မာရ်နတ် အနှောက်အယှက် ပေးလာပြန်ခြင်း

ထိုအခါ မာရ်နတ်သည် အမျက်ထွက်ကာ “ငါ လှည့်လည်ကျက်စား သွားလာနေစဉ်ပင် ရဟန်းဂေါတမသည် တရားစကား ဟောကြားပြီးလျှင် ဗြဟ္မာပေါင်း တသောင်းကို ငါ၏ အလိုနိုင်ငံကို လွန်မြောက်စေအပ်ကုန်ပြီ”ဟု စဉ်းစားဆင်ခြင် သိရှိကာ အမျက်ကောဓ ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်အပ်ရကား အလုပ်အကျွေး ဗြဟ္မာငယ်တယောက်၏ကိုယ်၌ ပူးဝင်ပြန်လေ၏။

(ဤ၌။ ။မာရ်နတ်သည် ဗြဟ္မာတသောင်း အရိယာဖြစ်ကြောင်းကို အဘယ်သို့ သိသနည်းဟူမူ- နယဂ္ဂါဟ မှန်းဆသော အနုမာနဉာဏ်ဖြင့် သိ၏၊ သိပုံမှာ- “ရဟန်းဂေါတမသည် တရားဟောလျှင် သံသရာ၌ အပြစ်, နိဗ္ဗာန်၌ အကျိုးကို ဖော်ပြလျက် တရားနာ ဝေနေယျ သတ္တဝါအပေါင်းကို နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်အောင် ဟောပြလေ့ရှိသည်၊ သူဟောသမျှ တရားဒေသနာသည်လည်း သိကြားပစ်လွှတ်လိုက်သော ဝဇိရစိန်လက်နက်ကဲ့သို့ အကျိုးရသည်ချည်းဖြစ်သည်၊ သူ၏ အဆုံးအမ ဩဝါဒအာဏာ၌ တည်ကြသော နတ်လူတို့သည် သံသရာ၌ မထင်ရ မမြင်ရကုန်သည်ချည်း ဖြစ်သည်”ဟု နယဂ္ဂါဟ မှန်းဆသော အနုမာနဉာဏ်ဖြင့် သိ၏)။

ထိုသို့ ပူးဝင်ပြီးနောက် မာရ်နတ်သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို အနှောက်အယှက်စကား ပြောကြားလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို ပါဠိတော်၌ ဤဆိုလတ္တံ့သောအတိုင်း ဟောကြားအပ်လေသည်-

ရဟန်းတို့.. ထိုအခါ မာရ်နတ်ယုတ်သည် အလုပ်အကျွေး ဗြဟ္မာငယ်တဦးကို ပူးဝင်၍ ငါဘုရားကို ဤသို့ ပြောဆိုလာ၏၊ ပြောဆိုပုံမှာ-

အရှင်မြတ်.. အကယ်၍ အရှင်မြတ်သည် ဤသို့ (သစ္စာလေးပါးတရားကို) ခွဲခြား၍ သိပါမူ ဤသို့ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို သိပါမူ တပည့်သာဝကတို့သို့ ထိုတရားကို မပို့ဆောင်ပါလင့်၊ ရသေ့ပရိဗိုဇ်ရဟန်းတို့သို့ ထိုတရားကို မပို့ဆောင်ပါလင့်၊ တပည့်သာဝကတို့အား တရားမဟောပါလင့်၊ ရသေ့ပရိဗိုဇ်ရဟန်းတို့အား တရားမဟောပါလင့်၊ တပည့်သာဝကတို့၌ တပ်မက်မောခြင်းကို မပြုပါလင့်၊ ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့၌ တပ်မက်မောခြင်းကို မပြုပါလင့်။

ရဟန်း.. လောက၌ ကိလေသာရန်သူကို သတ်တတ်သူ = အရဟန္တ, တရားအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်သိသူ = သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတို့ဟူ၍ ဝန်ခံကြသော သင့်ထက်ရှေးကျသည့် သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် ရှိကြကုန်၏၊ ထို သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် တပည့်သာဝကနှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ်ရဟန်းတို့သို့ တရားကို ပို့ဆောင်ကြကုန်၏။ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့အား တရားဟောကြကုန်၏။ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့၌ မက်မောခြင်းကို ပြုကြကုန်၏။ ထိုသမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့သို့ တရားကို ပို့ဆောင်ကြ၍ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့အား တရားဟောကြားကြ၍ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့၌ တပ်မက်မောသောစိတ် ရှိကြကုန် ၍ ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီး သေပြီးသည်မှနောက်ဝယ် ယုတ်ညံ့သော အပါယ်ဘုံဘဝ၌ ဖြစ်ကြကုန်၏။ (က)

ရဟန်း.. လောက၌ ကိလေသာရန်သူကို သတ်တတ်သူ = အရဟန္တ, တရားအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်သိသူ = သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတို့ဟူ၍ ဝန်ခံကြသော သင့်ထက်ရှေးကျသည့် သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် ရှိကြကုန်၏၊ ထိုသမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ်

ရဟန်းတို့သို့ တရားကို မပို့ဆောင်ကြကုန်။ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့အား တရားမဟောကြကုန်။ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့၌ မက်မောခြင်းကို မပြုကြကုန်။ ထိုသမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့သို့ တရားကို မပို့ကြကုန်၍ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့အား တရားမဟောကြကုန်၍ တပည့်သာဝကတို့နှင့် ရသေ့ပရိဗိုဇ် ရဟန်းတို့၌ တပ်မက်မောသောစိတ် မရှိကြကုန်၍ ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီး သေပြီးသည်မှနောက်ဝယ် မြတ်သော ဗြဟ္မာ့ဘုံဘဝ၌ ဖြစ်ကြကုန်၏။ (ခ)

ရဟန်း.. ထို့ကြောင့် သင့်ကို ငါသည် ဤသို့ ပြောဆိုလို၏- “အရှင်မြတ်.. သင့်ကို ကျွန်ုပ်တိုက်တွန်းပါ၏။ မျက်မှောက်ဘ၀၌ ချမ်းသာစွာနေခြင်းကို အားထုတ်လျက် ကြောင့်ကြမဲ့ နေပါလော့။ အရှင်မြတ်.. တရားမဟောခြင်းသည် ကောင်းမြတ်၏။ သူတပါးကို မဆုံးမပါလင့်-ဟု သင့်ကို ငါသည် ဤသို့ ပြောဆိုလို၏”ဟု ပြောဆိုလာ၏။

ရဟန်းတို့.. ဤသို့ ပြောဆိုသော် ငါဘုရားသည် မာရ်နတ်ယုတ်ကို ဤသို့ မိန့်ဆို၏၊ မိန့်ဆိုပုံမှာ-

“မာရ်ယုတ်.. သင့်ကို ငါဘုရားသိ၏၊ သင်သည် ‘ငါ့ကို ရဟန်းဂေါတမသည် မသိ’ဟု မမှတ်ထင်လင့်။ မာရ်ယုတ်.. သင်သည် မာရ်နတ်ဖြစ်၏။ ဟယ်မာရ်ယုတ်.. ငါဘုရားကို သင်သည် အကျိုးစီးပွါးကို လိုလားခြင်းရှိ၍ ဤသို့ ဆိုလာသည်မဟုတ်၊ ဟယ်မာရ်ယုတ်.. ငါဘုရားကို သင်သည် အကျိုးမဲ့ စီးပွါးမဲ့ကို လိုလားခြင်းရှိ၍ ဤသို့ ဆိုလာ၏။ ဟယ်မာရ်ယုတ်.. သင်၏ စိတ်သန္တာန်ဝယ် ‘ရဟန်းဂေါတမ ဟောပြမည့်တရားကို နာယူကြသူတို့သည် ငါ၏နယ်ပယ်ဖြစ်သည့် ဘဝသုံးပါးကို လွန်မြောက်ကုန်ကြလိမ့်မည်’ ဤကဲ့သို့ အကြံအစည် ဖြစ်၏။

ဟယ်မာရယုတ်.. သင်ပြောဆိုသည့် ထိုသမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် ကိုယ်တိုင်က သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ မဟုတ်ကြပါပဲလျက် ‘ငါတို့သည် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်ကြကုန်၏’ဟု ဝန်ခံခဲ့ကြလေပြီ။ ဟယ်မာရ်ယုတ်.. ငါဘုရားကား ကိုယ်တိုင်က တရားအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်သိသူ = သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာလျှင် ဖြစ်၍ “ငါသည် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဖြစ်၏”ဟု အစစ်အမှန်ကို ဝန်ခံသူ ဖြစ်လေသည်။

ဟယ်မာရ်ဟုတ်.. မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်သာဝကတို့အား တရားကို ဟောသော်၎င်း, မဟောသော်၎င်း ချစ်,မုန်းမရှိ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်သာတည်း။ ဟယ်မာရ်ယုတ်.. မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်သာဝကတို့သို့ တရားကို ပို့ဆောင်သော်၎င်း, မပို့ဆောင်သော်၎င်း ချစ်,မုန်းမရှိ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်သာတည်း။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းသည် အဘယ့်ကြောင့်နည်းဟူမူ-

ဟယ်မာရ်ယုတ်.. မြတ်စွာဘုရားသည် ပူပန်ညစ်ညူးစေတတ်ကုန်, တဖန်ဘဝ အသစ်ဖြစ်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်၍ ပူလောင်ခြင်းနှင့်တကွ ဆင်းရဲခြင်းအကျိုး ရှိကြလျက် နောက်အခါဝယ် ပဋိသန္ဓေ တည်နေဖြစ်ပွါးခြင်း အိုခြင်း သေခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ကြသည့် အာသဝေါတရားတို့ကို ပယ်အပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ အနုသယအမြစ်ပါ အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်အပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ နုတ်ပြီးသော ထန်းပင်ရာကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ တဖန်မဖြစ်အောင် ပြုအပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ (သို့ရကား မြတ်စွာဘုရား၏အဖို့မှာ ထိုအာသဝေါတရားတို့သည်) နောက်အခါ ဖြစ်ခြင်းသဘော လုံးဝမရှိကြတော့ချေ။

ဟယ်မာရယုတ်.. ထန်းပင်သည် လည်ဆစ်ပြတ်ခဲ့သော် နောက်ထပ် စည်ပင်ခြင်းငှါ မထိုက်သကဲ့သို့ ဤအတူပင် မြတ်စွာဘုရားသည် ပူပန်ညစ်ညူးစေတတ်ကုန်, တဖန်ဘဝ အသစ်ဖြစ်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်၍ ပူလောင်ခြင်းနှင့်တကွ ဆင်းရဲခြင်းအကျိုး ရှိကြလျက် နောက်အခါဝယ် ပဋိသန္ဓေ

တည်နေဖြစ်ပွါးခြင်း အိုခြင်း သေခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ကြသည့် အာသဝေါတရားတို့ကို ပယ်အပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ အနုသယအမြစ်ပါ အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်အပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ နုတ်ပြီးသော ထန်းပင်ရာကဲ့သို့ ပြုအပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ တဖန်မဖြစ်အောင် ပြုအပ်ပြီးကုန်ပြီ၊ (သို့ရကား မြတ်စွာဘုရား၏အဖို့မှာ ထိုအာသဝေါတရားတို့သည်) နောက်အခါ ဖြစ်ခြင်းသဘော လုံးဝမရှိကြတော့ချေ”ဟု မိန့်တော်မူ၏။

ဤသို့လျှင် ဤသုတ်ကို မာရ်နတ်အား စကားမဆိုနိုင်စေခြင်းအားဖြင့်၎င်း, ဗြဟ္မာအား အထူးသိစေခြင်းအားဖြင့်၎င်း ဟောကြားတော်မူအပ်သောကြောင့် “ဗြဟ္မနိမန္တနိကသုတ္တန်”ဟူ၍ ဤသုတ္တန်၏အမည်သည် ဖြစ်၏။

ဤတွင် ဗကဗြဟ္မာကြီးအား နှိမ်နင်းဆုံးမခြင်းအကြောင်း ပြီး၏။

**********

အနာထပိဏ်သူဌေးသမီး စူဠသုဘဒ္ဒါနှင့် ယောက္ခမ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ဥဂ္ဂသူဌေးတို့အကြောင်း

စူဠသုဘဒ္ဒါဝတ္ထု

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည်မွန် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ ကိန်းအောင်းမွေ့လျော် နေတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေး၏သမီး စူဠသုဘဒ္ဒါကို အကြောင်းပြု၍ “ဒူရေ သန္တော ပကာသေန္တိ”- အစရှိသော တရားဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူသည်၊ အကြောင်းအရာ အကျယ်ကား-

ဥဂ္ဂမြို့သား ဥဂ္ဂမည်သော သူဌေးသားသည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ ငယ်ရွယ်စဉ် ကာလကပင် သူငယ်ချင်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုသူငယ်ချင်း နှစ်ဦးတို့သည် ဆရာတဦးတည်း၏အထံ၌ ပညာသင်ကြားကြစဉ်ကပင် “ငါတို့နှစ်ယောက် အရွယ်သို့ ရောက်ကြသောအခါ သားသမီးများ ဖြစ်ကြသည်ရှိသော် သားအတွက် သမီးကို တောင်းရမ်းလာသူအား သမီးရှင်ဖြစ်သူက

သားရှင်ဖြစ်သူအား မိမိသမီးကို ပေးကြစတမ်း”ဟူ၍ အချင်းချင်း ကတိကဝတ် ထားခဲ့ကြလေသည်။

ထိုသူငယ်ချင်း နှစ်ဦးလုံးတို့ပင် အရွယ်သို့ ရောက်ကြသည်ရှိသော် မိမိ မိမိတို့၏ မြို့၌ သူဌေးကြီးရာထူး၌ တည်ရှိကြလေသည်။ ထို့နောက် အခါတပါး၌ ဥဂ္ဂသူဌေးသည် ကုန်ရောင်းဝယ်မှု ပြုလုပ်ရန် လှည်းအစီး (၅၀၀) ငါးရာတို့ဖြင့် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေးအိမ်သို့ ရောက်ရှိလာလေ၏၊ အနာပိဏ်သူဌေးသည် မိမိ၏သမီး စူဠသုဘဒ္ဒါကို ခေါ်ပြီးလျှင် “ချစ်သမီး.. သင်ချစ်သမီး၏ဖခင် ဥဂ္ဂမည်သော သူဌေးသည် ရောက်ရှိလာလေပြီ၊ ထိုသူဌေးအတွက် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုဖွယ်ဥဿုံ အလုံးစုံသည် သင်ချစ်သမီး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်”ဟု တာဝန်လွှဲအပ် စေခိုင်းလေ၏။

