အပဒါနပါဠိ (ပ)
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သရဏဂမနိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သရဏဂမနိယတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၉။ အမ္ဗပိဏ္ဍိယတ္ထေရအပဒါနံ
၄၀။ ‘‘ရောမသော နာမ နာမေန, ဒါနဝေါ ဣတိ ဝိဿုတော၊
အမ္ဗပိဏ္ဍီ မယာ ဒိန္နာ [အမ္ဗပိဏ္ဍော မယာ ဒိန္နော (သျာ။)], ဝိပဿိဿ မဟေသိနော။
၉-အမ္ဗပိဏ္ဍိယတ္ထေရအပဒါန ၄၀။ ငါသည် အမည်အားဖြင့် “ရောမသ”အမည် ရှိ၏၊ “ဒါနဝ”ဟူ၍ ကျော်စောခဲ့၏၊ ထိုအခါ ငါသည် မြတ်သော သီလစသော ကျေးဇူးကို ရှာမှီးတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား အား သရက်သီးခိုင်တို့ကို ပေးလှူခဲ့၏။
၄၁။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယမမ္ဗမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အမ္ဗဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၄၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ သရက်သီးခိုင်ကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် သရက်သီးခိုင် လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၄၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အမ္ဗပိဏ္ဍိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အမ္ဗပိဏ္ဍိယတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၄၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အမ္ဗပိဏ္ဍိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် အမ္ဗပိဏ္ဍိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ အနုသံသာဝကတ္ထေရအပဒါနံ
၄၃။ ‘‘ပိဏ္ဍာယ စရမာနာဟံ, ဝိပဿိမဒ္ဒသံ ဇိနံ၊
ဥဠုင်္ဂဘိက္ခံ ပါဒါသိံ, ဒွိပဒိန္ဒဿ တာဒိနော။
၁၀-အနုသံသာဝကတ္ထေရအပဒါန ၄၃။ ဆွမ်းခံလှည့်လည်တော်မူလာသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ဖူးမြင်ရ၏၊ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ကို အစိုးရတော်မူသော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား တစ်ယောက်ချို (တစ်ဇွန်း) မျှသော ဆွမ်းကို ပေးလှူခဲ့၏။
၄၄။ ‘‘ပသန္နစိတ္တော သုမနော, အဘိဝါဒေသဟံ တဒါ၊
အနုသံသာဝယိံ ဗုဒ္ဓံ, ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာ။
၄၄။ ထိုအခါ၌ ငါသည် ကြည်လင်ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ ရှိခိုးခဲ့၏၊ မြင့်မြတ် သော အကျိုးကို ရခြင်းငှါ မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့၏။
၄၅။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, အနုသံသာဝယိံ အဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အနုသံသာဝနာ ဖလံ။
၄၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့ရ သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ (ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည်) မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၄၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အနုသံသာဝကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အနုသံသာဝကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
စိတကပူဇကဝဂ္ဂေါ တိံသတိမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
စိတကံ ပါရိဆတ္တော စ, သဒ္ဒဂေါသီသသန္ထရံ၊
ပါဒေါ ပဒေသံ သရဏံ, အမ္ဗော သံသာဝကောပိ စ၊
အဋ္ဌတာလီသ ဂါထာယော, ဂဏိတာယော ဝိဘာဝိဘိ။
အထ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ -
ကဏိကာရော ဟတ္ထိဒဒေါ, အာလမ္ဗဏုဒကာသနံ၊
တုဝရံ ထောမကော စေဝ, ဥက္ခေပံ သီသုပဓာနံ။
ပဏ္ဏဒေါ စိတပူဇီ စ, ဂါထာယော စေဝ သဗ္ဗသော၊
စတ္တာရိ စ သတာနီဟ, ဧကပညာသမေဝ စ။
ပဉ္စဝီသသတာ သဗ္ဗာ, ဒွါသတ္တတိ တဒုတ္တရိ၊
တိသတံ အပဒါနာနံ, ဂဏိတာ အတ္ထဒဿိဘိ။
ကဏိကာရဝဂ္ဂဒသကံ။
တတိယသတကံ သမတ္တံ။
၄၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အနုသံသာဝကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ဆယ်ခုမြောက် အနုသံသာဝကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ သုံးဆယ်မြောက် စိတကပူဇကဝဂ် ပြီး၏။ ကဏိကာရဝဂ္ဂဒသက ပြီး၏။ သုံးခုမြောက် မထေရ်တစ်ရာ ပြီး၏။
၃၁။ ပဒုမကေသရဝဂ္ဂေါ
၁။ ပဒုမကေသရိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘ဣသိသံဃေ အဟံ ပုဗ္ဗေ, အာသိံ မာတင်္ဂဝါရဏော၊
မဟေသီနံ ပသာဒေန, ပဒ္မကေသရမောကိရိံ။
၃၁-ပဒုမကေသရဝဂ် ၁-ပဒုမကေသရိယတ္ထေရအပဒါန ၁။ ငါသည် ရှေးအခါက ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအပေါင်းတို့၏ အနီး၌ မာတင်္ဂဆင်မျိုး ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့အား ကြည်ညိုသဖြင့် ပဒုမ္မာကြာဝတ်ဆံကို ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့၏။
၂။ ‘‘ပစ္စေကဇိနသေဋ္ဌေသု, ဓုတရာဂေသု တာဒိသု၊
တေသု စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒဟံ။
၂။ ငါသည် ခါတွက်ပြီးသော ရာဂရှိကုန်သည် ဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြကုန် သော ထိုပစ္စေကဗုဒ္ဓါဘုရားမြတ်တို့၌ စိတ်ကို ကြည်ညိုစေခဲ့၍ တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏။
၃။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ကေသရံ ဩကိရိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၃။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ကြာဝတ်ဆံကို ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့ရသော အခါ မှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါကို ပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၄။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပဒုမကေသရိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပဒုမကေသရိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၄။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပဒုမကေသရိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော ပဒုမကေသရိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ သဗ္ဗဂန္ဓိယတ္ထေရအပဒါနံ
၅။ ‘‘ဂန္ဓမာလံ မယာ ဒိန္နံ, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော၊
အဒါသိံ ဥဇုဘူတဿ, ကောသေယျဝတ္ထမုတ္တမံ။
၂-သဗ္ဗဂန္ဓိယတ္ထေရအပဒါန ၅။ ငါသည် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားအား ပန်းနံ့သာကို ပေးလှူခဲ့၏၊ ဖြောင့်မတ်စွာ ဖြစ်၍ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား မြတ်သော ပိုးချည်အဝတ်ကို ပေးလှူခဲ့ဖူး၏။
၆။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဝတ္ထမဒဒိံ [ဂန္ဓမဒဒိံ (သျာ။)] ပုရေ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဂန္ဓဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ (နံ့သာပန်းနှင့် တကွ) ပိုးချည်အဝတ်ကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်း သည် (ပိုးချည်အဝတ်နှင့်တကွ) ပန်းနံ့သာလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၇။ ‘‘ဣတော ပန္နရသေ ကပ္ပေ, သုစေဠော နာမ ခတ္တိယော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ တစ်ဆယ့်ငါးကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “သုစေဠ”မည်သော စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။
၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သဗ္ဗဂန္ဓိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သဗ္ဗဂန္ဓိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သဗ္ဗဂန္ဓိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှစ်ခုမြောက် သဗ္ဗဂန္ဓိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ ပရမန္နဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၉။ ‘‘ကဏိကာရံဝ ဇောတန္တံ, ဥဒယန္တံဝ ဘာဏုမံ၊
ဝိပဿိံ အဒ္ဒသံ ဗုဒ္ဓံ, လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။
၃-ပရမန္နဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၉။ ‘မဟာလှေကားပန်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တက်သစ်သော နေလုလင်ကဲ့သို့လည်း ကောင်း’ တောက်ပတော်မူသော လောက၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်တော်မူ၍ လူတို့ထက် မြတ် တော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏။
၁၀။ ‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, အဘိနေသိံ သကံ ဃရံ၊
အဘိနေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, ပရမန္နမဒါသဟံ။
၁၀။ ငါသည် လက်အုပ်ကို မြှောက်ချီ၍ မိမိအိမ်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့၏၊ မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဆောင်ပြီးလျှင် မွန်မြတ်သော ဆွမ်းကို ပေးလှူခဲ့၏။
၁၁။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ပရမန္နမဒိံ [ပရမန္နံ ဒဒိံ (သီ။), ပရမန္နမဒံ (သျာ။)] တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပရမန္နဿိဒံ ဖလံ။
၁၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ မွန်မြတ်သော ဆွမ်းကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မွန်မြတ် သော ဆွမ်းကို လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပရမန္နဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပရမန္နဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ တတိယံ။
၁၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပရမန္နဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ သုံးခုမြောက် ပရမန္နဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၄။ ဓမ္မသညကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၃။ ‘‘ဝိပဿိနော ဘဂဝတော, မဟာဗောဓိမဟော အဟု၊
ရုက္ခဋ္ဌဿေဝ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, [ရုက္ခဋ္ဌေယေဝ သမ္ဗုဒ္ဓေ (သီ။), ရုက္ခဋ္ဌော ဣဝ သမ္ဗုဒ္ဓေါ (အဋ္ဌ။) ဧတ္ထ ရုက္ခဋ္ဌဿေဝ ဗောဓိမဟကာရဇနဿ သမ္ဗုဒ္ဓေါ စတုသစ္စံ ပကာသေတီတိ အတ္ထောပိ သက္ကာ ဉာတုံ] လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော [လောကဇေဋ္ဌေ နရာသဘေ (သီ။)]။
၄-ဓမ္မသညကတ္ထေရအပဒါန ၁၃။ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ သခွတ်ပင် မဟာဗောဓိပူဇော်ပွဲသည် ဖြစ်၏၊ ထိုအခါ (လူအပေါင်းအား) လောက၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်တော်မူ၍ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ‘သစ်ပင်၌ တည်တော်မူသကဲ့သို့’ ထင်၏။
၁၄။ ‘‘ဘဂဝါ တမှိ သမယေ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတော၊
စတုသစ္စံ ပကာသေတိ, ဝါစာသဘိမုဒီရယံ။
၁၄။ ထိုအခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံအပ်သည်ဖြစ်၍ ရဲရင့်သော စကားကို မိန့်မြွက်တော်မူလျက် သစ္စာလေးပါးတရားတော်ကို ဟောကြားပြသတော်မူ၏။
၁၅။ ‘‘သင်္ခိတ္တေန စ ဒေသေန္တော, ဝိတ္ထာရေန စ ဒေသယံ [ဒေသယိ (သျာ။), ဘာသတိ (က။)]၊
ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, နိဗ္ဗာပေသိ မဟာဇနံ။
၁၅။ အကျဥ်းအားဖြင့်လည်း ညွှန်ပြတော်မူလျက် အကျယ်အားဖြင့်လည်း ဟောကြားတော် မူ၏၊ ကိလေသာအဖုံးကို ဖွင့်လှစ်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားသည် လူအပေါင်းကို (ကိလေသာမှ) ငြိမ်းအေးစေတော်မူ၏။
၁၆။ ‘‘တဿာဟံ ဓမ္မံ သုတွာန, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
ဝန္ဒိတွာ သတ္ထုနော ပါဒေ, ပက္ကာမိံ ဥတ္တရာမုခေါ။
၁၆။ ငါသည် လောက၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်တော်မူသည် ဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော် မူသော ထိုဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသောကြောင့် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် မြောက်အရပ်သို့ မျက်နှာမူလျက် ဖဲသွား၏။
၁၇။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဓမ္မမသုဏိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဓမ္မသဝဿိဒံ ဖလံ။
၁၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ တရားတော်ကို ကြားနာခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် တရားနာရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၈။ ‘‘တေတ္တိံသမှိ ဣတော ကပ္ပေ, ဧကော အာသိံ မဟီပတိ၊
သုတဝါ နာမ နာမေန, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၁၈။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်သုံးကမ္ဘာထက်၌ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော အမည်အားဖြင့် “သုတဝါ”ဟု ထင်ရှားသော စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၉။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဓမ္မသညကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဓမ္မသညကတ္ထေရဿာပဒါနံ စတုတ္ထံ။
၁၉။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဓမ္မသညကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ လေးခုမြောက် ဓမ္မသညကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၅။ ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၂၀။ ‘‘ဘာဂီရထီနဒီတီရေ, အဟောသိ အဿမော တဒါ၊
တမဟံ အဿမံ ဂစ္ဆိံ, ဖလဟတ္ထော အပေက္ခဝါ။
၅-ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၂၀။ ထိုအခါ ဘာဂီရထီမြစ်ကမ်းအနီး၌ သင်္ခမ်းကျောင်းသည် ရှိ၏၊ ငါသည် သစ်သီးကို လက်စွဲလျက် ငဲ့ကွက်ခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုသင်္ခမ်းကျောင်းသို့ သွား၏။
၂၁။ ‘‘ဝိပဿိံ တတ္ထ အဒ္ဒက္ခိံ, ပီတရံသိံဝ ဘာဏုမံ၊
ယံ မေ အတ္ထိ ဖလံ သဗ္ဗံ, အဒါသိံ သတ္ထုနော အဟံ။
၂၁။ ငါသည် ‘နေမင်းကဲ့သို့’ ဝါဝင်းသော အရောင်ရှိသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို ထို သင်္ခမ်းကျောင်း၌ ဖူးမြင်ရ၏၊ ငါ့အား ရှိသော သစ်သီးအားလုံးကို မြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူ ခဲ့၏။
၂၂။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဖလံ အဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၂၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ သစ်သီးကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် သစ်သီးကို ပေးလှူရ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၂၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဖလဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဖလဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၂၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဖလဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ငါးခုမြောက် ဖလဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၆။ သမ္ပသာဒကတ္ထေရအပဒါနံ
