သဗ္ဗညုတဉာဏ် ရတော်မူခြင်း

အခဏ်း-၇

ဘုရားဖြစ်တော်မူခန်း

အကျင့်ပြောင်း၍ ကျင့်တော်မူခြင်း

ရှေး၌ ဆိုအပ်ပြီးသည့်အတိုင်း ဘုရားအလောင်းတော် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ခြောက်နှစ်ကြာ ကျင့်သုံးပြီးသောအခါ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခု နှစ်ဦး တန်းခူးလလွန်မြောက် ကဆုန်လဆန်း ၁-ရက်နေ့အချိန်လောက် ရောက်ရှိခဲ့လေပြီ။ ထိုအချိန်၌ အလောင်းတော်၏ စိတ်သန္တာန်ဝယ် အကြံဖြစ်လတ်သည်ကား—

“ရှေးအတိတ်ကာလက ဖြစ်ခဲ့ကြသော ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့သည် အဆင်းရဲအပင်ပန်းခံ၍ ကျင့်ကြံခဲ့ကြရာဝယ် ဤမျှလောက်သာ အလွန်ဆုံး အဆင်းရဲခံ ကျင့်ကြံနိုင်ခဲ့ကြပေမည်၊ ယခု ငါခံစားရသော ဆင်းရဲဒုက္ခထက် ပို၍ကား အဆင်းရဲခံ ကျင့်ကြံနိုင်ကြမည် မဟုတ်ချေ။ နောက် အနာဂတ်ကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်ကြမည့် ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့လည်း အဆင်းရဲအပင်ပန်းခံ၍ ကျင့်ကြံကြမည့်အရာဝယ် ဤမျှလောက်သာ အလွန်ဆုံး အဆင်းရဲခံ ကျင့်ကြံနိုင်ကြပေလိမ့်မည်၊ ယခု ငါခံစားရသော ဆင်းရဲဒုက္ခထက် ပို၍ကား အဆင်းရဲခံ ကျင့်ကြံနိုင်ကြလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။ ယခု ပစ္စုပ္ပန်ကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်ကြသည့် ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့လည်း အဆင်းရဲအပင်ပန်းခံ၍ ကျင့်ကြံအားထုတ်ကြရာဝယ် ဤမျှလောက်သာ အလွန်ဆုံး အဆင်းရဲခံ ကျင့်ကြံကြပေမည်၊ ယခု ငါခံစားရသော ဆင်းရဲဒုက္ခထက် ပို၍ကား အဆင်းရဲခံ ကျင့်ကြံကြမည် မဟုတ်ချေ။ (ငါသည် ကာလသုံးပါး၌ ဖြစ်ပေါ်ကြသည့် ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့ အဆင်းရဲခံ၍ ကျင့်ကြံကြသလောက် အောက်သို့ကားမယို ပိုလျှင်သာပိုမည်၊ အဆင်းရဲ

အပင်ပန်းခံကာ ခြောက်နှစ်ကြာမျှ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ခဲ့လေပြီ၊) ထိုသို့ကြိုးကုတ် အားထုတ်ပါသော်လည်း ငါသည် ဤဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ဖြင့် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို မရနိုင်ခဲ့ချေ။ ဘုရားမဖြစ်နိုင်ခဲ့ချေ။ သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရဖို့ရန် ဘုရားဖြစ်ဖို့ရန် အကျင့်လမ်းကြောင်းကား တမျိုးတမည် ဖြစ်စရာရှိပေ၏”ဟု ကြံစည် ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် ဆက်၍တဖန် စဉ်းစားဆင်ခြင်တော်မူပြန်သော် ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းတရားကြီး လယ်ထွန်မင်္ဂလာ ပြုစဉ်အခါ ဇမ္ဗုသပြေပင်ရိပ်၌ ထိုင်နေတော်မူကာ အာနာပါန ပဌမဈာန်ကို ငါဝင်စား ခံစံခဲ့ဘူးလေပြီ၊ ထိုအာနာပါန ပဌမဈာန် လမ်းကြောင်း အကျင့်သည်ပင် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရဖို့ရန် ဘုရားဖြစ်ဖို့ရန် လမ်းကြောင်းမှန် အကျင့်မှန် ဧကန်ဖြစ်ပေမည်ဟု သိမြင်တော်မူလတ်ပြီးကာ “ငါသည် ဝတ္ထုကာမ, ကိလေသကာမတို့မဖက် သက်သက် နေက္ခမ္မဖြင့် ရရှိမည့် ထိုအာနာပါနသမာဓိ ဈာန်ချမ်းသာကို အဘယ့်ကြောင့် ကြောက်ရွံ့အံ့နည်း၊ ငါသည် ထိုအာနာပါန သမာဓိဈာန်ချမ်းသာကို မကြောက်ဧကန် စင်စစ်မှန်၏”ဟု ကြံစည် ဆင်ခြင်တော်မူပြန်လေသည်။

ထိုနောက်တဖန် ဆက်၍ စဉ်းစား ဆင်ခြင်မိပြန်သည်မှာ.. “ငါသည် ဤမျှလောက် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းသို့ရောက် ညှိုးခြောက်နေသော ဤကိုယ်ဖြင့် ထိုအာနာပါန သမာဓိဈာန်ကို ရအောင်ကြိုးကုတ် အားထုတ်နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ချေ၊ ထမင်းမုံ့ကြမ်း အစာရေစာကိုလှမ်း၍ ဤညှိုးနွမ်းသည့်ခန္ဓာကိုယ်ကို တဖန် စိုပျို လန်းဆန်းစေပြီးမှ ထိုအာနာပါန သမာဓိဈာန်ကို ရအောင်ကြိုးကုတ် အားထုတ်ရမူ ကောင်းလေစွာ့”ဟု စဉ်းစားဆင်ခြင်တော်မူမိလေသည်။ ထိုသို့ စဉ်းစား ဆင်ခြင်တော်မူပြီးသောအခါ အလောင်းတော်သူမြတ်သည် မိမိထားရာအရပ်မှ သပိတ်ကို ယူဆောင်တော်မူကာ သေနာနိဂုံး၌ ဆွမ်းခံလှည့်လည်၍ ထမင်းမုံ့ကြမ်း ရသမျှသော အစာအာဟာရဆွမ်းတို့ကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ကာ ညှိုးနွမ်းနေသော ခန္ဓာကို မျှတစေတော်မူလေသည်။

နှစ်ရက် သုံးရက် အတွင်းမှာပင် အားအင်ဗလ ပြည့်ဖြိုး၍လာပြီးလျှင် ဒုက္ကရစရိယာ ဆင်းရဲစွာကျင့်စဉ်က ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သော မဟာပုရိသ လက္ခဏာတော်ကြီးများလည်း နဂိုရ်ပကတိအတိုင်း ထင်ရှားပေါ်လွင်၍ လာလေကုန်သည်။ အလောင်းတော်၏ ရူပကာယကိုယ်တော်သည် ထိုအချိန်၌ ရွှေရောင်အဆင်း ဝါဝင်းစိုပြေ၍ နေလေသည်။

ဤ၌။ ။ဘုရားအလောင်းတော်သည် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို စွန့်လွှတ်၍ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရဖို့ရန် ဘုရားဖြစ်ဖို့ရန် အကျင့်လမ်းကြောင်းမှန်ကို ဆင်ခြင်တော်မူသောအခါ အာဠာရဂိုဏ်းဆရာကြီး ဥဒကဂိုဏ်း ဆရာကြီးတို့နှင့် တွေ့ဆုံစဉ်က ရရှိတော်မူခဲ့သော လောကီသမာပတ် ဈာန်ရှစ်ရပ်တို့မှာ ဝဋ္ဋပါဒက (= ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အခြေခံ)တို့သာ ဖြစ်ကုန်၏၊ ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းတရားကြီး လယ်ထွန်မင်္ဂလာ ပြုစဉ်အခါ ဇမ္ဗုသပြေပင်ရိပ်၌ ရရှိတော်မူခဲ့သော အာနာပါနသမာဓိကား ကာယဂတာသတိ၌ အတွင်းဝင်သောကြောင့်၎င်း, ခပ်သိမ်းသော ဘုရားအလောင်းတို့အတွက် ဝိပဿနာ၏ အခြေပါဒ ဖြစ်သောကြောင့်၎င်း ထိုအာနာပါနသမာဓိကိုသာ သဗ္ဗညုတရွှေဉာဏ်တော်ကို ရဖို့ရန် ဘုရားဖြစ်ဖို့ရန် လမ်းကြောင်းအကျင့်မှန် ဖြစ်၏ဟူ၍ အမှန်အတိုင်း ဆင်ခြင် စဉ်းစားတော်မူသည်ကို အထူးမှတ်သားရာ၏။ ။မူလပဏ္ဏာသဋီကာ ပဌမအုပ် စာမျက်နှာ ၂၁၅-မှ။)

အလုပ်အကျွေး ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းငါးဦးတို့ အလောင်းတော်ကို စွန့်ခွါ၍ သွားကြကြောင်း

ဘုရားအလောင်းတော်များ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ကျင့်ပြီး၍ ဘုရားဖြစ်ခါနီးလတ်သော် အလုပ်အကျွေး ရဟန်းတို့ကသော်လည်း တစုံတခုသော အကြောင်းဖြင့် စွန့်ခွါ၍သွားခြင်း, အလောင်းတော်ကသော်မူလည်း အလုပ်အကျွေး ရဟန်းတို့ကို စွန့်ခွါ၍ သွားတော်မူခြင်းသည် ဓမ္မတာကြီးတခု ဖြစ်လေသည်။ သို့ရကား ဘုရားအလောင်းတော်သူမြတ် ထမင်းမုံ့ကြမ်း ရသမျှသော အစာအာဟာရ ဆွမ်းတို့ကို ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ကာ ခန္ဓာကိုယ်ကို မျှတစေတော်မူသောအခါ ရှေးကပြဆိုခဲ့ပြီးသော အလုပ်အကျွေး ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်း ငါးဦးတို့သည် “ရဟန်းဂေါတမသည်

ပစ္စည်းလာဘ်လာဘများရန် ကျင့်ကြံသူ ဖြစ်လေပြီ၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းလူထွက်ကြီးဖြစ်ကာ ပစ္စည်းလာဘ်လာဘ များရန်ဘက်သို့ လည် (= လယ်ဆောင့်) သွားလေပြီ”ဟု ပြောဆိုပြီးကြကာ အလောင်းတော်ကို စွန့်ခွါ၍ ဓမ္မတာတရား၏ နှိုးဆော်ချက်အရ ခပ်သိမ်းသော ဘုရားရှင်တို့၏ ဓမ္မစကြာတရားဦးဟောရာ ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တောသို့ ဖဲသွားကြလေကုန်၏။ (ဘုရားအလောင်းတော်တိုင်းလိုပင် ဘုရားဖြစ်ခါနီး၌ အလုပ်အကျွေးရဟန်းတို့ အလောင်းတော်သူမြတ်ကို စွန့်ခွါ၍ သွားကြရာဝယ် ဘုရားရှင်တိုင်း မစွန့်အပ်သည့် ဓမ္မစကြာတရားဦးဟောမည့် မိဂဒါဝုန်တောအုပ်သို့ သွားကြမြဲဓမ္မတာ ဖြစ်လေသည်။)

ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းငါးဦးတို့သည် တန်းခူးလကွယ်နေ့လောက်တွင် ဘုရားအလောင်းတော်ကို စွန့်ခွါ၍ မိဂဒါဝုန်တောသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြလေသည်။ (ထိုအချိန်ကား အလောင်းတော်အတွက်တာ ဒုက္ကရစရိယာအလုပ် အပြီးတိုင်ရောက်သောအချိန် ဖြစ်လေသည်။) ဘုရားအလောင်းတော်သည် ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့ ခွဲခွါ၍ သွားကြသောအခါ ကိုယ်တော်တပါးတည်း ဆိတ်ငြိမ်မှုကို အထူးရသောကြောင့် တရားကို အားထုတ်ရာ၌ သမာဓိသည် အထူးတိုးတက် အားရှိလာလေသည်။ ထိုသို့ ကိုယ်တော်မြတ်တပါးတည်း ၁၅-ရက်ခန့် ဝိဝေကကို အထူးရရှိကာ တရားအလုပ် အားထုတ်တော်မူသဖြင့် သမာဓိတိုးတက်၍ ကဆုန်လဆန်း ၁၄-ရက်နေ့ ညဉ့်သန်းခေါင်ကျော် မိုးသောက်ဘက်သို့ ရောက်လတ်သောအခါ အိပ်မက်ကြီးငါးပါးတို့ကို မြင်မက်တော်မူလေသည်။ ထိုအိပ်မက်ကြီး ငါးပါးတို့ကား-

ဘုရားအလောင်း၏ အိပ်မက်ကြီးငါးပါး

(၁) မြေအပြင်ကို အိပ်ရာပြုလျက် ဟိမဝန္တာတောင်ကို ခေါင်းအုံးပြုလျက် အရှေ့သမုဒြာ၌ လက်ဝဲ (= ဗယ်)လက်ကို ထားလျက် အနောက်သမုဒြာ၌ လက်ျာ (= ညာ)လက်ကို ထားလျက် တောင်သမုဒြာ၌ ခြေတော်နှစ်ဖက်ကို ထားလျက်

အိပ်စက်တော်မူရသည်ဟု မြင်မက်တော်မူသည်။ ထိုသို့ ပဌမအိပ်မက်ကို မြင်မက်တော်မူခြင်းသည် သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရရှိတော်မူကာ လူသုံးပါး၌ ဘုရားစင်စစ်ဖြစ်ရန် မြင်မက်တော်မူခြင်း ဖြစ်လေသည်။

(၂) တိရိယာမည်သော မြက်ပင်မျိုးသည် ထမ်းပိုးခန့်ပမာဏရှိသည့် နီမြန်းသော ရိုးတံဖြင့် ချက်တော်မှပေါက်ထွက်၍ ကြည့်စဉ် ကြည့်စဉ် (=ကြည့်နေတုန်း)ပင် တထွာ, တတောင်, တလံ, တတာ, တဂါဝုတ်, ယူဇနာဝက်, တယူဇနာ- ဤသို့စသည်ဖြင့် မြင့်၍ မြင့်၍ တက်သွားပြီးလျှင် ယူဇနာပေါင်း အထောင်များစွာ အဇဋာပြင် မိုးကောင်းကင်ကိုခိုက်လျက် တည်နေသည်ဟု မြင်မက်တော်မူသည်။ ထိုသို့ ဒုတိယအိပ်မက်ကို မြင်မက်တော်မူခြင်းသည် မဇ္ဈိမပဋိပဒါဖြစ်သော အဋ္ဌင်္ဂီကမဂ္ဂင်တရားကို လူနတ်တို့အား ဟောကြားတော်မူနိုင်ရန် မြင်မက်တော်မူခြင်း ဖြစ်လေသည်။

(၃) ကိုယ်လုံးဖြူလျက် ဦးခေါင်းနက်သော ပိုးလောက်အပေါင်းတို့သည် ခြေသည်းတော်များမှ ပုဆစ်ဒူးခေါင်းတိုင်အောင် တရွရွတက်ရောက် ဖုံးလွှမ်းကြသည်ဟု မြင်မက်တော်မူသည်။ ထိုသို့ တတိယအိပ်မက်ကို မြင်မက်တော်မူခြင်းသည် ဝတ်ဖြူစင်ကြယ် ဝတ်ကြသည့် များစွာသော လူအပေါင်း (ဦးခေါင်းနက်သူ)တို့ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကာ မဟာသရဏဂုံ ခံယူကြဖို့ရန် မြင်မက်တော်မူခြင်း ဖြစ်လေသည်။

(၄) ညို, ရွှေ, နီ, ရော် လေးဖော်သော အဆင်းရှိကြသည့် ငှက်လေးမျိုးတို့သည် အရပ်လေးမျက်နှာမှ ပျံလာကြ၍ ခြေတော်ရင်း၌ ဝပ်စင်းမိကြသောအခါ ငှက်လေးမျိုးလုံးပင် ကိုယ်လုံး ဆွတ်ဆွတ်ဖြူကြသည်ဟု မြင်မက်တော်မူသည်။ ထိုသို့ စတုတ္ထအိပ်မက်ကို မြင်မက်တော်မူခြင်းသည် မင်း, ပုဏ္ဏား, သူကြွယ်, ဆင်းရဲသား အမျိုးလေးပါးတို့မှ အမျိုးကောင်းသားတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်၍ ရဟန်းပြုကြပြီးလျှင်

အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရှိကြဖို့ရန် မြင်မက်တော်မူခြင်း ဖြစ်လေသည်။

(၅) ကြီးစွာသော မစင်တောင်ကြီး၏ အထက်၌ ထိုမစင်ဖြင့် မလူးလည်းပဲ လူးလာတုံ့ခေါက် စင်္ကြံလျှောက်ရသည်ဟု မြင်မက်တော်မူသည်။ ထိုသို့ ပဉ္စမအိပ်မက်ကို မြင်မက်တော်မူခြင်းသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ သင်္ကန်း, ဆွမ်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို များစွာရတော်မူရန်နှင့် ထိုပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို တွယ်တာတပ်မက် ငြိကပ်ခြင်းမရှိပဲ သုံးဆောင်တော်မူရန် မြင်မက်တော်မူခြင်း ဖြစ်လေသည်။

မှတ်သားဖွယ် အိပ်မက်မက်ခြင်းအကြောင်းလေးပါး

အိပ်မက်မြင်မက်သောသူသည် (၁) ဓာတ်ချောက်ချားခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ (၂) ရှေးကလေ့ကျက် ခံစားဘူးသောကြောင့်ဖြစ်စေ (၃) နတ်များ လှည့်စားသောကြောင့်ဖြစ်စေ (၄) ပုဗ္ဗနိမိတ်ကြောင့်ဖြစ်စေ ဤအကြောင်းလေးပါးတို့ကြောင့် မြင်မက်တတ်၏။

ထိုတွင် (၁) သည်းခြေအစရှိသော ဓာတ်များ ချောက်ချားသောကြောင့် အိပ်မက်မြင်မက်ရာ၌ တောင်ပေါ်မှ လိမ့်ကျသယောင်ယောင်, ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် အသည်းတထိတ်ထိတ် သွားရသယောင်ယောင်, ဆင်ကြမ်း, မြင်းကြမ်း, ခြင်္သေ့, သစ်, ကျား–စသော သားရဲများ လူဆိုးသူဆိုး စသည်တို့က မိမိနောက်သို့ တကောက်ကောက် လိုက်နေသယောင်ယောင် ကြောက်မက်ဖွယ်သော အိပ်မက်ကို မြင်မက်တတ်၏။

(၂) ရှေးက လေ့ကျက် ခံစားဘူးသောကြောင့် အိပ်မက်မြင်မက်ရာ၌ မိမိ ရှေးက မြင်ဘူး ကြားဘူး

သုံးဆောင်ဘူးသော အာရုံများကို မြင်ရ ကြားရ သုံးဆောင်ရသယောင်ယောင် မြင်မက်တတ်၏။

(၃) နတ်များ လှည့်စားသောကြောင့် အိပ်မက် မြင်မက်သေးသောသူအား နတ်များက အကျိုးလိုလား၍ ဖြစ်စေ, အကျိုးမဲ့ကို လိုလား၍ဖြစ်စေ, အကျိုးရရန်, အကျိုးမဲ့ရရန် အာရုံအမျိုးမျိုးတို့ကို ကပ်၍ ဆောင်တတ် ပြတတ်ကုန်၏၊ ထိုသူသည် နတ်တို့၏ အာနုဘော်ကြောင့် ထိုအာရုံအမျိုးမျိုးကို မြင်မက်တတ်၏။

(၄) ပုဗ္ဗနိမိတ်ကြောင့် အိပ်မက် မြင်မက်သောသူသည် ကောင်းမှု, မကောင်းမှု (= ကုသိုလ်ကံ, အကုသိုလ်ကံ)အစွမ်းနှင့် ကောင်းကျိုး, မကောင်းကျိုး ရဖို့ရန် ရှေ့ပြေး ပုဗ္ဗနိမိတ်ဖြစ်သော အိပ်မက်ကို မြင်မက်တတ်၏။ မဟာမာယာဒေဝီ သားရဖို့ရန် အိပ်မက် မြင်မက်သကဲ့သို့၎င်း, ကောသလမင်းကြီး အိပ်မက်ကြီး တဆယ့်ခြောက်ချက်ကို မြင်မက်သကဲ့သို၎င်း, ယခု ဘုရားအလောင်းတော် အိပ်မက်ကြီးငါးပါးကို မြင်မက်သကဲ့သို့၎င်း ကောင်းကျိုး, မကောင်းကျိုး ဖြစ်ပေါ်ရန် မြင်မက်သော အိပ်မက်မျိုးဖြစ်သည်။

အရဆောင်။ ။ဓာတ်မငြိမ်သက်၊ လေ့ကျက်ရှေးခါ၊ ဒေဝါနတ်များ၊ လှည့်စား ပုဗ္ဗ-၊ နိမိတ္တလျှင်၊ အိပ်မက်မြင်၊ လေးအင်အကြောင်းတည်း။

ထိုအိပ်မက်လေးမျိုးတို့တွင်- (၁) ဓာတ်ချောက်ချားခြင်းကြောင့် မြင်မက်သော အိပ်မက်သည်၎င်း (၂) ရှေးက လေ့ကျက် ခံစားဘူးသောကြောင့် မြင်မက်သော အိပ်မက်သည်၎င်း မက်သည့်အတိုင်း မမှန်တတ်၊ (၃) နတ်များ လှည့်စားသောကြောင့် မြင်မက်သော အိပ်မက်ကား မှန်လည်း မှန်တတ်၏၊ လွဲလည်း လွဲတတ်၏။ မှန်၏.. နတ်များ အမျက်ထွက်လတ်သော် ဥပယ်တမျဉ်ဖြင့် ပျက်စီးဖို့ရန် အလွဲလွဲအမှားမှား အိပ်မက်ကို ပြတတ်ကုန်၏။

နတ်များ အမျက်ထွက်၍ အိပ်မက်အလွဲလွဲပြသောဝတ္ထု

သီဟိုဠ်ကျွန်း ရောဟနအရပ် နာဂကျောင်းတိုက်ကြီး၌ သံဃမထေရ်ကြီးသည် ရဟန်းသံဃာကို မပန်ကြားပဲ ကံ့ကော်ပင်ကြီးတပင်ကို ခုတ်လှည်းစေလေသည်။ ထိုကံကော်ပင်၌ နေထိုင်သော ရုက္ခစိုးနတ်သည် ပဌမပိုင်း၌ ထိုမထေရ်ကြီးကို မှန်ကန်သော အိပ်မက်ကိုပေး၍ ယုံလောက်အောင် ဖြားယောင်းပြီး ယုံလောက်သည့် နောက်တချိန်၌ “ဤနေ့မှနောက် ခုနစ်ရက်မြောက်၌ အရှင်ဘုရား၏ဒါယကာ ပြည့်ရှင်မင်းကြီးသည် နတ်ရွာစံလိမ့်မည်”ဟု အိပ်မက်၌ ပြောကြားလေသည်။ မထေရ်ကြီးသည် ထိုစကားကို ယုံကြည်ကိုးစား၍ နန်းတွင်းသူ မောင်းမမိဿံတို့အား ပြောကြားလေသည်။ နန်းတွင်းသူများသည် တပြိုင်နက်တည်း သည်းစွာ ငိုကြွေးကြလေသည်။ မင်းကြီးက အကြောင်းကို မေးသောအခါ မထေရ်ကြီးက ဤသို့ ပြောဆို ကြောင်း ပြန်ကြား လျှောက်ထားကြလေ၏။ မင်းကြီးသည် ရက်တို့ကို ရေတွက်၍ ခုနစ်ရက်လွန်မြောက်သောအခါ (မိမိ နတ်ရွာမစံသဖြင့် အလွဲလွဲ အမှားမှား ထိတ်လန့်အောင် ပြောကြားရကောင်းလားဟု) မထေရ်ကြီး၏ လက်ခြေတို့ကို ဖြတ်စေခဲ့လေသည်။ (ဤဝတ္ထုကား သာရတ္ထဒီပနီဋီကာ ဒုတိယအုပ် စာမျက်နှာ ၃၁၂-၌ လာသည်။) (၄) ပုဗ္ဗနိမိတ်ကြောင့် မြင်မက်သော အိပ်မက်ကား ဧကန်မှန်သည်သာတည်း။

ထိုအိပ်မက်လေးမျိုးကို ဝိပလ္လာသတရား မပယ်ရှားရသေးသောကြောင့် ပုထုဇဉ် သောတာပန် သကဒဂါမ် အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ မြင်မက်ကြ၏။ ရဟန္တာများကား ဝိပလ္လာသတရား ပယ်ရှားပြီး ဖြစ်သောကြောင့် မမြင်မက်ကုန်။ ။အချိန်အလိုအားဖြင့် နေ့အခါ၌ မြင်မက်သော အိပ်မက်, ညဦးယံ သန်းခေါင်ယံ မိုးသောက်ယံတို့၌ မြင်မက်သော အိပ်မက်တို့သည် အဟောနှင့် မညီတတ်ကြကုန်၊

မိုးသောက်အားကြီး လင်းခါနီးဝယ် စားသောက်လျက်အပ်သော အစာအာဟာရများ ကြေကျက်၍ ကိုယ်၌ ဩဇာတည်သောအခါ အရုဏ်တက်ချိန်၌ မြင်မက်သော အိပ်မက်သည် အဟောနှင့် ညီတတ်၏၊ ဣဋ္ဌနိမိတ် အိပ်မက်ကို မြင်မက်လျှင် ကောင်းကျိုးရတတ်၏၊ အနိဋ္ဌနိမိတ် အိပ်မက်ကို မြင်မက်လျှင် မကောင်းကျိုး ရတတ်၏။ ။ဤမှတ်ဖွယ်များကို အင်္ဂုတ္တိုရ်အဋ္ဌကထာ တတိယအုပ် ပဉ္စကနိပါတ်အဖွင့် စတုတ္ထပဏ္ဏာသက၊ ၅-ဗြာဟ္မဏ၀ဂ်၊ ၆-မဟာသုပိနသုတ်အဖွင့် စာမျက်နှာ ၇၁-၇၂-တို့မှ ထုတ်နုတ် ဖော်ပြပါသည်။

ရှေးဖော်ပြရာပါ အိပ်မက်ကြီး ငါးမျိုးတို့ကို လောကီလူများလည်း မမြင်မက်၊ မင်းများလည်း မမြင်မက်ကြ၊ စကြာမင်းများလည်း မမြင်မက်ကြ၊ အဂ္ဂသာဝကတို့လည်း မမြင်မက်ကြ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်တို့လည်း မမြင်မက်ကြ၊ သဗ္ဗညု မြတ်စွာဘုရားတို့လည်း မြင်မက်တော်မမူကြ၊ သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော် ပုဂ္ဂိုလ်တမျိုးသာလျှင် မြင်မက်၏၊ ငါတို့၏ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ထိုအိပ်မက်ကြီး ငါးမျိုးတို့ကို မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း ၁၄-ရက်နေ့ ညဉ့်သန်းခေါင်ယံ လွန်မြောက်၍ မိုးသောက်ခါနီး လင်းအားကြီးအချိန်တွင် မြင်မက်တော်မူလေသည်။

အိပ်မက်ကြီးများကို ကိုယ်တော်တိုင် နိမိတ်ဖတ်ခြင်း

ဘုရားအလောင်းတော်သည် ဤအိပ်မက်ကြီး ငါးပါးတို့ကို မြင်မက်တော်မူပြီးလျှင် လျောင်းစက်ရာမှ ထတော်မူကာ တင်ပလ္လင်ခွေ ထိုင်နေတော်မူပြီးသော် “ငါသည် ကပိလဝတ် နေပြည်တော်၌ နေစဉ်ကာလ ဤအိပ်မက်ကြီး ငါးပါးတို့ကို မြင်မက်ရပါမူ ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းတရားကြီးအား ပြောကြားရလေရဲ့၊ ငါ့မယ်တော် အသက်ထင်ရှား အရှင်သား ရှိနေလျှင်လည်း မယ်တော်အား ပြောကြားရလေရဲ့၊ ဤယခု ဥရုဝေလတောအုပ်ကြီး၌ကား

