ဝီသ တိံသာ စ ကာလိကာ။
ဩသိတေ အကတံ ဝိပ္ပံ, ခုဒ္ဒေ ဆပ္ပဉ္စဝဿိကံ၊
အဍ္ဎယောဂေ စ သတ္တဋ္ဌ, မဟလ္လေ ဒသ ဒွါဒသ။
သဗ္ဗံ ဝိဟာရံ ဧကဿ, အညံ ဝါသေန္တိ သံဃိကံ၊
နိဿီမံ သဗ္ဗကာလဉ္စ, ပက္ကမိ ဝိဗ္ဘမန္တိ စ။
ကာလဉ္စ သာမဏေရဉ္စ, သိက္ခာပစ္စက္ခအန္တိမံ၊
ဥမ္မတ္တခိတ္တစိတ္တာ စ, ဝေဒနာပတ္တိဒဿနာ။
အပ္ပဋိကမ္မဒိဋ္ဌိယာ, ပဏ္ဍကာ ထေယျတိတ္ထိယာ၊
တိရစ္ဆာနမာတုပိတု, အရဟန္တာ စ ဒူသကာ။
ဘေဒကာ လောဟိတုပ္ပါဒါ, ဥဘတော စာပိ ဗျဉ္ဇနကာ၊
မာ သံဃဿ ပရိဟာယိ, ကမ္မံ အညဿ ဒါတဝေ။
ဝိပ္ပကတေ စ အညဿ, ကတေ တဿေဝ ပက္ကမေ၊
ဝိဗ္ဘမတိ ကာလင်္ကတော, သာမဏေရော စ ဇာယတိ။
ပစ္စက္ခာတော စ သိက္ခာယ, အန္တိမဇ္ဈာပန္နကော ယဒိ၊
သံဃောဝ သာမိကော ဟောတိ, ဥမ္မတ္တခိတ္တဝေဒနာ။
အဒဿနာပ္ပဋိကမ္မေ, ဒိဋ္ဌိ တဿေဝ ဟောတိ တံ၊
ပဏ္ဍကော ထေယျတိတ္ထီ စ, တိရစ္ဆာနမာတုပေတ္တိကံ။
ဃာတကော ဒူသကော စာပိ, ဘေဒလောဟိတဗျဉ္ဇနာ၊
ပဋိဇာနာတိ ယဒိ သော, သံဃောဝ ဟောတိ သာမိကော။
ဟရန္တညတြ ကုက္ကုစ္စံ, ဥန္ဒြိယတိ စ ကမ္ဗလံ၊
ဒုဿဉ္စ စမ္မစက္ကလီ, စောဠကံ အက္ကမန္တိ စ။
အလ္လာ ဥပါဟနာနိဋ္ဌု, လိခန္တိ အပဿေန္တိ စ၊
အပဿေနံ လိခတေဝ, ဓောတပစ္စတ္ထရေန စ။
ရာဇဂဟေ န သက္ကောန္တိ, လာမကံ ဘတ္တုဒ္ဒေသကံ၊
ကထံ နု ခေါ ပညာပကံ, ဘဏ္ဍာဂါရိကသမ္မုတိ။
ပဋိဂ္ဂါဟဘာဇကော စာပိ, ယာဂု စ ဖလဘာဇကော၊
ခဇ္ဇကဘာဇကော စေဝ, အပ္ပမတ္တကဝိဿဇ္ဇေ။
သာဋိယဂ္ဂါဟာပကော စေဝ, တထေဝ ပတ္တဂ္ဂါဟကော၊
အာရာမိကသာမဏေရ, ပေသကဿ စ သမ္မုတိ။
သဗ္ဗာဘိဘူ လောကဝိဒူ, ဟိတစိတ္တော ဝိနာယကော၊
လေဏတ္ထဉ္စ သုခတ္ထဉ္စ, ဈာယိတုဉ္စ ဝိပဿိတုန္တိ။
သေနာသနက္ခန္ဓကံ နိဋ္ဌိတံ။
၃၂၉။ ထိုအခါ သံဃာအား မိုးရေခံသင်္ကန်းပေးသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ သပိတ်ပေးသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ အရံစောင့်ကို ခိုင်းစေသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ သာမဏေကို ခိုင်းစေသော ရဟန်း မရှိ။ပ။ သာမဏေတို့သည် မခိုင်းစေသောကြောင့် အမှုကို မပြုလုပ်ကုန်။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းကို သာမဏေကို ခိုင်းစေသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရန် ခွင့်ပြု၏။ ထိုရဟန်းသည် ဆန္ဒာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဒေါသာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ မောဟာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ဘယာဂတိသို့လည်း မလိုက်ရာ။ ခိုင်းစေပြီး မခိုင်းစေသေးသည်ကိုလည်း သိရာ၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီးနောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို သာမဏေကို စေခိုင်းသော ရဟန်းဟု သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို သာမဏေကို စေခိုင်းသော ရဟန်းဟု သမုတ်၏၊ ဤမည်သော ရဟန်းအား သာမဏေကို စေခိုင်းသော ရဟန်းဟု သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆို ရာ၏။ သံဃာသည် ဤမည်သော ရဟန်းကို သာမဏေကို စေခိုင်းသော ရဟန်းဟု သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ် သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယအခန်း ပြီး၏။ ဆဋ္ဌ သေနာသနက္ခန္ဓက ပြီး၏။ ထိုသေနာသနက္ခန္ဓက၏ အကျဥ်းချုပ် ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းကို ပညတ်တော်မမူသေး၊ ထိုထိုနေရာ၌ နေကုန်၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား တပည့်သားတော်တို့သည် ထိုထိုနေရာမှ ထွက်လာကုန်၏။ သူဌေးသည် မြင်၍ ပြုလုပ်စေပါမူ နေကြကုန်အံ့လောဟူသော ဤစကားကို ရဟန်းတို့အား လျှောက်၏၊ မြတ်စွာဘုရားကို တစ်ဖန် မေးလျှောက်ကုန်၏။ နှစ်ဖက်မိုးကျောင်း၊ တစ်ဖက်မိုးကျောင်း၊ ပြာသာဒ်ရှည်၊ ပြာသာဒ်ဦးပြည်း၊ ဂူ၊ ဤကျောင်းငါးမျိုးကို ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ သူဌေးသည် ကျောင်းတို့ကို ပြုလုပ်စေ၏။ လူများအပေါင်းသည် တံခါးမရှိ အပိတ်မရှိသောကျောင်းကို ပြုလုပ်စေ၏၊ တံခါးရွက် တံခါးပေါင် ဆုံငယ် အထက်ကွင်းကို (ခွင့်ပြုတော်မူ၏)။ ဆွဲငင်စရာအပေါက် ဆွဲငင်စရာကြိုး မင်းတုပ်လျှိုတိုင် မျောက်လက် မင်းတုပ်ငယ် မင်းတုပ်ကြီး သံကောက်ပေါက် ကြေးသံကောက် သစ်သားသံကောက် ဦးချိုသံကောက်ကို (ခွင့်ပြုတော်မူ၏)။ ယန္တရားကျည်ငယ် အမိုး အတွင်းအပလိမ်းကျံခြင်း ပွတ်တိုင် ပြူတင်း ကွန်ရက် ပြူတင်း ခြေသုတ်ကြိုးဝိုင်း မြက်အခင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ မြေဖြင့်လိမ်းကျံခြင်း (မြေနိမ့်ကိုဖို့ခြင်း) ကြိမ်ခက်ညောင်စောင်း သုသာန်သုံး ခြေ၌ အပေါင်စွပ် ညောင်စောင်း အင်းပျဥ် ပုဇွန်ခြေပုံရှိသော အင်းပျဥ် အပေါင်၌ခြေစွပ် အင်းပျဥ် လေးထောင့် အင်းပျဥ် မြင့်သော အင်းပျဥ်ကို (ခွင့်ပြုတော်မူ၏)။ အင်္ဂါခုနစ်ပါးရှိ ညောင်စောင်းအင်းပျဥ် ကြိမ်ခက်ညောင်စောင်းအင်းပျဥ် အထည်ကြမ်း လွှမ်းအင်းပျဥ် ဆိတ်ခြေပုံအင်းပျဥ် သျှိသျှားသီးပုံ အခြေများသောအခင်း ကပ်အခင်း ကောက်ရိုးအင်း ပျဥ်ကို (ခွင့်ပြုတော်မူ၏)။ မြင့်သောညောင်စောင်း မြွေကိုက်ခြင်း လွန်သောညောင်စောင်း အခြေလက်ရှစ်သစ် ရှိညောင် စောင်းအခြေခံ ချည် ရှစ်ကွက်ကျား အထည်ကြမ်း လဲသွတ်အခင်းကိုယ်ထက် ဝက်ရှိခေါင်းအုံးလည်းကောင်း၊ တောင်ထိပ်ပွဲ ဘုံလျှို‘ဖုံ’ ကျောင်းသုံးအထည် မြှေးယှက် ခြင်း အောက်သို့ကျခြင်း ခွါ၍ ခိုးယူခြင်း။ ဆေးဆိုးခြင်း လက်ငါးချောင်းပုံ ဆိုးခြင်းကို မြတ်စွာဘုရားသည် ခွင့်ပြုတော်မူ၏၊ တိတ္ထိကျောင်း ရဟန်းကျောင်း ဖွဲရောမြေ မြေညက်။ သစ်စေး သစ်မျောက်လက် ဆန်ကွဲရောမြေ မုန်ညင်းမှုန့်ရောမြေ ဖယောင်းဆီများ လတ်သော် တစ်ဖန် ထုတ်ပစ်ရန် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ မြေကြမ်း တီကျစ်မြေ။ သစ်စေး ပန်းချီဆေးရေး ကုန်းနှီးအခင်း တက်သူရဟန်း လိမ့်ကျကုန်၏၊ လူပြည့် ကြပ်ခြင်း (ဟင်းလင်းပြင်) နံရံဝက် နောက်နေရာသုံးမျိုး။ ကျောင်းငယ် နံရံခြေ မိုးစို၏၊ ဟစ်အော်ခြင်း နံရံငုတ် သင်္ကန်းတန်းကြိမ်ဝါး သင်္ကန်းတန်းကြိုး ဧည့်ခံကဲလား။ လက်ကိုင်တန်း မြက်မှုန့် အောက်က ဆိုပြီးအစဥ်၌ နည်းကို ပြုလုပ်ရာ၏၊ လွင်တီးခေါင်၌ ပူ၏၊ ရေအိုးစင် အောက်ကဆိုပြီး အစီအရင် ခွက်။ ကျောင်းတံခါးမုခ် ပရိဝုဏ် မီးတင်းကုပ် အရံ နောက်တစ်ဖန် တံခါးမုခ် အောက် ဆိုပြီး နည်းကို ပြုလုပ်ရာ၏။ အင်္ဂတေမိုးပြာသာဒ် သဒ္ဓါ ‘ယုံကြည်ခြင်း’ ရှိသော အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ယင်း တိုက်တောသို့ သွား၏၊ သစ္စာကို သိမြင်သော အနာထပိဏ်သူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရားကို သံဃာတော်နှင့် အတူ ပင့်ဖိတ်၏။ လမ်းခရီးအကြား၌ စေလွှတ်၏၊ လူအပေါင်းသည် အရံကို ပြုလုပ်စေ၏၊ ဝေသာလီ ပြည်၌ အမှုသစ်ရှေးမှလည်း သိမ်းဆည်း၏။ အဘယ်သူသည် ထိုက်သနည်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်း ခါမင်းဇာတ် ရှိမခိုးအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ် သိမ်းဆည်း၏၊ ရွာတွင်း၌ လဲမွေ့ရာအခင်း သာဝတ္ထိပြည်သို့ ရောက်၏။ အရံကို တည်စေ၏၊ ဆွမ်းစားကျောင်း၌ ဆူညံခြင်း နာဖျားသောရဟန်း မြတ်သော အိပ်ရာနေရာ အမြွက်ထောင်ခြင်း တစ်ဆယ့်ခုနစ်ပါးစု ရဟန်း ထိုအရပ်။ အဘယ်ရဟန်းသည် အဘယ်နည်းဖြင့် ခွဲဝေရမည်နည်း၊ ကျောင်းအပိုင်းအခြား ပရိဝုဏ် အပိုင်းအခြားဖြင့် ခွဲဝေရမည်၊ နောက်ထပ်အစု (လျော်သောအစု) ကိုလည်း ခွင့်ပြုတော်မူ၏၊ နောက်ထပ်အဖို့ အစုကို မပေးလိုမူ မပေးအပ်။ သိမ်ပ အခါခပ်သိမ်း ကျောင်းအိပ်ရာနေရာ ကျောင်းယူစေခြင်းသုံးမျိုး ဥပနန္ဒရဟန်း ချီးမွမ်းခြင်း ရပ်သောရဟန်း နေရာတူရဟန်း။ နေရာတူ ရဟန်းတို့သည် ဖျက်ဆီးကုန်၏၊ သုံးပါးစုရဟန်း နှစ်ပါးစုရဟန်း နေရာ တူမထိုင်ရသူ နေရာရှည် သုံးဆောင်ခြင်း။ အဖွားမ မနီးမဝေးအရပ် ကီဋာဂိရိ၌ ခွဲဝေခြင်း အာဠဝီပြည် မကရ်းကွက်ဖော်ခြင်း နံရံလိမ်းကျံခြင်း တံခါးထား (တပ်ဆင်) ခြင်း မင်းတုပ်တိုင်ထားခြင်း။ လေသာပြူတင်း အဖြူရောင် အနက်ရောင် ဂွေ့နီ မိုးခြင်း ချည်နှောင်ခြင်း ခိုနန်း ထားခြင်း ကျိုးပျက်ခြင်း နွားချေးဖန်ရည်လိမ်းကျံခြင်း နှစ်နှစ်ပတ်လုံး သုံးနှစ်ပတ်လုံး မီးခိုးစဲချိန်တိုင်အောင် ပေးခြင်း။ ပြီးပြီးသောကျောင်း အလုံးစုံမလုပ်ရသေးသော ကျောင်း ကျောင်းငယ်၌ ငါးနှစ် ခြောက်နှစ်၊ တစ်ဖက်မိုးကျောင်း၌ ခုနစ်နှစ် ရှစ်နှစ်၊ ကျောင်းကြီး၌ ဆယ်နှစ် တစ်ဆယ့် နှစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး။ အလုံးစုံသော ကျောင်းတို့ကို ရဟန်းတစ်ပါးအား ပေးကုန်၏။ အခြားရဟန်းကို နေစေကုန်၏၊ သံဃာ၏ ပစ္စည်းသိမ်ပ အခါခပ်သိမ်း ဖဲသွား၏၊ လူလည်း ထွက်ကုန်၏။ သေခြင်း သာမဏေ သိက္ခာချသူ ပါရာဇိကကျသူ ရူးသူ စိတ်ပျံ့လွင့်သူ ဝေဒနာ နှိပ်စက်သူ အာပတ်ကို မရှုခြင်း။ မကုစားခြင်း အယူမှား ပဏ္ဍုက် ထေယျသံဝါသက တိတ္ထိဘောင်သို့ပြောင်းရွှေ့သူ တိရစ္ဆာန် အမိသတ်သူ အဖသတ်သူ ရဟန္တာသတ်သူ ဘိက္ခုနီကို ဖျက်ဆီးသူ။ သံဃာကိုသင်းခွဲသူ သွေးစိမ်းတည်အောင်ပြုသူ ဥဘတောဗျည်း သံဃာအား မဆုတ် ယုတ်ပါစေလင့်ဟု နှလုံးသွင်း၍ အမှုကို အခြားရဟန်းအား ပေးရန် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ မပြီးမီ ဖဲသွားသော် အခြားရဟန်းအား ပေးရန် ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ ပြီးမှ ဖဲသွားသော် ထိုရဟန်း၏ ကျောင်းပင်တည်း၊ လူထွက်သော် သေသော် သာမဏေဖြစ်သော်။ သိက္ခာချ ပါရာဇိကကျ ပဏ္ဍုက်ဟု ဝန်ခံသော် သံဃာသည်ပင် စိုးပိုင်၏၊ ရူးသူ စိတ် ပျံ့လွင့်သူ ဝေဒနာနှိပ်စက်သူ။ မရှုသူ မကုစားသူ အယူမှားကိုမစွန့်သူဟု ဝန်ခံမူ ထိုကျောင်းသည် ထိုရဟန်း၏ ကျောင်း သာတည်း။ ။ ပဏ္ဍုက် ထေယျသံဝါသက တိတ္ထိဘောင်သို့ပြောင်းရွှေ့သူ တိရစ္ဆာန် အမိသတ်သူ အဖသတ်သူ။ ရဟန္တာသတ်သူ ဘိက္ခုနီကို ဖျက်ဆီးသူ သံဃာကို သင်းခွဲသူ သွေးစိမ်းတည်စေသူ ဥဘတောဗျည်းဟု ထိုရဟန်းသည် ဝန်ခံမူ သံဃာသည်ပင် စိုးပိုင်၏။ အခြားကျောင်းသို့ ဆောင်ကုန်၏၊ မအပ်ဟု ယူဆ၏၊ ပြိုကျ၏၊ ကမ္ဗလာအထည် ဝံရေ ခြေသုတ်ကြိုးဝိုင်း အထည်ကြမ်း နင်းကုန်၏။ ခြေစိုဖြင့် နင်းခြင်း ဖိနပ်ဖြင့် နင်းခြင်း တံတွေးထွေးခြင်း အစင်းထင် ‘ပွန်းပဲ့’ ခြင်း မှီခြင်း တံကဲ မှီရာဖြင့် ရေးခြစ်ခြင်း ဆေးပြီးခြေ အခင်း။ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူခြင်း သံဃဘတ် မပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဆွမ်းညံ့ ‘ယုတ်သော ဆွမ်း’ ဆွမ်းညွှန်းရဟန်း အဘယ်သို့ညွှန်းသင့်သနည်း၊ ခင်းသူရဟန်း ဘဏ္ဍာထိန်း ရဟန်းသမုတ်ခြင်း။ သင်္ကန်းခံယူစေသော ရဟန်း ခွဲဝေသောရဟန်း ယာဂုခွဲဝေသော ရဟန်း သစ်သီးခွဲဝေသောရဟန်း ခဲဖွယ်ခွဲဝေသောရဟန်း အနည်းငယ် ဘဏ္ဍာကို ခွဲဝေသောရဟန်း သမုတ်ခြင်း။ မိုးရေခံသင်္ကန်း ခံယူစေသောရဟန်း ထို့အတူလျှင် သပိတ် ခံယူစေသောရဟန်း အရံစောင့်သာမဏေကို စေခိုင်းသောရဟန်း သမုတ်ခြင်း။ ကိလေသာအလုံးစုံကို ဖျက်ဆီးတော်မူတတ်သော လောကကို သိမြင်တော်မူသော အကျိုးကို လိုလားသော စိတ်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဈာန်ဝင်စားရန်လည်းကောင်း၊ ဝိပဿနာရှုရန်လည်းကောင်း ပုန်းအောင်းရသော အကျိုးချမ်းသာသော အကျိုးရှိသော ကျောင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူ၏။ သေနာသနက္ခန္ဓက ပြီး၏။ ၇-သံဃဘေဒကက္ခန္ဓက ၁-ပဌမအခန်း သာကီဝင်မင်းသားခြောက်ယောက် ရဟန်းပြုခြင်း
At that time there was no distributor of rainy-season bathing cloths … no distributor of almsbowls … no supervisor of monastery workers … no supervisor of novice monks. Not being supervised, the novice monks didn’t do their work. “You should appoint a monk who has five qualities as the supervisor of novice monks: he’s not biased by favoritism, ill will, confusion, or fear, and he knows who is and isn’t supervised. And he should be appointed like this. First a monk should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint monk so-and-so as the supervisor of novice monks. This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints monk so-and-so as the supervisor of novice monks. Any monk who approves of appointing monk so-and-so as the supervisor of novice monks should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed monk so-and-so as the supervisor of novice monks. The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” The third section for recitation is finished. The sixth chapter on resting places is finished. This is the summary: “Dwellings by the excellent Buddha, Had then not been allowed; The disciples of the Victor emerged, From their resting places here and there. The wealthy merchant having seen this, Said this to the monks; If I make, will you dwell, They asked the Leader. Dwellings, and stilt houses, Of three kinds, caves; He allowed five kinds of shelters, The merchant had dwellings made. People had dwellings made, Without door it was unguarded; Door, door frame, And hinge below, above. Hole for pulling, rope, And door jamb, bolt socket; Bolt, latch, keyhole, Metal, wood, horn. <i lang='pi' translate='no'>Yantaka</i>-bolts, and just bolts, Roof, plaster inside and outside; Railing, lattice, and bars, Cloth covers, and with a mat. Bench, and wicker bed, Charnel ground, <i lang='pi' translate='no'>masāraka</i>; <i lang='pi' translate='no'>Bundi</i>, and having crooked legs; Detachable, square bench, about a tall one. And sofa, cane bench, Small bench with cloth, ram-like legs; Many legs, plank, stools, And just a bench of straw. High, snake, supports, And supports of eight fingerbreadths; String, cross weaving, cloth, Cotton-down quilt, half the size of the body. Hilltop fair, and also mattresses, And also furniture cloth; Upholstered, sank down, And removed and taken away. Multi-colored lines, and multi-colored lines by hand, Was allowed by the Buddha; And also in the dwellings of monastics of other religions, Husk, and soft clay. Sap, trowel, bran, Mustard seed, beeswax; To wipe off when thick, Rough, excreted clay. Sap, and picture, Low, and mound, getting up; They fell down, accessible to the public, A half wall, again three. A small one, and base of a wall, Rains through, scream, peg; Bamboo robe rack, and line, Porch, and with a screen. Rails, grass and dust, The method should be applied in the above way; Outside, it became warm, Shed, and as above, vessel. Dwelling, and just a gatehouse, Yard, water-boiling shed; And about a monastery, again about a gatehouse, The same method should be applied as above. Plaster, and Anāthapiṇḍika, Faith, went to Cool Grove; Having seen the Truth, he invited, The Leader together with the Sangha. On his way he told, The group built a monastery; Building work in Vesālī, And ahead possession was taken. Who deserves in the dining hall, And partridge, not to be paid respect; Took possession, inhabited areas, Cotton down, he entered Sāvatthī. He dedicated the monastery, And an uproar in the dining hall; The sick, and the best beds, Pretext, seventeen there, Who, how, One was allocated to each dwelling; Yard, and an additional share, Unwillingly a share should not be given. Outside the zone, and at all times, Three allocations of dwellings; And Upananda, he praised, Standing, a similar seat. Those entitled to the same seats, they broke, And a group of three, group of two; Not entitled to the same seat, long, Including a porch, to use. And grandmother, not far, And distributed, in Kīṭāgiri; Āḷavī, fill, with walls, Door, door jamb. Window, white, and black, Red ocher, roof, fastening; Cornice, defective, plastering the floor, Twenty, and thirty, for life. When inhabited, not started, unfinished, Five or six years in a small one; And seven or eight in a small stilt house, Ten or twelve in a large one. All dwellings to one, Had someone else stay, belonging to the Sangha; Outside the zone, and at all times, Left, and disrobed. And died, and novice monk, Renounced the training, the worst; Insane, and deranged, Pain, not recognizing an offense. Not making amends, of a view, <i lang='pi' translate='no'>Paṇḍakā</i>, fake, monastics of another religion; Animal, mother, father, And perfected ones, rapists. Schismatics, those who cause the Buddha to bleed, And also gynandromorphs; Let not the belongings of the Sangha deteriorate. The work should be given to another. And when unfinished to another, When finished it’s just for him should he depart; He disrobes, dies, And becomes a novice. And renounces the training, If he has committed the worst; Just the Sangha is the owner, Insane, deranged, pain. Not recognizing, not making amends, He has just that view; <i lang='pi' translate='no'>Paṇḍaka</i>, fake, and monastic of another religion, Animal, mother, paternal. A murderer, and also a rapist, Schismatic, blood, gynandromorph; If he admits, Just the Sangha is the owner. Took elsewhere, anxious, And it decayed, woolen cloth; And cloth, skin, round pad, Cloth, and they stepped. Wet, sandals, spitting, They spoiled, and they leaned; The leaning board scratched, Washed, and with a sheet. In Rājagaha they were unable, Inferior, a designator of meals; How, an assigner, Appointment of a storeman. A receiver, and also a distributor, And congee, a distributor of fruit; And just a distributor of fresh food, About a distributor of minor requisites. And also a distributor of rainy-season bathing cloths. Just so a distributor of almsbowls; Monastery worker, novice monk, And agreement for a supervisor. He has conquered all and knows the world, The Leader intent on what’s beneficial: They’re for the sake of shelter and happiness, To attain absorption and to see clearly.” The chapter on resting places is finished.
၇။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကံ
၁။ ပဌမဘာဏဝါရော
၃၃၀။ တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ အနုပိယာယံ ဝိဟရတိ, အနုပိယံ နာမ မလ္လာနံ နိဂမော။ တေန ခေါ ပန သမယေန အဘိညာတာ အဘိညာတာ သကျကုမာရာ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုပဗ္ဗဇန္တိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန မဟာနာမော စ သက္ကော အနုရုဒ္ဓေါ စ သက္ကော ဒွေဘာတိကာ ဟောန္တိ။ အနုရုဒ္ဓေါ သက္ကော သုခုမာလော ဟောတိ။ တဿ တယော ပါသာဒါ ဟောန္တိ – ဧကော ဟေမန္တိကော, ဧကော ဂိမှိကော, ဧကော ဝဿိကော။ သော ဝဿိကေ ပါသာဒေ စတ္တာရော မာသေ [ဝဿိကေ ပါသာဒေ ဝဿိကေ စတ္တာရော မာသေ (သီ။)] နိပ္ပုရိသေဟိ တူရိယေဟိ ပရိစာရယမာနော [ပရိစာရိယမာနော (က။)] န ဟေဋ္ဌာပါသာဒံ ဩရောဟတိ။ အထ ခေါ မဟာနာမဿ သက္ကဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ဧတရဟိ ခေါ အဘိညာတာ အဘိညာတာ သကျကုမာရာ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုပဗ္ဗဇန္တိ။ အမှာကဉ္စ ပန ကုလာ နတ္ထိ ကောစိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော။ ယံနူနာဟံ ဝါ ပဗ္ဗဇေယျံ, အနုရုဒ္ဓေါ ဝါ’’တိ။ အထ ခေါ မဟာနာမော သက္ကော ယေန အနုရုဒ္ဓေါ သက္ကော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အနုရုဒ္ဓံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧတရဟိ, တာတ အနုရုဒ္ဓ, အဘိညာတာ အဘိညာတာ သကျကုမာရာ ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇိတံ အနုပဗ္ဗဇန္တိ။ အမှာကဉ္စ ပန ကုလာ နတ္ထိ ကောစိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတော။ တေန ဟိ တွံ ဝါ ပဗ္ဗဇ, အဟံ ဝါ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ။ ‘‘အဟံ ခေါ သုခုမာလော, နာဟံ သက္ကောမိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ။ တွံ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ။ ‘‘ဧဟိ ခေါ တေ, တာတ အနုရုဒ္ဓ, ဃရာဝါသတ္ထံ အနုသာသိဿာမိ။ ပဌမံ ခေတ္တံ ကသာပေတဗ္ဗံ။ ကသာပေတွာ ဝပါပေတဗ္ဗံ။ ဝပါပေတွာ ဥဒကံ အဘိနေတဗ္ဗံ။ ဥဒကံ အဘိနေတွာ ဥဒကံ နိန္နေတဗ္ဗံ။ ဥဒကံ နိန္နေတွာ နိဒ္ဓါပေတဗ္ဗံ။ နိဒ္ဓါပေတွာ [နိဍ္ဍဟေတဗ္ဗံ, နိဍ္ဍဟေတွာ (သီ။)] လဝါပေတဗ္ဗံ။ လဝါပေတွာ ဥဗ္ဗာဟာပေတဗ္ဗံ။ ဥဗ္ဗာဟာပေတွာ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတဗ္ဗံ။ ပုဉ္ဇံ ကာရာပေတွာ မဒ္ဒါပေတဗ္ဗံ။ မဒ္ဒါပေတွာ ပလာလာနိ ဥဒ္ဓရာပေတဗ္ဗာနိ။ ပလာလာနိ ဥဒ္ဓရာပေတွာ ဘုသိကာ ဥဒ္ဓရာပေတဗ္ဗာ။ ဘုသိကံ ဥဒ္ဓရာပေတွာ ဩပုနာပေတဗ္ဗံ [ဩဖုနာပေတဗ္ဗံ (သျာ။ က။), ဩဖုဏာပေတဗ္ဗံ (ယောဇနာ)]။ ဩပုနာပေတွာ အတိဟရာပေတဗ္ဗံ။ အတိ ဟရာပေတွာ အာယတိမ္ပိ ဝဿံ ဧဝမေဝ ကာတဗ္ဗံ, အာယတိမ္ပိ ဝဿံ ဧဝမေဝ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ။ ‘‘န ကမ္မာ ခီယန္တိ? န ကမ္မာနံ အန္တော ပညာယတိ? ကဒါ ကမ္မာ ခီယိဿန္တိ? ကဒါ ကမ္မာနံ အန္တော ပညာယိဿတိ? ကဒါ မယံ အပ္ပေါဿုက္ကာ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ သမပ္ပိတာ သမင်္ဂီဘူတာ ပရိစာရေဿာမာ’’တိ? ‘‘န ဟိ, တာတ အနုရုဒ္ဓ, ကမ္မာ ခီယန္တိ။ န ကမ္မာနံ အန္တော ပညာယတိ။ အခီဏေဝ ကမ္မေ ပိတရော စ ပိတာမဟာ စ ကာလင်္ကတာ’’တိ။ ‘‘တေန ဟိ တွညေဝ ဃရာဝါသတ္ထေန ဥပဇာနာဟိ။ အဟံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ။
အထ ခေါ အနုရုဒ္ဓေါ သက္ကော ယေန မာတာ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ မာတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, အမ္မ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ။ အနုဇာနာဟိ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ အနုရုဒ္ဓဿ သက္ကဿ မာတာ အနုရုဒ္ဓံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘တုမှေ ခေါ မေ, တာတ အနုရုဒ္ဓ, ဒွေ ပုတ္တာ ပိယာ မနာပါ အပ္ပဋိကူလာ။ မရဏေနပိ ဝေါ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမိ။ ကိံ ပနာဟံ တုမှေ ဇီဝန္တေ အနုဇာနိဿာမိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ? ဒုတိယမ္ပိ ခေါ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ အနုရုဒ္ဓေါ သက္ကော မာတရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣစ္ဆာမဟံ, အမ္မ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုံ။ အနုဇာနာဟိ မံ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ [ဣမဿ အနန္တရံ ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ဧဝမ္ပိ ပါဌော ဒိဿတိ –- ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ အနုရုဒ္ဓဿ သက္ကဿ မာတာ ဧဝမာဟ ‘သစေ တာတ အနုရုဒ္ဓ ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ သကျာနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, ဧဝံ တွမ္ပိ ပဗ္ဗဇာဟီ’’’တိ]။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ သကျာနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ။ သော စ အနုရုဒ္ဓဿ သက္ကဿ သဟာယော ဟောတိ။ အထ ခေါ အနုရုဒ္ဓဿ သက္ကဿ မာတာ – ‘အယံ ခေါ ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ သကျာနံ ရဇ္ဇံ ကာရေတိ၊ အနုရုဒ္ဓဿ သက္ကဿ သဟာယော၊ သော န ဥဿဟတိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတု’န္တိ – အနုရုဒ္ဓံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစေ, တာတ အနုရုဒ္ဓ, ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, ဧဝံ တွမ္ပိ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ။ အထ ခေါ အနုရုဒ္ဓေါ သက္ကော ယေန ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဒ္ဒိယံ သကျရာဇာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မမ ခေါ, သမ္မ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ တဝ ပဋိဗဒ္ဓါ’’တိ။ ‘‘သစေ တေ, သမ္မ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ မမ ပဋိဗဒ္ဓါ ဝါ အပ္ပဋိဗဒ္ဓါ ဝါ သာ ဟောတု, အဟံ တယာ၊ ယထာ သုခံ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ။ ‘‘ဧဟိ, သမ္မ, ဥဘော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။ ‘‘နာဟံ, သမ္မ, သက္ကောမိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတုန္တိ။ ယံ တေ သက္ကာ အညံ မယာ ကာတုံ, ကျာဟံ [တျာဟံ (သီ။ သျာ။)] ကရိဿာမိ။ တွံ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ။ ‘‘မာတာ ခေါ မံ, သမ္မ, ဧဝမာဟ – ‘သစေ, တာတ အနုရုဒ္ဓ, ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇတိ, ဧဝံ တွမ္ပိ ပဗ္ဗဇာဟီ’’’တိ။ ‘‘ဘာသိတာ ခေါ ပန တေ, သမ္မ, ဧသာ ဝါစာ။ သစေ တေ, သမ္မ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ မမ ပဋိဗဒ္ဓါ ဝါ, အပ္ပဋိဗဒ္ဓါ ဝါ သာ ဟောတု, အဟံ တယာ၊ ယထာ သုခံ ပဗ္ဗဇာဟီ’’တိ။ ‘‘ဧဟိ, သမ္မ, ဥဘော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ သစ္စဝါဒိနော ဟောန္တိ, သစ္စပဋိညာ။ အထ ခေါ ဘဒ္ဒိယော သကျရာဇာ အနုရုဒ္ဓံ သက္ကံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အာဂမေဟိ, သမ္မ, သတ္တဝဿာနိ။ သတ္တန္နံ ဝဿာနံ အစ္စယေန ဥဘော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။ ‘‘အတိစိရံ, သမ္မ, သတ္တဝဿာနိ။ နာဟံ သက္ကောမိ သတ္တဝဿာနိ အာဂမေတု’’န္တိ။ ‘‘အာဂမေဟိ, သမ္မ, ဆဝဿာနိ…ပေ… ပဉ္စဝဿာနိ… စတ္တာရိ ဝဿာနိ… တီဏိ ဝဿာနိ… ဒွေ ဝဿာနိ… ဧကံ ဝဿံ။ ဧကဿ ဝဿဿ အစ္စယေန ဥဘော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။ ‘‘အတိစိရံ, သမ္မ, ဧကဝဿံ။ နာဟံ သက္ကောမိ ဧကံ ဝဿံ အာဂမေတု’’န္တိ။ ‘‘အာဂမေဟိ, သမ္မ, သတ္တမာသေ။ သတ္တန္နံ မာသာနံ အစ္စယေန ဥဘောပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။ ‘‘အတိစိရံ, သမ္မ, သတ္တမာသာ။ နာဟံ သက္ကောမိ သတ္တမာသေ အာဂမေတု’’န္တိ။ ‘‘အာဂမေဟိ, သမ္မ, ဆ မာသေ…ပေ… ပဉ္စ မာသေ… စတ္တာရော မာသေ… တယော မာသေ… ဒွေ မာသေ… ဧကံ မာသံ… အဍ္ဎမာသံ။ အဍ္ဎမာသဿ အစ္စယေန ဥဘောပိ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿာမာ’’တိ။ ‘‘အတိစိရံ, သမ္မ, အဍ္ဎမာသော။ နာဟံ သက္ကောမိ အဍ္ဎမာသံ အာဂမေတု’’န္တိ။ ‘‘အာဂမေဟိ, သမ္မ, သတ္တာဟံ ယာဝါဟံ ပုတ္တေ စ ဘာတရော စ ရဇ္ဇံ နိယျာဒေမီ’’တိ။ ‘‘န စိရံ, သမ္မ, သတ္တာဟော, အာဂမေဿာမီ’’တိ။
၃၃၀။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် အနုပိယမည်သော မလ္လာမင်းတို့၏ နိဂုံး၌ သီတင်း သုံးနေတော်မူသောအခါ ထင်ရှားကျော်စောသော သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် ရဟန်းပြုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသို့ အတုလိုက်၍ ရဟန်း ပြုကုန်၏။ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား မဟာနာမ်နှင့် သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါ ညီနောင်နှစ်ဦးတို့တွင် သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါသည် သိမ့်မွေ့နူးညံ့၏၊ ထိုမင်းသားအား ပြာသာဒ်သုံးဆောင်ရှိကုန်၏၊ တစ်ဆောင်ကား နွေရာသီစံရာပြာသာဒ်တည်း၊ တစ်ဆောင်ကား မိုးရာသီစံရာပြာသာဒ်တည်း၊ တစ်ဆောင် ကား ဆောင်းရာသီစံရာပြာသာဒ်တည်း၊ ထိုမင်းသားသည် မိုးလေးလတို့ပတ်လုံး မိန်းမများသာ တီးမှုတ်သော တူရိယာတို့ဖြင့် စံစားလျက် ပြာသာဒ်အောက်သို့ မဆင်းသက်ပေ၊ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား မဟာနာမ်အား- “ယခုအခါ အလွန်ထင်ရှားကျော်စောကုန်သော သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် ရဟန်းပြုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသို့ အတုလိုက်၍ ရဟန်းပြုကုန်၏၊ ငါတို့၏ အမျိုးမှ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီး လျှင် ရဟန်းပြုသူလည်း တစ်ယောက်မျှ မရှိ၊ ငါဖြစ်စေ အနုရုဒ္ဓါဖြစ်စေ ရဟန်းပြုရမူကောင်းပေစွ”ဟု အကြံဖြစ်၏။ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား မဟာနာမ်သည် အနုရုဒ္ဓါမင်းသားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် အနုဒ္ဓါ မင်းသားအား- “ညီတော် အနုရုဒ္ဓါ ယခုအခါ ထင်ရှားကျော်စောကုန်သော သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် ရဟန်း ပြုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသို့ အတုလိုက်၍ ရဟန်းပြုကုန်၏၊ ငါတို့၏အမျိုးမှ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်း ဘောင်သို့ ဝင်ပြီလျှင် ရဟန်းပြုသူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှမရှိ၊ ထိုကြောင့် သင်သော်လည်း ရဟန်းပြုလော့၊ ငါသော်လည်း ရဟန်းပြုအံ့”ဟု ပြော၏။ အကျွန်ုပ်သည် သိမ်မွေ့နူးညံ့သူ ဖြစ်ပါ၏၊ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုရန် အကျွန်ုပ်သည် မတတ်နိုင်ပါ၊ သင်သည်ပင် ရဟန်းပြုပါလော့ဟု (ပြော၏)။ ညီတော် အနုရုဒ္ဓါ လာလော့၊ အိမ်နေသူ လူမှုကိစ္စနှင့် စပ်လျဥ်း၍ သင့်အား ဆုံးမအံ့။ ရှေးဦးစွာ လယ်ထွန်စေရမည်၊ ထွန်စေပြီးနောက် စိုက်စေရမည်၊ စိုက်စေပြီးနောက် ရေသွင်းစေရမည်၊ ရေသွင်း စေပြီးနောက် ရေထုတ်စေရမည်၊ ရေထုတ်စေပြီးနောက် ပေါင်းသင်စေရမည်၊ ပေါင်းသင်စေပြီးနောက် ရိတ်စေရမည်၊ ရိတ်စေပြီးနောက် ထုတ်ဆောင်စေရမည်၊ ထုတ်ဆောင်စေပြီးနောက် စုပုံစေရမည်၊ စုပုံစေ ပြီးနောက် နယ်စေရမည်၊ နယ်စေပြီးနောက် ကောက်ရိုးများကို ထုတ်စေ ခါစေရမည်၊ ကောက်ရိုးများကို ထုတ်စေပြီးနောက် ကောက်ရိုးမှော်တို့ကို ‘အဖျင်းတို့ကို’ ထုတ်စေရမည်၊ ကောက်ရိုးမှော်တို့ကို ထုတ်စေပြီး နောက် လှေ့စေရမည်၊ လှေ့စေပြီးနောက် ကျီသွင်းစေရမည်၊ သွင်းစေပြီးနောက် နောက်နှစ်မှာလည်း ဤအတိုင်း ပြုလုပ်ရမည်၊ နောက်နောင်နှစ်မှာလည်း ဤအတိုင်းပင် ပြုလုပ်ရမည်ဟု (ဆုံးမ၏)။ လုပ်ငန်းတို့သည် မကုန်နိုင်ကုန်၊ လုပ်ငန်းတို့၏ ပြီးဆုံးမှုသည် မထင်၊ အဘယ်အခါ လုပ်ငန်းတို့သည် ကုန်နိုင်အံ့နည်း၊ အဘယ်အခါ လုပ်ငန်းတို့၏ ပြီးဆုံးမှုသည် ထင်အံ့နည်း၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် အဘယ်အခါ မကြောင့်ကြဘဲ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ဖြင့် ကုံလုံပြည့်စုံစွာ စံစားနေရကုန်အံ့နည်းဟု (ပြော၏)။ ညီတော် အနုရုဒ္ဓါ လုပ်ငန်းတို့သည် မကုန်နိုင်ကုန်၊ လုပ်ငန်းတို့၏ ပြီးဆုံးမှုသည် မထင်၊ လုပ်ငန်း မကုန်ဘဲပင် ခမည်းတော်များသည်လည်းကောင်း၊ ဘိုးတော်များသည်လည်းကောင်း နတ်ရွာစံခဲ့ကုန်ပြီဟု ပြော၏။ သို့ဖြစ်လျှင် သင် (နောင်တော်) သည်ပင် အိမ်နေသူ လူမှုကိစ္စကို သိရစ်ပါလော့၊ အကျွန်ုပ်သည့်လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုပါအံ့ဟု (ပြောဆို၏)။ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါသည် မိခင်ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မိခင်အား- “မိခင် အကျွန်ုပ်သည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုလိုပါ၏၊ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုရန် အကျွန်ုပ်ကို ခွင့်ပြုပါလော့”ဟု ပြော၏။ ဤသို့ ပြောလတ်သော် သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါ၏ မိခင်သည် သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါအား- “အမောင်အနုရုဒ္ဓါ သင်သားတော် နှစ်ဦးတို့ကို ငါသည် ချစ်လှပါ၏၊ နှစ်သက်ပါ၏၊ မမုန်း တီးပါ၊ သေသော်မှလည်း အလိုမရှိကုန်ဘဲ သင်တို့နှင့် ခွဲခွါရကုန်အံ့၊ အသက်ရှင်နေသော်ကား ဤလူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းငှါ အဘယ်မှာ သင်တို့ကို ငါခွင့်ပြုနိုင်အံ့နည်း”ဟု ပြော၏။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါသည် မိခင်အား- “မိခင် အကျွန်ုပ်သည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုလိုပါ၏၊ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုရန် အကျွန်ုပ်ကို ခွင့်ပြုပါလော့”ဟု ပြော၏။ ဤသို့ ပြောလတ်သော် သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါ၏ မိခင်သည်- “အမောင်အနုရုဒ္ဓါ ဘဒ္ဒိယမည်သော သာကီဝင်မင်းသည် သာကီဝင်တို့၏ မင်းအဖြစ်ကို ပြု၏၊ ထိုမင်းသည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုမူ သင်လည်း ရဟန်းပြု လေလော့”ဟု ပြော၏။ ထိုအခါ ဘဒ္ဒိယမည်သော သာကီဝင်မင်းသည် သာကီဝင်တို့၏ မင်းအဖြစ်ကို ပြု၏၊ ထိုမင်းသည်ကား သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါ၏ မိတ်ဆွေ ခင်ပွန်းဖြစ်၏။ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါ၏ မိခင်သည် “သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သော ဘဒ္ဒိယမည်သော သာကီဝင်မင်းသည် သာကီဝင်တို့၏ မင်းအဖြစ်ကို ပြုနေ၏၊ ထိုဘဒ္ဒိယမင်းသည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုနိုင်မည် မဟုတ်”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) “အမောင် အနုရုဒ္ဓါ ဘဒ္ဒိယမည်သော သာကီဝင်မင်းသည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ဝင်၍ ရဟန်းပြုမူ သင်လည်း ရဟန်း ပြုလေလော့”ဟု သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါကို ပြော၏။ ထိုအခါ သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါသည် ဘဒ္ဒိယမည်သော သာကီဝင်မင်းထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီး နောက်- “အဆွေ အကျွန်ုပ်၏ ရဟန်းဖြစ်မှုသည် သင်နှင့် ဆက်စပ်နေပါ၏”ဟု ပြော၏။ အဆွေ သင်၏ ရဟန်းဖြစ်မှုသည် အကျွန်ုပ်နှင့် ဆက်စပ်သည်ဖြစ်စေ မဆက်စပ်သည်ဖြစ်စေ ယင်းဆက်စပ်မှု မဆက်စပ်မှုမှာ ရှိပါစေဦး၊ အကျွန်ုပ်သည် သင်နှင့်အတူ အလိုရှိသည့်အတိုင်း ရဟန်းပြုပါလော့ဟု (ဘဒ္ဒိယက ဆို၏)။ အဆွေ လာလော့၊ အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးစလုံး လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်း ပြုကုန်အံ့ဟု (အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏)။ အဆွေ အကျွန်ုပ်သည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းမပြုနိုင်ပါ၊ အကျွန်ုပ် ပြုလုပ်နိုင်သော အခြားသော သင်၏ အဘယ်ကိစ္စကို ပြုလုပ်ရအံ့နည်း၊ သင်သာ ရဟန်းပြုလော့ဟု (ဘဒ္ဒိယက ဆို၏)။ အဆွေ မိခင်သည် အကျွန်ုပ်ကို “အမောင်အနုရုဒ္ဓါ ဘဒ္ဒိယမည်သော သာကီဝင်မင်းသည် လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုမူ သင်သည်လည်း ရဟန်းပြုလေလော့ဟု ပြောပါသည်”ဟု အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏။ “အဆွေ သင်၏ ရဟန်းဖြစ်မှုသည် အကျွန်ုပ်နှင့် ဆက်စပ်သည် ဖြစ်စေ မဆက်စပ်သည် ဖြစ်စေ ယင်းဆက်စပ်မှု မဆက်စပ်မှုမှာ ရှိပါစေဦး၊ အကျွန်ုပ်သည် သင်နှင့်အတူ အလိုရှိသလို ရဟန်းပြုလော့”ဟူသော စကားကို သင်ပြောဆိုဖူးသည် မဟုတ်ပါလော။ အဆွေ လာလော့၊ အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးစလုံးလူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုကုန်အံ့”ဟု (အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏)။ ထိုစဥ်အခါ လူတို့သည် အမှန်ကို ပြောလေ့ရှိကုန်၏၊ အမှန်ကို ဝန်ခံလေ့ရှိကုန်၏၊ ထိုအခါ ဘဒ္ဒိယ သာကီဝင်မင်းသည် သာကီဝင်မင်းသား အနုရုဒ္ဓါကို- “အဆွေ ခုနစ်နှစ်တိုင်အောင် ဆိုင်းငံ့လော့၊ ခုနစ်နှစ်တို့ကို ကျော်လွန်သောအခါ အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦး စလုံး လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုကုန်အံ့”ဟု ဘဒ္ဒိယက ဆို၏။ “အဆွေ ခုနစ်နှစ်ဟူသည်မှာ ကြာလွန်းလှပါသည်၊ အကျွန်ုပ်သည် ခုနစ်နှစ်တိုင်အောင် မဆိုင်းငံ့နိုင် ပါ”ဟု (အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏)။ “အဆွေ ခြောက်နှစ်တိုင်အောင် ဆိုင်းငံ့လော့။ပ။ ငါးနှစ်တိုင်အောင်။ လေးနှစ်တိုင်အောင်။ သုံးနှစ် တိုင်အောင်။ နှစ်နှစ်တိုင်အောင်။ တစ်နှစ်တိုင်အောင် ဆိုင်းငံ့လော့၊ တစ်နှစ်ကို ကျော်လွန်သောအခါ အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးစလုံး လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ဝင်၍ ရဟန်းပြုကုန်အံ့”ဟု (ဘဒ္ဒိယက ဆို၏)။ “အဆွေ တစ်နှစ်ဟူသည်မှာ ကြာလွန်းလှပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် တစ်နှစ်တိုင်အောင် မဆိုင်းငံ့နိုင်ပါ”ဟု (အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏)။ “အဆွေ ခုနစ်လတိုင်အောင် ဆိုင်းငံ့လော့၊ ခုနစ်လတို့ကို ကျော်လွန်သောအခါ အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦး စလုံး လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုကုန်အံ့”ဟု (ဘဒ္ဒိယက ဆို၏)။ “အဆွေ ခုနစ်လဟူသည်မှာ ကြာလွန်းလှပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ခုနစ်လတိုင်အောင် မဆိုင်းငံ့နိုင်ပါ”ဟု (အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏)။ “အဆွေ ခြောက်လတိုင်အောင်။ပ။ ငါးလတိုင်အောင်။ လေးလတိုင်အောင်။ သုံးလတိုင်အောင်။ နှစ်လတိုင်အောင်။ တစ်လတိုင်အောင်။ လဝက်မျှ ဆိုင်းငံ့လော့၊ လဝက်ကို ကျော်လွန်သောအခါ အကျွန်ုပ်တို့ နှစ်ဦးစလုံး လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်၍ ရဟန်း ပြုကုန်အံ့”ဟု (ဘဒ္ဒိယက ဆို၏)။ “အဆွေ လဝက်ဟူသည်မှာ ကြာလွန်းလှပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် လဝက်မျှ မဆိုင်းငံ့နိုင်ပါ”ဟု (အနု ရုဒ္ဓါက ဆို၏)။ “အဆွေ အကျွန်ုပ်သည် သားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ညီတို့ကိုလည်းကောင်း၊ မင်းအဖြစ်ကို မလွှဲ ရသေးမီ ခုနစ်ရက်မျှ ဆိုင်းငံ့လော့”ဟု (ဘဒ္ဒိယက ဆို၏)။ “အဆွေ ခုနစ်ရက်ဟူသည်မှာ မကြာလှပါ၊ (အကျွန်ုပ်) ဆိုင်းငံ့ပါအံ့”ဟု (အနုရုဒ္ဓါက ဆို၏)။
Theravāda Collection on Monastic Law The Small Division The chapter on schism in the Sangha The first section for recitation 1. The account of the going forth of the six Sakyans At one time the Buddha was staying at the Mallian town of Anupiyā. At that time a number of well-known young Sakyans had followed the Buddha in going forth. Then there were the brothers Mahānāma and Anuruddha. Anuruddha had been brought up in great comfort. He had three stilt houses: one for the winter, one for the summer, and one for the rainy season. He spent the four months of the rainy season in the rainy-season house, attended on only by female musicians, never descending from that house. Mahānāma thought, “A number of well-known young Sakyans have just followed the Buddha in going forth, but no one from our household. Why doesn’t Anuruddha or I go forth?” He then went to Anuruddha and told him what he had thought. Anuruddha replied, “I’ve been brought up in great comfort. I’m not able to go forth. You go forth.” “Come, then, let me teach you how to run the family business. First you must plow the fields, then sow the seeds, irrigate, and drain, and then weed. Next you must cut the harvest, gather it together, and make sheaves. You must then thresh it, remove the straw and husk, and then winnow it before you bring it into storage. And next year you must do the same, and the next.” “But when does the work stop? I can’t see any end to it. When can you enjoy yourself with worldly pleasures, free from bother?” “The work doesn’t stop and you won’t see any end to it. While the work was still unfinished, our fathers and grandfathers have all died.” “Well then, you go ahead and run the family business. I’ll go forth into homelessness.” Anuruddha then went to his mother and said, “Mom, I wish to go forth into homelessness. Please allow me.” “Both of you, Anuruddha, my two sons, are dear and beloved to me. Even if you died, I would lose you against my wishes. So how can I allow you to go forth into homelessness while you’re still living?” A second time Anuruddha asked the same question and got the same reply. He then asked a third time. At that time the Sakyans were ruled by King Bhaddiya, a friend of Anuruddha’s. Anuruddha’s mother considered this and thought, “Bhaddiya won’t be able to go forth into homelessness.” And she said to Anuruddha, “If King Bhaddiya goes forth, you may go forth too.” Anuruddha then went to King Bhaddiya and said, “My going forth depends on yours.” “Don’t worry about whether your going forth depends on mine or not. I’m with you. Just go forth when you like.” “Come, let’s go forth together.” “I’m not able to go forth. I’m not able to do what you do. There’s nothing I can do about it. You go forth.” “My mother told me that I may go forth only if you go forth. And then you said, ‘Don’t worry about whether your going forth depends on mine or not. I’m with you. Just go forth when you like.’ So come, let’s go forth together.” At that time people spoke the truth, and so Bhaddiya said to Anuruddha, “Please wait seven years. Then we’ll go forth together.” “That’s too long. I’m not able to wait for seven years.” “Then wait six years … five years … four years … three years … two years … one year, and we’ll go forth together.” “That’s too long. I’m not able to wait for one year.” “Then wait seven months, and we’ll go forth together.” “That’s too long. I’m not able to wait for seven months.” “Then wait six months … five months … four months … three months … two months … one month … half a month, and we’ll go forth together.” “That’s too long. I’m not able to wait for half a month.” “Then wait seven days, while I hand over the rulership to my sons and brothers.” “Seven days isn’t long. I’ll wait.”