၂၄။ ‘‘‘နမော တေ ဗုဒ္ဓ ဝီရတ္ထု, ဝိပ္ပမုတ္တောသိ သဗ္ဗဓိ၊
ဗျသနမှိ [ဗျသနံ ဟိ (သီ။)] အနုပ္ပတ္တော, တဿ မေ သရဏံ ဘဝ’။
၆-သမ္ပသာဒကတ္ထေရအပဒါန ၂၄။ ကြီးမားသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးခြင်းသည် ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ အရှင်ဘုရားသည် ဆင်းရဲခပ်သိမ်းတို့မှ ကင်းလွတ်တော်မူပါပေ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်လျက် ရှိပါ၏၊ အရှင်ဘုရားသည် ထိုအကျွန်ုပ်၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူပါလော့။
၂၅။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထော တဿ ဗျာကာသိ, လောကေ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော၊
‘မဟောဒဓိသမော သံဃော, အပ္ပမေယျော အနုတ္တရော။
၂၅။ လောက၌ အတုမရှိသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူအား ဟောကြားတော် မူ၏၊ သံဃာတော်သည် မဟာသမုဒ္ဒရာနှင့် တူပေ၏၊ မနှိုင်းရှည့်အပ်သော ဂုဏ်ရှိပေ၏၊ အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေ၏။
၂၆။ ‘‘‘တတ္ထ တွံ ဝိရဇေ ခေတ္တေ, အနန္တဖလဒါယကေ၊
သံဃေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, သုဗီဇံ ဝါပ [စာပိ (သီ။), ဝါပိ (သျာ။)] ရောပယ။
၂၆။ သင်သည် ကိလေသာမြူ ကင်းသော, လယ်မြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သော, အဆုံး မရှိသော အကျိုးကို ပေးနိုင်သော ထိုသံဃာ၌ စိတ်ကို ကြည်ညိုစေ၍ ကောင်းသော မျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုး ကြဲချလေလော့။
၂၇။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန သဗ္ဗညူ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊
မမေဝ အနုသာသိတွာ, ဝေဟာသံ နဘမုဂ္ဂမိ။
၂၇။ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဤစကားကို မိန့်တော်မူပြီးလျှင် ငါ့အားသာလျှင် ဆုံးမတော်မူ၍ ဟင်းလင်း အပြင်ဖြစ်သော ကောင်းကင်သို့ တက်ကြွတော်မူ၏။
၂၈။ ‘‘အစိရံ ဂတမတ္တမှိ, သဗ္ဗညုမှိ နရာသဘေ၊
မရဏံ သမနုပ္ပတ္တော, တုသိတံ ဥပပဇ္ဇဟံ။
၂၈။ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကြွသွားတော်မူ၍ မကြာမီ ငါသည် သေခြင်းသို့ ရောက်လျက် တုသိတာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့၏။
၂၉။ ‘‘တဒါဟံ ဝိရဇေ ခေတ္တေ, အနန္တဖလဒါယကေ၊
သံဃေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒဟံ။
၂၉။ ထိုအခါ၌ ငါသည် ကိလေသာမြူကင်းသော, လယ်မြေကောင်းသဖွယ် ဖြစ်သော, အဆုံးမရှိသော အကျိုးကို ပေးတတ်သော သံဃာတော်၌ စိတ်ကို ကြည်ညိုစေသောကြောင့် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏၊
၃၀။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ပသာဒမလဘိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပသာဒဿ ဣဒံ ဖလံ။
၃၀။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ (သံဃာ၌) ကြည်ညိုမှုကို ရခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် (သံဃာ၌) ကြည်ညိုခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၁။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သမ္ပသာဒကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သမ္ပသာဒကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၃၁။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သမ္ပသာဒကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် သမ္ပသာဒကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ အာရာမဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၃၂။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, အာရာမော ရောပိတော မယာ၊
သန္ဒစ္ဆာယေသု [သီတဆာယေသု (သျာ။), သန္တစ္ဆာယေသု (က။)] ရုက္ခေသု, ဥပါသန္တေသု ပက္ခိသု။
၇-အာရာမဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၃၂။ ငါသည် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ (အကျိုးငှါ) အရံကို စိုက်ပျိုးခဲ့၏၊ ထူထပ်သော အရိပ်ရှိကုန်သော သစ်ပင်တို့၌ ငှက်တို့ နားနေကုန်စဥ်-
၃၃။ ‘‘အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟံ၊
အာရာမံ အဘိနာမေသိံ, လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။
၃၃။ ပေးလှူဖွယ်ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို ခံတော်မူထိုက်သော ကိလေသာမြူ ကင်းတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏၊ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော် မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို အရံသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့၏။
၃၄။ ‘‘ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, ဖလံ ပုပ္ဖမဒါသဟံ၊
တတော ဇာတပ္ပသာဒေါဝ, တံ ဝနံ ပရိဏာမယိံ။
၃၄။ ထိုအခါ ရွှင်လန်းသော ငါသည် ရွှင်လန်းသော စိတ်ဖြင့် အသီးနှင့် အပွင့်ကို ပေးလှူ ခဲ့၏၊ ထို့နောက် ကြည်ညိုခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ သာလျှင် ထိုတောကို မြတ်စွာဘုရားသို့ ညွတ်စေ၏။ (လှူဒါန်းခဲ့၏)။
၃၅။ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ယမိဒံ ဒါသိံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊
ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနမှိ, နိဗ္ဗတ္တတိ ဖလံ မမ။
၃၅။ အလွန်ကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့် (မြတ်စွာဘုရားအား) တောကို ပေးလှူခဲ့၏၊ ဘဝကြီး ငယ်၌ ဖြစ်သည်ရှိသော် ငါ့အား အကျိုးတရားသည် ဖြစ်ထွန်း၏။
၃၆။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ အာရာမမဒံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အာရာမဿ ဣဒံ ဖလံ။
၃၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ အရံကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် အရံလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၇။ ‘‘သတ္တတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, သတ္တာသုံ မုဒုသီတလာ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၃၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်ခုနစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိကုန်သော ‘ ‘မုဒုသီတလ” မည်ကုန်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်၏။
၃၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အာရာမဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အာရာမဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ သတ္တမံ။
၃၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အာရာမဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် အာရာမဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၈။ အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၃၉။ ‘‘အတ္ထဒဿိဿ မုနိနော, အဒ္ဒသံ သာဝကံ အဟံ၊
နဝကမ္မံ ကရောန္တဿ, သီမာယ ဥပဂစ္ဆဟံ။
၈-အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၃၉။ ငါသည် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကကို ဖူးမြင်ရ၏၊ သိမ်အကျိုးငှါ အမှုသစ်ကို ပြုနေသော (ရဟန်း) ထံသို့ ငါသည် ချဥ်းကပ်ခဲ့၏။
၄၀။ ‘‘နိဋ္ဌိတေ နဝကမ္မေ စ, အနုလေပမဒါသဟံ၊
ပသန္နစိတ္တော သုမနော, ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ။
၄၀။ အမှုသစ် ပြီးသည်ရှိသော် ငါသည် ကုသိုလ်ကောင်းမှု စိုက်ပျိုးရာ လယ်မြေကောင်း သဖွယ် ဖြစ်သော အမြတ်ဆုံး သံဃာတော်၌ ကြည်လင်ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အင်္ဂတေလိမ်းကျံခြင်းကို ပေးလှူခဲ့၏။
၄၁။ ‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အနုလေပဿိဒံ ဖလံ။
၄၁။ (ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ) တစ်ထောင့်ရှစ်ရာကမ္ဘာထက်၌ (အင်္ဂတေလိမ်းကျံခြင်း) အမှုကို ပြုခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် အင်္ဂတေလိမ်းကျံ ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၄၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အနုလေပဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အနုလေပဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၄၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အနုလေပဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှစ်ခုမြောက် အနုလေပဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၉။ ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါနံ
၄၃။ ‘‘ဥဒေန္တံ သတရံသိံဝ, ပီတရံသိံဝ ဘာဏုမံ၊
ဝနန္တရဂတံ သန္တံ, လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။
၉-ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါန ၄၃။ များစွာသော အရောင်, ဝါဝင်းသော အရောင်ရှိသည် ဖြစ်၍ တက်သစ်စ နေလုလင် သဖွယ်ဖြစ်သော ငြိမ်သက်စွာ တောအတွင်းသို့ ကြွသွားတော်မူသော လောက၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်တော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော-
၄၄။ ‘‘အဒ္ဒသံ သုပိနန္တေန, သိဒ္ဓတ္ထံ လောကနာယကံ၊
တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, သုဂတိံ ဥပပဇ္ဇဟံ။
၄၄။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် အိပ်မက်ဖြင့် ဖူးမြင်ရ၏၊ ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား ၌ စိတ်ကို ကြည်ညိုစေ၍ သုဂတိဘုံသို့ ရောက်ရ၏။
၄၅။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ။
၄၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာကို ရခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာ၏ အကျိုးပေတည်း။
၄၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဗုဒ္ဓသညကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၄၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဗုဒ္ဓသညကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် ဗုဒ္ဓသညကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ ပဗ္ဘာရဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၄၇။ ‘‘ပိယဒဿိနော ဘဂဝတော, ပဗ္ဘာရော သောဓိတော မယာ၊
ဃဋကဉ္စ ဥပဋ္ဌာသိံ, ပရိဘောဂါယ တာဒိနော။
၁၀-ပဗ္ဘာရဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၄၇။ ငါသည် ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ လိုဏ်ဂူကို သုတ်သင်ခဲ့၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သုံးဆောင်တော်မူခြင်းငှါ ရေအိုးကိုလည်း တည်ထားခဲ့၏။
၄၈။ ‘‘တံ မေ ဗုဒ္ဓေါ ဝိယာကာသိ, ပိယဒဿီ မဟာမုနိ၊
သဟဿကဏ္ဍော သတဘေဏ္ဍု [သတဂေဏ္ဍု (သျာ။ က။)], ဓဇာလု ဟရိတာမယော။
၄၈။ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိတော်မူသော ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား ထို စကားကို မိန့်ကြားတော်မူ၏၊ မြားကျတစ်ထောင်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဘုံဆင့်တစ်ရာရှိသော တံခွန် (အလံ) များစွာရှိသော ရွှေဖြင့်ပြီးသော-
၄၉။ ‘‘နိဗ္ဗတ္တိဿတိ သော ယူပေါ, ရတနဉ္စ အနပ္ပကံ၊
ပဗ္ဘာရဒါနံ ဒတွာန, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒဟံ။
၄၉။ ထိုပြာသာဒ်သည် (သင့်အား) ဖြစ်ပေါ်လတ္တံ့၊ များစွာသော ရတနာသည်လည်း ဖြစ်ပေါ်လတ္တံ့၊ ငါသည် လိုဏ်ဂူအလှူကို ပေးလှူသောကြောင့် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏။
၅၀။ ‘‘ဣတော ဗာတ္တိံသကပ္ပမှိ, သုသုဒ္ဓေါ နာမ ခတ္တိယော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၅၀။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “သုသုဒ္ဓ”မည်သော စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။
၅၁။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပဗ္ဘာရဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပဗ္ဘာရဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
ပဒုမကေသရဝဂ္ဂေါ ဧကတိံသတိမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ကေသရံ ဂန္ဓမန္နဉ္စ, ဓမ္မသညီ ဖလေန စ၊
ပသာဒါရာမဒါယီ စ, လေပကော ဗုဒ္ဓသညကော၊
ပဗ္ဘာရဒေါ စ ဂါထာယော, ဧကပညာသ ကိတ္တိတာ။
၅၁။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပဗ္ဘာရဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ဆယ်ခုမြောက် ပဗ္ဘာရဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ သုံးဆယ့်တစ်ခုမြောက် ပဒုမကေသရဝဂ် ပြီး၏။
၃၂။ အာရက္ခဒါယကဝဂ္ဂေါ
၁။ အာရက္ခဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘ဓမ္မဒဿိဿ မုနိနော, ဝတိ ကာရာပိတာ မယာ၊
အာရက္ခော စ မယာ ဒိန္နော, ဒွိပဒိန္ဒဿ တာဒိနော။
၃၂-အာရက္ခဒါယကဝဂ် ၁-အာရက္ခဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၁။ ငါသည် ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ (အရံ၌) စည်းစောင်းရန်းကို ပြုလုပ်ခဲ့၏၊ ငါသည် အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ကို အစိုးရသည် ဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား အစောင့်အရှောက်ကိုလည်း ပေးလှူခဲ့၏။
၂။ ‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊
တေန ကမ္မဝိသေသေန, ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော။
၂။ (ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ) ကမ္ဘာတစ်ထောင့်ရှစ်ရာထက်၌ ကောင်းမှုကို ပြုခဲ့၏၊ ထိုကောင်းမှု အထူးကြောင့် ငါသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရပေ၏။
၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အာရက္ခဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အာရက္ခဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အာရက္ခဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော အာရက္ခဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ ဘောဇနဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၄။ ‘‘သုဇာတော သာလလဋ္ဌီဝ, သောဘဉ္ဇနမိဝုဂ္ဂတော၊
ဣန္ဒလဋ္ဌိရိဝါကာသေ, ဝိရောစတိ သဒါ ဇိနော။
၂-ဘောဇနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၄။ ‘ကောင်းစွာ ပေါက်ရောက်သော အင်ကြင်းပင်ပျိုကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မြင့်တက်သော ဒန့်သလွန်ပင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌ သက်တန့်ကဲ့သို့လည်းကောင်း’ မြတ်စွာဘုရားသည့်အခါခပ်သိမ်း တင့်တယ်တော်မူပါပေ၏။
၅။ ‘‘တဿ ဒေဝါတိဒေဝဿ, ဝေဿဘုဿ မဟေသိနော၊
အဒါသိ ဘောဇနမဟံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