ဤအိပ်မက်ကြီးများကို လက်ခံနားထောင်ကာ နိမိတ်ဖတ်ပေးမည့်သူ တလူမျှမရှိချေ၊ ငါသည်ပင်လျှင် ငါ့အိပ်မက်ကြီးများကို လက်ခံနာယူကာ နိမိတ်ဖတ်တော့အံ့”ဟု ကြံစည် ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် “ဤပဌမအိပ်မက်သည် ဤမည်သောအကျိုးကို ရဖို့ရန် ပုဗ္ဗနိမိတ်ဖြစ်၏၊ ဤဒုတိယအိပ်မက်သည် ဤမည်သောအကျိုးကို ရဖို့ရန် ပုဗ္ဗနိမိတ်ဖြစ်၏”ဟု ရှေး၌ ပြဆိုအပ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ကိုယ်တော်တိုင်ပင် အိပ်မက်ကြီးငါးပါးတို့ကို နိမိတ်ဖတ်တော်မူလေသည်။

သုဇာတာ ဃနာနို့ဆွမ်း ကပ်လှူခြင်း

ဤသို့လျှင် ဘုရားအလောင်းတော်သည် ဤအိပ်မက်ကြီးငါးပါးတို့ကို မြင်မက်တော်မူပြီးလျှင် ကိုယ်တော်တိုင်ပင် အိပ်မက်ကြီးတို့၏ နိမိတ်ကို ဖတ်တော်မူ၍ “ငါသည် ယနေ့ပင် မချွတ်ဧကန် ဘုရားဖြစ်လိမ့်မည် မှန်၏”ဟု ဆုံးဖြတ်ချက် ချမှတ်တော်မူပြီးကာ ထိုညဉ့်လွန်မြောက် မိုးလင်း (လပြည့်နေ့ နံနက်ပိုင်း)သို့ ရောက်လတ်သော် ကိုယ်လက်သုတ်သင် စင်ကြယ်စေ၍ ထိုအရပ်မှ ထွက်ခဲ့ပြီးလျှင် သုဇာတာသူဌေးသမီး နှစ်စဉ်နှစ်စဉ် အပူဇော် အပသရောက်သော ညောင်ပင်ရင်း၌ ဆွမ်းခံရန် အချိန်ကို ငံ့လင့်တော်မူကာ ကိုယ်တော်၏အရောင်ဖြင့် ညောင်ပင်တပင်လုံး ထွန်းလင်း တောက်ပစေလျက် အရှေ့အရပ်သို့ မျက်နှာမူ ထိုင်နေတော်မူလေ၏။

ထိုစဉ်အခါ ဥရုဝေလအရပ် သေနာနိဂုံး၌ သေနာနီမည်သော သူဌေးကြီး၏သမီး သုဇာတာသည် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ထိုညောင်ပင်ရင်း၌ ဆုတောင်းမှု ပြုခဲ့သည်ကား- “အရှင်ညောင်စောင့်နတ်မင်း.. အကျွန်ုပ်သည် အမျိုးဇာတ်တူ သူဌေးအိမ်သို့ ရောက်ရှိ၍ ပဌမအကြိမ် ကိုယ်ဝန်ရှိလတ်သော် သားကို ရရှိငြားအံ့၊ အရှင်နတ်မင်းကို နို့ဃနာဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုပါအံ့”ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သုဇာတာ၏ ထိုဆုတောင်းချက်ကား တောင်းတိုင်းပင် ပြည့်စုံခဲ့လေပြီ။ ထို့ကြောင့် ထိုသုဇာတာ သူဌေးသမီးသည်

နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ ထိုညောင်စောင့်နတ်မင်းအား နို့ဃနာဆွမ်းဖြင့် ပူဇော်ပသမှု ဝတ်ပြုခဲ့လေသည်။

(သတိချပ်ရန်။ ။သုဇာတာ ဃနာနို့ဆွမ်း ကပ်လှူခန်းအကြောင်းကို ဖတ်ရှုလျှင် သတိမပြု မဆင်ခြင်က များသောအားဖြင့် “သုဇာတာသည် မြတ်စွာဘုရားအလောင်း ဘုရားဖြစ်တော်မူမည့် ထိုကဆုန်လပြည့်နေ့မှာ အစဆုံးအကြိမ် ဆုတောင်းပြည့်၍ ညောင်စောင့်နတ်အား ဃနာနို့ဆွမ်းဖြင့် ပသပူဇော်သည်”ဟု မှတ်ယူမိတတ်လေသည်။ အမှန်မှာ ထိုနှစ် ထိုအကြိမ်မှ ရှေးလွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ခန့်လောက် ကပင် ဆုတောင်းပြည့်၍ ညောင်စောင့်နတ်အား ဃနာနို့ဆွမ်းဖြင့် ပူဇော်ပသခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အကြောင်းသော်ကား ထိုသုဇာတာ၏သားကား ယသသူဌေးသားတည်း၊ ယသသူဌေးသားသည် မြတ်စွာဘုရား ဘုရားဖြစ်မည့် ထိုနှစ်အချိန်မှာ အိမ်ထောင်ကျ၍ သူဌေးစည်းစိမ်ကိုပင် ခံစားလျက် ရှိနေပေပြီ။ ထိုအကြောင်းကို ထောက်ဆသဖြင့် သုဇာတာ သူဌေးသမီးသည် သားဆုတောင်း ပြည့်ဝခဲ့သဖြင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ကျော်လောက်က အစပြု၍ ထိုညောင်စောင့်နတ်မင်းအား နှစ်စဉ် နှစ်စဉ် ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ နို့ဃနာဆွမ်းဖြင့် ပူဇော်ပသမှု ပြုခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူရာ၏။)

ထိုသုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် ဘုရားအလောင်းတော်သူမြတ် ဒုက္ကရစရိယာကျင့်၍ ခြောက်နှစ်ပြည့်မြောက် ကဆုန်လပြည့်နေ့သို့ ရောက်လတ်သော် ညောင်စောင့်နတ်အား ပူဇော်မှုပြုလိုသည် ဖြစ်ရကား- (၁) ရှေးဦးစွာကပင် နို့စားနွားမ တထောင်ကို နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေ၍ ထိုနွားမတထောင်တို့မှထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ ငါးရာတို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်၊ (၂) ထိုနို့စားနွားမ ငါးရာတို့မှထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်တို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်။ (၃) ထိုနို့စားနွားမ နှစ်ရာ့ငါးဆယ်တို့မှထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ တရာ့နှစ်ဆယ့် ငါးကောင်တို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်၊ (၄) ထိုနို့စားနွားမ တရာ့နှစ်ဆယ့်ငါးကောင်မှထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ

ခြောက်ဆယ့် လေးကောင်တို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်၊ (၅) ထိုနို့စားနွားမ ခြောက်ဆယ့်လေးကောင်တို့မှ ယိုထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ သုံးဆယ့်နှစ်ကောင်တို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်။ (၆) ထိုနို့စားနွားမ သုံးဆယ့်နှစ်ကောင်တို့မှ ယိုထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ တဆယ့်ခြောက်ကောင်တို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်။ (၇) ထိုနို့စားနွားမ တဆယ့်ခြောက်ကောင်တို့မှ ယိုထွက်သော နို့ရည်ကို အခြားနို့စားနွားမ ရှစ်ကောင်တို့အား တိုက်ကျွေးစေသည်။ ဤသို့လျှင် သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် နွားနို့၏ အရည်ပျစ်ရန် ချိုမြိန်သော အရသာရှိရန် ဩဇာရှိရန် ရည်သန်၍ နွားနို့ဆင့်ကဲ လဲလှယ်မှုကို ပြုလုပ်လေသည်။ (ဤကား ဇာတ်အဋ္ဌကထာ၌လာသော စကားရပ်တည်း။)

ဇိနာလင်္ကာရဋီက အလိုအားဖြင့်.. သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် ပဌမ နို့စားနွားမတရာကို နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေသည်၊ ထိုပဌမ နို့စားနွားမတရာမှ မွေးဖွားသော နို့စားနွားမ တရာတို့ကို ထို့အတူ နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေသည်။ ထိုဒုတိယ နို့စားနွားမတရာမှ မွေးဖွားသော နို့စားနွားမတရာတို့ကို ထို့အတူ နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေပြန်သည်။ ထိုတတိယ နို့စားနွားမတရာမှ မွေးဖွားသော နို့စားနွားမ တရာတို့ကို ထို့အတူ နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေပြန်သည်၊ ထိုစတုတ္ထ နို့စားနွားမတရာတို့မှ မွေးဖွားသော နို့စားနွားမတရာတို့ကို ထို့အတူ နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေပြန်သည်။ ထိုပဉ္စမ နို့စားနွားမတရာတို့မှ မွေးဖွားသော နို့စားနွားမ တရာတို့ကို ထို့အတူ နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေပြန်သည်။ ထိုဆဋ္ဌ နို့စားနွားမတရာတို့မှ မွေးဖွားသော နို့စားနွားမ တရာတို့ကို ထို့အတူ နွယ်ချိုတော၌ ကျောင်းစေပြန်သည်၊ ဤနည်းဖြင့် ခုနစ်ဆက် မြောက်ဖြစ်သော နို့စားနွားမတရာတို့မှ နို့ရည်ကို ညှစ်ယူ၍ ဃနာနို့ဆွမ်းချက်ရန် စီမံလေသည်။

သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် ကဆုန်လပြည့်နေ့၌ “စောစောပင်လျှင် ဗလိနို့ဃနာပူဇော်မှု ပြုပေအံ့”ဟု ကြံစည်ကာ

ထိုလပြည့်နေ့နံနက် စောစောထ၍ ဖော်ပြရာပါ နွားမရှစ်ကောင်တို့မှ နွားနို့ကို ညှစ်စေသောအခါ သားငယ်ဖြစ်သော နွားကလေးများသည် (ကြိုးဖြင့် မချည် မတုတ် မနှောင်ရပဲ) အမိနို့စားနွားမ၏ နို့တိုင်ရင်းသို့ မကပ်ရောက်ကြကုန်၊ အထူးအားဖြင့် နွားနို့ခံခွက်များကို နို့တိုင်အနီးသို့ ထည့်သွင်း ခံယူလိုက်လျှင်ပင် မညှစ်ရတော့ပဲ သူ့အလိုလို ဓမ္မတာအားဖြင့် နို့ရည်အယဉ် သွင်သွင်စီး၍ ကျလာလေတော့သည်။ ထိုသို့သော အံ့ဘွယ်ကို မြင်ရကား သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် ရှေးနှစ်များနှင့်မတူ မိမိလက်ဖြင့်ပင် အလိုလိုယိုထွက်သော နို့ရည်များကို သယ်ယူကာ အိုးသစ်၌ ထည့်ပြီးလျှင် မိမိလက်ဖြင့်ပင် မီးကိုမွေး၍ နို့ဃနာကျိုချက်ရန် အားထုတ်လေတော့သည်။

နတ်ဗြဟ္မာတို့ ကူညီကြခြင်း

ထိုနို့ဃနာကို ချက်အပ်သည်ရှိသော်.. (၁) ကြီးစွာ ကြီးစွာသော အမြှုပ်ကြီးများထ၍ လက်ျာရစ်လည်၍သာ နေကုန်၏။ တပေါက်လောက်မျှလည်း အပြင်သို့ မကျရောက်ပေ၊ (၂) ခုံလောက်အထက် အနည်းငယ်မျှပင် မီးခိုးမတက်ပေ၊ (၃) ထိုအခါ လောကပါလ နတ်မင်းကြီးလေးပါးတို့ လာရောက်၍ ခုံလောက်၌ အစောင့်အရှောက်ကို ယူကြကုန်၏။ (၄) မဟာဗြဟ္မာမင်းသည် နို့ဃနာအိုးကို ထီးမိုး၍ပေးပေ၏။ (၅) သိကြားမင်းသည် ထင်းစ မီးစများကို ညီအောင်ညှိလျက် မီးကို တောက်စေလေသည်။ (၆) နတ်တို့သည် ကျွန်းငယ်နှစ်ထောင် အရံရှိသော လေးကျွန်းတို့၌ နတ်များ လူများ သုံးစွဲကောင်းသည့် ဩဇာကို မိမိတို့၏ နတ်တန်ခိုးဖြင့် အတံ၌ဖွဲ့အပ်သော ပျားလဘို့ကို ညှစ်၍ ပျားရည်ကို ယူကြသည့်အလား စုရုံးဆောင်ယူကြ၍ ထိုနို့ဃနာအိုး၌ ထည့်သွင်းကြလေသည်။

အထူး မှတ်ဖွယ်ကား- တပါးသော အခါတို့၌ နတ်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် အလုပ်အလွေ့ ပြုသောအခါမှ

ဆွမ်းလုပ်တိုင်း ဆွမ်းလုပ်တိုင်း၌ ဆိုအပ်ပြီးသည့် လူများ နတ်များ သုံးစားကောင်းသည့် ဩဇာကို ထည့်ကြလေသည်၊ ဘုရားဖြစ်တော်မူမည့်နေ့ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူမည့်နေ့ ဤနှစ်နေ့၌ကား အိုးထဲ၌ပင် ဆိုအပ်ပြီးသည့် ဩဇာကို ထည့်သွင်းကြလေသည်။

သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် တနေ့တည်း၌ပင် ထိုနို့ဃနာ ကျိုချက်ရာဌာန၌ ဖော်ပြရာပါ များစွာသော အံ့ဘွယ်ရာတို့ကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ရ၍ ပုဏ္ဏာမည်သော ကျွန်မ (= အိမ်စေမ)ကို ခေါ်ပြီးလျှင် “အမိပုဏ္ဏာ.. ယနေ့ ငါတို့၏ ညောင်စောင့်နတ်မင်းသည် အလွန်လျှင် စိတ်ကြည်ပုံရပေသည်၊ ငါသည် ဤမျှ အနှစ်နှစ်ဆယ်ကျော် ကာလအတွင်း၌ ဤသို့သဘောရှိသော အံ့ဘွယ်မျိုးကို မမြင်စဘူး၊ လျင်မြန်စွာ သွား၍ နတ်မင်း၏နေရာ ညောင်ပင်ကို ရှင်းလင်းသုတ်သင်ပါချေ”ဟု စေခိုင်း ပြောဆိုလေ၏။ ပုဏ္ဏာမည်သော ကျွန်မသည်လည်း “ကောင်းပါပြီ အရှင်မ”ဟု ဝန်ခံကာ လျင်မြန်စွာ ညောင်ပင်အနီးသို့ သွားရောက်လတ်သော် ညောင်ပင်ရင်း၌ အရှေ့မျက်နှာလောကဓာတ်ကို ကြည့်ရှုကာ ထိုင်နေတော်မူသော ဘုရားအလောင်းတော်ကို၎င်း, ထိုဘုရားအလောင်းတော်၏ ကိုယ်မှထွက်သော အရောင်တို့ဖြင့် ညောင်ပင်တပင်လုံး ရွှေရောင်အဆင်း ဝါဝင်း၍နေသည်ကို၎င်း တွေ့မြင်ရ၍ “ယနေ့ ငါတို့၏ ညောင်စောင့်နတ်မင်းသည် ညောင်ပင်မှ ဆင်းသက်၍ မိမိလက်ဖြင့်ပင်လျှင် ပူဇော်သက္ကာ ဗလိနတ်စာကို ခံယူရန် ထိုင်နေသည်ထင်၏”ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ကာ လျင်မြန်စွာ အိမ်သို့ပြန်ခဲ့၍ သုဇာတာ သူဌေးကတော်အား ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။

သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် ထိုကျွန်မ၏စကားကို ကြားရလျှင် အလွန် ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ “သင်သည် ယနေ့မှစ၍ ငါ၏ သမီးအကြီးအရာ၌ တည်လေလော့”ဟု ပြောဆိုကာ သမီးအား လျောက်ပတ်သော အလုံးစုံသော အဆင်တန်းဆာတို့ကို ပေးလေ၏။

ဘုရားအလောင်းတော်သူမြတ်တို့မှာ ဘုရားဖြစ်မည့်နေ့၌ နို့ဃနာဆွမ်း ဘုဉ်းပေး သုံးဆောင်တော်မူရခြင်းသည် ဓမ္မတာတပါး အပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်၊ ထိုသို့ ဘုရားဖြစ်မည့်နေ့၌ အဖိုးတသိန်းတန် ရွှေခွက်ကို ရဖို့ရန် သင့်ရကား သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် “ရွှေခွက်၌ နို့ဃနာကို ထည့်အံ့”ဟူသော စိတ်အကြံကို ဖြစ်စေ၍ အဖိုးတသိန်းတန် ရွှေခွက်ကို တိုက်ခန်းမှ ထုတ်စေပြီးလျှင် ထိုရွှေခွက်၌ နို့ဃနာဆွမ်းကို လောင်းထည့်လိုသည်ဖြစ်၍ ကျက်ပြီးသော နို့ဃနာအိုးကို စောင်းငဲ့ လောင်းထည့်လိုက်လျှင်ပင် အလုံးစုံသော နို့ဃနာသည် ပဒုမာကြာရွက်မှ လျှောကျသော ရေပေါက်ကဲ့သို့ တစက်မျှမကျန် ရွှေခွက်၌ တည်လာလေ၏၊ အလုံးစုံသော နို့ဃနာဆွမ်းသည် ရွှေခွက်တခွက်ပြည့်ရုံသာ ရှိ၏၊ အပိုအလိုဟူ၍ မရှိ။

သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် နို့ဃနာအပြည့် ထည့်ပြီးသော ထိုရွှေခွက်ကို အခြားရွှေခွက်တခွက်ဖြင့် ဖုံးအုပ်၍ ဖြူစင်စွာသော အဝတ်ဖြင့် ရစ်ပတ်ဖွဲ့နှောင်ပြီးလျှင် အလုံးစုံသော တန်းဆာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုတန်းဆာဆင်ယင်လျက် ထိုရွှေခွက်ကို ကိုယ်တိုင်ရွက်ချီကာ ကြီးကျယ်စွာသော အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားဖြင့် ညောင်ပင်အနီးသို့ သွားလေသော် အလောင်းတော်သူမြတ်ကို မြင်ရလျှင် အလွန်ပင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ရှိကာ ညောင်စောင့်နတ်မင်းဟူသော အမှတ်ဖြင့် အလောင်းတော်ကို မြင်ရာအရပ်မှပင်လျှင် ကိုယ်ကို ညွတ်လျက် ညွှ တ်လျက် သွားရောက်ပြီးလျှင် ဦးခေါင်းမှ ရွှေခွက်ကိုချ၍ ဖွင့်ပြီးသော် ရွှေကရားဖြင့် နံ့သာပန်းမျိုးစုံ ထုံအပ်သောရေကို ထည့်ယူ၍ အလောင်းတော်၏အနီးသို့ ချဉ်းကပ် ရပ်တည်လေ၏။

တောထွက်တော်မူလာစဉ်အခါက အလောင်းတော်သူမြတ်အား ဃဋိကာရဗြဟ္မာမင်း ကပ်လှူလာသော မြေသပိတ်သည် ဒုက္ကရစရိယာ ခြောက်နှစ်ကြာအောင် ကျင့်တော်မူစဉ် ကာလပတ်လုံး အလောင်းတော်ကို စွန့်၍မသွားပဲ

သူဌေးကတော် သုဇာတာ နို့ဃနာဆွမ်းကပ်ရန်လာသော ထိုခဏ၌ကား ပျောက်ခြင်းမလှ အလိုလို ပျောက်ကွယ်၍ သွားလေသည်။ ဘုရားအလောင်းတော်သည် သပိတ်ကို မမြင်ရကား လက်ျာလက်တော်ကို ဖြန့်၍ ရေကိုခံယူလေသည်၊ သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် ရွှေခွက်နှင့်တကွသော နို့ဃနာဆွမ်းကို အလောင်းတော်၏လက်သို့ ဆက်ကပ်လိုက်လေသည်၊ ဘုရားအလောင်းတော်သည် သုဇာတာ သူဌေးကတော်ကို ကြည့်တော်မူလေ၏။ သုဇာတာ သူဌေးကတော်သည် အလောင်းတော်၏ ကြည့်တော်မူပုံ အခြင်းအရာကို ကောင်းစွာ နားလည်သည် ဖြစ်ရကား “အိုအရှင်.. အကျွန်ုပ်သည် အရှင်တို့အား ရွှေခွက်နှင့်တကွသော နို့ဃနာကို စွန့်လှူအပ်ပါပြီ၊ ရွှေခွက်နှင့်တကွ ခံယူတော်မူကာ အလိုတော်ရှိရာသို့ ကြွတော်မူနိုင်ပါကုန်၏”ဟု ပြောဆို လျှောက်ထား ရှိခိုးပြီးလျှင် “အကျွန်ုပ်၏ စိတ်နှလုံးအလိုဆန္ဒ ပြည့်ဝ အောင်မြောက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ အရှင်တို့၏ စိတ်နှလုံး အလိုဆန္ဒသည်လည်း ပြည့်ဝ အောင်မြောက်ပါစေသတည်း”ဟု ပြောဆို ဆုမြွက်၍ သစ်ရွက်ခြောက်၌ကဲ့သို့ပင် တသိန်းတန် ရွှေခွက်၌ ငဲ့ကွက်ခြင်း အလျှင်းမရှိပဲ ဖဲခွါသွားလေ၏။

ဘုရားအလောင်းတော်သည်လည်း ထိုင်နေရာမှ ထတော်မူ၍ ညောင်ပင်ကို လက်ျာရစ် လှည့်လည်မှုပြုပြီးသော် နို့ဃနာရွှေခွက်ကို ယူဆောင်၍ နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်းသို့ ကြွမြန်းတော်မူလေ၏။ ထိုနေရဉ္ဇရာမြစ်၌ များစွာသော ဘုရားအလောင်းတော်တို့ ဘုရားဖြစ်မည့်နေ့ဝယ် ဆင်းသက်၍ ရေချိုးတော်မူကြရာ သုပ္ပတိဋ္ဌိတ အမည်ရှိသော ရေချိုးဆိပ်ရှိလေသည်။ ထိုရေချိုးဆိပ်၌ ရွှေခွက်ကို ချထား၍ ဆင်းသက် ရေချိုးတော်မူပြီးလျှင် ထိုဆိပ်ကမ်းမှတက်၍ အေးမြသော သစ်ပင်ရိပ်၌ အရှေ့အရပ်သို့ မျက်နှာမူ ထိုင်နေတော်မူလျက် (ထန်းသီးမှည့်လုံးခန့်မဟုတ်) ထန်းသီးမှည့်အစေ့ခန့် ပမာဏရှိသည့် လေးဆယ့်ကိုးလုပ် မယုတ်မပို ပြုတော်မူကာ ရေမပါသည့် အလုံးစုံသော နို့ဃနာကို ဘုဉ်းပေး သုံးဆောင်တော်မူလေ၏။ ထိုသို့ လေးဆယ့်ကိုးလုပ်ပြု၍ ဘုဉ်းပေးအပ်သော

နို့ဃနာသည်ပင် ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက် သတ္တသတ္တာဟ(= ၄၉ရက်)ပတ်လုံး ဗောဓိပင်အနီး၌ သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအတွက် လေးဆယ့်ကိုးရက်စာ အာဟာရ ဖြစ်လေသည်။ ဤလေးဆယ့်ကိုးရက်အတွင်း အခြားအာဟာရဟူ၍ မရှိ။ ရေချိုးခြင်း မျက်နှာသစ်ခြင်း ကိုယ်လက်သုတ်သင်ခြင်းတို့လည်း မရှိပဲ ဈာန်ချမ်းသာ ဖိုလ်ချမ်းသာတို့ဖြင့်သာ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေတော်မူ၏။

ဘုရားအလောင်းတော်သည် ထိုသုဇာတာ လှူဒါန်းသော ဃနာနို့ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေး သုံးဆောင်တော်မူပြီးလျှင် ရွှေခွက်ကို ကိုင်ယူကာ “အကယ်၍ ငါသည် ယနေ့ ဘုရာ ဖြစ်ခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်သည်ဖြစ်ပါမူ ဤရွှေခွက်သည် ရေညာသို့ ဆန်တက်ပါစေသား။ ဘုရားဖြစ်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ပါမူ ရေစုန်သို့ မျောပါစေသား”ဟု အဓိဋ္ဌာန်တော်မူပြီးသော် ထိုရွှေခွက်ကို နေရဉ္ဇရာမြစ်ကျောသို့ မျှောလိုက်လေ၏။ ထိုရွှေခွက်သည် ရေစီးရေယဉ်ကို ဖြတ်လျက် မြစ်လယ်သို့ တည့်တည့်မတ်မတ် သွားပြီးလျှင် မြစ်၏ အလယ်ချက်မ အရပ်မှပင် မြင်းလျင်ကို စိုင်းသကဲ့သို့ အတောင်ရှစ်ဆယ်ခန့် ရေညာသို့ ဆန်တက်သွား၍ ဝဲဇလုပ်၌ နစ်မြုပ်ကာ ကာဠနဂါးမင်း၏ ဘုံဗိမာန်သို့ရောက်၍ ကကုသန်, ကောဏာဂုံ, ကဿပ တည်းဟူသော ပွင့်တော်မူပြီးကြသည့် ဘုရားသုံးဆူတို့၏ (ဘုရားဖြစ်မည့်နေ့၌) အသုံးပြုအပ်သော ရွှေခွက်သုံးလုံးတို့ကို ထိခတ်ကာ “ကိလိ ကိလိ (= ကရစ် ကရစ်)”ဟူသော အသံကို ဖြစ်စေလျက် ထိုရွှေခွက်သုံးလုံးတို့၏အောက်၌ တည်လေ၏။

ကာဠနဂါးမင်းသည် ထိုအသံကိုကြား၍ “ယမန်နေ့ကပင် ဘုရားတဆူ ပွင့်တော်မူခဲ့လေပြီ၊ ယနေ့တဖန် ဘုရားတဆူ ပွင့်တော်မူပြန်ပြီ”ဟု ပြောဆိုကာ ပိုဒ်ပေါင်းများစွာ ဂါထာတို့ဖြင့် ထောမနာ ချီးမွမ်းစကားကို မြွက်ကြားရွတ်ဆို၍ ထလေ၏။ ။(ကာဠနဂါး၏အဖို့မှာ ကဿပမြတ်စွာဘုရားနှင့် ဤငါတို့မြတ်စွာဘုရား နှစ်ဆူတို့၏ အကြားကာလ မဟာပထဝီမြေကြီး

တယူဇနာနှင့် သုံးဂါဝုတ်ခန့် မြင့်တက်လာအောင် ရှည်လျားလှသော အချိန်ကာလ သမယသည်ပင် ယမန်နေ့ကနှင့် ယနေ့ဟူ၍ ပြောဆိုယူရလောက်အောင် တိုတောင်းသကဲ့သို့ ဖြစ်ရှိနေပေ၏။)

ထိုအခါ ဘုရားအလောင်းတော်သည် နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်းနားဝယ် အလွန်မွှေးကြိုင်သော ရနံ့ရှိသော ပန်းတို့ဖြင့် တန်းဆာဆင်အပ်လျက် စိမ်းလဲ့ညှို့မှိုင်း၍ မြင်သူတိုင်း နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော အင်ကြင်းတော၌ နေ့သန့်နေထိုင်တော်မူကာ အာနာပါနကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းအားထုတ်တော်မူ၍ လောကီဈာန်သမာပတ် ရှစ်ပါး, အဘိညာဏ် ငါးပါးတို့ကို ဖြစ်စေတော်မူပြီးလျှင် ညနေချမ်း ဆည်းဈာအချိန်၌ နတ်ဗြဟ္မာတို့ တန်းဆာဆင်အပ်သော လမ်းခရီးဖြင့် ကြွမြန်းတော်မူကာ နေရဉ္ဇရာမြစ်အတွင်းသို့ သက်ဆင်း၍ ရေချိုးပြီးလျှင် နတ်ဖန်ဆင်းသော လမ်းခရီးဖြင့်ပင် မဟာဗောဓိပင်သို့ရှေးရှူ ကြွတော်မူလေ၏။ ထိုအခါ နတ်, နဂါး, ဘီလူး, ဂန္ဓဗ္ဗနတ် စသည်တို့သည် နတ်၌ဖြစ်သော ပန်းနံ့သာ နံ့သာပျောင်းတို့ဖြင့် ညွတ်ညောင်းကော်ရော် ပူဇော်ကြကုန်၏။ နတ်သီချင်းတို့ကိုလည်း သံညှင်းသာချို သီဆိုကြကုန်၏။ စကြဝဠာတိုက်ပေါင်း တသောင်းလုံးပင် နတ်ပန်းနံ့သာတို့ဖြင့်၎င်း, နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ ကြေငြာဟစ်ကြွေး ကောင်းချီးပေးသော အသံတို့ဖြင့်၎င်း ဖုံးလွှမ်းလုမတတ် ရှိပေ၏။