၃၃၁။ အထ ခေါ ဘဒ္ဒိယော စ သကျရာဇာ အနုရုဒ္ဓေါ စ အာနန္ဒော စ ဘဂု စ ကိမိလော စ ဒေဝဒတ္တော စ, ဥပါလိကပ္ပကေန သတ္တမာ, ယထာ ပုရေ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ဥယျာနဘူမိံ နိယျန္တိ, ဧဝမေဝ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ နိယျိံသု။ တေ ဒူရံ ဂန္တွာ သေနံ နိဝတ္တာပေတွာ ပရဝိသယံ ဩက္ကမိတွာ အာဘရဏံ ဩမုဉ္စိတွာ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ဘဏ္ဍိကံ ဗန္ဓိတွာ ဥပါလိံ ကပ္ပကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဟန္ဒ, ဘဏေ ဥပါလိ, နိဝတ္တဿု၊ အလံ တေ ဧတ္တကံ ဇီဝိကာယာ’’တိ။ အထ ခေါ ဥပါလိဿ ကပ္ပကဿ နိဝတ္တန္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘စဏ္ဍာ ခေါ သာကိယာ၊ ဣမိနာ ကုမာရာ နိပ္ပါတိတာတိ ဃာတာပေယျုမ္ပိ မံ။ ဣမေ ဟိ နာမ သကျကုမာရာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿန္တိ။ ကိမင်္ဂ [ကိမင်္ဂ (သီ။)] ပနာဟ’’န္တိ။ ဘဏ္ဍိကံ မုဉ္စိတွာ တံ ဘဏ္ဍံ ရုက္ခေ အာလဂ္ဂေတွာ ‘ယော ပဿတိ, ဒိန္နံယေဝ ဟရတူ’တိ ဝတွာ ယေန တေ သကျကုမာရာ တေနုပသင်္ကမိ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ တေ သကျကုမာရာ ဥပါလိံ ကပ္ပကံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ။ ဒိသွာန ဥပါလိံ ကပ္ပကံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိဿ, ဘဏေ ဥပါလိ, နိဝတ္တေသီ’’တိ? ‘‘ဣဓ မေ, အယျပုတ္တာ, နိဝတ္တန္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘စဏ္ဍာ ခေါ သာကိယာ၊ ဣမိနာ ကုမာရာ နိပ္ပါတိတာတိ ဃာတာပေယျုမ္ပိ မံ။ ဣမေ ဟိ နာမ သကျကုမာရာ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိဿန္တိ။ ကိမင်္ဂ ပနာဟ’န္တိ။ သော ခေါ အဟံ, အယျပုတ္တာ, ဘဏ္ဍိကံ မုဉ္စိတွာ တံ ဘဏ္ဍံ ရုက္ခေ အာလဂ္ဂေတွာ ‘ယော ပဿတိ, ဒိန္နညေဝ ဟရတူ’တိ ဝတွာ တတောမှိ ပဋိနိဝတ္တော’’တိ။ ‘‘သုဋ္ဌု, ဘဏေ ဥပါလိ, အကာသိ ယမ္ပိ န နိဝတ္တော [ယံ နိဝတ္တော (သီ။), ယံ ပန နိဝတ္တော (သျာ။)]။ စဏ္ဍာ ခေါ သာကိယာ၊ ဣမိနာ ကုမာရာ နိပ္ပါတိတာတိ ဃာတာပေယျုမ္ပိ တ’’န္တိ။
အထ ခေါ သကျကုမာရာ ဥပါလိံ ကပ္ပကံ အာဒါယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ သကျကုမာရာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘မယံ, ဘန္တေ, သာကိယာ နာမ မာနဿိနော။ အယံ, ဘန္တေ, ဥပါလိ ကပ္ပကော အမှာကံ ဒီဃရတ္တံ ပရိစာရကော။ ဣမံ ဘဂဝါ ပဌမံ ပဗ္ဗာဇေတု။ ဣမဿ မယံ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနအဉ္ဇလိကမ္မသာမီစိကမ္မံ ကရိဿာမ။ ဧဝံ အမှာကံ သာကိယာနံ သာကိယမာနော နိမ္မာနာယိဿတီ’’တိ [နိမ္မာဒယိဿတီတိ (သီ။), နိမ္မာနိယိဿတီတိ (သျာ။)]။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥပါလိံ ကပ္ပကံ ပဌမံ ပဗ္ဗာဇေသိ, ပစ္ဆာ တေ သကျကုမာရေ။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော တေနေဝ အန္တရဝဿေန တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆာကာသိ။ အာယသ္မာ အနုရုဒ္ဓေါ ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဥပ္ပါဒေသိ။ အာယသ္မာ အာနန္ဒော သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆာကာသိ။ ဒေဝဒတ္တော ပေါထုဇ္ဇနိကံ ဣဒ္ဓိံ အဘိနိပ္ဖါဒေသိ။
၃၃၁။ ထိုအခါ ဘဒ္ဒိယ အနုရုဒ္ဓါ အာနန္ဒာ ဘဂု ကိမိလ ဒေဝဒတ်ဟူသော သာကီဝင်မင်းသား (ခြောက်ဦး)တို့သည် ဆတ္တာသည် ဥပါလိလျှင် ခုနစ်ယောက်မြောက် ဖြစ်ကုန်၍ ရှေးအခါ စစ်အင်္ဂါလေးပါး ဖြင့် ဥယျာဥ်မြေသို့ ထွက်ကုန်သကဲ့သို့ စစ်အင်္ဂါလေးပါးဖြင့် ထွက်ကုန်၏။ ထိုမင်းသားတို့သည် အဝေးသို့ သွားပြီးလျှင် စစ်တပ်ကို ပြန်ဆုတ်စေ၍ နိုင်ငံတစ်ပါးသို့ ဝင်ရောက်လျက် အဆင်တန်ဆာကို ချွတ်ပြီးလျှင် အပေါ်ရုံဖြင့် အထုပ်ကို ထုပ်ကာ “အချင်း ဥပါလိ ယခုပြန်လေလော့၊ သင့်အား ဤမျှသော ပစ္စည်းသည် အသက်မွေးနိုင်လောက်၏”ဟု ဆတ္တာသည် ဥပါလိကို ဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ဆတ္တာသည် ဥပါလိအား ပြန်လာစဥ်- “သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် ကြမ်းတမ်းကုန်၏၊ ဤုဥပါလိသည် မင်းသားတို့ကို ထွက်သွား စေကုန်၏ဟု ငါ့ကို သတ်သော်လည်း သတ်ကုန်ရာ၏၊ ဤသာကီဝင် မင်းသားတို့သော်မှ လူ့ဘောင် မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရဟန်းပြုကုန်သေး၏၊ ငါမူကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိအံ့နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏။ (ဤသို့ အကြံဖြစ်ပြီးနောက်) အထုပ်ကို ဖြေပြီးလျှင် ထိုဘဏ္ဍာကို သစ်ပင်၌ ဆွဲ၍ “တွေ့မြင်သူအား ပေးလှူပြီးဖြစ်၏၊ (မည်သူမဆို) ဆောင်စေသတည်း”ဟု ဆို၍ သာကီဝင် မင်းသားများထံသို့့ချဥ်းကပ်၏၊ ထိုသာကီဝင်မင်းသားတို့သည် ဆတ္တာသည် ဥပါလိ အဝေးမှ လာသည်ကို မြင်၍ ဆတ္တာသည် ဥပါလိကို “အချင်း ဥပါလိ အဘယ့်ကြောင့် ပြန်လာသနည်း”ဟု မေးကုန်၏။ အရှင်သားတို့ အကျွန်ုပ်ပြန်သွားစဥ် သာကီဝင် မင်းသားတို့သည် ကြမ်းတမ်းကုန်၏၊ ဤဥပါလိသည် မင်းသားတို့ကို ထွက်သွားစေကုန်၏ဟု ငါ့ကို သတ်သော်လည်း သတ်စေကုန်ရာ၏၊ ဤသာကီဝင် မင်းသားတို့သော်မှ လူ့ဘောင်မှ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်၍ ရဟန်းပြုကုန်သေး၏၊ ငါမူကား အဘယ် ဆိုဖွယ်ရာရှိအံ့နည်း”ဟု အကြံဖြစ်ပါ၏၊ အရှင်သားတို့ ထိုအကျွန်ုပ်သည် အထုပ်ကို ဖြေပြီးလျှင် ထိုဘဏ္ဍာကို သစ်ပင်၌ ဆွဲ၍ “တွေ့မြင်သူအား ပေးလှူပါ၏၊ (မည်သူမဆို) ဆောင်ယူစေသတည်း”ဟု ဆို၍ ပြန် လှည့်လာပါသည်ဟု (ပြော၏)။ အချင်းဥပါလိ ယင်းသို့ ပြန်လာခြင်းသည် ကောင်းသော ပြုမူခြင်းဖြစ်၏၊ သာကီဝင် မင်းသားတို့သည် ကြမ်းတမ်းကုန်၏၊ “ဤဥပါလိသည် မင်းသားတို့ကို ထွက်သွားစေကုန်၏ဟု သင့်ကို သတ်သော်လည်း သတ်စေကုန်ရာ၏”ဟု (ပြောကုန်၏)။ ထိုအခါ သာကီဝင် မင်းသားတို့သည် ဆတ္တာသည် ဥပါလိကို ခေါ်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ် ပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကြကာ- “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်တို့ သာကီဝင်တို့မည်သည် မာနကို မှီပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား ဤဆတ္တာသည် ဥပါလိသည် အကျွန်ုပ်တို့၏ ကြာမြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး အလုပ်အကျွေးပါတည်း၊ ဤဥပါလိကို မြတ်စွာဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြုတော်မူပါ၊ ဤဥပါလိအား အကျွန်ုပ်တို့သည် ရှိခိုးမှု ခရီးဦးကြိုမှု လက်အုပ်ချီမှု ရိုသေမှုကို ပြုပါကုန်အံ့၊ ဤသို့ပြုသော် အကျွန်ုပ် သာကီဝင်တို့၏ သာကီယမာန်သည် ကျပါလတ္တံ့”ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဆတ္တာသည် ဥပါလိကို ရှေးဦးစွာရဟန်းပြုတော်မူ၏၊ ထို့နောက် ထိုသာကီဝင်မင်းသားတို့ကို ရဟန်းပြုတော်မူ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဘဒ္ဒိယသည် ထိုဝါတွင်းမှာပင် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို မျက်မှောက်ပြု၏၊ အသျှင်အနုရုဒ္ဓါသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဥ်ကို ဖြစ်စေ၏၊ အသျှင်အာနန္ဒာသည်သောတာပတ္တိဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြု၏၊ ဒေဝဒတ်သည် ပုထုဇဥ်တို့ ရထိုက်သော တန်ခိုးကို ဖြစ်စေ၏၊
Soon afterwards King Bhaddiya, Anuruddha, Ānanda, Bhagu, Kimila, and Devadatta, with the barber Upāli as the seventh, went out to the park with the fourfold army, just as they had in the past. After going a good distance, they turned back the army. They then entered a foreign territory, removed their ornaments, bound them into a bundle with an upper robe, and said to Upāli, “Now turn back, Upāli. This is enough for you to live on.” As Upāli was returning, he thought, “The Sakyans are temperamental. They may think that I’m responsible for the departure of these young men and have me executed. Now, if these young Sakyans are going forth into homelessness, why shouldn’t I?” Undoing the bundle, he hung the goods from a tree, saying, “This is given to whoever sees it. They may take it away.” And he returned to the young Sakyans. Seeing Upāli coming, they said to him, “Why are you coming back, Upāli?” And he told what he had done. “You have done the right thing. The Sakyans are indeed temperamental. They might well have held you responsible for our departure and have had you executed.” The young Sakyans then took Upāli with them and went to the Buddha, where they bowed, sat down, and said, “Sir, we Sakyans are proud. This barber Upāli has been serving us for a long time. Please let him go forth first. We’ll then bow down to him, rise up for him, raise our joined palms to him, and do acts of respect toward him. In this way our Sakyan pride will be humbled.” And the Buddha had Upāli go forth first, and afterwards the young Sakyans. During that very rainy season Venerable Bhaddiya realized the three insights, Venerable Anuruddha obtained clairvoyance, Venerable Ānanda realized streamentry, whereas Devadatta obtained supernormal powers, but no stage of awakening.
၃၃၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’န္တိ။ အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အာယသ္မာ, ဘန္တေ, ဘဒ္ဒိယော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’န္တိ။ နိဿံသယံ ခေါ, ဘန္တေ, အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော အနဘိရတောဝ ဗြဟ္မစရိယံ စရတိ။ တံယေဝ ဝါ ပုရိမံ ရဇ္ဇသုခံ သမနုဿရန္တော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘ဧဟိ တွံ, ဘိက္ခု, မမ ဝစနေန ဘဒ္ဒိယံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေဟိ – ‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော ဘဒ္ဒိယ, အာမန္တေတီ’’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေနာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒိယံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ တံ, အာဝုသော ဘဒ္ဒိယ, အာမန္တေတီ’’တိ။ ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော တဿ ဘိက္ခုနော ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နံ ခေါ အာယသ္မန္တံ ဘဒ္ဒိယံ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဘဒ္ဒိယ, အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ? ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘ကိံ ပန တွံ, ဘဒ္ဒိယ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ – ‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’’န္တိ? ‘‘ပုဗ္ဗေ မေ, ဘန္တေ, ရညော သတောပိ အန္တောပိ အန္တေပုရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ ဟောတိ, ဗဟိပိ အန္တေပုရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ ဟောတိ, အန္တောပိ နဂရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ ဟောတိ, ဗဟိပိ နဂရေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ ဟောတိ, အန္တောပိ ဇနပဒေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ ဟောတိ, ဗဟိပိ ဇနပဒေ ရက္ခာ သုသံဝိဟိတာ ဟောတိ။ သော ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, ဧဝံ ရက္ခိတောပိ ဂေါပိတောပိ သန္တော ဘီတော ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ ဥဿင်္ကီ ဥတြသ္တော ဝိဟရာမိ။ ဧတရဟိ ခေါ ပန အဟံ ဧကော, ဘန္တေ, အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘီတော အနုဗ္ဗိဂ္ဂေါ အနုဿင်္ကီ အနုတြသ္တော အပ္ပေါဿုက္ကော ပန္နလောမော ပရဒတ္တဝုတ္တော မိဂဘူတေန စေတသာ ဝိဟရာမီတိ။ ဣမံ ခေါ အဟံ, ဘန္တေ, အတ္ထဝသံ သမ္ပဿမာနော အရညဂတောပိ ရုက္ခမူလဂတောပိ သုညာဂါရဂတောပိ အဘိက္ခဏံ ဥဒါနံ ဥဒါနေမိ – ‘အဟော သုခံ, အဟော သုခ’’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –
[ဥဒါ။ ၂၀] ‘‘ယဿန္တရတော န သန္တိ ကောပါ, ဣတိ ဘဝါဘဝတဉ္စ ဝီတိဝတ္တော၊
တံ ဝိဂတဘယံ သုခိံ အသောကံ, ဒေဝါ နာနုဘဝန္တိ ဒဿနာယာ’’တိ။
၃၃၂။ ထိုအခါ အသျှင်ဘဒ္ဒိယသည် တောသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း သစ်ပင်ရင်းသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း ‘ဪ ချမ်းသာလေစွ၊ ဪ ချမ်းသာလေစွ’ဟု ဥဒါနကို မပြတ်ကျူးရင့်၏။ ထိုအခါ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီး နောက် ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကြကာ- “အသျှင်ဘုရား အသျှင်ဘဒ္ဒိယသည် တောသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း ‘ဪ ချမ်းသာလေစွ၊ ဪ ချမ်းသာ လေစွ’ဟု ဥဒါနကို မပြတ်ကျူးရင့် ပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား အသျှင်ဘဒ္ဒိယသည် ဧကန်ပင် မပျော်မွေ့ဘဲ မြတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်နေပါ၏။ ထိုရှေးက မင်းချမ်းသာကိုပင် အောက်မေ့လျက် တောသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင် ရင်းသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း ‘ဪ ချမ်းသာလေစွ၊ ဪ ချမ်းသာလေစွ’ဟု ဥဒါနကို မပြတ်ကျူးရင့်ပါ၏”ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ပါးကို ရဟန်းလာလော့၊ သင်သည် ငါ၏ စကားဖြင့် “ငါ့သျှင် ဘဒ္ဒိယ မြတ်စွာဘုရားသည် သင့်ကို ခေါ်တော်မူ၏”ဟု ဘဒ္ဒိယရဟန်းကို ခေါ်လေလော့ဟူ၍ မိန့် တော်မူ၏။ “ကောင်းပါပြီ မြတ်စွာဘုရား”ဟု ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် အသျှင်ဘဒ္ဒိယ့ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် “ငါ့သျှင်ဘဒ္ဒိယ မြတ်စွာဘုရားသည် သင့်ကို ခေါ်တော်မူ၏”ဟု ပြော၏။ “ငါ့သျှင် ကောင်းပါပြီ”ဟု အသျှင်ဘဒ္ဒိယသည် ထိုရဟန်းအား ဝန်ခံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်နေသော အသျှင်ဘဒ္ဒိယအား မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။ “ဘဒ္ဒိယ သင်သည် တောသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ် ငြိမ်ရာသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း ‘ဪ ချမ်းသာလေစွ၊ ဪ ချမ်းသာလေစွ’ဟု ဥဒါနကို မပြတ်ကျူး ရင့်၏ဟူသည် မှန်သလော”ဟု စိစစ်မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ ဘဒ္ဒိယ သင်သည် အဘယ်အကျိုးထူးကို မြင်သောကြောင့် တောသို့ ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း ‘ဪ ချမ်းသာလေစွ၊ ဪ ချမ်းသာလေစွ’ဟု ဥဒါနကို မပြတ်ကျူးရင့်သနည်းဟု (မေးတော်မူ၏)၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ရှေးအခါ မင်းဖြစ်စဥ် နန်းတော်တွင်း၌လည်း အစောင့်အရှောက်ကို ကောင်းစွာ စီရင်ရပါ၏၊ နန်းတော်ပြင်ပ၌လည်း အစောင့်အရှောက်ကို ကောင်းစွာ စီရင်ရပါ၏၊ မြို့တွင်း၌လည်း အစောင့်အရှောက်ကို ကောင်းစွာ စီရင်ရပါ၏၊ မြို့ပြင်၌လည်း အစောင့်အရှောက်ကို ကောင်းစွာ စီရင်ရပါ၏၊ ဇနပုဒ်တွင်း၌လည်း အစောင့်အရှောက်ကို ကောင်းစွာ စီရင်ရပါ၏၊ ဇနပုဒ်ပြင်ပ၌လည်း အစောင့်အရှောက်ကို ကောင်းစွာ စီရင်ရပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ စောင့်ရှောက်အပ်သော်လည်း လုံခြုံစေအပ်သော်လည်း ကြောက်လျက်ပင် ထိတ်လျက်ပင် ရွံရှာလျက်ပင် တုန်လှုပ်လျက်ပင် နေရပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ယခုမူ အကျွန်ုပ်သည် တောသို့ ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့ ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်သော်လည်းကောင်း မကြောက် မထိတ် မရွံရှာ မတုန်လှုပ်ဘဲ မကြောင့်ကြမူ၍ မာန်မာနတည်းဟူသော အမွေးကို ချလျက် သူတစ်ပါးပေးလှူသော ပစ္စည်းဖြင့် အသက် မွေးပြီးလျှင် သားသမင်သဖွယ် လွတ်လပ်သော စိတ်ဖြင့် နေရပါ၏။ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ဤအကျိုးထူးကို မြင်သောကြောင့် တောသို့ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်းသို့ ကပ်သော်လည်းကောင်း၊ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်သော်လည်းကောင်း ‘ဪ ချမ်းသာလေစွ၊ ဪချမ်းသာလေစွ’ဟု ဥဒါနကို မပြတ်ကျူးရင့်ပါ၏ဟု (လျှောက်၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းကို သိတော်မူ၍ ထိုအချိန်၌ ဤဥဒါနကို ကျူးရင့်တော်မူ၏။ အကြင်သူ၏ စိတ်၌ အမျက်ဒေါသတို့သည် မရှိကုန်၊ သမ္ပတ္တိ ဝိပတ္တိစသော အဖြစ်ကိုလည်း လွန်မြောက်၏။ ဘေးကင်းသော၊ ချမ်းသာသော၊ စိုးရိမ်ခြင်းမရှိသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို နတ်တို့သည် ဖူးမြော်ရန် မရနိုင်ကုန်ဟု (ဥဒါနကို ကျူးရင့်တော်မူ၏)။ ၁။ အကျွန်ုပ်သည် သင်နှင့်အတူဟူသော စာပိုဒ်၌ အကျွန်ုပ်သည် သင်နှင့်အတူ ရဟန်းပြုပါအံ့ဟု မိတ်ဆွေ၌ ခင်တွယ်မှုအရ ရုတ်တရက်ပြောလိုက်လိုသော်လည်း မင်းစည်းစိမ်၌ တွယ်တာမှုလောဘ ဆွဲငင်ထားသော စိတ်ရှိသူဖြစ်ရကား အကျွန်ုပ်သည် သင်နှင့်အတူဟု ဤမျှကိုသာ မြွက်ဆိုလျက် ကြွင်းစကားရပ်ကို အပြည့်အစုံမပြောနိုင်ဘဲ ရှိသည်ဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့် ပြသည်။ ဒေဝဒတ်အကြောင်း
Then, when Bhaddiya was in the wilderness, at the foot of a tree, or in an empty dwelling, he frequently uttered this heartfelt exclamation: “Oh, what happiness! Oh, what happiness!” A number of monks went to the Buddha, bowed, sat down, and told him what was happening, adding, “No doubt Bhaddiya is dissatisfied with the spiritual life. He’s saying this because he’s recalling his former happiness as a king.” The Buddha addressed a certain monk: “Go, monk, and in my name say to Bhaddiya, ‘Bhaddiya, the Teacher is calling you.’” Saying, “Yes, sir,” he did just that. Bhaddiya consented. He then went to the Buddha, bowed, and sat down. The Buddha said to him, “Is it true, Bhaddiya, that when you’re in the wilderness, at the foot of a tree, or in an empty dwelling, you frequently utter this heartfelt exclamation: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’?” “Yes, venerable sir.” “But why do you say this?” “In the past, sir, when I was a king, I was well protected within and outside the royal compound, within and outside of town, and within and outside the country. But although I was protected and guarded in this way, I was fearful, agitated, and distrustful. But now, sir, when I’m in the wilderness, at the foot of a tree, or in an empty dwelling, I’m free from fear, agitation, and distrust. I’m free from bother, relaxed, living on what’s given by others, with a mind as free as a wild animal. That’s why I say this.” Seeing the significance of this, on that occasion the Buddha uttered a heartfelt exclamation: “They who have no anger within, Gone beyond any kind of existence, Happy, free from fear and sorrow— Even the gods are unable to see them.” 2. The account of Devadatta
ဒေဝဒတ္တဝတ္ထု
၃၃၃။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အနုပိယာယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ကောသမ္ဗီ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ကောသမ္ဗီ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ဝိဟရတိ ဃောသိတာရာမေ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တဿ ရဟောဂတဿ ပဋိသလ္လီနဿ ဧဝံ စေတသော ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ – ‘‘ကံ နု ခေါ အဟံ ပသာဒေယျံ, ယသ္မိံ မေ ပသန္နေ ဗဟုလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ? အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တဿ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အယံ ခေါ အဇာတသတ္တု ကုမာရော တရုဏော စေဝ အာယတိံ ဘဒ္ဒေါ စ။ ယံနူနာဟံ အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ပသာဒေယျံ။ တသ္မိံ မေ ပသန္နေ ဗဟုလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ။
အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သေနာသနံ သံသာမေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ယေန ရာဇဂဟံ တေန ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သကဝဏ္ဏံ ပဋိသံဟရိတွာ ကုမာရကဝဏ္ဏံ အဘိနိမ္မိနိတွာ အဟိမေခလိကာယ အဇာတသတ္တုဿ ကုမာရဿ ဥစ္ဆင်္ဂေ [ဥစ္စင်္ကေ (သျာ။)] ပါတုရဟောသိ။ အထ ခေါ အဇာတသတ္တု ကုမာရော ဘီတော အဟောသိ, ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ ဥဿင်္ကီ ဥတြသ္တော။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘာယသိ မံ တွံ ကုမာရာ’’တိ? ‘‘အာမ, ဘာယာမိ။ ကောသိ တွ’’န္တိ? ‘‘အဟံ ဒေဝဒတ္တော’’တိ။ ‘‘သစေ ခေါ တွံ, ဘန္တေ, အယျော ဒေဝဒတ္တော, ဣင်္ဃ သကေနေဝ ဝဏ္ဏေန ပါတုဘဝဿူ’’တိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ကုမာရကဝဏ္ဏံ ပဋိသံဟရိတွာ သံဃာဋိပတ္တစီဝရဓရော အဇာတသတ္တုဿ ကုမာရဿ ပုရတော အဋ္ဌာသိ။ အထ ခေါ အဇာတသတ္တု ကုမာရော ဒေဝဒတ္တဿ ဣမိနာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယေန အဘိပ္ပသန္နော ပဉ္စဟိ ရထသတေဟိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ, ပဉ္စ စ ထာလိပါကသတာနိ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရီယတိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကေန အဘိဘူတဿ ပရိယာဒိန္နစိတ္တဿ ဧဝရူပံ ဣစ္ဆာဂတံ ဥပ္ပဇ္ဇိ – ‘‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ။ သဟ စိတ္တုပ္ပါဒါဝ ဒေဝဒတ္တော တဿာ ဣဒ္ဓိယာ ပရိဟာယိ။
[အ။ နိ။ ၅။၁၀၀] တေန ခေါ ပန သမယေန ကကုဓော နာမ ကောဠိယပုတ္တော, အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဥပဋ္ဌာကော, အဓုနာ ကာလင်္ကတော အညတရံ မနောမယံ ကာယံ ဥပပန္နော။ တဿ ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပ္ပဋိလာဘော ဟောတိ – သေယျထာပိ နာမ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မာဂဓကာနိ [မာဂဓိကာနိ (သျာ။)] ဂါမက္ခေတ္တာနိ။ သော တေန အတ္တဘာဝပ္ပဋိလာဘေန နေဝ အတ္တာနံ န ပရံ ဗျာဗာဓေတိ။ အထ ခေါ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော ယေနာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒေဝဒတ္တဿ, ဘန္တေ, လာဘသက္ကာရသိလောကေန အဘိဘူတဿ ပရိယာဒိန္နစိတ္တဿ [ပရိယာဒိဏ္ဏစိတ္တဿ (က။)] ဧဝရူပံ ဣစ္ဆာဂတံ ဥပ္ပဇ္ဇိ – ‘အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’တိ။ သဟ စိတ္တုပ္ပါဒါဝ ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော တဿာ ဣဒ္ဓိယာ ပရိဟီနော’’တိ။ ဣဒမဝေါစ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော။ ဣဒံ ဝတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကကုဓော နာမ, ဘန္တေ, ကောဠိယပုတ္တော မမ ဥပဋ္ဌာကော အဓုနာ ကာလင်္ကတော အညတရံ မနောမယံ ကာယံ ဥပပန္နော။ တဿ ဧဝရူပေါ အတ္တဘာဝပ္ပဋိလာဘော – သေယျထာပိ နာမ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ မာဂဓကာနိ ဂါမက္ခေတ္တာနိ။ သော တေန အတ္တဘာဝပ္ပဋိလာဘေန နေဝ အတ္တာနံ န ပရံ ဗျာဗာဓေတိ။ အထ ခေါ, ဘန္တေ, ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ အဋ္ဌာသိ။ ဧကမန္တံ ဌိတော ခေါ, ဘန္တေ, ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော မံ ဧတဒဝေါစ – ‘ဒေဝဒတ္တဿ, ဘန္တေ, လာဘသက္ကာရသိလောကေန အဘိဘူတဿ ပရိယာဒိန္နစိတ္တဿ ဧဝရူပံ ဣစ္ဆာဂတံ ဥပ္ပဇ္ဇိ – အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီတိ။ သဟ စိတ္တုပ္ပါဒါဝ ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော တဿာ ဣဒ္ဓိယာ ပရိဟီနော’တိ။ ဣဒမဝေါစ, ဘန္တေ, ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော။ ဣဒံ ဝတွာ မံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ တတ္ထေဝ အန္တရဓာယီ’’တိ။
‘‘ကိံ ပန တေ, မောဂ္ဂလ္လာန, ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော? ယံ ကိဉ္စိ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော ဘာသတိ သဗ္ဗံ တံ တထေဝ ဟောတိ, နော အညထာ’’တိ? ‘‘စေတသာ စေတော ပရိစ္စ ဝိဒိတော စ မေ, ဘန္တေ, ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော။ ယံ ကိဉ္စိ ကကုဓော ဒေဝပုတ္တော ဘာသတိ သဗ္ဗံ တံ တထေဝ ဟောတိ, နော အညထာ’’တိ။ ‘‘ရက္ခဿေတံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဝါစံ။ ရက္ခဿေတံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဝါစံ။ ဣဒါနိ သော မောဃပုရိသော အတ္တနာဝ အတ္တာနံ ပါတုကရိဿတိ။
၃၃၃။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အနုပိယနိဂုံး၌ မွေ့လျော်တော်မူသရွေ့ သီတင်းသုံး နေတော် မူပြီးလျှင် အစဥ်အတိုင်း ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူလတ်သော် ကောသမ္ဗီပြည်သို့ ရောက်တော်မူ၍ထိုကောသမ္ဗီပြည် ဃောသိတာရုံကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်၍ တစ် ယောက်ထီးတည်းကိန်းအောင်းသော ဒေဝဒတ်အား- “ငါ့အား များသော လာဘ်သပ်ပကာကို ဖြစ်စေနိုင်မည့် အဘယ်သို့သော သူကို ငါသည် ကြည်ညိုစေရအံ့နည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏၊ ထိုနောက် ဒေဝဒတ်အား- “ဤအဇာတသတ် မင်းသားသည် ငယ်လည်း ငယ်၏၊ နောင်လည်းကောင်းစားလတ္တံ့၊ ငါ့အား များစွာသော လာဘ်သပ်ပကာကို ဖြစ်စေမည့် ယင်းအဇာတသတ်မင်းသားကို ကြည်ညိုစေရမူ ကောင်းလေစွ”ဟု အကြံ ဖြစ်ပြန်၏။ ထိုနောက် ဒေဝဒတ်သည် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို သိမ်းဆည်းပြီးလျှင် သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူ၍ အစဥ် အတိုင်း ဖဲခွာသွားသည်ရှိသော် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ရောက်၏။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် မိမိအသွင်ကို ဖျောက်ပြီးလျှင် သူငယ်အသွင် ဖန်ဆင်းလျက် ခါး၌ မြွေကို ပတ်၍ အဇာတသတ်မင်းသား၏ ရင်ခွင်၌ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ် မင်းသားသည် ကြောက်၏၊ ထိတ်၏၊ ရွံရှာ၏၊ တုန်လှုပ်၏။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် အဇာတသတ် မင်းသားအား- “မင်းသား သင်သည် ကျွန်ုပ်ကို ကြောက်သလော”ဟု မေး၏။ “မှန်ပါ ကြောက်ပါ၏၊ သင် အဘယ်သူနည်း”ဟု (ပြန်၍ မေး၏)။ “ငါ ဒေဝဒတ်တည်း”ဟု (ဆို၏)။ “အသျှင်ဘုရား အသျှင်ဘုရားသည် အသျှင်ဒေဝဒတ်ဖြစ်မူ မိမိအသွင်ဖြင့်သာလျှင် ထင်ရှားဖြစ်ပါလော့”ဟု (လျှောက်၏)။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် သူငယ်အသွင်ကို ဖျောက်ပြီးလျှင် ဒုကုဋ်သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်လျက် အဇာတသတ်မင်းသား၏ ရှေ့၌ ရပ်၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသားသည် ဒေဝဒတ်အား ဤတန်ခိုး ပြာဋိဟာအားဖြင့် အလွန်ကြည်ညိုသည် ဖြစ်၍ ရထားငါးရာတို့ဖြင့် ည နံနက် ဆည်းကပ်၏၊ ဆွမ်းအုပ်ငါး ရာတို့ကိုလည်း ပို့စေ၏။ ထိုအခါ လာဘ်သပ်ပကာ အကျော်အစောဖြင့် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးထားသော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်အား “ငါသည် ရဟန်းသံဃာကို ဆောင်အံ့”ဟူသော အလိုဆန္ဒသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုစိတ်ဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဒေဝဒတ်သည် ထိုတန်ခိုးမှ လျှောလေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော ကကုဓမည်သော ကောဠိယမင်းသားသည် ယခုပင် စုတေ၍ တစ်ခုသော စိတ်ဖြင့်ပြီးသောကိုယ်သို့ ‘နတ်ပြည်သို့’ ရောက်၏။ ထိုကကုဓ နတ်သားအား မဂဓတိုင်း ဂါမခေတ် နှစ်ခု သုံးခုလောက်မျှသော ခန္ဓာကိုယ်ကို ရ၏၊ ထိုကကုဓနတ်သားသည် ထိုခန္ဓာကိုယ်ကို ရခြင်းဖြင့် မိမိကိုလည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးကိုလည်းကောင်း မနှိပ်စက်စေ၊ ထိုအခါ ကကုဓနတ်သားသည် အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်တည်ကာ- “အသျှင်ဘုရား လာဘ်သပ်ပကာ အကျော်အစောဖြင့် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးထားသော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်အား ‘ငါသည် ရဟန်းသံဃာကို ဆောင်အံ့’ဟူသော အလိုဆန္ဒသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါပြီ၊ အသျှင်ဘုရား ထိုစိတ်ဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဒေဝဒတ်သည် ထိုတန်ခိုးမှ လျှောခဲ့ပါပြီ”ဟု လျှောက်၏။ လျှောက်ပြီးနောက် အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုကာ ထိုနေရာ၌ပင် ကွယ်ပျောက်လေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ရှိခိုး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်ကာ- “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော ကကုဓမည်သော ကောဠိယမင်းသားသည် ယခုပင်စုတေလျက် တစ်ခုသော စိတ်ဖြင့်ပြီးသောကိုယ်သို့ ‘နတ်ပြည်သို့’ ရောက်ပါ၏၊ ထို နတ်သားအား မဂဓတိုင်း ဂါမခေတ် နှစ်ခု သုံးခုလောက်ကြီးသော ခန္ဓာကိုယ်ကို ရပါ၏၊ ထို နတ်သားသည် ထိုခန္ဓာကိုယ်ကို ရခြင်းဖြင့် မိမိကိုလည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးကိုလည်းကောင်း မနှိပ် စက်စေပါ။ အသျှင်ဘုရား ထိုအခါ ကကုဓနတ်သားသည် အကျွန်ုပ်ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် အကျွန်ုပ်ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်ပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား တစ်ခုသော နေရာ၌ ရပ်ပြီးသော ကကုဓနတ်သားသည် အကျွန်ုပ်အား- “အသျှင်ဘုရား လာဘ်သပ်ပကာ အကျော်အစောဖြင့် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးထားသော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်အား ‘ငါသည် ရဟန်းသံဃာကို ဆောင်အံ့’ဟူသော အလိုဆန္ဒ ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ အသျှင်ဘုရား ထိုစိတ်ဖြစ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဒေဝဒတ်သည် ထိုတန်ခိုးမှ လျှောခဲ့ပြီ”ဟု လျှောက်ပါသည်။ ဤစကားကို လျှောက်ပြီးနောက် အကျွန်ုပ်ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုကာ ထိုနေရာ၌ပင် ကွယ်ခဲ့ပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် သင်၏ စိတ်ဖြင့် ကကုဓနတ်သားစိတ်ကို ပိုင်းခြား၍ သိသလော၊ ကကုဓနတ်သား ပြောသမျှ စကား အလုံးစုံသည် ပြောဆိုတိုင်းပင် ဖြစ်သလော၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် မဖြစ်သ လောဟု (မေးတော်မူ၏)။ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်၏ စိတ်ဖြင့်လည်း ကကုဓနတ်သားစိတ်ကို ပိုင်းခြား၍ သိပါ၏၊ ကကုဓ နတ်သား ပြောသမျှစကား အလုံးစုံသည် ပြောဆိုတိုင်းပင် ဖြစ်ပါ၏၊ တစ်ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် မဖြစ်ပါဟု (လျှောက်၏)။ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤစကားကို စောင့်စည်းလော့။ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤစကားကို စောင့်စည်းလော့။ ယခုအခါ ထို (မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်းသည် မိမိကိုယ်ကိုကိုယ်တိုင်ပင် ထင်ရှား ပြုလိမ့်မည်။ ဆရာငါးဦးကိုပြခြင်း
When the Buddha had stayed at Anupiyā for as long as he liked, he set out wandering toward Kosambī. When he eventually arrived, he stayed in Ghosita’s Monastery. Then, while reflecting in private, Devadatta thought, “Who might I inspire to have confidence in me, so that I’d get much material support and honor?” And it occurred to him, “Prince Ajātasattu is young and has a bright future. Why don’t I inspire him to have confidence in me? Then I’ll get much material support and honor.” He put his dwelling in order, took his bowl and robes, and left for Rājagaha, where he eventually arrived. He then transformed himself into a boy wearing a snake as a belt and appeared on Prince Ajātasattu’s lap. When Ajātasattu became fearful and agitated, Devadatta said to him, “Are you afraid of me, prince?” “I am. Who are you?” “I’m Devadatta.” “If you’re Venerable Devadatta, please appear in your own form.” Devadatta abandoned the form of a boy and stood in front of Ajātasattu, wearing his robes and carrying his bowl. By means of this wonder Devadatta was able to inspire Ajātasattu to have confidence in him. Ajātasattu then attended on him morning and evening, with five hundred carriages and a meal offering of five hundred dishes of food. Overcome by material support, honor, and praise, Devadatta started desiring to lead the Sangha of monks. But with the appearance of that thought, his supernormal powers disappeared. At that time Kakudha the Koḷiyan, the attendant to Venerable Mahāmoggallāna, had recently died and been reborn in a mind-made body. He had acquired a body two or three times the size of the fields of a Magadhan village. Yet he harmed neither himself nor others with that body. Soon afterwards the god Kakudha approached Mahāmoggallāna, bowed down, and told him about Devadatta’s desire and the disappearance of his supernormal powers. He then bowed down, circumambulated Mahāmoggallāna with his right side toward him, and disappeared right there. Mahāmoggallāna then went to the Buddha, bowed, sat down, and told him all that had happened. The Buddha said, “But, Moggallāna, have you read Kakudha’s mind so that you know that all he says is just so and not otherwise?” “I have, venerable sir.” “Remember these words, Moggallāna! Soon that fool will show himself as he truly is.” 3. Discussion of the five kinds of teachers
ပဉ္စသတ္ထုကထာ
၃၃၄။ [အ။ နိ။ ၅။၁၀၀] ‘‘ပဉ္စိမေ, မောဂ္ဂလ္လာန, သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ။ ကတမေ ပဉ္စ? ‘‘ဣဓ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဧကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓသီလော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓသီလောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓသီလော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓသီလောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ နံ မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, သတ္ထာရံ သာဝကာ သီလတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ သီလတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတိ [ပစ္စာသိံသတိ (သီ။ သျာ။)]။
‘‘ပုန စပရံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓေါ မေ အာဇီဝေါ ပရိယောဒါတော အသံကိလိဋ္ဌော’တိ စ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓေါ မေ အာဇီဝေါ ပရိယောဒါတော အသံကိလိဋ္ဌော’တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ န မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, သတ္ထာရံ သာဝကာ အာဇီဝတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ အာဇီဝတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓါ မေ ဓမ္မဒေသနာ ပရိယောဒါတာ အသံကိလိဋ္ဌာ’တိ စ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓါ မေ ဓမ္မဒေသနာ ပရိယောဒါတာ အသံကိလိဋ္ဌာ’တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ နံ မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, သတ္ထာရံ သာဝကာ ဓမ္မဒေသနတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ ဓမ္မဒေသနတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဝေယျာကရဏံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဝေယျာကရဏံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ နံ မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, သတ္ထာရံ သာဝကာ ဝေယျာကရဏတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ ဝေယျာကရဏတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတိ။
‘‘ပုန စပရံ, မောဂ္ဂလ္လာန, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဉာဏဒဿနံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဉာဏဒဿနံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ နံ မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, သတ္ထာရံ သာဝကာ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတီတိ။ ဣမေ ခေါ, မောဂ္ဂလ္လာန, ပဉ္စ သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ။
‘‘အဟံ ခေါ ပန, မောဂ္ဂလ္လာန, ပရိသုဒ္ဓသီလော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓသီလောမှီ’တိ ပဋိဇာနာမိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ န စ မံ သာဝကာ သီလတော ရက္ခန္တိ၊ န စာဟံ သာဝကေဟိ သီလတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသာမိ။ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ သမာနော…ပေ… ပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနော သမာနော…ပေ… ပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏော သမာနော…ပေ… ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာမိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဉာဏဒဿနံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ န စ မံ သာဝကာ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခန္တိ၊ န စာဟံ သာဝကေဟိ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသာမီ’’တိ။
၃၃၄။ မောဂ္ဂလ္လာန် လောက၌ ဆရာငါးဦးတို့သည် ထင်ရှားရှိကုန်၏၊ ငါးဦးတို့ကား အဘယ်သူတို့ နည်း။ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤလောက၌ ဆရာအချို့သည် စင်ကြယ်သော သီလမရှိဘဲလျက် “စင်ကြယ်သော သီလရှိ၏”၊ “ငါ၏ သီလသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် “ဤအသျှင်ဆရာသည် စင်ကြယ်သော သီလမရှိဘဲလျက် ‘စင်ကြယ်သော သီလရှိ၏’၊ ‘ငါ၏ သီလသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း’ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ဤဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်စကားဖြင့် ထိုဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံအတား ဆေးပစ္စည်းပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏။ အကြင်အမှုကို ထို ဆရာသည် ပြုလုပ်အံ့၊ ထိုအမှုဖြင့်ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် သီလမှစောင့်ကုန်၏။ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ သီလမှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ ဆရာအချို့သည် စင်ကြယ်သော အသက်မွေးခြင်း မရှိဘဲလျက် “စင်ကြယ်သော အသက်မွေးခြင်းရှိ၏”၊ “ငါ၏ အသက်မွေးခြင်းသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် “ဤအသျှင်ဆရာသည် စင်ကြယ်သော အသက် မွေးခြင်း မရှိဘဲလျက် ‘စင်ကြယ်သော အသက်မွေးခြင်းရှိ၏’၊ ‘ငါ၏ အသက်မွေးခြင်းသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း’ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ဤအသျှင်ဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်သော စကားဖြင့် ထိုဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံအတား ဆေးပစ္စည်း ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏၊ အကြင်အမှုကို ထိုဆရာသည် ပြုလုပ်အံ့၊ ထိုအမှုဖြင့်ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏၊ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် အသက်မွေးခြင်းမှ စောင့်ကုန်၏၊ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ အသက် မွေးခြင်းမှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ ဆရာအချို့သည် မစင်ကြယ်သော တရား ဟောခြင်းရှိလျက် “စင်ကြယ်သော တရားဟောခြင်းရှိ၏”၊ “ငါ၏ တရားဟောခြင်းသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် “ဤအသျှင်ဆရာသည် မစင်ကြယ်သော တရားဟောခြင်းရှိလျက် ‘စင်ကြယ်သော တရားဟောခြင်းရှိ၏’၊ ‘ငါ၏ တရားဟောခြင်းသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း’ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ဤအသျှင်ဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်စကားဖြင့် ထိုဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံအတား ဆေး ပစ္စည်း ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏။ အကြင်အမှုကို ထိုဆရာသည် ပြုလုပ်အံ့၊ ထိုအမှုဖြင့်ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏၊ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် တရားဟောခြင်းမှ စောင့်ကုန်၏။ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ တရားဟောခြင်းမှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ ဆရာအချို့သည် မစင်ကြယ်သော ပြောကြားခြင်း ရှိလျက် “စင်ကြယ်သော ပြောကြားခြင်းရှိ၏”၊ “ငါ၏ ပြောကြားခြင်းသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ် နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် “ဤအသျှင်ဆရာသည် မစင်ကြယ်သော ပြောကြားခြင်း ရှိလျက် ‘စင်ကြယ်သော ပြောကြားခြင်းရှိ၏’၊ ‘ငါ၏ ပြောကြားခြင်းသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ် နွမ်း’ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ဤအသျှင်ဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်စကားဖြင့် ထိုဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံအတား ဆေးပစ္စည်း ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏၊ အကြင်အမှုကို ထိုဆရာသည် ပြုလုပ်အံ့၊ ထိုအမှုဖြင့်ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏၊ မောဂ္ဂလာန် ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် ပြောကြားခြင်းမှ စောင့်ကုန်၏၊ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ ပြောကြားခြင်းမှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ ဆရာအချို့သည် မစင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိ လျက် “စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိ၏”၊ “ငါ၏ ဉာဏ်အမြင်သည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် “ဤအသျှင်ဆရာသည် မစင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိလျက် ‘စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိ၏’၊ ‘ငါ၏ ဉာဏ်အမြင်သည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း’ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ဤအသျှင်ဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ် စကားဖြင့် ထိုဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း၊ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံအတား ဆေး ပစ္စည်း ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏၊ အကြင်အမှုကို ထိုဆရာသည် ပြုလုပ်အံ့၊ ထိုအမှုဖြင့်ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏၊ မောဂ္ဂလ္လာန် ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် ဉာဏ်အမြင်မှ စောင့်ကုန်၏၊ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်မှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် လောက၌ ဤဆရာ ငါးဦးတို့သည် ရှိကုန်၏။ မောဂ္ဂလ္လာန် ငါမူကား စင်ကြယ်သော သီလရှိသောကြောင့် “စင်ကြယ်သော သီလရှိ၏”၊ “ငါ၏ သီလသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါ့ကိုလည်း တပည့်တို့သည် သီလမှ မစောင့်ကုန်၊ ငါသည်လည်း တပည့်တို့၏ သီလမှ စောင့်ခြင်းကို မတောင့်တ။ စင်ကြယ်သော အသက်မွေးခြင်းရှိသောကြောင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော တရားဟောခြင်းရှိသောကြောင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော ပြောကြားခြင်းရှိသောကြောင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိသောကြောင့် “စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင် ရှိ၏”၊ “ငါ၏ ဉာဏ်အမြင်သည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါ့ကိုလည်း တပည့်တို့သည် ဉာဏ်အမြင်မှ မစောင့်ကုန်၊ ငါသည်လည်း တပည့်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်မှ စောင့်ခြင်းကို မတောင့်တဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
“Moggallāna, there are five kinds of teachers in the world. One kind of teacher is impure in behavior, while claiming it is pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure behavior of such a teacher, and the teacher expects them to do so. Another kind of teacher is impure in livelihood, while claiming it is pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure livelihood of such a teacher, and the teacher expects them to do so. Still another kind of teacher gives impure teachings, while claiming they are pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure teachings of such a teacher, and the teacher expects them to do so. Still another kind of teacher gives impure explanations, while claiming they are pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure explanations of such a teacher, and the teacher expects them to do so. Still another kind of teacher has impure knowledge and vision, while claiming they are pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure knowledge and vision of such a teacher, and the teacher expects them to do so. But in my case, Moggallāna, I claim my behavior is pure because it is. My disciples don’t conceal my behavior, and I don’t expect them to do so. I claim my livelihood is pure … I claim my teachings are pure … I claim my explanations are pure … I claim my knowledge and vision are pure because they are. My disciples don’t conceal my knowledge and vision, and I don’t expect them to do so.”