၅။ ငါသည် နတ်ထက်နတ် ဖြစ်တော်မူသော, သီလက္ခန္ဓစသော ကျေးဇူးကို ရှာမှီးတော်မူ သော ထိုဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားအား အထူးကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် ဘောဇဥ်ကို ပေးလှူခဲ့၏။
၆။ ‘‘တံ မေ ဗုဒ္ဓေါ အနုမောဒိ, သယမ္ဘူ အပရာဇိတော၊
ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနမှိ, ဖလံ နိဗ္ဗတ္တတူ တဝ။
၆။ ရန်သူတို့သည် မအောင်အပ်သော အလိုလို ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ထိုကောင်းမှုကို အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏၊ ဖြစ်တိုင်းဖြစ်တိုင်းသော သံသရာဘဝ၌ သင့်အား အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသတည်း (ဟု အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏)။
၇။ ‘‘ဧကတ္တိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဘောဇနဿ ဣဒံ ဖလံ။
၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ (ဘောဇဥ်ကို) ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘောဇဥ်ကို လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၈။ ‘‘ပဉ္စဝီသေ ဣတော ကပ္ပေ, ဧကော အာသိံ အမိတ္တကော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၈။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ နှစ်ဆယ့်ငါးကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “အမိတ္တက” မည်သော စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
၉။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဘောဇနဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဘောဇနဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၉။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဘောဇနဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှစ်ခုမြောက် ဘောဇနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ ဂတသညကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၀။ ‘‘အာကာသေဝ ပဒံ နတ္ထိ, အမ္ဗရေ အနိလဉ္ဇသေ၊
သိဒ္ဓတ္ထံ ဇိနမဒ္ဒက္ခိံ, ဂစ္ဆန္တံ တိဒိဝင်္ဂဏေ [တိဒိဝင်္ဂဏံ (သျာ။ က။)]။
၃-ဂတသညကတ္ထေရအပဒါန ၁၀။ ငါသည် မရေးခြစ်အပ်သော, လေတို့၏ သွားရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်သော, ခြေရာ မရှိသော ကောင်းကင်ဖြင့် နတ်ပြည်သို့ ကြွသွားတော်မူစဥ် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင် လိုက်ရ၏။
၁၁။ ‘‘အနိလေနေရိတံ ဒိသွာ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓစီဝရံ၊
ဝိတ္တိ မမာဟု တာဝဒေ [ဝိတ္တိ မေ ပါဟုဏာ တာဝ (သျာ။), ဝိတ္တိ မေ တာဝဒေ ဇာတာ (သီ။)], ဒိသွာန ဂမနံ မုနိံ [မုနေ (သီ။)]။
၁၁။ ထိုအခါ လေ၏ အဟုန်ကြောင့် လှုပ်ရှားသော မြတ်စွာဘုရား၏ သင်္ကန်းတော်ကို မြင်ရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကြွသွားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ငါ့အား နှစ်သက်မှုသည် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။
၁၂။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ။
၁၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာကို ရခဲ့ သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာ ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဂတသညကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဂတသညကတ္ထေရဿာပဒါနံ တတိယံ။
၁၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဂတသညကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ သုံးခုမြောက် ဂတသညကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၄။ သတ္တပဒုမိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁၄။ ‘‘နဒီကူလေ ဝသာမဟံ, နေသာဒေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော၊
သတပတ္တေဟိ ပုပ္ဖေဟိ, သမ္မဇ္ဇိတွာန အဿမံ။
၄-သတ္တပဒုမိယတ္ထေရအပဒါန ၁၄။ နေသာဒမည်သော ပုဏ္ဏားဖြစ်သော ငါသည် မြစ်ကမ်းအနီး၌ ပဒုမ္မာကြာပန်းတို့ဖြင့် သင်္ခမ်းကျောင်းကို သုတ်သင်၍ (တန်ဆာဆင်၍) နေ၏။
၁၅။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သိဒ္ဓတ္ထံ လောကနာယကံ၊
ဒိသွာ နဘေန [ဝနေန (သျာ။ က။)] ဂစ္ဆန္တံ, ဟာသော မေ ဥဒပဇ္ဇထ။
၁၅။ ထိုအခါ လောကရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူ၍ ရွှေအဆင်းရှိတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ကောင်းကင် (လမ်းခရီး) ဖြင့် ကြွသွားတော်မူစဥ် ဖူးမြင်ရ၍ ငါ့အား ရွှင်လန်း ဝမ်းမြောက်ခြင်းသည် ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၆။ ‘‘ပစ္စုဂ္ဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ၊
အဿမံ အတိနာမေတွာ, ဇလဇဂ္ဂေဟိ ဩကိရိံ။
၁၆။ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူ၍ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ခရီးဦးကြိုဆို၍ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ ပင့်ဆောင်ပြီးလျှင် မြတ်သော ကြာပန်းတို့ဖြင့် ကြဲဖြန့်ပူ ဇော်ခဲ့၏။
၁၇။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၁၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ကြာပန်းကို ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ကြာပန်းပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၈။ ‘‘ဣတော တေ သတ္တမေ ကပ္ပေ, စတုရော ပါဒပါဝရာ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၁၈။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ခုနစ်ဆယ့်သုံးကမ္ဘာ (ခုနစ်ခုမြောက်ကမ္ဘာ) ထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိကုန်သော “ပါဒပဝရ”မည်ကုန်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် လေးကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်၏။
၁၉။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သတ္တပဒုမိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သတ္တပဒုမိယတ္ထေရဿာပဒါနံ စတုတ္ထံ။
၁၉။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သတ္တပဒုမိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ လေးခုမြောက် သတ္တပဒုမိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၅။ ပုပ္ဖါသနဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၂၀။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ပီတရံသိံဝ [သတရံသိံဝ (သီ။ သျာ။)] ဘာဏုမံ၊
အဝိဒူရေန ဂစ္ဆန္တံ, သိဒ္ဓတ္ထံ အပရာဇိတံ။
၅-ပုပ္ဖါသနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၂၀။ ‘ဝါဝင်းသော အရောင်ရှိသော နေမင်းကဲ့သို့’ ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိ တော်မူသော ရန်သူတို့သည် မအောင်အပ်သော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို မနီးမဝေးအရပ်ဖြင့် ကြွသွားတော်မူစဥ် (ဖူးမြင်ရ၏)။
၂၁။ ‘‘တဿ ပစ္စုဂ္ဂမိတွာန, ပဝေသေတွာန အဿမံ၊
ပုပ္ဖါသနံ မယာ ဒိန္နံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
၂၁။ ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ခရီးဦးကြိုဆို၍ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ ကြွစေတော်မူပြီးလျှင် အလွန်ကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် ငါသည် ပန်းမွေ့ရာကို ပေးလှူခဲ့၏။
၂၂။ ‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, ဝေဒဇာတော တဒါ အဟံ၊
ဗုဒ္ဓေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, တံ ကမ္မံ ပရိဏာမယိံ။
၂၂။ ထိုအခါ၌ ငါသည် ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသည် ဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား၌ စိတ်ကို ကြည်ညိုစေ၍ ထိုကောင်းမှုကို (နိဗ္ဗာန်သို့) ရှေးရှုညွတ်စေခဲ့၏။
၂၃။ ‘‘ယံ မေ အတ္ထိ ကတံ ပုညံ, သယမ္ဘုမှပရာဇိတေ၊
သဗ္ဗေန တေန ကုသလေန, ဝိမလော ဟောမိ သာသနေ။
၂၃။ မိမိအလိုလို ဖြစ်တော်မူသော ရန်သူတို့သည် မအောင်အပ်သော မြတ်စွာဘုရား၌ ပြုအပ်သော ကောင်းမှုကံသည် ငါ့အား ရှိပေ၏၊ ထိုကောင်းမှုကံအားလုံးကြောင့် သာသနာ တော်၌ ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းစင်သူ ဖြစ်ရပါလို၏ (ဟု ညွတ်စေခဲ့၏)။
၂၄။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ပုပ္ဖါသနမဒံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုပ္ဖါသနဿိဒံ ဖလံ။
၂၄။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ပန်းမွေ့ရာကို ပေးလှူခဲ့၏၊ ထိုအခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ပန်းမွေ့ရာလှူရ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၂၅။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပုပ္ဖါသနဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပုပ္ဖါသနဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၂၅။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပုပ္ဖါသနဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ငါးခုမြောက် ပုပ္ဖါသနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၆။ အာသနသန္ထဝိကတ္ထေရအပဒါနံ
၂၆။ ‘‘စေတိယံ ဥတ္တမံ နာမ, သိခိနော လောကဗန္ဓုနော၊
အရညေ ဣရီဏေ ဝနေ, အန္ဓာဟိဏ္ဍာမဟံ တဒါ။
၆-အာသနသန္ထဝိကတ္ထေရအပဒါန ၂၆။ လောက၏ အဆွေဖြစ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ ဥတ္တမမည်သော စေတီတော်သည် ရှိ၏၊ ငါသည် ထိုအခါ လူတို့၏ သွားလာလှုပ်ရှားခြင်း ကင်းသော လူသံ တိတ်ဆိတ်သော တော၌ လမ်းမှားသည်ဖြစ်၍ လှည့်လည်၏။
၂၇။ ‘‘ပဝနာ နိက္ခမန္တေန, ဒိဋ္ဌံ သီဟာသနံ မယာ၊
ဧကံသံ အဉ္ဇလိံ ကတွာ, သန္ထဝိံ [ထဝိဿံ (သီ။)] လောကနာယကံ။
၂၇။ ငါသည် တောမှ ထွက်သည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရား၏ နေရာကို တွေ့မြင်အပ်ပေ၏၊ (ထိုအခါ)လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ (ကိုယ်ဝတ်ကို တင်၍) လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် သိခီမြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့၏။
၂၈။ ‘‘ဒိဝသဘာဂံ ထဝိတွာန, ဗုဒ္ဓံ လောကဂ္ဂနာယကံ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, ဣမံ ဝါစံ ဥဒီရယိံ။
၂၈။ ငါသည် လောက၏ ရှေ့သွား အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို နေ့ အဖို့ပတ်လုံး ချီးကျူးပြီးလျှင် ရွှင်လန်းသည် ဖြစ်၍ ရွှင်လန်းသော စိတ်ဖြင့် ဤစကားကို မြွက်ဆိုခဲ့၏ -
၂၉။ ‘‘‘နမော တေ ပုရိသာဇည, နမော တေ ပုရိသုတ္တမ၊
သဗ္ဗညူသိ မဟာဝီရ, လောကဇေဋ္ဌ နရာသဘ’။
၂၉။ ယောကျာ်းအာဇာနည်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏၊ ယောကျာ်းမြတ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏၊ လုံ့လကြီးတော် မူသော, လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားသည် တရားအလုံးစုံကို သိတော်မူပါပေ၏။
၃၀။ ‘‘အဘိတ္ထဝိတွာ သိခိနံ, နိမိတ္တကရဏေနဟံ၊
အာသနံ အဘိဝါဒေတွာ, ပက္ကာမိံ ဥတ္တရာမုခေါ။
၃၀။ ငါသည် သိခီမြတ်စွာဘုရားကို (အာရုံ) အမှတ်ပြုသဖြင့် ချီးကျူးပြီးလျှင် နေရာ တော်ကို ရှိခိုး၍ မြောက်အရပ်သို့ ရှေးရှုသွား၏။
၃၁။ ‘‘ဧကတ္တိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ထဝိံ ဝဒတံ ဝရံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ထောမနာယ ဣဒံ ဖလံ။
၃၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဟောပြောတတ်သောသူတို့ထက် မြတ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ချီးကျူးရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၂။ ‘‘သတ္တဝီသေ ဣတော ကပ္ပေ, အတုလာ သတ္တ အာသု တေ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၃၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ နှစ်ဆယ့်ခုနစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိကုန်သော “အတုလ”မည်သော ထိုစကြဝတေးမင်းတို့သည် ခုနစ်ကြိမ်တိ်ုင်တိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်၏။
၃၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အာသနသန္ထဝိကော [အာသနသန္ထဝကော (?), အာသနထဝိကော (က။), အာသနတ္ထဝိကော (သီ။ သျာ။)] ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အာသနသန္ထဝိကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၃၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အာသနသန္ထဝိကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် အာသနသန္ထဝိကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ သဒ္ဒသညကတ္ထေရအပဒါနံ
၃၄။ ‘‘သုဒဿနော မဟာဝီရော, ဒေသေတိ အမတံ ပဒံ၊
ပရိဝုတော သာဝကေဟိ, ဝသတိ ဃရမုတ္တမေ။
၇-သဒ္ဒသညကတ္ထေရအပဒါန ၃၄။ ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းသော ကြီးမားသော လုံ့လရှိတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား သည် တပည့်အပေါင်း ခြံရံလျက် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တရားကို ဟောကြားတော်မူ၏၊ ကျောင်းတော် ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူပြီးလျှင် -
၃၅။ ‘‘တာယ ဝါစာယ မဓုရာယ, သင်္ဂဏှာတိ [သင်္ဂဏှန္တေ (သီ။)] မဟာဇနံ၊
ဃောသော စ ဝိပုလော အာသိ, အာသီသော [အာသံသော (သီ။)] ဒေဝမာနုသေ။
၃၅။ ချိုမြိန်သာယာသော ထိုတရားစကားဖြင့် လူအပေါင်းကို ချီးမြှောက်တော်မူ၏၊ ပြန့် ပြောသော အသံတော်သည်လည်း ဖြစ်၏၊ နတ်လူအပေါင်း၌ တောင့်တခြင်းသည်လည်း ဖြစ် လေ၏။
၃၆။ ‘‘နိဂ္ဃေါသသဒ္ဒံ သုတွာန, သိဒ္ဓတ္ထဿ မဟေသိနော၊
သဒ္ဒေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, အဝန္ဒိံ လောကနာယကံ။
၃၆။ ငါသည် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ တရားသံကို နာကြားပြီးလျှင် အသံတော်၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးခဲ့၏။
၃၇။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ။
၃၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာကို ရခဲ့ သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာ ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သဒ္ဒသညကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သဒ္ဒသညကတ္ထေရဿာပဒါနံ သတ္တမံ။
၃၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သဒ္ဒသညကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် သဒ္ဒသညကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၈။ တိရံသိယတ္ထေရအပဒါနံ
၃၉။ ‘‘ကေသရိံ အဘိဇာတံဝ, အဂ္ဂိက္ခန္ဓံဝ ပဗ္ဗတေ၊
ဩဘာသေန္တံ ဒိသာ သဗ္ဗာ [နိဝါသေန္တံ (က။), ဒိသာသိန္နံ (သျာ။)], သိဒ္ဓတ္ထံ ပဗ္ဗတန္တရေ။