ထိုအခါ သောတ္ထိယမည်သော မြက်ထမ်းပုဏ္ဏားသည် မြက်ကိုထမ်း၍ ခရီးလမ်းရင်ဆိုင် လာလတ်သည်ရှိသော် အလောင်းတော်သူမြတ်၏ အခြင်းအရာ (= မြက်ကို အလိုရှိတော်မူသော အမူအရာ)ကို သိရှိနားလည်ကာ ဘုရားအလောင်းတော် သူမြတ်အား မြက်ရှစ်ဆုပ်ကို လှူဒါန်းလေ၏။ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ထိုမြက်ရှစ်ဆုပ်ကို ယူဆောင်ကာ မဟာဗောဓိကုန်းအရပ်သို့ တက်ရောက်တော်မူပြီးလျှင် မဟာဗောဓိပင်၏ တောင်ဘက်မှ မြောက်အရပ်သို့ မျက်နှာမူ ရပ်တည်တော်မူလေ၏၊ ထိုခဏ၌

စကြဝဠာတောင်ပိုင်းသည် အောက်သို့ နိမ့်ရှိုင်းကာ မဟာအဝီစိသို့ ထိအံ့သကဲ့သို့ဖြစ်ကာ စကြဝဠာမြောက်ပိုင်းကား ဘဝဂ်သို့ခိုက်အောင် ပျံတက်အံ့သကဲ့သို့ မြင့်တက်လျက် ရှိလေသည်။ ထိုအခြင်းအရာကို မြင်တော်မူ၍ အလောင်းတော်သူမြတ်သည် ဤအရပ်ကား အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်ဆိုက်ရန် အရပ်ဌာန ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်”ဟု ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် မဟာဗောဓိပင်ကို လက်ျာရစ် လှည့်လည်တော်မူကာ (= မဟာဗောဓိပင်ကို လက်ျာဘက်က ထားတော်မူကာ) အနောက်အရပ်မျက်နှာသို့ ကြွသွား၍ အရှေ့အရပ်သို့ မျက်နှာမူ ရပ်တည်တော်မူလေ၏။ ထိုခဏ၌ စကြဝဠာ အနောက်ပိုင်းသည် အောက်သို့ နိမ့်ရှိုင်းကာ မဟာအဝီစိသို့ ထိအံ့သကဲ့သို့ဖြစ်ကာ စကြဝဠာ အရှေ့ပိုင်းကား ဘဝဂ်သို့ခိုက်အောင် ပျံတက်အံ့သကဲ့သို့ မြင့်တက်လျက် ရှိလေသည်။ ထိုအခြင်းအရာကို မြင်တော်မူ၍ အလောင်းတော်သူမြတ် သည် “ဤအရပ်လည်း အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်ဆိုက်ရန် အရပ်ဌာန ဖြစ်လိမ့်မည် မဟုတ်”ဟု ရှေးနည်းအတူ ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် မဟာဗောဓိပင်ကို လက်ျာရစ် လှည့်လည်တော်မူကာ မြောက်အရပ်သို့ ကြွသွား၍ တောင်အရပ်သို့ မျက်နှာမူ ရပ်တည်တော်မူလေ၏၊ ထိုခဏ၌ စကြဝဠာ မြောက်ပိုင်းသည် အောက်သို့ နိမ့်ရှိုင်းကာ မဟာအဝီစိသို့ ထိအံ့သကဲ့သို့ဖြစ်ကာ စကြဝဠာ တောင်ပိုင်းကား ဘဝဂ်သို့ခိုက်အောင် ပျံတက်အံ့သကဲ့သို့ မြင့်တက်လျက် ရှိလေသည်။ (အလောင်းတော်သူမြတ် ရပ်တော်မူတိုင်းသော တောင်မျက်နှာ, အနောက်မျက်နှာ, မြောက်မျက်နှာ နေရာတို့၌ မဟာပထဝီ ဤမြေကြီး၏ ဖြစ်တည်နေပုံမှာ လှည်းဘီးကို မြေကြီး၌ အပြားလိုက် ချထားပြီးလျှင် အကွပ်အစွန်းအနားကို နင်းသောအခါ အလယ်အချက်ဖြင့် တလှုပ်လှက်လှက် တည်နေသော လှည်းဘီးစက်ကဲ့သို့ ကျောခိုင်းရာဘက်မှ နိမ့်ရှိုင်း၍ မျက်နှာမူရာဘက်မှ မြင့်တက်လျက် ရှိလေသည်။) ထိုအခြင်းအရာကို မြင်တော်မူ၍ အလောင်းတော်သူမြတ်သည် “ဤအရပ်လည်း အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်ဆိုက်ရန် အရပ်ဌာန

ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်”ဟု ရှေးနည်းအတူ ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် မဟာဗောဓိပင်ကို လက်ျာရစ် လှည့်လည်တော်မူကာ အရှေ့အရပ်မျက်နှာသို့ ကြွသွား၍ အနောက်အရပ်သို့ မျက်နှာမူ ရပ်တည်တော်မူလေ၏။

(ဤအရာ၌၊ ၊ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာဝယ် “အလောင်းတော်သူမြတ်သည် မဟာဗောဓိပင်သို့ ကြွရောက်ကာ လက်ျာရစ် သုံးပတ်လှည့်ပြီးလျှင် အရှေ့မြောက်ထောင့်အရပ်၌ ရပ်တော်မူ၍ မြက်ရှစ်ဆုပ်ကို ကြဲဖြန့်တော်မူ၏” ဟူ၍သာ ဖွင့်ဆိုလေသည်။ တောင်အရပ် အနောက်အရပ် မြောက်အရပ်တို့၌ ရပ်တည်တော်မူသောအခါ မြေကြီးစောင်းထောင် ဖြစ်ရှိကြောင်း မဖွင့်ဆိုချေ။ ။ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာ၌ကား.. တောင်အရပ် အနောက်အရပ် မြောက်အရပ်တို့၌ ရပ်တည်တော်မူသောအခါ မဟာပထဝီ မြေကြီးသည် ပဒုမာကြာရွက်ပေါ်၌ ကျရောက်သော ရေပေါက်ကဲ့သို့ တုန်လှုပ်ကြောင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ထောင့်အရပ်၌ ရပ်တော်မူ၍ မြက်ရှစ်ဆုပ်ကို ကြဲဖြန့်တော်မူကြောင်း ဖွင့်ဆိုလေသည်။)

မဟာဗောဓိပင်၏ အရှေ့ဘက်ဝယ် အပရာဇိတ ပလ္လင်တော် ပေါက်ရောက်သည့် အရပ်အဝန်းသည် (ခပ်သိမ်းသော ဘုရားရှင်တို့၏ ပလ္လင်တော်ပေါက်ရောက်ရာ အဝိဇဟိတဌာန ဖြစ်သောကြေင့်) မတုန်မလှုပ် ကြံ့ကြံ့တည်၍ နေလေ၏။ အလောင်းတော် သူမြတ်သည် “ဤအရပ်ကား ခပ်သိမ်းသော ဘုရားရှင်တို့၏ ကိလေသာတို့ကို ဖြိုဖျက်ရာ အောင်မြေအရပ် မှန်ပေသည်”ဟု သိရှိတော်မူကာ ယူဆောင်တော်မူခဲ့သော မြက်ရှစ်ဆုပ်တို့ကို အဖျားမှကိုင်ကာ လှုပ်လှဲကြဲဖြန့်တော်မူလေ၏။

ထိုကဲ့သို့ ကြဲဖြန့်လိုက်သောခဏ၌ပင် ထိုမြက်ရှစ်ဆုပ်တို့သည် မြက်၏အသွင် ကွယ်ပျောက်၍ တစုံတယောက်သော ပန်းချီဆရာ ပန်းပုဆရာ ရေးထုခြင်းငှာ မတတ်သာအောင် လွန်စွာဆန်းကြယ်သည့် တဆယ့်လေးတောင် ပမာဏရှိသော ရတနာပလ္လင်ကြီးဖြစ်ကြကာ အလွန်အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ဖြင့် တည်ရှိကြလေကုန်၏။

(ဤ၌၊ ၊ပလ္လင်တော်အရပ်အမြင့် ရှိမရှိနှင့်စပ်၍ မှတ်ဖွယ်အထူးကို ဤမဟာဗုဒ္ဓဝင် ပဌမတွဲ ဒုတိယပိုင်း စာမျက်နှာ ၅၈ဝ-မှစ၍ အကျယ်ရေးသား ပြဆိုခဲ့လေပြီ၊ အလိုရှိမူ ထိုမှယူရာ၏။)

ဘုရားအလောင်းတော်သည် မဟာဗောဓိပင်ကို နောက်ထောက်ကျောခံထား၍ အရှေ့အရပ်သို့ မျက်နှာရှေးရှူ ပြုတော်မူလျက် မြဲမြံသော စိတ်ရှိတော်မူကာ-

(၁) အရေမျှ ကျန်လိုလျှင် ကျန်စေ,

(၂) အကြောမျှ ကျန်လိုလျှင် ကျန်စေ,

(၃) အရိုးမျှ ကျန်လိုလျှင် ကျန်စေ,

(၄) ငါ၏တကိုယ်လုံး အသားအသွေးအားလုံးတို့ ခန်းခြောက်၍သွားလျှင် သွားစေ- ငါသည် ဘုရားမဖြစ်သမျှ ဤယခု ဖွဲ့ခွေထားသော တင်ပလ္လင်ကို အဘယ်နည်းဖြင့်မျှ ဖျက်လိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍ အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ဝီရိယဖြင့် ဆောက်တည်တော်မူကာ အရာသောမိုးကြိုးစက်တို့ စုပေါင်း ကျရောက်ခြင်းဖြင့်လည်း (= မိုးကြိုးအရာ ပစ်ချခြင်းဖြင့်လည်း) ပျက်စီးခြင်းသဘောမရှိသော အပရာဇိတတင်ပလ္လင် (= ရန်သူတို့ကို မရှုံးပဲ ကိုယ်တော်ကသာ အောင်ပွဲယူမည့် တင်ပလ္လင်ဖွဲ့ခွေခြင်းမျိုး)ကို ဖွဲ့ခွေတော်မူကာ ရတနာပလ္လင်တော်၌ ထိုင်နေတော်မူ၏။

နေမဝင်မီ ဝသဝတ္တီမာရ်နတ်(= ဒေဝပုတ္တမာရ်)ကို အောင်မြင်တော်မူခြင်း

မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည် မဟာဗောဓိပင်ရင်း အပရာဇိတပလ္လင်တော်၌ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရယူရန် ထိုင်နေတော်မူလတ်သည်ရှိသော် သိကြားမင်းသည် ဝိဇယုတ္တရခရုသင်းကို မှုတ်၍ ပူဇော်ရပ်တည်လာ၏။ (ထိုခရုသင်းက အတောင် ၁၂၀-ရှိ၍ တကြိမ်မှုတ်လျှင် လေးလကြာမှ အသံစဲသောဟူ၏။) ပဉ္စသိခနတ်သားသည် ဗေဠုဝစောင်းကိုတီးလျက် ပူဇော်ရပ်တည်လာ၏။ သုယာမနတ်မင်းသည် သားမြီးယပ်ကို ခပ်လျက်,

သန္တုသိတနတ်မင်းသည် ပတ္တမြားယပ်ဝန်းကိုခပ်လျက်, သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်းသည် သုံးယူဇနာရှိသော ထီးဖြူကို ဆောင်းမိုးလျက် ပူဇော် ရပ်တည်လာ၏။ ကာဠနဂါးမင်းသည် နဂါးမ ကခြေသည်ပေါင်း ရှစ်သောင်း ခြံရံလျက် ထောမနာဂါထာ ရာပေါင်းများစွာ ရွတ်ဆိုလျက် အလောင်းတော်သူမြတ်ကို ရှိခိုးပူဇော် ရပ်တည်လာ၏။ စကြဝဠာတိုက်တသောင်းရှိ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် အလွန် မွှေးကြိုင်သော ပန်းဆိုင်း နံ့သာ နံ့သာမှုန့် အထုံအခိုး အမွှေးတိုင် စသည်တို့ဖြင့် ပူဇော်ကြကာ ကောင်းချီးအထောင်ကို ဖြစ်စေကြလျက် ပူဇော် ရပ်တည်လာကြကုန်၏။

ထိုအခါ ဝသဝတ္တီနတ်ပြည်သား မာရ်နတ်သည် မိမိ၏ နတ်စည်းစိမ်ကို စွန့်ပယ်ကာ အလောင်းတော်သူမြတ် ဒုက္ကရစရိယာ ကျင့်သုံးနေသည့် ခြောက်နှစ်ကြာ ကာလပတ်လုံး အလောင်းတော်နောက်မှ ဖဝါးခြေထပ် ထက်ကြပ်မကွာ လိုက်ပါပြီးလျှင် အလောင်းတော်သူမြတ်၏ ကာမဝိတက် အစရှိသော မိစ္ဆာဝိတက်တို့ကို ကြံစည်သည့်စိတ် ဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်ကို ငံ့မြှော် စုံစမ်းပါသော်လည်း တစိုးတစိမျှ အလောင်းတော် သူမြတ်၏ ချွတ်ချော်တိမ်းပါးမှု (= မိစ္ဆာဝိတက် ကြံစည်မှု)ကို မတွေ့မမြင်)ရှိရာမှ “ယခုသော်မူ သိဒ္ဓတ်မင်းသားသည် ဘုရားဖြစ်ဖို့ရန် မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့ ကပ်ရောက်လေပြီ၊ ယခုအခါ ဤသိဒ္ဓတ်မင်းသားသည် ငါ၏နယ်ပယ် (= ဘုံသုံးပါး)ကို လွန်မြောက်ရန် ကြိုးကုတ် အားထုတ်နေလေပြီ၊ ငါသည် ယခုပင် သိဒ္ဓတ်မင်းသားအား ဘုံသုံးပါးတည်းဟူသော ငါ၏နယ်ပယ်မှ လွန်မြောက်ရန် အခွင့်အရေး ဘယ်နည်းနှင့်မှ မပေးနိုင်”ဟု ကြံစည်ကာ ဝသဝတ္တီနတ်ပြည်သို့သွား၍ မိမိ၏ မာရ်စစ်သည်ဗိုလ်ပါကို စည်းဝေးစေပြီးလျှင် “အချင်းတို့.. အထူးထူးဖောက်ပြန်၍ ကြောက်မက်ရန်ကောင်းသော အဆင်းကို ဖန်ဆင်းကြပြီးလျှင် တဦးတဦးလျှင် လက်နက် တမျိုးစီ တမျိုးစီ ကိုင်ဆောင်ကြကာ ရေအယဉ်ကြီး ဖိစီးလွှမ်းမိုး၍ လာသည့်ပမာ သိဒ္ဓတ် မင်းသားရှိရာသို့ လျင်လျင်မြန်မြန် သွားကြကုန်”ဟု စေခိုင်း အမိန့်ပေးပြီးလျှင် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း

ယူဇနာ တရာ့ငါးဆယ်ရှိသော ဂိရိမေခလာဆင်ကိုစီး၍ လက်ရုံးပေါင်းတထောင် ဖန်ဆင်းကာ လက်ရုံးတခုလျှင် လက်နက်တမျိုးစီအားဖြင့် လက်နက်အမျိုးပေါင်း တထောင်ကို ကိုင်ဆောင်ကာ လိုက်ပါလာခဲ့လေသည်။

(ဤ၌၊ ၊မာရ်နတ်သားဟူသည် ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်ကို တရားဝင်အစိုးရသော နတ်မင်းကြီးမဟုတ်၊ ထိုနတ်ပြည်ကို တရားဝင် အစိုးရသော ဝသဝတ္တီနတ်မင်းကြီးကား အသီးအခြား ရှိသည်။ မာရ်နတ်သားကား လူ့ပြည်လောကဝယ် အခြံအရံ ပရိသက်များစွာဖြင့် တိုင်းပြည်ကို လုယက်တိုက်ဖျက် ပုန်ကန်ဆိုးသွမ်းနေသော သူပုန်ခေါင်းဆောင်ကဲ့သို့ နတ်မိုက်အပင်းအသင်းများစွာ ခြံရံကာဖြင့် လူနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုရေးကို အကြီးအကျယ် အနှောက်အယှက်ပေးသော တန်ခိုးကြီးသည့် ထိုပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်သား နတ်သူပုန် ခေါင်းဆောင်တဦးသာ ဖြစ်သည်။)

အလောင်းတော်ထံမှောက်သို့ ချီတက်လာသော မာရ်နတ်၏ စစ်တပ်ကြီးကား မာရ်နတ်၏ရှေ့မှ ၁၂-ယူဇနာ၊ လက်ျာဘက်မှ ၁၂-ယူဇနာ၊ လက်ဝဲဘက်မှ ၁၂-ယူဇနာ၊ အထက်၌ ၉-ယူဇနာ အမြင့်အစောက် ထုထယ်ရှိ၍ နောက်မျက်နှာကမူ စကြဝဠာတိုက် အဆုံးအစွန်းတိုင်အောင် များပြားလှလေသည်။ ယင်းသည့် မာရ်နတ်စစ်တပ်ကြီး၏ ကြိမ်းမောင်းဟစ်အော် ကြွေးကြော်သောအသံကို ယူဇနာတထောင်ဝေးကွာသော အရပ်မှစ၍ မြေပြိုသောအသံကဲ့သို့ ကြောက်က်ဖွယ်ရာ ကြားရလေသည်။ မာရ်နတ်သည် မိမိကိုယ်တိုင်က လက်ရုံးတထောင် ဖန်ဆင်း၍ လက်နက်မျိုး တထောင်ကို ကိုင်ဆောင်လျက်၎င်း, ထိုမျှများပြားသော မာရ်နတ်၏ စစ်သားတို့သည်လည်း တဦးလျှင် လက်နက်မျိုးစီ ကိုင်ဆောင်ကာ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အဆင်းသဏ္ဌာန် မျက်နှာအမျိုးမျိုးကို ဖန်ဆင်းကြလျက်၎င်း ဘုရားအလောင်းတော်ကို လွှမ်းမိုးနှိပ်စက် တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် ချီတက်၍ လာကြလေကုန်၏။

ဤသို့ မာရ်နတ်၏စစ်တပ်ကြီး ဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့ ရှေးရှူချီတက်၍ လာသောအခါ စောစောက အလောင်းတော်အား ပူဇော်လျက်ရှိနှင့်ကြသော

သိကြားနတ်မင်း စသည်တို့အနက် တဦးတယောက်မျှ ကြံ့ကြံ့ရပ်တည် မနေနိုင်ကြပေ။ ဦးတည့်ရာ မျက်နှာမူရာ အရပ်သို့ပင် ပြေးလွှားကြလေ၏၊ သိကြားမင်းသည် ဝိဇယုတ္တရခရုသင်းကြီးကို ကျောပိုး၍ ပြေးလွှားကာ စကြဝဠာတိုက်အနားရေး၌ ရပ်နေလေ၏။ မဟာဗြဟ္မာမင်းသည်လည်း ထီးဖြူကို စကြဝဠာတိုက်အစွန်း၌ စွန့်ပစ်ချထားခဲ့ကာ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့သာ သွားလေတော့၏၊ ကာဠနဂါးမင်းသည်လည်း နဂါးကခြေသည်အပေါင်းကို စွန့်ပစ်၍ မြေ၌ ငုပ်လျှိုးပြီးလျှင် ယူဇနာငါးရာရှိသော “မဉ္ဇေရိက”မည်သော နဂါးဘုံဗိမာန်သို့ သွားရောက်ကာ လက်ဖြင့် မျက်နှာကိုပိတ်လျက် အိပ်နေလေ၏။ တဦးသော နတ်ဗြဟ္မာမျှလည်း မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်နှင့် မဟာဗောဓိပင်၏ အနီးအပါး၌ ရပ်တည်နေဝံ့သော သူမည်သည် မရှိတော့ပြီ။ ထိုအချိန်၌ အလောင်းတော်သူမြတ်သည် ဆိတ်ငြိမ်သော ဗိမာန်အတွင်း၌ ဗြဟ္မာမင်းကြီးတဦးတည်းသာ နေသကဲ့သို့ တပါးတည်းသာလျှင် ထိုင်နေတော်မူ၏။

မာရ်နတ်သား လာရောက်မည်ဆိုလျှင် ကြိုတင်၍ဖြစ်ပေါ်သော နိမိတ်ဆိုးကြီးများ

မာရ်နတ်သား လာရောက်မည်ဆိုလျှင် ဤဆိုလတ္တံ့သော နိမိတ်ဆိုးကြီးများ ကြိုတင်၍ ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ထိုနိမိတ်ဆိုးကြီးများမှာ.. အလွန်ကြမ်းတမ်း ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် အထောင်မကသော ဥက္ကာများကျခြင်း, အခိုးထကာ မှောင်အတိကျခြင်း, သမုဒြာနှင့်တကွ မဟာပထဝီ ဤမြေကြီး ပြင်းထန်စွာ တုန်လှုပ်ခြင်း, သမုဒြာအခိုးထခြင်း, မြစ်အများ ရေဆန်သို့ ပြန်၍စီးခြင်း, တောင်ထွတ်များပြို၍ မြေသို့ကျခြင်း, သစ်ပင်များတိမ်းလဲ၍ မြေသို့ကျခြင်း, မုန်တိုင်းလေကြမ်း တိုက်ခတ်ခြင်း, ထိုသို့ မုန်တိုင်းလေဆိုး တိုက်ခတ်သဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အသံကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း, နေမင်းလည်း မှောင်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း, ကောင်းကင်၌ ခေါင်းပြတ်ကိုယ်များ ထိုမှဤမှ သွားလာလှည့်လည်ခြင်း- ဤနိမိတ်ဆိုးကြီးများတို့တည်း။ ထိုသို့ နိမိတ်ဆိုးကြီးများ

ထင်ရှားပေါ်ပေါက်ကာ မာရ်နတ်သား လာရောက်သည့်အချိန်၌ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ငှက်တကာတို့အလယ်၌ ဂဠုန်ငှက်မင်းကဲ့သို့၎င်း, သားကောင်တကာတို့အလယ်၌ ကေသရာခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့၎င်း ကြောက်ရွံ့ခြင်း အလျှင်းမရှိပဲ ရဲရင့်စွာ ထိုင်နေတော်မူ၏။

ဖော်ပြရာပါ နိမိတ်ဆိုးကြီးများ ထင်ရှား ဖြစ်ပေါ်စဉ်မှာပင် မာရ်နတ်သားသည် လာရောက်၍ မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်အဝန်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ပဲ ရပ်၍ နေလေသည်။ မာရ်စစ်တပ်ကြီးသည်လည်း အနီးသို့မကပ်ဝံ့ပဲ အလောင်းတော်သူမြတ်ကို ထက်ဝန်းကျင်မှ ဝိုင်းရံလျက် ထားကြကုန်၏။ မာရ်နတ်သည် မိမိ၏စစ်တပ်ကို ကြည့်ရှုကာ “လာကြကုန်၊ ဖမ်းကြကုန်” အစရှိသည့် အမိန့်စကားပြောရုံသာ ပြောကြားနိုင်ပြီး ရဲရဲပူသော သံတွေခဲသို့ ယင်ကောင် မကပ်နိုင်သည့်ပမာ မဟာဗောဓိပင်အနီးသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်စေခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ပဲ မိမိ၏ စစ်တပ်ပရိသတ်ကို တဖန်ထပ်၍ “အချင်းတို့.. သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏သား ဤသိဒ္ဓတ်မင်းနှင့် တူသောသူ တလူမျှ မရှိချေ၊ ငါတို့သည် မျက်နှာရင်ဆိုင် စစ်ပြိုင်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကြကုန်၊ ထိုသိဒ္ဓတ်မင်းသားအား နောက်ဘက် (= ကျောဘက်)မှနေကာ စစ်ထိုးကြကုန်အံ့”ဟု ပြောကြားလေသည်။

ဘုရားအလောင်းတော်သည်လည်း ရှေ့နှင့်ဝဲယာ သုံးမျက်နှာတို့ကို ကြည့်ရှုတော်မူလတ်သည်တွင် ခပ်သိမ်းသော နတ်ဗြဟ္မာတို့ ဝေးရာရှောင်ရှား ပြေးသွားကြပြီဖြစ်ရကား တစုံတရာ မတွေ့မြင် ဆိတ်သုဉ်း၍နေသည်ကို မြင်တော်မူလေ၏။ တဖန် မြောက်အရပ်နံပါးဖြင့် မာရ်စစ်သည်ဗိုလ်များ ချီတက်လွှမ်းမိုး၍ လာသည်ကို မြင်တော်မူ၍ “ဤမျှများပြားသော မာရ်နတ်၏ စစ်သားတို့သည် တဦးတည်းကို ရည်စူးကာ ကြီးစွာသော လုံ့လပြုလာကြ၏၊ ဤအရပ်၌ ငါ၏ အမိသော်၎င်း, အဖသော်၎င်း, ညီအစ်ကိုသော်၎င်း, အခြားတဦးတယောက်သော ဆွေမျိုးသော်၎င်း

မရှိချေ၊ ငါဆည်းပူးခဲ့သော ပါရမီဆယ်ပါး တရားတို့သည်သာလျှင် ရှည်ကြာလေးမြင့် ငါမွေးမြူအပ်သော ငါ့ပရိသတ်အခြံအရံနှင့် တူကုန်၏၊ သို့ရကား ပါရမီဆယ်ပါး ငါ၏ရဲမက်များကိုသာ အမှီတံကဲပြုကာ ဤပါရမီလက်နက်ဖြင့်ပင် ထိုးခုတ် ပုတ်ခတ်၍ ဤမာရ်နတ်၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါကို ဖျက်ဆီးမှ သင့်လျော်ချေမည်”ဟု နှလုံးပိုက်ကာ ပါရမီဆယ်ပါး ကိုယ်တော်၏ ကုသိုလ်တရားတို့ကိုသာ စဉ်းစားဆင်ခြင်၍ နေတော် မူလေ၏။

မာရ်နတ်သား လက်နက် ၉-မျိုးလွှတ်ခြင်း

ထိုသို့ အလောင်းတော်သူမြတ် ပါရမီကုသိုလ်တို့ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်၍ နေတော်မူသောအခါ မာရ်နတ်သားလည်း “ဤသိဒ္ဓတ်မင်းသားကို လက်နက်ကြီး ၉-ပါးဖြင့် ပစ်လွှင့်ကာ ငါကား ပြေးစေမည်”ဟု ကြံစည်စဉ်းစား၍-

(၁) ရှေးဦးစွာ လေပွေမုန်တိုင်းကို တိုက်ခတ်စေ ဖြစ်ပေါ်စေ၏၊ ထိုခဏ၌ပင် အရှေ့လေ အနောက်လေ မြောက်လေ တောင်လေတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ထကြွကြ၍ ယူဇနာဝက် တယူဇနာခန့် နှစ်ယူဇနာခန့် သုံးယူဇနာခန့် ပမာဏရှိသော တောင်ထွတ်ကြီးများကို ဖြိုခွဲဖောက်ထွင်းကာ တောချုံ သစ်ပင် စသည်တို့ကို အမြစ်မိုးထောင်ဖြစ်အောင် တိုက်ခတ်ကာ ထက်ဝန်းကျင်မှ ရွာ နိဂုံးတို့ကို မုန့်မုန့်ညက်ညက်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ကုန်သော်လည်း ဘုရားအလောင်းတော်၏ ကောင်းမှုရှိန်စော် ဘုန်းတေဇော်ကြောင့် အာနုဘော်ကင်းပျောက်ကာ အလောင်းတော်သူမြတ်၏ အနီးသို့ ရောက်လတ်သော် သင်္ကန်းကလနားမျှကိုပင် တုန်လှုပ်စေခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကြကုန်။

(၂) ထိုအခါ မာရ်နတ်သည် “ရဟန်းဂေါတမကား ငါပစ်လွှင့်လိုက်သော မုန်တိုင်းလက်နက်ဖြင့် စကြဝဠာတောင်၌ တိုက်မိ ခိုက်မိကာ မုန့်မုန့်ညက်ညက် ပျက်စီးလောက်ပြီ”ဟု ကြံစည်