၃၃၅။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ကောသမ္ဗိယံ ယထာဘိရန္တံ ဝိဟရိတွာ ယေန ရာဇဂဟံ တေန စာရိကံ ပက္ကာမိ။ အနုပုဗ္ဗေန စာရိကံ စရမာနော ယေန ရာဇဂဟံ တဒဝသရိ။ တတြ သုဒံ ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ။ အထ ခေါ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခူ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နာ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ဒေဝဒတ္တဿ, ဘန္တေ, အဇာတသတ္တု ကုမာရော ပဉ္စဟိ ရထသတေဟိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆတိ၊ ပဉ္စ စ ထာလိပါကသတာနိ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရီယတီ’’တိ။ ‘‘မာ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကံ ပိဟယိတ္ထ။ ယာဝကီဝဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ အဇာတသတ္တု ကုမာရော ပဉ္စဟိ ရထသတေဟိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂမိဿတိ, ပဉ္စ စ ထာလိပါကသတာနိ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရီယိဿတိ, ဟာနိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, နော ဝုဍ္ဎိ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, စဏ္ဍဿ ကုက္ကုရဿ နာသာယ ပိတ္တံ ဘိန္ဒေယျုံ, ဧဝဉှိ သော, ဘိက္ခဝေ, ကုက္ကုရော ဘိယျောသောမတ္တာယ စဏ္ဍတရော အဿ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝကီဝဉ္စ ဒေဝဒတ္တဿ အဇာတသတ္တု ကုမာရော ပဉ္စဟိ ရထသတေဟိ သာယံ ပါတံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂမိဿတိ, ပဉ္စ စ ထာလိပါကသတာနိ ဘတ္တာဘိဟာရော အဘိဟရီယိဿတိ, ဟာနိယေဝ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ ပါဋိကင်္ခါ ကုသလေသု ဓမ္မေသု, နော ဝုဍ္ဎိ။
[သံ။ နိ။ ၂။၁၈၄၊ အ။ နိ။ ၄။၆၈] ‘‘အတ္တဝဓာယ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ကဒလီ အတ္တဝဓာယ ဖလံ ဒေတိ, ပရာဘဝါယ ဖလံ ဒေတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, ဝေဠု အတ္တဝဓာယ ဖလံ ဒေတိ, ပရာဘဝါယ ဖလံ ဒေတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, နဠော အတ္တဝဓာယ ဖလံ ဒေတိ, ပရာဘဝါယ ဖလံ ဒေတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ။
‘‘သေယျထာပိ, ဘိက္ခဝေ, အဿတရီ အတ္တဝဓာယ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, ပရာဘဝါယ ဂဗ္ဘံ ဂဏှာတိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္တဝဓာယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒိ, ပရာဘဝါယ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရသိလောကော ဥဒပါဒီ’’တိ။
[သံ။ နိ။ ၁။၁၈၃, ၁။၂။၁၈၄, နေတ္တိ။ ၉၀] ‘‘ဖလံ ဝေ ကဒလိံ ဟန္တိ, ဖလံ ဝေဠုံ ဖလံ နဠံ၊
သက္ကာရော ကာပုရိသံ ဟန္တိ, ဂဗ္ဘော အဿတရိံ ယထာ’’တိ။
ပဌမဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
၃၃၅။ ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် ကောသမ္ဗီပြည်၌ မွေ့လျော်တော်မူသရွေ့ သီတင်းသုံးနေတော် မူပြီးလျှင် အစဥ်အတိုင်းလှည့်လည်သော် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ရောက်တော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထို ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ရှဥ့်နက်တို့အား အစာကျွေးရာဖြစ်သော ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ ထိုအခါ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကြကာ- “အသျှင်ဘုရား အဇာတသတ်မင်းသားသည် ရထားငါးရာတို့ဖြင့် ညဥ့် နံနက် ဒေဝဒတ်အား ဆည်းကပ်၏၊ ဆွမ်းအုပ်ငါးရာတို့ကိုလည်း ပို့ပါ၏”ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဒေဝဒတ်၏ လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုကို မမြတ်နိုးကုန်လင့်၊ ရဟန်းတို့ အဇာတသတ်မင်းသားသည် ဒေဝဒတ်အား ရထားငါးရာတို့ဖြင့် ညဥ့်နံနက်ဆည်းကပ်သမျှ ကာလပတ်လုံး ဆွမ်းအုပ်ငါးရာတို့ကို ပို့နေသမျှကာလပတ်လုံး ဒေဝဒတ်အား ကုသိုလ်တရားတို့၌ ဆုတ်ယုတ်မှုကိုသာ အလိုရှိအပ်၏၊ ကြီးပွါးမှုကို အလိုမရှိအပ်။ ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား ကြမ်းတမ်းသော ခွေး၏ နှာခေါင်း၌ ဝံ စသော တိရစ္ဆာန်သည်းခြေကို ထည့်ကုန်ရာ၏၊ ရဟန်းတို့ ဤသို့ထည့်လတ်သော် ထိုခွေးသည် အတိုင်းထက် အလွန်ကြမ်းတမ်းရာ သကဲ့သို့ ရဟန်းတို့ ဤအတူပင် အဇာတသတ်မင်းသားသည် ဒေဝဒတ်အား ရထားငါးရာတို့ဖြင့် ညဥ့် နံနက် ဆည်းကပ်သမျှ ကာလပတ်လုံး ဆွမ်းအုပ်ငါးရာတို့ကို ပို့နေသမျှကာလပတ်လုံး ဒေဝဒတ်အား ကုသိုလ်တရားတို့၌ ဆုတ်ယုတ်မှုကိုသာ အလိုရှိအပ်၏၊ ကြီးပွါးမှုကို အလိုမရှိအပ်။ ရဟန်းတို့ မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏။ ရဟန်းတို့ ဥပမာသော်ကား ငှက်ပျောပင်သည် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ အသီးသီးသကဲ့သို့ ပျက်စီးခြင်းငှါ အသီးသီးသကဲ့သို့ ဤနည်းအတူပင် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ် ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏။ ရဟန်းတို့ ဥပမာတစ်နည်းသော်ကား ဝါးပင်သည် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ အသီးသီးသကဲ့သို့ ပျက်စီးခြင်းငှါ အသီးသီးသကဲ့သို့ ဤနည်းအတူပင် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ် ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏။ ရဟန်းတို့ ဥပမာတစ်နည်းသော်ကား ကျူပင်သည် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ အသီး သီးသကဲ့သို့ ပျက်စီးခြင်းငှါ အသီးသီးသကဲ့သို့ ဤနည်းအတူပင် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ် ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုသည့်ဖြစ်လာ၏။ ရဟန်းတို့ ဥပမာတစ်နည်းသော်ကား အဿတိုရ်မြင်းမသည် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါကိုယ်ဝန် ဆောင်သကဲ့သို့ ပျက်စီးခြင်းငှါကိုယ်ဝန်ဆောင်သကဲ့သို့ ဤနည်းအတူပင် မိမိကိုယ်ကို သတ်ခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏၊ ပျက်စီးခြင်းငှါ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ် ပကာ ကျော်စောမှုသည် ဖြစ်လာ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ငှက်ပျောသီးသည် စင်စစ် ငှက်ပျောပင်ကို သတ်သကဲ့သို့၊ ဝါးသီးသည် ဝါးပင်ကို သတ်သကဲ့သို့၊ ကျူသီးသည် ကျူပင်ကို သတ်သကဲ့သို့၊ ကိုယ်ဝန်သည် အဿတိုရ် မြင်းမကို သတ်သကဲ့သို့ ပူဇော်သကာသည် ယုတ်မာသူကို သတ်၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ ပဌမအခန်း ပြီး၏။ ၂-ဒုတိယအခန်း ပကာသနီယကံ
When the Buddha had stayed at Kosambī for as long as he liked, he set out wandering toward Rājagaha. When he eventually arrived, he stayed in the Bamboo Grove, the squirrel sanctuary. Then a number of monks went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, Prince Ajātasattu attends on Devadatta morning and evening, with five hundred carriages and a meal offering of five hundred dishes of food.” “Monks, don’t envy Devadatta his material support, honor, and praise. So long as Prince Ajātasattu treats him like this, Devadatta can be expected to decline in good qualities. Just as a fierce dog would get even fiercer if you break a gall bladder on its nose, so too, so long as Prince Ajātasattu treats him like this, Devadatta can be expected to decline in good qualities. Just as a plantain banana tree produces fruit to its own destruction and ruin, so too will Devadatta’s material support, honor, and praise cause his own destruction and ruin. Just as a bamboo produces fruit to its own destruction and ruin, so too will Devadatta’s material support, honor, and praise cause his own destruction and ruin. Just as a <i lang='pi' translate='no'>naḷa</i> reed produces fruit to its own destruction and ruin, so too will Devadatta’s material support, honor, and praise cause his own destruction and ruin. Just as a mule becomes pregnant to its own destruction and ruin, so too will Devadatta’s material support, honor, and praise cause his own destruction and ruin.” “The fruit destroys the plantain, And the bamboo and the reed. Honor destroys the bad person, As the fetus destroys the mule.” The first section for recitation is finished. The second section 4. The legal procedure of announcement
၂။ ဒုတိယဘာဏဝါရော
ပကာသနီယကမ္မံ
၃၃၆။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ သရာဇိကာယ ပရိသာယ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဇိဏ္ဏော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော။ အပ္ပေါဿုက္ကော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတု, မမံ ဘိက္ခုသံဃံ နိဿဇ္ဇတု။ အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ။ ‘‘အလံ, ဒေဝဒတ္တ, မာ တေ ရုစ္စိ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိတု’’န္တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ ဒေဝဒတ္တော…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဇိဏ္ဏော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဝုဍ္ဎော မဟလ္လကော အဒ္ဓဂတော ဝယောအနုပ္ပတ္တော။ အပ္ပေါဿုက္ကော ဒါနိ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရံ အနုယုတ္တော ဝိဟရတု, မမံ ဘိက္ခုသံဃံ နိဿဇ္ဇတု။ အဟံ ဘိက္ခုသံဃံ ပရိဟရိဿာမီ’’တိ။ ‘‘သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာနမ္ပိ ခေါ အဟံ, ဒေဝဒတ္တ, ဘိက္ခုသံဃံ န နိဿဇ္ဇေယျံ, ကိံ ပန တုယှံ ဆဝဿ ခေဠာသကဿာ’’တိ! အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော – သရာဇိကာယ မံ ဘဂဝါ ပရိသာယ ခေဠာသကဝါဒေန အပသာဒေတိ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဝ ဥက္ကံသတီတိ – ကုပိတော အနတ္တမနော ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။ အယဉ္စရဟိ ဒေဝဒတ္တဿ ဘဂဝတိ ပဌမော အာဃာတော အဟောသိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ပကာသနီယံ ကမ္မံ ကရောတု – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, ကာတဗ္ဗံ။ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
၃၃၆။ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော ပရိသတ် အခြံအရံဖြင့် မင်းနှင့်တကွသော ပရိသတ်၌ တရားဟောလျက် ထိုင်နေတော်မူသောအခါ ဒေဝဒတ်သည် နေရာမှထ၍ လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ ဧကသီကို စံပယ်တင်လျက် မြတ်စွာဘုရားရှိရာသို့ လက်အုပ်ချီကာ မြတ်စွာဘုရားအား- အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုအခါ အိုမင်းပါပြီ၊ ကြီးပါပြီ၊ ရင့်ပါပြီ၊ အချိန် လွန်ပါပြီ၊ အဆုံးစွန်သော အရွယ်သို့ ရောက်ပါပြီ၊ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုအခါ မျက်မှောက် ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရေးကို အားထုတ်လျက်ကြောင့်ကြမဲ့ နေတော်မူပါလော့၊ အကျွန်ုပ်အား ရဟန်းသံဃာကို လွှဲအပ်ပါလော့၊ အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းသံဃာကို ဆောင်ပါအံ့”ဟု လျှောက်၏။ ဒေဝဒတ် မသင့်၊ သင်သည် ရဟန်းသံဃာကို ဆောင်ခြင်းငှါ မနှစ်သက်လင့်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း ဒေဝဒတ်သည်။ပ။ သုံးကြိမ်မြောက်လည်း ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာ ဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုအခါ အိုမင်းပါပြီ၊ ကြီးပါပြီ၊ ရင့်ပါပြီ၊ အချိန် လွန်ပါပြီ၊ အဆုံးစွန်သော အရွယ်သို့ ရောက်ပါပြီ၊ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ယခုအခါ မျက်မှောက် ချမ်းသာစွာ နေထိုင်ရေးကို အားထုတ်လျက်ကြောင့်ကြမဲ့ နေတော်မူပါလော့၊ အကျွန်ုပ်အား ရဟန်းသံဃာကို လွှဲအပ်ပါလော့၊ အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းသံဃာကို ဆောင်ပါအံ့”ဟု လျှောက်၏။ ဒေဝဒတ် ငါသည် သာရိပုကြာ မောဂ္ဂလာန်တို့အားသော်လည်း ရဟန်းသံဃာကို လွှဲအပ်မည် မဟုတ်ရာ။ တံတွေးနှင့်တူသော ပစ္စည်းများကို သုံးစားသော ယုတ်မာသော သင့်အား အဘယ့်ကြောင့် လွှဲအပ် ရာအံ့နည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် “မင်းနှင့်တကွသော ပရိသတ်၌ ငါ့ကို မြတ်စွာဘုရားက တံတွေးနှင့်တူသော ပစ္စည်းများကို သုံးစားသူဟူသော စကားဖြင့် မောင်းမဲ၏၊ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလာန်တို့ကိုသာလျှင် မြှောက် စား၏”ဟု အမျက်ထွက်ကာ နှလုံးမသာဘဲ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုကာ ဖဲသွား၏။ ဤကား မြတ်စွာဘုရားအပေါ်၌ ဒေဝဒတ်၏ ပဌမ ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်းတည်း။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် သံဃာသည် ဒေဝဒတ်အား “ရှေးအခါ၌ ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည်ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏”ဟု ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ပကာသနီယကံကို ပြုလော့။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ ပြုရမည်၊ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရ မည်။
Soon afterwards the Buddha was seated giving a teaching surrounded by a large gathering of people, including the king. Devadatta then got up from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined palms, and said, “Sir, you’re now old and close to the end of life. You should live free from bother and enjoy the happiness of meditation. Hand the Sangha of monks over to me. Let me lead the Sangha.” “Let it be, Devadatta, don’t think of leading the Sangha of monks.” A second time Devadatta said the same thing and got the same reply. He then said it a third time, and the Buddha replied: “I wouldn’t even hand the Sangha over to Sāriputta and Mogallāna, so why then to you, a wretched devourer of junk?” Devadatta thought, “The Buddha disparages me in front of a gathering that includes the king as a devourer of junk, while praising Sāriputta and Mogallāna,” and he bowed down in anger, circumambulated the Buddha with his right side toward him, and left. This was the first time Devadatta had ill will toward the Buddha. Soon afterwards the Buddha addressed the monks: “Well then, the Sangha should do a legal procedure for the purpose of making an announcement about Devadatta in Rājagaha— ‘Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.’ And it should be done in this way. A competent and capable monk should inform the Sangha:
၃၃၇။ ‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ သံဃော ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ပကာသနီယံ ကမ္မံ ကရေယျ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ပကာသနီယံ ကမ္မံ ကရောတိ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ပကာသနီယံ ကမ္မဿ ကရဏံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ, ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ – သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘ကတံ သံဃေန ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ပကာသနီယံ ကမ္မံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
၃၃၇။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် ဒေဝဒတ်အား ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည်ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏”ဟု ပကာသနီယကံကို ပြုရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် ဒေဝဒတ်အား ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခု အခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည်ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏”ဟု ပကာသနီယကံကို ပြု၏၊ ဒေဝဒတ်အား ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ပကာသနီယ ကံ ပြုခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ်နေရာ၏။ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် ဒေဝဒတ်အား ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ပကာသနီယကံကို ပြုအပ်ပြီ၊ သံဃာအား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့်ဆိတ်ဆိတ်နေ၏။ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့် အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should do a legal procedure for the purpose of making an announcement about Devadatta in Rājagaha— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha does a legal procedure for the purpose of making an announcement about Devadatta in Rājagaha— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” Any monk who approves of doing a legal procedure for the purpose of making an announcement about Devadatta in Rājagaha—“Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.”— should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has done a legal procedure for the purpose of making an announcement about Devadatta in Rājagaha— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’”
၃၃၈။ အထ ခေါ ဘဂဝါ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေဟီ’’တိ။ ‘‘ပုဗ္ဗေ မယာ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော – ‘မဟိဒ္ဓိကော ဂေါဓိပုတ္တော, မဟာနုဘာဝေါ ဂေါဓိပုတ္တော’တိ။ ကထာဟံ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေမီ’’တိ? ‘‘နနု တယာ, သာရိပုတ္တ, ဘူတောယေဝ ဒေဝဒတ္တဿ ရာဇဂဟေ ဝဏ္ဏော ဘာသိတော – ‘မဟိဒ္ဓိကော ဂေါဓိပုတ္တော, မဟာနုဘာဝေါ ဂေါဓိပုတ္တော’’’ တိ? ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ။ ‘‘ဧဝမေဝ ခေါ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဘူတံယေဝ ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေဟီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝတော ပစ္စဿောသိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, သံဃော သာရိပုတ္တံ သမ္မန္နတု ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေတုံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ဧဝဉ္စ ပန, ဘိက္ခဝေ, သမ္မန္နိတဗ္ဗော။ ပဌမံ သာရိပုတ္တော ယာစိတဗ္ဗော။ ယာစိတွာ ဗျတ္တေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဗလေန သံဃော ဉာပေတဗ္ဗော –
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ, သံဃော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ သမ္မန္နေယျ ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေတုံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ဧသာ ဉတ္တိ။
‘‘သုဏာတု မေ, ဘန္တေ, သံဃော။ သံဃော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ သမ္မန္နတိ ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေတုံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ, ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ယဿာယသ္မတော ခမတိ, အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ သမ္မုတိ ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေတုံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ, ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ – သော တုဏှဿ၊ ယဿ နက္ခမတိ, သော ဘာသေယျ။
‘‘သမ္မတော သံဃေန အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေတုံ – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’တိ။ ခမတိ သံဃဿ, တသ္မာ တုဏှီ, ဧဝမေတံ ဓာရယာမီ’’တိ။
သမ္မတော စ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသေသိ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ။ တတ္ထ ယေ တေ မနုဿာ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ ဒုဗ္ဗုဒ္ဓိနော, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဥသူယကာ ဣမေ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရံ ဥသူယန္တီ’’တိ။ ယေ ပန တေ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ဗုဒ္ဓိမန္တော, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘န ခေါ ဣဒံ ဩရကံ ဘဝိဿတိ ယထာ ဘဂဝါ ဒေဝဒတ္တံ ရာဇဂဟေ ပကာသာပေတီ’’တိ။
၃၃၈။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်သာရိပုတြာကို “သာရိပုတြာ သို့ဖြစ်လျှင် သင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အသျှင်ဘုရား ရှေးအခါက အကျွန်ုပ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ “ဂေါဓိ အမျိုးသားသည် တန်ခိုးကြီး၏၊ ဂေါဓိအမျိုးသားသည် အာနုဘော်ကြီး၏”ဟု ဒေဝဒတ်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူကို ပြောခဲ့ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား အဘယ်သို့လျှင် အကျွန်ုပ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြရာပါအံ့နည်းဟု (လျှောက်၏)။ သာရိပုတြာ သင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ “ဂေါဓိအမျိုး သားသည် တန်ခိုးကြီး၏၊ ဂေါဓိအမျိုးသားသည် အာနုဘော်ကြီး၏”ဟု ဒေဝဒတ်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အမှန်အတိုင်း ပြောခဲ့သည် မဟုတ်လောဟု (မေးတော်မူ၏)။ မှန်ပါသည် အသျှင်ဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ သာရိပုတြာ ဤအတိုင်းပင် သင်သည် ဒေဝဒတ်ကို အမှန်အတိုင်း ထင်ရှားအောင် ပြလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် သံဃာသည် သာရိပုတြာကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင်ပြရန် သမုတ်လော့။ ရဟန်းတို့ ဤသို့ သမုတ်ရမည်၊ ရှေးဦးစွာ သာရိပုတြာကို တောင်းပန်ရမည်၊ တောင်းပန်ပြီး နောက် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၍ စွမ်းရည်ရှိသော ရဟန်းသည် သံဃာကို သိစေရမည်- “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် အကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာအား လျောက်ပတ်သော အခါရှိသောကံသည် အကယ်၍ ဖြစ်ငြားအံ့၊ သံဃာသည် သာရိပုတြာကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူ အကျင့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြရန် သမုတ်ရာ၏၊ ဤကား သိစေခြင်းတည်း။ “အသျှင်ဘုရားတို့ သံဃာသည် ကျွန်ုပ်၏ (စကားကို) နာတော်မူလော့၊ သံဃာသည် အသျှင်သာရိပုတြာကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြရန် သမုတ်၏၊ သာရိပုတြာကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှား အောင်ပြရန် သမုတ်ခြင်းကို အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်း ရှိ၏၊ ထိုအသျှင်သည် ဆိတ်ဆိတ် နေရာ၏၊ အကြင်အသျှင်အား နှစ်သက်ခြင်းမရှိ၊ ထိုအသျှင်သည် ပြောဆိုရာ၏။ သံဃာသည် အသျှင်သာရိပုတြာကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြရန် သမုတ်အပ်ပြီ၊ သံဃာ အား နှစ်သက်ခြင်းရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေ၏၊ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် ဤနှစ်သက်သည့်အဖြစ်ကို သိမှတ်ရပါသည်”ဟု (သိစေရမည်ဟု မိန့်တော်မူ၏)။ သမ္မုတိရပြီးသော အသျှင်သာရိပုတြာသည် များစွာသော ရဟန်းတို့နှင့်အတူ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဝင်၍ ‘ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြု၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ထင်ရှားအောင် ပြ၏။ ထိုသို့ ပြရာ၌ ယုံကြည်မှု ကြည်ညိုမှု သိမှု မရှိသူတို့သည် “ဤသာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ် တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ငြူစူကုန်၏၊ ဒေဝဒတ်၏ လာဘ်သပ်ပကာကို ငြူစူကုန်၏”ဟု ပြောဆိုကုန်၏။ ယုံကြည်မှု ကြည်ညိုမှု သိမှု ရှိသူ လူပညာရှိတို့ကမူ “မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေဝဒတ်ကို ရာဇဂြိုဟ် ပြည်၌ ထင်ရှားအောင် ပြစေခြင်းသည် ယုတ်ညံ့မည် မဟုတ်”ဟု ပြောဆိုကုန်၏။ အဇာတသတ်မင်းသားအကြောင်း
The Buddha then addressed Sāriputta: “Well then, Sāriputta, make that announcement about Devadatta in Rājagaha.” “In the past, sir, I have praised Devadatta in Rājagaha, saying, ‘Godhiputta is powerful and mighty.’ How, then, can I now make this announcement about him?” “Didn’t you praise him truthfully when you said that?” “I did.” “In the same way, you should make this announcement truthfully.” “Yes, sir.” The Buddha then addressed the monks: “Well then, the Sangha should appoint Sāriputta to make that announcement about Devadatta in Rājagaha. And he should be appointed like this. First Sāriputta should be asked, and then a competent and capable monk should inform the Sangha: ‘Please, venerables, I ask the Sangha to listen. If the Sangha is ready, it should appoint Venerable Sāriputta to make an announcement about Devadatta in Rājagaha— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” This is the motion. Please, venerables, I ask the Sangha to listen. The Sangha appoints Venerable Sāriputta to make an announcement about Devadatta in Rājagaha— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” Any monk who approves of appointing Venerable Sāriputta to make an announcement about Devadatta in Rājagaha—“Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.”— should remain silent. Any monk who doesn’t approve should speak up. The Sangha has appointed Venerable Sāriputta to make an announcement about Devadatta in Rājagaha— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” The Sangha approves and is therefore silent. I will remember it thus.’” When he had been appointed, Sāriputta entered Rājagaha accompanied by a number of monks. He then made that announcement about Devadatta— “Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta.” The foolish people there, those with little faith and confidence, said, “These Sakyan monastics are envious of Devadatta’s material support and honor.” But the wise ones, those with faith and confidence, said, “This must be a serious matter, seeing as the Buddha has had an announcement made about Devadatta in Rājagaha.” 5. The account of Prince Ajātasattu
အဇာတသတ္တုကုမာရဝတ္ထု
၃၃၉။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ယေန အဇာတသတ္တု ကုမာရော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ, ကုမာရ, မနုဿာ ဒီဃာယုကာ, ဧတရဟိ အပ္ပါယုကာ။ ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ ယံ တွံ ကုမာရောဝ သမာနော ကာလံ ကရေယျာသိ။ တေန ဟိ တွံ, ကုမာရ, ပိတရံ ဟန္တွာ ရာဇာ ဟောဟိ။ အဟံ ဘဂဝန္တံ ဟန္တွာ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿာမီ’’တိ။
အထ ခေါ အဇာတသတ္တု ကုမာရော – အယျော ခေါ ဒေဝဒတ္တော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ, ဇာနေယျာသိ အယျော ဒေဝဒတ္တောတိ – ဦရုယာ ပေါတ္ထနိကံ ဗန္ဓိတွာ ဒိဝါ ဒိဝဿ [ဒိဝါ ဒိဝသဿ (က။)] ဘီတော ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ ဥဿင်္ကီ ဥတြသ္တော သဟသာ အန္တေပုရံ ပါဝိသိ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ အန္တေပုရေ ဥပစာရကာ မဟာမတ္တာ အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ဒိဝါ ဒိဝဿ ဘီတံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂံ ဥဿင်္ကိံ ဥတြသ္တံ သဟသာ အန္တေပုရံ ပဝိသန္တံ၊ ဒိသွာန အဂ္ဂဟေသုံ။ တေ ဝိစိနန္တာ ဦရုယာ ပေါတ္ထနိကံ ဗဒ္ဓံ [ဗန္ဓံ (က။)] ဒိသွာန အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိံ တွံ, ကုမာရ, ကတ္တုကာမောသီ’’တိ? ‘‘ပိတရမှိ ဟန္တုကာမော’’တိ။ ‘‘ကေနာသိ ဥဿာဟိတော’’တိ? ‘‘အယျေန ဒေဝဒတ္တေနာ’’တိ။ ဧကစ္စေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘‘ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တော စ, သဗ္ဗေ စ ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ’’တိ။ ဧကစ္စေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘‘န ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ။ န ဘိက္ခူ ကိဉ္စိ အပရဇ္ဈန္တိ။ ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တော စာ’’တိ။ ဧကစ္စေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘‘န ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, န ဒေဝဒတ္တော။ န ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ။ ရညော အာရောစေတဗ္ဗံ။ ယထာ ရာဇာ ဝက္ခတိ တထာ ကရိဿာမာ’’တိ။
အထ ခေါ တေ မဟာမတ္တာ အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ အာဒါယ ယေန ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ရညော မာဂဓဿ သေနိယဿ ဗိမ္ဗိသာရဿ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ ‘‘ကထံ, ဘဏေ, မဟာမတ္တေဟိ မတိ ကတာ’’တိ? ‘‘ဧကစ္စေ, ဒေဝ, မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တော စ, သဗ္ဗေ စ ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ’တိ။ ဧကစ္စေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘န ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ။ န ဘိက္ခူ ကိဉ္စိ အပရဇ္ဈန္တိ။ ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တော စာ’တိ။ ဧကစ္စေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘န ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, န ဒေဝဒတ္တော။ န ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ။ ရညော အာရောစေတဗ္ဗံ။ ယထာ ရာဇာ ဝက္ခတိ တထာ ကရိဿာမာ’’’တိ။ ‘‘ကိံ, ဘဏေ, ကရိဿတိ ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ? နနု ဘဂဝတာ ပဋိကစ္စေဝ ဒေဝဒတ္တော ရာဇဂဟေ ပကာသာပိတော – ‘ပုဗ္ဗေ ဒေဝဒတ္တဿ အညာ ပကတိ အဟောသိ, ဣဒါနိ အညာ ပကတိ။ ယံ ဒေဝဒတ္တော ကရေယျ ကာယေန ဝါစာယ, န တေန ဗုဒ္ဓေါ ဝါ ဓမ္မော ဝါ သံဃော ဝါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော, ဒေဝဒတ္တောဝ တေန ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ? တတ္ထ ယေ တေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော ဒေဝဒတ္တော စ၊ သဗ္ဗေ စ ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ’တိ၊ တေ အဋ္ဌာနေ အကာသိ။ ယေ တေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘န ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ၊ န ဘိက္ခူ ကိဉ္စိ အပရဇ္ဈန္တိ၊ ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော ဒေဝဒတ္တော စာ’တိ၊ တေ နီစေ ဌာနေ ဌပေသိ။ ယေ တေ မဟာမတ္တာ ဧဝံ မတိံ အကံသု – ‘န ကုမာရော စ ဟန္တဗ္ဗော, န ဒေဝဒတ္တော၊ န ဘိက္ခူ ဟန္တဗ္ဗာ၊ ရညော အာရောစေတဗ္ဗံ၊ ယထာ ရာဇာ ဝက္ခတိ တထာ ကရိဿာမာ’တိ၊ တေ ဥစ္စေ ဌာနေ ဌပေသိ။ အထ ခေါ ရာဇာ မာဂဓော သေနိယော ဗိမ္ဗိသာရော အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿ မံ တွံ, ကုမာရ, ဟန္တုကာမောသီ’’တိ? ‘‘ရဇ္ဇေနာမှိ, ဒေဝ, အတ္ထိကော’’တိ။ ‘‘သစေ ခေါ တွံ, ကုမာရ, ရဇ္ဇေန အတ္ထိကော, ဧတံ တေ ရဇ္ဇ’’န္တိ အဇာတသတ္တုဿ ကုမာရဿ ရဇ္ဇံ နိယျာဒေသိ။
၃၃၉။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် အဇာတသတ်မင်းသားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍- “မင်းသား ရှေးအခါ၌ လူတို့သည် အသက်ရှည်ကုန်၏၊ ယခုအခါ၌ အသက်တိုကုန်၏။ သင်သည် မင်းသားဘဝနှင့် သေရာသော အကြောင်းရှိ၏၊ မင်းသား ထို့ကြောင့် သင်သည် အဖကို သတ်၍ မင်းဖြစ်လော့၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို သတ်၍ ဘုရားဖြစ်အံ့”ဟု (ပြောဆို၏)။ ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသည် “အသျှင်ဒေဝဒတ်သည် တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီး၏၊ အသျှင်ဒေဝဒတ်သည် သိတန်ရာ၏”ဟု ပေါင်၌ ဓားမြှောင်ကိုဖွဲ့၍ နေ့ခင်းကြောင်တောင်၌ ကြောက်ထိတ် ရွံ့ရှား တုန်လှုပ် လျက် အဆောတလျင် နန်းတော်တွင်းသို့ ဝင်၏။ နန်းတော်တွင်း၌ သက်တော်စောင့် အမတ်ကြီးတို့သည် ကြောက်ထိတ် ရွံ့ရှား တုန်လှုပ်လျက် နန်းတွင်းသို့ အဆောတလျင် နေ့ခင်းကြောင်တောင်ဝင်လာသော အဇာတသတ်မင်းသားကို မြင်၍ ဖမ်းကြကုန်၏။ ထိုအမတ်ကြီးတို့သည် ရှာဖွေကြသော် ပေါင်၌ ဖွဲ့ထားသော ဓားမြှောင်ကို မြင်၍ အဇာတသတ် မင်းသားကို - “မင်းသား အသင်သည် အဘယ်အရာကို ပြုလုပ်လိုပါသနည်း”ဟု မေးကြကုန်၏။ “အဖကို သတ်လို၏”ဟု (ဆို၏)။ “အဘယ်သူက တိုက်တွန်းသနည်း”ဟု (မေးကြပြန်၏)။ “အသျှင်ဒေဝဒတ်က တိုက်တွန်းပါ၏”ဟု (ဆို၏)။ အချို့သော အမတ်တို့က “မင်းသားနှင့် ဒေဝဒတ်ကိုလည်းကောင်း ရဟန်းအားလုံးတို့ကိုလည်းကောင်း သတ်ထိုက်၏”ဟု အယူရှိကြကုန်၏။ အချို့သော အမတ်တို့က “ရဟန်းတို့ကို မသတ်ထိုက်၊ ရဟန်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မပြစ် မှားကုန်၊ မင်းသားနှင့်ဒေဝဒတ်ကို သတ်ထိုက်၏”ဟု အယူရှိကြကုန်၏။ အချို့သော အမတ်တို့သည် “မင်းသားနှင့်ဒေဝဒတ်ကိုလည်း မသတ်ထိုက်၊ ရဟန်းတို့ကိုလည်း မသတ်ထိုက် မင်းကြီးအား ပြောကြားသင့်၏၊ မင်းကြီး ပြောတိုင်း ပြုလုပ်ကုန်အံ့”ဟု အယူရှိကြကုန်၏။ ထို့နောက် ထိုအမတ်တို့သည် အဇာတသတ်မင်းသားကို ဖမ်း၍ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးထံသို့ ချဥ်းကပ်ကြပြီးနောက် မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးအား ဤအကြောင်းအရာကို လျှောက်ကြကုန်၏။ “အချင်းတို့ အမတ်ကြီးတို့သည် အဘယ်သို့ အယူရှိကြကုန်သနည်း”ဟု (မေးတော်မူ၏)။ အရှင်မင်းကြီး အချို့သော အမတ်တို့သည် “မင်းသားနှင့် ဒေဝဒတ်ကိုလည်း သတ်ထိုက်၏၊ ရဟန်း အားလုံးတို့ကိုလည်း သတ်ထိုက်၏”ဟု အယူရှိကြကုန်၏။ အချို့သော အမတ်တို့သည် “ရဟန်းတို့ကို မသတ်ထိုက်၊ ရဟန်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ့မပြစ်မှားကုန်၊ မင်းသားနှင့်ဒေဝဒတ်ကို သတ်ထိုက်၏”ဟု အယူရှိကြကုန်၏။ အချို့သော အမတ်တို့သည် “မင်းသားနှင့် ဒေဝဒတ်ကိုလည်း မသတ်ထိုက်၊ ရဟန်းတို့ကိုလည်း မသတ်ထိုက် မင်းကြီးအား ပြောကြားသင့်၏၊ မင်းကြီး ပြောတိုင်းပြုလုပ်ကုန်အံ့”ဟုအယူရှိကြပါသည်ဟု လျှောက်တင်ကုန်၏။ အချင်းတို့ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်းကောင်း၊ တရားတော်သည်လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်သည်လည်းကောင်း အဘယ်သို့ပြုအံ့နည်း၊ မြတ်စွာဘုရားသည် စောစောကပင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ “ရှေးအခါက ဒေဝဒတ်၏ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏၊ ယခုအခါ၌ အမူအကျင့်သည် တစ်မျိုး ဖြစ်၏၊ အကြင်အမှုကို ဒေဝဒတ်သည် ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုရာ၏၊ ထိုအမှုဖြင့် မြတ်စွာဘုရားဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားတော်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သံဃာတော်ဟူ၍လည်းကောင်း မမှတ်အပ်၊ ထိုအမှုဖြင့် ဒေဝဒတ်ဟူ၍သာလျှင် မှတ်အပ်၏’ဟု ဒေဝဒတ်ကို ထင်ရှားအောင် ပြပြီး မဟုတ်လောဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအမတ်တို့တွင် “မင်းသားနှင့် ဒေဝဒတ်ကိုလည်း သတ်ထိုက်၏ ရဟန်းအားလုံးကိုလည်း သတ်ထိုက်၏”ဟု အယူရှိသော အမတ်တို့ကို ရာထူးမှ ချထား၏။ ရဟန်းတို့ကို မသတ်ထိုက်၊ ရဟန်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မပြစ်မှားကုန်၊ မင်းသားနှင့် ဒေဝဒတ်ကို သတ်ထိုက်၏”ဟု ဆုံးဖြတ်သော အမတ်တို့ကို နိမ့်သောရာထူး၌ ထားပြီးလျှင် “မင်းသားနှင့် ဒေဝဒတ်ကိုလည်း မသတ်ထိုက်၊ ရဟန်းတို့ကိုလည်း မသတ်ထိုက်၊ မင်းကြီးအား ပြောကြားသင့်၏။ မင်းကြီးပြောဆိုတိုင်း ပြုလုပ်ကုန်အံ့”ဟု အယူရှိသော အမတ်တို့ကိုမူကား ရာထူးတိုးမြှင့်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မဂဓတိုင်းရှင် သေနိယမည်သော ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးသည် အဇာတသတ်မင်းသားအား- “မင်းသား သင်သည် ငါ့ကို အဘယ့်ကြောင့် သတ်လိုသနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ “အရှင် ခမည်းတော် မင်းအဖြစ်ကို အလိုရှိပါ၏”ဟု (လျှောက်၏)။ “မင်းသား သင်သည် မင်းအဖြစ်ကို အလိုရှိမူ ဤမင်းစည်းစိမ်သည် သင်၏ မင်းစည်းစိမ်တည်း”ဟုပြော၍ အဇာတသတ်မင်းသားအား မင်းအဖြစ်ကို လွှဲအပ်၏။ လူသတ်သမားတို့ကို စေလွှတ်ခြင်း
Soon afterwards Devadatta went to Prince Ajātasattu and said, “In the past, prince, people were long-lived, but now they’re short-lived. It’s possible that you might die while still a prince. So then, kill your father and become the king. And I’ll kill the Buddha and take his place.” Ajātasattu thought, “Venerable Devadatta is powerful and mighty. He would know.” He then bound a dagger to his thigh, and while fearful and agitated, he hastily entered the royal compound in the middle of the day. The officials there saw Ajātasattu’s strange behavior and seized him. When they examined him, they found the dagger tied to his thigh. They asked him what he was up to. “I wish to kill my father.” “Has anyone encouraged you?” “Venerable Devadatta.” Some officials said, “The prince should be executed, together with Devadatta and all the monks.” Others said, “The monks shouldn’t be executed. They haven’t done anything wrong. The prince should be executed, together with Devadatta.” Still others said, “Neither the prince nor Devadatta nor the monks should be executed. The king should be informed, and we should do as he says.” They took Ajātasattu with them and went to King Seniya Bimbisāra of Magadha to inform him of what had happened. The king said, “What do you all make of this?” They told him their views. The king then said, “What’s this got to do with the Buddha, the Teaching, and the Sangha? Didn’t the Buddha have an announcement made in Rājagaha as a warning: ‘Devadatta’s character has changed. Whatever Devadatta does by body or speech has nothing to do with the Buddha, the Teaching, or the Sangha, but only with Devadatta’?” He then fired those officials who had suggested to execute the prince, Devadatta, and the Sangha; he demoted those who had suggested to execute the prince and Devadatta; and he promoted those who had suggested to act according to the king’s orders. And he said to Ajātasattu, “Why do you want to kill me?” “I want to rule, sir.” “If you want to rule, the kingdom is yours.” And he handed the rulership over to the prince. 6. The sending of assassins
အဘိမာရပေသနံ
၃၄၀။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ယေန အဇာတသတ္တု ကုမာရော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အဇာတသတ္တုံ ကုမာရံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ပုရိသေ, မဟာရာဇ, အာဏာပေဟိ, ယေ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿန္တီ’’တိ။ အထ ခေါ အဇာတသတ္တု ကုမာရော မနုဿေ အာဏာပေသိ – ‘‘ယထာ, ဘဏေ, အယျော ဒေဝဒတ္တော အာဟ တထာ ကရေယျာထာ’’တိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ဧကံ ပုရိသံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဂစ္ဆာဝုသော, အမုကသ္မိံ ဩကာသေ သမဏော ဂေါတမော ဝိဟရတိ။ တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အာဂစ္ဆာ’’တိ။ တသ္မိံ မဂ္ဂေ ဒွေ ပုရိသေ ဌပေသိ – ‘‘ယော ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဧကော ပုရိသော အာဂစ္ဆတိ, တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အာဂစ္ဆထာ’’တိ။ တသ္မိံ မဂ္ဂေ စတ္တာရော ပုရိသေ ဌပေသိ – ‘‘ယေ ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဒွေ ပုရိသာ အာဂစ္ဆန္တိ, တေ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အာဂစ္ဆထာ’’တိ။ တသ္မိံ မဂ္ဂေ အဋ္ဌ ပုရိသေ ဌပေသိ – ‘‘ယေ ဣမိနာ မဂ္ဂေန စတ္တာရော ပုရိသာ အာဂစ္ဆန္တိ, တေ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အာဂစ္ဆထာ’’တိ။ တသ္မိံ မဂ္ဂေ သောဠသ ပုရိသေ ဌပေသိ – ‘‘ယေ ဣမိနာ မဂ္ဂေန အဋ္ဌ ပုရိသာ အာဂစ္ဆန္တိ, တေ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတွာ အာဂစ္ဆထာ’’တိ။
အထ ခေါ သော ဧကော ပုရိသော အသိစမ္မံ ဂဟေတွာ ဓနုကလာပံ သန္နယှိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော အဝိဒူရေ ဘီတော ဥဗ္ဗိဂ္ဂေါ ဥဿင်္ကီ ဥတြသ္တော ပတ္ထဒ္ဓေန ကာယေန အဋ္ဌာသိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါ တံ ပုရိသံ ဘီတံ ဥဗ္ဗိဂ္ဂံ ဥဿင်္ကိံ ဥတြသ္တံ ပတ္ထဒ္ဓေန ကာယေန ဌိတံ။ ဒိသွာန တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧဟာဝုသော, မာ ဘာယီ’’တိ။ အထ ခေါ သော ပုရိသော အသိစမ္မံ ဧကမန္တံ ကရိတွာ ဓနုကလာပံ နိက္ခိပိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အစ္စယော မံ, ဘန္တေ, အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယောဟံ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဝဓကစိတ္တော ဣဓူပသင်္ကန္တော။ တဿ မေ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ အစ္စယံ အစ္စယတော ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ။ ‘‘တဂ္ဃ တွံ, အာဝုသော, အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ ယထာမူဠှံ ယထာအကုသလံ, ယံ တွံ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဝဓကစိတ္တော ဣဓူပသင်္ကန္တော။ ယတော စ ခေါ တွံ, အာဝုသော, အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောသိ, တံ တေ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ။ ဝုဍ္ဎိ ဟေသာ, အာဝုသော, အရိယဿ ဝိနယေ – ယော အစ္စယံ အစ္စယတော ဒိသွာ ယထာဓမ္မံ ပဋိကရောတိ, အာယတိံ သံဝရံ အာပဇ္ဇတီ’’တိ။
အထ ခေါ ဘဂဝါ တဿ ပုရိသဿ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ သီလကထံ သဂ္ဂကထံ, ကာမာနံ အာဒီနဝံ ဩကာရံ သံကိလေသံ, နေက္ခမ္မေ အာနိသံသံ ပကာသေသိ။ ယဒါ တံ ဘဂဝါ အညာသိ ကလ္လစိတ္တံ, မုဒုစိတ္တံ, ဝိနီဝရဏစိတ္တံ, ဥဒဂ္ဂစိတ္တံ, ပသန္နစိတ္တံ, အထ ယာ ဗုဒ္ဓါနံ သာမုက္ကံသိကာ ဓမ္မဒေသနာ တံ ပကာသေသိ – ဒုက္ခံ, သမုဒယံ, နိရောဓံ, မဂ္ဂံ။ သေယျထာပိ နာမ သုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ အပဂတကာဠကံ သမ္မဒေဝ ရဇနံ ပဋိဂ္ဂဟေယျ, ဧဝမေဝ တဿ ပုရိသဿ တသ္မိံယေဝ အာသနေ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ။ အထ ခေါ သော ပုရိသော ဒိဋ္ဌဓမ္မော ပတ္တဓမ္မော ဝိဒိတဓမ္မော ပရိယောဂါဠှဓမ္မော တိဏ္ဏဝိစိကိစ္ဆော ဝိဂတကထံကထော ဝေသာရဇ္ဇပ္ပတ္တော အပရပ္ပစ္စယော သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ, အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ။ သေယျထာပိ, ဘန္တေ, နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဝါ ဥက္ကုဇ္ဇေယျ, ပဋိစ္ဆန္နံ ဝါ ဝိဝရေယျ, မူဠှဿ ဝါ မဂ္ဂံ အာစိက္ခေယျ, အန္ဓကာရေ ဝါ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေယျ – စက္ခုမန္တော ရူပါနိ ဒက္ခန္တီတိ – ဧဝမေဝံ ဘဂဝတာ အနေကပရိယာယေန ဓမ္မော ပကာသိတော။ ဧသာဟံ, ဘန္တေ, ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ, ဓမ္မဉ္စ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ။ ဥပါသကံ မံ ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတ’’န္တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ပုရိသံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ခေါ တွံ, အာဝုသော, ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆ, ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အညေန မဂ္ဂေန ဥယျောဇေသိ။