စူဠသုဘဒ္ဒါသည် “ကောင်းပါပြီ”ဟု ဝန်ခံ၍ ဥဂ္ဂသူဌေး လာရောက်သောနေ့မှစ၍ မိမိလက်ဖြင့်ပင် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ စားမဲဟင်းလျာ စသည်တို့ကို စီမံ ချက်ပြုတ်လေ၏၊ ပန်း, နံ့သာ, နံ့သာပျော့ (=နံ့သာပျောင်း) စသည်တို့ကို စီမံလေ၏၊ ထမင်းကျွေးသောအခါ၌ ဥဂ္ဂသူဌေးအတွက် ချိုးရေကို စီမံစေပြီးလျှင် ဥဂ္ဂသူဌေး ရေချိုးပြီးသောအချိန်မှစ၍ သူဌေးအတွက် ပြုလုပ်ဖွယ်ကိစ္စ အဝဝတို့ကို ရိုသေစွာ ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ် ပြုလုပ်လေ၏။

ဥဂ္ဂသူဌေးသည် စူဠသုဘဒ္ဒါ၏ အိမ်ရှင်မကောင်းတို့ဆိုင်ရာ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ပြည့်စုံပုံကို မြင်ရ၍ ချစ်ခင်ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိရကား တနေ့သ၌ အနာထပိဏ်သူဌေးနှင့် အတူတကွ ချမ်းချမ်းသာသာ စကားနှီးနှော ပြောဆိုတိုင်ပင် ထိုင်နေစဉ် “သူငယ်ချင်း.. ငါတို့သည် ငယ်စဉ်အခါက ဤသို့သော ကတိကဝတ်ကို ပြုခဲ့ထားခဲ့ကြပြီ”ဟု အမှတ်ရစေ၍ စူဠသုဘဒ္ဒါကို မိမိ၏သားအတွက် တောင်းရမ်းလေ၏၊ အထူးအားဖြင့် ဥဂ္ဂသူဌေးသည် ပင်ကိုယ် ပကတိကပင် မိစ္ဆာအယူရှိသူ ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် (မိမိသဘောအတိုင်း) ဆုံးဖြတ်ချက် မချမှတ်သေးပဲ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ထိုအကြောင်းကို

လျှောက်ထား၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဥဂ္ဂသူဌေး၏ သောတာပတ္တိ မဂ်ဖိုလ်ရကြောင်း ရှေးကောင်းမှု (=ဥပနိဿယည်း)ကို မြင်တော်မူ၍ ခွင့်ပြုတော်မူအပ်ရကား “ပုညလက္ခဏဒေဝီ” သူဌေးကတော်ကြီးနှင့် တိုင်ပင်ပြီးလျှင် ဥဂ္ဂသူဌေး၏ တောင်းရမ်းသောစကားကို လက်ခံ၍ နေ့ရက်သတ်မှတ်ပြီးသော် သမီးစူဠသုဘဒ္ဒါကို ဓနဉ္စယသူဌေးကြီးသမီး ဝိသာခါကို ပေးအပ်၍ လွှတ်သကဲ့သို့ ကြီးစွာသော ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ အခမ်းအနား အဆောင်အယောင်များကို ပြုလုပ်စီမံ၍ သမီးသုဘဒ္ဒါကို အနီးသို့ ခေါ်ပြီးလျှင်-

“ချစ်သမီး.. ယောက္ခမအိမ်၌နေသော ချွေးမမည်သည်—

(၁) အိမ်တွင်းကမီးကို အပြင်သို့ မထုတ်ဆောင်ရ။ (=ယောက္ခမ လင်သား၏ အပြစ်စကားကို အခြားအိမ်များသို့ မပြောကြားရဟု ဆိုလိုသည်)။

(၂) အပြင်အပအိမ်ကမီးကို မိမိအိမ်တွင်းသို့ မသွင်းဆောင်ရ။ (=အိမ်နီးနားချင်းများက ယောက္ခမ လင်သား၏ အပြစ်စကား ပြောကြားကြသော် ထိုစကားကို ယောက္ခမ လင်သားတို့အား မပြောကြားရဟု ဆိုလိုသည်)။

(၃) ပြန်ပေးသော သူတို့အားသာ ပေးရမည်။ (=မိမိအိမ်က ငှါးရမ်းသွားသော ပစ္စည်းများကို တဖန်ပြန်၍ မှန်မှန်ပေးသော သူတို့အားသာလျှင် နောက်ထပ်တဖန် ငှါးရမ်းရမည်ဟု ဆိုလိုသည်)။

(၄) ပြန်မပေးသော သူတို့အား မပေးရ။ (=မိမိအိမ်က ငှါးရမ်းသွားသော ပစ္စည်းများကို တဖန်ပြန်၍ မှန်မှန် မပေးသူတို့အား နောက်ထပ်တဖန် ငှါးရမ်းမှု မပြုရဟု ဆိုလိုသည်)။

(၅) ပေးသော်၎င်း, မပေးသော်၎င်း ပေးရမည်။ (=ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများ မိမိအိမ်သို့ ရောက်လာကြလျှင် ထိုသူများက တဖန်ပြန်၍

ပေးနိုင်သည်ဖြစ်စေ, မပေးနိုင်သည်ဖြစ်စေ ထိုဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများအား ဧကန် ပေးသင့်၏ဟု ဆိုလိုသည်)။

(၆) ချမ်းသာစွာ ထိုင်နေရမည်။ (=ယောက္ခမ လင်သားတို့ကို မြင်လျှင် အလျင် ကိုယ်ကထရမည်။ ယင်းသို့ ထရမည့်နေရာ၌ ကိုယ်ကထိုင်နေရန် မသင့်လျော်ဟု ဆိုလိုသည်)။

(၇) ချမ်းသာစွာ စားရမည်။ (=ယောက္ခမ လင်သားတို့၏ အလျင် မိမိက မစားမူ၍ ထိုသူများကို အလျင် ကျွေးမွေးပြီးလျှင် အိမ်သူအိမ်သားအားလုံး အစာထမင်း အစေ့အင ရ,မရကို သိအောင်စိစစ်ပြီးနောက်မှ မိမိက စားရမည်ဟု ဆိုလိုသည်)။

(၈) ချမ်းသာစွာ အိပ်ရမည်။ (=ယောက္ခမ လင်သားတို့၏ အလျင် မိမိက အိပ်ရာပေါ်သို့တက်၍ မအိပ်ရ။ ထိုသူတို့အတွက် ပြုသင့်သော ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ်များကို ပြုပြီးနောက်မှ မိမိက အိပ်ရမည်ဟု ဆိုလိုသည်)။

(၉) မီးကို ရိုသေစွာ ပြုစုလုပ်ကျွေးရမည်။ (=ယောက္ခမ လင်သားတို့ကို မီးပုံကြီးကဲ့သို့၎င်း, အဆိပ်ထန်ပြင်း မြွေနဂါးမင်းကဲ့သို့၎င်း အောက်မေ့ မှတ်ထင်ကာ ရိုသေစွာ ကြည့်ရှုရမည်၊ မျက်စောင်းထိုး မျက်မှောင်ကျိုး၍ မရိုမသေ မကြည့်ရဟု ဆိုလိုသည်)။

(၁ဝ) အိမ်တွင်းနတ်တို့ကို ရှိခိုးရမည်။ (=ယောက္ခမ လင်သားတို့ကို အိမ်ဦးနတ်အဖြစ်ထား၍ ကိုးစားရိုသေရမည်ဟု ဆိုလိုသည်)။

ဤကဲ့သို့ ဓနဉ္စယသူဌေးကြီးက သမီးဝိသာခါအား ဩဝါဒပေးသည့် နည်းအတိုင်းပင် အဆုံးအမ ဩဝါဒ ဆယ်ချက်တို့ကိုပေး၍-

“ရောက်ရာအရပ်၌ ကျွန်ုပ်၏သမီး စူဠသုဘဒ္ဒါ၏အပြစ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော် အမောင်တို့ တရားလမ်းအတိုင်း သုတ်သင်ဆုံးဖြတ် ရှင်းလင်းရမည်”-

ဟု ပြောဆိုမှာတမ်းကာ သူကြွယ်ပညာရှိ ရှစ်ယောက်တို့ကို အာမခံပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် ထည့်လိုက်၍ သမီးစူဠသုဘဒ္ဒါအား ဥဂ္ဂသူဌေးအိမ်သို့ လွှတ်လိုက်ရမည့်နေ့၌ မြတ်စွာဘုရား အမှူးပြုသော ရဟန်းသံဃာအား ကြီးစွာသော အလှူဒါနကို ပေးလှူ၍ ရှေးဘဝက မိမိသမီးပြုခဲ့သော ကောင်းမှုကုသိုလ်တို့၏ အကျိုးပေးတင့်တယ်ပုံကို လူအပေါင်းအား ထင်ရှားပြသကဲ့သို့ ကြီးစွာသော အဆောင်အယောင် အခမ်းအနားဖြင့် သမီးစူဠသုဘဒ္ဒါကို ဥဂ္ဂသူဌေးအိမ်သို့ လွှတ်လိုက်လေ၏။

စူဠသုဘဒ္ဒါ သူဌေးသမီး အစဉ်သဖြင့် မြို့သို့ရောက်သောအခါ၌ ယောက္ခမတအိမ်လုံးနှင့်တကွ မြို့သူမြို့သား လူအများသည် ခရီးဦးကြိုဆိုမှု ပြုကြလေ၏။ စူဠသုဘဒ္ဒါသည်လည်း မိမိ၏ဘုန်းကံ အသရေ၏ တင့်တယ်ပုံကို ထင်ရှားစိမ့်သောငှါ ဝိသာခါ သူဌေးသမီးကဲ့သို့ တမြို့လုံးအား မိမိကိုယ်ကိုပြလျက် ရထားထက်၌ ရပ်တည်၍ မြို့တွင်းသို့ဝင်ပြီးသော် မြို့သူမြို့သားတို့က ပို့သအပ်သော လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများကို လက်ခံကာ ထိုထိုမြို့သူမြို့သားတို့ထံ ဂုဏ်ဒြဗ်နှင့် ထပ်မိလိုက်လျောအောင် လက်ဆောင်တုံ့ တဖန်ပြန်လည်ပေးလျက် တမြို့လုံးကို မိမိ၏ အလိမ္မာဂုဏ်တို့ဖြင့် တစပ်တည်း ဖွဲ့စပ်မိအောင် ပြုလေ၏။

အထူးအားဖြင့် စူဠသုဘဒ္ဒါ၏ ယောက္ခမ (မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ) ဥဂ္ဂသူဌေးသည် မိမိအိမ်ဝယ် မင်္ဂလာပွဲသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပသောနေ့ အစရှိသည်တို့၌ အစေလက (=အဝတ်မလွှမ်းသည့် တက္ကတွန်း) ဆရာကြီးများအား ပူဇော်သက္ကာရမှု ပြုသည်ရှိသော် “ချွေးမသည် လာရောက်ကာ ငါတို့၏ ဆရာရဟန်းများကို ရှိခိုးလှည့်လော့”ဟု လူလွှတ်၍ ခေါ်စေလေ၏။ စူဠသုဘဒ္ဒါသည် ရှက်သဖြင့် အဝတ်မလွှမ်း = တက္ကတွန်းတို့ကို မကြည့်ဝံ့ရကား ထိုပူဇော်ရာဌာနသို့ မသွားလိုပဲ ငြင်းဆန် ပယ်ရှားခဲ့လေ၏။

ဥဂ္ဂသူဌေးသည် ချွေးမ စူဠသုဘဒ္ဒါကို အဖန်ဖန် လူလွှတ်၍ ခေါ်စေသော်လည်း စူဠသုဘဒ္ဒါက ငြင်းဆန်မြဲ ငြင်းဆန် ပယ်ရှားမြဲ ပယ်ရှားအပ်ရကား အမျက်ပြင်းစွာထွက်၍ “အမောင်တို့.. သင်တို့သည် ထိုစူဠသုဘဒ္ဒါကို အိမ်မှ ဆွဲငင်နှင်ထုတ်ကြလော့”ဟု ပြောဆိုလေ၏။ စူဠသုဘဒ္ဒါသည် “ငါ့အပေါ်မှာ အကြောင်းမဟုတ်သဖြင့် အပြစ်တင်ခြင်းငှါ မတတ်နိုင် = အပြစ်တင်သည်ကို ငါမခံနိုင်”ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် အာမခံထည့်လိုက်သော သူကြွယ်ပညာရှိ ရှစ်ယောက်တို့ကို အခေါ်ခိုင်း၍ ထိုအကြောင်းကို မျက်နှာစုံညီ တင်ပြ ပြောဆိုလေ၏။ ထိုသူကြွယ်ပညာရှိ ရှစ်ယောက်တို့သည် စူဠသုဘဒ္ဒါ၏ လုံးဝ အပြစ်မရှိသည်၏အဖြစ်ကို သိရှိကြပြီးသော် ဥဂ္ဂသူဌေးကို စူဠသုဘဒ္ဒါမှာ တစုံတရာ အပြစ်မရှိကြောင်းကို ပြောကြား သိစေကြကုန်၏။