ကြည့်ရှုလတ်သည်တွင် အလောင်းတော်သူမြတ်ကို ကြံ့ကြံ့စိုက်အပ်သော တံခါးတိုင်ပမာ မတုန်မလှုပ် ထိုင်မြဲ ထိုင်နေတော်မူသည်ကို မြင်၍ နှလုံးမသာမယာဖြစ်ရှိကာ “ကြီးစွာသော ရေအယဉ်၌ နှစ်မြှုပ်ကာ ငါသတ်မည်”ဟု ကြံစည်စဉ်းစား၍ မိုးတိမ်တိုက်များကို ခဏအတွင်း တက်စေကာ မိုးကြီးသည်းစွာ ရွာသွန်းစေလေသည်။ ထိုသို့ မာရ်နတ် ရွာသွန်းစေသော မိုးရေအဟုန်ကြောင့် ဤမြေကြီးသည် အပေါက်အခေါင်းကြီးဖြစ်၍ သွားလေသည်။ ထိုရေအယဉ်သည် တောဖျား တောင်ဖျား သစ်ပင်ဖျားတို့ကို တိုက်စားလွှမ်းမိုး စီးဆင်းကာ လာလတ်၍ မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်၏အနီးသို့ ရောက်သောအခါ သင်္ကန်းတော် ချည်တမျှင်ကိုမျှ စိုစွတ်အောင် မတတ်နိုင်ပဲ ကိုယ်တော်မြတ်ကို မထိမူ၍သာ ဝေးရာရှောင်ရှား စီးသွားလေ၏။

(၃) ထိုအခြင်းအရာကိုမြင်၍ မာရ်နတ်သားသည် “ဤသိဒ္ဓတ်မင်းသားကို ကျောက်ခဲဖြင့် မုန့်မုန့်ညက်ညက်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်မည်”ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် ကျောက်ခဲမိုးကို ရွာစေပြန်လေသည်။ ကြီးစွာ ကြီးစွာသော ကျောက်ခဲကြီးများသည် တောင်ထွတ်ကြီးများပမာ အခိုးအလျှံလွှတ်ကာ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လိမ့်လာကြ၍ ဘုရားအလောင်းအနီးသို့ ရောက်သောအခါ နတ်၌ဖြစ်သော ပန်းကုံး ပန်းလုံးကြီးများ အဖြစ်သို့သာ ရောက်ကြလေကုန်သည်။

(၄) ထို့နောင်မှ “ဤ သိဒ္ဓတ်မင်းသားကို နုပ်နုပ်စဉ်း၍ သေစေမည်၊ သတ်ဖြတ်မည်”ဟု ကြံစည်စဉ်းစားပြီးလျှင် လက်နက်မိုးကို ရွာသွန်းစေပြန်လေသည်၊ တဖက်အသွားရှိ နှစ်ဖက်အသွားရှိသည့် လှံဓားစသော လက်နက်အမျိုးမျိုးတို့သည် အခိုးအလျှံလွှတ်ကာ ကောင်းကင်မှလာပြီးလျှင် မဟာဗောဓိမဏ္ဍိုင်အဝန်း၌ မုလေးပန်း (= မြတ်လေးပန်း) စသည်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိကာ ကျရောက်လာကြကုန်၏။

(၅) ထို့နောင်မှ မာရ်နတ်သားသည် “သိဒ္ဓတ်မင်းသားကား နုပ်နုပ်အစဉ်းခံရသည့် အသားစုပမာ ဖြစ်ရှာတော့မည်”ဟု ကြံစည် ကြည့်ရှုလတ်သည်တွင် စိန်တောင်ကြီးပမာ မပျက်မစီး ထိုင်နေမြဲ ထိုင်နေတော်မူသည့် အလောင်းတော်သူမြတ်ကို မြင်၍ အံ့ဩခြင်းသို့ ရောက်ရှိကာ တဖန် မီးကျီးစိုင်မိုးကို ရွာသွန်းစေပြန်လေသည်၊ ထိုမီးကျီးစိုင်များသည်လည်း အခိုးအလျှံလွှတ်ကာ အလောင်းတော်၏အနီးသို့ လာရောက်၍ မီးကျီးအသွင်ပျောက်ကာ မုလေးပန်းစသည် အဖြစ်သို့သာ ရောက်ကြလေကုန်၏။

(၆) ထို့နောင် ပြာပူမိုးကို ရွာသွန်းစေပြန်လေသည်၊ မီး၏အဆင်း အလွန်ပူပြင်းလှသော ပြာအစုသည် ကောင်းကင်က လာရောက်ကာ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော်၏ ခြေတော်ရင်းသို့ ရောက်သောအခါ နတ်၌ဖြစ်သော စန္ဒကူးမှုန့်များဖြစ်၍ ကျရောက်လာလေ၏။

(၇) ထို့နောင် သဲပူမိုးကို ရွာသွန်းစေပြန်လေသည်။ အလွန် သိမ်မွေ့နူးညံ့သော သဲမှုန့်များသည် ကောင်းကင်မှ လာရောက်ကာ မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်၏ ခြေတော်ရင်း၌ နတ်ပန်းများဖြစ်၍ ကျရောက်လာကုန်၏။

(၈) ထို့နောင် ညွန်ပူမိုးကို ရွာသွန်းစေပြန်လေသည်။ ထိုရွှံ့ညွန်သည်လည်း အခိုးအလျှံလွှတ်ကာ ကောင်းကင်က လာရောက်၍ ဘုရားအလောင်း၏ ခြေတော်ရင်း၌ နတ်၌ဖြစ်သော နံ့သာပျောင်း (= နံ့သာပျစ်)ဖြစ်ကာ ကျရောက်လာလေ၏။

(၉) ထို့နောင်မှ “ဤသိဒ္ဓတ်မင်းသားကို အမိုက်မှောင်ဖြင့် ချောက်လှန့်၍ ပြေးစေအံ့”ဟု ကြံစည်ကာ အမိုက်မှောင်ကြီးကို ဖြစ်စေပြန်လေသည်၊ ထိုမာရ်နတ်ဖန်ဆင်းလိုက်သော အမိုက်မှောင်သည် လကွယ်, မိုးမှောင်, သန်းခေါင်, တောလယ် = လေးသွယ်သော အင်္ဂါရှိသည့် အမိုက်မှောင်ကြီးကဲ့သို့ဖြစ်၍

ဘုရားအလောင်းတော်ထံမှောက် ရောက်လတ်သောအခါ နေရောင်ကြိုက်သည့် အမိုက်မှောင်ကဲ့သို့ ပျောက်ကွယ်လေ၏။ ။(ဤ၌ ဘုရားအလောင်းတော်သည် မာရ်နတ်သားက အမိုက်မှောင်ကြီး ဖန်ဆင်းသည်ကို သိတော်မူ၍ ကိုယ်တော်မှ မွေးညှင်းတွင်းပမာဏရှိသော ရောင်ခြည်ကွန်ရက်ကို ကွန့်ထွက်စေတော်မူ၏၊ ထိုရောင်ခြည်ကွန်ရက်သည် မာရ်နတ်သားဖန်ဆင်းသည့် အမိုက်မှောင်ကြီးကို ဖျက်ဆီးလျက် အလင်းကြီး လင်းစေလေသည်ဟု မှတ်ယူရာ၏။)

မာရ်နတ်သား စက်လက်နက်လွှတ်ခြင်း

မာရ်နတ်သားသည် ဖော်ပြရာပါ လက်နက်ကြီး ၉-ပါးတို့ကို ပစ်လွှင့်၍ တိုက်ဖျက်ပါသော်လည်း အရာမရောက် မအောင်မြောက်ရကား နောက်ထပ်ဆက်ကာ ဥက္ကာကျအောင် ပြုလေသည်။ ယင်းသို့ ဥက္ကာကျရောက်ခြင်းကြောင့် စကြဝဠာတတိုက်လုံး အခိုးတွေဖုံး၍ နေလေသည်။ ကောင်းကင်တခုလုံး မိုးတိမ်မရှိပဲ ထစ်ချုန်းနေ၏။ မိုးကြိုးပေါင်းအထောင်တို့ ကြောက်မက်ဖွယ် ကျရောက်ကုန်၏၊ ထိုမာရ်နတ်သည် ဤမျှဖြင့်လည်း ဘုရားအလောင်းတော်ကို တစုံတခု ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်ကို မပြုနိုင်ရကား “သိဒ္ဓတ္ထမင်း သင်း၏ဦးခေါင်းကိုဖြင့် ထောင်းထောင်းပြတ်ကြွေ မြေသို့ခစေမည်”ဟု ကြံစည်စဉ်းစား၍ စက်လက်နက်ကို တဖန် လွှတ်ပြန်လေသည်။ ထိုစက်လက်နက်၏ အာနုဘော်ကား.. မြေ၌ပစ်လွှင့်လျှင် ၁၂-နှစ်ကြာအောင် မြက်ပင်မပေါက်နိုင်။ ကောင်းကင်၌ ပစ်လွှင့်လျှင် ၁၂-နှစ်ပတ်လုံး မိုးရေတပေါက်မျှ မကျနိုင်အောင် မိုးခေါင်၏။ မြင်းမိုရ်တောင်ထိပ်၌ ပစ်လွှင့်လိုက်လျှင် မြင်းမိုရ်တောင်ကို နှစ်ခြမ်းခွဲ၍ အောက်သို့ လျှောကျနိုင်၏၊ ဤကား ထိုစက်လက်နက်၏ အာနုဘော်တည်း။ ယင်းသို့ မာရ်နတ်သား ပစ်လွှင့်လိုက်သော စက်လက်နက်သည် ကောင်းကင်မှ မိုးကြိုးထစ်ချုန်းသကဲ့သို့ လာရောက်ပြီးလျှင် မာရ်နတ်၏ မာန်မာနကို နှိမ်ချိုးခြင်းအမှုပြုလျက် ဘုရားအလောင်းတော်၏ ခြေတော်ရင်း၌ ခြေသုတ်ကြိုးဝန်းပမာ ခွေလျက်သား ကျရောက်လာလေ၏။

မာရ်နတ်သားသည် မည်သည့်အရာကို စွဲယူရမည်ဟု မသိမမြင် (= ခြေမကိုင်မိ လက်မကိုင်မိဖြစ်ကာ) အလွန်လျှင် အမျက်ထွက်ရကား “အဘယ့်ကြောင့် ရပ်တည်နေကြသနည်း၊ ဤသိဒ္ဓတ်မင်းသားကို သူမျှော်ကိုးသည့် ဘုရားဖြစ်ခြင်းအကျိုး မပြီးအောင် ပြုကြလော့ ဖမ်းကြလော့ သတ်ကြလော့ ဖြတ်ကြလော့ ခွဲကြလော့ မလွတ်စေကြကုန်လင့်” ဤသို့ စသည်ဖြင့် စေခိုင်းလေ၏။ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ဂိရိမေခလာဆင် ကျောက်ကုန်း၌ ထိုင်နေကာ လက်တဖက်ဖြင့် မြားကိုဝင့်လျက် ဘုရားအလောင်းသို့ ကပ်ရောက်ပြီးလျှင် “အို သိဒ္ဓတ်မင်းသား.. ယခုပင်လျှင် ရတနာပလ္လင်မှ အလျင်အမြန် ထသွားလော့”ဟု ပြောဆိုလေသည်။ ထိုအခါ မာရ်နတ်၏ စစ်သည် ပရိသတ်သည်လည်း များစွာသော ကြောက်မက်ဖွယ်တို့ကို ပြဆောင် ပြုလုပ်ကြကုန်၏။ ဘုရားအလောင်းတော်သည် မာရ်နတ်နှင့်တကွ မာရ်စစ်သည်တို့ ပြုလုပ်သမျှသော ဖောက်ပြန်ပြစ်မှားမှု အလုံးစုံကို မေတ္တာအစွမ်းဖြင့် ပယ်ရှား ဟန့်တားတော်မူ၏။

(ဤအရာ၌၊ ၊မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်၏ မာရ်နတ်ပစ်လွှင့်သော လက်နက် ၉-ပါးကို အောင်မြင်ခြင်းနှင့်စပ်၍ တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော် ရေးသားသည့် လက်နက် ၉-ပါးအောင် ဘုရားရှိခိုးဂါထာကို ဖတ်ရှုနာပျော်သော အနက်ယောဇနာနှင့်တကွ ရေးသား ပြဆိုဦးအံ့။)

ပတ္ထနာဆုသန်နှင့်တကွ မာရ်လက်နက်ကိုးဖြာ အောင်ဇေယျဝန္ဒနာ ဂါထာပါဌ်နိဿယ

ဝါတံ ဝဿဉ္စ ပါသာဏံ၊ အာဝုဓံ ဝါဠုကံ တထာ။

ကုက္ကုဠံ ကလလင်္ဂါရံ၊ အန္ဓကာရန္တိမေ နဝ။

သတ္ထေ မာရေန ဝိဿဋ္ဌေ၊ ဝိဇယန္တံ ဇိနံ နမေ။

အဟမ္ပိ တေန ပုညေန၊ ဝိဇေယျ သဗ္ဗမာယုဓေ။

ဝါတံ = လောကထွတ်ထား ဒို့ဘုရားလျှင် ငါးပါးမာရ်ခြေ ပလ္လင်ဗွေ၌ စံနေခိုက်ခါ မာရ်နတ်လာလျက် စက္ကဝါတိုက် တောင်နှင့်ရိုက်၍ ပန်းမှိုက်မြူစုဏ့် သေးဖွဲနုန့်သို့ မုန့်မုန့်ညက်ကြေ ပျက်ပစေဟု စေတနာဆိုး ပြုဖန်ပျိုးသား မိုးရပ်သိမ့်ဟည်း မြေကြီးပဲ့တင် သစ်ပင်ကျောက်တုံး အိမ်အလုံးကို ချေမှုန်းဖြတ်ပိုင်း ရှစ်ရပ်တိုင်းမှ အုံ့မှိုင်းလေဆိုး မုန်တိုင်းလက်နက်မျိုးကို၎င်း။ ဝဿဉ္စ = အဟုန်ဒီးဒီး စီးကျသွယ်သွယ် ရေပြင်ကျယ်၌ မှီဖွယ်ကင်းဖည် သေစိမ့်ရည်၍ တမည်ပြုစား ထန်းလုံးဖျားနှင့် တောင်ဖျားမျှခေါင် အမြင့်ဆောင်သား ရှစ်ဘောင်ရပ်ခန်း ပြည့်မောက်လျှမ်းသည့် မိုးကြမ်းရေဆိုး လက်နက်မျိုးကို၎င်း။ ပါသာဏံ = ကျောက်ဖြင့်ကြိတ်ဖျက် မုန့်မုန့်ညက်လျှင် နှိပ်စက်စေရန် တမည်ဖန်၍ နဘန်မိုးလုံး ထစ်ချုန်းခြိမ့်ညံ တိုက်ခတ်သံနှင့် အလျှံဖြိုးဖြိုး ကျောက်ခဲကျောက်စိုင်မိုးကို၎င်း။ အာဝုဓံ = အသွေးတခြား အသားတထွေ အရေတမျိုး အရိုးတဂိုဏ်း ထိုးခုတ်ပိုင်း၍ မဆိုင်းသေရန် ပြုစီမံသား အလျှံပြိုးပြက် မိုးလုံးလက်အောင် တဖက်အသွား နှစ်ဖက်သွားဟု လှံဓားစသည် အမည်မည်လျှင် စုံစီဖန်ပျိုး လက်နက်မိုးကို၎င်း။ ဝါဠုကံ တထာ = ထွက်လေ ၀င်လေ နှစ်ထွေမရှိ သဲဖြင့်ပိ၍ မချိသေအောင် ပြုဆောင်ဖန်ပျိုး သဲထုမိုးကို၎င်း။ ကုက္ကုဠံ = တစိမ့်စိမ့်ပူ သေအောင်ဟူ၍ သူအကြံပျိုး ပြာပူမိုးကို၎င်း။ ကလလံ = ကျိုက်ကျိုက်ပွက်ဆူ အပူအခိုး ရွှံ့ညွန်မိုးကို၎င်း။ အင်္ဂါရံ = တခဏချင်း အပြင်းပူလောင် သေအောင်ဖန်ပျိုး မီးကျီးမိုးကို၎င်း။ အန္ဓကာရံ = ကြည့်သော်မစွမ်း စမ်းသော်မထင် ကြောက်စိတ်ဝင်၍ အလျင်သေရန် တတန်ပြုဆောင် အမိုက်မှောင်ကို၎င်း။

ဣတိ = ဤသို့။ မာရေန ဝိဿဋ္ဌေ = မာရ်နတ်မိစ္ဆာ အယုတ်တမာလျှင် ကြိမ်းကာဆင့်ဆင့် ပစ်လွှင့်အပ်ကုန်သော။ ဣမေ န၀ သတ္ထေ = လေ, မိုး, ကျောက်, သဲ,

ညွန်, မီးခဲနှင့် ပြာမွဲ,မိုက်မှောင် ပြောင်ပြောင်လက်နက် ရောင်ပြိုးပြက်ဟု ကိုးချက်ရန်စွယ် လက်နက်မျိုးအန္တရာယ်တို့ကို။ ဝိဇယန္တံ = ဗိုလ်ပါအပေါင်း သောင်းကုဋေအား ဆောင်နိုင်ငြားလည်း ရိုက်လား ပုတ်လား အဖအပါးဝယ် ဆိုးဝါးမာန်မူ သားငယ်တူသို့ သီတဂူနှုန်း ကြည်နှလုံးဖြင့် မြေလုံးငြိမ့်အောင် သက်သေဆောင်၍ အောင်တော်မူကြီး အောင်တော်မူထသော။ (၀ါ) အောင်တော်မူသောကြောင့်။ ဇိနံ = ဇိနဟူသည် အမည်တံဆိပ် ဘွဲ့ပုံလိပ်ဖြင့် ခပ်နှိပ်ပေါ်ထင် အောင်ပွဲရှင် မြတ်စွာဘုရားကို။ နမေ-နမာမိ = ကိုယ်နှုတ်နှလုံး သုံးပါးပျောင်းပျော့ မာန်ကိုလျှော့၍ ကန်တော့ရှိခိုးပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။ အဟမ္ပိ = စတုသမုဋ္ဌာန် ပြုလုပ်ဖန်သည့် ရုပ်နာမ်ပေါင်းချုပ် အကျွန်ုပ်သည်လည်း။ တေန ပုညေန = လက်နက်မျိုးကို ဖျက်ချိုးနှိမ်ခူး ဂုဏ်ကျေးဇူးဖြင့် ချီးကျူးဝန္ဒနာ စေတနာပဏာမ မြတ်ပုညကြောင့်။ သဗ္ဗမာယုဓေ = သေနတ်လေးမြား လှံဓားမီးပေါက် အမြောက်စိန်ဗုံး ချေမှုန်းခွင်းဖြတ် အကျဉ်းမှတ်သော် လွှတ်အပ်- မလွှတ်အပ် နှစ်ရပ်ကျုံးခြုံ အလုံးစုံသော လက်နက်မျိုးတို့ကို။ ဝိဇေယျံ = ယနေ့ကစ နိဗ္ဗာန်ရသည့် ကာလတခွင် သံသာပြင်ဝယ် မမြင်ရ မကြားရ အဝေးကပင် အောင်ရ နိုင်ရ အောင်နိုင်ရသည့်ကိုယ် ဖြစ်ပါလို၏ မြတ်စွာဘုရား။

အလောင်းတော်၏ ကရုဏာ

(ဤဒေဝပုတ္တမာရ်ကို အောင်မြင်ခန်း၌ ဇာတ်အဋ္ဌကထာ, ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာတို့ထက် ဇိနာလင်္ကာရဋီကာ၌ ကျယ်ဝန်းစွာ ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ဖွင့်ပြသောကြောင့် ထိုဇိနာလင်္ကာရဋီကာမှ အများဆုံး ထုတ်ဖော်ရေးသားပေအံ့။)

(၁) သ ပါဒမူလေ ကီဠန္တံ၊ ပဿန္တော တရုဏံ သုတံ။

ပိတာဝုဒိက္ခိ တံ မာရံ၊ မေတ္တာယန္တော ဒယာပရော။

သနားကရုဏာ ပြင်းပြစွာသော မွေးဖသခင် ကျေးဇူးရှင်သည် မိမိခြေရင်း၌ ကစား၍နေသော သားငယ်ကို လက်ခြေတို့ဖြင့် ပုတ်ခတ်စေကာမူ ဖောက်ဖောက်ပြန်ပြန် ပြုလုပ်စေကာမူ အမျက်ထွက်ရန် ဝေးစွာ့၊ သား ဟူသော ချစ်ခြင်းဖြင့် နှစ်သက်ကြည်ဖြူစွာ သားကို လည်ဖက်၍ မိမိရင်ခွင်ထက်၌ အိပ်စက်စေလျက် တစုံတခု ရန်ငြိုးဖွဲ့ခြင်း အလျင်းမရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ အလောင်းတော် သူမြတ်သည်လည်း ယုတ်မာလှသော ထိုမာရ်နတ်သား ပြုသမျှ ပြစ်မှားသမျှဥဿုံ အလုံးစုံကို သည်းခံတော်မူလျက် အနည်းငယ်မျှ နှလုံးမသာယာမှု ပြုတော်မမူပဲ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းမဲ့ကာ မေတ္တာကရုဏာမိုး စွေဖြိုးလျက် မာရ်နတ်သားကို ကြည့်တော်မူလေသည်။

(၂) တဒါ သော အာသဘိံ ဝါစံ၊ သီဟနာဒံ နဒီ မုနိ။

န ဇာနာတိ သယံ မယှံ၊ ဒါသဘာဝမ္ပယံ ခလော။

(၃) ယေန ကေနစိ ကမ္မေန၊ ဇာတော ဒေဝပုရေ ဝရေ။

သကံ ဂတိံ အဇာနန္တော၊ လောကဇေဋ္ဌောမှိ မညတိ။

ထိုသို့ မာရ်နတ်သား စစ်ကြီးချီကာ နှောက်ယှက်လာသော အခါ၌ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ရဲရဲတောက်စကား ဤကဲ့သို့ မိန့်ကြားတော်မူလေသည်။ မိန့်ကြားတော်မူပုံမှာ.. “ဤယုတ်မာလှသော မာရ်နတ်သည် မိမိကိုယ်တိုင်က ငါဘုရား ၏ ကျွန်ဖြစ်နေသည်ကို အလျှင်းပင် မသိချေ။ အနည်းငယ်မျှသော ကောင်းမှုကုသိုလ်ကံကြောင့် ဝသဝတ္တီနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရှိလာပြီးလျှင် မိမိ၏ အသက်တမ်း မိမိ၏စုတေရမည့် အချိန် စုတေပြီးနောက် လားရောက်ရမည့် အပါယ်ဘုမ္မိ ဒုဂ္ဂတိကို စိုးစဉ်းမျှ မသိရှာ၍ ငါသည် မြဲ၏ဟု မှတ်ထင်ကာ တလောကလုံး၌ ငါသာလျှင် အစိုးရသူဟူ၍ အောက်မေ့ မှတ်ထင်နေ၏၊ မိမိကိုယ်ရေး သေလျှင် အပါယ်ကျရမည့် ဘေးကိုကား မတွေးမိ မသိရှာချေ၊ ယင်းသို့ မသိသောကြောင့်ပင် ဤသို့ ပြစ်မှားမှုကို ပြုဝံ့ပေ၏။

(၄) အနန္တလောကဓာတုမှိ၊

သတ္တာနံ ဟိ ကတံ သုဘံ။

မယှေကပါရမိတာယာပိ၊

ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ။

(၅) တိရစ္ဆာနော သသော ဟုတွာ၊

ဒိသွာ ယာစကမာဂတံ။

ပစိတွာန သကံ မံသံ၊

ပတိတောဂ္ဂိမှိ ဒါတဝေ။

အနန္တများစွာ စကြဝဠာ လောကဓာတ်၌ သတ္တဝါတို့ပြုသမျှ ကောင်းမှုကုသိုလ်အစုကို ဉာဏ်ပညာချိန်ခွင်တဖက်၌ထား၍ ငါဘုရား၏ ပါရမီကောင်းမှု ကုသိုလ်အစုကို ဉာဏ်ပညာချိန်ခွင် အခြားတဖက်၌ထား၍ ချိန်စက်ကြည့်မည်ဆိုက သတ္တဝါတို့ပြုသမျှ ကောင်းမှုကုသိုလ်အစုသည် ငါဘုရား၏ ပါရမီဆယ်ပါး ကောင်းမှုများအနက် ပါရမီကောင်းမှု တခု၏ (၂၅၆) နှစ်ရာငါးဆယ်ခြောက်စိတ် စိတ်လျှင် တစိတ်ကိုပင် လိုက်၍ မမှီနိုင်ချေ။ မှန်၏၊ ငါကား တိရစ္ဆာန်ယုန်ငယ် ဖြစ်စဉ်ဘဝမှာပင် အလှူခံပုဂ္ဂိုလ် ငါ့ထံမှောက် လာရောက်သည်ကို မြင်ရလျှင် အားရဝမ်းသာစွာ မိမိ၏အသားကို ဖုတ်ကင်ပေးလှူလိုသည့်အတွက် မီးပုံထဲသို့ ရဲရဲကြီး ခုန်ချခဲ့လေပြီ။

(ဤ၌၊ ၊အနန္တလောကဓာတ် စကြဝဠာ သတ္တဝါတို့ပြုသမျှ ကောင်းမှုကုသိုလ်အစုသည် ငါဘုရားအလောင်း တဦးတည်းပြုသည့် ပါရမီဆယ်ပါး ကုသိုလ်များအနက်မှ ပါရမီတပါးပါးနှင့် နှိုင်းစာလျှင် ထိုပါရမီကောင်းမှုတခု၏ ၂၅၆-စိတ်စိတ်လျှင် တစိတ်ကိုပင် လိုက်၍ မမှီနိုင်ချေဟူသော အလောင်းတော်၏ ရဲရဲတောက် မိန့်ကြားချက်စကားသည် သာမန် စဉ်းစားလျှင် များလှလွန်လှသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ် ရှိပေ၏။ စင်စစ်သော်မူ မများမလွန်ပါ။ အလွန်ပင် သဘာဝကျ၍ မှန်ကန်သောစကား ဖြစ်ပေ၏။

ထင်ရှားစေဦးအံ့.. ဘုရားအလောင်းတော်မှတပါး အခြားသူတို့သည် ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်ရာဝယ် လူ့ချမ်းသာ နတ်ချမ်းသာတို့ကို တောင့်တ၍ ပြုကြသည်ကသာ များလှ၏။ (ယနေ့ သာသနာတွင် လူဖြစ်ရ၍ “ဘဝနှင့် စည်းစိမ်တို့ကို ဆုသန်တောင့်တ၍ လှူဒါန်းရသော ဝဋ္ဋနိဿိတဒါနသည် နိဗ္ဗာန်ကိုတောင့်တ၍ လှူဒါန်းသော ဝိဝဋ္ဋနိဿိတ ဒါနကဲ့သို့ အကျိုးမကြီး မမွန်မြတ်”ဟူ၍ သိသော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များပင် အလှူဒါန ပြုလုပ်သောအခါ ဘဝစည်းစိမ်တရားကို နှုတ်မြွက်၍ ဆုမတောင်းစေကာ စိတ်ထဲကမူ ထိုဘဝစည်းစိမ်တရားတို့ကို လိုလားလျက် ရှိချေသည်။) ယင်းသို့ အခြားသူများ ပြုလုပ်အပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်အစုသည် ၀ဋ်ကိုတောင့်တ၍ ပြုလုပ်ကြသည့်အတိုင်း ၀ဋ်ဆင်းရဲအကျိုးကို ပေးသဖြင့် ထိုအခြား သူများမှာ မိမိတို့ပြုလုပ်သည့် ကုသိုလ်ဥစ္စာဖြင့် လူ့ဘ၀ လူ့စည်းစိမ် နတ်ဘ၀ နတ်စည်းစိမ် တည်းဟူသော အသုံးအဆောင်တို့ကို ဝယ်ယူသုံးဆောင်ကြသကဲ့သို့ ဖြစ်ရကား ငွေရတိုင်း ရတိုင်း အသုံးအဆောင်တို့ကို ဝယ်ယူသုံးဆောင်သောသူအား ငွေဟူ၍ မစုမိသကဲ့သို့ ဘုရားအလောင်းမှတပါး အခြားသော ဝဋ္ဋာဘိရတ (= ဘဝစည်းစိမ် ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ မွေ့လျော်နှစ်ခြိုက်ကြသော) သတ္တဝါတို့မှာ ကောင်းမှုကုသိုလ်ဥစ္စာ မစုမိပဲ လူမွဲချည်း ဖြစ်ကြလေသည်။

မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည်ကား ပါရမီကောင်းမှု ပြုလုပ်တိုင်း ပြုလုပ်တိုင်း သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်ကိုသာ ဆုပန်တောင့်တ၍ ပြုတော်မူလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရားအလောင်းတော်၏ ပြုသမျှ ကုသိုလ် ကောင်းမှုများသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်အကျိုးကို မပေးရသေးသမျှ အရှိန်မစဲ အလောင်းတော်သန္တာန်၌ ကမ္မသမင်္ဂီအနေအားဖြင့် ရှိမြဲရှိ၍ နေလေသည်၊ ထို့ကြောင့် မသုံးရက် မစွဲရက်

ငွေကိုစု၍ ထားသောသူမှာ ဥစ္စာစီးပွါး တနေ့တခြား တိုးတက် များပြားလာသကဲ့သို့ ဘုရားအလောင်းတော် မှာလည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှု ဥစ္စာများ တဘဝထက် တဘဝ တိုးတက် များပြားလာရကား အလောင်းတော် သူမြတ်သည် ကုသိုလ်ဥစ္စာ လွန်စွာကြွယ်ဝသူ ဖြစ်လေသည်။

ကုဋေများစွာ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော သူဌေးတဦးကို ဆင်းရဲမွဲတေသူ လူပေါင်းများစွာတို့ ဥစ္စာစီးပွါးရေး၌ ယှဉ်ပြိုင်သော်လည်း ရှုံးကြရမည်သာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ပါရမီကောင်းမှု ကုသိုလ်ဥစ္စာ မရေမတွက်နိုင်အောင် ချမ်းသာသော မြတ်စွာဘုရားအလောင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်သူဌေးကြီးကို ကုသိုလ်ဥစ္စာ ရတိုင်းရတိုင်း ဘဝသမ္ပတ္တိ ဘောဂသမ္ပတ္တိ အသုံးအဆောင်တို့ကို ရှာ၍မလောက်နိုင်အောင် ဝယ်ယူ သုံးဆောင်ကြသဖြင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုဥစ္စာ လွန်စွာဆင်းရဲ မွဲတေကြသည့် အနန္တလောကဓာတ် သတ္တဝါလူမွဲတို့ ကုသိုလ်ကောင်းမှု တည်းဟူသော စီးပွါးရေး၌ ယှဉ်ပြိုင်ကြသော်လည်း ရှုံးကြရမည်သာ ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်၏ ရဲရဲတောက်စကား (ရှေးဖော်ပြရာပါ)) မိန့်ကြားချက်သည် စကားကြူး စကားလွန်မဟုတ် အလွန်ပင် သဘာဝကျ၍ မှန်ကန်သော စကားသာဖြစ်၏။)

(၆) ဧဝံ အနန္တပုညေဟိ၊ သိဒ္ဓံ ဒေဟမိမံ ပန။

ယထာဘူတံ အဇာနန္တော၊ မနုဿောတိ ဟိ မညတိ။

ဤသို့ ဖော်ပြရာပါ အနန္တကောင်းမှု ကုသိုလ်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဤဘဝ ငါ၏ကိုယ်ကို မာရ်နတ်သားကား အမှန်အတိုင်း မသိရှာ၍ သာမန်လူတယောက်အနေ အောက်မေ့ မှတ်ထင်ချေ၏။

(၇) နာဟံ မနုဿော နာမနုဿော၊ န ဗြဟ္မာ န စ ဒေဝတာ။

ဇရာမရဏံ လောကဿ၊ ဒဿေတုံ ပနိဓာဂတော။

ငါကား သာမန်ခုနစ်ရက်သား လူစားမဟုတ်ချေ။ ဘီလူးလည်း မဟုတ်ချေ။ ဗြဟ္မာလည်း မဟုတ်ချေ၊ နတ်လည်း မဟုတ်ချေ။ (ခုနစ်ရက်သား လူစားသာမန် မဟုတ်ပဲလျက် လူမိန်းမ၏ ဝမ်းတိုက်၌ အဘယ့်ကြောင့် လာရောက်ဖြစ်ပွါးရသနည်း ဟူမူကား) သတ္တဝါအပေါင်းအား အိုနာသေရေး သံသရာဒုက္ခဘေးကို ထင်ရှား ဟောပြဖို့ရန် ဤလူ့ပြည်လောက လူမိန်းမ၏ ဝမ်းတိုက်၌ လာရောက် ဖြစ်ပွါးလေသည်။

(ထင်ရှားစေဦးအံ့..၊ အလောင်းတော်သူမြတ်ကို လူဟူ၍၎င်း, ဘီလူးဟူ၍၎င်း, နတ်ဟူ၍၎င်း, မာရ်ဟူ၍၎င်း, ဗြဟ္မာဟူ၍၎င်း ဧကန်ဧက ပြောဆိုရန် မတတ်သာချေ။ အကြောင်းကား ထို လူ, ဘီလူး, နတ်, မာရ်, ဗြဟ္မာတို့မှာ အလောင်းတော်၏ အလုပ်မျိုး လုံးဝမရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

သို့ဖြစ်လျှင် အဘယ့်ကြောင့် လူမိန်းမ (= မယ်တော်မာယာ)ဝမ်းမှ ဖွားသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၍ လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းအား အိုနာသေရေး သံသရာဒုက္ခဘေးကို ထင်ရှားဟောပြဖို့ရန် ဤလူ့ပြည်လောက လူမိန်းမ (= မယ်တော်မာယာ)၏ ဝမ်းတိုက်၌ လာရောက် ဖြစ်ပွါးရသည်ဟု ဖြေကြားတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။

ချဲ့ဦးအံ့..၊ သတ္တဝါတို့ကို ဖြစ်ပွါးစေတတ် ဖန်ဆင်းတတ်သော နတ်, မာရ်, ဗြဟ္မာ, အတ္တဟူ၍ တဦးမျှ မရှိချေ။ စင်စစ်ကား ကိုယ်စီကိုယ်ငှ မိမိတို့ ခန္ဓာအစဉ်၌ဖြစ်သော တဏှာသည်သာလျှင် အဖန်ဖန် ပဋိသန္ဓေကို ပြီးစေ၏။ ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံများလည်း တဏှာ၏ စွမ်းရည်ကြောင့်ပင် ဖြစ်ကြ၏၊ ထင်ရှားစေဦးအံ့..၊

ကံသည် လယ်နှင့်တူ၏။ ကံနှင့်တကွ ဖြစ်ဖော်ဖြစ်ဖက် ဝိညာဏ်သည် မျိုးစေ့နှင့်တူ၏၊ တဏှာလောဘသည် ရေနှင့်တူ၏။ လယ်မြေ, မျိုးစေ့, ရေ- သုံးပါးပေါင်းဆုံခြင်းကြောင့် သစ်ပင်၏ အညွန့်အညှောက် ပေါက်ရောက်သကဲ့သို့ ကံတည်းဟူသော လယ်မြေ, ကံ၏အဖော် ဝိညာဏ်တည်းဟူသော မျိုးစေ့, တဏှာ လောဘ တည်းဟူသော ရေငွေ့- ဤသုံးပါး ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် သတ္တဝါ ဖြစ်ပေါ်၏။ တဏှာလောဘ တည်းဟူသော ရေငွေ့မရှိလျှင် ကံတည်းဟူသော လယ်မြေ, ဝိညာဏ်တည်းဟူသော မျိုးစေ့တို့ ရှိသော်လည်း ဘဝအပင် အညွန့်အညှောက် မပေါက်တော့ချေ။ ထို့ကြောင့်ပင် တဏှာရေငွေ့ကို ပယ်သတ်ပြီး ဖြစ်တော်မူကြသောကြောင့် ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် တဖန် ဘဝအသစ်၌ မဖြစ်ကြကုန်။

ဤသို့ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံ တည်းဟူသော လယ်မြေ, ကံနှင့်တကွ ဖြစ်ဖော်ဖြစ်ဖက် ဝိညာဏ်တည်းဟူသော မျိုးစေ့, တဏှာတည်းဟူသော ရေငွေ့- ဤအကြောင်းသုံးပါးတို့ ပေါင်းဆုံမိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော သတ္တဝါအား ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခပေါင်းများစွာတို့ ရေအယဉ်ပမာ လွှမ်းမိုး နှိပ်စက်ကြကုန်၏။ ဘုရားအလောင်းတော်သည်လည်း သတ္တဝါတို့၏ ထိုဇာတိဒုက္ခ အစရှိသော များစွာသော ဘေးဒုက္ခတို့ကို ပယ်ရှားလိုသူ ဖြစ်၏၊ ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခအပေါင်း၏ အကြောင်းရင်းကား တဏှာပင်တည်း၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဇာတိမဖြစ်တော့ချေ၊ ဇာတိမဖြစ်လျှင် ဇရာ, မရဏ စသည်တို့လည်း မဖြစ်တော့ကုန်၊ သို့ရကား တဏှာသာလျှင် အရင်းအကျဆုံး ပယ်သတ်ရမည့်တရား ဖြစ်၏။ ထိုတဏှာသည်လည်း ရူပါရုံအစရှိသော အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ မြဲသည်, ချမ်းသာသည်, တင့်တယ်သည်, ခိုင်မာသည်ဟူသော အမှတ် (= နိစ္စသညာ, သုခသညာ, သုဘသညာ,

အတ္တသညာ)ဖြင့် သုခကို အလိုရှိကြသူ သတ္တဝါတို့အား မောဟ၏စွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်၏၊ သို့ရကား ထိုတဏှာ၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သော အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ အပြစ်ဒေါသကို မြင်အောင်ပြမှသာလျှင် တဏှာကို ပယ်စွန့်နိုင်မည်ဖြစ်၏၊ အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ အပြစ်ဟူသည်မှာလည်း ထိုအာရုံခြောက်ပါးတို့၌ ဖြစ်ပေါ်နေသော အနိစ္စစသော အခြင်းအရာများတည်း၊ ထိုအနိစ္စစသော အခြင်းအရာကိုလည်း ဇရာမရဏကို မြင်မှသာလျှင် သိမြင်နိုင်သည်။ (ဇရာမရဏကိုမြင်မှ အာရုံခြောက်ပါး၏ အနိစ္စအခြင်းအရာစသော အပြစ်များကို မြင်နိုင်မည်။ အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ အပြစ်ကိုမြင်မှ ထိုအာရုံခြောက်ပါးတို့၌ တပ်မက်သော တဏှာလောဘကို ပယ်နိုင်မည်၊ တဏှာလောဘကို ပယ်နိုင်မှ ဇာတိအစရှိသော သံသရာဒုက္ခများ ငြိမ်းအေးမည်။) သို့ရကား ဇရာမရဏကို သိမြင်ခြင်းသည် သံသရာဒုက္ခ ငြိမ်းအေးခြင်း၏ အရင်းမူလ ပဓာနကိစ္စ ဖြစ်ပေ၏။ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါတို့၏ ဇာတိအစရှိသော သံသရာဒုက္ခ အပြီးတိုင် ငြိမ်းအေးရန်အတွက် အရင်းမူလ ပဓာနဖြစ်သော ဇရာမရဏတရားကို သတ္တဝါတို့အား ထင်ရှားထုတ်ဖော် ဟောပြတော်မူခြင်းအကျိုးငှါ ဘုရားလောင်းတော်သည် ဤလူ့ပြည်လူ့ရွာ မယ်တော်မာယာ၏ ၀မ်းကြာတိုက်၌ ကိန်းပိုက်သန္ဓေ လာရောက် ဖြစ်ပွါးတော်မူပေသည်။

ဆက်၍ ထင်ရှားစေဦးအံ့..၊ ဘုရား အလောင်းတော်သည် အကယ်၍ နတ်အဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ဖြစ်စေ, ဗြဟ္မာအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်၍ဖြစ်စေ တရားကိုဟောငြားအံ့၊ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြငြားအံ့၊ တပါးသော သူတို့သည် ယုံကြည်ကြမည် မဟုတ်ကုန်၊ ဤနတ်မင်း ဗြဟ္မာမင်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်က ချမ်းသာသုခရှိသူ မြဲသူ ခိုင်မာသူဖြစ်လျက် ငါတို့အား အနိစ္စဟူ၍ ဒုက္ခဟူ၍ အနတ္တဟူ၍

ဟောလာချေ၏။ သူ၏စကားသည် ဘယ်လိုစကားမျိုးပါလိမ့်-ဟု အောက်မေ့ကာ ယုံကြည်ကြမည် မဟုတ်၊ ရိုသေစွာ နားထောင်ကြလိမ့်မည်လည်း မဟုတ်ကုန်၊ နတ်ဗြဟ္မာမည်သည် အဘယ်အရာကို မပြောဆို မဟောပြနိုင်ပဲ ရှိအံ့နည်း၊ ပြောဆို ဟောပြနိုင်မည်သာ ဖြစ်၏၊ အဘယ်မည်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာကို မပြုလုပ် မဖန်ဆင်းနိုင်ပဲ ရှိအံ့နည်း၊ ပြုလုပ် ဖန်ဆင်းနိုင်မည်သာ ဖြစ်၏၊ ဤနတ် ဤဗြဟ္မာ၏ ဟောပြမှု တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြသ ဖန်ဆင်းမှုကား အံ့ဩဖွယ် မဟုတ်ချေ-ဟု အောက်မေ့ မှတ်ထင်ကြမည်သာ ဖြစ်၏။

ခပ်သိမ်းသော လူအပေါင်းတို့ မြင်စဉ်ပင် မယ်တော်ဝမ်းတိုက်မှ ဖွားမြင်ကာ အရွယ်ရောက်က ကာမသုခကို ခံစားပြီးလျှင် သားတော်ကို ရရှိလတ်သော် ထိုသားတော်ကိုစွန့်၍ တောထွက်ကာ ရဟန်းပြုပြီးနောက် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကြီးကို ကျင့်ကြံတော်မူပြီးလျှင် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်ရှိ (= ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ)ပြီးကာ တရားကို ဟောကြားလတ်သော်၎င်း, ဇရာမရဏကို ထင်ရှားပြတော်မူလတ်သော်၎င်း, လက္ခဏာရေးသုံးပါးကို ဟောကြားတော်မူလတ်သော်၎င်း “ဤယောက်ျားမြတ်သော်မှ သို့စဉ် တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးသူ ဉာဏ်ပညာကြီးသူ အလုံးစုံသော တရားသဘောကို မကြွင်းမကျန် သိမြင်သူ ဖြစ်ပါလျက်လည်း အိုခြင်း နာခြင်း သေခြင်းသဘောကို မလွန်မြောက်နိုင်ချေ။ ငါတို့၌ကား ဆိုဖွယ် အကြောင်းမရှိ”ဟု အောက်မေ့ကြကာ တရားတော်ကို ရိုသေစွာ နားထောင်ကြပေလိမ့်မည်၊ “ဇာတိ အစရှိသော ဒုက္ခတို့ကို ပယ်ရှားဘို့ရန် တရားဟောတော်မူသော ငါတို့မြတ်စွာဘုရားသည် ခပ်သိမ်းသော တရားတို့ကို ပိုင်းခြား သိမြင်တော်မူပါပေစွာ့၊ ထိုဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခမရှိရာ နိဗ္ဗာန်သည် ချမ်းသာလှပါပေစွာ့”ဟု

ဘုရား တရားတို့၌ သက်ဝင် ယုံကြည်ကြပြီးလျှင် တရားဒေသနာတော်ကို အစဉ်လျှောက်သဖြင့် ဉာဏ်ကို တရား၌ စေလွှတ်သွတ်သွင်းကာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး တရားစင်စစ်ဖြစ်သော ဤအတ္တဘောကို ဒုက္ခအနေအားဖြင့်၎င်း, ဒုက္ခ၏ အကြောင်းအနေအားဖြင့်၎င်း သိမြင်ကြပြီးလျှင် ထိုဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး တရားစင်စစ်ဖြစ်သော အတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သည့် တဏှာလောဘ၏ အပြစ်ကို ကောင်းစွာ မြင်ကြကုန်၏။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် ထိုသို့ မြင်ကြကုန်လျက် တဏှာလောဘ တည်းဟူသော သမုဒယသစ္စာ၎င်း, ထိုတဏှာလောဘ သမုဒယသစ္စာကြောင့်ဖြစ်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၌၎င်း လန့်ကြ ရှက်ကြ စက်ဆုပ်ကြပြီးလျှင် တဏှာကို အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ငြိမ်းစေကြလိမ့်မည်။ ထိုသို့ ချုပ်ငြိမ်းစေကြသည်ရှိသော် အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန် ဝင်စံချုပ်ငြိမ်း ဒုက္ခဇာတ်သိမ်းကြရန် ထိုက်တန်ကြပေလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် “သတ္တဝါအပေါင်းအား အိုနာသေရေး သံသရာဒုက္ခဘေးတို့ကို ထင်ရှားပြဖော် ဟောတော်မူလိုသည့်အတွက် ဤလူ့ပြည်လောက မယ်တော်မာယာ၏ ၀မ်းကြာတိုက်၌ လာရောက်ဖြစ်ပွါး ဖွားတော်မူလေသည်”ဟု မိန့်ဆိုတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။)

(၈) အနုပလိတ္တော လောကေန၊

ဇာတောနန္တဇိနော အဟံ။

ဗုဒ္ဓေါ ဗောဓိတလေ ဟုတွာ၊

တာရေမိ ဇနတံ ဗဟုံ။

ဟယ်မာရ်နတ်.. ငါကား လူ့ပြည်လောက၌ လာရောက် ဖြစ်ပွါးသော်လည်း တစုံတခုသော သတ္တဝါသင်္ခါရနှင့်မျှ လိမ်းကျံ ငြိကပ်ခြင်း အလျှင်းမရှိပဲသာ ဖြစ်ခဲ့လေပြီ၊ ငါသည် အနန္တသတ္တဝါသင်္ခါရ အနန္တကိလေသာတို့ကို အောင်နိုင်ခြင်းကြောင့် အနန္တဇိနအမည်တော် ရရှိကာ ယခုပင် ဤအပရာဇိတပလ္လင်၌

ထိုင်နေစဉ် ထိုင်နေရင်း ဤတင်ပလ္လင်ကို မဖျက်ပဲ ခပ်သိမ်းသော ကိလေသာတို့ကို ဖုတ်ကြည်းသင်္ဂြိုဟ် ပယ်ရှားပြီးလျှင် လူသုံးပါး၌ ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူကာ များစွာသော လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းကို သံသရာရေအယဉ်မှ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ကြည်းကုန်းထက်သို့ရောက်အောင် ဆယ်တင်ပေအံ့၊ သင်သည် ငါ့ကို ဘယ်နည်းနှင့်မျှ တားမြစ်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ချေ၊ သင်၏အရာ မဟုတ်။

(၉) သမန္တာ ဓဇိနိံ ဒိသွာ၊

ယုဒ္ဓံ မာရံ သဝါဟနံ။

ယုဒ္ဓါယ ပစ္စုဂစ္ဆာမိ၊

မာ မံ ဌာနာ အစာဝယိ။

(၁ဝ) ယံ တေ တံ နပ္ပသဟတိ၊

သေနံ လောကော သဒေဝကော။

တံ တေ ပညာယ ဘေစ္ဆာမိ၊

အာမံ ပက္ကံဝ အသ္မနာ။

ဟယ်မာရ်နတ်.. ငါသည် ထက်ဝန်းကျင်မှ အလံတလူလူ လွှင့်ထူချီတက်လာသည့် သင်၏စစ်တပ်ကြီးကို၎င်း, ဂိရိမေခလာဆင်နှင့် တကွသော သင့်ကို၎င်း မြင်ရသည့်အတွက် ရဲရဲကြီး စစ်ဖက်အံ့သောငှါ ပညာဖြင့် ရှေးရှူ သင့်ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ ငါကား ချီတက်ခဲ့၏။ (ကိုယ်တော်ထ၍ ချီတက်သည်ကို မဆိုလို၊ ပညာဖြင့် ချီတက်သည်ကို ဆိုလို၏။) သင်သည် ငါ့ကို ဤအပရာဇိတပလ္လင်တော်မှ ဘယ်နည်းနှင့်မျှ ထစေနိုင် ရွေ့စေနိုင်မည် မဟုတ်၊ မရွေ့စေနိုင်အောင်ပင် ငါကား ပြုလုပ်မည်။

ဟယ်မာရ်နတ်.. အားကောင်းမောင်းသန်သော ယောက်ျားသည် အိုးထိန်းသည်ပြုလုပ်အပ်သမျှ ဖုတ်ပြီး, မဖုတ်ရသေး (ကျက်ပြီး, မကျက်သေး)သော အိုးခွက်အလုံးစုံကို ကြီးစွာသော ကျောက်ခဲဖြင့် တလုံးမကျန် ဖြိုဖျက်ထုခွဲသကဲ့သို့၊ ငါသည်လည်း

လောကကြီး တခုလုံးက အရှုံးပေးကာ အော့နှလုံးနာရသော သင်၏ ကာမရာဂ စသည်ဆယ်ရပ် (ရှေးကဖော်ပြအပ်ပြီးသာ) စစ်တပ်ကြီးကို (တနည်း) ရှေ့နှင့်ဝဲယာ (၁၂) တဆယ့်နှစ်ယူဇနာစီရှိ၍ အမြင့်ထုအားဖြင့် (၉) ကိုးယူဇနာ နောက်မျက်နှာမှ စကြဝဠာတံတိုင်းအထိ လွှမ်းမိုး ချီတက်လာသော သင်၏ စစ်တပ်ကြီးကို ငါတကိုယ်တည်းဖြစ်လျက် ယခုထိုင်သည့်နေရာကိုမျှ မပျက်စေပဲ (= နေရာမှ ငါမထပဲ) ပညာစွမ်းဖြင့် တဦးမကျန် တွန်းလှန် ဖြိုခွဲပစ်ပေအံ့၊ သင့်ကို၎င်း, သင်၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါကို၎င်း ခဲဖြင့်ပစ်ကာ ကျီးအပေါင်းကို ပြေးစေသည့်ပမာ ယခု မကြာမီပင် ပြေးစေအံ့။

(ဤ ၉-နံပါတ် ၁၀-နံပါတ် ဂါထာတို့သည် ပဓာနသုတ်၌ မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူအပ်သော ဂါထာတို့ဖြစ်သည်။ ၁-မှ ၈-တိုင် ဂါထာများနှင့် ဤမှနောက်၌ ပြဆိုလတံ့သော ဂါထာတို့သည်ကား ဇိနာလင်္ကာရ ကျမ်းပြုဆရာ ဗုဒ္ဓရက္ခိတ မထေရ်သူမြတ်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ အလိုတော်ကျ ထိုထိုသုတ္တန်ပါဠိတော်တို့မှယူ၍ စီကုံး ရေးသားအပ်သော ဂါထာဖြစ်သည်။)

(၁၁) ဣစ္ဆန္တော သာသပေ ဂဗ္ဘေ၊ စင်္ကမာမိ ဣတော စိတော။

ဣစ္ဆန္တော လောကဓာတုမှိ၊ အတ္တဘာဝေန ဆာဒယိ။

ဟယ် မာရ်နတ်.. ငါကား အလိုရှိလျှင် (= သေးငယ်လိုလျှင်) မုန်ညင်းစေ့အတွင်း၌ လူးလာတုံ့ခေါက် စင်္ကြံလျှောက်နိုင်၏။ အလိုရှိလျှင် (= ကြီးစေလိုလျှင်) လောကဓာတ် စကြဝဠာတိုက်ကြီး တခုလုံးကိုသော်လည်း မိမိ၏ အတ္တဘောဖြင့် ဖုံးအုပ်၍ ထားနိုင်၏။

(၁၂) ဧတေ သဗ္ဗေ ဂဟေတွာန၊ စုဏ္ဏေတုံ အစ္ဆရာယပိ။

အတ္ထိ ထာမဗလံ မယှံ၊ ပါဏဃာတော န ရုစ္စတိ။

ဟယ်မာရ်နတ်.. သင်နှင့်တကွ သင့်စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အလုံးစုံတို့ကို ဖမ်းယူပြီးလျှင် လက်ဖြောက်မျှဖြင့် မုန့်မုန့်ညက်ညက် ပြုလုပ်နိုင်ရန် စွမ်းအားသတ္တိ ငါ့အား ရှိပေ၏။ သို့စေကာ ငါသည်

ပါဏာတိပါတဒုစရိုက်မှု (= သူ့အသက်ကိုသတ်ဖြတ်ခြင်း မကောင်းမှု)ကို အဏုမြူမျှ မနှစ်သက်အပ်ပေ။

(၁၃) ဣမဿ ဂဏ္ဍုပ္ပါဒဿ၊ အာဝုဓေန ဗလေန ကိံ။

မယှံ ဟိ တေန ပါပေန၊ သလ္လာပေါပိ န ရုစ္စတိ။

တီကောင်လောက်မျှ ပမာဏရှိသည့် ဤမာရ်နတ်အား ငါသည် လက်နက်သုံးသဖြင့်၎င်း, ကိုယ်အင်အားကို သုံးသဖြင့်၎င်း အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ မှန်၏။ ငါသည် ယုတ်မာလှသော ဤမာရ်နတ်နှင့် ယခုလောက် စကားပြောဆိုနေရသည်ကိုပင် မနှစ်သက်အပ်ပေ။

(ဤဖော်ပြရာပါ ရဲရဲတောက်စကားတို့ကို ဘုရားအလောင်းတော် မဆိုမီက မာရ်နတ်သားသည် “အို သိဒ္ဓတ်မင်းသား.. သင်သည် ငါ၏ဥစ္စာ ဤအပရာဇိတ ပလ္လင်တော်နေရာ၌ အဘယ့်ကြောင့် နေထိုင်သနည်း”ဟု ပြောဆိုသောအခါ အလောင်းတော်သူမြတ်က “ပလ္လင်တော်သည် သင်၏ဥစ္စာဖြစ်ကြောင်း သက်သေကား အဘယ်သူနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ မာရ်နတ်သားက “တပါးသောသူတို့ကို သက်သေဆောင်ခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ဤယခု သင်၏မျက်မှောက်၌ ရောက်ရှိနေဆဲဖြစ်သည့် မာရ်စစ်သည် ဗိုလ်ပါအပေါင်းသည် ငါ၏ သက်သေတည်း”ဟု ပြောဆိုကာ လက်ကိုဆန့်တန်းလိုက်သောအခါ မာရ်နတ်၏ ပရိသတ်သည် တပြိုင်နက်တည်းပင် “ငါသည် သက်သေ၊ ငါသည် သက်သေ”ဟူ၍ ပြောဆိုကြကာ ကုဋေသိန်းပေါင်းများစွာ ထွက်ပေါ်လာကြသည်။ မြေပြိုသော အခါကဲ့သို့ ဆူညံလျက် ရှိချေ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုမာရ်နတ်၏ ပရိသတ်ကို ဟန့်တားကာ ကိုယ်တော်မြတ်၏ သက်သေကို ဖော်ပြတော်မူလို၍ ဤဂါထာကို ရွတ်ဆိုတော်မူလေ၏။)

(၁၄) ပလ္လင်္ကံ မမ ဘာဝါယ၊

ကိမတ္ထညေန သက္ခိနာ။

ကမ္ပိတာ မဒ္ဒိယာ ဒါနာ၊

သက္ခိ ဟောတိ အယံ မဟီ။

ဟယ်မာရ်နတ်.. ငါသည် ဤအပရာဇိတပလ္လင်ကို လိုလား တောင့်တသဖြင့် ဘဝများစွာ ကမ္ဘာဘာတို့၌ မလှူခဲ့ဘူးသော ဒါနဟူ၍ မရှိ၊ မစောင့်ထိန်းဘူးသော သီလဟူ၍ မရှိ၊ မကျင့်ခဲ့ဘူးသော ဒုက္ကရအကျင့်ဟူ၍ မရှိ၊ ဟယ်မာရ်နတ်.. ဘဝများစွာ အတိတ်ကမ္ဘာဘာက လှူဒါန်းခဲ့သည့် ဒါနပါရမီစသည်ကို ထားလိုက်ပါဦး၊ ဝေဿန္တရာ ဘဝတခုမှာပင် မဒ္ဒီမိဖုရားကို အထွတ်အထိပ်ရောက်ပြု၍ ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အလှူကြီးများကို ပေးအပ်ခဲ့စဉ်က မဟာပထဝီ ဤမြေကြီးသည် ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် တုန်လှုပ်ခဲ့လေပြီ။ ယခုအခါ ဤအပရာဇိတပလ္လင်၌ အလုံးစုံသော လောကကို အောင်နိုင်ရန် ထိုင်နေစဉ် သင်၏ မာရ်စစ်တပ်ကြီး ချီတက် စစ်ထိုးလာလတ်သော် ဤမဟာပထဝီမြေကြီးသည် အဘယ့်ကြောင့် မတုန်မလှုပ် ဆိတ်ဆိတ်ဖြစ်၍ နေဘိသနည်း၊ ဟယ် မာရ်နတ်.. သင်ကား သင့်ပရိသတ်ကို မတရားသက်သေ ခံစေခဲ့လေပြီ၊ ဤမြေကြီးကား သင့်အား၎င်း, ငါ့အား၎င်း သမာသမတ် ညီမျှသော မြေကြီးဖြစ်ချေသည်၊ စေတနာလည်းမရှိ၊ ထိုသို့ သင်နှင့် ငါတို့အဖို့ သမာသမတ်ညီမျှ၍ လုံးဝစေတနာမရှိသော မဟာပထဝီ ဤမြေကြီးသည် ယခုပင်လျှင် ငါ၏သက်သေ ဖြစ်ပေလတံ့ဟု မိန့်ဆိုတော်မူကာ ဘုရားအလောင်းတော်သည် မိုးတိမ်ဝမှ လျှပ်နွယ် အတူ ကျက်သရေရှိလှသော လက်ျာလက်တော်ကို သင်္ကန်းတွင်းမှထုတ်ကာ မဟာပထဝီမြေကြီးသို့ ရှေးရှု ညွှန်ပြတော်မူလေ၏။