အထ ခေါ တေ ဒွေ ပုရိသာ – ကိံ နု ခေါ သော ဧကော ပုရိသော စိရေန အာဂစ္ဆတီတိ – ပဋိပထံ ဂစ္ဆန္တာ အဒ္ဒသံသု ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ။ ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ တေသံ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ…ပေ… အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကေ နော ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတေ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ ပုရိသေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ခေါ တုမှေ, အာဝုသော, ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆိတ္ထ, ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆထာ’’တိ အညေန မဂ္ဂေန ဥယျောဇေသိ။
အထ ခေါ တေ စတ္တာရော ပုရိသာ…ပေ… အထ ခေါ တေ အဋ္ဌ ပုရိသာ…ပေ… အထ ခေါ တေ သောဠသ ပုရိသာ – ကိံ နု ခေါ တေ အဋ္ဌ ပုရိသာ စိရေန အာဂစ္ဆန္တီတိ – ပဋိပထံ ဂစ္ဆန္တာ အဒ္ဒသာသုံ ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ။ ဒိသွာန ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ တေသံ ဘဂဝါ အနုပုဗ္ဗိံ ကထံ ကထေသိ, သေယျထိဒံ – ဒါနကထံ…ပေ… အပရပ္ပစ္စယာ သတ္ထုသာသနေ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အဘိက္ကန္တံ, ဘန္တေ…ပေ… ဥပါသကေ နော ဘဂဝါ ဓာရေတု အဇ္ဇတဂ္ဂေ ပါဏုပေတံ သရဏံ ဂတေ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ တေ ပုရိသေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ ခေါ တုမှေ, အာဝုသော, ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆိတ္ထ, ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆထာ’’တိ အညေန မဂ္ဂေန ဥယျောဇေသိ။
အထ ခေါ သော ဧကော ပုရိသော ယေန ဒေဝဒတ္တော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဒေဝဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘နာဟံ, ဘန္တေ, သက္ကောမိ တံ ဘဂဝန္တံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုံ၊ မဟိဒ္ဓိကော သော ဘဂဝါ, မဟာနုဘာဝေါ’’တိ။ ‘‘အလံ, အာဝုသော၊ မာ တွံ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ။ အဟမေဝ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿာမီ’’တိ။
၃၄၀။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် အဇာတသတ်မင်းသားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် အဇာတသတ် မင်းသားကို “မင်းမြတ် ရဟန်းဂေါတမကို သတ်မည့် မင်းချင်းတို့ကို စေလွှတ်လော့”ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသားသည် မင်းချင်းတို့ကို “အချင်းတို့ အသျှင်ဒေဝဒတ်ပြောသည့် အတိုင်း ပြုလုပ်ကုန်လော့”ဟုစေခိုင်း၏။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် ယောကျာ်းတစ်ယောက်ကို “ဒါယကာ သွားလော့၊ ရဟန်းဂေါတမသည် ဤမည်သော အရပ်၌ နေ၏၊ ထိုရဟန်းဂေါတမကို သတ်ပြီးလျှင် ဤလမ်းဖြင့် လာခဲ့လော့”ဟု စေခိုင်း၏။ ထိုလမ်း၌ ယောကျာ်းနှစ်ယောက်တို့ကို “ဤလမ်းမှ လာသော ယောကျာ်းတစ်ယောက်ကို သတ်ပြီးလျှင် ဤလမ်းဖြင့် လာကုန်လော့”ဟု ချထား၏။ ထိုလမ်း၌ ယောကျာ်းလေးယောက်တို့ကို “ဤလမ်းဖြင့် လာသော ယောကျာ်းနှစ်ယောက်တို့ကို သတ်ပြီးလျှင် ဤလမ်းဖြင့် လာကုန်လော့”ဟု ချထား၏။ ထိုလမ်း၌ ယောကျာ်းရှစ်ယောက်တို့ကို “ဤလမ်းဖြင့် လာသော ယောကျာ်းလေးယောက်တို့ကို သတ်ပြီးလျှင် ဤလမ်းဖြင့် လာကုန်လော့”ဟု ချထား၏။ ထိုလမ်း၌ ယောကျာ်းတစ်ဆယ့်ခြောက်ယောက်တို့ကို “ဤလမ်းဖြင့် လာသော ယောကျာ်းရှစ်ယောက် တို့ကို သတ်ပြီးလျှင် ဤလမ်းဖြင့် လာကုန်လော့”ဟု ချထား၏။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်းတစ်ယောက်သည် သန်လျက်နှင့်ကာကို ယူကာ လေးနှင့်တောင့်ကို လွယ်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ အနီး၌ ကြောက်ထိတ် ရွံ့ရှား တုန်လှုပ်လျက် တောင့်တင်းသော ‘မတုန်လှုပ်သော’ ကိုယ်ဖြင့် ရပ်နေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကြောက်ထိတ် ရွံ့ရှား တုန်လှုပ်လျက် တောင့်တင်းသော ကိုယ်ဖြင့် ရပ်နေသော ထိုယောကျာ်းကို မြင်တော်မူ၍ “ဒါယကာ လာလော့၊ မကြောက်လင့်”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်းသည် သန်လျက်နှင့်ကာကို သင့်ရာ၌ ထားကာ လေးနှင့်တောင့်ကို ချ၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတို့၌ ဝပ်တွားပြီးလျှင်- “အသျှင်ဘုရား မိုက်သည့်အလျောက် တွေဝေသည့်အလျောက် မလိမ္မာသည့်အလျောက် အပြစ်သည် တပည့်တော်ကို လွှမ်းမိုးကျရောက်ခဲ့ပါပြီ၊ ထိုတပည့်တော်သည် ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် သတ်လိုသောစိတ် ရှိသည် ဖြစ်၍ ဤအရပ်သို့ ချဥ်းကပ်ပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား အသျှင်ဘုရားသည် တပည့်တော်၏ အပြစ်ကို အပြစ်အားဖြင့် နောင်အခါ စောင့်စည်းပါရခြင်းငှါသည်းခံတော်မူပါလော့”ဟု လျှောက်၏။ ဒါယကာ ကောင်းပြီ၊ မိုက်သည့်အလျောက် တွေဝေသည့်အလျောက် မလိမ္မာသည်အလျောက် အပြစ်သည် သင့်ကို လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်ခဲ့၏၊ သင်သည် ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် သတ်လိုသောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ဤအရပ်သို့ ချဥ်းကပ်၏။ ဒါယကာ သင်သည် အကြင့်ကြောင့် အပြစ်ကို အပြစ်အားဖြင့် မြင်၍ တရားနှင့်လျော်စွာ ကုစား၏၊ ထို့ကြောင့် သင်၏ ထိုအပြစ်ကို ငါတို့သည်းခံကုန်၏၊ ဒါယကာ အကြင်သူသည် အပြစ်ကို အပြစ်အား ဖြင့် မြင်၍ တရားနှင့်လျော်စွာ ကုစား၏၊ နောင်အခါ၌လည်း စောင့်စည်း၏၊ သို့ပြုခြင်းသည် ဘုရား၏ အဆုံးအမ၌ ကြီးပွားကြောင်းသာလျှင် ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်းအား အစဥ်အတိုင်းသော တရားစကားကို ဟောတော်မူ၏။ ဤသည်တို့ကား အဘယ်နည်း၊ ဒါနနှင့်စပ်သောစကား သီလနှင့်စပ်သောစကား နတ်ပြည်နှင့် စပ်သောစကား ကာမဂုဏ်တို့၏အပြစ် ယုတ်ညံ့ခြင်း ညစ်ညူးခြင်း (ကာမဂုဏ်တို့မှ) လွတ်မြောက်ခြင်း၌ အကျိုးတို့ကို ပြတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်း၌ ခန့်သောစိတ် နူးညံ့သောစိတ် အပိတ်အပင် ‘နီဝရဏ’ မှ ကင်းသော စိတ်တက်ကြွသောစိတ် ယုံကြည်သောစိတ် ရှိသည်ကို သိတော်မူသော အခါ မြတ်စွာဘုရားတို့၏ ကိုယ်တိုင် ထုတ်ဖော်သိမြင်ပြီးသော ‘သာမုက္ကံသိက’ တရားဒေသနာတော်ဖြစ်သော ဆင်းရဲခြင်း ‘ဒုက္ခ သစ္စာ’ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း ‘သမုဒယသစ္စာ’ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာ ‘နိရောဓ သစ္စာ’ ကိုလည်းကောင်း၊ ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းလမ်းစဥ် ‘မဂ္ဂသစ္စာ’ကိုလည်းကောင်း ပြသတော် မူ၏။ မည်းညစ်ခြင်းကင်း၍ဖြူစင်သော အဝတ်သည် ဆိုးရည်ကို ကောင်းစွာ ခံယူရာသကဲ့သို့ ထို ယောကျာ်းအား ထိုနေရာ၌ပင်လျှင် “ဖြစ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားအလုံးစုံသည် ချုပ်ခြင်း သဘော ရှိ၏”ဟု ကိလေသာမြူ အညစ်အကြေးကင်းသော တရားမျက်စိ ‘သောတာပတ္တိမဂ်ဥာဏ်’သည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုနောက် ထိုယောကျာ်းသည် တရားကို မြင်ပြီးသည်ဖြစ်၍ တရားသို့ ရောက်ပြီးသည်ဖြစ်၍ တရားကို သိပြီးသည်ဖြစ်၍ တရားသို့ သက်ဝင်ပြီးသည်ဖြစ်၍ ယုံမှားခြင်းကို ကူးမြောက်ပြီးသည်ဖြစ်၍ သို့လော သို့လော (တွေးတောခြင်း) ကင်းပြီးသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ ရဲရင့်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီးသည်ဖြစ်၍ ဘုရားမှ တစ်ပါး ကိုးစားထိုက်သူ မရှိသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား (တရားတော်သည်) အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ရှိပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရား (တရားတော်သည်) အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ရှိပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရား ဥပမာသော်ကား မှောက်ထားသည်ကို လှန်ဘိသကဲ့ သို့လည်းကောင်း၊ ဖုံးလွှမ်းထားသည်ကို ဖွင့်လှစ်ဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မျက်စိလည်သောသူအား လမ်း မှန်ကို ပြောကြားဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း ‘မျက်စိရှိသော သူတို့သည် အဆင်းတို့ကို မြင်ကြလိမ့်မည်’ဟု အမိုက်မှောင်၌ ဆီမီးတန်ဆောင်ကို ဆောင်ပြဘိသကဲ့သို့လည်းကောင်း အသျှင်ဘုရား ဤအတူသာလျှင် အသျှင်ဘုရားသည် များစွာသောအကြောင်းဖြင့် တရားတော်ကို ပြတော်မူပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ တရားတော်ကိုလည်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ သံဃာတော်ကိုလည်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို ယနေ့မှစ၍ အသက်ထက်ဆုံး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာဟု မှတ်တော်မူပါ”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်းကို “ဒါယကာ သင်သည် ဤလမ်းဖြင့် မသွားလင့်၊ ဤလမ်းဖြင့် သွားလော့”ဟု မိန့်တော်မူ၍ အခြားလမ်းဖြင့် လွှတ်လိုက်၏။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်းနှစ်ယောက်တို့သည် “အသို့နည်း ထိုယောကျာ်းတစ်ယောက်သည် လာခဲလှ၏”ဟု ရင်ဆိုင်ခရီးသို့ သွားကြသော် တစ်ခုသော သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်းတို့အား အစဥ်အတိုင်းသော တရားစကားကို ဟောတော်မူ၏။ပ။ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ မိမိတို့ကိုယ်တိုင် သိမြင်ကုန်ပြီးသော ထိုယောကျာ်း နှစ်ယောက်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား (တရားတော်သည်) အလွန်နှစ်သက်ဖွယ် ရှိပါပေ၏။ပ။ မြတ်စွာဘုရားသည် အကျွန်ုပ်တို့ကို ယနေ့မှစ၍ အသက်ထက်ဆုံး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာတို့ဟူ၍ မှတ်တော်မူပါ၏ဟု လျှောက်ကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်းတို့အား “ဒါယကာတို့ သင်တို့သည် ဤလမ်းဖြင့် မသွား ကုန်လင့်၊ ဤလမ်းဖြင့် သွားကုန်လော”ဟု မိန့်တော်မူ၍ အခြားလမ်းဖြင့် လွှတ်လိုက်၏။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်း လေးယောက်တို့သည်။ပ။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်း ရှစ်ယောက်တို့သည်။ပ။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ယောက်တို့သည် “အသို့နည်း ထိုယောကျာ်းရှစ်ယောက်တို့သည် လာခဲလှကုန်၏”ဟု ရင်ဆိုင်ခရီးသို့ သွားကြကုန်သော် တစ်ခုသော သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်နေတော် မူသော မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ကြပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်းတို့အား အစဥ်အတိုင်းဖြစ်သော တရားစကားကို ဟောတော်မူ၏။ ဤသည်တို့ကား အဘယ်နည်း၊ ဒါနနှင့်စပ်သော စကားကိုလည်းကောင်း။ပ။ မိမိတို့ကိုယ်တိုင် သိမြင်ကုန်ပြီးသော ထိုယောကျာ်း တစ်ဆယ့်ခြောက်ယောာက်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား အား- “အသျှင်ဘုရား (တရားတော်သည်) အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိပါပေ၏။ပ။ မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ်တို့ကို ယနေ့မှစ၍ အသက်ထက်ဆုံး ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်သော ဥပါသကာတို့ဟူ၍ မှတ်တော်မူပါ၏”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုယောကျာ်းတို့အား “ဒါယကာတို့ သင်တို့သည် ဤလမ်းဖြင့် မသွား ကုန်လင့်၊ ဤလမ်းဖြင့် သွားကုန်လော”ဟု မိန့်တော်မူ၍ အခြားလမ်းဖြင့် လွှတ်လိုက်၏။ ထိုအခါ ထိုယောကျာ်းတစ်ယောက်သည် ဒေဝဒတ်ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ဒေဝဒတ်အား- “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို မသတ်နိုင်ပါ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တန်ခိုး ကြီးပါ၏၊ အာနုဘော်ကြီးပါ၏”ဟု ပြောဆို၏။ “ဒါယကာ တန်ပြီ၊ သင်သည် ရဟန်းဂေါတမကို မသတ်နှင့်တော့၊ ငါသည်ပင် ရဟန်းဂေါတမကို သတ်အံ့”ဟု (ဆို၏)။ မြတ်စွာဘုရားကို သွေးစိမ်းတည်စေခြင်း
Soon afterwards Devadatta went to Ajātasattu and said, “Great king, please order your men to kill the ascetic Gotama.” And the king told his men, “Do as Venerable Devadatta says.” Devadatta then told one man, “Go to such and such a place where the ascetic Gotama is staying. Kill him and return via that path.” On that path he stationed two men, saying, “Kill the man who comes along this path and return via that path.” On that path he stationed four men, saying, “Kill the two men who come along this path and return via that path.” On that path he stationed eight men, saying, “Kill the four men who come along this path and return via that path.” On that path he stationed sixteen men, saying, “Kill the eight men who come along this path and then return.” Soon afterwards that one man armed himself with a bow and arrows, as well as a sword and shield, and went to the Buddha. As he got close, he became fearful and agitated, standing rigidly. The Buddha saw him and said, “Come, don’t be afraid.” He then placed his sword and shield to one side, put down his bow and arrows, and went up to the Buddha. He bowed down with his head at the Buddha’s feet, and said, “Sir, I’ve made a mistake. I’ve been foolish, confused, and unskillful in coming here with a malicious mind intent on murder. Please forgive me so that I may restrain myself in the future.” “You have certainly made a mistake. You’ve been foolish, confused, and unskillful. But since you acknowledge your mistake and make proper amends, I forgive you. For this is called growth in the training of the noble ones: acknowledging a mistake, making proper amends, and undertaking restraint for the future.” The Buddha then gave him a progressive talk— on generosity, morality, and heaven; on the downside, degradation, and defilement of worldly pleasures; and he revealed the benefits of renunciation. When the Buddha knew that his mind was ready, supple, without hindrances, joyful, and confident, he revealed the teaching unique to the Buddhas: suffering, its origin, its end, and the path. And just as a clean and stainless cloth absorbs dye properly, so too, while he was sitting right there, he experienced the stainless vision of the Truth: “Anything that has a beginning has an end.” He had seen the Truth, had reached, understood, and penetrated it. He had gone beyond doubt and uncertainty, had attained to confidence, and had become independent of others in the Teacher’s instruction. And he said to the Buddha, “Wonderful, sir, wonderful! Just as one might set upright what’s overturned, or reveal what’s hidden, or show the way to one who’s lost, or bring a lamp into the dark so that one with eyes might see what’s there— just so has the Buddha made the Teaching clear in many ways. I go for refuge to the Buddha, the Teaching, and the Sangha of monks. Please accept me as a lay follower who’s gone for refuge for life.” The Buddha then said to him, “Don’t go back along this path, go along that one.” And he sent him down a different path. The two men thought, “Why is it taking that one man so long to arrive?” As they were walking along that path in the opposite direction, they saw the Buddha seated at the foot of a tree. They approached him, bowed, and sat down. The Buddha gave them a progressive talk … and they had become independent of others in the Teacher’s instruction. And they said to the Buddha, “Wonderful, sir … Please accept us as lay followers who have gone for refuge for life.” The Buddha then said to them, “Don’t go back along this path, go along that one.” And he sent them down a different path. The four men … the eight men … the sixteen men thought, “Why is it taking those eight men so long to arrive?” As they were walking along that path in the opposite direction, they saw the Buddha seated at the foot of a tree. They approached him, bowed, and sat down. The Buddha gave them a progressive talk … and they had become independent of others in the Teacher’s instruction. And they said to the Buddha, “Wonderful, sir … Please accept us as lay followers who have gone for refuge for life.” Soon afterwards that one man went to Devadatta and said, “I wasn’t able to kill him, sir. He’s powerful and mighty, that Buddha.” “Never mind. There’s no need for you to kill the ascetic Gotama. I’ll do it myself.” 7. Causing the Buddha to bleed
လောဟိတုပ္ပါဒကကမ္မံ
၃၄၁။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ ဂိဇ္ဈကူဋဿ ပဗ္ဗတဿ ဆာယာယံ စင်္ကမတိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ဂိဇ္ဈကူဋံ ပဗ္ဗတံ အာရုဟိတွာ မဟတိံ သိလံ ပဝိဇ္ဈိ – ဣမာယ သမဏံ ဂေါတမံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေဿာမီတိ။ ဒွေ ပဗ္ဗတကူဋာ သမာဂန္တွာ တံ သိလံ သမ္ပဋိစ္ဆိံသု။ တတော ပပတိကာ ဥပ္ပတိတွာ ဘဂဝတော ပါဒေ ရုဟိရံ ဥပ္ပါဒေသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဥဒ္ဓံ ဥလ္လောကေတွာ ဒေဝဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဗဟုံ တယာ, မောဃပုရိသ, အပုညံ ပသုတံ, ယံ တွံ ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဝဓကစိတ္တော တထာဂတဿ ရုဟိရံ ဥပ္ပါဒေသီ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တေန ပဌမံ အာနန္တရိယံ ကမ္မံ ဥပစိတံ, ယံ ဒုဋ္ဌစိတ္တေန ဝဓကစိတ္တေန တထာဂတဿ ရုဟိရံ ဥပ္ပါဒိတ’’န္တိ။
အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ – ‘‘ဒေဝဒတ္တေန ကိရ ဘဂဝတော ဝဓော ပယုတ္တော’’တိ။ တေ စ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဝိဟာရဿ ပရိတော ပရိတော စင်္ကမန္တိ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တာ, ဘဂဝတော ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ။ အဿောသိ ခေါ ဘဂဝါ ဥစ္စာသဒ္ဒံ မဟာသဒ္ဒံ သဇ္ဈာယသဒ္ဒံ။ သုတွာန အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ အာမန္တေသိ – ‘‘ကိံ နု ခေါ သော, အာနန္ဒ, ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ သဇ္ဈာယသဒ္ဒေါ’’တိ? ‘‘အဿောသုံ ခေါ, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ – ‘ဒေဝဒတ္တေန ကိရ ဘဂဝတော ဝဓော ပယုတ္တော’တိ။ တေ စ [တေဓ (သီ။)], ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဝိဟာရဿ ပရိတော ပရိတော စင်္ကမန္တိ ဥစ္စာသဒ္ဒါ မဟာသဒ္ဒါ သဇ္ဈာယံ ကရောန္တာ, ဘဂဝတော ရက္ခာဝရဏဂုတ္တိယာ။ သော ဧသော, ဘဂဝါ, ဥစ္စာသဒ္ဒေါ မဟာသဒ္ဒေါ သဇ္ဈာယသဒ္ဒေါ’’တိ။ ‘‘တေန ဟာနန္ဒ, မမ ဝစနေန တေ ဘိက္ခူ အာမန္တေဟိ – သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ယေန တေ ဘိက္ခူ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သတ္ထာ အာယသ္မန္တေ အာမန္တေတီ’’တိ။ ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော အာနန္ဒဿ ပဋိဿုတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နေ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ –
‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ပရူပက္ကမေန တထာဂတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ အနုပက္ကမေန, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ။
[စူဠဝ။ ၃၃၄၊ အ။ နိ။ ၅။၁၀၀] ‘‘ပဉ္စိမေ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ။ ကတမေ ပဉ္စ? ‘‘ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဧကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓသီလော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓသီလောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓသီလော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓသီလောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ နံ မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရံ သာဝကာ သီလတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ သီလတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတိ။
‘‘ပုန စပရံ, ဘိက္ခဝေ, ဣဓေကစ္စော သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓအာဇီဝေါ သမာနော…ပေ… အပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနော သမာနော…ပေ… အပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏော သမာနော…ပေ… အပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဉာဏဒဿနံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ တမေနံ သာဝကာ ဧဝံ ဇာနန္တိ – ‘အယံ ခေါ ဘဝံ သတ္ထာ အပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနောမှီ’တိ ပဋိဇာနာတိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဉာဏဒဿနံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ မယဉ္စေဝ ခေါ ပန ဂိဟီနံ အာရောစေယျာမ, နာဿဿ မနာပံ။ ယံ ခေါ ပနဿ အမနာပံ, ကထံ န မယံ တေန သမုဒါစရေယျာမ? သမ္မန္နတိ ခေါ ပန စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေန – ယံ တုမော ကရိဿတိ, တုမောဝ တေန ပညာယိဿတီ’တိ။ ဧဝရူပံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, သတ္ထာရံ သာဝကာ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခန္တိ၊ ဧဝရူပေါ စ ပန သတ္ထာ သာဝကေဟိ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသတိ။ ဣမေ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ပဉ္စ သတ္ထာရော သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာ လောကသ္မိံ။ ‘‘အဟံ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, ပရိသုဒ္ဓသီလော သမာနော ‘ပရိသုဒ္ဓသီလောမှီ’တိ ပဋိဇာနာမိ ‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ သီလံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’န္တိ စ။ န စ မံ သာဝကာ သီလတော ရက္ခန္တိ၊ န စာဟံ သာဝကေဟိ သီလတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသာမိ။ အဟံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ပရိသုဒ္ဓါဇီဝေါ သမာနော…ပေ… ပရိသုဒ္ဓဓမ္မဒေသနော သမာနော…ပေ… ပရိသုဒ္ဓဝေယျာကရဏော သမာနော…ပေ… ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနော သမာနော ‘‘ပရိသုဒ္ဓဉာဏဒဿနောမှီ’’တိ ပဋိဇာနာမိ ‘‘ပရိသုဒ္ဓံ မေ ဉာဏဒဿနံ ပရိယောဒါတံ အသံကိလိဋ္ဌ’’န္တိ စ, န စ မံ သာဝကာ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခန္တိ, န စာဟံ သာဝကေဟိ ဉာဏဒဿနတော ရက္ခံ ပစ္စာသီသာမိ။ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ပရူပက္ကမေန တထာဂတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ အနုပက္ကမေန, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ။ ဂစ္ဆထ တုမှေ, ဘိက္ခဝေ, ယထာဝိဟာရံ။ အရက္ခိယာ, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ’’တိ။
၃၄၁။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ရိပ်၌ စင်္ကြံကြွတော်မူသောအခါ ဒေဝဒတ်သည် ဂိဇ္ဈကုဋ် တောင်သို့ တက်၍ “ဤကျောက်တုံးဖြင့် ရဟန်းဂေါတမကို သတ်အံ့”ဟု ကြီးစွာသော ကျောက်တုံးကို လှိမ့်ချ၏။ တောင်ထွတ်နှစ်ခုတို့သည် လာ၍ ထိုလိမ့်လာသော ကျောက်တုံးကို ခံကုန်၏၊ ထိုကျောက်တုံးမှ ကျောက်လွှာစဥ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်၌ သွေးကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အထက် သို့ မော့ကြည့်ပြီးလျှင် ဒေဝဒတ်ကို “(မဂ်ဖိုလ်မှ) အချည်းနှီးဖြစ်သော ယောကျာ်း သင်သည် များစွာသော မကောင်းမှုကို ပွါးစေ၏၊ သင်သည် ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် သတ်လိုသောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ငါဘုရား အား သွေးကို ဖြစ်စေ၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ ဒေဝဒတ်သည် ရှေးဦးစွာသော ဤအာနန္တရိယကံကို ဆည်းပူး၏၊ ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် သတ်လိုသောစိတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားအား သွေးကို ဖြစ်စေ၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား သတ်ခြင်းကို အားထုတ်သတတ်”ဟု ကြားသော ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကျောင်းတော်၏ ထက်ဝန်းကျင် ထက်ဝန်းကျင်အရပ်မှ ပြင်းပြကျယ်လောင်သော အသံရှိကုန်သည် ဖြစ်၍ သရဇ္ဈာယ်ခြင်းကို ပြုကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား စောင့်ရှောက်ခြင်း တားမြစ် ခြင်း လုံခြုံခြင်းအကျိုးငှါ စင်္ကြံသွားကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ပြင်းပြကျယ်လောင်သောအသံ သရဇ္ဈာယ်သံကို ကြားတော်မူ၍ အသျှင်အာနန္ဒာ ကို- “အာနန္ဒာ ထိုပြင်းပြကျယ်လောင်သောအသံ သရဇ္ဈာယ်သံသည် အဘယ်သို့သော အသံနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ “အသျှင်ဘုရား ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား သတ်ခြင်းကို အားထုတ်သတတ်”ဟု ရဟန်းတို့သည် ကြားပါကုန်၏။ အသျှင်ဘုရား ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ကျောင်းတော်၏ ထက်ဝန်းကျင် ထက်ဝန်းကျင် အရပ်မှ ပြင်းပြကျယ်လောင်သောအသံ ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ သရဇ္ဈာယ်ခြင်းကို ပြုကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား စောင့်ရှောက်ခြင်း တားမြစ်ခြင်း လုံခြုံ ခြင်း အကျိုးငှါ စင်္ကြံသွားပါကုန်၏။ မြတ်စွာ ဘုရား ထိုပြင်းပြကျယ်လောင်သောအသံ သရဇ္ဈာယ်သံကား ဤသို့သော အသံတို့ပါတည်းဟု (လျှောက်၏)။ အာနန္ဒာ သို့ဖြစ်လျှင် ငါ၏စကားဖြင့် “မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်တို့ကို ခေါ်တော်မူ၏”ဟု ထို ရဟန်းတို့ကို ခေါ်လော့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု အသျှင်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် ထိုရဟန်း တို့ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ထိုရဟန်းတို့ကို “မြတ်စွာဘုရားသည် အသျှင်တို့ကို ခေါ်တော်မူ၏”ဟု ပြော၏၊ “ငါ့သျှင် ကောင်းပြီ”ဟု အသျှင်အာနန္ဒာအား ဝန်ခံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ကြပြီး နောက် ရှိခိုး၍ တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်သော ထိုရဟန်းတို့အား မြတ်စွာဘုရားသည်- ရဟန်းတို့ သူတစ်ပါးလုံ့လဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို သတ်နိုင်ရာသော အကြောင်း အခွင့်သည် မရှိ။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် (သူတစ်ပါးက) လုံ့လမပြုရဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကုန်၏။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ဆရာငါးဦးတို့ ရှိကုန်၏၊ အဘယ်ငါးဦးတို့နည်း၊ ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ ဆရာ အချို့သည် မစင်ကြယ်သော သီလရှိလျက် “စင်ကြယ်သော သီလရှိ၏၊ ငါ၏သီလသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် ဤအသျှင်ဆရာသည် မစင်ကြယ်သော သီလရှိလျက် “စင်ကြယ်သော သီလရှိ၏၊ ငါ၏ သီလသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ့၏။ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ထိုဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ်စကားဖြင့် ထိုအသျှင်ဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံအတား ဆေးပစ္စည်း ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏။ “အကြင်အမှုကို ထိုဆရာသည် ပြုအံ့၊ ထိုအမှုဖြင့်ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် သီလမှ စောင့်ကုန်၏၊ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ သီလမှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ ရဟန်းတို့ နောက်တစ်မျိုးကား ဤလောက၌ ဆရာအချို့သည် မစင်ကြယ်သော အသက်မွေးခြင်း ရှိလျက်။ပ။ မစင်ကြယ်သော တရားဟောခြင်းရှိလျက်။ပ။ ပြောကြာခြင်းရှိလျက်။ပ။ မစင်ကြယ်သော ဥာဏ်အမြင် ရှိလျက် “စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိ၏၊ ငါ၏ ဉာဏ်အမြင်သည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်းဟု ဝန်ခံ၏”၊ ထိုဆရာကို တပည့်တို့သည် ဤဆရာအသျှင်သည် မစင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင် ရှိလျက် “စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိ၏၊ ငါ၏ ဉာဏ်အမြင်သည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်းဟု ဝန်ခံ၏”၊ ငါတို့သည် လူတို့အား ပြောကုန်မူ ထိုဆရာသည် မနှစ်မြို့ရာ၊ ငါတို့သည် ထိုမနှစ်မြို့ဖွယ် စကားဖြင့် ထိုအသျှင်ဆရာကို အဘယ့်ကြောင့် ပြောကုန်အံ့နည်း။ သင်္ကန်း ဆွမ်း ကျောင်း သူနာ အရံ အတား ဆေးပစ္စည်း ပရိက္ခရာတို့ဖြင့် ထောက်ပံ့ထား၏။ “အကြင်အမှုကို ထိုဆရာသည် ပြုအံ့၊ ထိုအမှုဖြင့် ပင် ထိုဆရာသည် ထင်ရှားလတ္တံ့”ဟု သိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤသို့သော ဆရာကို တပည့်တို့သည် ဉာဏ်အမြင်မှ စောင့်ကုန်၏၊ ဤသို့သော ဆရာသည်လည်း တပည့်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်မှ စောင့်ခြင်းကို တောင့်တ၏။ ရဟန်းတို့ လောက၌ ဤဆရာငါးဦးတို့သည် ရှိကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ငါမူကား စင်ကြယ်သော သီလရှိသောကြောင့် စင်ကြယ်သော သီလရှိ၏၊ “ငါ၏ သီလသည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏၊ မညစ်နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏။ ငါ့ကိုလည်း တပည့်တို့သည် သီလမှ မစောင့်ကုန် ငါသည်လည်း တပည့်တို့၏ သီလမှ စောင့်ခြင်းကို မတောင့်တ။ ရဟန်းတို့ ငါသည်မူကား စင်ကြယ်သော အသက်မွေးခြင်းရှိသောကြောင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော တရား ဟောခြင်းရှိသောကြောင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော ပြောကြားခြင်းရှိသောကြောင့်။ပ။ စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင် ရှိသောကြောင့် “စင်ကြယ်သော ဉာဏ်အမြင်ရှိ၏၊ ငါ၏ ဉာဏ်အမြင်သည် စင်ကြယ်၏၊ ဖြူစင်၏ မညစ် နွမ်း”ဟု ဝန်ခံ၏၊ ငါ့ကိုလည်း တပည့်တို့သည် ဉာဏ်အမြင်မှ မစောင့်ကုန်၊ ငါသည်လည်း တပည့်တို့၏ ဉာဏ်အမြင်မှ စောင့်ခြင်းကို မတောင့်တ။ ရဟန်းတို့ သူတစ်ပါးလုံ့လဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို သတ်နိုင်ရာသော အကြောင်း အခွင့်သည် မရှိ။ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် (သူတစ်ပါးက) လုံ့လမပြုရဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကုန်၏။ ရဟန်းတို့ သင်တို့သည် နေမြဲကျောင်းသို့ သွားကုန်လော့၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားတို့ကို မစောင့်အပ်ကုန်ဟု (မိန့် တော်မူ၏)။ နာဠာဂိရိဆင်ကို စေလွှတ်ခြင်း
Soon afterwards the Buddha was doing walking meditation in the shade of the Vulture Peak. Devadatta climbed the peak and threw down a large stone, thinking, “With this I’ll kill the ascetic Gotama.” But the stone got stuck in the junction of two outcrops. A chip flew off, striking the Buddha’s foot and causing him to bleed. The Buddha looked up and said to Devadatta, “Foolish man, you’ve made much demerit. With a malicious mind intent on murder you’ve made the Buddha bleed.” Soon afterwards the Buddha addressed the monks: “With a malicious mind intent on murder Devadatta has made the Buddha bleed. This is his first action with consequences in his very next life.” When the monks heard that Devadatta was trying to murder the Buddha, they walked back and forth on all sides of the Buddha’s dwelling, trying to protect him by reciting loudly. The Buddha heard that loud sound of recitation. He asked Ānanda what it was, and Ānanda told him. The Buddha said, “Well then, Ānanda, tell those monks in my name that the Teacher calls them.” Saying, “Yes, sir,” he did just that. The monks consented. They then went to the Buddha, bowed, and sat down. The Buddha said to them: “It’s impossible, monks, for anyone to kill me through an act of violence. The Buddha won’t attain final extinguishment through an act of violence. Monks, there are five kinds of teachers in the world. One kind of teacher is impure in behavior, while claiming to be pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure behavior of such a teacher, and the teacher expects them to do so. Another kind of teacher is impure in livelihood … gives impure teachings … gives impure explanations … has impure knowledge and vision, while claiming they’re pure. His disciples know about this, but think, ‘It would be unpleasant for him if we inform the householders. And it’s because of him that we’re honored with gifts of robe-cloth, almsfood, dwellings, and medicinal supplies. How, then, can we inform them? He’ll be known through his own actions.’ The disciples conceal the impure knowledge and vision of such a teacher, and the teacher expects them to do so. But in my case, I claim my behavior is pure because it is. My disciples don’t conceal my behavior, and I don’t expect them to do so. I claim my livelihood is pure … I claim my teachings are pure … I claim my explanations are pure … I claim my knowledge and vision are pure because they are. My disciples don’t conceal my knowledge and vision, and I don’t expect them to do so. It’s impossible for anyone to kill me through an act of violence. The Buddha won’t attain final extinguishment through an act of violence. Go to your dwellings, monks. I don’t need any protection.” 8. The letting loose of Nāḷāgiri
နာဠာဂိရိပေသနံ
၃၄၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ နာဠာဂိရိ နာမ ဟတ္ထီ စဏ္ဍော ဟောတိ, မနုဿဃာတကော။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ ဟတ္ထိဘဏ္ဍေ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မယံ ခေါ, ဘဏေ, ရာဇဉာတကာ နာမ ပဋိဗလာ နီစဋ္ဌာနိယံ ဥစ္စဋ္ဌာနေ ဌပေတုံ, ဘတ္တမ္ပိ ဝေတနမ္ပိ ဝဍ္ဎာပေတုံ။ တေန ဟိ, ဘဏေ, ယဒါ သမဏော ဂေါတမော ဣမံ ရစ္ဆံ ပဋိပန္နော ဟောတိ, တဒါ ဣမံ နာဠာဂိရိံ ဟတ္ထိံ မုဉ္စေတွာ ဣမံ ရစ္ဆံ ပဋိပါဒေထာ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ တေ ဟတ္ထိဘဏ္ဍာ ဒေဝဒတ္တဿ ပစ္စဿောသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ သမ္ဗဟုလေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ရစ္ဆံ ပဋိပဇ္ဇိ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ တေ ဟတ္ထိဘဏ္ဍာ ဘဂဝန္တံ တံ ရစ္ဆံ ပဋိပန္နံ။ ဒိသွာန နာဠာဂိရိံ ဟတ္ထိံ မုဉ္စိတွာ တံ ရစ္ဆံ ပဋိပါဒေသုံ။ အဒ္ဒသာ ခေါ နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ ဘဂဝန္တံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ။ ဒိသွာန သောဏ္ဍံ ဥဿာပေတွာ ပဟဋ္ဌကဏ္ဏဝါလော ယေန ဘဂဝါ တေန အဘိဓာဝိ။ အဒ္ဒသာသုံ ခေါ တေ ဘိက္ခူ နာဠာဂိရိံ ဟတ္ထိံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ။ ဒိသွာန ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ စဏ္ဍော မနုဿဃာတကော ဣမံ ရစ္ဆံ ပဋိပန္နော။ ပဋိက္ကမတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ၊ ပဋိက္ကမတု သုဂတော’’တိ။ ‘‘အာဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ဘာယိတ္ထ။ အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ပရူပက္ကမေန တထာဂတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ အနုပက္ကမေန, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ။ ဒုတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ…ပေ… တတိယမ္ပိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, ဘန္တေ, နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ စဏ္ဍော မနုဿဃာတကော ဣမံ ရစ္ဆံ ပဋိပန္နော။ ပဋိက္ကမတု, ဘန္တေ, ဘဂဝါ၊ ပဋိက္ကမတု သုဂတော’’တိ။ ‘‘အာဂစ္ဆထ, ဘိက္ခဝေ, မာ ဘာယိတ္ထ။ အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခဝေ, အနဝကာသော, ယံ ပရူပက္ကမေန တထာဂတံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ။ အနုပက္ကမေန, ဘိက္ခဝေ, တထာဂတာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တီ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ပါသာဒေသုပိ ဟမ္မိယေသုပိ ဆဒနေသုပိ အာရုဠှာ အစ္ဆန္တိ။ တတ္ထ ယေ တေ မနုဿာ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ ဒုဗ္ဗုဒ္ဓိနော, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘အဘိရူပေါ ဝတ, ဘော [အဘိရူပေါ ဝတ ဘော ဂေါတမော (သျာ။ ကံ။)], မဟာသမဏော နာဂေန ဝိဟေဌီယိဿတီ’’တိ။ ယေ ပန တေ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ဗုဒ္ဓိမန္တော, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘နစိရဿံ ဝတ, ဘော, နာဂေါ နာဂေန သင်္ဂါမေဿတီ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ နာဠာဂိရိံ ဟတ္ထိံ မေတ္တေန စိတ္တေန ဖရိ။ အထ ခေါ နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ ဘဂဝတော [ဘဂဝတာ (သီ။)] မေတ္တေန စိတ္တေန ဖုဋ္ဌော [ဖုဋော (က။)] သောဏ္ဍံ ဩရောပေတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော ပုရတော အဋ္ဌာသိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏေန ဟတ္ထေန နာဠာဂိရိဿ ဟတ္ထိဿ ကုမ္ဘံ ပရာမသန္တော နာဠာဂိရိံ ဟတ္ထိံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသိ –
‘‘မာ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါ, ဒုက္ခဉှိ ကုဉ္ဇရ နာဂမာသဒေါ၊
န ဟိ နာဂဟတဿ ကုဉ္ဇရ သုဂတိ, ဟောတိ ဣတော ပရံ ယတော။
‘‘မာ စ မဒေါ မာ စ ပမာဒေါ, န ဟိ ပမတ္တာ သုဂတိံ ဝဇန္တိ တေ၊
တွညေဝ တထာ ကရိဿသိ, ယေန တွံ သုဂတိံ ဂမိဿသီ’’တိ။
အထ ခေါ နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ သောဏ္ဍာယ ဘဂဝတော ပါဒပံသူနိ ဂဟေတွာ ဥပရိမုဒ္ဓနိ အာကိရိတွာ ပဋိကုဋိယောဝ [ပဋိကုဋိတော ပဋိသက္ကိ (သီ။ သျာ။)] ဩသက္ကိ, ယာဝ ဘဂဝန္တံ အဒ္ဒက္ခိ။ အထ ခေါ နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ ဟတ္ထိသာလံ ဂန္တွာ သကေ ဌာနေ အဋ္ဌာသိ။ တထာ ဒန္တော စ ပန နာဠာဂိရိ ဟတ္ထီ အဟောသိ။ တေန ခေါ ပန သမယေန မနုဿာ ဣမံ ဂါထံ ဂါယန္တိ –
[မ။ နိ။ ၂။၃၅၂၊ ထေရဂါ။ ၈၇၈] ‘‘ဒဏ္ဍေနေကေ ဒမယန္တိ, အင်္ကုသေဟိ ကသာဟိ စ၊
အဒဏ္ဍေန အသတ္ထေန, နာဂေါ ဒန္တော မဟေသိနာ’’တိ။
မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ယာဝ ပါပေါ အယံ ဒေဝဒတ္တော, အလက္ခိကော, ယတြ ဟိ နာမ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဧဝံမဟိဒ္ဓိကဿ ဧဝံ မဟာနုဘာဝဿ ဝဓာယ ပရက္ကမိဿတီ’’တိ။ ဒေဝဒတ္တဿ လာဘသက္ကာရော ပရိဟာယိ။ ဘဂဝတော စ လာဘသက္ကာရော အဘိဝဍ္ဎိ။
၃၄၂။ ထိုစဥ်အခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ နာဠာဂိရိမည်သော ဆင်သည် ကြမ်းတမ်း၏၊ လူကို သတ် တတ်၏။ ဒေဝဒတ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဝင်၍ ဆင်တင်းကုပ်သို့ သွားပြီးလျှင် ဆင်ထိန်းတို့အား- “အချင်းတို့ ငါတို့ကား မင်းကျွမ်းဝင်သော သူတို့ပေတည်း၊ ရာထူးနိမ့်သူကို ရာထူးမြှင့်ရန်လည်းကောင်း၊ လခရိက္ခာကို တိုးစေရန်လည်ကောင်း စွမ်းနိုင်ကုန်၏၊ အချင်းတို့ ထို့ကြောင့် ရဟန်းဂေါတမသည် ဤလမ်းသို့ လာသောအခါ ဤနာဠာဂိရိဆင်ကို ဖြေ၍ ဤလမ်းသို့ လွှတ်ကုန်လော့”ဟု ပြောဆို၏။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု ထိုဆင်ထိန်းတို့သည် ဒေဝဒတ်အား ဝန်ခံကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလျက် များစွာသော ရဟန်းတို့နှင့် အတူ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုလမ်းသို့ ကြွတော်မူ၏။ ထိုဆင်ထိန်းတို့သည် ထိုလမ်းသို့ကြွလာသော မြတ်စွာဘုရားကို မြင်သဖြင့် နာဠာဂိရိဆင်ကို ဖြေလွှတ်ပြီးလျှင် ထိုလမ်းသို့ သွားစေကုန်၏။ နာဠာဂိရိဆင်သည် အဝေးမှ ကြွလာသော မြတ်စွာဘုရားကို မြင်၍ နှာမောင်းကို ထောင်ပြီးလျှင် နားရွက်နှင့်အမြီးကို စွင့်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ရှေးရှုပြေးလာ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် အဝေးမှ လာသော နာဠာဂိရိဆင်ကို မြင်၍ မြတ်စွာဘုရားကို - “အသျှင်ဘုရား ဤနာဠာဂိရိဆင်သည် ကြမ်းတမ်းပါ၏၊ လူကို သတ်တတ်ပါ၏၊ ဤလမ်းသို့ လာပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဖယ်တော်မူပါ၊ လာခြင်းကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဖယ်တော်မူပါ”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ လာကုန်လော့၊ မကြောက်ကြကုန်လင့်။ ရဟန်းတို့ သူတစ်ပါးတို့လုံ့လဖြင့် မြတ်စွာ ဘုရားကို သတ်နိုင်ရာသော အကြောင်းအခွင့်သည် မရှိ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် (သူတစ်ပါးတို့ က) လုံ့လမပြုရဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကုန်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုရဟန်းတို့သည် နှစ်ကြိမ်မြောက်လည်း။ပ။ ထိုရဟန်းတို့သည် သုံးကြိမ်မြောက်လည်း မြတ်စွာ ဘုရားအား “အသျှင်ဘုရား ဤနာဠာဂိရိဆင်သည် ကြမ်းတမ်းပါ၏၊ လူကို သတ်တတ်ပါ၏၊ ဤလမ်းသို့ လာပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဖယ်တော်မူပါ၊ လာခြင်းကောင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဖယ်တော်မူပါ”ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ “ရဟန်းတို့ လာကုန်လော့ မကြောက်ကြကုန်လင့်။ ရဟန်းတို့ သူတစ်ပါးတို့လုံ့လဖြင့် မြတ်စွာ ဘုရားကို သတ်နိုင်ရာသော အကြောင်းအခွင့်သည် မရှိ၊ ရဟန်းတို့ မြတ်စွာဘုရားတို့သည် (သူတစ်ပါးတို့ က) လုံ့လမပြုရဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကုန်၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ လူတို့သည် ပြာသာဒ်ရှည်တို့၌လည်းကောင်း၊ ပြာသာဒ်ဦးပြည်းတို့၌လည်းကောင်း၊ အိမ်ခေါင်မိုး တို့၌လည်းကောင်း တက်၍ နေကြကုန်၏။ ထိုလူတို့တွင် မယုံကြည်ကြ မကြည်ညိုကြ ဉာဏ်မရှိကြသော လူတို့သည် “အချင်းတို့ ရဟန်းကြီးသည် အလွန်အဆင်းလှစွတကား၊ ဆင်သည် ညှဥ်းဆဲအပ်လတ္တံ့”ဟု ပြောဆိုကုန်၏။ သို့သော် ယုံကြည်ကြ ကြည်ညိုကြ ပညာရှိကြ ဉာဏ်ရှိကြသော လူတို့ကမူ “အချင်းတို့ (နာဠာဂိရိ) ဆင်သည် (ဘုရားတည်းဟူသော) ဆင်နှင့် မကြာမြင့်မီ စစ်ထိုးအံ့တကား”ဟု ပြောဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် နာဠာဂိရိဆင်ကို မေတ္တာစိတ်ဖြင့် လွှမ်းခြုံ၏၊ ထိုအခါ နာဠာဂိရိဆင်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ မေတ္တာစိတ်နှင့် တွေ့ထိသောကြောင့် နှာမောင်းကို ချ၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ် လျက် မြတ်စွာဘုရား၏ ရှေ့တော်၌ ရပ်တည်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် လက်ယာလက်တော်ဖြင့် နာဠာဂိရိဆင်၏ ဦးကင်းကို ပွတ်သပ်တော်မူလျက် နာဠာဂိရိဆင်ကို ဂါထာတို့ဖြင့် (ဤသို့) ရွတ်ဆို တော်မူ၏။ “နာဠာဂိရိဆင် ဘုရားတည်းဟူသော ဆင်သို့ (သတ်လိုစိတ်ဖြင့်) မချဥ်းကပ်လင့်၊ နာဠာဂိရိဆင် ဘုရားတည်းဟူသော ဆင်သို့ (သတ်လိုစိတ်ဖြင့်) ချဥ်းကပ်ခြင်းသည် ဆင်းရဲကြောင်းသာတည်း၊ နာဠာဂိရိဆင် ဘုရားတည်းဟူသော ဆင်ကို သတ်သော သူအား ဤဘဝမှ နောက်ဘဝသို့ သွားသည်ရှိသော် ကောင်းသောဂတိသည် မဖြစ်နိုင်။ မာန်မယစ်လင့်၊ မမေ့လျော့လင့်၊ ထိုမေ့လျော့သော သူတို့သည် ကောင်းသော ဂတိသို့ မရောက်နိုင်ကုန်၊ ကောင်းရာဂတိသို့ ရောက်ရာသော အခြင်းအရာအား လျော်စွာ သင်သည်သာ ပြုရအံ့”ဟု (မိန့်ဆိုတော်မူ၏)။ ထိုအခါ နာဠာဂိရိဆင်သည် နှာမောင်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေမှုန့်တို့ကို ယူ၍ ဦးခေါင်းထက်၌ ဖြန့်ကြဲပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို မြင်နေရသည့်အရပ်တိုင်အောင် ပုဆစ်တုပ်ကာ နောက်ဆုတ်လေ၏၊ ထို့နောက် နာဠာဂိရိဆင်သည် ဆင်တင်းကုပ်သို့ သွား၍ မိမိနေရာ၌ ရပ်၏၊ ထိုအခြင်းအရာဖြင့် နာဠာ ဂိရိဆင်သည် ယဥ်ကျေး၏။ ထိုအခါ လူတို့သည် - “အချို့သော သူတို့သည် လှံတံဖြင့်လည်းကောင်း၊ ချွန်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြိမ်လုံး တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ဆုံးမကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် လှံတံမပါဘဲ လက်နက်မပါဘဲ ဆင်ကို ဆုံးမတော်မူ၏”ဟု ဂါထာဖြင့် သီဆိုကြကုန်၏။ “ဤဒေဝဒတ်သည် အလွန်ယုတ်မာ၏၊ အလွန်ကျက်သရေမဲ့သူ ဖြစ်၏၊ ဤသို့ တန်ခိုးအာနုဘော် “ကြီးသော ရဟန်းဂေါတမကို သတ်ရန် အားထုတ်ဘိ၏”ဟု လူတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ဒေဝဒတ်အား လာဘ်သပ်ပကာသည် ဆုတ်ယုတ်၍ မြတ်စွာဘုရားအား လာဘ်သပ်ပကာသည် တိုးတက်၏။ ဝတ္ထုငါးမျိုးကို တောင်းဆိုခြင်း