ဥဂ္ဂသူဌေးသည် “ရှင်မ.. ဤစူဠသုဘဒ္ဒါသည် ငါ၏ဆရာ ရဟန်းတို့ကို ‘အရှက်မရှိသူများ’ဟု ပြောဆိုကာ ရှိမခိုးခဲ့”ဟု မိမိ၏ သူဌေးကတော်အား ပြောကြားလေ၏၊ သူဌေးကတော်ကြီးသည် “ဤချွေးမ စူဠသုဘဒ္ဒါ၏ ဆရာရဟန်းများကား ဘယ်လိုရဟန်းများ ဖြစ်ကြသနည်း၊ ဤစူဠသုဘဒ္ဒါသည် သူ၏ဆရာ ထိုရဟန်း များကို အလွန်အမင်း ချီးမွမ်းပြောဆိုဘိ၏”ဟု ကြံစည်၍ စူဠသုဘဒ္ဒါကို မိမိထံမှောက် အရောက်ခေါ်စေပြီးလျှင်-

ကီဒိသာ သမဏာ တုယှံ၊

ဗာဠှံ ခေါ နေ ပသံသသိ။

ကိံ သီလာ ကိံ သမာစာရာ၊

တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတာ။

(သုဘဒ္ဒေ = ငါတို့ချွေးမ စူဠသုဘဒ္ဒါ..)။ တုယှံ = သင်၏။ သမဏာ = ကိုးကွယ်ရာပြဋ္ဌာန်း ဆရာရဟန်းတို့သည်။ ကီဒိသာ = ဘယ်သို့ရှုအပ် အကျင့်မြတ်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကြသနည်း။ (တွံ = သင်သည်)။ နေ = ထိုရဟန်းဂေါတမနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတို့ကို။

ဗာဠှံ = အလွန်အမင်း အပြင်းအထန်။ ပသံသသိ = ချီးမွမ်းစကား ပြောကြားဘိ၏။ (တေ = ထိုသင့်ဆရာ ရဟန်းဂေါတမနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတို့သည်)။ ကိံ သီလာ = ဘယ်သို့ထူးတုံ အလေ့ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကြသနည်း။ ကိံ သမာစာရာ = ဘယ်လိုထူးလင့် ကိုယ်အကျင့်နှင့် ပြည့်စုံကြသနည်း။ ပုစ္ဆိတာ = ငါမေးအပ်သော သင်သည်။ တံ = ထိုအကြောင်းကို။ မေ = ငါ့အား။ အက္ခာဟိ = အဖြေစကား အမှန်အတိုင်း ပြောကြားလော့” -

ဟူ၍ ပြောဆိုမေးမြန်းလေ၏။

ထိုအခါ စူဠသုဘဒ္ဒါသည် သူဌေးကတော်ကြီးအား မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြလိုသည်ဖြစ်၍ ဤဆိုလတ္တံ့သော ဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆိုဖြေကြားလေ၏-

သန္တိန္ဒြိယာ သန္တမာနသာ၊

သန္တံ တေသံ ဂတံ ဌိတံ။

ဩက္ခိတ္တစက္ခူ မိတဘာဏီ၊

တာဒိသာ သမဏာ မမ။ (၁)

(အယျေ = ယောက္ခမတွင်ခေါ် သူဌေးကတော်..)။ မမ = ကျွန်တော်မ၏။ (အာစရိယာ = ဆရာသခင် ကျေးဇူးရှင် ဖြစ်တော်မူကြသည့် မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်)။ သန္တိန္ဒြိယာ = သူဌေးကတော်ကြီးတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဆရာတက္ကတွန်းများကဲ့သို့ ဖောက်ပြားလျှပ်ပေါ်ခြင်း အလျှင်းမရှိ ပကတိတည်ငြိမ်သော ဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ သန္တမာနသာ = ကိလေသာဟူ အပူမလိမ်း အေးငြိမ်းသော စိတ်ရှိတော်မူကြကုန်၏။ (တေန = ထို့ကြောင့်)။ တေသံ = ထိုအကျွန်ုပ်၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့၏။ ဂတံ = ပဒုံစက်ပန်း

ကြွချီမြန်းခြင်းသည်၎င်း။ ဌိတံ = ရွှေစက်စုံညီ ရပ်တည်ခြင်းသည်၎င်း။ သန္တံ = ဖူးမြင်သူ သဒ္ဓါတက်အောင် ငြိမ်သက် တည်ကြည်လှပေ၏။ (တေ = ထိုအကျွန်ုပ်၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်)။ ဩက္ခိတ္တစက္ခူ = ထမ်းပိုးတပြန် မလွန်စေရ ကြည့်ရှုကြသဖြင့် ချအပ်သော မျက်လွှာရှိတော်မူကြကုန်၏။ မိတဘာဏီ = အချိန်ကာလ ဌာနနှင့်ကိုက်ညီ အတိုင်းအရှည်နှင့်ယှဉ်သော စကားကို ပြောကြားလေ့ရှိကုန်၏။ မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၁)

ကာယကမ္မံ သုစီ နေသံ၊

ဝါစာကမ္မံ အနာဝိလံ။

မနောကမ္မံ သုဝိသုဒ္ဓံ၊

တာဒိသာ သမဏာ မမ။ (၂)

(အယျေ = ယောက္ခမတွင်ခေါ် သူဌေးကတော်..)။ နေသံ = ထိုကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့၏။ ကာယကမ္မံ = ကိုယ်ဖြင့်ပြုဖန် ကာယကံမှု အစုစုသည်။ သုစီ = အကုသိုလ်ညစ် အပြစ်မတွယ် စင်ကြယ် သန့်ရှင်းလှပေ၏။ ဝစီကမ္မံ = နှုတ်ဖြင့်မြွက်ဖန် ဝစီကံမှု အစုစုသည်။ အနာဝိလံ = အကုသိုလ်ဟူ မြူအညစ်စု နောက်ကျုခြင်းမရှိ ပကတိ ကြည်လင်လှပေ၏။ မနောကမ္မံ = စိတ်ဖြင့်ကြံဖန် မနောကံမှု အစုစုသည်။ သုဝိသုဒ္ဓံ = ဒုစရိုက်မှုလှေး အညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းဝေး စင်ကြယ်လှပေ၏။ မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၂)

ဝိမလာ သင်္ခမုတ္တာဘာ၊

သုဒ္ဓါ အန္တရဗာဟိရာ။

ပုဏ္ဏာ သုဒ္ဓေဟိ ဓမ္မေဟိ၊

တာဒိသာ သမဏာ မမ။ (၃)

(အယျေ = ယောက္ခမတွင်ခေါ် သူဌေးကတော်..)။ တေ = ထိုကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။) သင်္ခမုတ္တာဘာ = ခရုသင်းနှယ် ပုလဲသွယ်ကဲ့သို့။ ဝိမလာ = ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းဝေး စင်ကြယ်တော်မူကြကုန်၏။ အန္တရဗာဟိရာ = အတွင်းအပ နှစ်ဌာနလုံးတို့ပင်။ သုဒ္ဓါ = အပြစ်ဟူ၍ မြူမရှိလျှင်း သန့်ရှင်း စင်ကြယ်တော်မူကြကုန်၏။ သုဒ္ဓေဟိ ဓမ္မေဟိ = သန့်ရှင်းစင်ကြယ် သုံးသွယ်သော သိက္ခာတရားတို့နှင့်။ ပုဏ္ဏာ = ဝန်းကျင်ကုံလုံ ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၃)

လာဘေန ဥန္နတော လောကော၊

အလာဘေန စ ဩနတော။

လာဘာလာဘေန ဧကဋ္ဌာ၊

တာဒိသာ သမဏာ မမ။ (၄)

(အယျေ = ယောက္ခမတွင်ခေါ် သူဌေးကတော်..)။ လောကော = လောကရှိသူ လူအပေါင်းသည်။ လာဘေ န = ပယောဂသမ္ပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း လာဘ်ရခြင်းကြောင့်။ ဥန္နတော = မာန်တံခွန်ထူ တလူလူ တက်ကြွပေ၏။ အလာဘေန စ = ပယောဂဝိပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း လာဘ်မရခြင်းကြောင့်ကား။ ဩနတော = အောက်ကျ နောက်ကျ

စိတ်ကနွမ်းညှိုး ငုံ့လျှိုး၍ နေတတ်၏။ (တေ = ထိုကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်)။ လာဘာလာဘေန = လာဘ်ကိုရခြင်း, မရခြင်းဟူသော အကြောင်းနှစ်ပါးကြောင့်။ ဧကဋ္ဌာ = ဖောက်ပြန်တုန်လှုပ်ခြင်း အလျှင်းမရှိ ပကတိ တည်ကြည်တော်မူကြကုန်၏။ မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၄)

ယသေန ဥန္နတော လောကော၊

အယသေန စ ဩနတော။

ယသာယသေန ဧကဋ္ဌာ၊

တာဒိသာ သမဏာ မမ။ (၅)

(အယျေ = ယောက္ခမတွင်ခေါ် အို သူဌေးကတော်..)။ လောကော = လောကရှိသူ လူအပေါင်းသည်။ ယသေန = ပယောဂသမ္ပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း အခြံအရံများခြင်း ကျော်စောခြင်းကြောင့်။ ဥန္နတော = မာန်တံခွန်ထူ တလူလူ တက်ကြွပေ၏။ အယသေန စ = ပယောဂဝိပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း အခြံအရံနည်းပါးခြင်း ဂုဏ်သတင်း ယုတ်လျော့ခြင်းကြောင့်ကား။ ဩနတော = အောက်ကျနောက်ကျ စိတ်ကနွမ်းညှိုး ငုံ့လျှိုး၍နေတတ်၏။ (တေ = ထိုကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်)။ ယသာယသေန = အခြံအရံများခြင်း, အခြံအရံနည်းခြင်း (တနည်း) ဂုဏ်သတင်း ကျော်စောခြင်း, ဂုဏ်သတင်းယုတ်လျော့ခြင်း = ကြောင်းနှစ်သင်းကြောင့်။ ဧကဋ္ဌာ = ဖောက်ပြန်တုန်လှုပ်ခြင်း အလျှင်းမရှိ ပကတိ တည်ကြည်တော်မူကြကုန်၏။

မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၅)

ပသံသာယုန္နတော လောကော၊

နိန္ဒာယာပိ စ ဩနတော။

သမာ နိန္ဒာပသံသာသု၊

တာဒိသာ သမဏာ မမ။ (၆)

(အယျေ = ဥဂ္ဂဘရိယာ သညာတွင်ခေါ် အို သူဌေးကတော်..)။ လောကော = လောကရှိသူ လူအပေါင်းသည်။ ပသံသာယ = ပယောဂသမ္ပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း အချီးမွမ်းခံရခြင်းကြောင့်။ ဥန္နတော = မာန်တံခွန်ထူ တလူလူ တက်ကြွပေ၏။ နိန္ဒာယာပိ စ = ပယောဂဝိပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း အကဲ့ရဲ့ခံရခြင်းကြောင့်ကား။ ဩနတော = အောက်ကျ နောက်ကျ စိတ်ကနွမ်းညှိုး ငုံ့လျှိုး၍နေတတ်၏။ (တေ = ထိုကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်)။ နိန္ဒာပသံသာသု = အကဲ့ရဲ့ခံရခြင်း, အချီးမွမ်းခံရခြင်း ကြောင်းနှစ်သင်းတို့ကြောင့်။ သမာ = ဖောက်ပြန်တုန်လှုပ်ခြင်း အလျှင်းမရှိ ပကတိ တူညီတော်မူကြကုန်၏။ မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်း တော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၆)

သုခေန ဥန္နတော လောကော၊

ဒုက္ခေနာပိ စ ဩနတော။

အကမ္ပာ သုခဒုက္ခေသု၊

တာဒိသာ သမာ မမ။ (၇)

(အယျေ = ဥဂ္ဂမြို့ပေါ် သူဌေးကတော်ဟု အကျော်ဘွဲ့ချီး ယောက္ခမကြီး..)။ လောကော = လောကရှိသူ လူအပေါင်းသည်။ သုခေန = ပယောဂသမ္ပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်း ဖန်လျှင်း ချမ်းသာခြင်းကြောင့်။ ဥန္နတော = မာန်တံခွန်ထူ တလူလူတက်ကြွပေ၏။ ဒုက္ခေနာပိ စ = ပယောဂဝိပတ္တိနှင့် မိမိပြုခဲ့သော အကုသိုလ်ကံ = နှစ်တန်အကြောင်း စုပေါင်းဖန်လျှင်း ဆင်းရဲခြင်းကြောင့်ကား။ ဩနတော = အောက်ကျ နောက်ကျ စိတ်ကနွမ်းညှိုး ငုံ့လျှိုး၍နေတတ်၏။ (တေ = ထိုကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်)။ သုခဒုက္ခေသု = ချမ်းသာခြင်း, ဆင်းရဲခြင်း ကြောင်းနှစ်သင်းတို့ကြောင့်။ အကမ္ပာ = ဖောက်ပြန်တုန်လှုပ်ခြင်း အလျှင်းမရှိ ပကတိ တည်ကြည်တော်မူကြကုန်၏။ မမ သမဏာ = ကျွန်တော်မ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတော်တို့သည်။ တာဒိသာ = ထိုသို့ရှုအပ်တုံ ကြည်ညိုဖွယ်အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန်၏။ (၇)

စူဠသုဘဒ္ဒါ ချွေးမ-လိမ္မာသည် ဤသို့အစရှိသော ဂုဏ်ကျေးဇူးစကားတို့ဖြင့် ယောက္ခမ သူဌေးကတော်ကြီးကို နှစ်သက်အားရစေလေ၏၊ ထိုအခါ သူဌေးကတော်ကြီးက “သင်၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝက ရဟန်းတို့ကို ငါတို့အားလည်း ပြခြင်းငှါ စွမ်းနိုင်ပါအံ့လော”ဟု ချွေးမ စူဠသုဘဒ္ဒါကို မေး၍ စူဠသုဘဒ္ဒါကလည်း “တတ်စွမ်းနိုင်ပါ၏”ဟု ပြောဆိုအပ်လေသော် ယောက္ခမ သူဌေးကတော်ကြီးသည် “ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သင့်ဆရာရဟန်းတို့ကို ငါတို့မြင်နိုင်အောင် စီရင်ပြုလုပ်လော့”ဟု ခွင့်ပြုစကား ပြောကြားလေ၏။