ထိုခဏမှာပင် မဟာပထဝီမြေကြီးသည် အိုးထိန်းစက်ကဲ့သို့ သွက်သွက်လည်ကာ သည်းထန်စွာ မြည်ဟည်းလေ၏။ မြေကြီး၏အသံဖြင့် ကောင်းကင်တခွင်လုံးသည် မိုးချုန်းသံကဲ့သို့ သည်းစွာသော အသံကို မြည်စေလေ၏။ မြင်းမိုရ်တောင်ကို ရံလျက်တည်သော တောင်စဉ်ခုနစ်ထပ်နှင့်တကွ ဟိမဝန္တာတောင် အစရှိသည်တို့သည် သည်းထန်စွာ မြည်ဟည်းကြကုန်၏။ စကြဝဠာတိုက်အလုံးသည် မီးလောင်သော ဝါးတောပမာ တဖျောင်းဖျောင်း တဖျန်းဖျန်း ကြောက်လန့်ဘနန်း ကြမ်းတမ်းသောအသံကို

မြည်ဟည်းလေ၏၊ လောလောပူသော အိုကင်းထဲ၌ ပေါက်ပေါက်စပါးတို့ တဖြောင်းဖြောင်းပေါက်၍ နေကြသကဲ့သို့ ကောင်းကင်တခုလုံး၌ မိုးတိမ်မရှိပဲ ကြောက်မက်ဖွယ် ထစ်ချုန်း၍နေသည့်ပြင် ရဲရဲတောက်သော မီးကျီးမိုးပမာ မိုးပေါက်မီးပွါး တဖွားဖွားပြန့်လျက် မိုးကြိုးတို့သည်လည်း တဖြုန်းဖြုန်း ကျလာကုန်၏။ အုန်းအုန်းဆူညံ မြည်သံမစဲသည့် မြေကြီးနှင့် ကောင်းကင်တို့၏ အကြားသို့ ရောက်ရှိနေသော မာရ်နတ်သားသည် အားထားကိုးကွယ်ရာမရှိ အလွန်အမင်း ကြောက်လန့်ရကား စစ်တံခွန် (= စစ်အလံ)ကြီးကိုလှဲကာ ထိုနေရာမှာပင် လက်နက်တထောင်ကိုလည်း စွန့်ပစ်ခဲ့၍ ဂိရိမေခလာဆင်ကြီးကိုလည်း ပြန်စောင်းမကြည့်နိုင်ပဲ ဦးတည့်ရာသို့ရှေးရှူ တအားသွန် ပြေးလေတော့၏။ မာရ်နတ်မင်းပြေးလျှင်ပင် မာရ်စစ်တပ်ကြီးလည်း ဖရိုဖရဲ ပြိုကွဲပျက်စီးကာ လေမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်အပ်သော ပြာမှုန့်များကဲ့သို့ မျက်နှာရှေးရှူ မူမိရာ မူမိရာအရပ်ဖြင့်ပင် ပြေးလွှားကြ၍ ဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်သို့သာလျှင် ပြန်သွားကြလေကုန်၏။

ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်နေ့ နေမဝင်မီပင် ဒေ၀ပုတ္တမာရ် (= ဝသဝတ္တီမာရ်နတ်)ကို အောင်မြင်တော်မူ၍ သတ္တလောကတခုလုံးကို အောင်မြင်ခြင်းသို့ ရောက်တော်မူရကား ဘေးမရှိ ရန်မရှိ ရွံ့ရှာခြင်းမရှိသော အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေသည်၊ ထိုခဏမှာပင် မာရ်နတ်လာစဉ်က ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ပြေးသွားကြသော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် “မည်သူနိုင်၍ မည်သူရှုံးမည်နည်း”ဟု ကြည့်ရှုနေကြရာမှ မာရ်နတ်၏ ပရိသတ် စစ်တပ်ကြီး ဖရိုဖရဲ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသည်ကို တွေ့မြင်ကြသဖြင့် တပြိုင်နက်တည်းပင် “ဇယော ဟိ ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော အယံ” စသည်ဖြင့် ထောမနာနက်လေး ဟစ်ကြွေးကြ လေသည်။ မာရ်နတ်သားကား ရှုံးလေပြီ၊ သိဒ္ဓတ်မင်းသားကား အောင်လေပြီ၊ အောင်ပွဲပူဇော်မှုကို ငါတို့ ပြုကုန်အံ့”ဟု နဂါး-နဂါးချင်း, ဂဠုန်-ဂဠုန်ချင်း, နတ်-နတ်ချင်း, ဗြဟ္မာ-ဗြဟ္မာချင်း ကောင်းတင်းကြွေးကြော်ကာ

နံ့သာပန်းစသည် လက်စွဲကြကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားအလောင်းတော် စံနေရာ မဟာဗောဓိပလ္လင်သို့ တညီတညွတ်တည်း စည်းဝေး လာရောက်ကြကုန်၏။

ဇယော ဟိ ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော အယံ။

မာရဿ စ ပါပိမတော ပရာဇယော။

ဥဂ္ဃေါသယုံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ပမောဒိတာ၊

ဇယံ တဒါ နာဂဂဏာ မဟေသိနော။ (၁)

အယံ = အသက်မရှိ ကယ်မှန်ဘိလျက် သက်ရှိကဲ့သွင် ဤမြေပြင်နှင့် ကောင်းကင်ရိုက်ကျူး ဤအောင်မြင်မှု အထူးသည်ကား။ သိရီမတော = စက္ကဝါဠ ဤလောကဝယ် ရှိသမျှဥဿုံ ကောင်းသိရ်ဂုဏ်တို့ နှိုင်းပုံယှဉ်စေ မတူပေသား ကျက်သရေတော်အပေါင်း စုအောင်းကိန်းပျော်ရာ ဖြစ်တော်မူထသော။ ဗုဒ္ဓဿ ဟိ = သစ္စာဉေယျ ဟူသမျှကို မြူစမကျန် သဗ္ဗဉ်ဉာဏ်ဖြင့် အမှန်သိမြင် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏သာလျှင်။ ဇယော = လူမင်း နတ်မင်း ဗြဟ္မာမင်းတို့ ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲတော် ခံယူခြင်းပေတည်း။ ပါပိမတော = ယုတ်မာညစ်ညမ်း ပညာကာဏ်း၍ အန္ဓစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်သော။ မာရဿ စ = ဗောဓိမကိုဋ် ပလ္လင်မြိုက်ကို သိမ်းပိုက်ယူမည် စစ်ကြီးချီ၍ ရှစ်ဒီငြိမ့်ညောင်း မြေပြင်စောင်းမျှ ခြိမ်းမောင်း တိုက်ခိုက်လာသော မာရ်နတ်သား၏ကား။ ပရာဇယော = ဘုန်းရှိန်ကိုကြောက် တပ်ကိုခေါက်၍ နောက်သို့ပြန်ကျုံ့ ရန်စမြုံ့ကို မတုံ့နိုင်ပဲ ဗုံးဗုံးလဲ၍ စစ်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ခြင်းပေတည်း။ ဣတိ = ဤသို့။ တဒါ= ထိုမဟာသက္ကရာဇ် ရာ့သုံးနှစ်ကြုံ ကဆုန်လပြည့် မာရ်အောင်သည့်နေ့၌။ ဗောဓိမဏ္ဍေ = သဗ္ဗညုဉာဏ် ရင့်သန်ကြည်ရာ အပရာဇိတ ဌာနအောင်ခန်း ပလ္လင်နန်း၌။ ပမောဒိတာ = နှစ်သက်အားရမ်း ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကြကုန်သော။ နာဂဂဏာ = နတ်နဂါးအပေါင်းတို့သည်။ မဟေသိနော = သီလက္ခန္ဓ စသည်ကျေးဇူး ဂုဏ်အထူးကို ဆည်းပူးရှာမှီး လေ့ကျက်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရား၏။

ဇယံ = ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲသံကို။ ဥဂ္ဃေါသယုံ = စက္ကဝါတိုက် သောင်းလုံးခိုက်အောင် ကျူးရိုက်ထွေငေါ် ကြွေးကြော်ကြလေကုန်ပြီ။

ဇယော ဟိ ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော အယံ။

မာရဿ စ ပါပိမတော ပရာဇယော။

ဥဂ္ဃေါသယုံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ပမောဒိတာ၊

ဇယံ တဒါ သုပဏ္ဏသံဃာပိ မဟေသိနော။ (၂)

အယံ = အသက်မရှိ ကယ်မှန်ဘိလျက် သက်ရှိကဲ့သွင် ဤမြေပြင်နှင့် ကောင်းကင်ရိုက်ကျူး ဤအောင်မြင်မှု အထူးသည်ကား။ သိရီမတော = စက္ကဝါဠ ဤလောကဝယ် ရှိသမျှဥဿုံ ကောင်းသိရ်ဂုဏ်တို့ နှိုင်းပုံယှဉ်စေ မတူပေသား ကျက်သရေတော်အပေါင်း စုအောင်းကိန်းပျော်ရာ ဖြစ်တော်မူထသော။ ဗုဒ္ဓဿ ဟိ = သစ္စာဉေယျ ဟူသမျှကို မြူစမကျန် သဗ္ဗဉ်ဉာဏ်ဖြင့် အမှန်သိမြင် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏သာလျှင်။ ဇယော = လူမင်း နတ်မင်း ဗြဟ္မာမင်းတို့ ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲတော် ခံယူခြင်းပေတည်း။ ပါပိမတော = ယုတ်မာညစ်ညမ်း ပညာကာဏ်း၍ အန္ဓစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်သော။ မာရဿ စ = ဗောဓိမကိုဋ် ပလ္လင်မြိုက်ကို သိမ်းပိုက်ယူမည် စစ်ကြီးချီ၍ ရှစ်ဒီငြိမ့်ညောင်း မြေပြင်စောင်းမျှ ခြိမ်းမောင်း တိုက်ခိုက်လာသော မာရ်နတ်သား၏ကား။ ပရာဇယော = ဘုန်းရှိန်ကိုကြောက် တပ်ကိုခေါက်၍ နောက်သို့ပြန်ကျုံ့ ရန်စမြုံ့ကို မတုံ့နိုင်ပဲ ဗုံးဗုံးလဲ၍ စစ်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ခြင်းပေတည်း။ ဣတိ = ဤသို့။ တဒါ= ထိုမဟာသက္ကရာဇ် ရာ့သုံးနှစ်ကြုံ ကဆုန်လပြည့် မာရ်အောင်သည့်နေ့၌။ ဗောဓိမဏ္ဍေ = သဗ္ဗညုဉာဏ် ရင့်သန်ကြည်ရာ အပရာဇိတ ဌာနအောင်ခန်း ပလ္လင်နန်း၌။ ပမောဒိတာ = နှစ်သက်အားရမ်း ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကြကုန်သော။ သုပဏ္ဏသံဃာပိ = ဂဠုန်မင်း အပေါင်းတို့သည်လည်း။ မဟေသိနော = သီလက္ခန္ဓ စသည်ကျေးဇူး ဂုဏ်အထူးကို ဆည်းပူးရှာမှီး လေ့ကျက်တော်မူပြီးသော

မြတ်စွာဘုရား၏။ ဇယံ = ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲသံကို။ ဥဂ္ဃေါသယုံ = စက္ကဝါတိုက် သောင်းလုံးခိုက်အောင် ကျူးရိုက်ထွေေငေါ် ကြွေးကြော်ကြလေကုန်ပြီ။

ဇယော ဟိ ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော အယံ၊

မာရဿ စ ပါပိမတော ပရာဇယော။

ဥဂ္ဃေါသယုံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ပမောဒိတာ၊

ဇယံ တဒါ ဒေဝဂဏာ မဟေသိနော။ (၃)

အယံ = အသက်မရှိ ကယ်မှန်ဘိလျက် သက်ရှိကဲ့သွင် ဤမြေပြင်နှင့် ကောင်းကင်ရိုက်ကျူး ဤအောင်မြင်မှု အထူးသည်ကား။ သိရီမတော = စက္ကဝါဠ ဤလောကဝယ် ရှိသမျှဥဿုံ ကောင်းသိရ်ဂုဏ်တို့ နှိုင်းပုံယှဉ်စေ မတူပေသား ကျက်သရေတော်အပေါင်း စုအောင်းကိန်းပျော်ရာ ဖြစ်တော်မူထသော။ ဗုဒ္ဓဿ ဟိ = သစ္စာဉေယျ ဟူသမျှကို မြူစမကျန် သဗ္ဗဉ်ဉာဏ်ဖြင့် အမှန်သိမြင် ဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏သာလျှင်။ ဇယော = လူမင်း နတ်မင်း ဗြဟ္မာမင်းတို့ ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲတော် ခံယူခြင်းပေတည်း။ ပါပိမတော = ယုတ်မာညစ်ညမ်း ပညာကာဏ်း၍ အန္ဓစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်သော။ မာရဿ စ = ဗောဓိမကိုဋ် ပလ္လင်မြိုက်ကို သိမ်းပိုက်ယူမည် စစ်ကြီးချီ၍ ရှစ်ဒီငြိမ့်ညောင်း မြေပြင်စောင်းမျှ ခြိမ်းမောင်း တိုက်ခိုက်လာသော မာရ်နတ်သား၏ကား။ ပရာဇယော = ဘုန်းရှိန်ကိုကြောက် တပ်ကိုခေါက်၍ နောက်သို့ပြန်ကျုံ့ ရန်စမြုံ့ကို မတုံ့နိုင်ပဲ ဗုံးဗုံးလဲ၍ စစ်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ခြင်းပေတည်း။ ဣတိ = ဤသို့။ တဒါ= ထိုမဟာသက္ကရာဇ် ရာ့သုံးနှစ်ကြုံ ကဆုန်လပြည့် မာရ်အောင်သည့်နေ့၌။ ဗောဓိမဏ္ဍေ = သဗ္ဗညုဉာဏ် ရင့်သန်ကြည်ရာ အပရာဇိတ ဌာနအောင်ခန်း ပလ္လင်နန်း၌။ ပမောဒိတာ = နှစ်သက်အားရမ်း ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကြကုန်သော။ ဒေဝဂဏာ= ထက်ခွင်မိုးရပ် နတ်မင်းအပေါင်းတို့သည်။ မဟေသိနော = သီလက္ခန္ဓ စသည်ကျေးဇူး ဂုဏ်အထူးကို ဆည်းပူးရှာမှီး လေ့ကျက်တော်မူပြီးသော

မြတ်စွာဘုရား၏။ ဇယံ = ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲသံကို။ ဥဂ္ဃေါသယုံ = စက္ကဝါတိုက် သောင်းလုံးခိုက်အောင် ကျူးရိုက်ထွေေငေါ် ကြွေးကြော်ကြလေကုန်ပြီ။

ဇယော ဟိ ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော အယံ၊

မာရဿ စ ပါပိမတော ပရာဇယော။

ဥဂ္ဃေါသယုံ ဗောဓိမဏ္ဍေ ပမောဒိတာ၊

ဇယံ တဒါ ဗြဟ္မဂဏာပိ မဟေသိနော။ (၄)

အယံ = အသက်မရှိ ကယ်မှန်ဘိလျက် သက်ရှိကဲ့သွင် ဤမြေပြင်နှင့် ကောင်းကင်ရိုက်ကျူး ဤအောင်မြင်မှု အထူးသည်ကား။ သိရီမတော = စက္ကဝါဠ ဤလောကဝယ် ရှိသမျှဥဿုံ ကောင်းသိရ်ဂုဏ်တို့ နှိုင်းပုံယှဉ်စေ မတူပေသား ကျက်သရေတော်အပေါင်း စုအောင်းကိန်းပျော်ရာ ဖြစ်တော်မူထသော။ ဗုဒ္ဓဿ ဟိ = သစ္စာဉေယျ ဟူသမျှကို မြူစမကျန် သဗ္ဗဉ်ဉာဏ်ဖြင့် အမှန်သိမြင် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏သာလျှင်။ ဇယော = လူမင်း နတ်မင်း ဗြဟ္မာမင်းတို့ ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲတော် ခံယူခြင်းပေတည်း။ ပါပိမတော = ယုတ်မာညစ်ညမ်း ပညာကာဏ်း၍ အန္ဓစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်သော။ မာရဿ စ = ဗောဓိမကိုဋ် ပလ္လင်မြိုက်ကို သိမ်းပိုက်ယူမည် စစ်ကြီးချီ၍ ရှစ်ဒီငြိမ့်ညောင်း မြေပြင်စောင်းမျှ ခြိမ်းမောင်း တိုက်ခိုက်လာသော မာရ်နတ်သား၏ကား။ ပရာဇယော = ဘုန်းရှိန်ကိုကြောက် တပ်ကိုခေါက်၍ နောက်သို့ပြန်ကျုံ့ ရန်စမြုံ့ကို မတုံ့နိုင်ပဲ ဗုံးဗုံးလဲ၍ စစ်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ခြင်းပေတည်း။ ဣတိ = ဤသို့။ တဒါ= ထိုမဟာသက္ကရာဇ် ရာ့သုံးနှစ်ကြုံ ကဆုန်လပြည့် မာရ်အောင်သည့်နေ့၌။ ဗောဓိမဏ္ဍေ = သဗ္ဗညုဉာဏ် ရင့်သန်ကြည်ရာ အပရာဇိတ ဌာနအောင်ခန်း ပလ္လင်နန်း၌။ ပမောဒိတာ = နှစ်သက်အားရမ်း ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကြကုန်သော။ ဗြဟ္မဂတာ = ထက်ခွင်ရပ်ရွာ ဗြဟ္မာမင်း အပေါင်းတို့သည်လည်း။ မဟေသိနော = သီလက္ခန္ဓ စသည်ကျေးဇူး ဂုဏ်အထူးကို ဆည်းပူးရှာမှီး

လေ့ကျက်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရား၏။ ဇယံ = ကောင်းတင်းခြိမ့်ညံ အောင်ပွဲသံကို။ ဥဂ္ဃေါသယုံ = စက္ကဝါတိုက် သောင်းလုံးခိုက်အောင် ကျူးရိုက်ထွေေငေါ် ကြွေးကြော်ကြလေကုန်ပြီ။

ဤစကြဝဠာမှကြွင်းသည့် စကြဝဠာ တိုက်တသောင်း၌ နေကြသော နတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်းတို့သည်လည်း ပန်း, နံ့သာ, နံ့သာပျောင်းတို့ဖြင့် ညွတ်ညောင်းကော်ရော် ပူဇော်ကြကုန်လျက်၎င်း, အထူးထူး အပြားပြားသော ထုတိဝဏ္ဏနာ မင်္ဂလာစကား မြွက်ကြား ကျူးသီကြကုန်လျက်၎င်း အလောင်းတော် သူမြတ်ထံသို့ လာရောက်စည်းဝေး ညီမူကြလေကုန်၏။

(ဤကား ဒေဝပုတ္တမာရ် (= ဝသဝတ္တီမာရ်နတ်သား)ကို

အောင်မြင်တော်မူသော အခဏ်းတည်း။)

အထူးမှာထားချက်။ ။(မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခု၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့ အလောင်းတော်၏ ခရီးစဉ် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဖော်ပြရာ၌ အခြားသော အကြောင်းအရာတို့မှာ ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာ, ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိဒါန်း, ဇိနာလင်္ကာရဋီကာကျမ်းတို့၌ အဓိပ္ပါယ်တူညီ၍ ဆိုပုံသာ အကျဉ်းအကျယ် ကွဲပြားကြ၍ အင်ကြင်းတော၌ နေ့သန့် နေထိုင်တော်မူသော အခဏ်း၌ကား ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာ, ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိဒါန်းတို့၌ ထိုအင်ကြင်းတော၌ နေ့သန့်နေထိုင်စဉ် တစုံတခုသော သမာပတ်အဘိညာဏ် ရရှိတော်မူကြောင်း မလာရှိချေ။ ဇိနာလင်္ကာရဋီကာ၌ကား ထိုအင်ကြင်းတော၌ နေ့သန့်နေထိုင်တော်မူစဉ် လောကီဈာန်သမာပတ် ရှစ်ပါး အဘိညာဏ် ငါးပါးတို့ကို ရရှိတော်မူကြောင်း ရေးသားဖွင့်ဆိုလေသည်၊ မဟာဗောဓိပင်သို့ ကြွရောက်တော်မူသောအခါ အလောင်းတော်သူမြတ်မှာ မဇ္ဈိမပုရိသ (= အားလျစ်လျူရှိသော) ယောက်ျား ကုဋေတသောင်းအား တည်းဟူသော ကာယဗလနှင့် အဘိညာဏ်ဗလများ ပြည့်စုံပြီးသားဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ဆိုလေသည်။ ထိုဇိနာလင်္ကာရဋီကာ ဆရာ၏ ဖွင့်ဆိုချက်သည် မိမိရေးသားသည့် “မာရ်နတ်သား စစ်ချီလာသောအခါ အလောင်းတော်သူမြတ် မိန့်ဆိုတော်မူအပ်သည့် 'ငါအလိုရှိလျှင် မုန်ညင်းစေ့အတွင်း၌ စင်္ကြံလျှောက်နိုင်၏။ အလိုရှိလျှင် စကြဝဠာတိုက်ကြီးကို ကိုယ်ဖြင့် ဖုံးထားနိုင်၏'စသော စကားရပ်များ”နှင့်၎င်း, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ အဘိညာဏ်၏ အရာဖြစ်သော “ဝေဿန္တရာဘဝက

ဒါနကြီးများကို သက်သေညွှန်ပြခြင်း” စသည်နှင့်၎င်း ညီညွတ်လှပေ၏၊ အပြစ်မဆိုသာ။

ဤဇိနာလင်္ကာရဋီကာ ဆရာတော်၏ အလိုအားဖြင့် ဘုရားအလောင်းတော်သည် အာဌာရဂိုဏ်းဆရာကြီး ဥဒကဂိုဏ်းဆရာကြီးတို့နှင့် တွေ့စဉ်ကပင် လောကီသမာပတ် လောကီအဘိညာဏ် ငါးရပ်တို့ကို ရပြီးဖြစ်၏၊ ၎င်းတို့ကို ဒုက္ကရစရိယာကျင့်စဉ် ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး အသုံးအစွဲ မပြုသဖြင့် (အသုံးအစွဲမပြုပဲထားသည့် ရွှေခွက်များမှာ အညစ်အကြေး စွဲသကဲ့သို့) အညစ်အကြေး စွဲသကဲ့သို့ ဖြစ်နေသည်ကို (တဖန် ပွတ်တိုက် သန့်ရှင်းစေသည့်ပမာ) အင်ကြင်းတော၌ စင်ကြယ်အောင် ပြုတော်မူသည်။ မာရ်နတ်သားကို အောင်မြင်ပြီးသည့်နောက်မှ (မိမိ၌ရှိသော ရွှေခွက်ကို လှလှကြီး အသုံးချသည့်ပမာ) မိမိရပြီးသော ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိညာဏ်နှင့် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဏ်တို့ကို ဝိဇ္ဇာဉာဏ်ပေါက် အခြေသို့ရောက်အောင် လှလှကြီး သုံးဆောင်တော်မူသည်ဟု ဆိုလိုရိပ်ထင်၏။ ထူးဆန်း၍ မှတ်ဖွယ်ကောင်းသောကြောင့် အထူးထုတ်ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။)

Changing the Mode of Practice

After the Bodhisatta had completed the austere striving (dukkara-cariyā) for six years, it was about the first waxing of May (Vesākha) following the month of April (Citta) of the year 528 BCE, that it occurred to him thus: “The ascetics (samaṇa) and Brahmins of the past, the future and the present in their practice of austerities, could have gone through only this much of pain and hardship at the most; they could not have gone through more hardship than what I am now enduring. What hardship I have endured will not be less, but may even be more than the pain and suffering undergone by the ascetics and Brahmins of the past, the future and the present. I have striven and practised the austerities strenuously for six long years. Although I have exerted so strenuously in this manner, I have not attained omniscience (sabbaññutā-ñāṇa) and I have not become a Buddha. There may, perhaps, be another mode of practice, another path, to attain omniscience and to become a Buddha.”

Reflecting thus, he came to perceive that he had developed and entered upon the first absorption on breathing (ānāpāna-jhāna) while sitting under the shade of the rose-apple tree, at the time of the auspicious ploughing ceremony performed by his father King Suddhodana. He recognised then that the practice of the first absorption on breathing must certainly be the true path, the correct mode of practice for the attainment of omniscience, and to become a Buddha. He further reflected: “Why should I be afraid of the absorption bliss realizable from the meditation on the breath. It is the bliss that arises purely from renunciation (nekkhamma) and it is entirely detached from the desire for material objects and sensual pleasures. I am certainly not afraid of the absorption bliss of the meditation on the breath.”

Then again he continued to reflect: “I may not be able to exert and develop the said meditation on the breath with this body of mine which is so much exhausted and withered. It will be well if I take some solid, coarse food such as boiled rice to resuscitate and refresh this emaciated body before I endeavour to attain the said absorption through meditation on the breath.”

Having considered thus, the Bodhisatta took the alms bowl which he had laid aside, went round the market town of Senāgāma for alms food and sustained his withered, emaciated body with whatever food he received on his alms round. Within two or three days, he regained strength and the major physical characteristics of a Great Man (Mahā-pūrisa-lakkhaṇa), which had disappeared at the time of the strenuous practice of austere striving, reappeared distinctly in their original forms. At that time, the physical body of the Bodhisatta looked fresh once again, like the colour of gold.

Here, it should be specially noted that at the time the Bodhisatta reflected on the correct path for the realization of omniscience, for becoming a Buddha, after discarding the practice of austere striving, he correctly considered that the eight mundane attainments of the absorptions that he achieved after meeting the sect-leaders Āḷāra and Uddaka were just the basis of the round of suffering (vaṭṭa-pādaka).

He also considered that the meditation on breathing, which was developed in the shade of [298] the rose-apple tree while his father, King Suddhodana, was performing the auspicious ploughing ceremony, was the correct path for the realization of omniscience and for his becoming a Buddha since the meditation on breathing was part of mindfulness meditation of the body (kāyagatā-sati), and the basis of insight meditation (vipassanā) for all Bodhisattas. See the sub-commentary on the Collection of the Middle Length Discourses (Majjhima-nikāya).

The Group-of-Five Leave the Bodhisatta

It is a natural law (dhammatā) that when a Bodhisatta is about to become a Buddha after having completed the austere striving, that either the attendant monastics abandon him for some reason or other or he himself leaves them behind. This being so, when the Bodhisatta began to sustain his body by taking whatever coarse food he received on his alms round, the said Group-of-Five became disgusted with him, grumbling: “The ascetic Gotama has become one who practises for the gain of material wealth. He has become one who has abandoned the practice of meditation, and reverted to material accumulation.” Following the natural course of events, they abandoned the Bodhisatta and went on their way to Isipatana, the Deer Park near Bārāṇasī, where the first discourse, the Dhamma Wheel, is taught by all the Buddhas.

It is a natural rule for the attendant monastics to abandon the Bodhisattas who are about to become Buddhas and to proceed to the Deer Park where every Buddha will teach without fail the First Sermon or the Dhamma Wheel (Dhamma-cakka).