At that time in Rājagaha there was a fierce and man-killing elephant called Nāḷāgiri. Just then Devadatta entered Rājagaha, went to the elephant stables, and said to the elephant keepers, “We who are relatives of the king are capable of having people promoted and getting them a raise. So then, when the ascetic Gotama comes walking along this street, release the elephant Nāḷāgiri down it.” “Yes, sir.” Then, one morning, the Buddha robed up, took his bowl and robe, and entered Rājagaha for alms together with a number of monks. And the Buddha walked down that very street. When the elephant keepers saw the Buddha coming, they released Nāḷāgiri down the same street. Nāḷāgiri saw the Buddha coming. He blew his trunk, and with ears and tail bristling, he charged toward the Buddha. When the monks saw Nāḷāgiri coming, they said to the Buddha, “This elephant coming down the street is the fierce, man-killer Nāḷāgiri. Please retreat, venerable sir.” “Come, don’t be afraid. It’s impossible for anyone to kill the Buddha through an act of violence. The Buddha won’t attain final extinguishment through an act of violence.” A second time and a third time those monks said the same thing to the Buddha, each time getting the same reply. On that occasion people had ascended their stilt houses and even their roofs. The foolish people with little faith and confidence said, “The elephant will hurt the handsome, great ascetic.” But the wise people with faith and confidence said, “Soon the great man and the great elephant will meet in battle.” The Buddha then pervaded Nāḷāgiri with a mind of love. Feeling it, Nāḷāgiri lowered his trunk, went up to the Buddha, and stood in front of him. And while stroking Nāḷāgiri on the forehead with his right hand, the Buddha spoke these verses: “Do not, elephant, attack a great man; Painful it is to attack a great man. For a killer of a great man, The next birth is not good. Don’t be intoxicated or heedless, For the heedless are not happily reborn. Only do those things That take you to a good destination.” Nāḷāgiri sucked the dust from the Buddha’s feet with his trunk and scattered it overhead. He then walked backward while looking at the Buddha, and returned to his stall in the elephant stables. That is how tame Nāḷāgiri had become. On that occasion people chanted this verse: “Some are tamed with sticks, And some with goads and whips. Without stick or sword, The great sage tamed the elephant.” And people complained and criticized Devadatta, “How evil and indiscriminate he is, this Devadatta, in trying to kill the ascetic Gotama so powerful and mighty!” Devadatta’s material support and honor declined, whereas those of the Buddha increased. 9. The account of the request for the five points
ပဉ္စဝတ္ထုယာစနကထာ
၃၄၃။ [ပါစိ။ ၂၀၉] တေန ခေါ ပန သမယေန ဒေဝဒတ္တော ပရိဟီနလာဘသက္ကာရော သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇတိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿန္တိ! ကဿ သမ္ပန္နံ န မနာပံ, ကဿ သာဒုံ န ရုစ္စတီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ကထဉှိ နာမ ဒေဝဒတ္တော သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇိဿတီ’’တိ! ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဒေဝဒတ္တ, သပရိသော ကုလေသု ဝိညာပေတွာ ဝိညာပေတွာ ဘုဉ္ဇသီ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခူနံ ကုလေသု တိကဘောဇနံ ပညပေဿာမိ တယော အတ္ထဝသေ ပဋိစ္စ – ဒုမ္မင်္ကူနံ ပုဂ္ဂလာန နိဂ္ဂဟာယ၊ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ ဖာသုဝိဟာရာယ, မာ ပါပိစ္ဆာ ပက္ခံ နိဿာယ သံဃံ ဘိန္ဒေယျုန္တိ၊ ကုလာနုဒ္ဒယာယ [ကုလာနုဒယတာယ (သီ။ သျာ။)] စ။ ဂဏဘောဇနေ ယထာဓမ္မော ကာရေတဗ္ဗော’’တိ။
[ပါရာ။ ၄၀၉] အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ယေန ကောကာလိကော ကဋမောဒကတိဿကော [ကဋမောရကတိဿကော (သီ။ သျာ။)] ခဏ္ဍဒေဝိယာ ပုတ္တော သမုဒ္ဒဒတ္တော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ကောကာလိကံ ကဋမောဒကတိဿကံ ခဏ္ဍဒေဝိယာ ပုတ္တံ သမုဒ္ဒဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဧထ, မယံ, အာဝုသော, သမဏဿ ဂေါတမဿ သံဃဘေဒံ ကရိဿာမ စက္ကဘေဒ’’န္တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ ကောကာလိကော ဒေဝဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သမဏော ခေါ, အာဝုသော, ဂေါတမော မဟိဒ္ဓိကော မဟာနုဘာဝေါ။ ကထံ မယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ သံဃဘေဒံ ကရိဿာမ စက္ကဘေဒ’’န္တိ? ‘‘ဧထ, မယံ, အာဝုသော, သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစိဿာမ – ‘ဘဂဝါ, ဘန္တေ, အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆဿ သန္တုဋ္ဌဿ သလ္လေခဿ ဓုတဿ ပါသာဒိကဿ အပစယဿ ဝီရိယာရမ္ဘဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ။ ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆတာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သလ္လေခါယ ဓုတတာယ ပါသာဒိကတာယ အပစယာယ ဝီရိယာရမ္ဘာယ သံဝတ္တန္တိ။ သာဓု, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ယာဝဇီဝံ အာရညိကာ အဿု၊ ယော ဂါမန္တံ ဩသရေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ ပိဏ္ဍပါတိကာ အဿု၊ ယော နိမန္တနံ သာဒိယေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ ပံသုကူလိကာ အဿု၊ ယော ဂဟပတိစီဝရံ သာဒိယေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ ရုက္ခမူလိကာ အဿု၊ ယော ဆန္နံ ဥပဂစ္ဆေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ မစ္ဆမံသံ န ခါဒေယျုံ၊ ယော မစ္ဆမံသံ ခါဒေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျာ’တိ။ ဣမာနိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ သမဏော ဂေါတမော နာနုဇာနိဿတိ။ တေ မယံ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ ဇနံ သညာပေဿာမာ’’တိ။ ‘‘သက္ကာ ခေါ, အာဝုသော, ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ သမဏဿ ဂေါတမဿ သံဃဘေဒေါ ကာတုံ စက္ကဘေဒေါ။ လူခပ္ပသန္နာ ဟိ, အာဝုသော, မနုဿာ’’တိ။
အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သပရိသော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ဒေဝဒတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဘဂဝါ, ဘန္တေ, အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆဿ သန္တုဋ္ဌဿ သလ္လေခဿ ဓုတဿ ပါသာဒိကဿ အပစယဿ ဝီရိယာရမ္ဘဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ။ ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆတာယ သန္တုဋ္ဌိယာ သလ္လေခါယ ဓုတတာယ ပါသာဒိကတာယ အပစယာယ ဝီရိယာရမ္ဘာယ သံဝတ္တန္တိ။ သာဓု, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ယာဝဇီဝံ အာရညိကာ အဿု၊ ယော ဂါမန္တံ ဩသရေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ ပိဏ္ဍပါတိကာ အဿု၊ ယော နိမန္တနံ သာဒိယေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ ပံသုကူလိကာ အဿု၊ ယော ဂဟပတိစီဝရံ သာဒိယေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ ရုက္ခမူလိကာ အဿု၊ ယော ဆန္နံ ဥပဂစ္ဆေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ။ ယာဝဇီဝံ မစ္ဆမံသံ န ခါဒေယျုံ၊ ယော မစ္ဆမံသံ ခါဒေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျာ’’တိ။ ‘‘အလံ, ဒေဝဒတ္တ။ ယော ဣစ္ဆတိ, အာရညိကော ဟောတု၊ ယော ဣစ္ဆတိ, ဂါမန္တေ ဝိဟရတု။ ယော ဣစ္ဆတိ, ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတု၊ ယော ဣစ္ဆတိ, နိမန္တနံ သာဒိယတု။ ယော ဣစ္ဆတိ, ပံသုကူလိကော ဟောတု၊ ယော ဣစ္ဆတိ, ဂဟပတိစီဝရံ သာဒိယတု။ အဋ္ဌမာသေ ခေါ မယာ, ဒေဝဒတ္တ, ရုက္ခမူလသေနာသနံ အနုညာတံ၊ တိကောဋိပရိသုဒ္ဓံ မစ္ဆမံသံ – အဒိဋ္ဌံ, အဿုတံ, အပရိသင်္ကိတ’’န္တိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော – န ဘဂဝါ ဣမာနိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ အနုဇာနာတီတိ – ဟဋ္ဌော ဥဒဂ္ဂေါ သပရိသော ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကာမိ။
အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သပရိသော ရာဇဂဟံ ပဝိသိတွာ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ ဇနံ သညာပေသိ – ‘‘မယံ, အာဝုသော, သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစိမှာ – ‘ဘဂဝါ, ဘန္တေ, အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆဿ…ပေ… ဝီရိယာရမ္ဘဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ။ ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆတာယ…ပေ… ဝီရိယာရမ္ဘာယ သံဝတ္တန္တိ။ သာဓု, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ယာဝဇီဝံ အာရညိကာ အဿု၊ ယော ဂါမန္တံ ဩသရေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ…ပေ… ယာဝဇီဝံ မစ္ဆမံသံ န ခါဒေယျုံ၊ ယော မစ္ဆမံသံ ခါဒေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျာ’တိ။ ဣမာနိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ သမဏော ဂေါတမော နာနုဇာနာတိ။ တေ မယံ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ သမာဒါယ ဝတ္တာမာ’’တိ။
တတ္ထ ယေ တေ မနုဿာ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ ဒုဗ္ဗုဒ္ဓိနော, တေ ဧဝမာဟံသု – ‘‘ဣမေ ခေါ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဓုတာ သလ္လေခဝုတ္တိနော။ သမဏော ပန ဂေါတမော ဗာဟုလ္လိကော ဗာဟုလ္လာယ စေတေတီ’’တိ။ ယေ ပန တေ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ ဗုဒ္ဓိမန္တော, တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဒေဝဒတ္တော ဘဂဝတော သံဃဘေဒါယ ပရက္ကမိဿတိ စက္ကဘေဒါယာ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဒေဝဒတ္တော သံဃဘေဒါယ ပရက္ကမိဿတိ စက္ကဘေဒါယာ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ တွံ, ဒေဝဒတ္တ, သံဃဘေဒါယ ပရက္ကမသိ စက္ကဘေဒါယာ’’တိ? ‘‘သစ္စံ ဘဂဝါ’’တိ။ ‘‘အလံ, ဒေဝဒတ္တ။ မာ တေ ရုစ္စိ သံဃဘေဒေါ။ ဂရုကော ခေါ, ဒေဝဒတ္တ, သံဃဘေဒေါ။ ယော ခေါ, ဒေဝဒတ္တ, သမဂ္ဂံ သံဃံ ဘိန္ဒတိ, ကပ္ပဋ္ဌိကံ [ကပ္ပဋ္ဌိတိကံ (သျာ။)] ကိဗ္ဗိသံ ပသဝတိ, ကပ္ပံ နိရယမှိ ပစ္စတိ။ ယော စ ခေါ, ဒေဝဒတ္တ, ဘိန္နံ သံဃံ သမဂ္ဂံ ကရောတိ, ဗြဟ္မံ ပုညံ ပသဝတိ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒတိ။ အလံ, ဒေဝဒတ္တ။ မာ တေ ရုစ္စိ သံဃဘေဒေါ။ ဂရုကော ခေါ, ဒေဝဒတ္တ, သံဃဘေဒေါ’’တိ။
[ဥဒါ။ ၄၈] အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေဝဒတ္တော အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ။ ဒိသွာန ယေနာယသ္မာ အာနန္ဒော တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘အဇ္ဇတဂ္ဂေဒါနာဟံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အညတြေဝ ဘဂဝတာ, အညတြေဝ ဘိက္ခုသံဃာ, ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ သံဃကမ္မံ ကရိဿာမီ’’တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဣဓာဟံ, ဘန္တေ, ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိံ။ အဒ္ဒသာ ခေါ မံ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ။ ဒိသွာန ယေနာဟံ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ မံ ဧတဒဝေါစ – ‘အဇ္ဇတဂ္ဂေဒါနာဟံ, အာဝုသော အာနန္ဒ, အညတြေဝ ဘဂဝတာ, အညတြေဝ ဘိက္ခုသံဃာ, ဥပေါသထံ ကရိဿာမိ သံဃကမ္မံ ကရိဿာမီ’တိ။ အဇ္ဇတဂ္ဂေ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော သံဃံ ဘိန္ဒိဿတီ’’တိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ –
[ဥဒါ။ ၄၈] ‘‘သုကရံ သာဓုနာ သာဓုံ, သာဓုံ ပါပေန ဒုက္ကရံ၊
ပါပံ ပါပေန သုကရံ, ပါပမရိယေဟိ ဒုက္ကရ’’န္တိ။
ဒုတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
၃၄၃။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် လာဘ်သပ်ပကာ ဆုတ်ယုတ်သောကြောင့် ပရိသတ်နှင့်တကွ ဒါယကာ တို့၏ အိမ်တို့၌ တောင်း၍ တောင်း၍ စားရ၏။ လူတို့သည် “သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် အဘယ့်ကြောင့် ဒါယကာတို့၏ အိမ်တို့၌ တောင်း၍ တောင်း၍ စားကုန်ဘိသနည်း။ အဘယ်သူသည် ကောင်းမြတ်သော အရသာကို မနှစ်သက်ဘဲ ရှိအံ့နည်း၊ အဘယ်သူသည် ချိုမြိန်သော အရသာကို မနှစ်သက်ဘဲ ရှိအံ့နည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ ရှုတ်ချ အပြစ်ပြ ပြောဆို ကြသော ထိုလူတို့၏ စကားကို ကြားကြသည်သာတည်း။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “ဒေဝဒတ်သည် ပရိသတ်နှင့်တကွ ဒါယကာတို့၏ အိမ်တို့၌ တောင်း၍ တောင်း၍ အဘယ့်ကြောင့် စားဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ဒေဝဒတ် သင်သည် ပရိသတ်နှင့်တကွ ဒါယကာတို့၏ အိမ်တို့၌ တောင်း၍ တောင်း၍ စား၏ဟူသည် မှန်သလောဟု စိစစ်မေးမြန်းတော်မူ၏။ “မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရား”ဟု (လျှောက်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူ ပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို- “ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် အလိုဆိုးရှိသော သူတို့သည် အပေါင်းအသင်းကို မှီ၍ သံဃာကို မခွဲစေကုန်လင့်”ဟု သီလမရှိသော ရဟန်းတို့ကို နှိမ်နင်းရန်လည်းကောင်း၊ သီလချစ်သော ရဟန်းတို့အား ချမ်းသာစွာ နေစိမ့်သောငှါလည်းကောင်း၊ ဒါယကာတို့ကို ချီးမြှောက်ခြင်းငှါလည်းကောင်း အကျိုးထူးသုံးမျိုး တို့ကို စွဲ၍ ရဟန်းတို့အား ဒါယကာတို့၏ အိမ်တို့၌ ရဟန်းသုံးပါး တစ်ပေါင်းတည်းခံအပ်သော ဘောဇဥ် ကို ပညတ်အံ့၊ ရဟန်းတို့ လေးပါးတစ်ပေါင်းတည်း ခံအပ်သော ဘောဇဥ်ကို တရားအတိုင်း ဆုံးဖြတ်ရ မည်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် ကောကာလိက, ခဏ္ဍာမိဖုရား၏သား ကဋမောဒကတိဿက, သမုဒ္ဒဒတ္တတို့ အထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် ကောကာလိကကိုလည်းကောင်း၊ ခဏ္ဍာမိဖုရား၏သား ကဋမောဒကတိဿက ကိုလည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒဒတ္တကိုလည်းကောင်း “ငါသျှင်တို့ လာကြကုန်လော့၊ ငါတို့သည် ရဟန်းဂေါတမ၏ သံဃာကွဲခြင်းကို အာဏာစက်ပျက်ခြင်းကို ပြုကုန်အံ့”ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ဤသို့ဆိုလတ်သော် ကောကာ လိကသည် ဒေဝဒတ်ကို “ငါ့သျှင် ရဟန်းဂေါတမသည်ကား ကြီးသော တန်ခိုးရှိ၏၊ ကြီးသော အာနုဘော် ရှိ၏၊ ငါတို့သည် ရဟန်းဂေါတမ၏ သံဃာကွဲခြင်းကို အာဏာစက်ပျက်ခြင်းကို အဘယ်သို့ ပြုကုန်အံ့နည်း”ဟုဆို၏။ ငါ့သျှင်တို့ လာကြလော့၊ ရဟန်းဂေါတမထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်း၏ ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း၏ ခေါင်းပါးခြင်း၏ ကိလေသာကို ခါထုတ် ခြင်း၏ ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင်ခြင်း၏ ကိလေသာကို မပွါးစီးစေခြင်း၏ လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုလေ့ရှိပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား ဤဆိုလတ္တံ့ ဝတ္ထုငါးမျိုးတို့သည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်းငှါ ခေါင်းပါးခြင်းငှါ ကိလေသာကို ခါထုတ်ခြင်းငှါ ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင် ခြင်းငှါ ကိလေသာကို မပွါးစီးစေခြင်းငှါ လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်းငှါ ဖြစ်ပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား တောင်းပန်ပါ၏။ (၁) ရဟန်းတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး တောကျောင်းနေ ဖြစ်ပါစေကုန်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ရွာနီး ကျောင်းသို့ သက်ရောက်ငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ (၂) အသက်ထက်ဆုံး ပိဏ္ဍပါတ်ဓူတင်ဆောင် ဖြစ်ပါစေကုန်၊ အကြင်ရဟန်းသည် နိမန္တနဘတ် ‘ပင့်ဖိတ်၍ကျွေးသော ဆွမ်းကို စားခြင်း’ ကို လက်ခံငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ (၃) အသက်ထက်ဆုံး ပံသုကူဓူတင်ဆောင် ဖြစ်ပါစေကုန်၊ အကြင်ရဟန်းသည် လူဒါယကာတို့ လှူသော သင်္ကန်းကို လက်ခံငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ (၄) အသက်ထက်ဆုံး ရုက္ခမူဓူတင်ဆောင် ဖြစ်ပါစေကုန်၊ အကြင်ရဟန်းသည် အမိုးရှိသောကျောင်းသို့ ချဥ်းကပ်ငြားအံ့ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ (၅) အသက်ထက်ဆုံး ငါးအမဲကို မစားပါစေကုန်လင့်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ငါးအမဲကို စားငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ”ဟု ဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ကို တောင်းကုန်အံ့၊ ထိုဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းဂေါတမသည် ခွင့်မပြုလတ္တံ့။ ထိုငါတို့သည် ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ဖြင့် လူအပေါင်းကို သိစေကုန်အံ့။ ငါ့သျှင်တို့ ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ဖြင့် ရဟန်းဂေါတမ၏ သံဃာကွဲခြင်းကို အာဏာစက်ပျက်ခြင်းကို ပြု ခြင်းငှါ တတ်နိုင်သည်သာတည်း၊ ငါ့သျှင်တို့ လူတို့သည် ခေါင်းပါးမှုကို ကြည်ညိုကြစမြဲ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် ပရိသတ်နှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်း၏။ပ။ လုံ့လ ကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုလေ့ရှိပါသည်၊ အသျှင်ဘုရား ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့သည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်းငှါ။ပ။ လုံ့လကြိုးကုတ်အားထုတ်ခြင်းငှါ ဖြစ်ပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား တောင်းပန်ပါ၏။ ရဟန်းတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး တောကျောင်းနေ ဖြစ်ပါစေကုန်၊ အကြင် ရဟန်းသည် ရွာနီးကျောင်းသို့ သက်ရောက်ငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ပ။ အသက်ထက် ဆုံး ငါးအမဲကို မစားပါစေကုန်လင့်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ငါးအမဲကို စားငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ် ရောက်ပါစေ”ဟု လျှောက်၏။ ဒေဝဒတ် မသင့်လျော်ပေ၊ အကြင်ရဟန်းသည် အလိုရှိအံ့၊ (ထိုရဟန်းသည်) တောကျောင်းနေ ဖြစ်စေ။ အကြင် ရဟန်းသည် အလိုရှိအံ့၊ (ထိုရဟန်းသည်) ရွာကျောင်းနေ ဖြစ်စေ။ အကြင်ရဟန်းသည် အလိုရှိအံ့၊ (ထိုရဟန်းသည်) ပိဏ္ဍပါတ်ဓူတင်ဆောင် ဖြစ်စေ။ အကြင်ရဟန်းသည် အလိုရှိအံ့၊ (ထိုရဟန်းသည်) နိမန္တနဘတ်ကို လက်ခံစေ။ အကြင်ရဟန်းသည် အလိုရှိအံ့၊ (ထိုရဟန်းသည်) ပံသုကူဓူတင်ဆောင် ဖြစ်စေ။ အကြင်ရဟန်းသည် အလိုရှိအံ့၊ ထိုရဟန်းသည် လူဒါယကာတို့လှူသော သင်္ကန်းကို လက်ခံစေ။ ဒေဝဒတ် ငါသည် ရှစ်လတို့ပတ်လုံး သစ်ပင်ရင်း အိပ်ရာနေရာကို ခွင့်ပြုအပ်ပြီ။ မမြင်အပ်၊ မကြားအပ်၊ မရွံရှာ (မယုံမှား) အပ်သော အစွန်းသုံးပါးမှ စင်ကြယ်သော ငါးအမဲကို ခွင့်ပြုအပ်ပြီဟု (မိ်န့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် “မြတ်စွာဘုရားသည် ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ ခွင့်မပြု”ဟု ရွှင်လန်းတက်ကြွသည်ဖြစ်၍ ပရိသတ်နှင့်တကွ နေရာမှ ထကာ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အရိုအသေပြုလျက် ဖဲသွားလေ၏။ ထို့နောက် ဒေဝဒတ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဝင်၍ ဝတ္ထုငါးမျိုး တို့ဖြင့် “ငါ့သျှင်တို့ ငါတို့သည် ရဟန်းဂေါတမသို့ ချဥ်းကပ်၍ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလို နည်းခြင်း၏။ပ။ လုံ့လကြိုးကုတ်အားထုတ်ခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုလေ့ရှိပါသည်၊ အသျှင်ဘုရား ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့သည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်းငှါ ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်းငှါ ခေါင်းပါးခြင်းငှါ ကိလေသာကို ခါထုတ်ခြင်းငှါ ကြည်ညိုဖွယ်ကို ဆောင်ခြင်းငှါ ကိလေသာကို မပွါးစီးစေခြင်းငှါ လုံ့လကြိုး ကုတ်အားထုတ်ခြင်းငှါ ဖြစ်ပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား တောင်းပန်ပါ၏။ ရဟန်းတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး တောကျောင်းနေ ဖြစ်ပါစေကုန်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ရွာနီးကျောင်းသို့ သက်ရောက်ငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ပ။ အသက်ထက်ဆုံး ငါးအမဲကို မစားပါစေကုန်လင့်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ငါးအမဲကို စားငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေဟု ဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ကို တောင်းခဲ့ကုန်ပြီ၊ ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းဂေါတမသည် ခွင့်မပြု၊ ထိုငါတို့သည် ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ဖြင့် ဆောက်တည်ကျင့်ကြံကုန်အံ့”ဟု လူအပေါင်းကို သိစေ၏။ ထိုလူအပေါင်းတို့တွင် အကြင် လူတို့သည် (ရတနာသုံးပါးကို) မယုံကြည်ကုန်၊ မကြည်ညိုကုန်၊ များသော အသိဉာဏ် မရှိကြကုန်၊ ထိုလူတို့သည် “ဤသာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ကိလေသာကို ခါထုတ်ကုန်၏၊ ခေါင်းပါးသော အသက်မွေးမှုရှိကုန်၏။ လာဘ်များသော ရဟန်းဂေါတမသည်ကား လာဘ်များခြင်းအကျိုးငှါ အားထုတ်ကြိုးစား၏”ဟု ပြောဆိုကြကုန်၏။ အကြင်လူတို့သည်ကား (ရတနာသုံးပါးကို) ယုံကြည်ကုန်၏၊ ကြည်ညိုကုန်၏၊ ပညာရှိကုန်၏၊ အသိညဏ်ရှိကုန်၏၊ ထိုလူတို့သည် “ဒေဝဒတ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သံဃာကွဲခြင်းငှါ အာဏာစက် ပျက်ခြင်းငှါ အဘယ့်ကြောင့် လုံ့လပြုဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ ပြစ်ပြပြောဆိုကြသော ထိုလူတို့၏ စကားကို ကြားကြကုန်သည် သာလျှင်တည်း။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် “ဒေဝဒတ်သည် သံဃာကွဲခြင်းငှါ အာဏာစက်ပျက်ခြင်း ငှါ အဘယ့်ကြောင့်လုံ့လပြုဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ဒေဝဒတ် သင်သည် သံဃာကွဲခြင်းငှါ အာဏာစက်ပျက်ခြင်းငှါ လုံ့လပြု၏ဟူသည် မှန်သလော့ဟု စိစစ်မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်၏)။ “ဒေဝဒတ် သင်သည် သံဃာကွဲပြားခြင်းကို မနှစ်သက်လင့်၊ ဒေဝဒတ် သံဃာသင်းခွဲခြင်းသည် ဝန်လေး၏၊ ဒေဝဒတ် ညီညွတ်သော သံဃာကို သင်းခွဲသူသည် တစ်ကပ်ပတ်လုံး တည်စေတတ်သော မကောင်းမှုကို ပွါးစေ၏၊ တစ်ကပ်ပတ်လုံး ငရဲ၌ ခံရ၏၊ ဒေဝဒတ် ကွဲသောသံဃာကို ညီညွတ်ရန် ပြုလုပ်သူသည် မြတ်သော ကုသိုလ်ကို ပွါးစေ၏၊ တစ်ကပ်ပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏၊ ဒေဝဒတ် မသင့်၊ သင်သည် သံဃာကွဲခြင်းကို မနှစ်သက်လင့်၊ ဒေဝဒတ် သံဃာသင်းခွဲခြင်းသည် ဝန်လေး၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူလျက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်တော်မူ၏။ ဒေဝဒတ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်သော အသျှင့်အာနန္ဒာကို မြင်၍ အသျှင်အာနန္ဒာထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးနောက် အသျှင်အာနန္ဒာအား “ငါ့သျှင်အာနန္ဒာ ယနေ့မှ စ၍ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် တခြားသာလျှင် ရဟန်းသံဃာနှင့် တခြားသာလျှင် ဥပုသ်ပြုအံ့၊ သံဃာ့ကံ ပြုအံ့”ဟု ပြောဆို၏။ ထိုအခါ အသျှင်အာနန္ဒာသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်၍ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ဆွမ်းခံရွာမှ ဖဲခဲ့၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား အကျွန်ုပ်သည် နံနက်အချိန်၌ သင်္ကန်းကို ပြင်ဝတ်၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ဆွမ်းခံဝင်ပါ၏။ အသျှင်ဘုရား ဒေဝဒတ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်သော အကျွန်ုပ်ကို မြင်သော် အကျွန်ုပ်ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် အကျွန်ုပ်ကို ‘ငါ့သျှင်အာနန္ဒာ ငါသည် ယနေ့မှစ၍ မြတ်စွာဘုရားနှင့် တခြားသာလျှင် ရဟန်းသံဃာနှင့် တခြားသာလျှင် ဥပုသ်ပြုအံ့၊ သံဃာ့ကံပြုအံ့’ဟု ပြော ပါသည်၊ အသျှင်ဘုရား ဒေဝဒတ်သည် ယနေ့ကို အစပြု ၍ သံဃာကို သင်းခွဲလတ္တံ့”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းကို သိတော်မူ၍ ထိုအချိန်၌- “သူတော်ကောင်းသည် ကောင်းမှုကို ပြုရန် လွယ်ကူ၏၊ သူယုတ်မာသည် ကောင်း မှုကို ပြုရန်ခဲယဥ်း၏၊ သူယုတ်မာသည် မကောင်းမှုကို ပြုရန် လွယ်ကူ၏၊ မြတ်သော သူတော်ကောင်းတို့သည် မကောင်းမှုကို ပြုရန်ခဲယဥ်း၏”ဟု ဥ ဒါန်းကျူးရင့်တော်မူ၏။ ဒုတိယအခန်း ပြီး၏။ ၃-တတိယအခန်း သံဃဘေဒကထာ
Because of his loss of material support and honor, Devadatta and his followers had to ask families repeatedly to get invited to meals. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics repeatedly ask families to get invited to meals? Who doesn’t like nice food? Who doesn’t prefer tasty food?” The monks heard the complaints of those people, and the monks of few desires complained and criticized those monks, “How can Devadatta and his followers repeatedly ask families to get invited to meals?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned Devadatta: “Is it true, Devadatta, that you do this?” “It’s true, sir.” … After rebuking him … the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “Well then, for monks eating among families, I’ll lay down a rule against eating in groups of more than three, for these three reasons: for the restraint of bad people; for the ease of good monks, stopping those with bad desires from creating a faction and then a schism in the Sangha; and out of compassion for families. Anyone eating in a group is to be dealt with according to the rule.” Soon afterwards Devadatta went to Kokālika, Kaṭamodakatissaka, Khaṇḍadeviyāputta, and Samuddadatta. He said to them, “Let’s cause a schism in the Sangha of the ascetic Gotama. Let’s break its authority.” Kokālika said to Devadatta, “The ascetic Gotama is powerful and mighty. How can we achieve this?” “Well, let’s go to the ascetic Gotama and request five things: ‘In many ways, sir, you praise fewness of wishes, contentment, self-effacement, ascetic practices, being inspiring, the reduction in things, and being energetic. And there are five things that lead to just that. It would be good, sir: If the monks stayed in the wilderness for life, and whoever stayed near an inhabited area would commit an offense, if they ate only almsfood for life, and whoever accepted an invitational meal would commit an offense, If they wore rag robes for life, and whoever accepted robe-cloth from a householder would commit an offense, If they lived at the foot of a tree for life, and whoever took shelter would commit an offense, If they didn’t eat fish or meat for life, and whoever did would commit an offense.’ The ascetic Gotama won’t allow this. We’ll then be able to win people over with these five points.” Kokālika said, “It might be possible to cause a schism in the Sangha with these five points, for people have confidence in austerity.” Devadatta and his followers then went to the Buddha, bowed and sat down, and Devadatta made his request. The Buddha replied, “No, Devadatta. Those who wish may stay in the wilderness, and those who wish may live near inhabited areas. Those who wish may eat only almsfood, and those who wish may accept invitational meals. Those who wish may wear rag robes, and those who wish may accept robe-cloth from householders. I have allowed the foot of a tree as a resting place for eight months of the year, as well as fish and meat that are pure in three respects: one hasn’t seen, heard, or suspected that the animal was specifically killed to feed a monastic.” Devadatta thought, “The Buddha doesn’t allow the five points.” Glad and elated, he got up from his seat, bowed down, circumambulated the Buddha with his right side toward him, and left with his followers. Devadatta then entered Rājagaha and won people over with the five points, saying, “The ascetic Gotama doesn’t agree to them, but we practice in accordance with them.” The foolish people with little faith and confidence said, “These Sakyan monastics are practicing asceticism and living with the aim of self-effacement. But the ascetic Gotama is extravagant and has chosen a life of indulgence.” But the wise people who had faith and confidence complained and criticized Devadatta, “How can Devadatta pursue schism in the Sangha of the Buddha? How can he break its authority?” The monks heard the criticism of those people, and the monks of few desires complained and criticized him in the same way. They then told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned Devadatta: “Is it true, Devadatta, that you are doing this?” “It’s true, sir.” “Let it be, Devadatta, don’t cause a schism in the Sangha. Schism in the Sangha is a serious matter. Whoever causes a schism in a united Sangha does a bad act with effect for an eon. He’s boiled in hell for an eon. But whoever unites a divided Sangha generates the supreme merit. He rejoices in heaven for an eon. So let it be, Devadatta, don’t cause a schism in the Sangha. It’s a serious matter.” Soon afterwards, Venerable Ānanda robed up in the morning, took his bowl and robe, and entered Rājagaha for alms. When Devadatta saw him, he went up to him, and said, “From today on, Ānanda, I’ll do the observance-day ceremony and the legal procedures of the Sangha separate from the Buddha and the Sangha of monks.” When Ānanda had completed his almsround, eaten his meal, and returned, he went to the Buddha, bowed, sat down, and told him what had happened, adding, “From today, sir, Devadatta has caused a schism in the Sangha.” Understanding the significance of this, on that occasion the Buddha uttered a heartfelt exclamation: “For the good, doing good is easy; For the bad, doing good is hard. For the bad, doing evil is easy; For the noble ones, doing evil is hard.” The second section for recitation is finished. The third section 10. The account of schism in the Sangha
၃။ တတိယဘာဏဝါရော
သံဃဘေဒကထာ
၃၄၄။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော တဒဟုပေါသထေ ဥဋ္ဌာယာသနာ သလာကံ ဂါဟေသိ – ‘‘မယံ, အာဝုသော, သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ယာစိမှာ – ‘ဘဂဝါ, ဘန္တေ, အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆဿ…ပေ… ဝီရိယာရမ္ဘဿ ဝဏ္ဏဝါဒီ။ ဣမာနိ, ဘန္တေ, ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ အနေကပရိယာယေန အပ္ပိစ္ဆတာယ…ပေ… ဝီရိယာရမ္ဘာယ သံဝတ္တန္တိ။ သာဓု, ဘန္တေ, ဘိက္ခူ ယာဝဇီဝံ အာရညိကာ အဿု၊ ယော ဂါမန္တံ ဩသရေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျ…ပေ… ယာဝဇီဝံ မစ္ဆမံသံ န ခါဒေယျုံ၊ ယော မစ္ဆမံသံ ခါဒေယျ, ဝဇ္ဇံ နံ ဖုသေယျာ’တိ။ ဣမာနိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ သမဏော ဂေါတမော နာနုဇာနာတိ။ တေ မယံ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ ဝတ္ထူဟိ သမာဒါယ ဝတ္တာမ။ ယဿာယသ္မတော ဣမာနိ ပဉ္စ ဝတ္ထူနိ ခမန္တိ, သော သလာကံ ဂဏှာတူ’’တိ။
တေန ခေါ ပန သမယေန ဝေသာလိကာ ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ နဝကာ စေဝ ဟောန္တိ အပ္ပကတညုနော စ။ တေ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသန’န္တိ – သလာကံ ဂဏှိံသု။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ အာဒါယ ယေန ဂယာသီသံ တေန ပက္ကာမိ။ အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိံသု။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဒေဝဒတ္တော, ဘန္တေ, သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ပဉ္စမတ္တာနိ ဘိက္ခုသတာနိ အာဒါယ ယေန ဂယာသီသံ တေန ပက္ကန္တော’’တိ။ ‘‘န ဟိ နာမ တုမှာကံ, သာရိပုတ္တာ, တေသု နဝကေသု ဘိက္ခူသု ကာရုညမ္ပိ ဘဝိဿတိ? ဂစ္ဆထ တုမှေ, သာရိပုတ္တာ, ပုရာ တေ ဘိက္ခူ အနယဗျသနံ အာပဇ္ဇန္တီ’’တိ။ ‘‘ဧဝံ ဘန္တေ’’တိ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ဥဋ္ဌာယာသနာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ယေန ဂယာသီသံ တေနုပသင်္ကမိံသု။
တေန ခေါ ပန သမယေန အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝတော အဝိဒူရေ ရောဒမာနော ဌိတော ဟောတိ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿ တွံ, ဘိက္ခု, ရောဒသီ’’တိ? ‘‘ယေပိ တေ, ဘန္တေ, ဘဂဝတော အဂ္ဂသာဝကာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ တေပိ ဒေဝဒတ္တဿ သန္တိကေ ဂစ္ဆန္တိ ဒေဝဒတ္တဿ ဓမ္မံ ရောစေန္တာ’’တိ။ ‘‘အဋ္ဌာနမေတံ, ဘိက္ခု, အနဝကာသော, ယံ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ဒေဝဒတ္တဿ ဓမ္မံ ရောစေယျုံ, အပိ စ တေ ဂတာ ဘိက္ခူနံ သညတ္တိယာ’’တိ [ဘိက္ခုသညတ္တိယာတိ (သီ။ သျာ။), ဘိက္ခူ သညတ္တိယာ (က။)]။
၃၄၄။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် ထိုဥပုသ်နေ့၌ နေရာမှ ထ၍ “ငါ့သျှင်တို့ ငါတို့သည် ရဟန်းဂေါတမ ထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် “အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော အကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်း၏။ပ။ လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုလေ့ရှိပါသည်။ အသျှင်ဘုရား ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့သည် များစွာသောအကြောင်းဖြင့် အလိုနည်းခြင်းငှါ။ပ။ လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်ခြင်းငှာ ဖြစ်ပါကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား တောင်းပန်ပါ၏၊ ရဟန်းတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး တောကျောင်းနေ ဖြစ်ပါ စေကုန်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ရွာနီးကျောင်းသို့ သက်ရောက်ငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ။ပ။ အသက်ထက်ဆုံး ငါးအမဲကို မစားပါစေကုန်လင့်၊ အကြင်ရဟန်းသည် ငါးအမဲကို စားငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းအား အပြစ်ရောက်ပါစေ”ဟု ဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ကို တောင်းခဲ့ကုန်ပြီ၊ (သို့ရာတွင်) ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းဂေါတမသည် ခွင့်မပြု၊ ထိုငါတို့သည် ဤဝတ္ထုငါးမျိုးတို့ဖြင့် ဆောက်တည်၍ ကျင့်ကြပါကုန်စို့၊ ဤဝတ္ထု ငါးမျိုးတို့ကို နှစ်သက်သော အသျှင်သည် စာရေးတံမဲကို ယူလော့”ဟု စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ထိုစဥ်အခါ ဝေသာလီပြည်နေ ငါးရာမျှသော ဝဇ္ဇီတိုင်းသား ရဟန်းတို့သည် ငယ်လည်း ငယ်ကုန်၏၊ ဝိနည်း၌လည်း မလိမ္မာကုန်၊ ထိုရဟန်းတို့သည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်တည်း”ဟု စာရေးတံမဲကို ယူကုန်၏၊ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် သံဃာကို သင်းခွဲ၍ ငါးရာမျှသော ရဟန်းတို့ကို ခေါ်ပြီးလျှင် ဂယာသီသအရပ်သို့ ဖဲသွား၏၊ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကြပြီးနောက် အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား ဒေဝဒတ်သည် သံဃာကို သင်းခွဲ၍ ငါးရာမျှသော ရဟန်းတို့ကို ခေါ်လျက် ဂယာသီသအရပ်သို့ ဖဲသွားပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ သာရိပုတြာတို့ သင်တို့အား ထိုရဟန်းငယ်တို့၌ သနားခြင်းသည်လည်း မဖြစ်လေစွ၊ သာရိပုတြာတို့့ထိုရဟန်းတို့သည် အကျိုးမဲ့ မပျက်စီးကုန်မီ သင်တို့ သွားကုန်လော့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား ကောင်းပါပြီ”ဟု သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝန်ခံပြီးလျှင် နေရာမှ ထ၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် အရိုအသေပြုကာ ဂယာသီသအရပ်သို့ ချဥ်းကပ်ကုန်၏။ ထို့အခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အနီး၌ ငိုလျက် ရပ်၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား- “ရဟန်း သင်သည် အဘယ့်ကြောင့် ငိုသနည်း”ဟုမေးတော်မူ၏။ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရား၏ အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည်လည်း ဒေဝဒတ်၏ တရားကို နှစ်သက်ကုန်၍ ဒေဝဒတ်၏ အထံသို့ သွားပါကုန်၏ဟု (လျှောက်၏)။ ရဟန်း သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် ဒေဝဒတ်၏ တရားကို နှစ်သက်နိုင်ရာသော အကြောင်း အရာမရှိပေ၊ စင်စစ်သော်ကား ထိုသာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် ရဟန်းတို့ကို နားလည်စေခြင်းငှါ သွားကြကုန်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On the observance day soon afterwards, Devadatta got up from his seat and distributed ballots, saying, “We have gone to the ascetic Gotama and asked for five things: ‘In many ways, sir, you praise fewness of wishes, contentment, self-effacement, ascetic practices, being inspiring, the reduction in things, and being energetic. And there are five things that lead to just that. It would be good, sir: If the monks stayed in the wilderness for life, and whoever stayed near inhabited areas would commit an offense, if they were alms-collectors for life, and whoever accepted an invitation would commit an offense; if they were rag-robe wearers for life, and whoever accepted robe-cloth from a householder would commit an offense; if they dwelt at the foot of a tree for life, and whoever took shelter would commit an offense; If they didn’t eat fish or meat for life, and whoever did would commit an offense.’ The ascetic Gotama doesn’t agree to them, but we practice in accordance with them. Any monk who approves of these five things should vote in favor.” On that occasion five hundred Vajjian monks from Vesālī, newly ordained and ignorant, were present. Thinking, “This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction,” they voted in favor. Then, after causing a schism in the Sangha, Devadatta left for Gayāsīsa together with the five hundred monks. Soon afterwards Sāriputta and Moggallāna went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, Devadatta has split the Sangha and left for Gayāsīsa together with five hundred monks.” “You have compassion for those five hundred newly ordained monks, don’t you? Go then, Sāriputta and Moggallāna, before they’re afflicted with misfortune and disaster.” Saying, “Yes, sir,” they got up from their seats, bowed down, circumambulated the Buddha with their right sides toward him, and went to Gayāsīsa. Just then a certain monk who was standing near the Buddha was crying. The Buddha asked him why. He said, “Sir, even Sāriputta and Moggallāna, the Buddha’s chief disciples, are going to Devadatta because they approve of his teaching.” “It’s impossible for Sāriputta and Moggallāna to approve of Devadatta’s teaching. In fact, they’ve gone to win those monks over.”