၈-တိရံသိယတ္ထေရအပဒါန ၃၉။ ‘အမျိုးမြတ်သော ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တောင်၌ ထွန်းလင်းတောက်ပသော မီးပုံကြီးကဲ့သို့လည်းကောင်း’ အရပ်အားလုံးတို့ကို ထွန်းလင်းတောက်ပစေလျက် တောင်ကြား ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို (ဖူးမြင်ရ၏)။
၄၀။ ‘‘သူရိယဿ စ အာလောကံ, စန္ဒာလောကံ တထေဝ စ၊
ဗုဒ္ဓါလောကဉ္စ ဒိသွာန, ဝိတ္တိ မေ ဥဒပဇ္ဇထ။
၄၀။ နေ၏ အလင်းရောင်ကိုလည်းကောင်း၊ လရောင်ကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အရောင်တော်ကိုလည်းကောင်း တွေ့မြင်ရသည်ရှိသော် ငါ့အား နှစ်သက်ခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ် လေ၏။
၄၁။ ‘‘တယော အာလောကေ ဒိသွာန, သမ္ဗုဒ္ဓံ [ဗုဒ္ဓဉ္စ (သီ။)] သာဝကုတ္တမံ၊
ဧကံသံ အဇိနံ ကတွာ, သန္ထဝိံ လောကနာယကံ။
၄၁။ ငါသည် အရောင်အလင်း သုံးမျိုးတို့ကို တွေ့မြင်ပြီးနောက် ပခုံးတစ်ဖက်၌ သစ်နက် ရေကို တင်၍ သာဝကတို့ထက် မြတ်တော်မူသည်ဖြစ်၍ လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့၏။
၄၂။ ‘‘တယော ဟိ အာလောကကရာ, လောကေ လောကတမောနုဒါ၊
စန္ဒော စ သူရိယော စာပိ, ဗုဒ္ဓေါ စ လောကနာယကော။
၄၂။ လောက၌ လောက၏ အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်တတ်ကုန်သော အလင်းရောင်ကို ပြုတတ်ကုန်သော အရာတို့သည် လလည်းကောင်း၊ နေလည်းကောင်း၊ လူတို့၏ ရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားလည်းကောင်း (ဤ) သုံးမျိုးတို့ပင်တည်း။
၄၃။ ‘‘ဩပမ္မံ ဥပဒဿေတွာ, ကိတ္တိတော မေ မဟာမုနိ၊
ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ကိတ္တေတွာ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒဟံ။
၄၃။ (ဤသို့) ငါသည် ဥပမာကို ညွှန်ပြ၍ မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော်ကို ချီးကျူးခဲ့သောကြောင့် ငါသည် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏။
၄၄။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဗုဒ္ဓမဘိကိတ္တယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ကိတ္တနာယ ဣဒံ ဖလံ။
၄၄။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ချီးကျူးရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၄၅။ ‘‘ဧကသဋ္ဌိမှိတော ကပ္ပေ, ဧကော ဉာဏဓရော အဟု၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၄၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ခြောက်ဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “ဉာဏဓရ”စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
၄၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ တိရံသိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
တိရံသိယတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၄၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်တိရံသိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှစ်ခုမြောက် တိရံသိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၉။ ကန္ဒလိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနံ
၄၇။ ‘‘သိန္ဓုယာ နဒိယာ တီရေ, အဟောသိံ ကဿကော တဒါ၊
ပရကမ္မာယနေ ယုတ္တော, ပရဘတ္တံ အပဿိတော။
၉-ကန္ဒလိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ၄၇။ ထိုအခါ ငါသည် သိန္ဓုမြစ်ကမ်း၌ လယ်သမား ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏၊ သူတစ်ပါးအလုပ်ကို လုပ်ရ၍ သူတစ်ပါးထမင်းကို စားရ၏။
၄၈။ ‘‘သိန္ဓုံ အနုစရန္တောဟံ, သိဒ္ဓတ္ထံ ဇိနမဒ္ဒသံ၊
သမာဓိနာ နိသိန္နံဝ, သတပတ္တံဝ ပုပ္ဖိတံ။
၄၈။ ငါသည် သိန္ဓုမြစ်ကို လှည့်လည်သည် ရှိသော် သမာဓိဖြင့် သီတင်းသုံးတော်မူသော ပဒုမ္မာကြာပွင့်နှင့် တူတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏။
၄၉။ ‘‘သတ္တ ကန္ဒလိပုပ္ဖါနိ, ဝဏ္ဋေ ဆေတွာနဟံ တဒါ၊
မတ္ထကေ အဘိရောပေသိံ, ဗုဒ္ဓဿာဒိစ္စဗန္ဓုနော။
၄၉။ ထိုအခါ ငါသည် ကန္ဒလိပန်း (သစ္စာပန်း) ခုနစ်ပွင့်တို့ကို အညှာ၌ ဖြတ်ပြီးလျှင် နေမင်း၏ အဆွေဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဦးထိပ်၌ (ထားလျက်) တင်လှူပူဇော် ခဲ့၏။
၅၀။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, အနုကူလေ သမာဟိတံ၊
တိဓာပဘိန္နမာတင်္ဂံ, ကုဉ္ဇရံဝ ဒုရာသဒံ။
၅၀-၅၁။ ငါသည် ‘သုံးဌာနတို့မှ အမုန်ယိုသော ချဥ်းကပ်နိုင်ခဲသော မာတင်္ဂမျိုးဖြစ်သော ဆင်ကဲ့သို့’ မြစ်ကမ်း၌ (နေတော်မူသော) တည်ကြည်သော သမာဓိ, ရင့်ကျက်သော ပညာရှိ တော်မူသော ဣန္ဒြေတို့ကို ပွားစေတော်မူပြီးသော ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိတော်မူ သော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ချဥ်းကပ်၍ လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးခဲ့၏။
၅၁။ ‘‘တမဟံ ဥပဂန္တွာန, နိပကံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ၊
အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, အဝန္ဒိံ သတ္ထုနော အဟံ။
၅၂။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၅၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ပန်းကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့ရသောအခါမှ စ၍အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပန်းပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၅၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ကန္ဒလိပုပ္ဖိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ကန္ဒလိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၅၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ကန္ဒလိပုပ္ဖိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် ကန္ဒလိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ ကုမုဒမာလိယတ္ထေရအပဒါနံ
၅၄။ ‘‘ဥသဘံ ပဝရံ ဝီရံ, မဟေသိံ ဝိဇိတာဝိနံ၊
ဝိပဿိနံ မဟာဝီရံ, အဘိဇာတံဝ ကေသရိံ။
၁၀-ကုမုဒမာလိယတ္ထေရအပဒါန ၅၄-၅၅။ ‘အမျိုးမြတ်သော ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့’ (အမျိုးအားဖြင့်) မြင့်မြတ်, (ဂုဏ်အားဖြင့်) မြင့်မြတ်တော်မူသော၊ ခိုင်ခံ့သော သမာဓိရှိတော်မူသော၊ မြတ်သော သီလစသော ဂုဏ်ကျေး ဇူးကို ရှာမှီးတော်မူသော၊ မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူပြီးသော၊ ကြီးမားသော လုံ့လရှိတော် မူသော၊ ပေးလှူဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို အလှူခံတော်မူသော၊ လမ်းခရီး၌ ကြွသွားတော် မူသော ဝိပဿီမည်သော ဘုရားမြတ်ကို (ဖူးမြင်ရ၍) ငါသည် ကုမုဒြာကြာပန်းကို ယူပြီးလျှင် ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့၏။
၅၅။ ‘‘ရထိယံ ပဋိပဇ္ဇန္တံ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟံ၊
ဂဟေတွာ ကုမုဒံ မာလံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ သမောကိရိံ။
၅၆။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၅၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ပန်းကို ပူဇော်ခဲ့ရသောအခါမှ စ၍ အပါယ် လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် (ဘုရားအား) ပန်းပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၅၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ကုမုဒမာလိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ကုမုဒမာလိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
အာရက္ခဒါယကဝဂ္ဂေါ ဗာတ္တိံသတိမော [ဗတ္တိံသတိမော (သီ။ သျာ။)]။
တဿုဒ္ဒါနံ –
အာရက္ခဒေါ ဘောဇနဒေါ, ဂတသညီ ပဒုမိယော၊
ပုပ္ဖါသနီ သန္ထဝိကော, သဒ္ဒသညီ တိရံသိယော၊
ကန္ဒလိကော ကုမုဒီ စ, သတ္တပညာသ ဂါထကာတိ။
၅၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ကုမုဒမာလိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် ကုမုဒမာလိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ သုံးဆယ့်နှစ်ခုမြောက် အာရက္ခဒါယကဝဂ် ပြီး၏။
၃၃။ ဥမာပုပ္ဖိယဝဂ္ဂေါ
၁။ ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘သမာဟိတံ သမာပန္နံ, သိဒ္ဓတ္ထမပရာဇိတံ၊
သမာဓိနာ ဥပဝိဋ္ဌံ, အဒ္ဒသာဟံ နရုတ္တမံ။
၃၃-ဥမာပုပ္ဖိယဝဂ် ၁-ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ၁။ ငါသည် တည်ကြည်စွာ သမာပတ်ဝင်စားလျက် သမာဓိဖြင့် နေတော်မူသော, ရန်သူ တို့သည် မအောင်အပ်သော, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင် ရ၏။
၂။ ‘‘ဥမာပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန, ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ၊
သဗ္ဗပုပ္ဖါ ဧကသီသာ, ဥဒ္ဓံဝဏ္ဋာ အဓောမုခါ။
၂-၃။ အောင်မဲညို (နှမ်းကြတ်) ပန်းကို ယူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏၊ ပန်းသီတံတစ်ခုတည်း ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ အထက်၌ အညှာရှိကုန်သော, အောက်သို့ မျက်နှာပြု နေကုန်သော ပန်းအားလုံးတို့သည် လွန်စွာ ဆန်းကြယ်ကုန်လျက် ‘ကောင်းကင်၌ ပန်းအခင်း ကဲ့သို့’ တည်ရှိကုန်၏၊ ငါသည် ထိုစိတ်၏ ကြည်လင်ခြင်းကြောင့် တုသိတာဘုံသို့ ရောက်ရ၏။
၃။ ‘‘သုစိတ္တာ ဝိယ တိဋ္ဌန္တေ, အာကာသေ ပုပ္ဖသန္ထရာ၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, တုသိတံ ဥပပဇ္ဇဟံ။
၄။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၄။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ပန်းကို ပူဇော်ခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ် လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပန်းပူဇော် ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၅။ ‘‘ပဉ္စပညာသိတော ကပ္ပေ, ဧကော အာသိံ မဟီပတိ၊
သမန္တဆဒနော နာမ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ငါးဆယ့်ငါးကမ္ဘာထက်၌ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “သမန္တဆဒန” မည်သော စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဥမာပုပ္ဖိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဥမာပုပ္ဖိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော ဥမာပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါနံ
၇။ ‘‘ကကုဓံ ဝိလသန္တံဝ, နိသဘာဇာနိယံ ယထာ၊
ဩသဓိံဝ ဝိရောစန္တံ, ဩဘာသန္တံ နရာသဘံ။
၂-ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါန ၇။ ‘တင့်တယ်သော ဖောက်ကြံ့ပင် (ထောက်ကြံ့ပင်) ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နိသဘ အာဇာနည်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တောက်ပသော သောက်ရှူးကြယ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း’ ထွန်း လင်းတောက်ပတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ဖူးမြင်ရ၏။
၈။ ‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, အဝန္ဒိံ သတ္ထုနော အဟံ၊
သတ္ထာရံ ပရိဝဏ္ဏေသိံ, သကကမ္မေန တောသယိံ [တောသိတော (သီ။)]။
၈။ (ဖူးမြင်ရ၍) ငါသည် လက်အုပ်ကို မြှောက်ချီပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးခဲ့၏၊ (ထို့ပြင်) မိမိကံဖြင့် နှစ်သက်ရောင့်ရဲတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ချီကျူးခဲ့၏။
၉။ ‘‘သုသုဒ္ဓံ ပုလိနံ ဂယှ, ဂတမဂ္ဂေ သမောကိရိံ၊
ဥစ္ဆင်္ဂေန ဂဟေတွာန, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော။
၉။ ကောင်းစွာ စင်ကြယ်သော သဲကို ခါးပိုက်ဖြင့် ယူ၍ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ ကြွသွား တော်မူရာ လမ်းခရီး၌ ကြဲဖြန့်ပူဇော်ခဲ့၏။
၁၀။ ‘‘တတော ဥပဍ္ဎပုလိနံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊
ဒိဝါဝိဟာရေ ဩသိဉ္စိံ, ဒွိပဒိန္ဒဿ တာဒိနော။
၁၀။ ထိုသဲမှ ထက်ဝက်သော သဲကို (ယူ၍) တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ နေ့သန့်ရာ အရပ်၌ အလွန်ကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် သွန်းလောင်းခဲ့၏။
၁၁။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ပုလိနံ ယမသိဉ္စဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုလိနဿ ဣဒံ ဖလံ။
၁၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ သဲကို သွန်းလောင်းခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ ငါသည် အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဘူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် သဲ (လှူရ ခြင်း)၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပုလိနပူဇကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပုလိနပူဇကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၁၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပုလိနပူဇကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှစ်ခုမြောက် ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ ဟာသဇနကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၃။ ‘‘ဒုမဂ္ဂေ ပံသုကူလကံ [ပံသုကူလိကံ (သျာ။ က။)], လဂ္ဂံ ဒိသွာန သတ္ထုနော၊
အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, ဘိယျော ဥစ္စာရိတံ မယာ။
၃-ဟာသဇနကတ္ထေရအပဒါန ၁၃။ ငါသည် သစ်ပင်ဖျား၌ ဆွဲထားသော မြတ်စွာဘုရား၏ ပံ့သကူသင်္ကန်းကို မြင်၍ လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် (ဘုရား၏ ဂုဏ်ကို) လွန်စွာ မြွက်ဆိုချီးကျူးခဲ့၏။
၁၄။ ‘‘ဒူရတော ပန ဒိသွာန [ပတိဒိသွာန (သီ။ သျာ။)], ဟာသော မေ ဥဒပဇ္ဇထ၊
အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ။
၁၄။ အဝေးမှ မြင်သဖြင့် ငါ့အား ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့၏၊ လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် စိတ်ကို လွန်စွာ ကြည်လင်စေခဲ့၏။
၁၅။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ။
၁၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဟူသော အမှတ်ကို ရခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာ ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဟာသဇနကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဟာသဇနကတ္ထေရဿာပဒါနံ တတိယံ။
၁၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဟာသဇနကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ သုံးခုမြောက် ဟာသဇနကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၄။ ယညသာမိကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၇။ ‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟံ, အဟောသိံ မန္တပါရဂူ၊
ကုလဝတ္တံ [ကုလဝံသံ (သီ။ သျာ။)] အဓာရေသိံ, ယညော ဥဿာဟိတော မယာ။
၄-ယညသာမိကတ္ထေရအပဒါန ၁၇။ ငါသည် မွေးဖွား၍ ခုနစ်နှစ်ရှိလျက် ဗေဒင်တို့၌ ကမ်းတစ်ဖက်ရောက် တတ်မြောက် သူ ဖြစ်ခဲ့၏၊ အမျိုးအနွယ်၏ ကျင့်ဝတ်ကို ဆောင်ခဲ့၏၊ ငါသည် (ပူဇော်ရန်) ယဇ်ကို အား ထုတ်အပ်၏။