The Group-of-Five monastics left the Bodhisatta and moved to Migadāya, the Deer Park. ¹ When the attendant monastics had abandoned him, the Bodhisatta, living a solitary life, gained a considerable degree of solitude which was conducive to extraordinary progress and strengthening of his mental concentration. Thus, living in complete seclusion for fifteen days practising meditation and making progress in it, the noble Bodhisatta dreamed five great dreams after midnight, just approaching dawn on the fourteenth waxing day of the month of May (Vesākha) 528 BCE.

¹ This was after the Bodhisatta had completed the practice of austere striving.

The Five Great Dreams of the Bodhisatta

The said five great dreams were as follows:

1. He dreamed that he was sleeping with the surface of the earth as his bed, with the Himālayas as his pillow, placing his left hand on the eastern ocean, his right hand on the western ocean and both his legs on the southern ocean.

This first dream presaged his realization of omniscience and becoming a Buddha among humans, Devas and Brahmas.

2. He dreamed that a species of grass (tiriyā) with a reddish stalk about the size of a yoke emerged from his navel and while he was looking on, it grew up, first half a cubit, then one cubit, one fathom, two fathoms, one mile, half of a league, one league and so on, rising higher and higher until it touched the sky, outer space, many thousands of leagues above and remained there.

This second dream presaged that he would be able to teach the path of eight constituents (aṭṭhaṅgika-magga), which is the middle way (majjhima-paṭipadā), to humans and Devas.

3. He dreamed that hordes of maggots, with white bodies and black heads, slowly crept up his legs covering them from the tip of the toe-nail right up to the knee-cap.

This third dream presaged that a great many people with black heads who wear pure white clothes would adore the Buddha and take great refuge (mahā-saraṇa-gamana) in him.

4. He dreamed that four kinds of birds: blue, golden, red and grey in colour, came flying from the four directions and when they threw themselves down to prostrate at his feet, all the four kinds of birds turned completely white.

This fourth dream presaged that clansmen from the four assemblies of people: the princely class, the Brahmin class, the merchant class and the poor class, would embrace the teaching of the Buddha, become monastics and become Arahats. [299]

5. He dreamed that he was walking to and fro, back and forth on a large mountain of excreta without getting besmeared.

This fifth dream presaged a large acquisition of the four requisites of robes, alms food, dwelling places and medicines and that he would utilise them without any attachment and clinging to them.

The Four Causes of Dreams

Dreams occur through these four causes:

1. Due to a disturbance of metabolism, like the malfunctioning of bile, one dreams frightful dreams, for example, falling down from a mountain, travelling in the sky with a frightened heart, being followed closely by beasts of prey, such as wild elephants, horses, lions, leopards, tigers, etc., or by evil persons.

2. Because of experiences of the past, one dreams of seeing, hearing and using objects one had seen, heard or used before.

3. All kinds of illusory objects are made manifest by Devas in one’s dream, a good vision if they want to do one a good turn, or a bad vision if they want to do one an ill turn. One sees all these objects through the supernormal powers of Devas.

4. When one experiences a dream giving an omen, one sees pleasant or unpleasant visions that predict coming events because of one’s past good or evil deeds. Such dreams are like the dream of Mahā Māyā Devī which foretold the conception of a son or like that of King Kosala which presaged the sixteen great events or like the five great dreams of the Bodhisatta.

Of the four kinds of dream, those due to disturbance in metabolism and experiences of the past generally prove to be false. As for the dreams due to the deception by Devas, they may or may not turn out to be correct. The Devas, when angered, are apt to show visions in the dreams as a stratagem to cause ruin, as in the story below. The dreams which presage coming events invariably prove correct.

Wrong Visions in Dreams

At the Nāga monastery in the Rohana locality in Śrī Laṅkā the presiding monk ordered a large ironwood tree to be cut down without informing the Saṅgha. The tree Deva (rukkha-deva), who had his abode in the said ironwood tree, gave dreams to the presiding monk in order to trick him into believing them. After winning the monk’s trust, the Deva told him in a dream: “On the seventh day from today, venerable sir, your lay supporter, the king, will die.” The presiding monk, believing these words, informed the female palace attendants accordingly. Thereupon, they wept loudly in unison. When asked by the king, they told him what the presiding monk had said. With the king counting the days, the seven days had passed and the king, who was still alive, ordered the limbs of the presiding monk to be cut off for causing panic by giving out wrong information. ²

² the Light on the Essence of Meaning (Sārattha-dīpanī).

The said four kinds of dream are experienced only by worldlings, the Stream-enterers (Sotāpanna), the Once-returners (Sakadāgāmi) and the Non-returners (Anāgāmi), because they have not divested themselves of hallucinations (vipallāsa). Arahats, who have discarded hallucinations, do not dream such [300] dreams.

PED renders vipallāsa as reversal, inversion, perversion, derangement, corruption, distortion. In the translation of Ven. Ledi Sayadaw’s Vipassanā-dīpanī, Sayadaw U Ñyāṇa says: “Vipallāsa means halluciation, delusion, erroneous observation, or taking that which is true as being false, and that which is false as true. There are three kinds of vipallasa, to wit: 1) Hallucination of perception (saññā-vipallasa); 2. hallucination of thought (citta-vipallasa); 3. hallucination of views (diṭṭhi-vipallasa). Of these three, hallucination of perception is fourfold, thus it erroneously perceives impermanence as permanence; impurity as purity; ill as good; and no-soul as soul. The same holds good with regard to the remaining two vipallāsa, i.e., those of thinking and viewing.”

According to the commentary on the Discourse about the Great Dreams (Mahā-supina-sutta, AN 5.196), as regards the time of the dreams, those dreamed during the day time, the first watch, the middle watch and the last watch of the night are usually not correct, whereas those dreamed at day break, when the food eaten has been digested and the resulting nutrients are absorbed by the body, are apt to be correct. A dream conveying good omens usually brings good fortune, whereas one with bad omens usually brings ill-luck.

The aforesaid five great dreams are not dreamed by worldlings, kings, Universal Monarchs, chief disciples, Paccekabuddhas or omniscient Buddhas. Only the Bodhisattas dream such dreams. Our Bodhisatta dreamed the said five great dreams after midnight, just before daybreak on the 14th waxing day of May (Vesākha) in the year 528 BCE.

The Bodhisatta, rising from sleep and sitting cross-legged, after having dreamed the five great dreams, thought to himself: “Had I dreamed the five great dreams at the time when I was living in the royal city of Kapilavatthu, I could have related them to my father, King Suddhodana. I could have related them also to my mother, if she were alive. But now, in Uruvelā forest, there is no one to listen to the five great dreams and interpret them for me. I, myself, will read these omens. And then he himself read the dreams thus: “This first dream presages the attainment of such and such a benefit; this second dream such and such a benefit,” and so on as has been said above.

After dreaming the five great dreams and having himself interpreted their meanings, the Bodhisatta concluded: “It is true that I will certainly become a Buddha this very day.”

The Offering of Milk-Rice

Then, when daybreak came on the morning of the full-moon day, he cleansed his body and departed from that place and when he reached the banyan tree which was visited every year for worship by Sujātā, the daughter of a wealthy man, he stopped and sat at the base of the tree, facing east, waiting for the time to go for alms round. Thereby the whole banyan tree shone brilliantly with his bodily radiance.

At that time, in the market town of Senāgama, in the locality of Uruvelā, Sujātā, the daughter of a rich man by the name of Senānī, on coming of age, had prayed at the foot of the banyan tree thus: “Guardian Deva of the banyan tree, if I be married into a rich family of the same caste, I will pay homage to you with the offering of thick milk rice.” The prayer of Sujātā had been fulfilled. As a result, she had been paying homage to the guardian Deva of the banyan tree with thick milk rice on the full moon day of May (Vesākha) every year.

When reading the account of the offering of milk rice by Sujātā, readers are generally apt to think, if care is not taken, that Sujātā paid homage for fulfilment of her prayer to the guardian Deva of the banyan tree with the offering of milk rice for the first time on that full-moon day of May (Vesākha), the day on which the Bodhisatta was to attain the state of a Buddha.

In fact, the prayer had been fulfilled and the guardian Deva of the banyan tree had been worshipped with an offering of milk rice for about 20 years before that day, for the said son of Sujātā was, in fact, the wealthy young man, Yasa. In the year when the Buddha was to appear, Yasa was already a married man, enjoying the luxury of a well-to do family. In view of this fact, it should be noted that Sujātā, had been paying homage to the guardian Deva of the banyan tree with the offerings of thick milk rice every year on the full moon day of May (Vesākha) over the past 20 years when her prayer for a first born son had been answered.

The preparations that were made by lady Sujātā to make offerings to the guardian Deva of the banyan tree on that full moon day of May (Vesākha), when the Bodhisatta had completed six years practice of austere striving, were: She first let 1,000 milch cows graze in the [301] wood of liquorice; and the milk obtained from these 1,000 milch cows was fed to another 500 milch cows. The milk produced by these 500 cows was fed to another 250 cows. Again, the milk produced by the said 250 cows was fed to another 125 cows. Then the milk produced by these 125 cows was fed to another 64 cows. Then the milk from these 64 cows was fed to another 32 cows. Then the milk from these 32 cows was fed to another sixteen cows. Then the milk from these sixteen cows was fed to another eight cows. In this manner, lady Sujātā took the above step-by-step procedure of transferring milk in order to obtain a thick, savoury and nutritious cow’s milk to prepare milk rice. ³

³ This account is as narrated in the Birth Stories (Jātaka) commentary.

According to the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra), lady Sujātā first let 100 milch cows graze in the wood of liquorice. Then she let 100 milch cows born of the first 100 cows graze in the same wood. Then again she let the 100 milch cows born of the said second 100, the third 100, the fourth 100, the fifth 100, the sixth 100 milch cows graze in the pasture of liquorice wood. In this manner, she milked the seventh generation milch cows and made preparation to cook thick milk rice.

With the intention, “I will make the sacrificial offering of thick milk rice early today,” lady Sujātā rose early in the morning on the full moon day of May (Vesākha) and had the above said eight milch cows milked. The calves, without having to tie them with rope, did not come near the dugs of their mother milch cows. What was strange was that, even as the milk bowl was placed close under the udder, the milk flowed down continuously in profusion without being drawn. Lady Sujātā, on seeing such a wonderful event, personally conveyed the flowing milk and poured it into a new pot, and kindled the fire by herself to cook the thick milk rice.

When the thick milk rice was being cooked, froth appeared in a large quantity, turning clockwise, but not even a drop spilled out; smoke did not, in the least, rise above the oven; the Four Great Kings, the guardians of the world, came and stood guard at the oven; the Great Brahma provided an umbrella to cover over the pot of thick milk rice; Sakka arranged the faggots evenly and set fire to them to burn in a blaze; by their supernormal powers, Devas collected the nutrients, which were suitable for Devas and humans living in the four continents surrounded by 2,000 small islands. They did so as if they were gathering honey from honey combs hanging from branches. Then they poured the nutrients so collected into the pot of thick milk rice.

At other times, Devas put the aforesaid nutrients, suitable for Devas and humans, into each and every morsel of food as the Buddha was preparing to put it into his mouth. On two special occasions, however, the day the Buddha became a Buddha, and the day he passed into Parinibbāna, Devas poured the said nutrients into the pot.

Having seen in one single day many things of wonder at the place where the thick milk rice was being cooked, lady Sujātā, called the maid servant, Puññā by name and ordered her thus: “Dear Puññā, today our guardian Deva of the banyan tree appears to be in good mood. For the past 20 years, I have never seen such wonderful things. Make haste, go and clean up the banyan tree, the residence of the guardian Deva.” The maid servant thus made haste and was near the banyan tree when she saw the Bodhisatta sitting at its foot facing east and also the whole tree shining golden yellow with the radiance emitting from the Bodhisatta’s body. Frightened and thinking: “Today, the guardian Deva of the banyan tree has come down from the tree. It seems to me he is sitting there to receive the offering with his own hands,” she hurried back home and reported the matter to lady Sujātā.

On hearing the words of the maid servant, lady Sujātā felt very happy and saying: “From today, be an elder daughter of mine,” bestowed upon her all the apparel and ornaments befitting a daughter. [302]

It is a natural law (dhammatā) for a Bodhisatta to be offered the alms food of thick milk rice on the day he is to attain Buddhahood; and it is proper to receive that food only in a gold cup worth 100,000. The lady Sujātā, intending: “I shall put thick milk rice in a gold cup,” had one worth 100,000 taken out from her chamber. She then poured the cooked thick milk rice into the cup, tilting the pot. Thereupon, all the milk rice flowed into the cup to the last drop, like water drops gliding down from a lotus leaf. The entire thick milk rice was just enough to fill the cup to the brim, no more or less.

Lady Sujātā covered the gold cup full of thick milk rice with another gold cup and wrapped them up with a piece of clean white cloth. Then, having adorned herself in full attire and carrying the gold cup on her head, she went to the banyan tree with great pomp and grandeur. She was overjoyed on seeing the Bodhisatta and mistaking him to be the guardian Deva of the banyan tree, she proceeded in a respectful manner from where she saw him. She then lowered the gold cup from her head and opened it and carrying a golden jar of water perfumed with all kinds of fragrant flowers she approached the Bodhisatta and stood nearby.

The earthen alms bowls, which had been offered to the Bodhisatta by Brahma Ghaṭikāra at the time of the renunciation and which had remained with him during the whole six years of austere striving, disappeared inexplicably just at the time when the rich man’s wife Sujātā came to offer the alms food. Not seeing the bowl, the Bodhisatta spread out his right hand to receive the water. Lady Sujātā offered the alms food milk rice in the gold cup, placing it in his hands. He looked at lady Sujātā, who, understanding perfectly well the way the Bodhisatta looked, addressed him: “Venerable one, I have offered you the milk rice in this gold cup; may you accept it together with the gold cup and go anywhere you like.” Then uttering words of prayer: “My heart’s desire is fulfilled. So too, may your heart’s desire be fulfilled,” she departed without showing the least concern for the gold cup which was worth 100,000, as if it were a withered leaf.

The Bodhisatta also rose from his seat and, after circumambulating the banyan tree, proceeded to the bank of the river Nerañjarā carrying with him the gold cup containing the thick milk rice. At the river Nerañjarā there was a bathing ghat, by the name of Suppatiṭṭhita, where many Bodhisattas went down and took a bath on the day they were to become Buddhas. The Bodhisatta left the gold cup at the bathing ghat and, after taking a bath, came up and sat facing east under the cool shade of a tree. Then he prepared exactly 49 morsels of thick milk rice, each about the size of the seed of a ripe palmyra nut and ate the whole lot without water. The thick milk rice, which was taken after being made into 49 morsels, served as nutrient (āhāra) to sustain him completely for 49 days (satta-sattāha), while he was residing in the vicinity of the Bodhi tree after his becoming a Buddha. During these 49 days, the Buddha passed the time absorbed in the peace of the absorptions and of fruition, without having any other meal, without taking a bath, without washing his face and without making his body and the limbs clean.

After he had partaken of the alms food of thick milk rice offered by Sujātā, the Bodhisatta made the resolution while holding the gold cup: “If I will become a Buddha today, may this gold cup float upstream; if I will not become a Buddha today, let it float downstream with the current.” He then let the gold cup float in the river Nerañjarā. The gold cup cut across the current and went straight to the middle of the river and then floated upstream from there with the speed of a fast running horse for about 80 cubits and sank in a whirlpool. On reaching the mansion of the Nāga King Kāḷa it hit all the three gold cups used by the three previous Buddhas, namely, Kakusandha, Koṇāgamana and Kassapa, on the day they were to attain Buddhahood, producing the metallic sound of kili, kili and came to rest under the said three golden cups.

On hearing the sound, the Nāga King Kāḷa said: “It was only yesterday that a Buddha appeared; today, another Buddha appears,” and then he rose uttering words of praise in many verses.

The period of time intervening between the appearance of Buddha Kassapa and our Buddha was so long that in the meantime the great earth had risen by one league and three miles. But as for the Nāga King Kāḷa it was so very short that he could say of these appearances [303] as happening “yesterday and today.”

Then the Bodhisatta rested for the day in the Sāla grove, on the bank of the Nerañjarā, which was replete with very fragrant flowers, verdant and delightful to everyone. He then proceeded to practise breathing meditation. After attaining the eight mundane absorptions (jhāna) and the five super knowledges (abhiññā), at twilight, in the coolness of the evening, he walked along the path decorated by Devas and Brahmas to the Nerañjarā and, after taking a bath, he headed towards the Mahā Bodhi tree by the same path. Thereupon, Nāgas, Yakkhas and Gandhabbas paid homage to him with offerings of celestial flowers, perfumes and scented paste. They also sang soft and sweet celestial songs. Then the whole of the 10,000 world-element were almost covered with celestial flowers and perfumes and also with wild acclaim by Devas and Brahmas.

Sotthiya Gives Sacred Grass

At that time, Sotthiya, a Brahmin grass-cutter, was coming from the opposite direction carrying grass. Sensing the wish of the Bodhisatta to have some grass, he offered him eight handfuls of grass. The Bodhisatta, carrying the eight handfuls of grass, went up the high ground of the Mahā Bodhi tree and stood at the south of it, facing north. At that moment, the southern part of the 10,000 world-element sank, so much so that it looked as if it would touch Mahā Avīci; and the northern part of the 10,000 world-element rose, so much so that it looked as if it would fly up to reach Bhavagga.

On seeing this phenomenon, the Bodhisatta considered thus: “This is not the place where the path-knowledge of an Arahat (Arahatta-magga-ñāṇa) and omniscience (sabbaññutā-ñāṇa) can be realized,” and so, making a clockwise turn round the Mahā Bodhi tree, he proceeded to the west of the tree and stood there facing east. Just at that moment, the western part of world-element sank, so much so that it looked as if it would touch Mahā Avīci and the eastern part of it rose, so much so that it looked as if it would fly up to Bhavagga.

On seeing this phenomenon, the Bodhisatta considered again: “This is not the place where the path-knowledge of an Arahat and omniscience can be realized,” and so, making a clockwise turn round the Mahā Bodhi tree, he proceeded to the north and stood there facing south. Just at that moment, the northern part of the world-element sank, so much so that it looked as if it would touch Mahā Avīci; and the southern part of it rose, so much so that it looked as if it would fly up to reach Bhavagga.

The positions of the great earth, at the places in the south, the west and the north where the noble Bodhisatta had stood, was such that it sank at his back and rose in front of him, like the wheel of a cart resting flat on its central hub on the ground, it rocks or reels when trampled upon at the fringe.

On seeing this phenomenon, the Bodhisatta considered again: “This is also not the place where the path-knowledge of an Arahat and omniscience can be realized,” and so making a clockwise turn round the Mahā Bodhi tree, he proceeded to the east and stood facing west.

About this matter, the Chronicles of the Buddhas (Buddha-vaṁsa) commentary mentions only this: “The noble Bodhisatta proceeded to the Bodhi tree, and circumambulating it three times, stood at the north-east corner scattering the eight handfuls of grass.” It does not mention the fact that the great earth tilted over to one side when he stood on the south, the west and the north. The Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra), however, states: “When the Bodhisatta stood on the south, the west and the north, the great earth trembled like a drop of water falling on a lotus leaf,” and that, standing at the north-east corner, he scattered the eight handfuls of grass.

The locality, where the unconquered (aparājita) throne would appear to the east of the Mahā Bodhi tree, stood unshaken and firm, being the place not to be abandoned (avijahitaṭṭhāna), where the thrones of all the Buddhas had appeared. Knowing: “This place is certainly the auspicious site of victory where all the Buddhas destroy the defilements,” and holding them up, the noble Bodhisatta scattered the eight handfuls of grass which he had brought.

The moment he scattered the eight handfuls of grass, they were transformed into a large jewelled throne, fourteen cubits in size, which was so magnificent that no painter or sculptor would be able to paint or carve the likeness of it, and they existed in this marvellous form of a jewelled throne. [304]

With the Mahā Bodhi tree as the backdrop, facing east and with a steadfast mind, the Bodhisatta declared: “Let only the skin remain, let only the sinews remain, let only the bones remain, let my whole body, and all the flesh and blood dry up, unless and until I attain Buddhahood, I will not, in anyway, change the cross-legged posture I have now assumed.”

Thus developing a firm resolution of four factors, he sat on the jewelled throne assuming the unconquered (aparājita) cross-legged posture, the posture for conquering the enemies, not for conceding defeat, which cannot be destroyed, though struck simultaneously by hundreds or thunderbolts.

Vanquishing Vasavatti Māra

When the Bodhisatta had taken his seat on the unconquered (aparājita) throne, at the foot of the Mahā Bodhi tree, for realization of omniscience (sabbaññutā-ñāṇa), Sakka came to pay homage and stood blowing the Vijayuttara conch, which was 120 cubits in length and when blown, its sound ceased only after four months. The Deva Pañcasikha came to pay homage and stood playing the harp made of Beluva wood, the Deva Suyāma stood waving the yak-tail fly-flap, the Deva Santusita stood waving the circular ruby fan, and Brahma Sahampati stood holding the white umbrella, three leagues in length.

The Nāga King Kāḷa arrived with a company of 80,000 female Nāga dancers and stood paying homage by chanting hundreds of verses in praise of the Bodhisatta. All the Devas and Brahmas from the 10,000 world-element arrived to pay homage with offerings of festoons of very fragrant flowers, perfumes, scented powder and incense sticks and singing thousands of songs in acclaim.

Vasavatti Māra, forsaking his celestial pleasures, had all the time been following closely behind the Bodhisatta during the whole six years of austere striving, waiting for the occasion when the Bodhisatta might have wrong or evil thoughts (micchā-vitakka) such as sensual desires (kāma-vitakka). But not finding the slightest sign of deviation from the right thoughts on the part of the Bodhisatta, Māra thought to himself: “Now, Prince Siddhattha had arrived at the Bodhi tree to become a Buddha. At present, he is striving to escape my domain, ⁴ I cannot concede to him the opportunity of escaping from the three worlds which are under my sway.”

⁴ Of the three worlds of humans, Devas and Brahmas.

With this thought, he went to the Vasavatti realm and, having assembled the fighting forces of the Māras, he commanded them: “Māras, transform yourselves into various frightening forms, and each holding a different weapon, proceed quickly to Prince Siddhattha like a huge torrent of water rushing down overwhelmingly.” He himself followed them, riding on Girimekhala elephant, which was 150 leagues in size and, creating 1,000 arms on his body, he held various weapons, each arm grasping a different one.

The Māra here was not the lawful ruler of the realm of Vasavatti. The Deva King lawfully ruling over Vassavatti was a different deity. Just like a rebel leader with many followers in the human world, rising in active revolt against the country, looting and committing acts of robbery, the Māra was in fact just a powerful inhabitant of the Paranimittavasavatti realm, leading an insurgency there with a large retinue of evil Devas, causing a great nuisance to humans, Devas and Brahmas in their performance of meritorious deeds.

The great hordes of Māras, advancing towards the Bodhisatta, were so enormous numerically that it was twelve leagues deep in front of Māra, twelve leagues wide to his right, twelve leagues wide to his left, and nine leagues high above him and in the rear it reached as far as the end of the 10,000 world-element. The frightening sounds of intimidation, shouting and exclamation of the great armies of Māra could be heard from a distance of 1,000 leagues, just like that caused by an enormous landslide. Māra, holding 1,000 various weapons in his 1,000 created arms, and his numerous troops each holding a different weapon, transforming themselves into hideous figures with [305] variegated faces, advanced towards the Bodhisatta in order to overpower and destroy him.

While the great armies of Māra were thus advancing towards the Mahā Bodhi tree, not a single one of the Devas headed by Sakka, who had been there hitherto paying homage to the Bodhisatta, could withstand them. They fled helter-skelter in all directions. Sakka ran away with his large Vijayuttara conch hung on his back and remained standing on the fringe of the 10,000 world-element. Mahā Brahma also, throwing away the white umbrella at the edge of the world-element, went back to the Brahma world. The Nāga King Kāḷa also, abandoning all the Nāga dancers dived into the earth, went to the Nāga mansion named Mañjerika, 500 leagues in size and slept covering his face with the hand. There was not a single Deva or Brahma who dared to remain standing in the neighbourhood of the Bodhisatta and the Mahā Bodhi tree. At that time, the Bodhisatta remained sitting all alone like a Great Brahma residing alone inside a secluded mansion.

Bad omens appeared distinctly in advance to portend the arrival of Māra. These omens were: A falling of thousands of very violent frightful meteors; a falling of total darkness with the rising of haze; a severe quaking of oceans and the great earth; an arising of mists in the oceans; a flowing of many rivers upstream; a falling of mountain tops to the ground; a toppling over of trees; a blowing of violent storms and winds; an appearance of fearful sounds from these violent storms and winds; a vanishing of the sun in the darkness and roaming about in the sky of headless bodies. When Māra arrived with the clear appearance of these ominous signs, the Bodhisatta remained seated courageously without the least fear, like a Garuḷa in the midst of birds or like the lion-king, Kesarāja, amidst beasts.

Even as the aforesaid inauspicious omens appeared, Māra arrived, but remained standing, being unable to enter the immediate vicinity (maṇḍala) of the Mahā Bodhi tree. Not daring to make an approach, Māra’s great armies kept the Bodhisatta surrounded from all sides. Viewing his hordes, Māra could just give them the command: “Come on! Seize him!” but he himself was unable to go anywhere near the Mahā Bodhi tree, just as a fly is incapable of approaching a red hot iron. He said to his hordes: “Men, there is not a single person to match this Prince Siddhattha, the son of King Suddhodana. We are unable to make a frontal attack on him, we shall attack this Prince Siddhattha from the rear.”

On surveying the three sides, the front and left and right of himself, the Bodhisatta did not see anything but emptiness, since all the Devas and Brahmas had fled. Then seeing Māra’s troops advancing to overrun him from the northern side, he thought to himself: “Such an overwhelming number of Māra’s troops are making great efforts with the sole object of attacking me. There is neither my mother nor father, nor my brother nor any other relatives of mine here at this place. Only the ten perfections – which I have so long developed and nurtured – will serve me as my companions and retinue. So relying only on these comrades of mine, the ten perfections, it will be proper to destroy these hordes of Māras by attacking them with my perfection-weapons.” Then he reflected on the meritoriousness of the ten perfections.

Māra’s Attack with Nine Kinds of Missiles

While the Bodhisatta was thus reflecting on the meritoriousness of his ten perfections, Māra was planning: “By discharging nine kinds of missiles, I will force the Prince Siddhattha to flee.”

1. First, he let loose a violent cyclone. Immediately, the east wind, the west wind, the south wind and the north wind started rising in force and although they were capable of breaking and blasting away mountain tops of sizes measuring a half league, one league, two or three leagues, and uprooting trees and jungle bushes and also pulverising villages and towns in the surrounding area, they became powerless on coming near the Bodhisatta and were incapable of even ruffling the edge of his robe on account of the glory and power of the Bodhisatta’s deeds of merit. [306]

2. Māra expectently looked about with the thought: “By this time, the ascetic Gotama should have been carried away by the storm missiles discharged by me and dashed against the Cakkavāḷa mountain range and broken into smithereens.” He became much troubled in mind on seeing the Bodhisatta seated as he was, unshaken like a firmly erected gate post. So, thinking: “I will kill him by drowning him in the very strong currents of water,” he made the rain clouds rise in a moment and a torrential rain fell. This great earth turned into a hollow depression by the force of the rainfall commanded by Māra. When this torrent of water, after eroding and overflowing the fringe of forests and hills and trees, reached the Bodhisatta, it was incapable of even wetting a single thread of his robe, it changed its course and flowed away elsewhere without touching him.

3. On seeing the said phenomenon, Māra, thinking: “I will turn this Prince Siddhattha into dust by hitting him with stones,” caused to fall a rain of stones. Stones of very large sizes came falling through the sky like huge mountain tops, sending off fumes of dust. On nearing the Bodhisatta, they became big celestial garlands and balls of flowers.

4. Thereafter, with the thought: “I will cause death to this Prince Siddhattha, I will kill him, by making mince meat of him,” Māra caused a rain of weapons to fall. All kinds of weapons, such as single-edged and double-edged spears and knifes, etc., emitting fumes and flames and flying through the sky, only for them to fall in the form of jasmine flowers, etc., in the Mahā Bodhi tree area.

5. Although Māra had intended that: “Prince Siddhattha will become like a heap of minced meat,” he was struck with wonder when he saw Prince Siddhattha seated as before without being destroyed, like a huge diamond mountain. So he again caused burning coals to rain down. They came falling down smoking and blazing, but were transformed into jasmine flowers, etc., on coming near the Bodhisatta.