၃၄၅။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဒေဝဒတ္တော မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတ္တော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ။ အဒ္ဒသာ ခေါ ဒေဝဒတ္တော သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တေ။ ဒိသွာန ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ပဿထ, ဘိက္ခဝေ, ယာဝ သွာက္ခာတော မယာ ဓမ္မော, ယေပိ တေ သမဏဿ ဂေါတမဿ အဂ္ဂသာဝကာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ တေပိ မမ သန္တိကေ အာဂစ္ဆန္တိ။ မမ ဓမ္မံ ရောစေန္တာ’’တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ ကောကာလိကော ဒေဝဒတ္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘မာ, အာဝုသော ဒေဝဒတ္တ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ ဝိဿသိ။ ပါပိစ္ဆာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ, ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတာ’’တိ။ ‘‘အလံ, အာဝုသော။ သွာဂတံ တေသံ ယတော မေ ဓမ္မံ ရောစေန္တီ’’တိ။
အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဥပဍ္ဎာသနေန နိမန္တေသိ – ‘‘ဧဟာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဣဓ နိသီဒါဟီ’’တိ။ ‘‘အလံ အာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အညတရံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ အာယသ္မာပိ ခေါ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အညတရံ အာသနံ ဂဟေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ အဇ္ဈေသိ – ‘‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ခေါ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုသံဃော။ ပဋိဘာတု တံ, အာဝုသော သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီ ကထာ, ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ, တမဟံ အာယမိဿာမီ’’တိ။ ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဒေဝဒတ္တဿ ပစ္စဿောသိ။ အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တော စတုဂ္ဂုဏံ သံဃာဋိံ ပညာပေတွာ ဒက္ခိဏေန ပဿေန သေယျံ ကပ္ပေသိ။ တဿ ကိလမန္တဿ မုဋ္ဌဿတိဿ အသမ္ပဇာနဿ မုဟုတ္တကေနေဝ နိဒ္ဒါ ဩက္ကမိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အာဒေသနာပါဋိဟာရိယာနုသာသနိယာ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဩဝဒိ အနုသာသိ။ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနုသာသနိယာ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ ဩဝဒိ အနုသာသိ။ အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ အာယသ္မတာ သာရိပုတ္တေန အာဒေသနာပါဋိဟာရိယာနုသာသနိယာ အာယသ္မတာ စ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယာနုသာသနိယာ ဩဝဒိယမာနာနံ အနုသာသိယမာနာနံ ဝိရဇံ ဝီတမလံ ဓမ္မစက္ခုံ ဥဒပါဒိ – ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ, သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မန္တိ။
အထ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဂစ္ဆာမ မယံ, အာဝုသော, ဘဂဝတော သန္တိကေ။ ယော တဿ ဘဂဝတော ဓမ္မံ ရောစေသိ သော အာဂစ္ဆတူ’’တိ။ အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ တာနိ ပဉ္စဘိက္ခုသတာနိ အာဒါယ ယေန ဝေဠုဝနံ တေနုပသင်္ကမိံသု။ အထ ခေါ ကောကာလိကော ဒေဝဒတ္တံ ဥဋ္ဌာပေသိ – ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ, အာဝုသော ဒေဝဒတ္တ, နီတာ တေ ဘိက္ခူ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေဟိ။ နနု တွံ, အာဝုသော ဒေဝဒတ္တ, မယာ ဝုတ္တော – ‘မာ, အာဝုသော ဒေဝဒတ္တ, သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနေ ဝိဿာသိ။ ပါပိစ္ဆာ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ, ပါပိကာနံ ဣစ္ဆာနံ ဝသံ ဂတာ’’’တိ? အထ ခေါ ဒေဝဒတ္တဿ တတ္ထေဝ ဥဏှံ လောဟိတံ မုခတော ဥဂ္ဂဉ္ဆိ။
အထ ခေါ သာရိပုတ္တမောဂ္ဂလ္လာနာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိသုံ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သာဓု, ဘန္တေ, ဘေဒကာနုဝတ္တကာ ဘိက္ခူ ပုန ဥပသမ္ပဇ္ဇေယျု’’န္တိ။ ‘‘အလံ, သာရိပုတ္တ။ မာ တေ ရုစ္စိ ဘေဒကာနုဝတ္တကာနံ ဘိက္ခူနံ ပုန ဥပသမ္ပဒါ။ တေန ဟိ တွံ, သာရိပုတ္တ, ဘေဒကာနုဝတ္တကေ ဘိက္ခူ ထုလ္လစ္စယံ ဒေသာပေဟိ။ ကထံ ပန တေ, သာရိပုတ္တ, ဒေဝဒတ္တော ပဋိပဇ္ဇီ’’တိ? ‘‘ယထေဝ, ဘန္တေ, ဘဂဝါ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ ဘိက္ခူ ဓမ္မိယာ ကထာယ သန္ဒဿေတွာ သမာဒပေတွာ သမုတ္တေဇေတွာ သမ္ပဟံသေတွာ မံ အဇ္ဈေသတိ – ‘ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ခေါ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခုသံဃော၊ ပဋိဘာတု တံ, သာရိပုတ္တ, ဘိက္ခူနံ ဓမ္မီ ကထာ, ပိဋ္ဌိ မေ အာဂိလာယတိ, တမဟံ အာယမိဿာမီ’တိ, ဧဝမေဝ ခေါ, ဘန္တေ, ဒေဝဒတ္တော ပဋိပဇ္ဇီ’’တိ။
၃၄၅။ ထိုအခါ များစွာသော ပရိသတ် အခြံအရံဖြင့် တရားဟောလျက် ထိုင်နေဆဲဖြစ်သော ဒေဝဒတ်သည် အဝေးမှလာသော သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို မြင်၍ “ရဟန်းတို့ ရှုကုန်လော့၊ ငါသည် တရားကို ကောင်းစွာ ဟောအပ်ပြီ၊ ရဟန်းဂေါတမ၏ အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလာန်တို့သည်လည်း ငါ၏ တရားကို နှစ်သက်ကုန်၍ ငါ့ထံသို့ လာကုန်၏”ဟု ရဟန်းတို့အား ဆို၏။ ဤသို့ ဆိုလတ်သော် ကောကာလိက က “ငါ့သျှင် ဒေဝဒတ် သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို အရော မဝင်လင့်၊ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် အလိုဆိုးရှိကုန်၏၊ အလိုဆိုး၏ ဆွဲငင်ရာသို့ လိုက်ရကုန်၏”ဟု ဒေဝဒတ်အား ဆို၏။ ငါ့သျှင် မဆိုသင့်၊ ထိုသာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့၏ လာခြင်းသည် ငါ၏ တရားကို နှစ်သက်သောကြောင့် ကောင်းသောလာခြင်း ဖြစ်၏ဟု (ဆို၏)။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် “ငါ့သျှင်သာရိပုတြာ လာလော့၊ ဤ၌ ထိုင်လော့”ဟု အသျှင်သာရိပုတြာကို နေရာထက်ဝက်ဖြင့် (ထိုင်ရန်) ပင့်ဖိတ်၏။ “ငါ့သျှင် တန်ပြီ”ဟု အသျှင်သာရိပုတြာသည် အခြား ထိုင်စရာတစ်ခုကို ယူ၍ သင့်လျော်ရာ၌ ထိုင်၏။ အသျှင်မောဂ္ဂလ္လာန်သည်လည်း အခြားထိုင်စရာတစ်ခုကို ယူ၍ သင်လျော်ရာ၌ ထိုင်၏၊ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် ညဥ့်သုံးယံပတ်လုံး တရားစကားဖြင့် (အကျိုးစီးပွါးကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန် ရွှင်လန်းစေ၍ အသျှင်သာရိပုတြာကို- “ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ရဟန်းသံဃာသည် ထိနမိဒ္ဓကင်း၏၊ ငါ့သျှင် သာရိပုတြာ ရဟန်းတို့အတွက် တရားစကားသည် သင်၏ ဉာဏ်၌ ထင်စေလော့၊ ငါ၏ ကျောက်ကုန်းသည် ညောင်းညာ၏၊ ငါသည် ထို ကျောက်ကုန်းကို ဆန့်ဦးအံ့”ဟု တိုက်တွန်း၏။ “ငါ့သျှင် ကောင်းပြီ”ဟု အသျှင်သာရိပုတြာသည် ဒေဝဒတ်အား ဝန်ခံ၏။ ထိုအခါ ဒေဝဒတ်သည် ဒုကုဋ်သင်္ကန်းကြီးကို လေးထပ်ခေါက်၍ ခင်းပြီးလျှင် လက်ယာနံပါးဖြင့် အိပ်ခြင်းကို ပြု၏။ ပင်ပန်း၍ သတိချွတ်ယွင်း ဆင်ခြင်ဉာဏ်ကင်းသော ထိုဒေဝဒတ်သည် တစ်မုဟုတ်ချင်းဖြင့်ပင် အိပ် ပျော်လေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် သူတစ်ပါး၏ စိတ်ကို သိ၍ ဆုံးမခြင်း ပြာဋိဟာဟူသော တရား စကားဖြင့် ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမ၏၊ ကံမြစ်၏။ အသျှင်မောဂ္ဂလ္လာန်သည် တန်ခိုးပြ၍ ဆုံးမခြင်း ပြာဋိဟာဟူသော တရားစကားဖြင့် ရဟန်းတို့ကို ဆုံးမ၏၊ ကံမြစ်၏။ ထို့နောက် အသျှင်သာရိပုတြာက သူတစ်ပါး၏ စိတ်ကို သိ၍ ဆုံးမခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသျှင်မောဂ္ဂလ္လာန်က တန်ခိုးပြ၍ ဆုံးမခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ဆုံးမကံမြစ်အပ်ကုန်သော ထိုရဟန်းတို့အား “ဖြစ်ခြင်းသဘောရှိသော တရားအလုံးစုံသည့်ချုပ်ခြင်းသဘောရှိ၏”ဟု ကိလေသာမြူ အညစ်အကြေးမှ ကင်းသော တရားမျက်စိ ‘သောတာပတ္တိ မဂ်ဥာဏ်’သည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ရဟန်းတို့ကို “ငါ့သျှင်တို့ ငါတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွားကုန်အံ့၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားကို နှစ်သက်သော ရဟန်းသည် လာလော့”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် ထိုရဟန်းငါးရာတို့ကို ခေါ်ယူ၍ ဝေဠုဝန်ကျောင်းသို့ ချဥ်းကပ်ကုန်၏။ ထိုအခါ ကောကာလိကသည် “ငါ့သျှင် ဒေဝဒတ် ထလော့၊ ထိုရဟန်းတို့ကို သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့ ဆောင်သွားကုန်ပြီ၊ ‘ငါ့သျှင် ဒေဝဒတ် သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့ကို အကျွမ်းမဝင်လင့်၊ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် အလိုဆိုးရှိကုန်၏၊ အလိုဆိုး၏ ဆွဲငင်ရာသို့ လိုက်ရကုန်၏’ဟု သင့်ကို အကျွန်ုပ်ပြောဖူးသည်မဟုတ်လော”ဟု ဆို၍ ဒေဝဒတ်ကို နှိုး၏။ ထိုအခါ ထိုနေရာ၌ပင် ဒေဝဒတ်၏ ခံတွင်းမှ သွေးပူသည် အန်ထွက်လေ၏။ သာရိပုတြာ မောဂ္ဂလ္လာန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ တစ်ခုသောနေရာ၌ ထိုင်ကြသောအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် မြတ်စွာဘုရားအား- “အသျှင်ဘုရား ဘေဒါနုဝတ္တကရဟန်းတို့သည် တစ်ဖန် ပဉ္စင်းပြုကြပါကုန်မူ ကောင်းပါ၏”ဟု လျှောက်၏။ သာရိပုတြာ မသင့်၊ ဘေဒါနုဝတ္တကရဟန်းတို့၏ တစ်ဖန် ပဉ္စင်းခံခြင်းကို သင်သည် မနှစ်သက်လင့်၊ သာရိပုတြာ သို့ဖြစ်လျှင် ဘေဒါနုဝတ္တကရဟန်းတို့အား ထုလ္လစ္စဥ်းအာပတ်ကို ဒေသနာကြားစေလော့။ သာရိပုတြာ သင့်အား ဒေဝဒတ်သည် အဘယ်သို့ ပြုမူသနည်းဟု (မေးတော်မူ၏)။ အသျှင်ဘုရား မြတ်စွာဘုရားသည် ညဥ့်သုံးယံပတ်လုံး ရဟန်းတို့ကို တရားစကားဖြင့် (အကျိုး စီးပွားကို) သိမြင်စေလျက် (တရားကို) ဆောက်တည်စေကာ (တရားကျင့်သုံးရန်) ထက်သန်ရွှင်လန်းစေ၍ အကျွန်ုပ်ကို “သာရိပုတြာ ရဟန်းသံဃာသည် ထိနမိဒ္ဓကင်း၏၊ သာရိပုတြာ ရဟန်းတို့အတွက် တရား စကားသည် သင်၏ ဉာဏ်၌ ထင်စေလော့၊ ငါ၏ ကျောက်ကုန်းသည် ညောင်းညာ၏၊ ထိုကျောက်ကုန်းကို ငါသည် ဆန့်ဦးအံ့”ဟု တိုက်တွန်းသကဲ့သို့ ဤအတူပင် ဒေဝဒတ်သည် ပြုမူပါ၏ဟု (လျှောက်၏)။
At that time Devadatta was seated giving a teaching surrounded by a large gathering. When Devadatta saw Sāriputta and Moggallāna coming, he said to his monks, “See how well-taught my teaching is, as even Sāriputta and Moggallāna, the ascetic Gotama’s chief disciples, are coming here because they approve of it.” But Kokālika said, “Don’t trust Sāriputta and Moggallāna. They have bad desires. They’re in the grip of bad desires.” “Don’t worry. Anyone who comes to approve of my teaching is welcome.” Devadatta invited Venerable Sāriputta to sit on a seat half the height of his own. Saying, “There’s no need,” Sāriputta took another seat and sat down to one side, as did Mahāmoggallāna. After spending most of the night instructing, inspiring, and gladdening the monks with a teaching, Devadatta invited Sāriputta, saying “The Sangha of monks is without dullness and drowsiness. Give a teaching, Sāriputta. My back is aching. I need to stretch it.” “Yes.” Devadatta then folded his upper robe in four and lay down on his right side. Because he was tired, absentminded, and heedless, he fell asleep immediately. Venerable Sāriputta then used the wonder of mind reading to instruct those monks, and Venerable Mahāmoggallāna used the wonder of supernormal powers to the same effect. While they were being instructed like this, they experienced the stainless vision of the Truth: “Anything that has a beginning has an end.” And Sāriputta addressed them: “We’re going to the Buddha. Whoever approves of the Teaching of the Buddha should come along.” Sāriputta and Moggallāna then went to the Bamboo Grove accompanied by those five hundred monks. In the meantime Kokālika woke up Devadatta, saying, “Get up, Devadatta, your monks are being led away by Sāriputta and Moggallāna. Didn’t I tell you not to trust Sāriputta and Moggallāna? Didn’t I say that they have bad desires, that they are in the grip of bad desires?” And Devadatta vomited hot blood right there. Sāriputta and Moggallāna then went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, may we reordain the monks who supported the schism?” “Let it be, Sāriputta, don’t think of reordaining the monks who supported the schism. Instead, have them confess a serious offense. And Devadatta, how did he treat you?” “Just as you, sir, spend most of the night instructing, inspiring, and gladdening the monks with a teaching, and then invite me, saying, ‘The Sangha of monks is without dullness and drowsiness. Give a teaching, Sāriputta. My back is aching. I need to stretch it,’ that’s how Devadatta treated us.”
၃၄၆။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘ဘူတပုဗ္ဗံ, ဘိက္ခဝေ, အရညာယတနေ မဟာသရသီ။ တံ နာဂါ ဥပနိဿာယ ဝိဟရိံသု။ တေ တံ သရသိံ ဩဂါဟေတွာ, သောဏ္ဍာယ ဘိသမုဠာလံ အဗ္ဗုဟိတွာ, သုဝိက္ခာလိတံ ဝိက္ခာလေတွာ, အကဒ္ဒမံ သင်္ခါဒိတွာ, အဇ္ဈောဟရန္တိ။ တေသံ တံ ဝဏ္ဏာယ စေဝ ဟောတိ, ဗလာယ စ။ န စ တတောနိဒါနံ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆန္တိ, မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ။ တေသံယေဝ ခေါ ပန, ဘိက္ခဝေ, မဟာနာဂါနံ အနုသိက္ခမာနာ တရုဏာ ဘိင်္ကစ္ဆာပါ။ တေ တံ သရသိံ ဩဂါဟေတွာ, သောဏ္ဍာယ ဘိသမုဠာလံ အဗ္ဗုဟိတွာ, န သုဝိက္ခာလိတံ ဝိက္ခာလေတွာ, သကဒ္ဒမံ သင်္ခါဒိတွာ, အဇ္ဈောဟရန္တိ။ တေသံ တံ နေဝ ဝဏ္ဏာယ ဟောတိ, န ဗလာယ။ တတောနိဒါနဉ္စ မရဏံ ဝါ နိဂစ္ဆန္တိ, မရဏမတ္တံ ဝါ ဒုက္ခံ။ ဧဝမေဝ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဒေဝဒတ္တော မမာနုကြုဗ္ဗံ [မမာနုကုဗ္ဗံ (သီ။ သျာ။)] ကပဏော မရိဿတီတိ။
‘‘မဟာဝရာဟဿ မဟိံ ဝိကြုဗ္ဗတော [ဝိကုဗ္ဗတော (သီ။ သျာ။)], ဘိသံ ဃသာနဿ [ဃသမာနဿ (က။)] နဒီသု ဇဂ္ဂတော၊
ဘိင်္ကောဝ ပင်္ကံ အဘိဘက္ခယိတွာ, မမာနုကြုဗ္ဗံ ကပဏော မရိဿတီ’’တိ။
၃၄၆။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့ကို-- “ရဟန်းတို့ ရှေး၌ဖြစ်ဖူးသည်ကား တောအုပ်ကြီး၌ အိုင်ကြီးသည် ရှိ၏၊ ထိုအိုင်ကြီးကို မှီ၍ ဆင်တို့သည် နေကုန်၏။ ထိုဆင်တို့သည် ထိုအိုင်သို့ ဆင်း၍ နှာမောင်းဖြင့် ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို နုတ်၍ ကောင်းစွာ ခါ၍ ညွန်မရှိသော ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို ခဲစား၍ မျိုကုန်၏။ ထိုကြာစွယ်ကြာရင်းတို့သည် ထိုဆင်တို့၏ အဆင်းအကျိုးငှာလည်းကောင်း၊ ခွန်အားအကျိုးငှာလည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ထိုကြာစွယ်ကြာရင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် သေခြင်းသို့လည်း မရောက်ကုန်၊ သေလောက်သော ဆင်းရဲခြင်းသို့လည်း မရောက် ကုန်။ ရဟန်းတို့ ထိုဆင်ကြီးတို့ကို ဝါနုသော ဆင်ငယ်တို့သည် အတုလိုက်လျက် ထိုအိုင်သို့ ဆင်းကာ နှာမောင်းဖြင့် ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို နုတ်၍ ကောင်းစွာ မခါဘဲ ညွန်ရှိသော ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို ခဲမျိုကုန်၏။ ထိုကြာစွယ်ကြာရင်းတို့သည် ထိုဆင်ငယ်တို့၏ အဆင်းအကျိုးငှာလည်းကောင်း၊ ခွန်အား အကျိုးငှာလည်းကောင်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထိုကြာစွယ်ကြာရင်းဟူသောအကြောင်းကြောင့် သေခြင်းသို့လည်း ရောက်ကုန်၏၊ သေလောက်သော ဆင်းရဲခြင်းသို့လည်း ရောက်ကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ဤအတူသာလျှင် ဒေဝဒတ်သည် ငါ့ကို အတုလိုက်၍ ပြုသဖြင့် ဆင်းရဲစွာ သေရ လတ္တံ့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြေကို ထိုးဆွ၍ ကြာစွယ်ကြာရင်းတို့ကို စားလျက် မြစ်ချောင်းတို့၌ သွားသော ဆင်ပြောင်ကြီးကို အတုလိုက်၍ ပြုသော ဆင်ငယ်သည် ညွန်ရှိသော ကြာစွယ်ကြာရင်း တို့ကိုစားမိ၍ သေသကဲ့သို့ ငါ့ကို အတုလိုက်၍ ပြုသော ဒေဝဒတ်သည် ဆင်းရဲခြင်း သို့ ရောက်သည် ဖြစ်၍ သေရလတ္တံ့။
The Buddha then addressed the monks: “Once upon a time there was a great lake in a wilderness area with elephants living nearby. After plunging into the lake, they pulled up lotus roots and tubers with their trunks. They gave them a good rinse to remove the mud, before chewing and swallowing them. That gave them beauty and strength. And they didn’t die or experience death-like suffering because of that. Then the baby elephants tried to imitate those great elephants. After plunging into the lake, they pulled up lotus roots and tubers with their trunks. But they didn’t give them a good rinse to remove the mud, and so they chewed and swallowed them while muddy. That didn’t give them any beauty or strength. And they died or experienced death-like suffering because of that. Just so, by imitating me, Devadatta will die miserably. ‘While the great being removes the earth, Eats the tuber, and is alert in the rivers, He’s like a baby elephant that’s eaten mud: By imitating me, he’ll die miserably.’
၃၄၇။ [အ။ နိ။ ၈။၁၆] ‘‘အဋ္ဌဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတိ။ ကတမေဟိ အဋ္ဌဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု သောတာ စ ဟောတိ, သာဝေတာ စ, ဥဂ္ဂဟေတာ စ, ဓာရေတာ စ, ဝိညာတာ စ, ဝိညာပေတာ စ, ကုသလော စ သဟိတာသဟိတဿ, နော စ ကလဟကာရကော – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော ဘိက္ခု ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတိ။
[အ။ နိ။ ၈။၁၆] ‘‘အဋ္ဌဟိ, ဘိက္ခဝေ, အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သာရိပုတ္တော ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတိ။ ကတမေဟိ အဋ္ဌဟိ? ဣဓ, ဘိက္ခဝေ, သာရိပုတ္တော သောတာ စ ဟောတိ, သာဝေတာ စ, ဥဂ္ဂဟေတာ စ, ဓာရေတာ စ, ဝိညာတာ စ, ဝိညာပေတာ စ, ကုသလော စ သဟိတာသဟိတဿ, နော စ ကလဟကာရကော – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော သာရိပုတ္တော ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတီတိ။
[အ။ နိ။ ၈။၁၆] ‘‘ယော ဝေ န ဗျထတိ [ဗျာဓတိ (သီ။ သျာ။)] ပတွာ, ပရိသံ ဥဂ္ဂဝါဒိနိံ၊
န စ ဟာပေတိ ဝစနံ, န စ ဆာဒေတိ သာသနံ။
‘‘အသန္ဒိဒ္ဓေါ စ အက္ခာတိ [အက္ခာတာ (က။)], ပုစ္ဆိတော စ န ကုပ္ပတိ၊
သ ဝေ တာဒိသကော ဘိက္ခု, ဒူတေယျံ ဂန္တုမရဟတီ’’တိ။
၃၄၇။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် တမန်အဖြစ်ဖြင့် သွားခြင်းငှာ ထိုက်တန်၏၊ အဘယ်ရှစ်ပါးတို့နည်းဟူမူ-- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် နားလည်း ထောင်တတ်၏၊ ပြန်လည်း ပြောတတ်၏၊ သင်ယူလည်း သင်ယူတတ်၏၊ ဆောင်လည်း ဆောင်တတ်၏၊ သိလည်း သိတတ်၏၊ သိစေလည်း သိစေ တတ်၏၊ အကျိုးစီးပွား ရှိ မရှိ၌လည်း လိမ္မာ၏၊ ငြင်းခုံခြင်းကိုလည်း မပြုတတ်။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါ ရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် တမန်အဖြစ် သွားခြင်းငှါ ထိုက်တန်၏။ ရဟန်းတို့ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သာရိပုတြာသည် တမန်အဖြစ်ဖြင့် သွားခြင်းငှါ ထိုက်တန်၏၊ အဘယ်ရှစ်ပါးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ သာရိပုတြာသည် နားလည်း ထောင်တတ်၏၊ ပြန်လည်း ပြော တတ်၏၊ သင်ယူလည်း သင်ယူတတ်၏၊ ဆောင်လည်း ဆောင်တတ်၏၊ သိလည်း သိတတ်၏၊ သိစေလည်း သိစေတတ်၏၊ အကျိုးစီးပွား ရှိမရှိ၌လည်း လိမ္မာ၏၊ ငြင်းခုံခြင်းကိုလည်း မပြုတတ်။ ရဟန်းတို့ ဤအင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သာရိပုတြာသည် တမန်အဖြစ်ဖြင့် သွားခြင်းငှါ ထိုက်တန်၏ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ အကြင်ရဟန်းသည် ကြမ်းတမ်းစွာ ပြောတတ်သော ပရိသတ်သို့ ရောက်၍ မတုန် လှုပ်၊ စကားကိုလည်း မယုတ်စေ၊ သတင်းစကားကိုလည်း မဖုံးလွှမ်း၊ ယုံမှားမရှိဘဲ ပြောကြားတတ်၏၊ မေးအပ်သော်လည်း အမျက်မထွက်၊ ထိုသို့သော ရဟန်းသည် တမန်အဖြစ်ဖြင့် သွားခြင်းငှာ ထိုက်တန်၏။
“Monks, a monk who has eight qualities is qualified to take messages. He listens and communicates, he learns and remembers, he understands and gets things across, he’s skilled in what is and what isn’t relevant, he’s not argumentative. Because he has these eight qualities, Sāriputta is qualified to take messages. ‘He doesn’t tremble when faced With a gathering of fierce debaters. He doesn’t neglect the words Or fail to get the instruction across. He speaks with confidence And isn’t agitated when questioned. This kind of monk, indeed, Is qualified to take messages.’
၃၄၈။ [အ။ နိ။ ၈။၇] ‘‘အဋ္ဌဟိ, ဘိက္ခဝေ, အသဒ္ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော နေရယိကော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆော။ ကတမေဟိ အဋ္ဌဟိ? လာဘေန, ဘိက္ခဝေ, အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော နေရယိကော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆော၊ အလာဘေန, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ယသေန, ဘိက္ခဝေ…ပေ… အယသေန, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သက္ကာရေန, ဘိက္ခဝေ…ပေ… အသက္ကာရေန, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ပါပိစ္ဆတာယ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… ပါပမိတ္တတာယ ဘိက္ခဝေ, အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော နေရယိကော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆော – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အဋ္ဌဟိ အသဒ္ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော နေရယိကော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆော။
၃၄၈။ ရဟန်းတို့ မသူတော်တရား ရှစ်ပါးတို့သည် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးအပ်သော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငရဲ၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့၊ ကုစား၍ မရနိုင်။ အဘယ်ရှစ်ပါးတို့နည်းဟူမူ- ရဟန်း တို့ လာဘ်သည် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးအပ်သော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငရဲ၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့၊ ကုစား၍ မရနိုင်။ ရဟန်းတို့ လာဘ်မရခြင်းသည်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကျော်စောခြင်းသည်။ပ။ ရဟန်းတို့ မကျော်စောခြင်းသည်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကောင်းစွာပြုစုခြင်းသည်။ပ။ ရဟန်းတို့ ကောင်းစွာ မပြုစုခြင်းသည်။ပ။ ရဟန်းတို့ အလိုဆိုးရှိခြင်းသည်။ပ။ ရဟန်းတို့ မိတ်ဆွေယုတ်ရှိခြင်းသည် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးအပ်သော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငရဲ၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့၊ ကုစား၍ မရနိုင်။ ရဟန်းတို့ ဤမသူတော်တရား ရှစ်ပါးတို့သည် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးအပ်သော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငရဲ၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့၊ ကုစား၍ မရနိုင်။
“It’s because he’s overcome and consumed by eight bad qualities that Devadatta is irredeemably destined to an eon in hell. What eight? Material support, lack of material support, being popular, being unpopular, honor, lack of honor, bad desires, and bad friendship.
၃၄၉။ ‘‘သာဓု, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရေယျ, ဥပ္ပန္နံ အလာဘံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ယသံ… ဥပ္ပန္နံ အယသံ… ဥပ္ပန္နံ သက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ အသက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပိစ္ဆတံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပမိတ္တတံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရေယျ။ ကထဉ္စ, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခု အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရေယျ, ဥပ္ပန္နံ အလာဘံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ယသံ… ဥပ္ပန္နံ အယသံ… ဥပ္ပန္နံ သက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ အသက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပိစ္ဆတံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပမိတ္တတံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရေယျ? ယံ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အနဘိဘုယျ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရတော ဧဝံသတေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ။ ယံ ဟိဿ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပန္နံ အလာဘံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ယသံ… ဥပ္ပန္နံ အယသံ… ဥပ္ပန္နံ သက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ အသက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပိစ္ဆတံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပမိတ္တတံ အနဘိဘုယျ ဝိဟရတော ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ, ဥပ္ပန္နံ ပါပမိတ္တတံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရတော ဧဝံသတေ အာသဝါ ဝိဃာတပရိဠာဟာ န ဟောန္တိ။ ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အတ္ထဝသံ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရေယျ, ဥပ္ပန္နံ အလာဘံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ယသံ… ဥပ္ပန္နံ အယသံ… ဥပ္ပန္နံ သက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ အသက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပိစ္ဆတံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပမိတ္တတံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရေယျ။ တသ္မာတိဟ, ဘိက္ခဝေ, ဥပ္ပန္နံ လာဘံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရိဿာမ, ဥပ္ပန္နံ အလာဘံ…ပေ… ဥပ္ပန္နံ ယသံ… ဥပ္ပန္နံ အယသံ… ဥပ္ပန္နံ သက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ အသက္ကာရံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပိစ္ဆတံ… ဥပ္ပန္နံ ပါပမိတ္တတံ အဘိဘုယျ အဘိဘုယျ ဝိဟရိဿာမာတိ၊ ဧဝဉှိ ဝေါ, ဘိက္ခဝေ, သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ။
၃၄၉။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ဖြစ်လာသော လာဘ်ရမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေမူ ကောင်း၏၊ ဖြစ်လာသော လာဘ်မရမှုကို။ပ။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမှုကို ဖြစ်လာသော ကျော်စော မဲ့မှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ ပြုစုမှုကို ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ မပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော အလိုဆိုးရှိမှုကို။ ဖြစ်လာသော မိတ်ဆွေယုတ်ရှိမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍နေမူ ကောင်း၏။ ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် အဘယ်အကျိုးထူးကို စွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော လာဘ်ရမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေရာသနည်း။ ဖြစ်လာသော လာဘ်မရမှုကို။ပ။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမဲ့မှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာမပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော အလိုဆိုးရှိမှုကို။ ဖြစ်လာသော မိတ်ဆွေယုတ်ရှိမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေရာသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဖြစ်လာသော လာဘ်ရမှုကို မလွှမ်းမိုးဘဲနေသော ရဟန်းအား အာသဝေါတရားနှင့့်စိတ်ပင်ပန်း ပူလောင်မှုတို့သည် ဖြစ်ကုန်ရာ၏၊ ဖြစ်လာသော လာဘ်ရမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍နေသော ရဟန်းအား ထိုအာသဝေါတရားနှင့် စိတ်ပင်ပန်းပူလောင်မှုတို့သည် မဖြစ်ကုန်။ ရဟန်းတို့ ဖြစ်လာသော လာဘ်မရမှုကို။ပ။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမဲ့မှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ ပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ မပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော အလိုဆိုးရှိမှုကို။ ဖြစ်လာသော မိတ်ဆွေယုတ်ရှိမှုကို မလွှမ်းမိုးဘဲနေသော ထိုရဟန်းအား အာသဝေါတရားနှင့် စိတ်ပင်ပန်း ပူလောင်မှုတို့သည် ဖြစ်ကုန်ရာ၏။ ဖြစ်လာသော မိတ်ဆွေယုတ်ရှိမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍နေသော ရဟန်းအား ထိုအာသဝေါတရားနှင့် စိတ်ပင်ပန်းပူလောင်မှုတို့သည် မဖြစ် ကုန်။ ရဟန်းတို့ ဤအကျိုးထူးကိုစွဲ၍ ဖြစ်လာသော လာဘ်ရမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေကုန်ရာ၏၊ ဖြစ်လာသော လာဘ်မရမှုကို။ ဖြစ်လာသော အလိုဆိုးရှိမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမဲ့မှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ ပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ မပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော အလိုဆိုးရှိမှုကို။ ဖြစ်လာသော မိတ်ဆွေယုတ်ရှိမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေရာ၏။ ရဟန်းတို့ ထို့ကြောင့် ဤသာသနာတော်၌ ဖြစ်လာသော လာဘ်ရမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေကုန်အံ့၊ ဖြစ်လာသော လာဘ်မရမှုကို။ပ။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကျော်စောမဲ့ မှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာ ပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော ကောင်းစွာမပြုစုမှုကို။ ဖြစ်လာသော အလိုဆိုးရှိ မှုကို။ ဖြစ်လာသော မိတ်ဆွေယုတ်ရှိမှုကို လွှမ်းမိုး၍ လွှမ်းမိုး၍ နေကုန်အံ့ဟု သင်တို့ ကျင့်ရမည်။
It’s good for a monk to overcome whatever material support he’s affected by, whatever lack of material support he’s affected by, whatever popularity he’s affected by, whatever unpopularity he’s affected by, whatever honor he’s affected by, whatever lack of honor he’s affected by, whatever bad desires he’s affected by, and whatever bad friendship he’s affected by. For what reason should a monk overcome these things? If he doesn’t overcome whatever material support he’s affected by, he will experience distressful and feverish corruptions. But if he overcomes whatever material support he’s affected by, he won’t have those distressful and feverish corruptions. If he doesn’t overcome whatever lack of material support he’s affected by, whatever popularity he’s affected by, whatever unpopularity he’s affected by, whatever honor he’s affected by, whatever lack of honor he’s affected by, whatever bad desires he’s affected by, or whatever bad friendship he’s affected by, he will experience distressful and feverish corruptions. But if he overcomes whatever bad friendship he’s affected by, he won’t have those distressful and feverish corruptions. And so, you should overcome whatever material support you’re affected by, whatever lack of material support you’re affected by, whatever popularity you’re affected by, whatever unpopularity you’re affected by, whatever honor you’re affected by, whatever lack of honor you’re affected by, whatever bad desires you’re affected by, and whatever bad friendship you’re affected by. This is how you should train yourselves.
၃၅၀။ ‘‘တီဟိ, ဘိက္ခဝေ, အသဒ္ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော နေရယိကော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆော။ ကတမေဟိ တီဟိ? ပါပိစ္ဆတာ, ပါပမိတ္တတာ, ဩရမတ္တကေန ဝိသေသာဓိဂမေန အန္တရာ ဝေါသာနံ အာပါဒိ – ဣမေဟိ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, တီဟိ အသဒ္ဓမ္မေဟိ အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ဒေဝဒတ္တော အာပါယိကော နေရယိကော ကပ္ပဋ္ဌော အတေကိစ္ဆောတိ။
‘‘မာ ဇာတု ကောစိ လောကသ္မိံ, ပါပိစ္ဆော ဥဒပဇ္ဇထ၊
တဒမိနာပိ ဇာနာထ, ပါပိစ္ဆာနံ ယထာဂတိ။
‘‘ပဏ္ဍိတောတိ သမညာတော, ဘာဝိတတ္တောတိ သမ္မတော၊
ဇလံဝ ယသသာ အဋ္ဌာ, ဒေဝဒတ္တောတိ မေ သုတံ။
‘‘သော ပမာဒံ အနုစိဏ္ဏော, အာသဇ္ဇ နံ တထာဂတံ၊
အဝီစိနိရယံ ပတ္တော, စတုဒွါရံ ဘယာနကံ။
‘‘အဒုဋ္ဌဿ ဟိ ယော ဒုဗ္ဘေ, ပါပကမ္မံ အကြုဗ္ဗတော၊
တမေဝ ပါပံ ဖုသတိ, ဒုဋ္ဌစိတ္တံ အနာဒရံ။
‘‘သမုဒ္ဒံ ဝိသကုမ္ဘေန, ယော မညေယျ ပဒူသိတုံ [ပဒုဿိတုံ (က။)]၊
န သော တေန ပဒူသေယျ, ဘေသ္မာ ဟိ ဥဒဓီ မဟာ။
‘‘ဧဝမေဝ တထာဂတံ, ယော ဝါဒေနုပဟိံသတိ၊
သမဂ္ဂတံ [သမ္မာဂတံ (သီ။), သမဂတံ (သျာ။)] သန္တစိတ္တံ, ဝါဒေါ တမှိ န ရူဟတိ။
‘‘တာဒိသံ မိတ္တံ ကြုဗ္ဗေထ [ကုဗ္ဗေထ (သီ။ သျာ။)], တဉ္စ သေဝေထ ပဏ္ဍိတော၊
ယဿ မဂ္ဂါနုဂေါ ဘိက္ခု, ခယံ ဒုက္ခဿ ပါပုဏေ’’တိ။
၃၅၀။ ရဟန်းတို့ မသူတော်တရားသုံးပါးတို့သည် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးအပ်သော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငရဲ၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့၊ ကုစား၍ မရနိုင်။ အဘယ် သုံးပါးတို့နည်းဟူမူ- အလိုဆိုးရှိခြင်း၊ မိတ်ဆွေယုတ်ရှိခြင်း၊ တရားထူးအနည်းငယ်မျှကို ရခြင်းဖြင့် အကြား၌ ဆုံးရှုံးခြင်းသို့ ရောက်၏။ ရဟန်းတို့ ဤမသူတော်တရား သုံးပါးတို့သည် နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးအပ်သော စိတ်ရှိသော ဒေဝဒတ်သည် အပါယ်၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငရဲ၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့၊ ကုစား၍ မရနိုင်ဟု (မိန့်တော် မူ၏)။ လောက၌ တစ်စုံတစ်ယောက်သော သူသည် တစ်ရံတစ်ဆစ်မျှ အလိုဆိုးရှိသူ မဖြစ်သင့်၊ ဤအလိုဆိုးရှိခြင်းကြောင့်လည်း အလိုဆိုးရှိသူတို့၏ လားရာဂတိကို သိကြ ကုန်လော့။ ဒေဝဒတ်သည် ပညာရှိဟူ၍ ထင်ရှား၏၊ ပွါးစေအပ်ပြီးသော စိတ်ရှိသူဟူ၍ သမုတ် အပ်၏၊ အခြံအရံဖြင့် တောက်ပသကဲ့သို့ တည်၏ဟူ၍ ငါဘုရားသည် ကြား၏။ ထိုဒေဝဒတ်သည် မေ့လျော့ခြင်းသို့ ရောက်သည် ဖြစ်၍ ငါဘုရားကို ထိပါးပုတ်ခတ်သောကြောင့် တံခါးလေးခုရှိသော ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော အဝီစိငရဲသို့ ရောက်ရ၏။ အကြင်သူသည် မကောင်းမှုကို မပြုသော မပြစ်မှားထိုက်သော ငါဘုရားအား ပြစ်မှား၏၊ ပြစ်မှားစိတ်ရှိသော ရိုသေမှုကင်းမဲ့သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သို့သာလျှင် မကောင်းမှုသည် ရောက်၏။ အကြင်သူသည် သမုဒ္ဒရာကို အဆိပ်အိုးဖြင့် ဖျက်ဆီးနိုင်မည်ဟု မှတ်ထင်ရာ၏၊ ထိုသူသည် ထိုအဆိပ်အိုးဖြင့် မဖျက်ဆီးနိုင်ရာ။ အကြောင်းမူကား သမုဒ္ဒရာသည် ကြီးကျယ်၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှသောကြောင့်ပေတည်း။ ဤအတူပင် အကြင်သူသည် ညီညွတ်ခြင်းသို့ရောက်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို ချုပ်ချယ်သော စကားဖြင့် ညှဥ်းဆဲ၏၊ ထိုသူ၏ ခြုထ်ခြယ်သော စကားသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၌ မရောက်။ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ကျင့်စဥ်လမ်းသို့ လိုက်သော ရဟန်းသည် ဆင်းရဲ၏ ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရာ၏၊ ပညာရှိသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်မျိုးကို မိတ်ဆွေပြုရာ၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို မှီဝဲရာ၏။ ဥပါလိ၏ အမေးပြဿနာ
And, monks, it’s because he’s overcome and consumed by three bad qualities that Devadatta is irredeemably destined to an eon in hell. What three? Bad desires; bad friendship; and after trifling successes, he has stopped short of the goal.” “No one with bad desires Is ever reborn in this world. In this way you may know The destination of those with bad desires. Designated as “wise”, Agreed upon as “highly developed”, It was as if he was shining with fame— I have heard Devadatta was like this. He was heedless, And after hurting the Buddha, He’s gone to the Avīci hell, Frightful and with four doors. If you hurt one free from anger, One who doesn’t do anything bad, You experience that evil yourself, Having a malicious mind and being disrespectful. You might think to pollute The ocean with a pot of poison, But you would not be able to do so, For the ocean is frightfully large. It’s the same with the Buddha: If by speech one tries to harm him— He with right conduct and a peaceful mind— That speech doesn’t affect him. The wise make friends with such a person, And they associate with him. The monk who follows his path, Achieves the end of suffering.” 11. Upāli’s questions
ဥပါလိပဉှာ
၃၅၁။ အထ ခေါ အာယသ္မာ ဥပါလိ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ, ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ အာယသ္မာ ဥပါလိ ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘သံဃရာဇိ သံဃရာဇီတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သံဃရာဇိ ဟောတိ, နော စ သံဃဘေဒေါ? ကိတ္တာဝတာ စ ပန သံဃရာဇိ စေဝ ဟောတိ သံဃဘေဒေါ စာ’’တိ?
‘‘ဧကတော, ဥပါလိ, ဧကော ဟောတိ, ဧကတော ဒွေ, စတုတ္ထော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ ဟောတိ, နော စ သံဃဘေဒေါ။ ဧကတော, ဥပါလိ, ဒွေ ဟောန္တိ, ဧကတော ဒွေ, ပဉ္စမော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ ဟောတိ, နော စ သံဃဘေဒေါ။ ဧကတော, ဥပါလိ, ဒွေ ဟောန္တိ, ဧကတော တယော, ဆဋ္ဌော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ ဟောတိ, နော စ သံဃဘေဒေါ။ ဧကတော, ဥပါလိ, တယော ဟောန္တိ, ဧကတော တယော, သတ္တမော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ ဟောတိ, နော စ သံဃဘေဒေါ။ ဧကတော, ဥပါလိ, တယော ဟောန္တိ, ဧကတော စတ္တာရော, အဋ္ဌမော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ ဟောတိ, နော စ သံဃဘေဒေါ။ ဧကတော, ဥပါလိ, စတ္တာရော ဟောန္တိ, ဧကတော စတ္တာရော, နဝမော အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ ဧဝံ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃရာဇိ စေဝ ဟောတိ သံဃဘေဒေါ စ။ နဝန္နံ ဝါ, ဥပါလိ, အတိရေကနဝန္နံ ဝါ သံဃရာဇိ စေဝ ဟောတိ သံဃဘေဒေါ စ။ န ခေါ, ဥပါလိ, ဘိက္ခုနီ သံဃံ ဘိန္ဒတိ, အပိ စ ဘေဒါယ ပရက္ကမတိ, န သိက္ခမာနာ သံဃံ ဘိန္ဒတိ…ပေ… န သာမဏေရော သံဃံ ဘိန္ဒတိ, န သာမဏေရီ သံဃံ ဘိန္ဒတိ, န ဥပါသကော သံဃံ ဘိန္ဒတိ, န ဥပါသိကာ သံဃံ ဘိန္ဒတိ, အပိ စ ဘေဒါယ ပရက္ကမတိ။ ဘိက္ခု ခေါ, ဥပါလိ, ပကတတ္တော, သမာနသံဝါသကော, သမာနသီမာယံ ဌိတော, သံဃံ ဘိန္ဒတီ’’တိ။
၃၅၁။ ထိုအခါ အသျှင်ဥပါလိသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် တစ်ခုသော နေရာ၌ ထိုင်ကာ မြတ်စွာဘုရားအား-- အသျှင်ဘုရား “သံဃာ့အရေးအကြောင်း သံဃာ့အရေးအကြောင်း”ဟု ပြောကြပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား အဘယ်မျှသော အခြင်းအရာဖြင့် သံဃာ့အရေးအကြောင်းသာ ဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှု မဖြစ်ပါသနည်း။ အဘယ်မျှသော အခြင်းအရာဖြင့် “သံဃာ့အရေးအကြောင်းလည်း ဖြစ်၍၊ သံဃာကွဲပြားမှုလည်း ဖြစ်ပါသနည်း”ဟု လျှောက်၏။ ဥပါလိ တစ်ဖက်မှ တစ်ပါးဖြစ်၏၊ တစ်ဖက်မှ နှစ်ပါးဖြစ်ကုန်၏။ လေးပါးမြောက် ရဟန်းသည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏၊ ဥပါလိ ဤသို့ပင် ယူစေသော်လည်း သံဃာ့အရေးအကြောင်းသာဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှု မဖြစ်သေး။ ဥပါလိ တစ်ဖက်မှ နှစ်ပါးဖြစ်၏၊ တစ်ဖက်မှလည်း နှစ်ပါးဖြစ်ကုန်၏၊ ငါးပါးမြောက် ရဟန်းသည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏၊ ဥပါလိ ဤသို့ပင် ယူစေသော်လည်း သံဃာ့အရေးအကြောင်းသာဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှု မဖြစ်သေး။ ဥပါလိ တစ်ဖက်မှ နှစ်ပါးဖြစ်၏၊ တစ်ဖက်မှ သုံးပါးဖြစ်ကုန်၏၊ ခြောက်ပါးမြောက် ရဟန်းသည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏၊ ဥပါလိ ဤသို့ပင် ယူစေသော်လည်း သံဃာ့အရေးအကြောင်းသာဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှု မဖြစ်သေး။ ဥပါလိ တစ်ဖက်မှ သုံးပါးဖြစ်၏၊ တစ်ဖက်မှလည်း သုံးပါးဖြစ်ကုန်၏ ခုနှစ်ပါးမြောက် ရဟန်းသည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏၊ ဥပါလိ ဤသို့ပင် ယူစေသော်လည်း သံဃာ့အရေးအကြောင်းသာဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှု မဖြစ်သေး။ ဥပါလိ တစ်ဖက်မှ သုံးပါးဖြစ်၏၊ တစ်ဖက်မှ လေးပါးဖြစ်ကုန်၏၊ ရှစ်ပါးမြောက် ရဟန်းသည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏၊ ဥပါလိ ဤသို့ပင် ယူစေသော်လည်း သံဃာ့အရေးအကြောင်းသာဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှု မဖြစ်သေး။ ဥပါလိ တစ်ဖက်မှ လေးပါးဖြစ်၏၊ တစ်ဖက်မှလည်း လေးပါးဖြစ်ကုန်၏၊ ကိုးပါးမြောက် ရဟန်းသည် “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံး အမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏၊ ဥပါလိ ဤသို့ ယူစေလျှင်ကား သံဃာ့အရေးအကြောင်းလည်းဖြစ်၍ သံဃာကွဲပြားမှုလည်း ဖြစ်၏။ ဥပါလိ ကိုးပါးသော ရဟန်းတို့အားလည်းကောင်း၊ ကိုးပါးထက်လွန်သော ရဟန်းတို့အားလည်းကောင်း၊ သံဃာ့အရေးအကြောင်းသည်လည်းကောင်း၊ သံဃာကွဲပြားခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ဥပါလိ ဘိက္ခုနီမသည် သံဃာကို မခွဲနိုင်၊ ခွဲခြင်းငှါသော်ကား အားထုတ်နိုင်၏၊ သိက္ခမာန်သည် သံဃာကို မခွဲနိုင်၊ သာမဏေသည် သံဃာကို မခွဲနိုင်၊ သာမဏေမသည် သံဃာကို မခွဲနိုင်၊ ဥပါသကာသည့်သံဃာကို မခွဲနိုင်၊ ဥပါသိကာမသည် သံဃာကို မခွဲနိုင်၊ ခွဲခြင်းငှါသော်ကား အားထုတ်နိုင်၏၊ ။ ဥပါလိ ပကတတ်ဖြစ်သော၊ တူမျှသော ပေါင်းသင်းမှုရှိသော၊ တူမျှသော သိမ်၌ တည်သော ရဟန်းသည် သံဃာကို ခွဲနိုင်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
On one occasion Upāli went to the Buddha, bowed, sat down, and said, “Sir, we speak of ‘fracture in the Sangha’. But how is there a fracture in the Sangha, yet not a schism in the Sangha? And how is there both a fracture and a schism in the Sangha?” “If, Upāli, there is one monk on one side and two on the other, and a fourth makes the proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this,’ then this is a fracture in the Sangha, but not a schism in the Sangha. If there are two monks on one side and two on the other, and a fifth makes the proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this,’ then this is a fracture in the Sangha, but not a schism in the Sangha. If there are two monks on one side and three on the other, and a sixth makes the proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this,’ then this is a fracture in the Sangha, but not a schism in the Sangha. If there are three monks on one side and three on the other, and a seventh makes the proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this,’ then this is a fracture in the Sangha, but not a schism in the Sangha. If there are three monks on one side and four on the other, and an eighth makes the proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this,’ then this is a fracture in the Sangha, but not a schism in the Sangha. But if there are four monks on one side and four on the other, and a ninth makes the proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this,’ then this is both a fracture in the Sangha and also a schism in the Sangha. If there are nine or more monks, then this is both a fracture in the Sangha and also a schism in the Sangha. A nun cannot cause a schism in the Sangha, even if she makes an effort to do so. A trainee nun, a novice monk, a novice nun, a male lay follower, or a female lay follower cannot cause a schism in the Sangha, even if she makes an effort to do so. Only a monk of regular standing, one who belongs to the same Buddhist sect and is present within the same monastery zone, can cause a schism in the Sangha.”
၃၅၂။ [အ။ နိ။ ၁၀။၃၇] ‘‘သံဃဘေဒေါ သံဃဘေဒေါတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သံဃော ဘိန္နော ဟောတီ’’တိ?
‘‘ဣဓုပါလိ, ဘိက္ခူ အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေန္တိ, ဓမ္မံ အဓမ္မောတိ ဒီပေန္တိ, အဝိနယံ ဝိနယောတိ ဒီပေန္တိ, ဝိနယံ အဝိနယောတိ ဒီပေန္တိ, အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေန ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေန အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေန အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေန အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အပညတ္တံ တထာဂတေန ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, ပညတ္တံ တထာဂတေန အပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အနာပတ္တိံ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, အာပတ္တိံ အနာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, လဟုကံ အာပတ္တိံ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, ဂရုကံ အာပတ္တိံ လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, သာဝသေသံ အာပတ္တိံ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, အနဝသေသံ အာပတ္တိံ သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ အဒုဋ္ဌုလာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, အဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ။ တေ ဣမေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ အပကဿန္တိ, အဝပကဿန္တိ, အာဝေနိံ [အာဝေဏိ (သီ။), အာဝေဏိကံ (သျာ။)] ဥပေါသထံ ကရောန္တိ, အာဝေနိံ ပဝါရဏံ ကရောန္တိ, အာဝေနိံ သံဃကမ္မံ ကရောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃော ဘိန္နော ဟောတီ’’တိ။
၃၅၂။ အသျှင်ဘုရား “သံဃာကွဲပြားခြင်း သံဃာကွဲပြားခြင်း”ဟု ဆိုကြပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား အဘယ်မျှသော အခြင်းအရာဖြင့် သံဃာသည် ကွဲပြားပါသနည်းဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် မတရားကို “တရား”ဟု ပြကုန်၏၊ တရားကို “မတရား”ဟု ပြကုန်၏၊ ဝိနည်း မဟုတ်သည်ကို “ဝိနည်း”ဟု ပြကုန်၏၊ ဝိနည်းကို “ဝိနည်းမဟုတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား မဟောအပ် မပြောအပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ပြောအပ်၏”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ပြောအပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မဟောအပ် မပြောအပ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား မလေ့ကျက်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား လေ့ကျက်အပ်၏”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာ ဘုရား လေ့ကျက်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မလေ့ကျက်အပ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား မပညတ် အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား ပညတ်အပ်၏”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာ ဘုရား မပညတ်အပ်”ဟုပြကုန်၏၊ အာပတ်မဟုတ်သည်ကို “အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ အာပတ်ကို “အာပတ်မဟုတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ ပေါ့သော အာပတ်ကို“လေးသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ လေးသော အာပတ်ကို “ပေါ့သော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ ချွင်းချက်ရှိသော အာပတ်ကို “ချွင်းချက်မရှိသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ ချွင်းချက်မရှိသော အာပတ်ကို “ချွင်းချက်ရှိသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို “မရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မရုန့်ရင်းသောအာပတ်ကို “ရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ဤဝတ္ထုတစ်ဆယ့်ရှစ်မျိုးတို့ဖြင့် ဆွဲငင်ကုန်၏၊ အယုတ်အားဖြင့် ဆွဲငင်ကုန်၏၊ အသီးအခြား ဥပုသ်ပြုကုန်၏၊ အသီးအခြား ပဝါရဏာ ပြုကုန်၏၊ အသီးအခြား သံဃာ့ကံ ပြုကုန်၏၊ ဥပါလိ ဤမျှသော အခြင်းအရာဖြင့် သံဃာသည် ကွဲပြား၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
“Sir, we speak of ‘schism in the Sangha’. But how is there a schism in the Sangha?” “Take the case when monks proclaim what’s contrary to the Teaching as being in accordance with it. They proclaim what’s in accordance with the Teaching as contrary to it. They proclaim what’s contrary to the Monastic Law as being in accordance with it. They proclaim what’s in accordance with the Monastic Law as contrary to it. They proclaim what hasn’t been spoken by the Buddha as spoken by him. They proclaim what’s been spoken by the Buddha as not spoken by him. They proclaim what wasn’t practiced by the Buddha as practiced by him. They proclaim what was practiced by the Buddha as not practiced by him. They proclaim what wasn’t laid down by the Buddha as laid down by him. They proclaim what was laid down by the Buddha as not laid down by him. They proclaim a non-offense as an offense. They proclaim an offense as a non-offense. They proclaim a light offense as heavy. They proclaim a heavy offense as light. They proclaim a curable offense as incurable. They proclaim an incurable offense as curable. They proclaim a grave offense as minor. They proclaim a minor offense as grave. If, based on any of these eighteen grounds, they pull away and separate, and they do the observance-day ceremony, the invitation ceremony, or legal procedures of the Sangha separately, then there is a schism in the Sangha.”