၁၈။ ‘‘စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ, ပသူ ဟညန္တိ မေ တဒါ၊
သာရထမ္ဘုပနီတာနိ [တာရသ္မီဟိ ဥပနီတာနိ (က။), သာရသ္မိံဟိ ဥပနီတာနိ (သျာ။)], ယညတ္ထာယ ဥပဋ္ဌိတာ။
၁၈။ ထိုအခါ ငါသည် ရှစ်သောင်းလေးထောင်ကုန်သော သားကောင်တို့ကို သတ်ဖြတ်အပ်ကုန်၏၊ ထိုသားကောင်တို့ကို ကြိုးတို့ဖြင့် ဆောင်ယူကုန်ပြီးလျှင် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းအကျိုးငှါ (တိုင်၌) ချည်ထားအပ်ကုန်၏။
၁၉။ ‘‘ဥက္ကာမုခပဟဋ္ဌောဝ, ခဒိရင်္ဂါရသန္နိဘော၊
ဥဒယန္တောဝ သူရိယော, ပုဏ္ဏမာယေဝ [ပုဏ္ဏမာသေဝ (သီ။)] စန္ဒိမာ။
၁၉။ ‘ပန်းထိမ်ဖိုဝ၌ ဦးပြီးသော ရွှေကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ရှားမီးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တက်လာသော နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ လပြည့်နေ့၌ လကဲ့သို့လည်းကောင်း’ -
၂၀။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထော သဗ္ဗသိဒ္ဓတ္ထော, တိလောကမဟိတော ဟိတော၊
ဥပဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ။
၂၀။ လောကီ, လောကုတ္တရာ အကျိုးအားလုံးကို ပြီးစေတော်မူသော လူသုံးပါးတို့သည် ပူဇော်အပ်သည်ဖြစ်၍ အကျိုးစီးပွားကို ဆောင်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် (ငါ၏ အထံသို့) ကြွလာတော်မူ၍ ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။ -
၂၁။ ‘‘‘အဟိံသာ သဗ္ဗပါဏီနံ, ကုမာရ မမ ရုစ္စတိ၊
ထေယျာ စ အတိစာရာ စ, မဇ္ဇပါနာ စ အာရတိ။
၂၁။ သတို့သား သတ္တဝါအားလုံးတို့အား မညှဥ်းဆဲမှုကို ငါဘုရား နှစ်သက်တော်မူ၏၊ ခိုးခြင်း, လွန်ကျူး၍ ကျင့်ခြင်း, သေရည်သေရက်သောက်ခြင်းတို့မှ ကြဥ်ရှောင်ခြင်းကိုလည်း ငါဘုရား နှစ်သက်တော်မူ၏။
၂၂။ ‘‘‘ရတိ စ သမစရိယာယ, ဗာဟုသစ္စံ ကတညုတာ၊
ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ပရတ္ထ စ, ဓမ္မာ ဧတေ ပသံသိယာ။
၂၂။ မြတ်သော (တူမျှသော) အကျင့်၌ မွေ့လျော်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ အကြားအမြင် များခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ သူ့ကျေးဇူးကို သိလေ့ရှိခြင်းကိုလည်းကောင်း ငါဘုရား နှစ်သက် တော်မူ၏။ ဤတရားတို့ကို မျက်မှောက်၌လည်းကောင်း၊ တမလွန်၌လည်းကောင်း ချီးမွမ်းအပ်ကုန်၏။
၂၃။ ‘‘‘ဧတေ ဓမ္မေ ဘာဝယိတွာ, သဗ္ဗသတ္တဟိတေ ရတော [ဟိတေသိတော (က။)]၊
ဗုဒ္ဓေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ဘာဝေဟိ မဂ္ဂမုတ္တမံ’။
၂၃။ (သတို့သား) သင်သည် ဤတရားတို့ကို ပွါးစေ၍ သတ္တဝါခပ်သိမ်းတို့၏ အစီး အပွါး၌ မွေ့လျော်သည် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေပြီးလျှင် မြတ်သော မဂ်ကို ပွါးများလေလော့။ (ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏)။
၂၄။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန သဗ္ဗညူ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော၊
မမေဝံ အနုသာသိတွာ, ဝေဟာသံ ဥဂ္ဂတော ဂတော။
၂၄။ ဤစကားကို မိန့်တော်မူပြီးလျှင် လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်၍ လူတို့ထက် မြတ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား ဤသို့ ဆုံးမတော်မူပြီးလျှင် ကောင်းကင်သို့ တက် ကြွတော်မူ၏။
၂၅။ ‘‘ပုဗ္ဗေ စိတ္တံ ဝိသောဓေတွာ, ပစ္ဆာ စိတ္တံ ပသာဒယိံ၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, တုသိတံ ဥပပဇ္ဇဟံ။
၂၅။ ရှေးဦးစွာ စိတ်ကို သုတ်သင်၍ နောက်မှ စိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့၏၊ ထိုစိတ်၏ ကြည်လင်ခြင်းကြောင့် ငါသည် တုသိတာဘုံသို့ ရောက်ရပေ၏။
၂၆။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယဒါ စိတ္တံ ပသာဒယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ။
၂၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့သောအခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားဟူသော အမှတ် သညာရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၂၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ယညသာမိကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ယညသာမိကတ္ထေရဿာပဒါနံ စတုတ္ထံ။
၂၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ယညသာမိကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ လေးခုမြောက် ယညသာမိကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၅။ နိမိတ္တသညကတ္ထေရအပဒါနံ
၂၈။ ‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ, ဝသာမိ အဿမေ အဟံ၊
သုဝဏ္ဏမိဂမဒ္ဒက္ခိံ, စရန္တံ ဝိပိနေ အဟံ။
၅-နိမိတ္တသညကတ္ထေရအပဒါန ၂၈။ ငါသည် စန္ဒဘာဂါမြစ်ကမ်းရှိ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ နေ၏၊ ငါသည် တော၌ ကျင်လည် ကျက်စားသော ရွှေသမင်ကို တွေ့မြင်၏။
၂၉။ ‘‘မိဂေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, လောကဇေဋ္ဌံ အနုဿရိံ၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, အညေ ဗုဒ္ဓေ အနုဿရိံ။
၂၉။ သမင်အပေါ်၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို အောက်မေ့ခဲ့၏၊ ထိုစိတ်၏ ကြည်လင်ခြင်းဖြင့် အခြားတစ်ပါးသော မြတ်စွာဘုရားတို့ကို အောက်မေ့ခဲ့၏။
၃၀။ ‘‘အဗ္ဘတီတာ စ ယေ ဗုဒ္ဓါ, ဝတ္တမာနာ အနာဂတာ၊
ဧဝမေဝံ ဝိရောစန္တိ, မိဂရာဇာဝ တေ တယော။
၃၀။ ပွင့်တော်မူပြီးသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည်လည်းကောင်း၊ ပွင့်တော်မူဆဲ မြတ်စွာ့ဘုရားတို့သည်လည်းကောင်း၊ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့သော မြတ်စွာဘုရားတို့သည်လည်းကောင်း၊ ထိုသုံးပါးသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည် သားမင်းကဲ့သို့ ဤအတူ တင့်တယ်တော်မူကြပေကုန်၏ (ဟု အောက်မေ့ခဲ့၏)။
၃၁။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓသညာယိဒံ ဖလံ။
၃၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာကို ရခဲ့ သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ဘုရားဟူသော အမှတ်သညာရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၂။ ‘‘သတ္တဝီသေ ဣတော ကပ္ပေ, ဧကော အာသိံ မဟီပတိ၊
အရညသတ္ထော နာမေန, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၃၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ခုနစ်ဆယ့်ခုနစ်ကမ္ဘာထက်၌ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “အရညသတ္ထ”မည်သော စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
၃၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ နိမိတ္တသညကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
နိမိတ္တသညကတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၃၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်နိမိတ္တသညကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ငါးခုမြောက် နိမိတ္တသညကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၆။ အန္နသံသာဝကတ္ထေရအပဒါနံ
၃၄။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဂစ္ဆန္တံ အန္တရာပဏေ၊
ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသံ, ဗာတ္တိံသဝရလက္ခဏံ။
၆-အန္နသံသာဝကတ္ထေရအပဒါန ၃၄။ ရွှေတုရိုဏ်တိုင်နှင့် တူတော်မူသည်ဖြစ်၍ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောကျာ်းမြတ်တို့၏ လက္ခဏာ ရှိတော်မူသော ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို အိမ်ဈေး၌ ကြွသွားတော်မူစဥ် (ဖူးမြင်ရ၏)။
၃၅။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထံ သဗ္ဗသိဒ္ဓတ္ထံ, အနေဇံ အပရာဇိတံ၊
သမ္ဗုဒ္ဓံ အတိနာမေတွာ, ဘောဇယိံ တံ မဟာမုနိံ။
၃၅။ အကျိုးခပ်သိမ်းကို ပြီးစေတတ်သော, တဏှာကင်းတော်မူသော, ရန်သူတို့သည် မအောင်အပ်သော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်၍ ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်းကျွေး၏။
၃၆။ ‘‘မုနိ ကာရုဏိကော လောကေ, ဩဘာသယိ မမံ တဒါ၊
ဗုဒ္ဓေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒဟံ။
၃၆။ ထိုအခါ လောက၌ သနားခြင်းရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို ဟောကြား တော်မူ၏၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၌ စိတ်ကြည်လင်စေသောကြောင့် တစ်ကမ္ဘာပတ်လုံး နတ် ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏။
၃၇။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဘိက္ခာဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၃၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ဆွမ်းအလှူကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ဆွမ်းလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အန္နသံသာဝကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ၊
အန္နသံသာဝကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၃၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အန္နသံသာဝကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် အန္နသံသာဝကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနံ
၃၉။ ‘‘ယဒါ ဒေဝေါ ဒေဝကာယာ, စဝတေ အာယုသင်္ခယာ၊
တယော သဒ္ဒါ နိစ္ဆရန္တိ, ဒေဝါနံ အနုမောဒတံ။
၇-နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ၃၉။ နတ်သည် နတ်ပြည်မှ အသက်ကုန်ခြင်းကြောင့် စုတေသောအခါ ဝမ်းမြောက်ကုန် သော နတ်တို့၏ သုံးပါးသော အသံတို့သည် ထွက်ပေါ်လာကုန်၏။
၄၀။ ‘‘‘ဣတော ဘော သုဂတိံ ဂစ္ဆ, မနုဿာနံ သဟဗျတံ၊
မနုဿဘူတော သဒ္ဓမ္မေ, လဘ သဒ္ဓံ အနုတ္တရံ။
၄၀။ အချင်း သင်သည် နတ်ပြည်မှ လူတို့၏ အပေါင်းအဖော်ဖြစ်သော သုဂတိဘဝသို့ သွားပါချေ၊ လူဖြစ်သည်ရှိသော် သူတော်ကောင်းတရား၌ အမြတ်ဆုံး သဒ္ဓါတရားကို ရပါစေ လော့။
၄၁။ ‘‘‘သာ တေ သဒ္ဓါ နိဝိဋ္ဌာဿ, မူလဇာတာ ပတိဋ္ဌိတာ၊
ယာဝဇီဝံ အသံဟီရာ, သဒ္ဓမ္မေ သုပ္ပဝေဒိတေ။
၄၁။ အခြေအမြစ်ဖြစ်သော တည်တံ့သော ထိုသဒ္ဓါတရားသည် သင်၏ (သန္တာန်၌) သက်ဝင်သည် ဖြစ်ရာ၏၊ ကောင်းစွာ ဟောကြားအပ်သောသူတော်ကောင်းတရား၌ အသက် ထက်ဆုံး မပျက်စီးသည် ဖြစ်ရာ၏။
၄၂။ ‘‘‘ကာယေန ကုသလံ ကတွာ, ဝါစာယ ကုသလံ ဗဟုံ၊
မနသာ ကုသလံ ကတွာ, အဗျာပဇ္ဇံ နိရူပဓိံ။
၄၂။ ကိုယ်ဖြင့် ကုသိုလ်ကို ပြု၍ နှုတ်ဖြင့် ကုသိုလ်ကို များစွာ ပြု၍ စိတ်ဖြင့် ကြောင့်ကြ မရှိသော ဥပဓိကင်းသော ကုသိုလ်ကို ပြု၍ -
၄၃။ ‘‘‘တတော ဩပဓိကံ ပုညံ, ကတွာ ဒါနေန တံ ဗဟုံ၊
အညေပိ မစ္စေ သဒ္ဓမ္မေ, ဗြဟ္မစရိယေ နိဝေသယ’။
၄၃။ ထို့နောက်မှ ဥပဓိရှိသော ထိုကောင်းမှုကို အလှူဖြင့် များစွာ ပြုပြီးလျှင် တစ်ပါး သော သတ္တဝါတို့ကိုလည်း သူတော်ကောင်းတရားဖြစ်သော အကျင့်မြတ်၌ သွတ်သွင်းလေ လော့။
၄၄။ ‘‘ဣမာယ အနုကမ္ပာယ, ဒေဝါဒေဝံ ယဒါ ဝိဒူ၊
စဝန္တံ အနုမောဒန္တိ, ဧဟိ ဒေဝ ပုနပ္ပုနံ [ဒေဝပုရံ ပုန (သီ။)]။
၄၄-၄၅။ အကြင်အခါ၌ ပညာရှိနတ်တို့သည် စုတေခါနီး နတ်သားကို ဤသို့သော အစဥ်သနားခြင်းဖြင့် ဝမ်းမြောက်စကား ပြောကြားကြကုန်၏၊ အမောင်နတ်သား (နတ်ပြည် သို့) အဖန်ဖန် လာခဲ့ပါလော့။ နတ်အပေါင်း စည်းဝေးမိသည်ရှိသော် ထိုအခါ၌ ငါ့အား ထိတ်လန့်ခြင်းသံဝေဂသည် ဖြစ်၏၊ ငါသည် ဤနတ်ပြည်မှ စုတေလျှင် အဘယ်မည်သော အမျိုးသို့ ရောက်ရပါမည်နည်း။
၄၅။ ‘‘သံဝေဂေါ မေ [သံဝိဂ္ဂေါဟံ (သျာ။)] တဒါ အာသိ, ဒေဝသံဃေ သမာဂတေ၊
ကံသု နာမ အဟံ ယောနိံ, ဂမိဿာမိ ဣတော စုတော။
၄၆။ ‘‘မမ သံဝေဂမညာယ, သမဏော ဘာဝိတိန္ဒြိယော၊
မမုဒ္ဓရိတုကာမော သော, အာဂစ္ဆိ မမ သန္တိကံ။
၄၆။ ပွါးစေအပ်ပြီးသော ဣန္ဒြေရှိသော ထိုရဟန်းသည် ငါ၏ သံဝေဂဖြစ်ခြင်းကို သိသဖြင့် ငါ့အား ထုတ်ဆောင် ကယ်တင်လိုသည်ဖြစ်၍ ငါ့ထံသို့ ကြွလာတော်မူ၏။
၄၇။ ‘‘သုမနော နာမ နာမေန, ပဒုမုတ္တရသာဝကော၊
အတ္ထဓမ္မာနုသာသိတွာ, သံဝေဇေသိ မမံ တဒါ။
ဒွါဒသမံ ဘာဏဝါရံ။
၄၇။ ထိုအခါ အမည်အားဖြင့် “သုမန”ဟု ထင်ရှားသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကသည် အကျိုးအကြောင်းတို့ကို ဆုံးမတော်မူပြီးလျှင် ငါ့ကို သံဝေဂ ရစေတော် မူ၏။ တစ်ဆယ့်နှစ်ခုမြောက် ဘာဏဝါရ ပြီး၏။
၄၈။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဗုဒ္ဓေ စိတ္တံ ပသာဒယိံ၊
တံ ဓီရံ အဘိဝါဒေတွာ, တတ္ထ ကာလံကတော အဟံ။
၄၈။ ငါသည် ထိုရဟန်း၏ (တရား) စကားကို ကြားနာရ၍ မြတ်စွာဘုရား၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့၏၊ ထိုပညာရှိရဟန်းကို ရှိခိုးပြီးနောက် ငါသည် ထိုအရပ်၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။
၄၉။ ‘‘ဥပပဇ္ဇိံ သ [ဥပပဇ္ဇိဿံ (သီ။)] တတ္ထေဝ, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
ဝသန္တော မာတုကုစ္ဆိမှိ, ပုန ဓာရေတိ မာတုယာ။
၄၉။ ထိုငါသည် ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သည် ဖြစ်၍ ထိုအရပ်၌သာလျှင် ဖြစ်ခဲ့၏၊ အမိဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေနေသော ငါ့ကို အမိသည် တစ်ဖန် ပဋိသန္ဓေ လွယ်ရ၏။
၅၀။ ‘‘တမှာ ကာယာ စဝိတွာန, တိဒသေ ဥပပဇ္ဇဟံ၊
ဧတ္ထန္တရေ န ပဿာမိ, ဒေါမနဿမဟံ တဒါ။
၅၀။ ငါသည် ထိုကိုယ်မှ စုတေပြီးနောက် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏၊ ထိုအခါ ငါသည် ဤအတွင်း၌ စိတ်ဆင်းရဲမှုကို မတွေ့မြင်ရပေ။
၅၁။ ‘‘တာဝတိံသာ စဝိတွာန, မာတုကုစ္ဆိံ သမောက္ကမိံ၊
နိက္ခမိတွာန ကုစ္ဆိမှာ, ကဏှသုက္ကံ အဇာနဟံ။
၅၁။ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ စုတေခဲ့၍ အမိဝမ်းသို့ ကောင်းစွာ ရောက်ရ၏၊ ငါသည် ဝမ်းမှ ထွက်သည်ရှိသော် အကုသိုလ်, ကုသိုလ်ကို သိ၏။
၅၂။ ‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဝ [ဇာတိယာ သတ္တဝဿေန (သျာ။)], အာရာမံ ပါဝိသိံ အဟံ၊
ဂေါတမဿ ဘဂဝတော, သကျပုတ္တဿ တာဒိနော။
၅၂။ ငါသည် မွေးဖွား၍ ခုနစ်နှစ်ရှိလတ်သော် တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သာကီဝင်မင်းသား ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အရံသို့ ဝင်ခဲ့၏။
၅၃။ ‘‘ဝိတ္ထာရိကေ [ဝိတ္ထာရိတေ (သီ။ က။)] ပါဝစနေ, ဗာဟုဇညမှိ သာသနေ၊
အဒ္ဒသံ သာသနကရေ, ဘိက္ခဝေါ တတ္ထ သတ္ထုနော။
၅၃။ မြတ်စွာဘုရားတရားတော် ကျယ်ပြန့်သည်ရှိသော် (ဘုရားတရားတော် ပြန့်ပွါးလာ သောအခါ) သာသနာတော်ကို လူများစွာ သိလာသည်ရှိသော် ထိုသာသနာတော်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမကို လိုက်နာကုန်သော ရဟန်းတို့ကို တွေ့မြင်ရ၏။
၅၄။ ‘‘သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ, ရာဇာ တတ္ထာသိ ကောသလော၊
ရထေန နာဂယုတ္တေန, ဥပေသိ ဗောဓိမုတ္တမံ။
၅၄။ ထိိုအခါ မြို့တော်သည် သာဝတ္ထိ မည်၏၊ ထိုသာဝတ္ထိမြို့တော်၌ ကောသလမင်းသည် ရှိ၏၊ (ထိုမင်းသည်) ဆင်ကသော ရထားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်၏။
၅၅။ ‘‘တဿာဟံ နာဂံ ဒိသွာန, ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရိံ၊
အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, သမယံ အဂမာသဟံ။
၅၅။ ငါသည် ထိုကောသလမင်း၏ ဆင်တော်ကို မြင်သဖြင့် ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက် မေ့၏၊ ငါသည် လက်အုပ်ကို ချီ၍ အစည်းအဝေးသို့ သွားခဲ့၏။
၅၆။ ‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဝ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ၊
ယော သော ဗုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌာသိ, အာနန္ဒော နာမ သာဝကော။
၅၆။ ငါသည် မွေးဖွား၍ ခုနစ်နှစ်သာ ရှိသေးလျက် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏၊ အာနန္ဒာ မည်သော တပည့်သည် မြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေး၏။
၅၇။ ‘‘ဂတိမာ ဓိတိမာ စေဝ, သတိမာ စ ဗဟုဿုတော၊
ရညော စိတ္တံ ပသာဒေန္တော, နိယျာဒေသိ မဟာဇုတိ။
၅၇။ ပညာရှိတော်မူသော, လုံ့လရှိတော်မူသော, သတိလည်းရှိတော်မူသော, များသော အကြားအမြင်ရှိတော်မူသော, တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးတော်မူသော အသျှင်အာနန္ဒာသည် မင်း၏ စိတ်ကို ကြည်လင်စေလျက် (တရားကို) ဆောင်နှင်း၏။
၅၈။ ‘‘တဿာဟံ ဓမ္မံ သုတွာန, ပုဗ္ဗကမ္မံ အနုဿရိံ၊
တတ္ထေဝ ဌိတကော သန္တော, အရဟတ္တမပါပုဏိံ။
၅၈။ ငါသည် ထိုအသျှင်အာနန္ဒာ၏ တရားကို ကြားနာရ၍ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက် မေ့၏၊ ထိုအရပ်၌ပင် တည်လျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၏။
၅၉။ ‘‘ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ, သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊
သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ, ဣမံ ဝါစံ ဥဒီရယိံ။
၅၉။ လက်ဝဲပခုံးတစ်ဖက်၌ သင်္ကန်းကို တင်လျက် ဦးထိပ်၌ လက်အုပ်ကို မြှောက်ချီပြီး လျှင့်မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်ရိုသေစွာ ရှိခိုး၍ ဤစကားကို မြွက်ဆိုလျှောက်ထား၏ -
၆၀။ ‘‘‘ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ, ဒွိပဒိန္ဒဿ သတ္ထုနော၊
နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖံ ပဂ္ဂယှ, သီဟာသနေ ဌပေသဟံ။
၆၀။ ငါသည် ကြောင်ပန်းပွင့်ပန်းကို ယူ၍ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ကို အစိုးရ တော်မူသော နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော နေရာ ၌ တင်ထား (ပူဇော်) ခဲ့၏။
၆၁။ ‘‘‘တေန ကမ္မေန ဒွိပဒိန္ဒ, လောကဇေဋ္ဌ နရာသဘ၊
ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနံ, ဟိတွာ ဇယပရာဇယံ’။
၆၁။ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ကို အစိုးရတော်မူသော, လောက၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်တော်မူသော, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် အောင်ခြင်း, ရှုံးခြင်း (အနိုင်, အရှုံး) ကို ပယ်စွန့်၍ တုန်လှုပ်ခြင်း မရှိသော နိဗ္ဗာန် သို့ ရောက်ရပေ၏။
၆၂။ ‘‘ပဉ္စဝီသသဟဿမှိ, ကပ္ပါနံ မနုဇာဓိပါ၊
အဗ္ဗုဒနိရဗ္ဗုဒါနိ, အဋ္ဌဋ္ဌာသိံသု ခတ္တိယာ။
၆၂။ ကမ္ဘာတို့၏ နှစ်သောင်းငါးထောင်ထက်၌ အဗ္ဗုဒအသက်တမ်း, နိရဗ္ဗုဒအသက်တမ်း တို့ ကာလပတ်လုံး လူတို့ကို အစိုးရကုန်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် ရှစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ် တိုင်တိုင် ဖြစ်ဖူးကုန်၏။
၆၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယတ္ထေရဿာပဒါနံ သတ္တမံ။
၆၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် နိဂ္ဂုဏ္ဍိပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၈။ သုမနာဝေဠိယတ္ထေရအပဒါနံ
၆၄။ ‘‘ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
သဗ္ဗေ ဇနာ သမာဂမ္မ, မဟာပူဇံ ကရောန္တိ တေ။
၈-သုမနာဝေဠိယတ္ထေရအပဒါန ၆၄။ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူ၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ဝေဿဘူ မြတ်စွာဘုရားအား ထိုလူအားလုံးတို့သည် ပေါင်းဆုံစည်းဝေးကြကုန်၍ ကြီးမားသော ပူဇော် ခြင်းကို ပြုကြကုန်၏။
၆၅။ ‘‘သုဓာယ ပိဏ္ဍံ ကတွာန, အာဝေဠံ သုမနာယဟံ၊
သီဟာသနဿ ပုရတော, အဘိရောပေသဟံ တဒါ။
၆၅။ ထိုအခါ ငါသည် အင်္ဂတေစိုင်ကို (ပန်းတင်ရန်) ပြုလုပ်၍ မြတ်လေးပန်းဖြင့် ဦးဆောက်ပန်း ပြုပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားနေရာတော်၏ ရှေ့၌ တင်လှူ (ပူဇော်) ခဲ့၏။
၆၆။ ‘‘သဗ္ဗေ ဇနာ သမာဂမ္မ, ပေက္ခန္တိ ပုပ္ဖမုတ္တမံ၊
ကေနိဒံ ပူဇိတံ ပုပ္ဖံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ တာဒိနော။
၆၆။ လူခပ်သိမ်းတို့သည် ပေါင်းဆုံစည်းဝေးကြကုန်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ဤပန်းကို အဘယ်သူသည် ပူဇော်အပ်ပါသနည်းဟု မြတ်သောပန်းကို ရှုကြည့်ကြကုန်၏။
၆၇။ ‘‘တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, နိမ္မာနံ ဥပပဇ္ဇဟံ၊
အနုဘောမိ [အနုဘောသိံ (သီ။)] သကံ ကမ္မံ, ပုဗ္ဗေ သုကတမတ္တနော။
၆၇။ ငါသည် ထိုစိတ်၏ ကြည်လင်ခြင်းကြောင့် နိမ္မာနရတိဘုံ၌ ဖြစ်ရ၏၊ မိမိ၏ ရှေးက ကောင်းစွာ ပြုခဲ့သော မိမိကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကို ခံစားရ၏။
၆၈။ ‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊
သဗ္ဗေသာနံ ပိယော ဟောမိ, ပုပ္ဖပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၆၈။ ထိုမှတစ်ပါး ငါသည် ကပ်ရောက်ရတိုင်းသော လူအဖြစ်, နတ်အဖြစ်ဟူသမျှတို့၌ နတ်လူခပ်သိမ်းတို့သည် ချစ်ခင်အပ်သူ ဖြစ်ပေ၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ပန်းပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၆၉။ ‘‘နာဘိဇာနာမိ ကာယေန, ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ၊
သံယတာနံ တပဿီနံ, ကတံ အက္ကောသိတံ မယာ။
၆၉။ ကိုယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နှုတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် စိတ်ဖြင့်လည်းကောင်း စောင့်စည်းကုန်သော ရသေ့ရဟန်းတို့အား ငါသည် ဆဲရေးမှုကို ပြုဖူး၏ဟူ၍ မသိခဲ့ပေ။
၇၀။ ‘‘တေန သုစရိတေနာဟံ, စိတ္တဿ ပဏိဓီဟိ စ၊
သဗ္ဗေသံ ပူဇိတော ဟောမိ, အနက္ကောသဿိဒံ ဖလံ။
၇၀။ ငါသည် ထိုကောင်းသော အကျင့်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်၏ တောင့်တမှုတို့ ကြောင့်လည်းကောင်း ခပ်သိမ်းကုန်သော သူတို့၏ ပူဇော်အပ်သူ ဖြစ်ပေ၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရ ခြင်းသည် မဆဲရေးခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၇၁။ ‘‘ဣတော ဧကာဒသေ ကပ္ပေ, သဟဿာရောသိ ခတ္တိယော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၇၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ တစ်ဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “သဟဿာရ”မည်သော စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။
၇၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သုမနာဝေဠိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သုမနာဝေဠိယတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၇၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သုမနာဝေဠိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှစ်ခုမြောက် သုမနာဝေဠိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၉။ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တိယတ္ထေရအပဒါနံ
၇၃။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
သစ္စံ ပကာသယန္တဿ, နိဗ္ဗာပေန္တဿ ပါဏိနော။
၉-ပုပ္ဖစ္ဆ တ္တိယတ္ထေရအပဒါန ၇၃။ ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသည်ဖြစ်၍ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ် တော်မူသော၊ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော၊ သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို ထင်ရှားပြသတော် မူသော၊ သတ္တဝါတို့ကို ငြိမ်းအေးစေတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား-
၇၄။ ‘‘ဇလဇံ အာဟရိတွာန, သတပတ္တံ မနောရမံ၊
ပုပ္ဖဿ ဆတ္တံ ကတွာန, ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ။
၇၄။ နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော ပွင့်ချပ်တစ်ရာ ပဒုမ္မာကြာပန်းကို ဆောင်ယူပြီးလျှင် ပန်းဖြင့် ထီးပြု၍ တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏။
၇၅။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထော စ လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊
ဘိက္ခုသံဃေ ဌိတော သတ္ထာ, ဣမံ ဂါထံ အဘာသထ။
၇၅။ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသည် ဖြစ်၍ ပေးလှူဖွယ်ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို ခံယူတော်မူ ထိုက်သော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာ၌ ရပ်တည်လျက် ဤဆိုမည့် ဂါထာကို မိန့်တော်မူ၏-
၇၆။ ‘‘‘ယော မေ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ အဓာရယိံ၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, ဒုဂ္ဂတိံ သော န ဂစ္ဆတိ’။
၇၆-၇၇။ အကြင်သူသည် စိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ ငါဘုရားအား ပန်းထီးကို ဆောင်းမိုး၏၊ ထိုသူသည် ထိုစိတ်၏ ကြည်လင်မှုကြောင့် ဒုဂ္ဂတိဘုံသို့ မရောက်လတ္တံ့ဟု ဤစကားကို မိန့်တော်မူပြီးလျှင် လောက၏ ရှေ့သွား သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းပရိသတ်ကို ပြန် လွှတ်၍ ဟင်းလင်းအပြင် ဖြစ်သော ကောင်းကင်သို့ တက်ကြွတော်မူ၏။
၇၇။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သိဒ္ဓတ္ထော လောကနာယကော၊
ဥယျောဇေတွာန ပရိသံ, ဝေဟာသံ နဘမုဂ္ဂမိ။
၇၈။ ‘‘ဝုဋ္ဌိတေ နရဒေဝမှိ, သေတစ္ဆတ္တမ္ပိ ဝုဋ္ဌဟိ၊
ပုရတော ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ, ဂစ္ဆတိ ဆတ္တမုတ္တမံ။
၇၈။ လူတို့၏ နတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ထတော်မူသည်ရှိသော် ထီးဖြူ သည်လည်း ထ၏၊ ဘုရားမြတ်၏ ရှေ့၌ မြတ်သော ထီးဖြူသည် သွား၏။
၇၉။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဆတ္တံ အဘိရောပယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုပ္ဖစ္ဆတ္တဿိဒံ ဖလံ။
၇၉။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ထီးကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့ရသောအခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ပန်းထီးလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၈၀။ ‘‘စတုသတ္တတိကပ္ပမှိ, အဋ္ဌ ဇလသိခါ အဟူ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၈၀။ ခုနစ်ဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ် သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိကုန်သော “ဇလသိခ”မည်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် ရှစ်ကြိမ် တိုင်တိုင် ဖြစ်ဖူးကုန်၏။
၈၁။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပုပ္ဖစ္ဆတ္တိယတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၈၁။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပုပ္ဖစ္ဆ တ္တိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် ပုပ္ဖစ္ဆ တ္တိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ သပရိဝါရဆတ္တဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၈၂။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊
အာကာသေ ဇလဝုဋ္ဌီဝ ဝဿတေ [ဝဿတိ (သီ။ သျာ။), ဝဿေတိ (?)] ဓမ္မဝုဋ္ဌိယာ။
၁၀-သပရိဝါရဆတ္တဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၈၂။ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသည် ဖြစ်၍ ပေးလှူဖွယ်ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို အလှူခံ တော်မူထိုက်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် တရားတည်းဟူသော မိုးရေဖြင့် ‘ကောင်းကင် ၌ မိုးရွာသကဲ့သို့’ ရွာသွန်းတော်မူ၏။
၈၃။ ‘‘တမဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ၊
သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, အဂမာသိံ သကံ ဃရံ။
၈၃။ ငါသည် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကို ဟောပြတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ခဲ့၏၊ မိမိ စိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ မိမိအိမ်သို့ ပြန်သွားခဲ့၏။
၈၄။ ‘‘ဆတ္တံ အလင်္ကတံ ဂယှ, ဥပဂစ္ဆိံ နရုတ္တမံ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, အာကာသေ ဥက္ခိပိံ အဟံ။
၈၄။ ငါသည် တန်ဆာဆင်ထားသော ထီးကို ယူပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ခဲ့၏၊ ရွှင်လန်းသော ငါသည် ရွှင်ပျသော စိတ်ဖြင့် ကောင်းကင်၌ မြှောက်တင် (ပူဇော်)၏။
၈၅။ ‘‘သုသင်္ဂဟိတယာနံဝ, ဒန္တောဝ သာဝကုတ္တမော၊
ဥပဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, မတ္ထကေ သမ္ပတိဋ္ဌဟိ။
၈၅။ (ထိုထီးသည်) ‘ကောင်းစွာ မောင်းနှင်သော ယာဥ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ယဥ်ကျေး သော တပည့်မြတ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း’ မြတ်စွာဘုရားသို့ ချဥ်းကပ်၍ ထိပ်ထက်၌ ကောင်းစွာ တည်နေလေ၏။
၈၆။ ‘‘အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော, ဗုဒ္ဓေါ လောကဂ္ဂနာယကော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၈၆။ အစဥ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍ သနားခြင်းရှိတော်မူသော လောကထက် မြတ်သည်ဖြစ်၍ ရှေ့ဆောင်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာ၌ ထိုင်နေ တော်မူ၍ ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၈၇။ ‘‘‘ယေန ဆတ္တမိဒံ ဒိန္နံ, အလင်္ကတံ မနောရမံ၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, ဒုဂ္ဂတိံ သော န ဂစ္ဆတိ။
၈၇။ အကြင်သူသည် နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော တန်ဆာဆင်အပ်သော ဤထီးကို ပေး လှူခဲ့၏၊ ထိုသူသည် ထိုစိတ်၏ ကြည်လင်ခြင်းကြောင့် ဒုဂ္ဂတိဘုံသို့ မရောက်ရလတ္တံ့။
၈၈။ ‘‘‘သတ္တက္ခတ္တုဉ္စ ဒေဝေသု, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
ဗာတ္တိံသက္ခတ္တုဉ္စ ရာဇာ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ။
၈၈။ နတ်တို့၌ နတ်မင်းအဖြစ်ကိုလည်း ခုနစ်ကြိမ် ပြုရလတ္တံ့၊ စကြဝတေးမင်းလည်း သုံးဆယ့် နှစ်ကြိမ်ဖြစ်လတ္တံ့။
၈၉။ ‘‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊
ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ။
၈၉။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌ ဖြစ်၍ အနွယ်အားဖြင့် ဂေါတမအမည် ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့။