စူဠသုဘဒ္ဒါသည် “ကောင်းပါပြီ”ဟု ဝန်ခံ၍ မြတ်စွာဘုရား အမှူးပြုသော ရဟန်းသံဃာအတွက် ကြီးစွာသော အလှူဝတ္ထုများကို

စီမံပြီးလျှင် ပြာသာဒ်မ အထက်အပြင်၌ ရပ်တည်၍ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်တော်ဖက်သို့ မျက်နှာရှေးရှူမူလျက် တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အရဟံအစရှိသော ကျေးဇူးဂုဏ်တော်တို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မေ့၍ နံ့သာဖြင့်ထုံအပ်သော ပန်း,အခိုးတိုင်တို့ဖြင့် ပူဇော်လျက်-

“ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား.. တပည့်တော်မသည် နက်ဖြန် ကောင်းမှုကုသိုလ်အလို့ငှါ မြတ်စွာဘုရား အမှူးပြုသော ရဟန်းသံဃာကို ပင့်ဖိတ်ပါ၏။ လူနတ်တို့၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရားသည် ယခု စေလွှတ်လိုက်သော မုလေး (မြတ်လေး)ပန်းအမှတ်ဖြင့် တပည့်တော်မ = စူဠသုဘဒ္ဒါက ပင့်ဖိတ်လိုက်တာကို ကောင်းစွာ သိတော်မူပါစေသတည်း”-

ဟု အဓိဋ္ဌာန်မှု ပြုပြီးလျှင် မုလေးပန်း (၈) ရှစ်ဆုပ်တို့ကို ကောင်းကင်၌ ပစ်လွှင့်လိုက်လေသည်၊ မုလေးပန်းများသည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် လိပ်ပြာကလေးများပမာ ဝဲပျံကာသွားကြ၍ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်ဝယ် ပရိသတ်လေးပါး၏ အလယ်၌ တရားဟောတော်မူနေဆဲဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အထက်တွင် ပန်းမျက်နှာကြက် ဖြစ်ကြကာ ရပ်တည်ကြလေကုန်၏။

ထိုခဏ၌ အနာထပိဏ်သူဌေးသည်လည်း တရားစကားကို ကြားနာပြီး၍ နက်ဖြန် ကောင်းမှုကုသိုလ်အလို့ငှါ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ပင့်ဖိတ်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် “ဒါယကာသူဌေး.. ငါဘုရားသည် နက်ဖြန် ကောင်းမှုကုသိုလ်အလို့ငှါ ဆွမ်းကို လက်ခံပြီးသား ဖြစ်ခဲ့ပြီ”ဟု မိန့်တော်မူ၍ အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးက “ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား.. တပည့်တော်ထက် ရှေးကျ၍ လာရောက်ပင့်ဖိတ်သူ တလူမျှမရှိပါ။ အရှင်ဘုရားတို့သည် အဘယ်သူ၏ဆွမ်းကို လက်ခံအပ်ပြီး ဖြစ်ပါသနည်း”ဟု မေးလျှောက်အပ်လေသော် “ဒါယကာသူဌေး.. ငါဘုရားကို စူဠသုဘဒ္ဒါက ပင့်ဖိတ်အပ်ပြီး ဖြစ်လေပြီ”ဟု မိန့်တော်မူ၍ အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးက “ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား..

တပည့်တော်၏သမီး စူဠသုဘဒ္ဒါသည် ဤသာဝတ္ထိပြည်မှ အလွန်ဝေးကွာသည့် ယူဇနာ (၁၂၀) တရာ့နှစ်ဆယ်ထက်ဝယ် ဥဂ္ဂမြို့၌ နေထိုင်သည် မဟုတ်ပါလော”ဟု တဖန်ထပ်၍ မေးလျှောက်အပ်လေသော် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်-

“အိမ်း ဟုတ်ပေ၏ ဒါယကာသူဌေး..၊ မှန်၏- သူတော်ကောင်းတို့သည် ခရီးယူဇနာ ဝေးခြားရာအရပ်၌ နေကြကုန်သော်လည်း ငါဘုရား၏ ထံပါးရှေ့မှောက်ဝယ် ရပ်တည်ကြကုန်သကဲ့သို့ ထင်ရှားကုန်၏”-

ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင် ဤဆိုလတ္တံ့သော တရားဂါထာကို ဟောကြားတော်မူလေ၏-

ဒူရေ သန္တော ပကာသေန္တိ၊

ဟိမဝန္တော၀ ပဗ္ဗတော။

အသန္တေတ္ထ န ဒိဿန္တိ၊

ရတ္တိံ ခိတ္တာ ယထာ သရာ။

(ဂဟပတိ = ဇေတဝန်ကျောင်းဒါယကာ အနာထပိဏ်သူဌေး..)။ သန္တော = အဓိကာရ (=အထိကရ) ပုညကောင်းမှု ကုသိုလ်အရှင် စိတ်နှလုံးဖြူလွင်သည့် သူတော်စင်တို့သည်။ ဒူရေ = ခရီးယူဇနာ ဝေးခြားရာ အရပ်၌။ ဌိတာပိ = တည်ကုန်သော်လည်း။ ဟိမဝန္တော ပဗ္ဗတော၀ = ဟိမဝန္တာတောင်ကြီးကဲ့သို့။ ပကာသေန္တိ = ဘုရားရှင်တို့၏ ဉာဏ်ဝဝယ် ဌာနနီးကပ် ရပ်တည်ကြသည့်အလား ထင်ရှားပေကုန်၏။ အသန္တော = ရဟန်းနှင့်လူ မိုက်သောသူတို့သည်။ ဧတ္ထ = ဤငါဘုရား၏ ထံပါးချဉ်းကပ် အနီးအရပ်၌။ ဌိတာပိ = တည်ကုန်သော်လည်း။ ရတ္တိံ = သန်းခေါင်, လကွယ်, တောအုပ်လယ်နှင့် ရှစ်နယ်တိမ်တိုက် လွှမ်းဖုံးခိုက်ဟု = အမိုက်အပြား အင်္ဂါလေးပါးရှိသော ညဉ့်၌။ ခိတ္တာ = ပစ်လွှင့်အပ်ကုန်သော။ သရာ ယထာ = မြှားတို့ကဲ့သို့။ န ဒိဿန္တိ = မဂ်ဖိုလ်ရရန်

ပြုခဲ့ဖန်သည့် ရှေးကံ ဥပနိဿယတရား လွန်ခေါင်းပါးသဖြင့် ဘုရားရှင်တို့ ဉာဏ်ဝဝယ် စိုးစဉ်းမျှ မထင်ကြကုန်။

ဒေသနာနိုရုံး ဆုံးလတ်သောအခါ များစွာသောသူတို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ် အစရှိသည်တို့သို့ ရောက်ဆိုက်ကြလေကုန်၏။

ဝိသကြုံဖန်ဆင်းအပ်သည့် ပြာသာဒ်ငါးရာတို့ဖြင့် ဥဂ္ဂမြို့သို့ ကြွတော်မူခြင်း

သိကြားမင်းသည် “မြတ်စွာဘုရားရှင်က စူဠသုဘဒ္ဒါ၏ ဖိတ်ကြားချက်ကို လက်ခံအပ်လေပြီ”ဟု သိရှိ၍ ဝိသကြုံနတ်သားကို “အမောင်ဝိသကြုံ.. အထွတ်တပ်သည့် ပြာသာဒ်ငါးရာတို့ကို ဖန်ဆင်း၍ နက်ဖြန်ခါ၌ မြတ်စွာဘုရား အမှူးပြုသော ရဟန်းသံဃာကို ဥဂ္ဂမြို့သို့ အမောင်ပင့်ဆောင်ရမည်”ဟု စေခိုင်းလေ၏။ ဝိသကြုံနတ်သားသည် နောက်တနေ့၌ အထွတ်တပ်သော ပြာသာဒ်ငါးရာတို့ကို ဖန်ဆင်း၍ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက်တော် တံခါးဝ၌ ရပ်တည်လာလေ၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လက်ရွေးစင် ရဟန္တာငါးရာတို့ကို နောက်ပါခေါ်တော်မူ၍ အခြံအရံ ရဟန္တာငါးရာ တို့နှင့်တကွ ဝိသကြုံဖန်ဆင်းအပ်သည့် ပြာသာဒ်ငါးရာတို့၌ အသီးအသီး ထိုင်တော်မူကြ၍ ဥဂ္ဂမြို့သို့ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွသွားတော်မူလေ၏။

ဥဂ္ဂသူဌေးသည်လည်း အခြံအရံ ပရိသတ်နှင့်တကွ ချွေးမ-လိမ္မာ စူဠသုဘဒ္ဒါက ပေးအပ်သည့် နည်းအတိုင်း မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူမည့်လမ်းကို မှန်းမျှော် ကြည့်ရှုလတ်သော် ကြီးစွာသော ဘုန်းအသရေ၏ တင့်တယ်ခြင်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြွလာတော်မူသည်ကို မြင်လတ်၍ အလွန်ကြည်ညိုသောစိတ် ဖြစ်ရှိကာ ပန်းနံ့သာစသည်တို့ဖြင့် ကြီးစွာသော ပူဇော်သက္ကာရမှုပြုလျက် အခြံအရံ ပရိသတ်နှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ခရီးဦးကြိုဆို လက်ခံရှိခိုးပြီးလျှင် ကြီးစွာသော အလှူဒါနကို ပေးလှူပြီးနောက် အဖန်ဖန် ပင့်ဖိတ်၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကြီးစွာသော အလှူဒါနကို ဆက်၍ ဆက်၍ လှူဒါန်းလေ၏။

ဥဂ္ဂသူဌေးနှင့်တကွ သတ္တဝါပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့ ကျွတ်တမ်းဝင်ကြခြင်း

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်လည်း ဥဂ္ဂသူဌေးနှင့် သပ္ပါယဖြစ်မည့် တရားဒေသနာကို ဆင်ခြင်ကြည့်ရှုတော်မူကာ ဟောကြားတော်မူလေ၏။ သို့ရကား ဥဂ္ဂသူဌေး ဇနီးမောင်နှံကို အစပြု၍ သတ္တဝါပေါင်း ရှစ်သောင်း လေးထောင်တို့ သစ္စာလေးပါး တရားသိမြင် ကျွတ်တမ်းဝင်ကြလေသည်။

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် စူဠသုဘဒ္ဒါအား ချီးမြှောက်တော်မူရန် “ချစ်သားသည် ဤဥဂ္ဂမြို့မှာပင် နေရစ်ရမည်”ဟု မိန့်တော်မူကာ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်ကို နေရစ်ခဲ့စေ၍ သာဝတ္ထိပြည်သို့ပင် ပြန်ကြွတော်မူလေ၏။ ထိုအချိန်မှ အစပြု၍ ထိုဥဂ္ဂမြို့ကြီးသည် ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုသည့် = သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံသောမြို့ကြီး ဖြစ်လာလေသတည်း။ ။(ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ၊ ဒုတိယအုပ်၊ ၂၁-ပကိဏ္ဏကဝဂ်၊ စာမျက်နှာ ၂၉ဝ-မှ)။

ဤတွင်ရွေ့ စူဠသုဘဒ္ဒါဝတ္ထု ပြီး၏။

**********

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူရှိသော ပုဏ္ဏားတယောက်အား တရားဟောတော်မူခြင်း

အညတရဗြာဟ္မဏဝတ္ထု

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည်မွန် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ ကိန်းအောင်းမွေ့လျော် နေတော်မူစဉ် မထင်မရှား ပုဏ္ဏားတယောက်ကို အကြောင်းပြု၍ “တဏှာယ ဇာယတီ သောကော” အစရှိသော တရားဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူလေသည်၊ အကြောင်းအရာ အကျယ်သော်ကား-

သာဝတ္ထိပြည်သား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအယူရှိသော ပုဏ္ဏားတယောက်သည် တနေ့သ၌ အစိရဝတီ မြစ်ကမ်းအနီးသို့ သွားရောက်၍ လယ်ကွက်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းနေ၏၊ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုပုဏ္ဏား၏ မဂ်ဖိုလ်ရကြောင်း ရှေးကောင်းမှု ကုသိုလ်နှင့်

ပြည့်စုံသည်ကို သိမြင်တော်မူ၍ လယ်ကွက်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းနေသော ထိုပုဏ္ဏားအထံသို့ ကြွသွားတော်မူလေ၏၊ ပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားကို မြင်သော်လည်း မိစ္ဆာအယူရှိသူ ဖြစ်သည့်အတိုင်း အရိုအသေပေးမှု မပြုပဲ စကားမပြော တုဏှီဘောသာ နေလေ၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကပင် ထိုပုဏ္ဏားကို ရှေးဦးစွာ နှုတ်ခွန်းဆက်ခေါ်ငင်၍ “အိုပုဏ္ဏား.. သင်သည် အဘယ်ကို ပြုလုပ်သနည်း”ဟု မေးတော်မူ၏။ “အိုအရှင်ဂေါတမ.. ကျွန်ုပ်သည် လယ်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းနေပါသည်”ဟု ပုဏ္ဏားက ပြန်ကြားပြောဆိုလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပဌမနေ့ဝယ် ဤမျှသာ မိန့်ဆိုပြီးလျှင် ကြွသွားတော်မူလေ၏။

နောက်တနေ့၌လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် လယ်ထွန်ရန်လာသော ထိုပုဏ္ဏားအထံသို့ ကြွသွားတော်မူ၍ “အိုပုဏ္ဏား.. အဘယ်အမှုကို သင်ပြုလုပ်သနည်း”ဟု မေးတော်မူ၍ “အိုအရှင်ဂေါတမ.. ကျွန်ုပ်သည် လယ်ကို ထွန်နေပါသည်”ဟု ပုဏ္ဏား၏ ဖြေကြားပြောဆိုချက်ကို ကြား၍ ဖဲသွားတော်မူလေ၏။