6. Thereafter, he caused hot ashes to rain down. The mass of ashes, very hot, like fire, came down from the sky but turned into celestial sandalwood powder as it reached the feet of the Bodhisatta.

7. Again, he caused hot sand to fall like rain. Sand, in the form of very soft fine powder, coming down through the sky, fell at the feet of the Bodhisatta as celestial flowers.

8. Thereafter, he caused a shower of hot mud to fall like rain. The mud, with fumes and flames, also coming through the sky, fell at the feet of the Bodhisatta after turning into celestial perfumed paste.

9. Thereafter, he caused a pall of great darkness to form, thinking: “I will make this Prince Siddhattha flee by frightening him with a pall of darkness.” The darkness created by Māra was like the great darkness resulting from four factors: a new moon night, a cloudy sky, midnight and the middle of a deep forest; but, on reaching the presence of the Bodhisatta, it disappeared like the darkness eliminated by sunlight.

Here, knowing that the Māra was creating a mass of great darkness, the Bodhisatta sent out from his body a network of radiance which was the size of the pore of a body-hair. It was this network of radiance which destroyed the massive darkness created by Māra and produced a great illumination.

Māra’s Mechanical Weapons

Although Māra launched his attacks by means of the above-mentioned nine kinds of weapons, which were ineffective, he continued to let meteors fall, as a consequence of which the whole 10,000 world-element was completely covered with fumes and smoke. The entire sky rumbled with thunder although there were no clouds, and thousands of lightning bolts struck frighteningly. When Māra was unable to cause any harm to the Bodhisatta, even with such aggressive actions, he renewed his offensive with evil intentions by launching mechanised weapons, saying: “Prince Siddhattha, I will have your head smashed into bits and fall to the ground.”

The might of that mechanical weapon was such that if it was thrown on the ground, no grass could grow for twelve years; if discharged into the sky, there would be drought and [307] not a single drop of rain would fall for a total period of twelve years. If directed at the top of mount Meru, the mountain would break into two and fall asunder. Such was the might of the said mechanised weapon. However, when it was launched by Māra, although it came down through the sky, roaring like thunder, it fell down helpless at the feet of the Bodhisatta curling like a rope-coil used as a foot-scraper, thereby humbling the pride of Māra.

Not knowing how to proceed further and being greatly agitated with wrath, Māra shouted out commands to his hordes: “Why are you just standing there! Don’t give this Prince Siddhattha any chance to attain his cherished wish of becoming a Buddha. Seize him! Kill him! Cut him up! Break him down! Don’t allow him to escape!” he himself approached the Bodhisatta, sitting on the back of the elephant Girimekhala, and brandishing an arrow with one hand, and said to him: “Prince Siddhattha, remove yourself henceforth from the jewelled throne.” At that time, the hordes of Māras manifested themselves in various hideous forms, acting in many frightening ways.

Here, the author inserted Taungdwin Sayādaw Khingyiphyaw’s verses of reverence relating the Bodhisatta’s vanquishing of the nine kinds of weapons launched by Māra together with their expositions. We have left them out from our translation.

The Bodhisatta’s Compassion

This episode of victory over Devaputta Māra is described in the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra) in greater detail and in a way which inspires more devotional piety than in the Birth Stories (Jātaka) commentary and the Chronicles of the Buddhas (Buddha-vaṁsa) commentary. So most of what follows has been extracted from the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra).

Sapāda-mūle kīḷantaṁ passanto taruṇaṁ sutaṁ, pitā vudikkhi taṁ Māraṁ mettāyanto dayaparo. [124]

The very compassionate father, to whom children are indebted, would not show anger in the least, if his young son, playing about at his feet, hit him with hands and feet or somehow offended him. Far from being angry with him, he would hug him by the neck and hold him to his chest to let him sleep with fatherly love and affection. In the same way, the noble Bodhisatta showed forbearance for all the wrongdoings on the part of the wicked Māra and was not in the least grieved; and he looked at Māra without any fear but with loving-kindness and compassion.

Tadā so asambhivācaṁ sīha-nādaṁ nadī muni, na jānāti sayaṁ mayhaṁ, dāsa-bhāva-piyaṁ khaḷo. [125] Yena kenaci kammena jāto Deva-pure vare, sakaṁ gatiṁ ajānanto loka-jeṭṭho ti maññati. [126]

When thus Māra advanced on him with his great armies and harassed him, he uttered these bold words: “This wicked Māra is not at all aware that he himself has become a servant of mine: Having been born in the Vasavatti realm just because of a few deeds of merit, but having not the slightest knowledge about his own lifespan, the time of his death and the realm of suffering which he is destined to after his death, he is thinking to himself: “I am permanent. I am the only one who rules over the whole world.” He does not reflect, nor is he aware, of his own plight and of the hazard of falling into the lower worlds. Due to such ignorance, he dares commit such wrongs.” [308]

Ananta-loka-khātumhi sattānaṁ hi kataṁ subhaṁ, mayheka-pāramiyā pi kalaṁ nagghati soḷasiṁ. [127] Tiracchāno saso hutvā disvā yācakam-āgataṁ, pacitvāna sakaṁ maṁsaṁ pati-oggimhi dātave. [128]

If the accumulated deeds of merit performed by sentient beings in the whole of the infinite number of world-elements are placed on one side of the pair of scales of wisdom and weighed against the accumulated meritorious deeds of mine, in the form of the perfections (pāramī), placed on the other side of the scale, the accumulated deeds of merit of all sentient beings cannot come up to even one 256th part of the merit accruing from a single perfection of mine, out of the ten performed by me. Even in my existence as a small hare in the animal world, I had jumped into a heap of fire with great courage in order to be roasted and gave away my flesh in generosity with joy and delight, when I saw a recipient who had come to ask for it.

Ordinarily, the bold words spoken by the Bodhisatta: “If the accumulated deeds of merit performed by the beings in the whole of the infinite number of world-elements are compared with the merits accruing from only one out the ten perfections of mine, they would not come up to even 256th part of the merits of a single perfection.” would appear hyperbolic. In reality, it was not so, the words were very natural and true.

Persons other than the Bodhisatta generally performed meritorious deeds with a wish for human and celestial happiness. ⁵ Thus, the accumulated deeds of merit performed by others result in the round of suffering. It is as if these people spent their merit on the acquirement of human existence and human happiness, or celestial existence and celestial happiness. Therefore, like one who spends money on personal requisites each time he earns money and is unable to save any, all the sentient beings other than the Bodhisatta, who delight in the suffering of the round of existences (vattābhirata), are all paupers with no accumulated wealth from their meritorious deeds.

⁵ Even those Buddhists, who are born as human beings in the present Buddha Dispensation, and who know that the act of generosity with the wish for further existences and pleasures (vaṭṭa-nissita-dāna), is not so beneficial and excellent as the act of abandoning with the wish for Nibbāna (vivaṭṭa-nissita-dāna), have in their subconscious mind the desire for a good existence with a happy life even though they do not express this explicitly when they perform alms-giving.

As for the Bodhisatta, he aspired only after omniscience every time he performed an act of merit in fulfilment of the perfections. As a result, all the meritorious deeds performed by the Bodhisatta remained intact, without loosing momentum in his mind continuum as an endowment of merits (kamma-samaṅgi) as long as they have not yet produced the fruit of omniscience (sabbaññutā-ñāṇa). Therefore, just as one who does not squander and dissipate but saves his money and accumulates more and more wealth day by day, so the Bodhisatta, coming into possession of more and more wealth from meritorious deeds existence after existence, became a very rich person in respect of his merit.

A single rich person possessing billions of money cannot be equalled by a large number of poor and destitute persons in matters of wealth. They will indeed fail in this competition. Similarly, a Bodhisatta, who was immensely wealthy, possessing untold riches of meritoriousness derived from the perfections, cannot be rivalled [309] in terms of the wealth of meritoriousness, by sentient beings in the infinite world-elements. They are bound to be defeated because they are impoverished in respect of the wealth of meritoriousness as they have spent all of it as soon as they have earned it in pursuit of good life (bhava-sampatti), and enjoyment of pleasures (bhoga-sampatti). Therefore, the Bodhisatta’s bold utterance is no exaggeration; it is natural and true.

Evaṁ ananta-kālesu kataṁ dukkara-kārikaṁ, ko hi nāma kareyyañño anummatto sacetano. [129]

Māra does not know what I really am; that I gain this personality of mine in this life as a result of the aforesaid infinite deeds of merit. And so he thinks I am just an ordinary man.

Nāhaṁ manussomanusso na Brahmā na ca devatā, jarā-maraṇaṁ lokassa dassetuṁ panidhāgato. [130]

In fact, I am not an ordinary seven-days old human being; nor am I a Yakkha, a Brahma or a Deva. I have taken conception in the womb of a female human, even though I am not an ordinary seven-days old human being, in order to show all sentient beings the suffering of old age, sickness and death in the round of existences.

It cannot be said with certainty that the Bodhisatta was a man, a Yakkha, a Deva, a Māra or a Brahma because each of these beings has nothing of the kind of tasks undertaken by the Bodhisatta.

Then it may be asked why should the Bodhisatta be born of the female human, Queen Māyā? It has therefore been said that he had taken conception in the womb of a female human in order to show all sentient beings of humans, Devas and Brahmas, the suffering of old age, sickness and death in the round of existences.

There is no Deva, Māra, Brahma or self (atta) that can bring into existence or create any sentient being. In reality, it is only craving (taṇhā), which arises in the mind continuum of each individual that is responsible for the recurrence of rebirth (paṭisandhi). It is also the power of craving which brings about the commission of deeds of merit and demerit.

A deed (kamma) is like a field in a consciousness (viññāṇa), that which accompanies it, is like a seed; craving (taṇhā) or greed (lobha) is like water. It is through the combination of soil, seed and water that the sprout of a tree appears. In the same way, it is through the combination of the soil of the deed (kamma), the seed of consciousness (viññāṇa) and the moisture of craving or greed that a sentient being appears. In the absence of the moisture of craving or greed, even though there is the soil of the deed and the seed of consciousness, the sprout of the tree of existence would not come into being. Hence noble Arahats, who have eradicated the moisture of craving or greed, do not take rebirth in a new existence.

Thus, sentient beings who appear on account of the coming together of the three causes, are overwhelmed by the flood of various sufferings such as birth, etc. The Bodhisatta is one who wants to remove all these sufferings afflicting sentient beings.

The root cause of all the suffering, such as birth, etc., is craving (taṇhā). If craving is uprooted, birth does not take place. If birth does not take place, old age, death, etc., do not happen. Therefore, it is craving that should be eradicated first and [310] foremost; and from delusion (moha) springs that craving in sentient beings who long for happiness by perceiving the six sense objects (ārammaṇa), such as visible objects (rupārammaṇa), as being permanent (nicca-sañña), delightful (sukha-sañña), pleasant (subha-sañña) or durable (atta-sañña). And craving can be abandoned only if the defects of the six sense objects, the origin of craving, are made manifest.

Again, the defects of the six sense objects mean that the state of impermanence is inherent in them; the state of impermanence in turn, is discernable only when the nature of old age and death is seen; only when old age and death is seen, the defects of the six sense objects, such as the state of impermanence can be seen; and only when these defects of the six sense objects are seen can craving and greed, which cling to the six sense objects, be discarded. Only when craving and greed can be discarded will the suffering in Saṁsāra, such as birth, old age, etc., cease. This being the case, discernment of old age and death forms the basic and most essential factor in the cessation of the suffering in Saṁsāra. And so, the Bodhisatta came to this human world and took conception in the lotus-like womb of Queen Māyā in order to show all sentient beings the nature of old age and death which forms the basic and essential factor in the cessation of suffering in Saṁsāra.

If the Bodhisatta, having been born a Deva or a Brahma, were to teach the nature of old age and death and perform miracles, others would not believe him, thinking: “This Deva or Brahma, although being himself someone who enjoys happiness, who is permanent and durable, comes and teaches us the doctrine of impermanence, suffering and non-self, what kind of teaching is this?” They would not listen to him respectfully either. They would merely opine: “Can there be anything which a Deva or a Brahma cannot teach? There is nothing he cannot teach. And can there be any miracles which he cannot perform? Indeed he can perform all miracles. So his teaching of a doctrine or the performance of a miracle is nothing wonderful.”

As witnessed by many, the Bodhisatta was born of Queen Māyā; when he came of age, he enjoyed sensual pleasures; when a son was born to him, he forsook the son, renounced the world and became a recluse; after he had practised austere striving (dukkara-cariyā), he eventually achieved the knowledge of the path and omniscience and he became a Buddha. When, therefore, he started teaching the Dhamma, or making manifest the nature of old age and death, or explaining the three characteristics (anicca, dukkha, anatta), all the people would respectfully listen to his teaching, with the thought: “Even this noble person, endowed as he is with great power and wisdom, and knowing all aspects of Dhamma, cannot overcome old age, sickness and death, what about us?”

Our Buddha, who teaches us to do away with sufferings, such as birth, old age, etc., indeed thoroughly understands the real nature of all things! Indeed, Nibbāna, where there is no suffering, such as birth, old age, etc., is blissful!” With this faith, they follow the Bodhisatta’s teaching, applying intelligence to it and they came to discern this individual (atta-bhava), which in reality is the five aggregates of grasping (upadānakkhandha), as suffering (dukkha), and as the origin of suffering.

They also discern perfectly the defects of craving and greed which give rise to this body, which in reality are the five aggregates of grasping. Having discerned this, sentient beings will feel frightened, ashamed and disgusted with craving, which is the truth of the origin of suffering (samudaya-saccā); and also with the five groups of grasping, which is the truth of suffering (dukkha-sacca) arising through craving, and they will cause the complete cessation of craving. When they have done so, they will be qualified to attain final Nibbāna (anupāda-parinibbāna), the complete cessation of suffering. Hence the Bodhisatta said: “I came to this human world and took conception in the lotus-like womb of Queen Māyā, in order to show all sentient beings the suffering of birth, old age and death in the round of existence.” [311]

Anupalitto lokena jātonanta-jino ahaṁ, Buddho bodhi-tale hutvā, tāremi janataṁ bahuṁ. [132]

Hey, Māra, although I have been born into this human world, I have not in the least been tainted with any of the conditioned states of beings. Having surmounted the infinite conditioned states of beings and infinite mental defilements, I have gained the title of “Infinite Conqueror” (Ananta-jina). Even while I remain seated on this unconquered throne without moving from this cross-legged posture, I have burnt up and got rid of all the mental defilements, I have indeed truly become a Buddha amidst humans, Devas and Brahmas. And I will save all these beings from the stream of Saṁsāra and carry them over to the high ground of Nibbāna. You are not in any way capable of restraining me. It is no concern of yours.

Samantā dhajinaṁ disvā, yuddhaṁ Māraṁ savāhanaṁ, yuddhāya paccugacchāmi, mā maṁ ṭhānā acāvayi. [133]

Hey, Māra, seeing your great armies advancing from all sides with flags flying, and you on Girimekkhala’s elephant, I have advanced facing you with the wisdom to do battle with you valiantly. ⁶ You cannot make me rise or move from this unconquered throne. I will see that you will not be able to do so.

⁶ What is meant here is, not advancing physically, but only exercising of his power of wisdom.

Yan-te taṁ nappasahati senaṁ loko sadevako, tan-te paññāya gacchāmi, āmaṁ pattaṁ va asmanā. [134]

Hey, Māra, in the same way a strong man breaks and destroys, with a large stone, all the baked or unbaked pots and cups made by a potter, I will repulse and smash single handedly, without rising from this place and by the power of wisdom, your ten great armies of sensual passions (kāma-rāga), to which the whole world concedes defeat with repugnance; or I will drive away your armies, your great armies, which measure twelve leagues each, in front on the right and left, nine leagues in height and reach as far as the walls of the world-elements so that not a single soldier of yours is left behind. Even in a moment from now, I will make you, as well as your hordes, flee like a flock of crows is made to fly away by throwing a stone. ⁷

⁷ Verses 9 and 10 are those delivered by the Buddha in the Discourse on the Striving (Padhāna-sutta, Snp 3.2). Verses 1 to 8 and those following hereafter were composed by Buddharakkhita Thera, the author of the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra), taking extracts from Pāḷi discourse texts which are in accordance with the teaching of the Buddha.

Icchanto sāsape gabbhe caṅkamāmi ito cito, icchanto loka-dhātumhi, attabhāvena chādayi. [135]

Hey Māra, indeed, if I want to be small, I can walk to and fro inside a mustard seed. If I want to be big, I can keep even the whole of the world-element covered with my individuality (atta-bhava). [312]

Ete sabbe gahetvāna, cuṇṇetuṁ accharāya pi, atthi thāmaṁ balaṁ mayhaṁ pāṇa-ghāto na vaṭṭati. [136]

Hey Māra, I have the power to seize and pulverise you together with all your hordes just by snapping my fingers; but I do not take the slightest delight in taking another’s life, which is a wrong doing.

Imassa gaṇḍuppādassa āyudhena balena kiṁ, mayhaṁ hi tena pāpena, sallāpo pi na yujjati. [137]

What benefit will accrue if I make use of a weapon or physical strength against this Māra who is just the size of an earthworm? True, I dislike even to engage this much in conversation with this wicked Māra.

Before the Bodhisatta uttered these bold words, Māra had questioned: “Prince Siddhattha, why are you occupying this unconquered throne which belongs to me?” The Bodhisatta replied: “Who is the witness to prove that the unconquered throne belongs to you?” Māra stretched out his hands, saying: “What is the use of producing others as my witness, all the Māra troops, who are now in your presence, are my witnesses.” At that moment millions of his hordes appeared simultaneously making an uproar as if there was a landslide, shouting: “I am the witness, I am the witness.” So the Bodhisatta, restraining the hordes of Māra, recited the following verse with the intention of producing his witness.

Pallaṅkaṁ mama bhāvāya, kim-atthaññena sakkhinā, kampitā maddiyā dānā, sakkhi hoti ayaṁ mahī. [138]

Hey Māra, because of my wish for this unconquered throne, there was no gift (dāna) which I have not given; no morality (sīla) which I have not observed; no austerity (dukkara) which I have not practised throughout many existences in many worlds.

Hey Māra, let alone the perfections of generosity, morality, etc., performed by me in my many existences in many worlds, even in just one existence as Vessantara, when I performed great charities seven times, reaching the height of my generosity with the giving away of Queen Maddī, this great earth trembled a total of seven times. Now that I am sitting on this unconquered throne, in order to conquer the whole world, and your great Māra armies came to make war upon me, why does this great earth remain quiet without trembling?

Hey Māra, you have made your hordes give false evidence but this great earth, having no volition, is just and fair to you as well as to me, this great earth is impartial to you and me, and having no volition at all, will now be my witness.” So saying, the Bodhisatta brought his glorious right hand from inside the robe and pointed towards the great earth like a streak of lightning flashes from a cloud-opening.

At that very moment, the great earth revolved swiftly like a potter’s wheel and rolled around violently. The sound from the earth caused the whole stretch of the sky to resound loudly, like the rumbling of thunder. The seven mountain ranges, encircling Mount Meru as well as the Himalayas, made a deep, continuous sound. The whole of the 10,000 world-element rolled with frightening and fierce sounds, crackling and exploding like a bamboo grove on fire. The entire cloudless sky was rumbling frighteningly as if parched rice-grains were crackling with loud retorts in a red hot pan; burning sparks rained down profusely like a cascade of red hot embers; and thunderbolts crashed intermittently.

Māra, finding himself caught between the earth and the sky with continuous din and clamour, [313] greatly frightened with no refuge or help, laid down his battle-banner and, discarding his 1,000 weapons at that very place, fled in confusion at full speed without being able to glance back at his elephant, Girmekhala. Even as Māra fled, his great armies broke down in disorder and fled, being scattered in disarray in all directions, like ashes blown away by a storm; they eventually returned to the Vasavatti realm.

In this manner, with the victory over Vasavatti Māra before sunset on the full-moon day of May (Vesākha), in the year 528 BCE, the Bodhisatta became the conqueror of the whole world of sentient beings and reached the harmless, blameless, fearless state.

At that moment, on seeing the great armies of Māra breaking up in disorder, the Devas and Brahmas who had fled out of fear on the arrival of Māra and who had been watching to find out: “Who will emerge the victor? Who will be the loser?” proclaimed simultaneously in profound praise the good news: Māra has been vanquished. Prince Siddhattha has emerged the victor. We will celebrate and honour his victory (jayo hi buddhassa sirimato ayaṁ). It was transmitted by one Nāga to another Nāga, one Garuḷa to another Garuḷa, one Deva to another Deva, one Brahma to another Brahma. Carrying perfumes and fragrant flowers, etc., in their hands, they congregated at the Mahā Bodhi throne where the Bodhisatta was residing.

[The following four verses are quoted from the Introduction to the Birth Stories (Jātaka-nidāna, PTS 1.74).]

Jayo hi Buddhassa sirīmato ayaṁ, Mārassa ca pāpimato parājayo, ugghosayuṁ Bodhi-maṇḍe pamoditā, jayaṁ tadā Nāga-gaṇā Mahesino.

This unique victory, acclaimed by this inanimate earth and sky that rumbled as if animate, belongs only to the Buddha, who by means of omniscience, without leaving out even the tiniest detail, possesses the knowledge of all the truth worthy of knowing; who is the depository of the incomparable glory of glories in the whole of the 10,000 world-element.

This victory is celebrated by the humans, Devas and Brahmas resounding throughout the sky. And it is the vile and wicked Māra who suffers utter defeat, a complete rout and total retreat, fearing the power of the Buddha, and who is blinded by ignorance and marched with his great armies as if it would cause upheavals in the eight quarters of the earth’s surface, and started the offensive with intimidation trying to capture the Bodhi-crested throne (Bodhi-makuṭa-pallaṅka).

Thus, on this day of the great victory, the full moon day of May (Vesākha), in the year 528 BCE, at the site of the unconquered throne where omniscience was attained by the Buddha, all the hosts of divine Nāgas, happy and delighted with the victory of the Buddha, who has cultivated such extraordinary attributes as the aggregates of moral conduct (sīlakkhanda), proclaim the victory resoundingly, and so loud as to reach the whole of the 10,000 world-element.

Jayo hi Buddhassa sirīmato ayaṁ, Mārassa ca pāpimato parājayo, ugghosayuṁ Bodhi-maṇḍe pamoditā, Supaṇṇa-saṅghāpi jayaṁ Mahesino.

This unique victory, acclaimed by this inanimate earth and sky that rumbled as if animate, belongs only to the Buddha, who by means of omniscience, without leaving out even the tiniest detail, possesses the knowledge of all the truth worthy of knowing; who is the depository of the incomparable glory of glories in the whole of the 10,000 world-element. This victory is celebrated by humans, Devas and Brahmas resounding throughout the sky. And it is the vile and wicked Māra who suffers utter defeat, a complete rout and total retreat, fearing the power of the Buddha, and who is blinded by ignorance and marched with a great army as if it would cause upheavals in [314] the eight quarters of the earth’s surface, and started the offensive with intimidation trying to capture the Bodhi-crested throne (Bodhi-makuṭa-pallaṅka).

Thus, on this day of the great victory, the full moon day of May (Vesākha), in the year 528 BCE, at the site of the unconquered throne where omniscience was attained by the Buddha, all the hosts of the Garuḷas, happy and delighted with the victory of the Buddha, who has cultivated such extraordinary attributes as the aggregates of moral conduct (sīlakkhanda), proclaim the victory resoundingly, and so loud as to reach the whole of the 10,000 world-element.

Jayo hi Buddhassa sirīmato ayaṁ, Mārassa ca pāpimato parājayo, ugghosayuṁ Bodhi-maṇḍe pamoditā, jayaṁ tadā deva-gaṇā Mahesino.

This unique victory, acclaimed by this inanimate earth and sky that rumbled as if animate, belongs only to the Buddha, who by means of omniscience, without leaving out even the tiniest detail, possesses the knowledge of all the truth worthy of knowing; who is the depository of the incomparable glory of glories in the whole of the 10,000 world-element. This victory is celebrated by the humans, Devas and Brahmas resounding throughout the sky.

It is the vile and wicked Māra who suffers utter defeat, a complete rout and total retreat, fearing the power of the Buddha, and who is blinded by ignorance and marched with a great army as if it would cause upheavals in the eight quarters of the earth’s surface, and started the offensive with intimidation trying to capture the Bodhi-crested throne (Bodhi-makuṭa-pallaṅka).

Thus, on this day of the great victory, the full moon day of May (Vesākha), in the year 528 BCE, at the site of the unconquered throne where omniscience was attained by the Buddha, all the hosts of Devas, happy and delighted with the victory of the Buddha, who has cultivated such extraordinary attributes as the aggregates of moral conduct (sīlakkhanda) proclaim the victory resoundingly, and so loud as to reach the whole of the 10,000 world-element.

Jayo hi Buddhassa sirīmato ayaṁ, Mārassa ca pāpimato parājayo, ugghosayuṁ Bodhi-maṇḍe pamoditā, jayaṁ tadā Brahma-gaṇā pi tādino ti.

This unique victory, acclaimed by this inanimate earth and sky that rumbled as if animate, belongs only to the Buddha, who, by means of omniscience, without leaving out even the tiniest detail, possesses the knowledge of all the truth worthy of knowing; who is the depository of the incomparable glory of glories in the whole of the 10,000 world-element. This victory is celebrated by humans, Devas and Brahmas resounding throughout the sky. And it is the vile and wicked Māra who suffers utter defeat, a complete rout and total retreat, fearing the power of the Buddha, and who is blinded by ignorance and marched with a great army as if it would cause upheavals in the eight quarters of the earth’s surface, and started the offensive with intimidation trying to capture the Bodhi-crested throne (Bodhi-makuṭa-pallaṅka).

Thus, on this day of the great victory, the full moon day of May (Vesākha), in the year 528 BCE, at the site of the unconquered throne where omniscience was attained by the Buddha, all the hosts of Brahmas, happy and delighted with the victory of the Buddha, who has cultivated such extraordinary attributes as the aggregates of moral conduct (sīlakkhanda), proclaim the victory [315] resoundingly in the sky and so loud as to reach the whole of the 10,000 world-elements.

All the Devas and Brahmas, who had their abodes in the other 10,000 world-elements beside this one, also congregated in the presence of the Bodhisatta, prostrating before him, paying homage with flowers, perfumes and scented paste, singing auspicious words of praise and eulogies in many and various ways.

In describing the route taken by the Bodhisatta on his journey and his activities on the full moon day of May (Vesākha), in the year 528 BCE, the commentaries to the Chronicles of the Buddhas (Buddha-vaṁsa), the Introduction to the Birth Stories (Jātaka-nidāna) and the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra) generally agree in the purport of their accounts. They differ slightly only in their presentation, some stating things briefly and others more elaborately.

However, in depicting the midday rest taken by the Bodhisatta in the Sāla forest, the commentaries to the Chronicles of the Buddhas (Buddha-vaṁsa) and the Introduction to the Birth Stories (Jātaka-nidāna) make no mention of the attainment of absorption (jhāna-samāpatti) and of the super knowledges (abhiññā). The Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra), on the other hand, states that the Bodhisatta attained the eight mundane absorptions and the five mundane super knowledges (abhiññā) while spending the day in the Sāla forest.

It also states that at the time of his arrival at the Mahā Bodhi tree, the noble Bodhisatta was already endowed with the physical strength equal to that of 1,000 billion average men (majjhima-purisa) and the strength of the super knowledges (abhiññā). The said statement by the author of the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra) is in accord with his other statements, namely: “When Māra advanced on him to do battle, the noble Bodhisatta said: ‘If I wish, I can keep the whole of the world-element covered with my body frame,’ and also: ‘Pointing out as witness the great charities performed in his existence as Vessantara,’ ” which could be known only through the knowledge of former existences (pubbe-nivāsānussati-abhiññā). It is therefore faultless.

According to the author of the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra), the Bodhisatta had already acquired the eight mundane absorptions and the five mundane super knowledges at the time he met the sectarian leaders, Āḷāra and Uddaka. Not having made use of them during the whole of six years practice of austere striving (dukkara-cariyā), they became as if defiled just as gold cups kept unused become tarnished; the Bodhisatta re-purified them while in the Sāla forest as though polishing the stained cups. What is meant apparently is that, only after vanquishing Māra, the Bodhisatta made full use of the already acquired knowledge of past existences (pubbe-nivāsa-abhiññā), and the divine power of sight (dibba-cakkhu-abhiññā), in order to reach the stage of penetrating the truths. These observations are made here because the view of the author of the Ornaments of the Victor (Jinālaṅkāra) appears to be unusual and worthy of note.