၉၀။ ‘‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ, ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ’။
၉၀။ ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်တို့၌ အမွေခံလျက် တရားဖြင့် ဖန်ဆင်းအပ် သော သားတော်ရဟန္တာ ဖြစ်၍ အာသဝေါတရား ခပ်သိမ်းတို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီးနောက် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလတ္တံ့ (ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
၉၁။ ‘‘ဗုဒ္ဓဿ ဂိရမညာယ, ဝါစာသဘိမုဒီရိတံ၊
ပသန္နစိတ္တော သုမနော, ဘိယျော ဟာသံ ဇနေသဟံ။
၉၁။ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ကောင်းစွာ မြွက်ဆိုအပ်သော စကားသံကို သိသဖြင့် ကြည်လင်ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရွှင်ပျခြင်းကို လွန်စွာ ဖြစ်စေခဲ့၏။
၉၂။ ‘‘ဇဟိတွာ မာနုသံ ယောနိံ, ဒိဗ္ဗံ ယောနိံ [ဒေဝယောနိံ (သီ။), ဒိဗ္ဗယောနိံ (သျာ။)] မဇ္ဈဂံ၊
ဝိမာနမုတ္တမံ မယှံ, အဗ္ဘုဂ္ဂတံ မနောရမံ။
၉၂။ ငါသည် လူ့ဘဝကို စွန့်၍ နတ်ဘဝသို့ ရောက်ခဲ့၏၊ ငါ၏ မြတ်သောဗိမာန်သည် အထက်သို့ စွင့်စွင့်တက်၏၊ နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်လည်း ရှိ၏။
၉၃။ ‘‘ဝိမာနာ နိက္ခမန္တဿ, သေတစ္ဆတ္တံ ဓရီယတိ၊
တဒါ သညံ ပဋိလဘိံ, ပုဗ္ဗကမ္မဿိဒံ ဖလံ။
၉၃။ ဗိမာန်မှ ထွက်သော ငါတို့အား ထီးဖြူသည် ဆောင်းမိုး၏၊ ထိုအခါ ငါသည် (ရှေးက ထီးလှူခဲ့သော) အမှတ်သညာကို ရခဲ့၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် (ပန်းထီးလှူ ခဲ့သော) ရှေးကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးပေတည်း။
၉၄။ ‘‘ဒေဝလောကာ စဝိတွာန, မနုဿတ္တဉ္စ အာဂမိံ၊
ဆတ္တိံသက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တီ, သတ္တကပ္ပသတမှိတော။
၉၄။ ငါသည် နတ်ပြည်မှ စုတေခဲ့၍ လူအဖြစ်သို့လည်း ရောက်ခဲ့၏၊ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာခုနစ်ရာထက်၌ စကြဝတေးမင်းတို့သည် သုံးဆယ့်ခြောက်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်၏။
၉၅။ ‘‘တမှာ ကာယာ စဝိတွာန, အာဂစ္ဆိံ [အဂဉ္ဆိံ (?)] တိဒသံ ပုရံ၊
သံသရိတွာနုပုဗ္ဗေန, မာနုသံ ပုနရာဂမိံ။
၉၅။ ထိုကိုယ်မှ စုတေ၍ တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ရောက်လာခဲ့၏၊ အစဥ်အားဖြင့် ကောင်းစွာ ကျင်လည်ပြီးနောက် လူ့ပြည်သို့ တစ်ဖန် ရောက်လာပြန်၏။
၉၆။ ‘‘ဩက္ကန္တံ မာတုကုစ္ဆိံ မံ, သေတ္တစ္ဆတ္တံ အဓာရယုံ၊
ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ။
၉၆။ အမိဝမ်းသို့ သက်ဝင်သော ငါ့ကို (လူတို့သည် ) ထီးဖြူကို ဆောင်းမိုးကုန်၏၊ ငါသည် မွေးဖွား၍ ခုနစ်နှစ်သား ရှိလတ်သော် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြု၏။
၉၇။ ‘‘သုနန္ဒော နာမ နာမေန, ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ၊
ဖလိကံ ဆတ္တမာဒါယ, သာဝကဂ္ဂဿ သော တဒါ။
၉၇။ ဗေဒင်ပါရဂူဖြစ်သော အမည်အားဖြင့် “သုနန္ဒ”ဟု ထင်ရှားသော ထိုပုဏ္ဏားသည် ဖန်ထီးကို ယူပြီးလျှင် လက်ယာရံ အဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော အသျှင်သာရိပုတ္တရာအား ပေးလှူ၏။
၉၈။ ‘‘အနုမောဒိ မဟာဝီရော, သာရိပုတ္တော မဟာကထီ၊
သုတွာနုမောဒနံ တဿ, ပုဗ္ဗကမ္မမနုဿရိံ။
၉၈။ ကြီးမားသော လုံ့လဝီရိယရှိတော်မူသော မြတ်သောစကားကို ဆိုတော်မူတတ်သော အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏၊ ငါသည် ထိုအသျှင်သာရိပုတ္တရာ၏ အနုမောဒနာတရားကို ကြားနာရသဖြင့် ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့ခဲ့၏။
၉၉။ ‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, သကံ စိတ္တံ ပသာဒယိံ၊
သရိတွာ ပုရိမံ ကမ္မံ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ။
၉၉။ ငါသည် လက်အုပ်ချီလျက် မိမိစိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့၏၊ ရှေးကောင်းမှုကံကို အောက်မေ့၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၏။
၁၀၀။ ‘‘ဥဋ္ဌာယ အာသနာ တမှာ, သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊
သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ, ဣမံ ဝါစံ ဥဒီရိယိံ။
၁၀၀။ ထိုနေရာမှ ထ၍ ဦးခေါင်း၌ လက်အုပ်ချီလျက် မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်ရိုသေစွာ ရှိခိုးပြီးလျှင် ဤဆိုမည့် စကားကို မြွက်ဆိုလျှောက်ထား၏ -
၁၀၁။ ‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ အနုတ္တရော၊
ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော။
၁၀၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ လောက၌ အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော ပေးလှူဖွယ်ပစ္စည်းဝတ္ထုတို့ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် (ပွင့်တော်မူ၏)။
၁၀၂။ ‘‘တဿ ဆတ္တံ မယာ ဒိန္နံ, ဝိစိတ္တံ သမလင်္ကတံ၊
ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂဏှိ, သယမ္ဘူ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော။
၁၀၂။ တပည့်တော်သည် ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော ဆန်းကြယ်သော ထီးကို ပေးလှူခဲ့၏၊ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ခံယူတော်မူခဲ့ပါ၏။
၁၀၃။ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဓမ္မော, အဟော နော သတ္ထုသမ္ပဒါ၊
ဧကစ္ဆတ္တဿ ဒါနေန, ဒုဂ္ဂတိံ နုပပဇ္ဇဟံ။
၁၀၃။ မြတ်စွာဘုရားသည် အံ့ဖွယ်ရှိပါပေစွ၊ တရားတော်သည် အံ့ဖွယ်ရှိပါပေစွ၊ ငါတို့အား မြတ်စွာဘုရား၏ ပြည့်စုံခြင်းတို့သည် အံ့ဖွယ်ရှိပါပေစွ၊ တပည့်တော်သည် ထီးတစ်လက်ကို လှူသဖြင့် ဒုဂ္ဂတိဘုံသို့ (ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံး) မရောက်ခဲ့ရပါ။
၁၀၄။ ‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၁၀၄။ တပည့်တော်သည် ကိလေသာတို့ကို ရှို့မြှိုက်လောင်ကျွမ်းစေအပ်ပါပြီ၊ ခပ်သိမ်း သော ဘဝတို့ကို ပယ်နုတ်အပ်ပါပြီ၊ အာသဝေါခပ်သိမ်းတို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီး၍ အာသဝေါ ကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်လျက် နေရပါ၏။
၁၀၅။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သပရိဝါရဆတ္တဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သပရိဝါရဆတ္တဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
ဥမာပုပ္ဖိယဝဂ္ဂေါ တေတ္တိံသတိမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဥမာပုပ္ဖဉ္စ ပုလိနံ, ဟာသော ယညော နိမိတ္တကော၊
သံသာဝကော နိဂ္ဂုဏ္ဍီ စ, သုမနံ ပုပ္ဖဆတ္တကော၊
သပရိဝါရဆတ္တော စ, ဂါထာ သတ္တသတုတ္တရာတိ။
၁၀၅။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သပရိဝါရဆတ္တဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ဆယ်ခုမြောက် သပရိဝါရဆတ္တဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ သုံးဆယ့်သုံးခုမြောက် ဥမာပုပ္ဖိယဝဂ် ပြီး၏။
၃၄။ ဂန္ဓောဒကဝဂ္ဂေါ
၁။ ဂန္ဓဓူပိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, ဂန္ဓဓူပံ အဒါသဟံ၊
သုမနေဟိ ပဋိစ္ဆန္နံ, ဗုဒ္ဓါနုစ္ဆဝိကဉ္စ တံ။
၃၄-ဂန္ဓောဒကဝဂ် ၁-ဂန္ဓဓူပိယတ္ထေရအပဒါန ၁။ ငါသည် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား မုလေးပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် မြတ်စွာဘုရားအား လျောက်ပတ်သော ထိုနံ့သာအခိုးအထုံကို ပေးလှူခဲ့၏။
၂။ ‘‘ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသံ, ဗုဒ္ဓံ လောကဂ္ဂနာယကံ၊
ဣန္ဒီဝရံဝ ဇလိတံ, အာဒိတ္တံဝ ဟုတာသနံ။
၂။ အဖိုးထိုက်တန်သော ရွှေစင်နှင့် တူတော်မူသော, သတ္တဝါအပေါင်းကို မြတ်သောနိဗ္ဗာန် သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်သော, ‘သက်တန့်ကဲ့သို့’ ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူသော, ‘မီးစာကဲ့သို့’ ရဲရဲတောက်ပတော်မူသော, -
၃။ ‘‘ဗျဂ္ဃုသဘံဝ ပဝရံ, အဘိဇာတံဝ ကေသရိံ၊
နိသိန္နံ သမဏာနဂ္ဂံ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ။
၃။ ‘ကျားမင်း, နွားလားဥသဘကဲ့သို့’ မြတ်တော်မူသော, ‘ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့’ အမျိုး ကောင်းတော်မူသော, ရဟန်းအပေါင်းခြံရံလျက် နေတော်မူသော, ရဟန်းတို့ထက် မြတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏။
၄။ ‘‘ဒိသွာ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ပဂ္ဂဟေတွာန အဉ္ဇလိံ၊
ဝန္ဒိတွာ သတ္ထုနော ပါဒေ, ပက္ကာမိံ ဥတ္တရာမုခေါ။
၄။ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသဖြင့် စိတ်ကို ကြည်လင်စေပြီးလျှင် လက်အုပ် ချီလျက် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုး၍ မြောက်အရပ်သို့ ရှေးရှုသွားခဲ့၏။
၅။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဂန္ဓမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဂန္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ နံ့သာကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် နံ့သာကို ပူဇော်ရ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဂန္ဓဓူပိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဂန္ဓဓူပိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဂန္ဓဓူပိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော ဂန္ဓဓူပိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ ဥဒကပူဇကတ္ထေရအပဒါနံ
၇။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဂစ္ဆန္တံ အနိလဉ္ဇသေ၊
ဃတာသနံဝ ဇလိတံ, အာဒိတ္တံဝ ဟုတာသနံ။
၂-ဥဒကပူဇကတ္ထေရအပဒါန ၇။ ‘ထောပတ်မီးစာကဲ့သို့’ ထွန်းတောက်ပတော်မူသော, ‘မီးစာကဲ့သို့’ ရဲရဲတောက်ပ တော်မူသော,ကောင်းကင်၌ ကြွသွားတော်မူသော, ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိတော် မူသော မြတ်စွာဘုရားကို (ဖူးမြင်ရ၏)။
၈။ ‘‘ပါဏိနာ ဥဒကံ ဂယှ, အာကာသေ ဥက္ခိပိံ အဟံ၊
သမ္ပဋိစ္ဆိ မဟာဝီရော, ဗုဒ္ဓေါ ကာရုဏိကော ဣသိ။
၈။ ငါသည် လက်ဖြင့် ရေကို ယူပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ ကြဲမြှောက် (ပူဇော်) ခဲ့၏၊ ကြီးမား သော လုံ့လရှိတော်မူသော, သနားခြင်းရှိတော်မူသော, သီလစသော ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ရှာမှီး တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အလှူခံတော်မူ၏။
၉။ ‘‘အန္တလိက္ခေ ဌိတော သတ္ထာ, ပဒုမုတ္တရနာမကော၊
မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, ဣမံ ဂါထမဘာသထ။
၉။ ပဒုမုတ္တရအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းကင်၌ ရပ်တည်တော်မူလျက် ငါ၏ စိတ်အကြံကို သိတော်မူ၍ ဤဆိုမည့် ဂါထာကို မိန့်တော်မူ၏ -
၁၀။ ‘‘‘ဣမိနာ ဒကဒါနေန, ပီတိဥပ္ပါဒနေန စ၊
ကပ္ပသတသဟဿမ္ပိ, ဒုဂ္ဂတိံ နုပပဇ္ဇသိ’။
၁၀။ (ဤသူသည်) ဤရေအလှူကြောင့်လည်းကောင်း၊ နှစ်သက်မှု ‘ပီတိ’ ဖြစ်ခြင်း ကြောင့်လည်းကောင်း ကမ္ဘာတစ်သိန်းပတ်လုံးလည်း ဒုဂ္ဂတိဘုံသို့ မလားရလတ္တံ့။
၁၁။ ‘‘တေန ကမ္မေန ဒွိပဒိန္ဒ, လောကဇေဋ္ဌ နရာသဘ၊
ပတ္တောမှိ အစလံ ဌာနံ, ဟိတွာ ဇယပရာဇယံ။
၁၁။ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ကို အစိုးရတော်မူသော, လောက၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်တော်မူသော, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အကျွန်ုပ်သည် ထို ကောင်းမှုကံကြောင့် အနိုင်အရှုံး (အောင်ခြင်း, ရှုံးခြင်း) ကို ပယ်စွန့်၍ ရွေ့ရှားခြင်း မရှိသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရပါလို၏။
၁၂။ ‘‘သဟဿရာဇနာမေန, တယော စ စက္ကဝတ္တိနော၊
ပဉ္စသဋ္ဌိကပ္ပသတေ, စာတုရန္တာ ဇနာဓိပါ။
၁၂။ ခြောက်ဆယ့်ငါးကမ္ဘာထက်၌ သမုဒ္ဒရာလေးစင်း အဆုံးရှိကုန်သော လူတို့ကို အစိုးရ ကုန်သော “သဟဿရာဇ”အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်းတို့သည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ဖူး ကုန်၏။
၁၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဥဒကပူဇကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဥဒကပူဇကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၁၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဥဒကပူဇကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှစ်ခုမြောက် ဥဒကပူဇကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁၄။ ‘‘ကာနနံ ဝနမောဂယှ, ဝသာမိ လုဒ္ဒကော အဟံ၊
ပုန္နာဂံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ အနုဿရိံ။
၃-ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ၁၄။ ငါသည် ငှက်တို့ တွန်မြူးရာ ဖြစ်သော တောသို့ သက်ဝင်လျက် မုဆိုးဖြစ်၍ နေ၏၊ ပွင့်သော ပုန်းညက်ပင်ကို မြင်သဖြင့် ဘုရားမြတ်ကို အောက်မေ့ခဲ့၏။
၁၅။ ‘‘တံ ပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာန, သုဂန္ဓံ ဂန္ဓိတံ သုဘံ၊
ထူပံ ကတွာန ပုလိနေ, ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ။
၁၅။ ထိုကောင်းသော အနံ့ရှိသော ပုန်းညက်ပန်းကို ဆွတ်ခူး၍ တင့်တယ်စွာ သီကုံး လျက် သဲပုံစေတီ ပြုပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူပူဇော်ခဲ့၏။
၁၆။ ‘‘ဒွေနဝုတေ ဣတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၁၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ပန်းကို ပူဇော်ခဲ့ရသောအခါမှ စ၍ အပါယ် လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပန်း ပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၇။ ‘‘ဧကမှိ နဝုတေ ကပ္ပေ, ဧကော အာသိံ တမောနုဒေါ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၁၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ များမြတ်သည့် ဗိုလ်ပါအင်အားရှိသော “တမောနုဒ”စကြဝတေးမင်း တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပုန္နာဂပုပ္ဖိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရဿာပဒါနံ တတိယံ။
၁၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပုန္နာဂပုပ္ဖိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ သုံးခုမြောက် ပုန္နာဂပုပ္ဖိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၄။ ဧကဒုဿဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၉။ ‘‘နဂရေ ဟံသဝတိယာ, အဟောသိံ တိဏဟာရကော၊
တိဏဟာရေန ဇီဝါမိ, တေန ပေါသေမိ ဒါရကေ။
၄-ဧကဒုဿဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၁၉။ ငါသည် ဟံသာဝတီမြို့၌ မြက်ထမ်းသမား ဖြစ်ခဲ့၏၊ မြက်ထမ်းသဖြင့် အသက် မွေးရ၏၊ ထိုမြက်ထမ်းခြင်းအမှုဖြင့်ပင် သားမယားတို့ကို လုပ်ကျွေးရ၏။
၂၀။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊
တမန္ဓကာရံ နာသေတွာ, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောကနာယကော။