နောက်နေ့ နောက်နေ့များ၌လည်း ထို့အတူပင် ကြွသွားတော်မူကာ “အိုပုဏ္ဏား.. အဘယ်အမှုကို သင်ပြုလုပ်သနည်း”ဟု ရှေးနည်းအတူပင် မေးတော်မူ၍ ပုဏ္ဏားက “အိုအရှင်ဂေါတမ.. ကျွန်ုပ်သည် လယ်ကို ပျိုးကြဲပါ၏၊ စိုက်ပျိုးပါ၏၊ ပေါင်းသင်ပါ၏။ စောင့်၍နေပါ၏”ဟူ၍ အလုပ်နှင့် လိုက်လျောစွာ အဖြေပေးသည့် စကားများကို ကြားနာ၍ ဖဲသွားတော်မူလေ၏။

ဤနည်းဖြင့် ကြွရောက်ဖန်များရကား ပုဏ္ဏားသည် တနေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ချစ်ခင်ကြည်ညိုလာကာ “အိုအရှင်ဂေါတမ.. အရှင်သည် ကျွန်ုပ်လယ်ကို သုတ်သင်သည့်နေမှ အစပြု၍ ကြွလာတော်မူပေ၏။ ကျွန်ုပ်၏ ကောက်စပါးများ အကယ်၍ ပြီးစီးပြည့်စုံ အောင်မြင်ပါလျှင် အရှင်အားလည်း ခွဲခြမ်းပေးဝေမှု ပြုလုပ်ပါမည်၊ အရှင့်အားမပေးပဲ ကျွန်ုပ်ချည်း

စားသုံးမည်မဟုတ်ပါ၊ ယနေ့မှစ၍ အရှင်သည် ကျွန်ုပ်၏သူငယ်ချင်း ဖြစ်ပါပြီ”ဟု မိတ်ဖြစ်စကား ပြောကြားလေ၏။

ထို့နောက် အခါတပါး၌ ထိုပုဏ္ဏား၏ ကောက်စပါးများကား ပြည့်စုံရင့်ကျက်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့လေ၏၊ ပုဏ္ဏားသည် “ငါ၏ ကောက်စပါးများကား ပြည့်စုံရင့်ကျက်ခဲ့လေပြီ၊ ယခုမကြာ နက်ဖြန်ခါပင် ရိတ်စေတော့အံ့”ဟု ကြံစည်ဆုံးဖြတ်ကာ ကောက်ရိတ်ရန်အတွက် ပြုဖွယ်ကိစ္စ အဝဝကို စီမံဖန်တီးနေစဉ် ညဉ့်အခါ၌ မိုးကြီးသည် သည်းထန်စွာ ရွာသွန်း၍ ကောက်ပင်အားလုံးကို တိုက်ဆောင်၍ သွားလေ၏၊ သို့ရကား ပုဏ္ဏား၏ လယ်ကွက်ကြီးတခုလုံးသည် ပြောင်တလင်းခါကာ နုတ်၍ထားသည်နှင့် တူလေတော့၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင်ကား ပုဏ္ဏားထံသို့ ကြွသွားသည့် ပဌမနေ့ကပင် “ထိုကောက်စပါးများသည် ပြည့်စုံပြီးမြောက်လိမ့်မည် မဟုတ်”ဟု စောစီးကပင် ကြိုတင်၍ သိတော်မူပြီးဖြစ်၏။ သို့သော်လည်း ကောက်စပါးများ ပျက်စီးသည့်နေ့မှ ပုဏ္ဏားထံကြွ၍ တရားဟော ဩဝါဒပေးလျှင် နာယူမည်မဟုတ်သဖြင့် ကောက်စပါး ပျက်စီးသောနေ့၌ တရားဟော ဩဝါဒပေးလျှင် နာယူကောင်းသည်ဟု ယုံကြည်ရင်းနှီးမှုရှိစေရန် လယ်ကို သုတ်သင်သည့် နေ့ကပင် ပုဏ္ဏားထံသို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့လေသည်။

ပုဏ္ဏားသည် စောစောစီးစီးပင် “လယ်ကို ကြည့်အံ့”ဟူ၍ သွားလေသော် ပြောင်တလင်းခါ၍နေသော လယ်ကို မြင်ရ၍ စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်း ပြင်းထန်စွာဖြစ်ရှိကာ-

“ရဟန်းဂေါတမသည် ငါလယ်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းသည့် အချိန်ကပင် အစပြုကာ လာခဲ့လေပြီ၊ ငါသည်လည်း ရဟန်းဂေါတမကို ဤကောက်စပါး ပြည့်စုံပြီးမြောက်သော် အရှင်အားလည်း ခွဲခြမ်းပေးဝေမှု ပြုပါအံ့၊ အရှင့်အားမပေးပဲ မိမိချည်း မစားပါ၊ ယခုအခါ ယနေ့မှစ၍

အရှင်သည် ကျွန်ုပ်၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်ခဲ့ပြီ”ဟူ၍ ငါပြောဆိုခဲ့လေပြီ၊ ငါ၏ ထိုစိတ်နှလုံးအလိုသည် အပြီးအဆုံးသို့ မရောက်ခဲ့ပြီ”-

ဟု ကြံစည်စဉ်းစားကာ အိမ်သို့ပြန်ခဲ့၍ အစာကိုဖြတ် အငတ်ခံလျက် ညောင်စောင်းငယ်၌ လျောင်းစက်လေတော့၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပုဏ္ဏား၏ အိမ်တံခါးသို့ ကြွသွားတော်မူလေ၏၊ ပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူကြောင်းကို ကြားသိရ၍ “အမောင်တို့.. ငါ့သူငယ်ချင်းကို ခေါ်ဆောင်၍ ဤအိမ်တွင်း၌ နေရာထိုင်ခင်း ပေးကြပါလော့”ဟု အိမ်နေလူများကို ပြောကြားလေ၏၊ အိမ်နေလူများသည် ပုဏ္ဏား ပြောသည့်အတိုင်းပင် ပြုကြလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုင်နေတော်မူပြီးလျှင် “ပုဏ္ဏားကြီး အဘယ်မှာနည်း”ဟု မေးမြန်း၍ အိမ်နေလူများက “အခဏ်းတွင်းဝယ် ညောင်စောင်းငယ်၌ လျောင်း၍နေပါသည်”ဟု လျှောက်ထားအပ်လေသော် “ထိုပုဏ္ဏားကြီးကို ခေါ်ခဲ့ကြလော့”ဟု ရှေ့တော်မှောက်သို့ ခေါ်ခဲ့စေ၍ လာရောက်ကာ လျောက်ပတ်ရာ၌ ထိုင်နေသော ပုဏ္ဏားကို “အိုပုဏ္ဏား.. ဘယ့်နှယ်ဖြစ်ထာလဲ”ဟု မေးမြန်းတော်မူလေ၏။

ပုဏ္ဏားသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို “အိုအရှင်ဂေါတမ.. အရှင်တို့သည် ကျွန်ုပ်လယ်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းသောနေ့မှ အစပြု၍ ကြွလာတော်မူခဲ့ကြပါသည်၊ ကျွန်ုပ်ကလည်း ‘ကောက်စပါးများ ပြည့်စုံပြီးမြောက်သော် အရှင်တို့အား ခွဲခြမ်းပေးမှု ပြုပါအံ့’ဟူ၍ ပြောဆိုခဲ့ပါသည်၊ ကျွန်ုပ်၏ ထိုနှလုံးအလိုဆန္ဒ တောင့်တချက်သည် ယခုတော့ဖြင့် မပြည့်စုံတော့ပြီ၊ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်၏ စိတ်သန္တာန်မှာ ပူပန်စိုးရိမ်ခြင်း အပြင်း ဖြစ်ရှိလာပါသည်။ ကျွန်ုပ်၏အဖို့ရာ ထမင်းကိုသော်မှလည်း မစားလိုတော့ပါ”ဟူ၍ ပြန်ကြား လျှောက်ထား လေ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ပုဏ္ဏားကို “အိုပုဏ္ဏား.. အဘယ်ကို အမှီပြု၍ သင်၏စိတ်သန္တာန်ဝယ် စိုးရိမ်ပူဆွေးမှု =

သောကတရား ဖြစ်ပွါးလာသည်ကို သင်သိပါ၏လော”ဟု မေးတော်မူ၍ ပုဏ္ဏားက “အိုအရှင်ဂေါတမ.. အကျွန်ုပ်မသိပါ။ အရှင်ဘုရားသည် သိသလော”ဟု မေးလျှောက်အပ်လေသော် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် “အိမ်း..သိပေ၏ ပုဏ္ဏား..၊ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသော စိုးရိမ်ပူဆွေးမှု = သောကတရား, ကြောက်လန့်မှု = ဘေးအစုများသည် တပ်မက်မှု = တဏှာလောဘကိုသာ အမှီပြု၍ ဖြစ်ပေါ်ကြပေ၏”ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင် ဤဆိုလတ္တံ့သော တရားဂါထာကို ဟောကြားတော်မူလေ၏-

တဏှာယ ဇာယတီ သောကော၊

တဏှာယ ဇာယတီ ဘယံ။

တဏှာယ ဝိပ္ပမုတ္တဿ၊

နတ္ထိ သောကော ကုတော ဘယံ။

(ဗြာဟ္မဏ = သောကဖြစ်ပွါး အိုပုဏ္ဏား..)။ တဏှာယ = တပ်မက်တွယ်တာမှု တဏှာလောဘ တရားအစုကြောင့်။ သောကော = စိုးရိမ်ပူဆွေး စိတ်မအေးရခြင်း သောကတရားသည်။ ဇာယတိ = ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွါးလာ၏။ တဏှာယ = တပ်မက်တွယ်တာမှု တဏှာလောဘ တရားအစုကြောင့်။ ဘယံ = အားနည်းသော ဒေါသဖြင့် စိတ်ကမသန့် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှု စိတ္တုတြာသ ဘေးအစုသည်။ ဇာယတိ = ဥပါဒ်ထင်ရှား ဖြစ်ပွါးလာ၏။ တဏှာယ = တွယ်တာတပ်မက်မှု တဏှာလောဘ တရားအစုမှ။ ဝိပ္ပမုတ္တဿ = အရဟတ္တဖိုလ်ပေါက် လွတ်မြောက်ပြီးသောသူ၏ (သန္တာန်၌)။ သောကော = စိုးရိမ်ပူဆွေး စိတ်မအေးရခြင်းသည်။ နတ္ထိ = တစိုးတစိ မဖြစ်တော့ချေ။ ဘယံ = ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်မှု စိတ္တုတြာသ ဘေးအစုသည်။ ကုတော အတ္ထိ = အနာဂါမိမဂ်ခဏကပင် ဖျက်ချပယ်ခွါ ပြီးခဲ့စွာကြောင့် အဘယ်မှာလျှင် ဖြစ်ရှိချေတော့အံ့နည်း။

ဒေသနာနိဂုံး ဆုံးလတ်သောအခါ ထိုအညတရပုဏ္ဏားသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ ။(ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ ဒုတိယအုပ်၊ ၁၆-ပိယဝဂ်၊ စာမျက်နှာ ၁၈၅-မှ)။

အညတရဗြာဟ္မဏဝတ္ထု ပြီး၏။

**********

စန္ဒာဘမထေရ်အကြောင်း

စန္ဒာဘတ္ထေရဝတ္ထု

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သာဝတ္ထိပြည်မွန် ဇေတဝန်ရွှေကျောင်း၌ ကိန်းအောင်းမွေ့လျော် နေတော်မူစဉ် အရှင်စန္ဒာဘမထေရ်ကို အကြောင်းပြု၍ “စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ”- အစရှိသော တရားဂါထာကို ဟောကြားတော်မူ၏၊ အကြောင်းအရာ အကျယ်ကား-

စန္ဒာဘမထေရ်၏ ရှေးကောင်းမှု

ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်သား ကုန်သည်တယောက်သည် “ပစ္စန္တရစ်သို့ သွားရောက်၍ စန္ဒကူးနံ့သာများကို ဆောင်ယူအံ့”ဟု ကြံစည်ကာ များစွာသော အဝတ်တန်းဆာ စသည်တို့ကို တင်ဆောင်ယူငင်၍ လှည်းအစီးငါးရာတို့ဖြင့် တိုင်းစွန်ပြည်နား ပစ္စန္တရစ်အရပ်သို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ထိုပစ္စန္တရစ်ရွာတံခါးဝ၌ နေရာကိုယူပြီးသော် တောအုပ်၌ နွားကျောင်းသားတို့ကို “အမောင်တို့.. ဤရွာ၌ တောင်ခြေဝယ် အလုပ်လုပ်သူ တစုံတယောက်သောသူ ရှိသလော”ဟု မေးလေ၏။ နွားကျောင်းသားများက “ဩ.. ရှိပါ၏”ဟု ပြောကြားလတ်သော် “ထိုသူသည် အဘယ်အမည်ရှိသနည်း”ဟု မေးပြန်လေ၏။ နွားကျောင်းသားများက “ထိုသူကား ဤအမည်ရှိ၏”ဟု ဖြေကြားကြလျှင် ထိုသူ၏ ဇနီးမယား သမီးသားတို့၏ အမည်ကို တဖန် မေးပြန်လေ၏။ နွားကျောင်းသားများက ဇနီးမှာ ဤအမည်ရှိ၍ သမီးသားတို့မှာ ဤအမည် ဤအမည် ရှိကြကြောင်း ဖြေကြားသောအခါ “ထိုသူ၏အိမ်ကား အဘယ်အရပ်၌နည်း”ဟု မေးပြန်၍