၃၅၃။ [ အ။ နိ။ ၁၀။၃၇] ‘‘သံဃသာမဂ္ဂီ သံဃသာမဂ္ဂီတိ, ဘန္တေ, ဝုစ္စတိ။ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သံဃော သမဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ? ‘‘ဣဓုပါလိ, ဘိက္ခူ အဓမ္မံ အဓမ္မောတိ ဒီပေန္တိ, ဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေန္တိ, အဝိနယံ အဝိနယောတိ ဒီပေန္တိ, ဝိနယံ ဝိနယောတိ ဒီပေန္တိ, အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေန အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေန ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေန အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေန အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အပညတ္တံ တထာဂတေန အပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, ပညတ္တံ တထာဂတေန ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေန္တိ, အနာပတ္တိံ အနာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, အာပတ္တိံ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, လဟုကံ အာပတ္တိံ လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, ဂရုကံ အာပတ္တိံ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, သာဝသေသံ အာပတ္တိံ သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, အနဝသေသံ အာပတ္တိံ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ, အဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဒီပေန္တိ။ တေ ဣမေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ န အပကဿန္တိ, န အဝပကဿန္တိ, န အာဝေနိံ ဥပေါသထံ ကရောန္တိ, န အာဝေနိံ ပဝါရဏံ ကရောန္တိ, န အာဝေနိံ သံဃကမ္မံ ကရောန္တိ။ ဧတ္တာဝတာ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃော သမဂ္ဂေါ ဟောတီ’’တိ။
၃၅၃။ အသျှင်ဘုရား “သံဃာညီညွတ်ခြင်း သံဃာညီညွတ်ခြင်း”ဟု ဆိုကြပါ၏၊ အသျှင်ဘုရား အဘယ်မျှသော အခြင်းအရာဖြင့် သံဃာသည် ညီညွတ်ပါသနည်းဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတို့သည် မတရားကို “မတရား”ဟု ပြကုန်၏၊ တရားကို “တရား”ဟု ပြကုန်၏၊ ဝိနည်းမဟုတ်သည်ကို “ဝိနည်းမဟုတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ ဝိနည်းကို “ဝိနည်း”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား မဟောအပ် မပြောအပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မဟောအပ် မပြောအပ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ပြောအပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ပြောအပ်၏”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား မလေ့ကျက်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မလေ့ကျက်အပ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာ ဘုရား လေ့ကျက်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား လေ့ကျက်အပ်၏”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား မပညတ် အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မပညတ်အပ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာ ဘုရား ပညတ်အပ်၏”ဟု ပြကုန်၏၊ အာပတ် မဟုတ်သည်ကို “အာပတ်မဟုတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ အာပတ် ကို “အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ ပေါ့သော အာပတ်ကို “ပေါ့သော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ လေးသော အာပတ်ကို “လေးသောအာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ အကြွင်းရှိသော အာပတ်ကို “အကြွင်းရှိသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ အကြွင်းမရှိသော အာပတ်ကို “အကြွင်းမရှိသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို “ရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို “မရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် ဤဝတ္ထု တစ်ဆယ့်ရှစ်မျိုးတို့ဖြင့် မဆွဲငင်ကုန်၊ အယုတ်အားဖြင့် မဆွဲငင်ကုန်၊ အသီးအခြား ဥပုသ်မပြုကုန်၊ အသီးအခြား ပဝါရဏာ မပြုကုန်၊ အသီးအခြား သံဃာ့ကံ မပြုကုန်။ ဥပါလိ ဤမျှသော အခြင်းအရာဖြင့် သံဃာသည် ညီညွတ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
“Sir, we speak of ‘unity in the Sangha’. But how is there unity in the Sangha?” “Take the case when monks proclaim what’s contrary to the Teaching as such. They proclaim what’s in accordance with the Teaching as such. They proclaim what’s contrary to the Monastic Law as such. They proclaim what’s in accordance with the Monastic Law as such. They proclaim what hasn’t been spoken by the Buddha as such. They proclaim what’s been spoken by the Buddha as such. They proclaim what wasn’t practiced by the Buddha as such. They proclaim what was practiced by the Buddha as such. They proclaim what wasn’t laid down by the Buddha as such. They proclaim what was laid down by the Buddha as such. They proclaim a non-offense as such. They proclaim an offense as such. They proclaim a light offense as light. They proclaim a heavy offense as heavy. They proclaim a curable offense as curable. They proclaim an incurable offense as incurable. They proclaim a grave offense as grave. They proclaim a minor offense as minor. If, based on any of these eighteen grounds, they don’t pull away or separate, and they don’t do the observance-day ceremony, the invitation ceremony, or legal procedures of the Sangha separately, then there is unity in the Sangha.”
၃၅၄။ ‘‘သမဂ္ဂံ ပန, ဘန္တေ, သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ကိံ သော ပသဝတီ’’တိ? ‘‘သမဂ္ဂံ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃံ ဘိန္ဒိတွာ ကပ္ပဋ္ဌိကံ ကိဗ္ဗိသံ ပသဝတိ, ကပ္ပံ နိရယမှိ ပစ္စတီ’’တိ။
[ဣတိဝု။ ၁၈၊ အ။ နိ။ ၁၀။၃၉] ‘‘အာပါယိကော နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော သံဃဘေဒကော၊
ဝဂ္ဂရတော အဓမ္မဋ္ဌော, ယောဂက္ခေမာ ပဓံသတိ၊
သံဃံ သမဂ္ဂံ ဘိန္ဒိတွာ, ကပ္ပံ နိရယမှိ ပစ္စတီ’’တိ။
‘‘ဘိန္နံ ပန, ဘန္တေ, သံဃံ သမဂ္ဂံ ကတွာ ကိံ သော ပသဝတီ’’တိ? ‘‘ဘိန္နံ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃံ သမဂ္ဂံ ကတွာ ဗြဟ္မံ ပုညံ ပသဝတိ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒတီ’’တိ။
[ဣတ္တိဝု။ ၁၈၊ အ။ နိ။ ၁၀။၄၀] ‘‘သုခါ သံဃဿ သာမဂ္ဂီ, သမဂ္ဂါနဉ္စ အနုဂ္ဂဟော၊
သမဂ္ဂရတော ဓမ္မဋ္ဌော, ယောဂက္ခေမာ န ဓံသတိ၊
သံဃံ သမဂ္ဂံ ကတွာန, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒတီ’’တိ။
၃၅၄။ အသျှင်ဘုရား ညီညွတ်သော သံဃာကို ခွဲသောကြောင့် ထိုရဟန်းသည် အဘယ်တရားကို ပွါးစေပါသနည်းဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ ညီညွတ်သော သံဃာကို ခွဲသောကြောင့် အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်သော အကုသိုလ်ကို တိုး ပွါးစေ၏၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး ငရဲ၌ ကျက်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အပါယ်ကျလတ္တံ့သော၊ ငရဲကျလတ္တံ့သော၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်လတ္တံ့သော၊ သံဃာကို သင်းခွဲသော၊ သံဃာကွဲခြင်း၌ မွေ့လျော်သော၊ မတရားသောအမှု၌ တည်သော ရဟန်းသည် ယောဂ၏ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်မှ ဆုတ်ယုတ်၏။ ညီညွတ်သော သံဃာကို ခွဲသောကြောင့် အာယုကပ်ပတ်လုံး ငရဲ၌ ကျက်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရား ကွဲသော သံဃာကို ညီညွတ်အောင်ပြုသော ရဟန်းသည် အဘယ်တရားကို တိုးပွါး စေပါသနည်းဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ ကွဲသော သံဃာကို ညီညွတ်အောင်ပြုသောကြောင့် မြတ်သော ကုသိုလ်ကို တိုးပွါးစေ၏၊ အာယုကပ်ပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ သံဃာ၏ ညီညွတ်ခြင်းသည် ချမ်းသာ၏၊ ညီညွတ်သော ရဟန်းတို့ကို ချီးမြှောက် တတ်သော၊ ညီညွတ်ခြင်း၌ မွေ့လျော်သော၊ တရား၌တည်သော ရဟန်းသည် ယောဂ၏ ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်မှ မဆုတ်ယုတ်။ သံဃာကို ညီညွတ်အောင်ပြုသောကြောင့် အာယုကပ် ပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
“But, sir, what’s the consequence of causing a schism in a united Sangha?” “Anyone who causes a schism in a united Sangha does an evil act with effect for an eon. He’s boiled in hell for an eon.” “Going downwards, bound for hell— The schismatic stays there for an eon. Delighting in division and immoral, Barred from sanctuary, Having divided a united Sangha, He boils in hell for an eon.” “But, sir, what’s the consequence of uniting a schismatic sangha?” “Anyone who unites a schismatic sangha generates supreme merit. He rejoices in heaven for an eon.” “Pleasant is unity in the Sangha, And to help the fostering of harmony. Delighting in unity and moral, Not barred from sanctuary, Having united the Sangha, He rejoices in heaven for an eon.”
၃၅၅။ [ပရိ။ ၄၅၉] ‘‘သိယာ နု ခေါ, ဘန္တေ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော’’တိ? ‘‘သိယာ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော’’တိ။
[ပရိ။ ၄၅၉] ‘‘သိယာ [သိယာ နု ခေါ (သျာ။ ကံ။)] ပန, ဘန္တေ, သံဃဘေဒကော န အာပါယိကော, န နေရယိကော, န ကပ္ပဋ္ဌော, န အတေကိစ္ဆော’’တိ? ‘‘သိယာ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော န အာပါယိကော, န နေရယိကော, န ကပ္ပဋ္ဌော, န အတေကိစ္ဆော’’တိ။
‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော’’တိ? ‘‘ဣဓုပါလိ, ဘိက္ခု အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ။ တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော။
‘‘ပုန စပရံ, ဥပါလိ, ဘိက္ခု အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ။ တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော။
‘‘ပုန စပရံ, ဥပါလိ, ဘိက္ခု အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ။ တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဝေမတိကော, ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော။
‘‘ပုန စပရံ, ဥပါလိ, ဘိက္ခု အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ။ တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ…ပေ… (တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ) [( ) သျာမပေါတ္ထကေ နတ္ထိ, ဝိမတိဝိနောဒနီဋီကာယ သမေတိ]။ တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ ဘေဒေ ဝေမတိကော။ တသ္မိံ ဝေမတိကော ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ။ တသ္မိံ ဝေမတိကော ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ။ တသ္မိံ ဝေမတိကော ဘေဒေ ဝေမတိကော ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော။
‘‘ပုန စပရံ, ဥပါလိ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ အဓမ္မောတိ ဒီပေတိ…ပေ… အဝိနယံ ဝိနယောတိ ဒီပေတိ… ဝိနယံ အဝိနယောတိ ဒီပေတိ… အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေန ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေတိ… ဘာသိတံ လပိတံ တထာဂတေန အဘာသိတံ အလပိတံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေတိ… အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေန အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေတိ… အာစိဏ္ဏံ တထာဂတေန အနာစိဏ္ဏံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေတိ… အပညတ္တံ တထာဂတေန ပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေတိ… ပညတ္တံ တထာဂတေန အပညတ္တံ တထာဂတေနာတိ ဒီပေတိ… အနာပတ္တိံ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… အာပတ္တိံ အနာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… လဟုကံ အာပတ္တိံ ဂရုကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… ဂရုကံ အာပတ္တိံ လဟုကာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… သာဝသေသံ အာပတ္တိံ အနဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… အနဝသေသံ အာပတ္တိံ သာဝသေသာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… အဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ ဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ… တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ…ပေ… တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ … တသ္မိံ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဝေမတိကော… တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ… (တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ) [( ) သျာမပေါတ္ထကေ နတ္ထိ] … တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဝေမတိကော… တသ္မိံ ဝေမတိကော, ဘေဒေ အဓမ္မဒိဋ္ဌိ… တသ္မိံ ဝေမတိကော, ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ… တသ္မိံ ဝေမတိကော, ဘေဒေ ဝေမတိကော, ဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, ဝိနိဓာယ ခန္တိံ, ဝိနိဓာယ ရုစိံ, ဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော အာပါယိကော, နေရယိကော, ကပ္ပဋ္ဌော, အတေကိစ္ဆော’’တိ။
‘‘ကတမော ပန, ဘန္တေ, သံဃဘေဒကော န အာပါယိကော, န နေရယိကော, န ကပ္ပဋ္ဌော, န အတေကိစ္ဆော’’တိ? ‘‘ဣဓုပါလိ, ဘိက္ခု အဓမ္မံ ဓမ္မောတိ ဒီပေတိ။ တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, အဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, အဝိနိဓာယ ခန္တိံ, အဝိနိဓာယ ရုစိံ, အဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော န အာပါယိကော, န နေရယိကော, န ကပ္ပဋ္ဌော, န အတေကိစ္ဆော။
‘‘ပုန စပရံ, ဥပါလိ, ဘိက္ခု ဓမ္မံ အဓမ္မောတိ ဒီပေတိ…ပေ… ဒုဋ္ဌုလ္လံ အာပတ္တိံ အဒုဋ္ဌုလ္လာ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ။ တသ္မိံ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, ဘေဒေ ဓမ္မဒိဋ္ဌိ, အဝိနိဓာယ ဒိဋ္ဌိံ, အဝိနိဓာယ ခန္တိံ, အဝိနိဓာယ ရုစိံ, အဝိနိဓာယ ဘာဝံ, အနုဿာဝေတိ, သလာကံ ဂါဟေတိ – ‘အယံ ဓမ္မော, အယံ ဝိနယော, ဣဒံ သတ္ထုသာသနံ, ဣမံ ဂဏှထ, ဣမံ ရောစေထာ’တိ။ အယမ္ပိ ခေါ, ဥပါလိ, သံဃဘေဒကော န အာပါယိကော, န နေရယိကော, န ကပ္ပဋ္ဌော, န အတေကိစ္ဆော’’တိ။
တတိယဘာဏဝါရော နိဋ္ဌိတော။
သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကော သတ္တမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
အနုပိယေ အဘိညာတာ, သုခုမာလော န ဣစ္ဆတိ၊
ကသာ ဝပါ အဘိ နိန္နေ, နိဒ္ဓါ လာဝေ စ ဥဗ္ဗဟေ။
ပုဉ္ဇမဒ္ဒပလာလဉ္စ, ဘုသဩဖုဏနီဟရေ၊
အာယတိမ္ပိ န ခီယန္တိ, ပိတရော စ ပိတာမဟာ။
ဘဒ္ဒိယော အနုရုဒ္ဓေါ စ, အာနန္ဒော ဘဂု ကိမိလော၊
သကျမာနော စ ကောသမ္ဗိံ, ပရိဟာယိ ကကုဓေန စ။
ပကာသေသိ ပိတုနော စ, ပုရိသေ သိလံ နာဠာဂိရိံ၊
တိကပဉ္စဂရုကော ခေါ, ဘိန္ဒိ ထုလ္လစ္စယေန စ၊
တယော အဋ္ဌ ပုန တီဏိ, ရာဇိ ဘေဒါ သိယာ နု ခေါတိ။
သံဃဘေဒကက္ခန္ဓကံ နိဋ္ဌိတံ။
၃၅၅။ အသျှင်ဘုရား သံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည် အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ ကုစား၍ မရနိုင်သောသူ ဖြစ်ရာပါသလောဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ သံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည် အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ ကုစား၍ မရနိုင်သောသူ ဖြစ်ရာ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အသျှင်ဘုရား သံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည် အပါယ်မကျအံ့သောသူ ငရဲမကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ်လုံး မတည်အံ့သောသူ ကုစားကောင်းသောသူ ဖြစ်ရာပါသလောဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ သံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည် အပါယ်မကျအံ့သောသူ ငရဲမကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ် လုံး မတည်အံ့သောသူ ကုစားကောင်းသောသူ ဖြစ်ရာ၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ အသျှင်ဘုရား သံဃာသင်းခွဲသော အဘယ်ရဟန်းသည် အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ မကုစားကောင်းသောသူ ဖြစ်ပါသနည်းဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မတရားကို “တရား”ဟု ပြ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ မတရား အယူကွဲ ခြင်း၌ “မတရား”ဟု အယူရှိ၏၊ မိမိ၏ အယူအဆကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သိမ့်သဘောတူညီမှုကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို ဖုံးထား၍ မိမိရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးထား၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံး အမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ ကုစား၍ မရနိုင်သောသူ ဖြစ်၏။ ဥပါလိ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် မတရားကို “တရား”ဟု ပြ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ မတရား အယူကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏၊ မိမိ၏ အယူအဆကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သိမ့်သဘောတူညီမှုကို ဖုံးထား ၍ မိမိနှစ်သက် ကျေနပ်မှုကို ဖုံးထား၍ မိမိရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးထား၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယု ကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ မကုစားကောင်းသောသူ ဖြစ်၏။ ဥပါလိ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် မတရားကို “တရား”ဟု ပြ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ မတရား အယူကွဲခြင်း၌ ယုံမှားရှိ၏၊ မိမိ၏ အယူအဆကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သိမ့်သဘောတူညီမှုကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို ဖုံးထား၍ မိမိရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးထား၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယ တည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယု ကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ ကုစား၍ မရနိုင်သောသူ ဖြစ်၏။ ဥပါလိ နောက်တစ်မျိုး ကား ရဟန်းသည် မတရားကို “တရား”ဟု ပြ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ တရား အယူကွဲခြင်း၌ မတရားဟု အယူရှိ၏။ပ။ (ထိုသို့ပြရာ၌ တရားအယူကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏)၊ ထိုသို့ ပြရာ၌ တရား အယူကွဲခြင်း၌ ယုံမှားရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ ယုံမှားရှိသော ကွဲခြင်း၌ မတရားဟု အယူရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ ယုံမှားရှိသော ကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ ယုံမှားရှိသော ကွဲခြင်း၌ ယုံမှား ရှိ၏၊ မိမိ၏ အယူအဆကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သိမ့် သဘောတူညီမှုကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို ဖုံးထား၍ မိမိရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးထား၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာ ဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြော ကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယု ကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ ကုစား၍ မရနိုင်သောသူ ဖြစ်၏။ ဥပါလိ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် တရားကို “မတရား”ဟု ပြ၏။ပ။ ဝိနည်းမဟုတ်သည်ကို “ဝိနည်း”ဟု ပြ၏။ ဝိနည်းကို “ဝိနည်းမဟုတ်”ဟု ပြ၏။ မြတ်စွာဘုရား မဟောအပ် မပြော အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ပြောအပ်၏”ဟု ပြ၏။ မြတ်စွာဘုရား ဟောအပ် ပြောအပ်သည် ကို “မြတ်စွာဘုရား မဟောအပ် မပြောအပ်”ဟု ပြ၏။ မြတ်စွာဘုရား မလေ့ကျက်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား လေ့ကျက်အပ်၏”ဟု ပြ၏။ မြတ်စွာဘုရား လေ့ကျက်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မလေ့ကျက်အပ်”ဟု ပြ၏။ မြတ်စွာဘုရား မပညတ်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား ပညတ်အပ်၏”ဟု ပြ၏။ မြတ်စွာဘုရား ပညတ်အပ်သည်ကို “မြတ်စွာဘုရား မပညတ်အပ်”ဟု ပြ၏။ အာပတ်မဟုတ်သည်ကို “အာပတ်”ဟု ပြ၏။ အာပတ်ကို “အာပတ်မဟုတ်”ဟု ပြ၏။ ပေါ့သော အာပတ်ကို “လေးသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ လေးသော အာပတ်ကို “ပေါ့သော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ အကြွင်းရှိသော အာပတ်ကို “အကြွင်းမရှိသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ အကြွင်းမရှိသော အာပတ်ကို “အကြွင်းရှိသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို “မရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏၊ မရုန့်ရင်းသောအာပတ်ကို “ရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြကုန်၏။ ထိုသို့ပြရာ၌ မတရားအယူ ကွဲခြင်း၌ မတရားဟု အယူရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ မတရားအယူ ကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ မတရားအယူ ကွဲခြင်း၌ ယုံမှားရှိ၏။ ထိုသို့ပြရာ၌ တရားအယူ ကွဲခြင်း၌ မတရားဟု အယူရှိ၏၊ (ထိုသို့ပြရာ၌ တရားအယူ ကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏)၊ ထိုသို့ပြရာ၌ တရားအယူ ကွဲခြင်း၌ ယုံမှားရှိ၏။ ထိုသို့ပြရာ၌ ယုံမှားရှိသော ကွဲခြင်း၌ မတရားဟု အယူရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ ယုံမှားရှိသော ကွဲခြင်း၌တရားဟု အယူရှိ၏၊ ထိုသို့ပြရာ၌ ယုံမှားရှိသော ကွဲခြင်း၌ ယုံမှားရှိ၏။ မိမိ၏ အယူအဆကို ဖုံးထား၍ မိမိနှစ်သိမ့်သဘောတူညီမှုကို ဖုံးထား၍ မိမိ၏ နှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို ဖုံးထား၍ မိမိရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးထား၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်ကျအံ့သောသူ ငရဲကျအံ့သောသူ အာယု ကပ်ပတ်လုံး တည်အံ့သောသူ ကုစား၍ မရနိုင်သောသူ ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ “အသျှင်ဘုရား သံဃာသင်းခွဲသော အဘယ်ရဟန်းသည် အပါယ် မကျအံ့သော ငရဲမကျအံ့သောသူ အာယုကပ်ပတ်လုံး မတည်အံ့သောသူ ကုစားကောင်းသူ ဖြစ်ပါသနည်း”ဟု (လျှောက်၏)။ ဥပါလိ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မတရားကို “တရား”ဟု ပြ၏။ ထိုသို့ပြရာ၌ တရား အယူကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏။ မိမိ၏ အယူအဆကို ဖုံးမထားမူ၍ မိမိ၏ နှစ်သိမ့်သဘောတူညီမှုကို ဖုံးမထားမူ၍ မိမိ၏ နှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို ဖုံးမထားမူ၍ မိမိ၏ ရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးမထားမူ၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကားဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်မကျအံ့သောသူ ငရဲမကျအံ့သောသူ အာယု ကပ်ပတ်လုံး မတည်အံ့သောသူ ကုစားကောင်းသောသူ ဖြစ်၏။ ဥပါလိ နောက်တစ်မျိုးကား ရဟန်းသည် တရားကို “မတရား”ဟု ပြ၏။ပ။ ရုန့်ရင်းသော အာပတ်ကို “မရုန့်ရင်းသော အာပတ်”ဟု ပြ၏။ ထိုသို့ပြရာ၌ တရားအယူကွဲခြင်း၌ တရားဟု အယူရှိ၏၊ မိမိအယူအဆကို ဖုံးမထားမူ၍ မိမိ၏နှစ်သိမ့်သဘောတူညီမှုကို ဖုံးမထားမူ၍ မိမိ၏ နှစ်သက်ကျေနပ်မှုကို ဖုံးမထားမူ၍ မိမိရည်မှန်းချက်ကို ဖုံးမထားမူ၍ “ဤကား ဓမ္မတည်း၊ ဤကား ဝိနယတည်း၊ ဤကား မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတည်း၊ ဤအဆုံးအမကို ယူကုန်လော့၊ ဤအဆုံးအမကို နှစ်သက်ကုန်လော့”ဟု ပြောကြား၍ စာရေးတံမဲကို ယူစေ၏။ ဥပါလိ ဤသံဃာသင်းခွဲသော ရဟန်းသည်လည်း အပါယ်မကျအံ့သောသူ ငရဲမကျအံ့သောသူ အာယု ကပ်ပတ်လုံး မတည်အံ့သောသူ ကုစားကောင်းသောသူ ဖြစ်၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ တတိယအခန်း ပြီး၏။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓက ပြီး၏။ ထိုသံဃဘေဒကက္ခန္ဓက၏ အကျဥ်းချုပ် အနုပိယနိဂုံး၌ ထင်ရှားသူ သာကီဝင်မင်းသားများ သိမ်မွေ့သော အနုရုဒ္ဓါမင်း သားသည် အလိုမရှိခြင်း လယ်ထွန်ခြင်း ကောက်စိုက်ပျိုးခြင်း ရေသွန်းခြင်း ပေါင်း သင်ခြင်း ရိတ်ခြင်း လယ်မှ ထုတ်ခြင်း။ စုပုံခြင်း နယ်ခြင်း ကောက်မှော်သဲ့ခြင်း အဖျင်းလှေ့ခြင်း ကျီသို့ဆောင်ခြင်း နောက် နှစ်၌လည်း ဤသို့ လုပ်ရခြင်း အလုပ်မကုန်ဆုံးခြင်း ခမည်းတော်များ ဘိုးတော်များ။ ဘဒ္ဒိယမင်းသား အနုရုဒ္ဓါမင်းသား အာနန္ဒာမင်းသား ဘဂုမင်းသား ကိမိလမင်းသား သာကီဝင်မင်းသားတို့၏ မာန်မာန ကောသမ္ဗီပြည် ဈာန်အဘိညာဥ်မှ ဆုတ်ယုတ်ခြင်း ကကုဓနတ်သား။ ပကာသနီယကံပြု ခြင်း ခမည်းတော်ဗိမ္ဗိသာရ မင်း လေးသမားယောကျာ်း နာဠာ ဂိရိဆင် တိကဘောဇဥ် ဝတ္ထုငါးမျိုး ဝန်လေးခြင်း သံဃာကိုသင်းခွဲခြင်း ထုလ္လစ္စဥ်း အာပတ်။ မသူတော်တရား သုံးမျိုး မသူတော်တရား ရှစ်မျိုး တစ်ဖန် မသူတော်တရား သုံးမျိုး သံဃာ့ အရေးသံဃာကွဲပြားခြင်း ဖြစ်ရာပါ၏လော။ ဤတွင် ထိုသံဃဘေဒကက္ခန္ဓက၏ အကျဥ်းချုပ်ပြီး၏။ သံဃဘေဒကက္ခန္ဓက ပြီးပြီ။
“Might one who causes a schism in the Sangha be irredeemably destined to an eon in hell?” “He might.” “Might one who causes a schism in the Sangha not be irredeemably destined to an eon in hell?” “He might.” Schismatics destined to hell “What sort of person who causes a schism in the Sangha is irredeemably destined to an eon in hell?” “In this case a monk proclaims what’s contrary to the Teaching as being in accordance with it. He has the view that what he says is illegitimate and the view that the schism is illegitimate. He misrepresents his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he’s irredeemably destined to an eon in hell. Again, a monk proclaims what’s contrary to the Teaching as being in accordance with it. He has the view that what he says is illegitimate, but the view that the schism is legitimate. He misrepresents his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he too is irredeemably destined to an eon in hell. Again, a monk proclaims what’s contrary to the Teaching as being in accordance with it. He has the view that what he says is illegitimate, but is unsure about the schism. He misrepresents his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he too is irredeemably destined to an eon in hell. Again, a monk proclaims what’s contrary to the Teaching as being in accordance with it. He has the view that what he says is legitimate, but the view that the schism is illegitimate … He has the view that what he says is legitimate, but is unsure about the schism … He is unsure about what he says, but has the view that the schism is illegitimate … He is unsure about what he says, but has the view that the schism is legitimate … He is unsure about what he says and is unsure about the schism. He misrepresents his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he too is irredeemably destined to an eon in hell. Again, a monk proclaims what’s in accordance with the Teaching as contrary to it, what’s contrary to the Monastic Law as being in accordance with it, what’s in accordance with the Monastic Law as contrary to it, what hasn’t been spoken by the Buddha as spoken by him, what’s been spoken by the Buddha as not spoken by him, what wasn’t practiced by the Buddha as practiced by him, what was practiced by the Buddha as not practiced by him, what wasn’t laid down by the Buddha as laid down by him, what was laid down by the Buddha as not laid down by him, a non-offense as an offense, an offense as a non-offense, a light offense as heavy, a heavy offense as light, a curable offense as incurable, an incurable offense as curable, a grave offense as minor, or a minor offense as grave. He has the view that what he says is illegitimate and the view that the schism is illegitimate. … He has the view that what he says is illegitimate, but the view that the schism is legitimate. … He has the view that what he says is illegitimate, but is unsure about the schism. … He has the view that what he says is legitimate, but the view that the schism is illegitimate. … He has the view that what he says is legitimate, but is unsure about the schism. … He is unsure about what he says, but has the view that the schism is illegitimate. … He is unsure about what he says, but has the view that the schism is legitimate. … He is unsure about what he says and unsure about the schism. He misrepresents his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he too is irredeemably destined to an eon in hell.” Schismatics not destined to hell “What sort of person who causes a schism in the Sangha isn’t irredeemably destined to an eon in hell?” “In this case a monk proclaims what’s contrary to the Teaching as being in accordance with it. He has the view that what he says is legitimate and the view that the schism is legitimate. He doesn’t misrepresent his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he’s not irredeemably destined to an eon in hell. Again, a monk proclaims what’s in accordance with the Teaching as contrary to it … or a minor offense as grave. He has the view that what he says is legitimate and the view that the schism is legitimate. He doesn’t misrepresent his view of what’s true, his belief of what’s true, his acceptance of what’s true, or his sentiment of what’s true. He makes a proclamation and distributes ballots, saying, ‘This is the Teaching, this is the Monastic Law, this is the Teacher’s instruction; take this, approve of this.’ When such a person causes a schism in the Sangha, he too isn’t irredeemably destined to an eon in hell.” The third section for recitation is finished. The seventh chapter on schism in the Sangha is finished. This is the summary: “At Anupiya, well-known, Great comfort, did not wish; Plow, sow, irrigate, drain, Weed, and cut, gather. Sheaves, thresh, and straw, Husk, winnow, storage; Also the future, they never stop, And fathers, grandfathers. Bhaddiya, and Anuruddha, Ānanda, Bhagu, Kimila; And Sakyan pride, Kosambī, Disappeared, and with Kakudha. He announced, and of the father, Men, stone, Nāḷāgiri; A triad, five, serious, He split, and with a serious offense; Three, eight, again, three, Fracture, schism, might there be.” The chapter on schism in the Sangha is finished.
၈။ ဝတ္တက္ခန္ဓကံ
၁။ အာဂန္တုကဝတ္တကထာ
၃၅၆။ တေန သမယေန ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, ပါနီယေနပိ ပါဒေ ဓောဝန္တိ, ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေန္တိ, နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆန္တိ။ အညတရောပိ အာဂန္တုကော ဘိက္ခု အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝိဟာရံ ဃဋိကံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ကဝါဋံ ပဏာမေတွာ သဟသာ ပါဝိသိ။ တဿ ဥပရိပိဋ္ဌိတော [ဥပရိပိဋ္ဌတော (?)] အဟိ ခန္ဓေ ပပတိ။ သော ဘီတော ဝိဿရမကာသိ။ ဘိက္ခူ ဥပဓာဝိတွာ တံ ဘိက္ခုံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘ကိဿ တွံ, အာဝုသော, ဝိဿရမကာသီ’’တိ? အထ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူနံ ဧတမတ္ထံ အာရောစေသိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, ပါနီယေနပိ ပါဒေ ဓောဝိဿန္တိ, ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေဿန္တိ, နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆိဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… ‘‘သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ, ‘‘အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသန္တိ, ပါနီယေနိပိ ပါဒေ ဓောဝန္တိ, ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေန္တိ, နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆန္တီတိ။ သစ္စံ ဘဂဝါတိ။ ဝိဂရဟိ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ…ပေ… ကထဉှိ နာမ ဘိက္ခဝေ အာဂန္တုကာ ဘိက္ခူ သဥပါဟနာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, ဆတ္တပဂ္ဂဟိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, ဩဂုဏ္ဌိတာပိ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, သီသေပိ စီဝရံ ကရိတွာ အာရာမံ ပဝိသိဿန္တိ, ပါနီယေနပိ ပါဒေ ဓောဝိဿန္တိ, ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဝါသိကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေဿန္တိ, နပိ သေနာသနံ ပုစ္ဆိဿန္တိ, နေတံ ဘိက္ခဝေ အပ္ပသန္နာနံ ဝါ ပသာဒါယ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
၈-ဝတ္တက္ခန္ဓက ၁-အာဂန္တုကဝတ်ကိုပြခြင်း ၃၅၆။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူသောအခါ အာဂန္တုရဟန်းတို့သည် ဖိနပ်စီးလျက်လည်း အရံ တွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ ထီးဆောင်းလျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ ဦးခေါင်းခြုံလျက်လည်း အရံတွင်း သို့ ဝင်ကုန်၏၊ ဦးခေါင်း၌ သင်္ကန်းကို တင်လျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ သောက်ရေဖြင့်လည်း ခြေဆေးကုန်၏၊ ကျောင်းနေ သီတင်းကြီးရဟန်းတို့ကိုလည်း ရှိမခိုးကုန်၊ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကိုလည်း မမေးကုန်။ အာဂန္တုရဟန်းတစ်ပါးသည် မနေဖူးသော ကျောင်းတွင်းသို့ မင်းတုပ်ကြီးကို ဖွင့်၍ တံခါးရွက်ကို တွန်းပြီးလျှင် အဆောတလျင် ဝင်၏၊ အထက်တံခါးပေါင်မှ မြွေသည် ထိုရဟန်း၏ ပခုံး၌ ကျ၏၊ ထို ရဟန်းသည် ကြောက်လန့်၍ အော်၏၊ ရဟန်းတို့သည် ပြေးလာ၍ “ငါ့သျှင် သင်သည် အဘယ့်ကြောင့် လန့်အော်သနည်း”ဟု ထိုရဟန်းကို မေးကုန်၏၊ ထိုအခါ ထိုရဟန်းက ရဟန်းတို့အား ဤအကြောင်းကို ပြော၏။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည်-- “အဘယ့်ကြောင့် အာဂန္တုရဟန်းတို့သည် ဖိနပ်စီးလျက်လည်း အရံအတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိ သနည်း၊ ထီးဆောင်းလျက်လည်း အရံအတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိသနည်း၊ ဦးခေါင်းခြုံလျက်လည်း အရံ အတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိသနည်း၊ ဦးခေါင်း၌ သင်္ကန်းကို တင်လျက်လည်း အရံအတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိ သနည်း၊ သောက်ရေဖြင့်လည်း ခြေဆေးကုန်ဘိသနည်း၊ ကျောင်းနေ သီတင်းကြီးရဟန်းတို့ကိုလည်း ရှိမခိုးကုန်ဘိသနည်း၊၊ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကိုလည်း မမေးကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ အာဂန္တုရဟန်းတို့သည် ဖိနပ်စီးလျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ ထီးဆောင်း လျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ ဦးခေါင်းခြုံလျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ ဦးခေါင်း၌ သင်္ကန်းကို တင်လျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်၏၊ သောက်ရေဖြင့်လည်း ခြေဆေးကုန်၏၊ ကျောင်းနေ သီတင်းကြီးရဟန်းတို့ကိုလည်း ရှိမခိုးကုန်၊ ကျောင်းအိပ်ရာ နေရာကိုလည်း မမေးကုန်ဟူသည် မှန်သလောဟု စိစစ် မေးမြန်းတော်မူ၏။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူ၏။ ရဟန်းတို့ အာဂန္တုရဟန်းတို့သည် အဘယ့်ကြောင့် ဖိနပ်စီးလျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိသနည်း၊ ထီးဆောင်းလျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိသနည်း၊ ဦးခေါင်းခြုံလျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိသနည်း၊ ဦးခေါင်း၌ သင်္ကန်းကို တင်လျက်လည်း အရံတွင်းသို့ ဝင်ကုန်ဘိသနည်း၊ သောက်ရေဖြင့်လည်း ခြေဆေးကုန်ဘိသနည်း၊ ကျောင်းနေ သီတင်းကြီး ရဟန်း တို့ကိုလည်း ရှိမခိုးကုန်ဘိသနည်း။ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကိုလည်း မမေးကုန်ဘိသနည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ(အာဂန္တုရဟန်းတို့ ပြုမိသောအမှု) သည် မကြည်ညိုသေးသော သူတို့အား ကြည်ညို စေခြင်းငှါလည်းကောင်း။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို-
Theravāda Collection on Monastic Law The Small Division The chapter on proper conduct 1. Discussion of the proper conduct for newly-arrived monks At one time the Buddha was staying at Sāvatthī in the Jeta Grove, Anāthapiṇḍika’s Monastery. At that time newly-arrived monks entered the monastery wearing sandals, holding sunshades, with their heads covered, with their robes on their heads; and they washed their feet with drinking water, did not bow down to the resident monks who were senior to them, and did not ask about dwellings. A certain newly-arrived monk lifted the latch of an unoccupied dwelling, opened the door, and entered hastily. A snake fell from above the door frame onto his shoulders. Terrified, he screamed. The monks came running and asked him why he was screaming. And he told them what had happened. The monks of few desires complained and criticized them, “How can the newly-arrived monks enter the monastery wearing sandals, holding sunshades, with their heads covered, with their robe on their head; and wash their feet with drinking water, not bow down to the resident monks who are senior to them, and not ask about dwellings?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that the newly-arrived monks are acting like this?” “It’s true, sir.” The Buddha rebuked them … “How can the newly-arrived monks act like this? This will affect people’s confidence …” After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks:
၃၅၇။ ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အာဂန္တုကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ပညပေဿာမိ ယထာ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ။ အာဂန္တုကေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ ‘ဣဒါနိ အာရာမံ ပဝိသိဿာမီ’တိ ဥပါဟနာ ဩမုဉ္စိတွာ နီစံ ကတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ ဂဟေတွာ ဆတ္တံ အပနာမေတွာ သီသံ ဝိဝရိတွာ သီသေ စီဝရံ [ဝိဝရိတွာ စီဝရံ (က။)] ခန္ဓေ ကတွာ သာဓုကံ အတရမာနေန အာရာမော ပဝိသိတဗ္ဗော။ အာရာမံ ပဝိသန္တေန သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ – ‘ကတ္ထ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ပဋိက္ကမန္တီ’တိ? ယတ္ထ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ ပဋိက္ကမန္တိ – ဥပဋ္ဌာနသာလာယ ဝါ မဏ္ဍပေ ဝါ ရုက္ခမူလေ ဝါ – တတ္ထ ဂန္တွာ ဧကမန္တံ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော၊ ဧကမန္တံ စီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ပတိရူပံ အာသနံ ဂဟေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ ပါနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ပရိဘောဇနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ကတမံ ပါနီယံ, ကတမံ ပရိဘောဇနီယ’န္တိ? သစေ ပါနီယေန အတ္ထော ဟောတိ, ပါနီယံ ဂဟေတွာ ပါတဗ္ဗံ။ သစေ ပရိဘောဇနီယေန အတ္ထော ဟောတိ, ပရိဘောဇနီယံ ဂဟေတွာ ပါဒါ ဓောဝိတဗ္ဗာ။ ပါဒေ ဓောဝန္တေန ဧကေန ဟတ္ထေန ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ, ဧကေန ဟတ္ထေန ပါဒါ ဓောဝိတဗ္ဗာ။ တေနေဝ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ [ယေန ဟတ္ထေန ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ (သျာ။)] န တေနေဝ ဟတ္ထေန ပါဒါ ဓောဝိတဗ္ဗာ။ ဥပါဟနပုဉ္ဆနစောဠကံ ပုစ္ဆိတွာ ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ။ ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆန္တေန ပဌမံ သုက္ခေန စောဠကေန ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ, ပစ္ဆာ အလ္လေန။ ဥပါဟနာပုဉ္ဆနစောဠကံ ဓောဝိတွာ [ပီဠေတွာ (သျာ။)] ဧကမန္တံ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ။
‘‘သစေ အာဝါသိကော ဘိက္ခု ဝုဍ္ဎော ဟောတိ, အဘိဝါဒေတဗ္ဗော။ သစေ နဝကော ဟောတိ, အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗော။ သေနာသနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ကတမံ မေ သေနာသနံ ပါပုဏာတီ’တိ? အဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ဂေါစရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော, အဂေါစရော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော, သေက္ခသမ္မတာနိ [သေခသမ္မတာနိ (က။)] ကုလာနိ ပုစ္ဆိတဗ္ဗာနိ, ဝစ္စဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ပဿာဝဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ပါနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ပရိဘောဇနီယံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ, ကတ္တရဒဏ္ဍော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော, သံဃဿ ကတိကသဏ္ဌာနံ ပုစ္ဆိတဗ္ဗံ – ‘ကံ ကာလံ ပဝိသိတဗ္ဗံ, ကံ ကာလံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’န္တိ? သစေ ဝိဟာရော အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌော ဟောတိ, ကဝါဋံ အာကောဋေတွာ မုဟုတ္တံ အာဂမေတွာ ဃဋိကံ ဥဂ္ဃါဋေတွာ ကဝါဋံ ပဏာမေတွာ ဗဟိ ဌိတေန နိလ္လောကေတဗ္ဗော။
‘‘သစေ ဝိဟာရော ဥက္လာပေါ ဟောတိ, မဉ္စေ ဝါ မဉ္စော အာရောပိတော ဟောတိ, ပီဌေ ဝါ ပီဌံ အာရောပိတံ ဟောတိ, သေနာသနံ ဥပရိ ပုဉ္ဇီကတံ [ပုဉ္ဇကိတံ (က။)] ဟောတိ, သစေ ဥဿဟတိ, သောဓေတဗ္ဗော။ [မဟာဝ။ ၆၆-၆၇ (ထောကံ ဝိသဒိသံ)] ဝိဟာရံ သောဓေန္တေန ပဌမံ ဘူမတ္ထရဏံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ မဉ္စပဋိပါဒကာ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗာ၊ ဘိသိဗိဗ္ဗောဟနံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ နိသီဒနပစ္စတ္ထရဏံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ မဉ္စော နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန, အသံဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ, နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗော၊ ပီဌံ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန, အသံဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ, နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ၊ ခေဠမလ္လကော နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗော၊ အပဿေနဖလကံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ။ သစေ ဝိဟာရေ သန္တာနကံ ဟောတိ, ဥလ္လောကာ ပဌမံ ဩဟာရေတဗ္ဗံ, အာလောကသန္ဓိကဏ္ဏဘာဂါ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာ။ သစေ ဂေရုကပရိကမ္မကတာ ဘိတ္တိ ကဏ္ဏကိတာ ဟောတိ, စောဠကံ တေမေတွာ ပီဠေတွာ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာ။ သစေ ကာဠဝဏ္ဏကတာ ဘူမိ ကဏ္ဏကိတာ ဟောတိ, စောဠကံ တေမေတွာ ပီဠေတွာ ပမဇ္ဇိတဗ္ဗာ။ သစေ အကတာ ဟောတိ ဘူမိ, ဥဒကေန ပရိပ္ဖေါသိတွာ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ – မာ ဝိဟာရော ရဇေန ဥဟညီတိ [ဦဟညီတိ (သီ။ သျာ။)]။ သင်္ကာရံ ဝိစိနိတွာ ဧကမန္တံ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗံ။
‘‘ဘူမတ္ထရဏံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာပညတ္တံ (သီ။ သျာ။), ယထာဘာဂံ (က။)] ပညပေတဗ္ဗံ။ မဉ္စပဋိပါဒကာ ဩတာပေတွာ ပမဇ္ဇိတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာဘာဂံ (သျာ။ က။)] ဌပေတဗ္ဗာ။ မဉ္စော ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန, အသံဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ, အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာဘာဂံ (သျာ။ က။)] ပညပေတဗ္ဗော။ ပီဌံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပ္ပဋိဃံသန္တေန, အသံဃဋ္ဋေန္တေန ကဝါဋပိဋ္ဌံ, အတိဟရိတွာ ယထာဌာနေ [ယထာဘာဂံ (သျာ။ က။)] ပညပေတဗ္ဗံ။ ဘိသိဗိဗ္ဗောဟနံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ပညပေတဗ္ဗံ။ နိသီဒနပစ္စတ္ထရဏံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ပညပေတဗ္ဗံ။ ခေဠမလ္လကော ဩတာပေတွာ ပမဇ္ဇိတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ဌပေတဗ္ဗော။ အပဿေနဖလကံ ဩတာပေတွာ ပမဇ္ဇိတွာ အတိဟရိတွာ ယထာဘာဂံ ဌပေတဗ္ဗံ။ ပတ္တစီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ။ ပတ္တံ နိက္ခိပန္တေန ဧကေန ဟတ္ထေန ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန ဟေဋ္ဌာမဉ္စံ ဝါ ဟေဋ္ဌာပီဌံ ဝါ ပရာမသိတွာ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ န စ အနန္တရဟိတာယ ဘူမိယာ ပတ္တော နိက္ခိပိတဗ္ဗော။ စီဝရံ နိက္ခိပန္တေန ဧကေန ဟတ္ထေန စီဝရံ ဂဟေတွာ ဧကေန ဟတ္ထေန စီဝရဝံသံ ဝါ စီဝရရဇ္ဇုံ ဝါ ပမဇ္ဇိတွာ ပါရတော အန္တံ ဩရတော ဘောဂံ ကတွာ စီဝရံ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ။