နွားကျောင်းသားများကလည်း “ဤအမည်ရှိသော အရပ်၌”ဟု ရိုးသားစွာ ဖြေဆိုကြလေသည်။

ထိုကုန်သည်သည် နွားကျောင်းသားများ ပြောဆိုပေးအပ်သော အမှတ်သညာဖြင့် လှည်းယာဉ်ငယ်ကိုစီး၍ ထိုတောင်ခြေအလုပ်သမား၏ နေအိမ်သို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် လှည်းယာဉ်မှ သက်ဆင်း၍ အိမ်တွင်းသို့ဝင်ရောက်လျက် အိမ်ရှင်မ၏အမည်ကို ထုတ်ဖော်၍ ခေါ်လိုက်လေသည်၊ အိမ်ရှင်မသည်လည်း “ငါတို့၏ ဆွေမျိုးတဦး ဖြစ်ပေလိမ့်မည်”ဟု ကြံစည်အောက်မေ့ကာ လျင်မြန်စွာ သွားရောက်၍ နေရာခင်းပေးလေ၏။ ကုန်သည်သည် နေရာ၌ ထိုင်ပြီးသော် အမည်ကို ထုတ်ဖော်၍ “ယခု ငါ့သူငယ်ချင်း အဘယ်သို့ သွားသနည်း”ဟု မေးလေလျှင် အိမ်ရှင်မသည်လည်း “အရှင်.. အရှင့်သူငယ်ချင်းသည် တောသို့သွားပါသည်”ဟု ပြန်လည် ရိုးသားစွာ ဖြေကြားလေ၏။ ထို့နောင်မှ ကုန်သည်သည် ကလေးများ၏အမည်ကို ထုတ်ဖော်ပြီးလျှင် “ငါ့သား (မောင်ဘယ်သူ, ငါ့သမီး (မဘယ်သူ)တို့ကော အဘယ်သို့ သွားနေကြသနည်း”ဟု အားလုံး၏အမည်ကို ဖော်ရွေစွာ ထုတ်ဖော်မေးမြန်းပြီးလျှင် “ငါ့သား (မောင်ဘယ်သူ), ငါ့သမီး(မဘယ်သူ)တို့အား ဤအဝတ်အစား အဆင်တန်ဆာများကို ပေးပါလော့၊ ငါ့ သူငယ်ချင်း (မောင်ဘယ်သူ)အားလည်း တောမှ ပြန်လာသောအခါ ဤအဝတ်အစား တန်းဆာများကို ပေးပါလော့”ဟု ဆို၍ လက်ဆောင်အဖြစ် အဝတ်တန်းဆာများကို ပေးလေ၏။ အိမ့်ရှင်မသည်လည်း ထိုကုန်သည်အား အလွန်ကောင်းမြတ်သော စားဖွယ်သောက်ဖွယ်တို့ဖြင့် ဧည့်ဝတ်ကျေပြွန်စွာ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် လင်ယောက်ျား တောမှပြန်လာသောအခါ၌ “အရှင်.. ဤဧည့်သည်သည် ရောက်သည့်အချိန်ကစ၍ အိမ်ရှိလူအားလုံး၏ အမည်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆို နှုတ်ဆက်ပြီး ဤမည် ဤမည်သော အဝတ်အစား အဆင်တန်းဆာများကိုလည်း ပေးအပ်လေသည်”ဟု ဖြစ်ရပ်ကို ပြန်ကြားပြောဆိုလေ၏။ အလုပ်သမား ယောက်ျားသည်လည်း အကျွမ်းတဝင် ဖြစ်ရှိကာ ထိုကုန်သည်အတွက် ပြုလုပ်ရွက်ဆောင်ဖွယ်

ရှိသမျှ ဧည့်ဝတ်အားလုံးကို ကျေပွန်စွာ ရွက်ဆောင်ပြုလုပ်လေ၏။

ညချမ်းအခါ

ထို့နောင်မှ ကုန်သည်သည် ထိုတောအလုပ်သမားကို ညချမ်းအခါ အိပ်ရာ၌ ထိုင်နေလျက် “အဆွေတော်.. တောင်ခြေ၌ လှည့်လည်သော အဆွေတော်သည် အဘယ်ဝတ္ထုကို များစွာ တွေ့မြင်အပ်သနည်း”ဟု မေးလေ၏။ တောအလုပ်သမားက “အခြား ထူးထူးထွေထွေကိုတော့ မတွေ့မြင်ရပါ၊ နီမြန်းသော အခက်ရှိသည့် သစ်ပင်တို့ကိုကား မြောက်မြားစွာ တွေ့ရှိအပ်ပါသည်”ဟု ရိုးသားစွာ ပြောဆိုဖြေကြားသောအခါ ကုန်သည်သည် တဖန်ထပ်၍ “သစ်ပင်တွေ အများကြီး ဟုတ်၏လော”ဟု အခိုင်အမာ မေးမြန်း၍ “ဩ.. ဟုတ်ပါသည်၊ များစွာသော သစ်ပင်တို့ကို တွေ့မြင်အပ်ပါသည်”ဟု တောအလုပ်သမားက ဖြေကြားလေသော် “ထိုသို့ဖြစ်လျှင် ထိုသစ်ပင်များကို ငါတို့အား ပြပါလော့”ဟု ပြောဆို၍ ထိုအလုပ်သမားနှင့် အတူတကွ တောသို့သွားပြီးလျှင် စန္ဒကူးနီပင်တို့ကို ခုတ်လှည်းကာ လှည်းငါးရာအပြည့် တင်ဆောင်၍ ပြန်လာသည်ရှိသော် “အဆွေတော်.. ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဤမည်သောအရပ်၌ ကျွန်ုပ်၏နေအိမ် ရှိပါသည်၊ အခါမပြတ် ကျွန်ုပ်၏အထံသို့ လာရောက်စေချင်ပါသည်၊ လာရောက်သော အခါမှာလည်း အခြားတပါးသော လက်ဆောင်များကို ကျွန်ုပ်အလိုမရှိပါ၊ နီမြန်းသော အခက်ရှိသည့် ထိုသစ်ပင်များကိုသာ ခုတ်လှည်း ယူဆောင်ခဲ့စေချင်ပါသည်”ဟု သာယာချေငံစွာ မိတ်ဖွဲ့စကား ပြောဆိုမှာကြားပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်သွားလေ၏။

တောအလုပ်သမားသည်လည်း ကုန်သည် မှာသွားသည့်အတိုင်း အခါမပြတ် ကုန်သည်ထံသို့ လာလတ်သည်ရှိသော် စန္ဒကူးနီများကိုသာ ယူဆောင်၍ လာလေ၏။ ကုန်သည်သည်လည်း သူ့ကျေးဇူးကို သိရှိသူပြီပြီ ထိုတောအလုပ်သမားအား များစွာသော ဥစ္စာရွှေငွေများကို ပေးလေသည်။

ဓာတုစေတီတော်အား လဝန်းသဏ္ဌာန်ပြုကာ စန္ဒကူးနီဖြင့် ပူဇော်ခြင်း

ထိုမှ နောက်တချိန်၌ ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး၍ ဓာတုရွှေစေတီတော်ကြီး တည်ထားပြီးသောအခါ ထိုတောအလုပ်သမားသည် များစွာသော စန္ဒကူးတို့ကို ယူဆောင်၍ ဗာရာဏသီပြည် သူငယ်ချင်းကုန်သည်ထံသို့ ရောက်ရှိလာလေ၏။ ထိုအခါ ထိုတောအလုပ်သမားအား သူငယ်ချင်း ကုန်သည်သည် များစွာသော စန္ဒကူးမှုန့်တို့ကို ကြိတ်စေပြီးလျှင် ခွက်အပြည့်ထည့်၍ “အဆွေတော်.. လာလော့၊ ထမင်းချက်၍ မပြီးသေးမီ စေတီတော်ကြီး တည်ရာအရပ်သို့ သွားရောက်ပူဇော်ကြပြီး ပြန်လာကြကုန်အံ့”ဟု ပြောဆိုကာ ထိုတောအလုပ်သမား သူငယ်ချင်းကို ခေါ်ဆောင်၍ စေတီတော်ကြီး တည်ပြီးရှိရာသို့ သွားပြီးလျှင် စန္ဒကူးမှုန့်တို့ဖြင့် ပူဇော်မှုကို ပြုလေ၏။ ပစ္စန္တရစ်သား ထိုတောအလုပ်သမား သူငယ်ချင်းသည်လည်း အားရဝမ်းမြောက်စွာ စေတီတော်ကြီး၏ သပိတ်မှောက် (ဝမ်းတိုက်တော်)၌ စန္ဒကူးနီမှုန့်တို့ဖြင့် လဝန်းသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်ကာ ပူဇော်ရှာလေ၏။ (ဤတောအလုပ်သမားသည်ပင် စန္ဒာဘမထေရ်၏ အလောင်းအလျာ ဖြစ်သည်၊ သူ၏ မဂ်ဖိုလ်ရကြောင်း ရှေးကောင်းမှုကား ဤမျှသာဖြစ်သည်)။

စန္ဒာဘပုဏ္ဏားဘဝ

ထိုတောအလုပ်သမားသည် ထိုဘဝမှ စုတေလတ်သော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓန္တရ အသင်္ချေယျတကပ်လုံး ထိုနတ်ပြည်၌ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေပြီးနောက် ဤဘုရားလက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ဝယ် ဥစ္စာစီးပွါး အနှစ်များသော ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်လာလေ၏။ ထိုပုဏ္ဏားလုလင်၏ ချက်အဝန်းမှ လပြည့်ဝန်းနှင့်တူသော ဖြူစင်တောက်ပြောင်သော အရောင်တလက်လက် ထွက်ရှိလေသည်၊ ထို့ကြောင့် ထိုပုဏ္ဏားလုလင်၏ အမည်ကို “စန္ဓာဘ = မောင်လရောင်”ဟူ၍ မိဖဆွေမျိုးတို့က မှည့်ခေါ်ကြလေသည်။ ။(ဤသို့ ချက်မှ လဝန်းပုံသွင် ဖြူစင်တောက်ပြောင်သည့်

အရောင်တလက်လက် ထွက်ရှိခြင်းမှာ ကဿပမြတ်စွာ စေတီတော်၌ စန္ဒကူးနီမှုန့်တို့ဖြင့် လဝန်းသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်၍ ပူဇော်ခဲ့သော ကောင်းမှု၏ အကျိုးဆက် အာနိသင် ဖြစ်သည်)။

ပုဏ္ဏားတို့သည် “ငါတို့ကား ဤသူငယ်ကို ယူဆောင်လှည့်လည်ကာ လောကလူများကို လှည့်ဖြားစားသောက်နိုင်လောက်ပြီ”ဟု ကြံစည်တိုင်ပင်ကြ၍ ထိုသူငယ်ကို ယာဉ်၌ ထိုင်စေပြီးလျှင် “ဤစန္ဒာဘသူငယ်၏ ကိုယ်ကို လက်ဖြင့် သုံးသပ်ကိုင်တွယ်ရသောသူသည် ဤသို့သဘောရှိသော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရရှိနိုင်၏”ဟု ဝါကြွားပြောဆိုကြကာ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းအနှံ့ လှည့်လည်ကြကုန်၏။ တရာဖြစ်စေ တထောင်ဖြစ်စေ ပေးနိုင်သောသူတို့သည်သာ ထိုစန္ဒာဘသူငယ်၏ကိုယ်ကို လက်ဖြင့် တွေ့ထိ သုံးသပ်နိုင်ခွင့် ရရှိကြလေသည်။

ထိုပုဏ္ဏားတို့သည် ဤနည်းဖြင့် အစဉ်တစိုက် လှည့်လည်ခဲ့ကြရာ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆိုက်ရောက်ကြလျက် သာဝတ္ထိပြည်နှင့် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၏ အကြားအရပ်ဝယ် တည်းခိုရန်နေရာကို ယူကြလေကုန်၏။ သာဝတ္ထိပြည်၌လည်း ငါးကုဋေမျှသော အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့သည် နံနက်အခါ အလှူဒါန ပေးလှူကြ၍ မွန်းလွဲပြီး နောက်ကာလဝယ် နံ့သာ, ပန်းမာလ်, အဝတ်သင်္ကန်း, ဆေးပစ္စည်း- စသည်တို့ကို လက်စွဲကုန်လျက် တရားနာရန် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ သွားကြလေကုန်၏။

ပုဏ္ဏားတို့သည် ထိုအရိယာ သူတော်ကောင်းတို့ကို မြင်ကြ၍ “အဘယ်သို့ သွားကြမည်နည်း”ဟု မေးကြကုန်၏။ “မြတ်စွာဘုရားထံ တရားနာရန် သွားကြကုန်အံ့”ဟု အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့က ဖြေကြားကြလေသော် ထိုပုဏ္ဏားတို့သည် “အမောင်တို့.. လာကြလော့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွားကြ၍ အဘယ်မူစကုန်အံ့နည်း = အဘယ်အကျိုးရှိကုန်အံ့နည်း၊ ငါတို့စန္ဒာဘပုဏ္ဏား၏ အာနုဘော်နှင့်တူသော အခြားအာနုဘော် တပါးမည်သည် မရှိချေ။ မှန်ပါသည်- ထိုစန္ဒာဘပုဏ္ဏား၏ကိုယ်ကို တွေ့ထိကိုင်တွယ်ရသော သူတို့သည် ဤမည်သောအကျိုးကို

ရရှိကြပါကုန်၏၊ လာကြလော့၊ ထိုစန္ဒာဘပုဏ္ဏားကို ကြည့်ရှုကြလော့”ဟု ပြောဆိုကြလေကုန်၏။

စန္ဒာဘကိုခေါ်၍ ကျောင်းတော်သို့ သွားကြခြင်း

အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့ကလည်း “အမောင်တို့.. စန္ဒာဘပုဏ္ဏား၏ အာနုဘော်မည်သည် အဘယ်အာနုဘော်မျိုးနည်း၊ ငါတို့ဆရာ မြတ်စွာဘုရားသည်သာ လောက၌ အာနုဘော် အကြီးမြတ်ဆုံး ဖြစ်တော်မူ၏”ဟု ပြောဆိုကြလေကုန်၏၊ ပုဏ္ဏားများနှင့် အရိယာ သူတော်ကောင်းများသည် အချင်းချင်း အပြီးသတ် ဆုံးဆုံးဖြတ်ဖြတ် သိစေရန် မတတ်နိုင်ကုန်ရကား နောက်ဆုံး၌ “ကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်၍ စန္ဒာဘပုဏ္ဏား၏ အာနုဘော်ကို၎င်း, ငါတို့ဆရာဘုရား၏ အာနုဘော်ကို၎င်း သိအောင် စုံစမ်းကြစို့”ဟု သဘောတူ ဆုံးဖြတ်ကြကာ စန္ဒာဘပုဏ္ဏားကိုခေါ်၍ ကျောင်းတော်သို့ သွားကြလေကုန်၏။

စန္ဒာဘပုဏ္ဏား ရဟန်းပြုခြင်း

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် စန္ဒာဘပုဏ္ဏား ကိုယ်တော်မြတ်အနီးသို့ ကပ်ရောက်မိလျှင်ပင် အဓိဋ္ဌာန် တန်ခိုးတော်ဖြင့် ပုဏ္ဏား၏ချက်မှ လဝန်းအရောင် ကွယ်ပျောက်အောင် ပြုတော်မူလေ၏၊ ပုဏ္ဏားသည် ဘုရားရှင်၏အနီး၌ မီးကျီးခြင်းတောင်းဝယ် ကျီးငယ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ရှိလေ၏။ ထိုအခါ စန္ဒာဘပုဏ္ဏားကို မြတ်စွာဘုရားမှလွတ်ရာ အခြားအရပ်တပါးသို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြလေ၏၊ ပုဏ္ဏား၏ချက်မှ အရောင်သည် နဂိုရ်ပကတိ ပေါ်လာပြန်၏၊ တဖန် မြတ်စွာဘုရား အထံတော်သို့ ဆောင်ကြပြန်သောအခါ ပုဏ္ဏား၏ချက်မှ အရောင် သည် ရှေးနည်းအတူ ပျောက်ကွယ်မြဲ ပျောက်ကွယ်ပြန်လေ၏၊ ဤနည်းနှင်နှင် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် သွားရောက်၍ အရောင်ကွယ်ပျောက်သည်ကို တွေ့မြင်၍ စန္ဒာဘပုဏ္ဏားသည် “ဤအရှင်မြတ်ဘုရားသည် အရောင်ကို ကွယ်ပစေတတ်သည့် မန္တန်ကို တတ်သိမည်ထင်၏”ဟု ကြံစည်၍ “အသို့နည်း အရှင်မြတ်ဘုရားသည် အရောငကွယ်ပစေတတ်သည့် မန္တာန်ကို တတ်သိတော်မူပါသလော”ဟု မေးမြန်း လျှောက်ထားလေ၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင်က “အိမ်း.. သိပေ၏”ဟု မိန့်တော်မူလျှင် ပုဏ္ဏားသည် “ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အကျွန်ုပ်အား ထိုမန္တာန်ကို ပေးပါလော့”ဟု တောင်းခံ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကလည်း “ရဟန်းမဟုတ်သူအား ပေးခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်”ဟု မိန့်တော်မူ၏၊ စန္ဒာဘပုဏ္ဏားသည် အဖော်ပုဏ္ဏားတို့ကို “ဤမန္တန်ကို သင်ယူပြီးသော် ငါသည် ဇမ္ဗူဒိပ်တကျွန်းလုံး၌ အကြီးမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေလိမ့်မည်၊ သင်တို့သည် ဤသာဝတ္ထိပြည် ယခုတည်းခိုနေရာမှာပင် စောင့်ဆိုင်းနေကြလော့၊ ငါသည် ရှင်ရဟန်းပြုပြီးလျှင် နှစ်ရက် သုံးရက် အတွင်းမှာပင် မန္တာန်ကို သင်ယူခဲ့မည်”ဟု အားရနှစ်သက်စေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရှင်အဖြစ်ကို တောင်းယူပြီးနောက် ရဟန်းပြုလေ၏။

စန္ဒာဘမထေရ် ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း

ထို့နောက် စန္ဒာဘမထေရ်အား မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဒွတ္တိံသာကာရ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ဟောကြားတော်မူ၏။ စန္ဒာဘမထေရ်က “ဤကေသာ, လောမာ စသည်ကား အဘယ်အရာနည်း”ဟု မေးမြန်း လျှောက်ထားလေလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှင်က “ဤ ကေသာ, လောမာစသော ဒွတ္တိံသာကာရ ကမ္မဋ္ဌာန်းသည် မန္တာန်၏ ရှေ့ပိုင်းပရိကံ အစီအမံဖြစ်သည်။ ယင်းပရိကံကို ရွတ်အံသရဇ္ဈာယ်မှ သင့်မည်”ဟု မိန့်တော်မူ၏။

အဖော်ပုဏ္ဏားတို့သည်လည်း အကြားအကြားကာလ၌ လာရောက်ကြပြီးလျှင် “သင်သည် မန္တာန်ကို သင်ကြားအပ်ပြီလော”ဟု မေးကြကုန်၏။ စန္ဒာဘမထေရ်ကလည်း “ငါသည် မန္တာန်ရင်းကို မသင်ရသေးပါ၊ (ပရိကံကိုသာ ရွတ်အံ သရဇ္ဈာယ်နေရပါသေးသည်)”ဟု ဖြေကြားလေသည်။ ဤနည်းဖြင့် စန္ဒာဘမထေရ်သည် ဒွတ္တိံသာကာရ ကမ္မဋ္ဌာန်းဖြင့် သမာဓိဘာဝနာကို ထူထောင်၍ တဆင့်တက်ကာ ဝိပဿနာတရား ပွါးများကြိုးကုတ် အားထုတ်လေရာ နှစ်ရက် သုံးရက်ဖြင့်ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်၍ ပုဏ္ဏားများက လာရောက်ကြကာ မေးအပ်သောအခါ၌ “သင်တို့ သွားကြလော့၊ ယခုအခါ ငါသည် လူ့ဘောင်သို့

တဖန် ပြန်လာခြင်းသဘော မရှိတော့ပြီ”ဟု ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ မိန့်ကြားလေ၏။

ရဟန်းတို့သည် အရှင်စန္ဒာဘမထေရ်ပြောဆိုသော စကားကို ကြားကြရ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်အား “ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား.. ဤစန္ဒာဘရဟန်းသည် မဟုတ်မမှန် ပြောကြား၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ဝန်ခံဘိ၏”ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် “ရဟန်းတို့.. ယခုအခါ ငါဘုရား၏သား စန္ဒာဘရဟန်းသည် အာသဝေါကုန်ခန်း ရဟန္တာဖြစ်လေပြီ၊ ဤစန္ဒာဘ ရဟန်းသည် ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ပြောကြားပေ၏”ဟု မိန့်တော်မူ၍ ဤဆိုလတ္တံ့သော တရားဂါထာကို ဟောကြားတော်မူ၏-

စန္ဒံဝ ဝိမလံ သုဒ္ဓံ၊ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ။

နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ၊ တမဟံ ဗြူမိ ဗြဟ္မဏံ။

(ဘိက္ခဝေ = ရဟန်းတော်များ အိုချစ်သားတို့..)။ ဝိမလံ = ညစ်မျိုးငါးသင်း ကင်းရှင်းသော။ ဝါ- ကင်းရှင်းသောကြောင့်။ သုဒ္ဓံ = အပြစ်မထင် သန့်စင်သော။ စန္ဒံဝ = ပြာသာဒ်ယာဉ်သာ လ- စကြာကဲ့သို့။ ဝိပ္ပသန္နံ = အပြစ်မထင် ကြည်လင်သော စိတ်ရှိသော။ အနာဝိလံ = ကိလေသာခပင်း နောက်ကျုခြင်းမှ ကင်းရှင်းပြီးသော။ နန္ဒီဘဝပရိက္ခီဏံ = ဘ၀သုံးပါး ၀ဋ်ရထား၌ လိုက်စားတွယ်တာ တဏှာလောဘ ကုန်ခန်းပြီးသော။ တံ = ထိုခီဏာသ၀ခေါ်ဆို ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို။ အဟံ = လူသုံးပါးတို့ဆရာ ဘုရားငါသည်။ ဗြာဟ္မဏံ = ဗြာဟ္မဏခေါ်ဆို ပုဂ္ဂိုလ်စင်စစ်ဟူ၍။ ဗြူမိ = ယထာဘူတ သဘာဝအား ဟောကြားသိစေပေ၏။

ဒေသနာနိဂုံး ဆုံးလတ်သောအခါ များစွာသောသူတို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ် စသည်တို့သို့ ရောက်ဆိုက်ကြလေကုန်၏။ (ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာ ဒုတိယအုပ်၊ ၂၆-ဗြာဟ္မဏဝဂ်၊ စာမျက်နှာ ၄၂၃-မှ)။

စန္ဒာဘမထေရ်အကြောင်း စန္ဒာဘတ္ထရဝတ္ထု ပြီး၏။

မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို မာရ်နတ်က မင်းပြုရန် ဖြားယောင်းတောင်းပန်လာခြင်း

မာရဝတ္ထု

မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် မင်းပြုလုပ်ရန် တောင်းပန် ဖြားယောင်းလာသော မာရ်နတ်သားကို အကြောင်းပြု၍ “အတ္ထမှိ ဇာတမှိ သုခါ သဟာယာ” အစရှိသော တရားဒေသနာကို ဟောကြားတော်မူ၏၊ အကြောင်းအရာ အကျယ်ကား-

အခါတပါး၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကောသလတိုင်း ဟိမဝန္တာတောင်နံပါး တောကျောင်းငယ်တခု၌ သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူ၏၊ ထိုအချိန်၌ မင်းများသည် တိုင်းသားပြည်သူ လူတို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်၍ မင်းပြုကြဆဲ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် တရားမကျင့်သော မင်းတို့၏ တိုင်းနိုင်ငံ၌ ဒဏ်အမျိုးမျိုး မတရားသည့် အခွန်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် အနှိပ်စက်ခံနေရသော လူတို့ကို မြင်တော်မူ၍ သနားကြင်နာတော်မူလှသဖြင့်-

“ကိုယ်တိုင်လည်း မသတ်ဖြတ်ပဲ, သူ့ကိုလည်း မသတ်ဖြတ်စေပဲ, သူ့ဥစ္စာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးအောင် ကိုယ်တိုင်လည်း မပြုပဲ, သူ့ကိုလည်း မပြုစေပဲ, သူတဖက်သား စိုးရိမ်ပူဆွေးအောင် ကိုယ်တိုင်လည်းမပြုပဲ, သူ့ကိုလည်း မပြုစေပဲ တရားသဖြင့် မင်းပြုခြင်းငှါ တတ်နိုင်ပါ၏လော”-

ဟု ကြံစည် ဆင်ခြင်တော်မူလေ၏။ မာရ်နတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အကြံတော်ကို သိရှိ၍ “ယခုအခါ ရဟန်းဂေါတမသည် ‘မင်းပြုခြင်းငှါ တတ်နိုင်ပါ၏လော’ဟု ကြံစည်နေ၏၊ ယခုအခါ သူသည် မင်းပြုလိုသည် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်၊ ဤမင်းအဖြစ်မည်သည်ကား မေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေ၏၊ အကယ်၍ ရဟန်းဂေါတမ မင်းပြုလုပ်လျှင် ငါသည် နှောက်ယှက်ခွင့်ကို ရနိုင်လိမ့်မည်၊ ယခုပင် ငါသွား၍ ထိုရဟန်းဂေါတမအား မင်းပြုရန် အားထုတ်မှုကို ဖြစ်စေအံ့”ဟု ကြံစည်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင်-

“ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား.. ဘုန်းတော်သခင် ရှင်ပင်ဘုရားသည် မင်းပြုတော်မူပါလော့၊ ကောင်းသောစကားကို မိန့်ကြားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကိုယ်တိုင်လည်း မသတ်ဖြတ်ပဲ, သူ့ကိုလည်း မသတ်ဖြတ်စေပဲ, သူ့ဥစ္စာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးအောင် ကိုယ်တိုင်လည်း မပြုလုပ်ပဲ, သူ့ကိုလည်း မပြုလုပ်စေပဲ, သူတဖက်သား စိုးရိမ်ပူဆွေးအောင် ကိုယ်တိုင်လည်း မပြုပဲ, သူ့ကိုလည်း မပြုစေပဲ တရားသဖြင့် မင်းပြုတော်မူပါလော့”-

ဟု ဖြားယောင်း တိုက်တွန်းစကား ပြောကြားလေ၏။

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားရှင်က “ဟယ်မာရ်ယုတ်.. သင်က ငါ့ကို ဤကဲ့သို့ ပြောဆိုရအောင် ငါဘုရား၏သန္တာန်၌ အဘယ်တရားကို သင်မြင်သနည်း”ဟု မေးတော်မူ၍ “ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား.. ရှင်ပင်ဘုရားသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို အပြည့်အစုံ နိုင်နင်းစွာ ပွါးများအပြီး ဖြစ်ပါကုန်သည်။ မှန်ပါသည်- ရှင်ပင်ဘုရားသည် အလိုတော်ရှိ၍ ဟိမဝန္တာတောင်ကြီးကို ‘ရွှေဖြစ်စေ’ဟူ၍ စိတ်ညွတ်တော်မူလျှင် ဟိမဝန္တာ တောင်ကြီးသည်လည်း ရွှေစင်အတိ ဖြစ်လေရာပါ၏၊ အရှင်ဘုရားတို့သည် တရားသဖြင့် မင်းပြုတော်မူကြမည်ဆိုလျှင် အကျွန်ုပ်သည်လည်း ရွှေငွေဥစ္စာဖြင့် ပြုလုပ်ရမည့် ကိစ္စကြီးငယ် အသွယ်သွယ်ကို ကူညီ၍ ရွက်ဆောင်ပြုလုပ်ပါအံ့”ဟူ၍ မာရ်နတ်သားက လျှောက်ထား ပြောဆိုအပ်လေသော် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်-