‘‘သစေ ပုရတ္ထိမာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ပုရတ္ထိမာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ။ သစေ ပစ္ဆိမာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ပစ္ဆိမာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ။ သစေ ဥတ္တရာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ဥတ္တရာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ။ သစေ ဒက္ခိဏာ သရဇာ ဝါတာ ဝါယန္တိ, ဒက္ခိဏာ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ။ သစေ သီတကာလော ဟောတိ, ဒိဝါ ဝါတပါနာ ဝိဝရိတဗ္ဗာ, ရတ္တိံ ထကေတဗ္ဗာ။ သစေ ဥဏှကာလော ဟောတိ, ဒိဝါ ဝါတပါနာ ထကေတဗ္ဗာ, ရတ္တိံ ဝိဝရိတဗ္ဗာ။
‘‘သစေ ပရိဝေဏံ ဥက္လာပံ ဟောတိ, ပရိဝေဏံ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ။ သစေ ကောဋ္ဌကော ဥက္လာပေါ ဟောတိ, ကောဋ္ဌကော သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗော။ သစေ ဥပဋ္ဌာနသာလာ ဥက္လာပါ ဟောတိ, ဥပဋ္ဌာနသာလာ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ။ သစေ အဂ္ဂိသာလာ ဥက္လာပါ ဟောတိ, အဂ္ဂိသာလာ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ။ သစေ ဝစ္စကုဋိ ဥက္လာပါ ဟောတိ, ဝစ္စကုဋိ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ။ သစေ ပါနီယံ န ဟောတိ, ပါနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ။ သစေ ပရိဘောဇနီယံ န ဟောတိ, ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ။ သစေ အာစမနကုမ္ဘိယာ ဥဒကံ န ဟောတိ, အာစမနကုမ္ဘိယာ ဥဒကံ အာသိဉ္စိတဗ္ဗံ။ ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာဂန္တုကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ယထာ အာဂန္တုကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗ’’န္တိ။
၃၅၇။ ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် အာဂန္တုရဟန်းတို့အား ကျင့်ဝတ်ကို ပညတ်အံ့၊ ယင်းကျင့်ဝတ် အတိုင်း အာဂန္တုရဟန်းတို့ ကျင့်ရမည်။ ရဟန်းတို့ အာဂန္တုရဟန်းသည် “ယခု အရံတွင်းသို့ ဝင်အံ့”ဟု ဖိနပ်ကို ချွတ်၍ နှိမ့်လျက် ခါပြီးလျှင် ယူ၍လည်းကောင်း၊ ထီးကို ပိတ်၍လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းခြုံကို ဖွင့်၍လည်းကောင်း၊ သင်္ကန်းကို ပခုံး၌ တင်၍လည်းကောင်း မနှေးမလျင် အရံတွင်းသို့ ကောင်းစွာ ဝင်ရမည်။ အရံတွင်းသို့ ဝင်သော ရဟန်းသည် “ကျောင်းနေ ရဟန်းတို့သည် အဘယ်အရပ်၌ နေကုန်သ နည်း”ဟု ကောင်းစွာ မှတ်သားရမည်၊ ကျောင်းနေရဟန်းတို့သည် စည်းဝေးရာ ဇရပ်၌ဖြစ်စေ မဏ္ဍပ်၌ ဖြစ်စေ သစ်ပင်ရင်း၌ဖြစ်စေ နေကုန်အံ့၊ ထိုအရပ်သို့ သွား၍ သင့်လျော်ရာ၌ သပိတ်ကို ထားရမည်၊ သင့်လျော်ရာ၌ သင်္ကန်းကို ထားရမည်၊ လျောက်ပတ်သော နေရာကို ယူ၍ ထိုင်ရမည်၊ “အဘယ်သည်သောက်ရေနည်း အဘယ်သည် သုံးရေနည်း”ဟုသောက်ရေကို သုံးဆောင်ရေကို မေးရမည်၊ သောက်ရေ ကို အလိုရှိမူသောက်ရေကို ယူ၍သောက်ရမည်၊ သုံးရေကို အလိုရှိမူ သုံးရေကို ယူ၍ ခြေဆေးရမည်။ ခြေဆေးသော ရဟန်းသည် လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ရေလောင်းရမည်၊ လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ခြေဆေးရမည်၊ ထိုလက်ဖြင့်ပင် ရေကို မလောင်းအပ်၊ ထိုလက်ဖြင့်ပင် ခြေတို့ကို မဆေးအပ်။ ဖိနပ်သုတ် အဝတ်ကြမ်းကို မေး၍ ဖိနပ်တို့ကို သုတ်ရမည်၊ ဖိနပ်တို့ကို သုတ်သော ရဟန်းသည် ရှေးဦးစွာ ခြောက်သော အဝတ်ကြမ်းဖြင့် သုတ်ရမည်၊ နောက်မှ စိုသော အဝတ်ကြမ်းဖြင့် သုတ်ရမည်၊ ဖိနပ်သုတ် အဝတ်ကြမ်းကို လျှော်၍ သင့်ရာ၌ ဖြန့်ထားရမည်။ ကျောင်းနေရဟန်းက သီတင်းကြီးဖြစ်မူ ရှိခိုးရမည်၊ သီတင်းငယ်ဖြစ်မူ ရှိခိုးခံရမည်၊ “အကျွန်ုပ် အတွက် အဘယ်ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသည် ရောက်ပါသနည်း”ဟု ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို မေးရမည်၊ နေဖူးသည်ကိုလည်းကောင်း၊ မနေဖူးသည်ကိုလည်းကောင်း မေးရမည်၊ ဆွမ်းခံရွာကို မေးရမည်၊ ဆွမ်းခံရွာ မဟုတ်သည်ကို မေးရမည်၊ သေက္ခဟု သမုတ်အပ်ကုန်သော ဒါယကာတို့ကို မေးရမည်၊ ကျင်ကြီးစွန့်ရာ ဌာနကို မေးရမည်၊ ကျင်ငယ် စွန့်ရာဌာနကို မေးရမည်၊ သောက်ရေကို မေးရမည်၊ သုံးရေကို မေးရမည်၊ တောင်ဝှေးကို မေးရမည်၊ “အဘယ်အချိန်၌ ဝင်ရမည်၊ အဘယ်အချိန်၌ ထွက်ရမည်”ဟု သံဃာ၏ ကတိကဝတ်ကို မေးရမည်။ မနေဖူးသေးသော ကျောင်းဖြစ်မူ တံခါးရွက်ကို ခေါက်ပြီးလျှင် တစ်မုဟုတ်မျှဆိုင်းငံ့ကာ မင်းတုပ် ကြီးကို ပြုတ်လျက် တံခါးရွက်ကို တွန်း၍ အပြင်၌ ရပ်လျက် ကြည့်ရမည်၊ ကျောင်းသည် အမှိုက်ရှိသော်လည်းကောင်း၊ ညောင်စောင်း၌ ညောင်စောင်းကို တင်ထားသော်လည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်၌ အင်းပျဥ်ကို တင်ထားသော်လည်းကောင်း၊ ကျောင်းသည် အထက်၌ အမှိုက်အစုပြွမ်းသော်လည်းကောင်း စွမ်းနိုင်မူ သုတ်သင်ရမည်။ ကျောင်းကို သုတ်သင်သော ရဟန်းသည် ရှေးဦးစွာ မြေအခင်းကို ထုတ်၍ သင့်ရာ၌ ထားရမည်၊ ညောင်စောင်း အခြေခံတို့ကို ထုတ်၍ သင့်ရာ၌ ထားရမည်၊ ဘုံလျှို ခေါင်းအုံးကို ထုတ်ဆောင်၍ သင့်ရာ အရပ်၌ ထားရမည်၊ နိသီဒိုင် အိပ်ရာအခင်းကို ထုတ်ဆောင်၍ သင့်ရာအရပ်၌ ထားရမည်။ ညောင်စောင်းကို ရိုရိုသေသေပြု၍ ကောင်းမွန်စွာ တံခါးရွက် တံခါးပေါင်တို့ကို မထိခိုက်စေဘဲ ထုတ် ဆောင်၍ သင့်ရာအရပ်၌ ထားရမည်၊ အင်းပျဥ်ကို ရိုရိုသေသေပြု၍ ကောင်းမွန်စွာ တံခါးရွက် တံခါးပေါင် တို့ကို မထိခိုက်စေသဖြင့် ထုတ်ဆောင်၍ သင့်ရာအရပ်၌ ထားရမည်၊ ထွေးခံကို ထုတ်ဆောင်၍ သင့်ရာ အရပ်၌ ထားရမည်၊ မှီရာတံကဲပြင်ကို ထုတ်ဆောင်၍ သင့်ရာအရပ်၌ ထားရမည်၊ မြေအခင်းကို ခင်းမြဲ အတိုင်း နေရာမှတ်လျက် ထုတ်ဆောင်၍ သင့်ရာအရပ်၌ ထားရမည်၊ အကယ်၍ ကျောင်း၌ ပိုးအိမ် ပင့်ကူ မျှင်ရှိအံ့ ဗိတာန် မျက်နှာကြက်မှ စ၍ ပယ်ရှားအပ်၏၊ လေသွန်တံခါး တိုက်လေးထောင့်တို့ကို သုံးသပ် ပွတ်တိုက်ရမည်။ ဂွေ့နီဖြင့် အပြေအပြစ်ပြုထားသော နံရံသည် မှိုတက်အံ့၊ ပုဆိုးကြမ်းကို ရေဆွတ်၍ ညှစ်ပြီးလျှင် သုတ်ရမည်၊ မည်းသော အဆင်းဖြင့် အပြေအပြစ်ပြုထားသော မြေသည် မှိုတက်အံ့၊ ပုဆိုးကြမ်းကို ရေဆွတ်၍ ညှစ်ပြီးလျှင် သုတ်ရမည်၊ အပြေအပြစ်မပြုသော မြေဖြစ်အံ့၊ ရေဖြန်း၍ “ကျောင်းကို မြူမတက် စေလင့်”ဟု (နှလုံးထား ၍) တံမြက်လှည်းရမည်၊ တံမြက်ချေးကို စုရုံး၍ သင့်ရာအရပ်၌ စွန့်ပစ်ရမည်၊ မြေအခင်းကို နေလှန်းသုတ်သင်ပြီးလျှင် ခါ၍ ခင်းထားမြဲအတိုင်း တစ်ဖန် ပြန်ခင်းထားရမည်၊ ညောင် စောင်းခြေတို့ကို နေလှန်း သုတ်သင်ပြီးလျှင် ထားမြဲအတိုင်းနေရာ၌ တစ်ဖန် ပြန်ထားရမည်။ ညောင်စောင်းကို နေလှန်းသုတ်သင်ပြီးလျှင် ခါ၍ ရိုရိုသေသေပြု လျက် ကောင်းမွန်စွာ တံခါးရွက် တံခါးပေါင်တို့ကို မထိခိုက်စေဘဲ ခင်းထားမြဲအတိုင်း တစ်ဖန် ပြန်ခင်းထားရမည်၊ အင်းပျဥ်ကို နေလှန်း သုတ်သင်ပြီးလျှင် ခါ၍ ရိုရိုသေသေပြုလျက် ကောင်းမွန်စွာ တံခါးရွက် တံခါးပေါင်တို့ကို မထိခိုက်စေဘဲ ခင်းထားမြဲအတိုင်း တစ်ဖန် ပြန်ခင်းထားရမည်၊ ဘုံလျှို ခေါင်းအုံးကို နေလှန်းသုတ်သင်ပြီးလျှင် ခါ၍ ခင်းထားမြဲအတိုင်း တစ်ဖန် ပြန်ခင်းထားရမည်၊ နိသီဒိုင် အိပ်ရာအခင်းကို နေလှန်းသုတ်သင်ပြီးလျှင် ခါ၍ ခင်းထားမြဲအတိုင်း တစ်ဖန် ပြန်ခင်းထားရမည်။ ထွေးခံကို နေလှန်းပွတ်တိုက်၍ ထားမြဲအတိုင်းနေရာ၌ တစ်ဖန် ပြန်ထားရမည်၊ မှီရာတံကဲပြင်ကို နေလှန်းပွတ်တိုက်၍ ထားမြဲအတိုင်းနေရာ၌ တစ်ဖန် ပြန်ထားရမည်။ သပိတ်သင်္ကန်းကို ထားရမည်၊ သပိတ်ကို ထားလိုသော ရဟန်းသည် လက်တစ်ဖက်ဖြင့် သပိတ်ကို ကိုင်၍ လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ညောင်စောင်းအောက်ကိုလည်းကောင်း၊ အင်းပျဥ်အောက်ကိုလည်းကောင်း သုံးသပ်၍ သပိတ်ကို ထားရမည်၊ အခင်းမရှိသော မြေ၌ သပိတ်ကို မထားရ၊ သင်္ကန်းကို ထားလိုသော ရဟန်းသည် လက်တစ်ဖက်ဖြင့် သကန်းကို ကိုင်၍ လက်တစ်ဖက်ဖြင့် သင်္ကန်းတန်း သင်္ကန်းကြိုးကို ပွတ်တိုက်၍ ထိုမှာဘက်က အစွန်းကို ဤမှာဘက်မှ အခွေပြုလျက် သင်္ကန်းကို ထားရမည်၊ အရှေ့အရပ်မှ မြူနှင့်တကွသော လေတို့သည် အကယ်၍ လာကုန်အံ့၊ အရှေ့မျက်နှာ လေသွန်တံခါးတို့ကို ပိတ်ရမည်၊ အနောက်အရပ်မှ မြူနှင့်တကွသော လေတို့သည် အကယ်၍ လာကုန်အံ့၊ အနောက်မျက်နှာရှိ လေသွန်တံခါး တို့ကို ပိတ်ရမည်၊ မြောက်အရပ်မှ မြူနှင့်တကွသော လေတို့သည် အကယ်၍ လာကုန်အံ့၊ မြောက်မျက်နှာ လေသွန်တံခါးတို့ကို ပိတ်ရမည်၊ တောင်အရပ်မှ မြူနှင့်တကွသော လေတို့သည် အကယ်၍ လာကုန်အံ့၊ တောင်မျက်နှာ လေသွန်တံခါးတို့ကို ပိတ်ရမည်၊ အေးသောအခါဖြစ်မူ နေ့အခါ၌ လေသွန်တံခါးတို့ကို ဖွင့်ရ မည်၊ ညဥ့်အခါ၌ ပိတ်ရမည်၊ ပူအိုက်သော အခါဖြစ်မူ နေ့အခါ၌ လေသွန်တံခါးတို့ ပိတ်ထား၍ ညဥ့်အခါ၌ ဖွင့်ထားရမည်။ ပရိဝုဏ်သည် အမှိုက်ရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ ပရိဝုဏ်ကို တံမြက်လှည်းရမည်၊ တံခါးမုခ် ရေချိုးအုံသည် အမှိုက်ရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ တံခါးမုခ်ကို တံမြက်လှည်းရမည်။ စည်းဝေးရာဇရပ်သည် အကယ်၍ အမှိုက်ရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ စည်းဝေးရာဇရပ်ကို တံမြက်လှည်းရမည်၊ မီးတင်းကုပ်သည် အမှိုက်ရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ မီးတင်းကုပ်ကို တံမြက်လှည်းရမည်၊ ကျင်ကြီးအိမ်သည် အမှိုက် ရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ ကျင်ကြီးအိမ်ကို တံမြက်လှည်းရမည်၊ သောက်ရေမရှိအံ့၊ သောက်ရေကို တည်ထားရမည်၊ သုံးဆောင်ရေ မရှိအံ့၊ သုံးဆောင်ရေကို တည်ထားရမည်။ သန့်သက်ရေအိုး၌ ရေမရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ သန့်သက်ရေအိုး၌ ရေကို သွန်းလောင်းရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤကား အာဂန္တုရဟန်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်တည်း၊ ယင်းကျင့်ဝတ်အတိုင်း အာဂန္တုရဟန်းတို့ ကျင့်ရမည်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
“Well then, I’ll lay down the proper conduct for newly-arrived monks. When a newly-arrived monk enters a monastery, he should remove his sandals, hold them low, knock them together, and carry them along; he should lower his sunshade, uncover his head, and put his robe over his shoulders; he should then enter the monastery carefully and without hurry. As he enters the monastery, he should look out for where the resident monks gather— whether in the assembly hall, under a roof cover, or at the foot of a tree— and he should go there. He should then put down his bowl and robe, find a suitable seat, and sit down. He should ask which is the water for drinking and which the water for washing. If he needs water to drink, he may take some and drink. If he needs water to wash, he may take some and wash his feet. When he washes his feet, he should pour the water with one hand and wash with the other. He shouldn’t pour the water and wash his feet with the same hand. He should ask for a sandal-wiping cloth, and then wipe them. When he wipes his sandals, he should first wipe them with a dry cloth, then with a wet one. He should wash the cloth and spread it out. If a resident monk is senior to him, the newly-arrived monk should bow down to him. If a resident monk is junior, he should bow down to the newly-arrived monk. The newly-arrived monk should ask which dwelling he may stay in and whether it’s occupied or not. He should ask about where to go for alms and where not to go, about any families designated as “in training”, about the place for defecating and the place for urinating, about the water for drinking and the water for washing, about walking sticks, and about the Sangha’s agreements concerning the right time to enter and the right time to leave. If the dwelling is unoccupied, he should knock on the door, wait for a moment, then lift the latch, open the door, and look inside while standing outside. If the dwelling is dirty, and if the beds or benches are stacked on top of one another with furniture piled on top, he should clean it if he’s able. When he’s cleaning the dwelling, he should first take out the floor cover and put it aside. He should take out the bed supports and put them aside. He should take out the mattress and the pillow and put them aside. He should take out the sitting mat and the sheet and put them aside. Holding the bed low, he should carefully take it out without scratching it or knocking it against the door or the door frame, and he should put it aside. Holding the bench low, he should carefully take it out without scratching it or knocking it against the door or the door frame, and he should put it aside. He should take out the spittoon and put it aside. He should take out the leaning board and put it aside. If the dwelling has cobwebs, he should first remove them from the ceiling cloth, and he should then wipe the windows and the corners of the room. If the walls have been treated with red ocher and they’re moldy, he should moisten a cloth, wring it out, and wipe the walls. If the floor has been treated with a black finish and it’s moldy, he should moisten a cloth, wring it out, and wipe the floor. If the floor is untreated, he should sprinkle it with water and then sweep it, trying to avoid stirring up dust. He should look out for any trash and discard it. He should sun the floor cover, clean it, beat it, bring it back inside, and put it back as before. He should sun the bed supports, wipe them, bring them back inside, and put them back where they were. He should sun the bed, clean it, and beat it. Holding it low, he should carefully bring it back inside without scratching it or knocking it against the door or the door frame, and he should put it back as before. He should sun the bench, clean it, and beat it. Holding it low, he should carefully bring it back inside without scratching it or knocking it against the door or the door frame, and he should put it back as before. He should sun the mattress and the pillow, clean them, beat them, bring them back inside, and put them back as before. He should sun the sitting mat and the sheet, clean them, beat them, bring them back inside, and put them back as before. He should sun the spittoon, wipe it, bring it back inside, and put it back where it was. He should sun the leaning board, wipe it, bring it back inside, and put it back where it was. He should put away the bowl and robe. When putting away the bowl, he should hold the bowl in one hand, feel under the bed or the bench with the other, and then put it away. He shouldn’t put the bowl away on the bare floor. When putting away the robe, he should hold the robe in one hand, wipe the bamboo robe rack or the clothesline with the other, and then put it away by folding the robe over it, making the ends face the wall and the fold face out. If dusty winds are blowing from the east, he should close the windows on the eastern side. If dusty winds are blowing from the west, he should close the windows on the western side. If dusty winds are blowing from the north, he should close the windows on the northern side. If dusty winds are blowing from the south, he should close the windows on the southern side. If the weather is cold, he should open the windows during the day and close them at night. If the weather is hot, he should close the windows during the day and open them at night. If the yard is dirty, he should sweep it. If the gatehouse is dirty, he should sweep it. If the assembly hall is dirty, he should sweep it. If the water-boiling shed is dirty, he should sweep it. If the restroom is dirty, he should sweep it. If there’s no water for drinking, he should get some. If there’s no water for washing, he should get some. If there’s no water in the restroom ablutions pot, he should fill it. This is the proper conduct for newly-arrived monks.” 2. Discussion of the proper conduct for resident monks
၂။ အာဝါသိကဝတ္တကထာ
၃၅၈။ တေန ခေါ ပန သမယေန အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ အာဂန္တုကေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ နေဝ အာသနံ ပညပေန္တိ, န ပါဒေါဒကံ ပါဒပီဌံ ပါဒကထလိကံ ဥပနိက္ခိပန္တိ, န ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ, န ပါနီယေန ပုစ္ဆန္တိ [န ပါနီယေန ပုစ္ဆန္တိ, န ပရိဘောဇနီယေန ပုစ္ဆန္တိ (သျာ။ ကံ။)], န ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဂန္တုကေ ဘိက္ခူ အဘိဝါဒေန္တိ, န သေနာသနံ ပညပေန္တိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ အာဝါသိကာ ဘိက္ခူ အာဂန္တုကေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ နေဝ အာသနံ ပညပေဿန္တိ, န ပါဒေါဒကံ ပါဒပီဌံ ပါဒကထလိကံ ဥပနိက္ခိပိဿန္တိ, န ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟိဿန္တိ, န ပါနီယေန ပုစ္ဆိဿန္တိ, ဝုဍ္ဎတရေပိ အာဂန္တုကေ ဘိက္ခူ န အဘိဝါဒေဿန္တိ, န သေနာသနံ ပညပေဿန္တီ’’တိ! အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… သစ္စံ ကိရံ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သစ္စံ ဘဂဝါတိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
၂-အာဝါသိကဝတ်ကိုပြခြင်း ၃၅၈။ ထိုအခါ အာဝါသိကရဟန်းတို့သည် အာဂန္တုရဟန်းတို့ကို မြင်လျက် နေရာကို မခင်းကုန်၊ ခြေဆေးရေ ခြေဆေးအင်းပျဥ် ခြေပွတ်အိုးခြမ်းတို့ကို အနီး၌ မထားကုန်၊ ခရီးဦးကြို၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို လှမ်းမယူကုန်၊ သောက်ရေဖြင့် မမေးကုန်၊ အာဂန္တုသီတင်းကြီးရဟန်းတို့ကိုလည်း ရှိမခိုးကုန်၊ ကျောင်း အိပ်ရာနေရာကို မခင်းကုန်။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည်-- “အဘယ့်ကြောင့် အာဝါသိကရဟန်းတို့သည် အာဂန္တုရဟန်းတို့ကို မြင်လျက် နေရာကို မခင်းကုန် ဘိသနည်း၊ ခြေဆေးရေကို ခြေဆေးအင်းပျဥ်ကို ခြေပွတ်အိုးခြမ်းကို အနီး၌ မထားကုန်ဘိသနည်း၊ ခရီးဦးကြို၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို လှမ်းမယူကုန်ဘိသနည်း၊ သောက်ရေဖြင့် မမေးကုန်ဘိသနည်း၊ အာဂန္တုသီတင်းကြီးရဟန်းတို့ကိုလည်း ရှိမခိုးကုန်ဘိသနည်း၊ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို မခင်းကုန်ဘိ သနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို--
At that time, when they saw newly-arrived monks, the resident monks did not prepare seats, or put out foot stools, foot scrapers, or water for washing the feet. They did not go out to meet them to receive their bowls and robes, or ask if they wanted water to drink. They did not bow down to newly-arrived monks who were senior to them or assign dwellings to them. The monks of few desires complained and criticized them, “How can the resident monks act like this?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that the resident monks are acting like this?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks:
၃၅၉။ ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ပညပေဿာမိ ယထာ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ။ အာဝါသိကေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ အာဂန္တုကံ ဘိက္ခုံ ဝုဍ္ဎတရံ ဒိသွာ အာသနံ ပညပေတဗ္ဗံ, ပါဒေါဒကံ ပါဒပီဌံ ပါဒကထလိကံ ဥပနိက္ခိပိတဗ္ဗံ, ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ပတ္တစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ, ပါနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗော [ပါနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗော, ပရိဘောဇနီယေန ပုစ္ဆိတဗ္ဗော (သျာ။)]။ သစေ ဥဿဟတိ, ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ။ ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆန္တေန ပဌမံ သုက္ခေန စောဠကေန ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ, ပစ္ဆာ အလ္လေန။ ဥပါဟနာပုဉ္ဆနစောဠကံ ဓောဝိတွာ [ဓောဝိတွာ ပီဠေတွာ (သျာ။)] ဧကမန္တံ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗံ။
‘‘အာဂန္တုကော ဘိက္ခု ဝုဍ္ဎတရော အဘိဝါဒေတဗ္ဗော။ သေနာသနံ ပညပေတဗ္ဗံ – ‘ဧတံ တေ သေနာသနံ ပါပုဏာတီ’တိ။ အဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ဂေါစရော အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ အဂေါစရော အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ သေက္ခသမ္မတာနိ ကုလာနိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာနိ။ ဝစ္စဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပဿာဝဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပါနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပရိဘောဇနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ကတ္တရဒဏ္ဍော အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ သံဃဿ ကတိကသဏ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဣမံ ကာလံ ပဝိသိတဗ္ဗံ, ဣမံ ကာလံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’န္တိ။
‘‘သစေ နဝကော ဟောတိ, နိသိန္နကေနေဝ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘အတြ ပတ္တံ နိက္ခိပါဟိ, အတြ စီဝရံ နိက္ခိပါဟိ, ဣဒံ အာသနံ နိသီဒါဟီ’တိ။ ပါနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပရိဘောဇနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ဥပါဟနာပုဉ္ဆနစောဠကံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ အာဂန္တုကော ဘိက္ခု နဝကော အဘိဝါဒါပေတဗ္ဗော။ သေနာသနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဧတံ တေ သေနာသနံ ပါပုဏာတီ’တိ။ အဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ အနဇ္ဈာဝုဋ္ဌံ ဝါ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ဂေါစရော အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ အဂေါစရော အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ သေက္ခသမ္မတာနိ ကုလာနိ အာစိက္ခိတဗ္ဗာနိ။ ဝစ္စဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပဿာဝဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပါနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ပရိဘောဇနီယံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ။ ကတ္တရဒဏ္ဍော အာစိက္ခိတဗ္ဗော။ သံဃဿ ကတိကသဏ္ဌာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ – ‘ဣမံ ကာလံ ပဝိသိတဗ္ဗံ, ဣမံ ကာလံ နိက္ခမိတဗ္ဗ’န္တိ။ ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, အာဝါသိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ယထာ အာဝါသိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗ’’န္တိ။
၃၅၉။ ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် အာဝါသိကရဟန်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်ကို ပညတ်အံ့၊ ယင်းကျင့်ဝတ် အတိုင်း အာဝါသိကရဟန်းတို့ ကျင့်ရမည်။ ရဟန်းတို့ အာဝါသိကရဟန်းသည် အာဂန္တုသီတင်းကြီး ရဟန်းကို မြင်သော် နေရာခင်းရမည်၊ ခြေဆေးရေကို၊ ခြေဆေးအင်းပျဥ်ကို၊ ခြေပွတ်အိုးခြမ်းကို အနီး၌ ထားရမည်၊ ခရီးဦးကြို၍ သပိတ် သင်္ကန်းကို လှမ်းယူရမည်၊ သောက်ရေဖြင့် မေးရမည်၊ စွမ်းနိုင်မူ ဖိနပ်တို့ကို သုတ်ရမည်၊ ဖိနပ်သုတ်သော ရဟန်းသည် ရှေးဦးစွာ ခြောက်သော အဝတ်ဖြင့် သုတ်ရမည်၊ နောက်မှ စိုသော အဝတ်ကြမ်းဖြင့် သုတ်ရမည်၊ ဖိနပ်သုတ် အဝတ်ကြမ်းကို လျှော်ပြီးလျှင် သင့်ရာ၌ ဖြန့်ထားရမည်၊ အာဂန္တု သီတင်းကြီး ရဟန်းကို ရှိခိုးရမည်၊ ထိုကျောင်းသည် “အသျှင့်အတွက် ရောက်၏”ဟု ကျောင်း အိပ်ရာနေရာကိုခင်း ရမည်၊ နေဖူးသည်ကိုလည်းကောင်း၊ မနေဖူးသည်ကိုလည်းကောင်း ပြောရမည်၊ ဆွမ်းခံရွာကို ပြောရမည်၊ ဆွမ်းခံရွာ မဟုတ်သည်ကို ပြောရမည်၊ သေက္ခဟု သမုတ်အပ်ကုန်သော ဒါယကာတို့ကို ပြောကြားရမည်၊ ကျင်ကြီးစွန့်ရာ အရပ်ကို ပြောကြားရမည်၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရာ အရပ်ကို ပြောကြားရမည်၊ သောက်ရေကို ပြောကြားရမည်၊ သုံးဆောင်ရေကို ပြောကြားရမည်၊ တောင်ဝှေးကို ပြောကြားရမည်၊ “ဤအချိန်၌ ဝင်ရမည်၊ ဤအချိန်၌ ထွက်ရမည်”ဟု သံဃာ၏ ကတိကဝတ်ကို ပြောရမည်။ သီတင်းငယ်ဖြစ်မူ “ဤနေရာ၌ သပိတ်ကို ထားလော့၊ ဤနေရာ၌ သင်္ကန်းကို ထားလော့၊ ဤကား နေရာတည်း၊ ထိုင်လော့”ဟု ထိုင်လျက်ပင် ပြောကြားရမည်၊ သောက်ရေကို ပြောကြားရမည်၊ သုံးရေကို ပြောကြားရမည်၊ ဖိနပ်သုတ် အဝတ်ကြမ်းကို ပြောကြားရမည်၊ အာဂန္တုရဟန်းကို ရှိခိုးစေရမည်၊ “ဤကျောင်းသည် သင့်အတွက် ရောက်၏”ဟု ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကိုပြောကြားရမည်၊ နေဖူးသည်ကိုလည်းကောင်းး မနေဖူးသည်ကိုလည်းကောင်းး ပြောကြားရမည်၊ ဆွမ်းခံရွာကို ပြောကြားရမည်၊ ဆွမ်းခံရွာ မဟုတ်သည်ကို ပြောကြားရမည်၊ သေက္ခဟု သမုတ်အပ်ကုန်သော ဒါယကာတို့ကို ပြောကြားရမည်၊ ကျင်ကြီးစွန့်ရာ အရပ်ကို ပြောကြားရမည်၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရာ အရပ်ကို ပြောကြားရမည်၊ သောက်ရေကို ပြောကြားရမည်၊ သုံးဆောင်ရေကို ပြောကြားရမည်၊ တောင်ဝှေးကို ပြောကြားရမည်၊ “ဤအချိန်၌ ဝင်ရ မည်၊ ဤအချိန်၌ ထွက်ရမည်”ဟု သံဃာ၏ ကတိကဝတ်ကို ပြောကြားရမည်။ ရဟန်းတို့ ဤကား အာဝါသိက ရဟန်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်တည်း၊ ယင်းကျင့်ဝတ်အတိုင်း အာဝါသိက ရဟန်းတို့ ကျင့်ရမည်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
“Well then, I’ll lay down the proper conduct for resident monks. When a resident monk sees a newly-arrived monk who is senior to him, he should prepare a seat, and put out a foot stool, a foot scraper, and water for washing the feet. He should go out to meet him to receive his bowl and robe, and ask if he wants water to drink. If he’s able, he should wipe his sandals, first with a dry cloth and then with a wet one. He should wash the cloth and spread it out. If the newly-arrived monk is senior to him, the resident monk should bow down to him. He should assign him a dwelling, tell him where it is, and inform him whether it’s occupied or not. He should tell him where to go for alms and where not to go, and about any families designated as ‘in training’. He should point out the place for defecating and the place for urinating, the water for drinking and the water for washing, and the walking sticks. He should tell him about the Sangha’s agreements concerning the right time to enter and the right time to leave. If the newly-arrived monk is junior to him, the resident monk should remain seated while telling him where to put his bowl and robe, and which seat to sit on. He should point out the water for drinking and the water for washing, as well as a sandal-wiping cloth. If the newly-arrived monk is junior to the resident monk, he should bow down to him. The resident monk should tell him which dwelling he may stay in and whether it’s occupied or not. He should tell him where to go for alms and where not to go, and about any families designated as ‘in training’. He should point out the place for defecating and the place for urinating, the water for drinking and the water for washing, and the walking sticks. He should tell him about the Sangha’s agreements concerning the right time to enter and the right time to leave. This is the proper conduct for resident monks.” 3. Discussion of the proper conduct for departing monks
၃။ ဂမိကဝတ္တကထာ
၃၆၀။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဂမိကာ ဘိက္ခူ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ အပ္ပဋိသာမေတွာ ဒွါရဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ သေနာသနံ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမန္တိ။ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ နဿတိ။ သေနာသနံ အဂုတ္တံ ဟောတိ။ ယေ တေ ဘိက္ခူ အပ္ပိစ္ဆာ…ပေ… တေ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ ဂမိကာ ဘိက္ခူ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ အပ္ပဋိသာမေတွာ ဒွါရဝါတပါနံ ဝိဝရိတွာ သေနာသနံ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမိဿန္တိ! ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ နဿတိ။ သေနာသနံ အဂုတ္တံ ဟောတီ’’တိ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ…ပေ… သစ္စံ ကိရ, ဘိက္ခဝေ…ပေ… သစ္စံ ဘဂဝါတိ…ပေ… ဝိဂရဟိတွာ…ပေ… ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ –
၃-ခရီးသွားရဟန်း ကျင့်ဝတ် ၃၆၀။ ထိုအခါ၌ ခရီးသွားရဟန်းတို့သည် သစ်ဘဏ္ဍာကိုလည်းကောင်း၊ မြေဘဏ္ဍာကိုလည်းကောင်း မသိမ်းဆည်းဘဲ တံခါးမ လေသာပြူတင်းပေါက်တို့ကို ဖွင့်လျက် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို မပန်ကြားဘဲ ဖဲသွားကုန်၏၊ သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့သည် ပျက်စီးကုန်၏။ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာသည် မလုံခြုံ။ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည်- “အဘယ့်ကြောင့် ခရီးသွားရဟန်းတို့သည် သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့ကို မသိမ်းဆည်းဘဲ တံခါးမ လေသာပြူတင်းပေါက်ကို ဖွင့်လျက် ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို မပန်ကြားဘဲဲ ဖဲသွားကုန်ဘိ သနည်း၊ သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့သည် ပျက်စီးကုန်၏။ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာသည် မလုံခြုံ”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ပ။ ရဟန်းတို့ မှန်သလော။ပ။ မှန်ပါသည် မြတ်စွာဘုရားဟု (လျှောက်ကြကုန်၏)။ပ။ ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍။ပ။ တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို--
At that time there were monks who departed without putting the wooden and ceramic goods in order, without closing the door and the windows, and without informing anyone. The wooden and ceramic goods were lost and the dwelling was unprotected. The monks of few desires complained and criticized them, “How can the departing monks act like this?” They told the Buddha. Soon afterwards he had the Sangha gathered and questioned the monks: “Is it true, monks, that the departing monks are acting like this?” “It’s true, sir.” … After rebuking them … the Buddha gave a teaching and addressed the monks:
၃၆၁။ ‘‘တေန ဟိ, ဘိက္ခဝေ, ဂမိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ပညပေဿာမိ ယထာ ဂမိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗံ။ ဂမိကေန, ဘိက္ခဝေ, ဘိက္ခုနာ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ ပဋိသာမေတွာ ဒွါရဝါတပါနံ ထကေတွာ သေနာသနံ အာပုစ္ဆာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ [အာပုစ္ဆိတဗ္ဗံ (သျာ။)]။ သစေ ဘိက္ခု န ဟောတိ, သာမဏေရော အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ သစေ သာမဏေရော န ဟောတိ, အာရာမိကော အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ သစေ အာရာမိကော န ဟောတိ, ဥပါသကော အာပုစ္ဆိတဗ္ဗော။ သစေ န ဟောတိ ဘိက္ခု ဝါ သာမဏေရော ဝါ အာရာမိကော ဝါ ဥပါသကော ဝါ, စတူသု ပါသာဏေသု မဉ္စံ ပညပေတွာ မဉ္စေ မဉ္စံ အာရောပေတွာ ပီဌေ ပီဌံ အာရောပေတွာ သေနာသနံ ဥပရိ ပုဉ္ဇံ ကရိတွာ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ ပဋိသာမေတွာ ဒွါရဝါတပါနံ ထကေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ။ သစေ ဝိဟာရော ဩဝဿတိ, သစေ ဥဿဟတိ, ဆာဒေတဗ္ဗော, ဥဿုကံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တိ နု ခေါ ဝိဟာရော ဆာဒိယေထာ’တိ။ ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ လဘေထ, ယော ဒေသော အနောဝဿကော ဟောတိ, တတ္ထ စတူသု ပါသာဏေသု မဉ္စံ ပညပေတွာ မဉ္စေ မဉ္စံ အာရောပေတွာ ပီဌေ ပီဌံ အာရောပေတွာ သေနာသနံ ဥပရိ ပုဉ္ဇံ ကရိတွာ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ ပဋိသာမေတွာ ဒွါရဝါတပါနံ ထကေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ။ သစေ သဗ္ဗော ဝိဟာရော ဩဝဿတိ, သစေ ဥဿဟတိ, သေနာသနံ ဂါမံ အတိဟရိတဗ္ဗံ, ဥဿုကံ ဝါ ကာတဗ္ဗံ – ‘ကိန္တိ နု ခေါ သေနာသနံ ဂါမံ အတိဟရိယေထာ’တိ။ ဧဝဉ္စေတံ လဘေထ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ လဘေထ, အဇ္ဈောကာသေ စတူသု ပါသာဏေသု မဉ္စံ ပညပေတွာ မဉ္စေ မဉ္စံ အာရောပေတွာ ပီဌေ ပီဌံ အာရောပေတွာ သေနာသနံ ဥပရိ ပုဉ္ဇံ ကရိတွာ ဒါရုဘဏ္ဍံ မတ္တိကာဘဏ္ဍံ ပဋိသာမေတွာ တိဏေန ဝါ ပဏ္ဏေန ဝါ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ပက္ကမိတဗ္ဗံ – အပ္ပေဝ နာမ အင်္ဂါနိပိ သေသေယျုန္တိ။ ဣဒံ ခေါ, ဘိက္ခဝေ, ဂမိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တံ ယထာ ဂမိကေဟိ ဘိက္ခူဟိ သမ္မာ ဝတ္တိတဗ္ဗ’’န္တိ။
၃၆၁။ ရဟန်းတို့ သို့ဖြစ်လျှင် ခရီးသွားရဟန်းတို့အား ကျင့်ဝတ်ကို ပညတ်အံ့၊ ယင်းကျင့်ဝတ် အတိုင်း ခရီးသွားရဟန်းတို့ ကျင့်ရမည်။ ရဟန်းတို့ ခရီးသွားရဟန်းသည် သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့ကို သိမ်းဆည်း၍ တံခါးမ လေသာပြူတင်းကို ပိတ်လျက် ကျောင်းအိပ်ရာနေရာကို ပန်ကြား၍ ဖဲသွားရမည်။ ရဟန်းမရှိမူ သာမဏေကို ပန်ကြားရမည်၊ သာမဏေမရှိမူ အရံစောင့်ကို ပန်ကြားရမည်၊ အရံစောင့် မရှိမူ ဥပါသကာကို ပန်ကြားရမည်၊ ရဟန်းဖြစ်စေ သာမဏေဖြစ်စေ အရံစောင့်ဖြစ်စေ ဥပါသကာဖြစ်စေ (တစ်ဦးဦးမျှ) မရှိမူ ကျောက်ခဲလေးလုံးတို့၌ ညောင်စောင်းကို ခင်း၍ ညောင်စောင်းတစ်ခု၌ ညောင်စောင်း တစ်ခုကိုတင်၍ အင်းပျဥ်တစ်ခု၌ အင်းပျဥ်တစ်ခုကိုတင်၍ အိပ်ရာနေရာကို အပေါ်၌ ပုံ၍ သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့ကို သိမ်းဆည်း၍ တံခါးမ လေသာပြူတင်းကို ပိတ်လျက် ဖဲသွားရမည်။ ကျောင်းကို မိုးစွတ်သော် စွမ်းနိုင်မူ မိုးရမည်၊ “အဘယ်သို့လျှင် ကျောင်းကို မိုးရမည်နည်း”ဟုကြောင့်ကြသော်လည်း စိုက်ရမည်၊ ဤနည်းဖြင့် ထိုအမိုးကို ရကုန်မူ ဤရခြင်းသည် ကောင်း၏၊ မရကုန်မူ မိုးမစိုသော နေရာ၌ ကျောက်ခဲလေးလုံးတို့၌ ညောင်စောင်းကိုခင်း၍ ညောင်စောင်းတစ်ခု၌ ညောင်စောင်း တစ်ခုကို တင်၍ အင်းပျဥ်တစ်ခု၌ အင်းပျဥ်တစ်ခုကို တင်၍ အိပ်ရာနေရာကို အပေါ်၌ ပုံ၍ သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့ကို သိမ်းဆည်း၍ တံခါးမ လေသာပြူတင်းကို ပိတ်လျက် ဖဲသွားရမည်။ ကျောင်းအလုံးစုံကို မိုးစွတ်သော် စွမ်းနိုင်မူ အိပ်ရာနေရာကို ရွာသို့ ဆောင်ရမည်၊ “အဘယ်သို့လျှင် အိပ်ရာနေရာကို ရွာသို့ ဆောင်ရမည်နည်း”ဟုကြောင့်ကြသော်လည်း စိုက်ရမည်၊ ဤနည်းဖြင့် ရွာသို့ ဆောင်ခြင်းကို ရမူကောင်း၏၊ မရကုန်မူ လွင်တီးခေါင်၌ ကျောက်ခဲလေးလုံးတို့၌ ညောင်စောင်းကို ခင်း၍ ညောင်စောင်းတစ်ခု၌ ညောင်စောင်းတစ်ခုကို တင်၍ အင်းပျဥ်တစ်ခု၌ အင်းပျဥ်တစ်ခုကို တင်၍ အိပ်ရာနေရာကို အပေါ်၌ ပုံ၍ သစ်ဘဏ္ဍာ မြေဘဏ္ဍာတို့ကို သိမ်းဆည်း၍ “အပေါင်စသော အစိတ်တို့လည်း ကြွင်းတန်ကုန်ရာ၏”ဟု (နှလုံးသွင်း၍) မြက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း သစ်ရွွက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖုံးအုပ်၍ ဖဲသွားရမည်။ ဤကား ခရီးသွားရဟန်းတို့၏ ကျင့်ဝတ်တည်း၊ ယင်းကျင့်ဝတ်အတိုင်း ခရီးသွားရဟန်းတို့ ကျင့်ရမည်ဟု (မိန့်တော်မူ၏)၊
“Well then, I’ll lay down the proper conduct for departing monks. Before a monk departs, he should put the wooden and ceramic goods in order, close the door and the windows, and inform someone. If there are no monks, he should inform a novice monk; if there are no novice monks, he should inform a monastery worker; if there are no monastery workers, he should inform a lay follower. If there are no monks, novice monks, monastery workers, or lay followers, he should place the bed on four rocks. He should then stack the beds and benches on top of one another, with the other furniture piled on top, and put away the wooden and ceramic goods. He should close the door and the windows, and then depart. If rain enters the dwelling, he should cover it if he’s able, or he should make an effort to have it covered. If this works out, all is well. If not, he should place the bed on four rocks in a dry spot. He should then stack the beds and benches on top of one another, with the other furniture piled on top, and put away the wooden and ceramic goods. He should close the door and the windows, and then depart. If the whole dwelling is getting wet, he should carry the furniture to the village if he’s able, or he should make an effort to have it carried to the village. If this works out, all is well. If not, he should place the bed on four rocks outside. He should then stack the beds and benches on top of one another, with the other furniture piled on top, and he should put away the wooden and ceramic goods. He should cover it all with grass and leaves and then depart, thinking, ‘Hopefully the requisites will be okay.’ This is the proper conduct for departing monks.” 4. Discussion of the proper conduct in connection with the expression of appreciation
၄။ အနုမောဒနဝတ္တကထာ
၃၆၂။ တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဘတ္တဂ္ဂေ န အနုမောဒန္တိ။ မနုဿာ ဥဇ္ဈာယန္တိ ခိယျန္တိ ဝိပါစေန္တိ – ‘‘ကထဉှိ နာမ သမဏာ သကျပုတ္တိယာ ဘတ္တဂ္ဂေ န အနုမောဒိဿန္တီ’’တိ! အဿောသုံ ခေါ ဘိက္ခူ တေသံ မနုဿာနံ ဥဇ္ဈာယန္တာနံ ခိယျန္တာနံ ဝိပါစေန္တာနံ။ အထ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ဘတ္တဂ္ဂေ အနုမောဒိတု’’န္တိ။ အထ ခေါ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘ကေန နု ခေါ ဘတ္တဂ္ဂေ အနုမောဒိတဗ္ဗ’’န္တိ? ဘဂဝတော ဧတမတ္ထံ အာရောစေသုံ။ အထ ခေါ ဘဂဝါ ဧတသ္မိံ နိဒါနေ ဧတသ္မိံ ပကရဏေ ဓမ္မိံ ကထံ ကတွာ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အနုဇာနာမိ, ဘိက္ခဝေ, ထေရေန ဘိက္ခုနာ ဘတ္တဂ္ဂေ အနုမောဒိတု’’န္တိ။
၄-အနုမောဒနာပြုရမည့် ဝတ်ကိုပြဆိုခြင်း ၃၆၂။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် ဆွမ်းစားဇရပ်၌ အနုမောဒနာ မပြုကုန်။ လူတို့သည် “အဘယ့်ကြောင့် သာကီဝင်မင်းသား ဘုရားအနွယ်တော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့သည် ဆွမ်စားဇရပ်၌ အနုမောဒနာ့မပြုကုန်ဘိသနည်း”ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏၊ ရှုတ်ချကုန်၏၊ အပြစ်ပြ ပြောဆိုကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချအပြစ်ပြ ပြောဆိုကြသော ထိုလူတို့၏ စကားကို ကြားကြသည်သာ တည်း။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ ဆွမ်းစားဇရပ်၌ အနုမောဒနာပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိ်န့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ ထိုရဟန်းတို့အား “အဘယ်ရဟန်းသည် ဆွမ်းစားဇရပ်၌ အနုမောဒနာ ပြုသင့်သနည်း”ဟု အကြံဖြစ်၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ မထေရ်ကြီး ရဟန်းကို ဆွမ်းစားဇရပ်၌ အနုမောဒနာပြုခြင်းငှါ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိ်န့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ အသင်းတစ်သင်းသည် သံဃာကို ဆွမ်းကျွေး၏၊ အသျှင်သာရိပုတြာသည် သံဃထေရ်ဖြစ်၏၊ ရဟန်းတို့သည် “မထေရ်ကြီးရဟန်းကို ဆွမ်းစားဇရပ်၌ အနုမောဒနာပြုခြင်းငှာ မြတ်စွာဘုရား ခွင့်ပြု တော်မူ၏”ဟု အသျှင်သာရိပုတြာကို တစ်ပါးတည်း ချန်ထားခဲ့၍ ဖဲသွားကုန်၏။ ထိုအခါ အသျှင်သာရိပုတြာသည် ထိုလူတို့ကို အနုမောဒနာပြုပြီးလျှင် နောက်မှ တစ်ပါးတည်း ကြွ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အဝေးမှ တစ်ပါးတည်းလာသော အသျှင်သာရိပုတြာကို မြင်၍ “သာရိပုတြာ အသို့နည်း၊ ဆွမ်းသည် ပြည့်စုံ၏လော”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းသည် ပြည့်စုံပါ၏၊ သို့ပြည့်စုံပါငြားလည်း ရဟန်းတို့သည် အကျွန်ုပ်ကို တစ်ဦးတည်း ချန်ထားခဲ့၍ ဖဲသွားပါကုန်၏”ဟု လျှောက်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအကြောင်းအရာကြောင့် တရားစကားကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းတို့ကို “ရဟန်းတို့ ဆွမ်းစားဇရပ်၌ မထေရ်ကြီး မထေရ်ငယ် ရဟန်းလေးပါး ငါးပါးတို့ကို ဆိုင်းငံ့စိမ့်သောငှာ ခွင့်ပြု၏”ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ ထိုအခါ မထေရ်တစ်ပါးသည် ဆွမ်းစားဇရပ်၌ ကျင်ကြီးနှိပ်စက်သော်လည်း ဆိုင်းငံ့၏၊ ထိုမထေရ်သည် ကျင်ကြီးကို မအောင့်နိုင်ဘဲ တွေဝေလျက် လဲကျ၏၊ မြတ်စွာဘုရားအား ဤအကြောင်းကို လျှောက် ကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ပြုဖွယ်ကိစ္စ ရှိလတ်သော် အနီး၌ ရှိသော ရဟန်းကို ပန်ကြား၍ သွားရန် ခွင့်ပြု၏ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။
At that time there were monks who did not express their appreciation in the dining hall. People complained and criticized them, “How can the Sakyan monastics not express their appreciation in the dining hall?” The monks heard the complaints of those people and they told the Buddha. The Buddha gave a teaching and addressed the monks: “You should express your appreciation in the dining hall.” The monks thought, “Who should give the expression of appreciation?” They told the Buddha. He gave a teaching and addressed the monks: “The most senior monk should give the expression of appreciation in the dining hall.” Soon afterwards a certain association was offering a meal to the Sangha. Venerable Sāriputta was the most senior monk. Because the Buddha had said the most senior monk should give the expression of appreciation, the other monks left, leaving Sāriputta behind by himself. After giving the expression of appreciation, he left by himself. The Buddha saw him coming and asked, “Did the meal go well?” “The meal went well, sir, but the monks all left, leaving me behind by myself.” Soon afterwards the Buddha gave a teaching and addressed the monks: “The four or five most senior monks should wait in the dining hall.” On one occasion a senior monk who needed to defecate was waiting in the dining hall. Being unable to hold out, he fainted and fell over. They told the Buddha. “When there’s something to be done, I allow you to go after informing the monk next to you.” 5. Discussion of the proper conduct in relation to dining halls
အရင်းအမြစ်များ
ကျမ်းကိုးကား
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 5. Khuddakavatthukkhandhakaṃ (Vinayapiṭaka, Cūḷavaggapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#37
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 6. Senāsanakkhandhakaṃ (Vinayapiṭaka, Cūḷavaggapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#38
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 7. Saṅghabhedakakkhandhakaṃ (Vinayapiṭaka, Cūḷavaggapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#39
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 8. Vattakkhandhakaṃ (Vinayapiṭaka, Cūḷavaggapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#40