ပဗ္ဗတဿ သုဝဏ္ဏဿ၊

ဇာတရူပဿ ကေဝလော။

ဒွိတ္တာဝ နာလမေကဿ၊

ဣတိ ဝိဒွါ သမံ စရေ။

ဇာတရူပဿ = နေ၏အရောင် တောက်ပြောင်သော အဆင်းရှိသော။ သုဝဏ္ဏဿ = ရွှေ၏။ ကေဝလော = မြေ,ကျောက်မရော သက်သက်သော။

ပဗ္ဗတော = ဟိမဝန္တာလောက်နီးနီး တောင်ကြီးသည်။ (ဝါ) ကေဝလော သုဝဏ္ဏဿ ပဗ္ဗတော = ကြေး, သံ, ခဲ- စသည်တို့နှင့်မရော သက်သက်သော ရွှေတောင်ကြီးသည်။ အဿ-ဘဝေယျ = ကုသိုလ်ကံထောက် ဖြစ်မြောက်လေရာ၏။ (တိဋ္ဌတု ဧကော ပဗ္ဗတော = ရွှေတောင်ကြီးတခုကိုကား ထားဘိဦး)။ ဒွိတ္တာဝ = ဟိမဝန္တာလောက် နှစ်ပြန်ဆောက်သား မြင့်မောက်ခိုင်ဖြီး ရွှေတောင်ကြီးသော်(မှလည်း)။ ဧကဿ = တဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်၏အတွက်။ န အလံ = တဏှာဆန္ဒ အလိုပြည့်ဝရန် မစွမ်းနိုင်ချေ။ ဣတိ = ဤသို့။ ဝိဒွါ = တဏှာဆန္ဒ ပြည့်ဝနိုင်ခဲ သူ့ဖြစ်နဲကို ဝေခွဲသိမြင် ပညာရှင်သည်။ သမံ = နှလုံး, နှုတ်, ကိုယ် ထိုထိုဒွါရ = သုံးဌာနဝယ် ဓမ္မနှင့်လျော်ညီ သုစရိုက်ဆယ်လီကို။ စရေ-စရေယျ = ကျင့်ကြံကြိုးကုတ် အားထုတ်ပွါးများရာ၏။

ယော ဒုက္ခမဒ္ဒက္ခိ ယတောနိဒါနံ၊

ကာမေသု သော ဇန္တု ကထံ နမေယျ။

ဥပဓိံ ဝိဒိတွာ သင်္ဂေါတိ လောကေ၊

တဿေဝ ဇန္တု ဝိနယာယ သိက္ခေ။

ယော ဇန္တု = အကြင်သတ္တဝါသည်။ ဒုက္ခံ = ဆင်းရဲဒုက္ခ အမျိုးမျိုးကို။ ယတောနိဒါနံ = အကြင် အာရုံငါးပါး ကာမတရားလျှင် အကြောင်းရင်းရှိ၏ဟူ၍။ အဒ္ဒက္ခိ = လင်းလင်းထင်ထင် သိမြင်၏။ သော ဇန္တု = “ဆင်းရဲဒုက္ခ ဟူသမျှကား ကာမဥပဓိ အကြောင်းရင်းရှိ”ဟု မြင်သိတတ်စွာ ထိုသတ္တဝါသည်။ ကာမေသု = ဝတ္ထုအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌။ ဝါ- ကာမဝတ္ထု အစုစုတို့၌။ ကထံ နမေယျ = ဘယ်သို့ထူးတောင်း ဘယ်အကြောင်းကြောင့် အကောင်းထင်ကာ စိတ်ညွတ်ရာအံ့နည်း။ လောကေ = ယခုနေကျ လူ့လောက၌။ ဥပဓိံ = ကာမဝတ္ထု အစုစုတည်းဟူသော ကာမုပဓိတရားကို။ သင်္ဂေါတိ = ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် ငြိကပ်တွယ်တာရာ

တရားဟူ၍။ ဝိဒိတွာ = ပိုင်းခြားထင်ထင် သိမြင်၍။ ဇန္တု = သတ္တဝါသည်။ တဿေ၀ = ထိုကာမဝတ္ထု တရားအစုကိုပင်လျှင်။ ဝိနယာယ = ပယ်ဖျောက်ခြင်းငှါ။ သိက္ခေ-သိက္ခေယျ = သိက္ခာသုံးပါး ပွါးများကျင့်ကြံရာ၏။

ဤတရားဂါထာတို့ဖြင့် ထိတ်လန့်စေပြီးလျှင် “ဟယ် မာရ်ယုတ်.. သင်၏ အဆုံးအမကား တခြားသာတည်း။ ငါဘုရား၏ အဆုံးအမကား တပါးသာတည်း၊ (သင်ကား ဝတ္ထု,ကိလေ နှစ်ထွေသော ကာမတရားကို ကြိုးစား၍ အရယူရန် ဆုံးမသည်။ ငါဘုရားကား ထိုကာမတရားကို ပယ်ဖျောက်ရန် ဆုံးမသည်ဟု ဆိုလိုသည်)။ သင်နှင့် အတူတကွ တရားကို နှီးနှောမှုမည်သည် (အဘယ်နည်းဖြင့်မျှ) မဖြစ်နိုင်၊ မှန်၏- ငါဘုရားကား ဤဆိုလတ္တံ့သောအတိုင်း ဆုံးမ၏”ဟု မိန့်ဆိုတော်မူ၍ ဤဆိုလတ္တံ့သော တရားဂါထာ သုံးဂါထာတို့ကို ဟောကြားတော်မူ၏-

အတ္ထမှိ ဇာတမှိ သုခါ သဟာယာ၊

တုဋ္ဌီ သုခါ ယာ ဣတရီတရေန။

ပုညံ သုခံ ဇီဝိတသင်္ခယမှိ၊

သဗ္ဗဿ ဒုက္ခဿ သုခံ ပဟာနံ။ (၁)

(လောကေ = ယခုနေကျ လူ့လောက၌)။ အတ္ထမှိ = ကိစ္စကြီးငယ် အသွယ်သွယ်သည်။ ဇာတမှိ = ဘဝအလျောက် ပေါ်ပေါက် ဖြစ်ပွါးလတ်သော်။ သဟာယာ = ဆွေတော်မိတ်သင်း သူငယ်ချင်းတို့သည်။ သုခါ = ချမ်းသာနိုင်ခြင်း အကြောင်းရင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ (က)။ ဣတရီတရေန = ရတတ်သမျှ ပစ္စယဖြင့်။ ယာ တုဋ္ဌီ = အကြင် နှစ်သက်စံပယ် ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်းသည်။ (အတ္ထိ = ရှိ၏။ သာ တုဋ္ဌီ = ထိုရသမျှနှင့် မျှတရောင့်ရဲခြင်းသည်)။ သုခါ = ချမ်းသာနိုင်ခြင်း အကြောင်းရင်းဖြစ်ပေ၏၊ (ခ)။ ဇီဝိတသင်္ခယမှိ = အသက်ကုန်လာ သေခါနီးအခါ၌။

ပုညံ = အဇ္ဈာသယ ဆန္ဒအလျောက် ကျင့်ဆောက်ခဲ့ပြီး ကုသိုလ်ကောင်းမှု အသီးသီးသည်။ သုခါ = ချမ်းသာနိုင်ခြင်း အကြောင်းရင်းဖြစ်ပေ၏။ (ဂ)။ သဗ္ဗဿ ဒုက္ခဿ = ကြွင်းမဲ့ဥဿုံ အလုံးစုံသော သံသရာဝဋ်ဒုက္ခကို။ ပဟာနံ = ပယ်စွန့်ရာဖြစ်သော အရဟတ္တမဂ်သည်။ သုခါ = ချမ်းသာရခြင်း အကြောင်းရင်းဖြစ်ပေ၏၊ (ဃ)။ ။(ဤ၌။ ။သုခ၏ အကြောင်းကို သုခဟူ၍ ဖလူပစာအားဖြင့် ဟောကြားတော်မူ၏၊ နောက်ဂါထာတို့၌လည်း ဤနည်းအတူပင်တည်း။ ဤဂါထာဖြင့် ချမ်းသာရကြောင်း လေးပါးကို ဟောပြတော်မူ၏)။

သုခါ မတ္တေယျတာ လောကေ၊

အထော ပေတ္တေယျတာ သုခါ။

သုခါ သာမညတာ လောကေ၊

အထော ဗြဟ္မညတာ သုခါ။ (၂)

လောကေ = ယခုနေကျ လူ့လောက၌။ မတ္တေယျတာ = ကျေးဇူးအရှင် မွေးမိခင်၌ ကြည်ရွှင်လုလု ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းသည်။ သုခါ = ချမ်းသာရခြင်း အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေ၏၊ (၁)။ အထော = ထိုမှတပါး။ ပေတ္တေယျတာ = ကျေးဇူးအရှင် မွေးဖခင်၌ ကြည်ရွှင်လုလု ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းသည်။ သုခါ = ချမ်းသာရခြင်း အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေ၏၊ (၂)။ လောကေ = ယခုနေကျ လူ့လောက၌။ သာမညတာ = ရသေ့ရဟန်း ပရိဗိုဇ်တို့၌ နှစ်ခြိုက်ကြည်ထွေ ရိုသေလေးမြတ် ဆည်းကပ်လှူဒါန်းခြင်းသည်။ သုခါ = ချမ်းသာရခြင်း အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေ၏၊ (၃)။ အထော = ထိုမှတပါး။ ဗြဟ္မညတာ = မကောင်းမှုများ ပယ်စွန့်ရှားသည့် ဘုရား ပစ္စေကာ အရိယာသာဝကတို့၌ နှစ်ခြိုက်ကြည်ထွေ ရိုသေလေးမြတ် ဆည်းကပ်လှူဒါန်းခြင်းသည်။ သုခါ = ချမ်းသာရခြင်း အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပေ၏၊ (၄)။ ။(ဤဂါထာဖြင့်လည်း

ချမ်းသာရကြောင်း လေးပါးကို ဟောပြတော်မူ၏)။

သုခံ ယာ၀ ဇရာ သီလံ၊

သုခါ သဒ္ဓါ ပတိဋ္ဌိတာ။

သုခေါ ပညာယ ပဋိလာဘော၊

ပါပါနံ အကရဏံ သုခံ။ (၃)

သီလံ = ငါးပါး, ရှစ်ပါး, ဆယ်ပါးစသည် ထိုဤများလှ ကျင့်သီလသည်။ ယာဝ ဇရာ = ဆံဖြူသွားကြွေ သားရေယိုယွင်း အိုမင်းသည်တိုင်အောင်။ သုခံ = ချမ်းသာရကြောင်း ကောင်းမြတ်တင့်တယ်လှပေ၏။ (I)။

(ပတ္တမြားနားဍောင်း နီမြန်းသော အဝတ်တန်းဆာ- စသည်တို့သည် ထိုထိုအရွယ်၌ တည်သော သူတို့အားသာ တင့်တယ်ကြကုန်၏၊ လူငယ်တို့၏ အဆင်တန်းဆာသည် ကြီးသောအခါ၌ မတင့်တယ်၊ ကြီးသူတို့၏ အဆင်တန်းဆာသည် ငယ်စဉ်အခါ၌ မတင့်တယ်၊ အကယ်၍ ကြီးသူက လူငယ်တို့၏ အဆင်တန်းဆာကို ဆင်မြန်းလာလျှင်၎င်း, လူငယ်က လူကြီးတို့၏ အဆင်တန်းဆာကို ဆင်မြန်းလာလျှင်၎င်း “ဤသူ ရူးသွပ်လာသည် ထင်ပါ၏”ဟု ကဲ့ရဲ့မှုကို ဖြစ်စေသဖြင့် အပြစ်ကိုသာ ဖြစ်စေ၏။ ငါးပါးသီလ, ဆယ်ပါးသီလ- အစရှိသော သီလအကျင့်ကား လူငယ်အား၎င်း, လူကြီးအား၎င်း အရွယ်သုံးပါး၌ပင် တင့်တယ်၏။ “ဩ.. ဤသူကား သီလရှိသူပါတည်း”ဟု ချီးမွမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသဖြင့် နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်မှု ပီတိ, သောမနဿ တရားကို ရွက်ဆောင်ပေ၏ဟု ဆိုလိုသည်)။

ပတိဋ္ဌိတာ = မတုန်မလှုပ် သက်ဝင်ယုံကြည်ကာ ကောင်းစွာတည်တံ့သော။ သဒ္ဓါ = လောကီ လောကုတ္တရာ သဒ္ဓါတရားသည်။ သုခါ = ချမ်းသာရကြောင်း ကောင်းမြတ် တင့်တယ်လှပေ၏။ (II)။ ပညာယ = လောကီ လောကုတ္တရာ ပညာနှစ်ပါးကို။ ပဋိလာဘော = လုံ့လထန်ပြင်း အရယူနိုင်ခြင်းသည်။ သုခေါ = ချမ်းသာရကြောင်း ကောင်းမြတ် တင့်တယ်လှပေ၏။ (III)။ ပါပါနံ = အကုသိုလ်စု မကောင်းမှုတို့ကို။

အကရဏံ = အနုသယ အကြောင်းကိုပါပယ်ရှင်း မပြုခြင်းသည်။ သုခံ = ချမ်းသာရကြောင်း ကောင်းမြတ် တင့်တယ်လှပေ၏။ (IIII)။ (ဤဂါထာဖြင့်လည်း ချမ်းသာရကြောင်း လေးပါးကို ဟောပြတော်မူ၏)။

ဒေသနာနိဂုံး ဆုံးသောအခါ အကုဋေမက များလှစွာသော နတ်အပေါင်းတို့သည် သစ္စာလေးပါး တရားသိမြင် ကျွတ်တမ်းဝင်ကြကုန်၏။ (ဓမ္မပဒ-ဋ္ဌ၊ ၂၊ မျက်နှာ ၃၂၄-မှ)။

မာရဝတ္ထု ပြီး၏။

**********