၂၀။ တရားအလုံးစုံတို့ကို ဆုံးခန်းတိုင်ရောက် သိမြင်တော်မူသော, လူတို့၏ ရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာအမိုက်တိုက်ကို ဖျက်ဆီး၍ ပွင့်တော်မူ၏။
၂၁။ ‘‘သကေ ဃရေ နိသီဒိတွာ, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ၊
‘ဗုဒ္ဓေါ လောကေ သမုပ္ပန္နော, ဒေယျဓမ္မော စ နတ္ထိ မေ။
၂၁။ ထိုအခါ ငါသည် မိမိနေအိမ်၌ နေ၍ ဤသို့ ကြံစည်ခဲ့၏၊ လောက၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းစွာ ပွင့်တော်မူ၏၊ ငါ့အား လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည်လည်း မရှိချေ။
၂၂။ ‘‘‘ဣဒံ မေ သာဋကံ ဧကံ, နတ္ထိ မေ ကောစိ ဒါယကော၊
ဒုက္ခော နိရယသမ္ဖဿော, ရောပယိဿာမိ ဒက္ခိဏံ’။
၂၂။ ငါ့အား ဤပုဆိုး တစ်ထည်သာ ရှိ၏၊ ငါ့အား ပေးမည့်သူ တစ်စုံတစ်ယောက်မျှ မရှိ ချေ၊ ငရဲ၏ အတွေ့သည် ဆင်းရဲလှပေ၏၊ မြတ်သော အလှူမျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးတော့အံ့။
၂၃။ ‘‘ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန, သကံ စိတ္တံ ပသာဒယိံ၊
ဧကံ ဒုဿံ ဂဟေတွာန, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿဒါသဟံ။
၂၃။ ငါသည် ဤသို့ ကြံစည်၍ မိမိစိတ်ကို ကြည်လင်စေခဲ့၏၊ (ထို့နောက်) တစ်ထည်တည်းသော ပုဆိုးကို ယူ၍ ငါသည် ဘုရားမြတ်အား လှူဒါန်းခဲ့၏။
၂၄။ ‘‘ဧကံ ဒုဿံ ဒဒိတွာန, ဥက္ကုဋ္ဌိံ သမ္ပဝတ္တယိံ၊
ယဒိ ဗုဒ္ဓေါ တုဝံ ဝီရ, တာရေဟိ မံ မဟာမုနိ။
၂၄။ တစ်ထည်သော ပုဆိုးကို ပေးလှူပြီး၍ ကြွေးကြော်သံကို ဖြစ်စေခဲ့၏၊ ရဲရင့်သော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားသည် အကယ်၍ ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူပါ လျှင် အကျွန်ုပ်ကို ကယ်တင်တော်မူပါဘုရား။
၂၅။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊
မမ ဒါနံ ပကိတ္တေန္တော, အကာ မေ အနုမောဒနံ။
၂၅။ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော, ပေးလှူဖွယ် ပစ္စည်းတို့ကို အလှူခံတော်မူ ထိုက်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ အလှူကို ချီးကျူးတော်မူလျက် ငါ့အား အနုမောဒနာပြုတော်မူ၏။
၂၆။ ‘‘‘ဣမိနာ ဧကဒုဿေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊
ကပ္ပသတသဟဿာနိ, ဝိနိပါတံ န ဂစ္ဆတိ။
၂၆။ ဤပုဆိုးတစ်ထည်ကို လှူရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ စေတနာ, ဆုတောင်းခြင်း တို့ကြောင့်လည်းကောင်း ကမ္ဘာတစ်သိန်းကာလပတ်လုံး ပျက်စီး၍ ကျရာ အပါယ်သို့ မရောက်ရလတ္တံ့။
၂၇။ ‘‘‘ဆတ္တိံသက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
တေတ္တိံသက္ခတ္တုံ ရာဇာ စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊
ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ။
၂၇။ သုံးဆယ့်ခြောက်ကြိမ် သိကြားမင်းဖြစ်၍ နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ စကြဝတေးမင်းလည်း သုံးဆယ့်သုံးကြိမ် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ပြန့်ပြောသော ပဒေသရာဇ်မင်း အဖြစ် သည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့် မရေတွက်နိုင်။
၂၈။ ‘‘‘ဒေဝလောကေ မနုဿေ ဝါ, သံသရန္တော တုဝံ ဘဝေ၊
ရူပဝါ ဂုဏသမ္ပန္နော, အနဝက္ကန္တဒေဟဝါ၊
အက္ခောဘံ အမိတံ ဒုဿံ, လဘိဿသိ ယဒိစ္ဆကံ’။
၂၈။ သင်သည် နတ်ပြည်၌ဖြစ်စေ, လူ့ပြည်၌ဖြစ်စေ ဘဝ၌ ကျင်လည်ရသည်ရှိသော် အဆင်းလှသောသူ၊ ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောသူ၊ မကိုင်းမညွတ်သော ကိုယ်ရှိသောသူသည် ဖြစ်လတ္တံ့။ သူတစ်ပါးတို့ မလှုပ်ချောက်ချားနိုင်သော, မနှိုင်းရှဥ့်နိုင်သော ပုဆိုးသည် အလိုရှိ တိုင်း (သင့်အား) ဖြစ်လတ္တံ့။
၂၉။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဇလဇုတ္တမနာမကော၊
နဘံ အဗ္ဘုဂ္ဂမီ ဓီရော, ဟံသရာဇာဝ အမ္ဗရေ။
၂၉။ ဤစကားကို မိန့်တော်မူပြီးလျှင် မြဲမြံသော သမာဓိရှိတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ‘ကောင်းကင်၌ ဟင်္သာမင်းကဲ့သို့’ ကောင်းကင်သို့ တက်ကြွတော်မူ၏။
၃၀။ ‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊
ဘောဂေ မေ ဦနတာ နတ္ထိ, ဧကဒုဿဿိဒံ ဖလံ။
၃၀။ ကပ်ရောက်ရတိုင်းသော နတ်အဖြစ်, လူအဖြစ်ဟူသမျှတို့၌ ငါ့အား စည်းစိမ်၌ ယုတ် လျော့ခြင်း မရှိချေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် တစ်ထည်သော ပုဆိုးကို လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၁။ ‘‘ပဒုဒ္ဓါရေ ပဒုဒ္ဓါရေ, ဒုဿံ နိဗ္ဗတ္တတေ မမံ၊
ဟေဋ္ဌာ ဒုဿမှိ တိဋ္ဌာမိ, ဥပရိ ဆဒနံ မမ။
၃၁။ ငါ၏ ခြေလှမ်းတိုင်း ခြေလှမ်းတိုင်း၌ ပုဆိုးတစ်ထည်သည် ဖြစ်ပေါ်၏၊ ငါသည် အောက်ကပုဆိုးပေါ်၌ ရပ်တည်၏၊ ငါ၏ အထက်၌ အမိုးသည် ဖြစ်ပေါ်၏။
၃၂။ ‘‘စက္ကဝါဠမုပါဒါယ, သကာနနံ သပဗ္ဗတံ၊
ဣစ္ဆမာနော စဟံ အဇ္ဇ, ဒုဿေဟိ ဆာဒယေယျဟံ။
၃၂။ ငါသည် ယခု အလိုရှိခဲ့လျှင် တောနှင့် တကွ, တောင်နှင့်တကွသော စကြဝဠာကို အစပြု၍ ပုဆိုးတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနိုင်ရာ၏။
၃၃။ ‘‘တေနေဝ ဧကဒုဿေန, သံသရန္တော ဘဝါဘဝေ၊
သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော ဟုတွာန, သံသရာမိ ဘဝါဘဝေ။
၃၃။ ထိုပုဆိုးတစ်ထည်ကို လှူရခြင်းကြောင့်သာလျှင် ဘဝကြီး, ငယ်၌ ကျင်လည်ရသည် ရှိသော် ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝကြီးငယ်၌ ကျင်လည်ရ၏။
၃၄။ ‘‘ဝိပါကံ ဧကဒုဿဿ, နဇ္ဈဂံ ကတ္ထစိက္ခယံ၊
အယံ မေ အန္တိမာ ဇာတိ, ဝိပစ္စတိ ဣဓာပိ မေ။
၃၄။ တစ်ထည်သော ပုဆိုး၏ အကျိုးသည် တစ်စုံတစ်ခုသော ဘဝ၌ ကုန်ခြင်းသို့ မရောက်၊ ငါ၏ ဤဘဝသည် အဆုံးစွန်သော ဘဝပေတည်း၊ ဤအဆုံးစွန်သော ဘဝ၌လည်း ငါ့အား အကျိုးပေး၏။
၃၅။ ‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ယံ ဒုဿမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဧကဒုဿဿိဒံ ဖလံ။
၃၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ပုဆိုးကို ပေးလှူခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ပုဆိုးတစ်ထည်ကို လှူရ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၃၆။ ‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ, ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ၊
နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၃၆။ ငါသည် ကိလေသာတို့ကို ရှို့မြှိုက်လောင်ကျွမ်းစေအပ်ကုန်၏၊ ဘဝအားလုံးကို ပယ် နုတ်အပ်ကုန်၏၊ ‘ဆင်ပြောင်ကြီးသည် အနှောင်အဖွဲ့ကို ဖြတ်၍ နေသကဲ့သို့’ ငါသည် အာသဝကင်းကွာ့ရဟန္တာဖြစ်လျက် နေရ၏။
၃၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဧကဒုဿဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဧကဒုဿဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ စတုတ္ထံ။
၃၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဧကဒုဿဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ လေးခုမြောက် ဧကဒုဿဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၅။ ဖုသိတကမ္ပိယတ္ထေရအပဒါနံ
၃၈။
၅-ဖုသိတကမ္ပိယတ္ထေရအပဒါန ၃၈။ ထိုအခါ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဝိပဿီမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန္တာတို့နှင့်တကွ သံဃာ့အရံ၌ နေတော်မူ၏။
‘‘ဝိပဿီ နာမ [သဗ္ဗတ္ထပိ ဧဝမေဝ ဒိဿတိ]
သမ္ဗုဒ္ဓေါ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော။
ခီဏာသဝေဟိ သဟိတော, သံဃာရာမေ ဝသီ တဒါ။
၃၉။ ‘‘အာရာမဒွါရာ နိက္ခမ္မ, ဝိပဿီ [သဗ္ဗတ္ထပိ ဧဝမေဝ ဒိဿတိ] လောကနာယကော၊
သဟ သတသဟဿေဟိ, အဋ္ဌ [သဟဿသတသိဿေဟိ, အဋ္ဌ (က။), အဋ္ဌ သတသဟဿေဟိ, သဟ (?)] ခီဏာသဝေဟိ သော။
၃၉။ လူတို့၌ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော ထိုဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် အရံတံခါးမှ ထွက် တော်မူ၍ တပည့်ရဟန္တာ တစ်သိန်းတို့နှင့်တကွ ရပ်တည်တော်မူ၏။
၄၀။ ‘‘အဇိနေန နိဝတ္ထောဟံ, ဝါကစီရဓရောပိ စ၊
ကုသုမောဒကမာဒါယ [ကုသုမ္ဘောဒက… (သီ။ သျာ။)], သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိံ။
၄၀။ ငါသည် သစ်နက်ရေကို ဝတ်လျက် လျှော်တေသင်္ကန်းကိုလည်း ဆောင်၏၊ (ထိုအခါ) ငါ သည် ပန်းနံ့သာရေကို ယူ၍ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဥ်းကပ်ခဲ့၏။
၄၁။ ‘‘သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ဝေဒဇာတော ကတဉ္ဇလီ၊
ကုသုမောဒကမာဒါယ, ဗုဒ္ဓမဗ္ဘုက္ကိရိံ အဟံ။
၄၁။ ငါသည် မိမိစိတ်ကို ကြည်လင်စေပြီးလျှင် နှစ်သက်သည် ဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီလျက် ပန်းနံ့သာရေကို ယူကာ မြတ်စွာဘုရားကို သွန်းဖျန်းခဲ့၏။
၄၂။ ‘‘တေန ကမ္မေန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဇလဇုတ္တမနာမကော [သဗ္ဗတ္ထပိ ဧဝမေဝ ဒိဿတိ]၊
မမ ကမ္မံ ပကိတ္တေတွာ, အဂမာ ယေန ပတ္ထိတံ။
၄၂။ ထိုကောင်းမှုကြောင့် ပဒုမုတ္တရမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ကောင်းမှုကို ချီးကျူးတော်မူ၍ အကြင်အလိုရှိရာ အရပ်သို့ ကြွတော်မူ၏။
၄၃။ ‘‘ဖုသိတာ ပဉ္စသဟဿာ, ယေဟိ ပူဇေသဟံ ဇိနံ၊
အဍ္ဎတေယျသဟဿေဟိ, ဒေဝရဇ္ဇံ အကာရယိံ။
၄၃။ နံ့သာရေပေါက်တို့သည် ငါးထောင်ရှိကုန်၏၊ ငါသည် ယင်းနံ့သာရေပေါက်တို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ခဲ့၏၊ နှစ်ထောင့်ငါးရာသော နံ့သာရေပေါက်တို့နှင့် အမျှ နတ်မင်း အဖြစ်ကို ပြုခဲ့ရ၏။
၄၄။ ‘‘အဍ္ဎတေယျသဟဿေဟိ, စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ၊
အဝသေသေန ကမ္မေန, အရဟတ္တမပါပုဏိံ။
၄၄။ ငါသည် နှစ်ထောင့်ငါးရာသော နံ့သာရေပေါက်တို့နှင့် အမျှ စကြဝတေမင်း ဖြစ်ခဲ့၏၊ ကြွင်းသော ကံကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၏။
၄၅။ ‘‘ဒေဝရာဇာ ယဒါ ဟောမိ [အဟောသိံ (သျာ။ က။)], မနုဇာဓိပတီ ယဒါ [တဒါ (သျာ။ က။)]၊
တမေဝ နာမဓေယျံ မေ, ဖုသိတော နာမ ဟောမဟံ။
၄၅။ ငါသည် နတ်မင်း, လူမင်းဖြစ်ခဲ့ရသော အခါ၌ ငါ၏ အမည်သည် ဖုသိတမည် သည်သာလျှင် ဖြစ်ခဲ့၏။
၄၆။ ‘‘ဒေဝဘူတဿ သန္တဿ, အထာပိ မာနုသဿ ဝါ၊
သမန္တာ ဗျာမတော မယှံ, ဖုသိတံဝ ပဝဿတိ။
၄၆။ နတ်ဖြစ်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါး လူဖြစ်သော်လည်းကောင်း ငါ၏ ထက်ဝန်းကျင်မှ တစ်လံမျှလောက်သော အရပ်၌ နံ့သာမိုးပေါက်သည်သာလျှင် ရွာသွန်း၏။
၄၇။ ‘‘ဘဝါ ဥဂ္ဃါဋိတာ မယှံ, ကိလေသာ ဈာပိတာ မမ၊
သဗ္ဗာသဝပရိက္ခီဏော, ဖုသိတဿ ဣဒံ ဖလံ။
၄၇။ ငါသည် ဘဝတို့ကို ခွါပစ်အပ်ကုန်၏၊ ငါသည် ကိလေသာတို့ကို ရှို့မြှိုက် လောင်ကျွမ်းစေအပ်ကုန်၏၊ ငါ့အား အာသဝအားလုံး ကုန်ခဲ့ပြီ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် နံ့သာ ရေပေါက် (လှူရခြင်း)၏ အကျိုးပေတည်း။
၄၈။ ‘‘စန္ဒနဿေဝ မေ ကာယာ, တထာ ဂန္ဓော ပဝါယတိ၊
သရီရတော မမ ဂန္ဓော, အဍ္ဎကောသေ ပဝါယတိ။
၄၈။ ငါ၏ ကိုယ်သည် ‘စန္ဒကူးအနံ့ကဲ့သို့’ လှိုင်၏၊ ငါ၏ ကိုယ်မှ အနံ့သည် တစ်ကော သခွဲတိုင်တိုင် လှိုင်၏။
၄၉။ ‘‘ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ သမ္ပဝန္တံ, ပုညကမ္မသမင်္ဂိနံ၊
ဂန္ဓံ ဃတွာန ဇာနန္တိ, ဖုသိတော အာဂတော ဣဓ။
၄၉။ ကောင်းမှုကံနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော နတ်တို့၏ အနံ့ကို နမ်းရှူရခြင်းကြောင့် ဖုသိတ နတ်သားသည် နတ်ရနံ့ကို ကြိုင်လှိုင်စေလျက် ဤအရပ်သို့ ရောက်လာ၏ဟု (အခြား နတ်တို့က) သိကုန်၏။
၅၀။ ‘‘သာခါပလာသကဋ္ဌာနိ, တိဏာနိပိ စ သဗ္ဗသော၊
မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, ဂန္ဓော သမ္ပဇ္ဇတေ ခဏေ။
၅၀။ သစ်ခက်, သစ်ရွက်, ထင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ မြက်တို့သည်လည်းကောင်း အခါ ခပ်သိမ်း ငါ၏ စိတ်အကြံကို သိသောကြောင့် ထိုသစ်ခက်စသည်တို့၏ အနံ့သည် တစ်ခဏ ချင်း ပြည့်စုံလာ၏။
၅၁။ ‘‘သတသဟဿိတော [သဗ္ဗတ္ထပိ ဧဝမေဝ ဒိဿတိ] ကပ္ပေ, စန္ဒနံ အဘိပူဇယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဖုသိတဿ ဣဒံ ဖလံ။
၅၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ စန္ဒကူးကို ပူဇော်ခဲ့၏၊ ထိုအခါမှ စ၍ အပါယ် လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် နံ့သာရေပေါက် (လှူဒါန်း ရခြင်း)၏ အကျိုးပေတည်း။
၅၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဖုသိတကမ္ပိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဖုသိတကမ္ပိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၅၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဖုသိတကမ္ပိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ငါးခုမြောက် ဖုသိတကမ္ပိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ ၁-၂။ ဂါထာ ၃၈, ၃၉-တို့တွင် ဝိပဿီဘုရားဟု ပြပြီး ဂါထာ ၄၂-တွင် ပဒုမုတ္တရဟု ဆို၏၊ သို့သော် ဂါထာ ၅၁-၌ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်ဟု ဆိုသဖြင့် ပဒုမုတ္တရဘုရားက မှန်စရာအကြောင်းရှိ၏။ ဝိပဿီဘုရား သည် ၉၁-ကမ္ဘာထက်၌ ပွင့်သည်။ ၃။ ဂါထာ ၃၈, ၃၉-တို့တွင် ဝိပဿီဘုရားဟု ပြပြီး ဂါထာ ၄၂-တွင် ပဒုမုတ္တရဟု ဆို၏၊ သို့သော် ဂါထာ-၅၁-၌ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်ဟု ဆိုသဖြင့် ပဒုမုတ္တရဘုရားက မှန်စရာအကြောင်းရှိ၏။ ဝိပဿီဘုရားသည် ၉၁-ကမ္ဘာထက်၌ ပွင့်သည်။
၆။ ပဘင်္ကရတ္ထေရအပဒါနံ
၅၃။ ‘‘ပဒုမုတ္တရဘဂဝတော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
ဝိပိနေ စေတိယံ အာသိ, ဝါဠမိဂသမာကုလေ။
၆-ပဘင်္ကရတ္ထေရအပဒါန ၅၃။ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီသည် သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့ဖြင့် ရောပြွမ်းသော တော၌ ရှိ၏။
၅၄။ ‘‘န ကောစိ ဝိသဟိ ဂန္တုံ, စေတိယံ အဘိဝန္ဒိတုံ၊
တိဏကဋ္ဌလတောနဒ္ဓံ, ပလုဂ္ဂံ အာသိ စေတိယံ။
၅၄။ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူသည် စေတီတော်ကို ရှိခိုးခြင်းငှါ မသွားဝံ့ချေ၊ စေတီ သည် မြက်, ထင်း, နွယ်တို့ဖြင့် မြှေးယှက်အပ်သည် ဖြစ်၍ ပျက်စီးလျက် ရှိ၏။
၅၅။ ‘‘ဝနကမ္မိကော တဒါ အာသိံ, ပိတုမာတုမတေနဟံ [ပိတုပေတာမဟေနဟံ (သီ။), ပိတာပေတာမဟေနဟံ (သျာ။)]၊
အဒ္ဒသံ ဝိပိနေ ထူပံ, လုဂ္ဂံ တိဏလတာကုလံ။
၅၅။ ထိုအခါ ငါသည် အမိအဖတို့ ကွယ်လွန်သဖြင့် တော၌ အမှုပြုလုပ်သောသူ ဖြစ်၏၊ တော၌ မြက်, နွယ်တို့ဖြင့် မြှေးယှက်လျက် ပျက်စီးသော စေတီတော်ကို တွေ့မြင်ရ၏။
၅၆။ ‘‘ဒိသွာနာဟံ ဗုဒ္ဓထူပံ, ဂရုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌဟိံ၊
ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ ထူပေါယံ, ပလုဂ္ဂေါ အစ္ဆတီ ဝနေ။
၅၆။ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားစေတီတော်ကို ဖူးမြင်ရ၍ ဘုရားမြတ်၏ ဤစေတီသည် တော၌ ပျက်စီးလျက် နေ၏ဟု ရိုသေလေးစားသော စိတ်ကို ဖြစ်စေခဲ့၏။
၅၇။ ‘‘နစ္ဆန္နံ နပ္ပတိရူပံ, ဇာနန္တဿ ဂုဏာဂုဏံ၊
ဗုဒ္ဓထူပံ အသောဓေတွာ, အညံ ကမ္မံ ပယောဇယေ။
၅၇။ ဂုဏ်ရှိ, ဂုဏ်မဲ့ကို သိသော ငါ့အား ဘုရားစေတီတော်ကို မသုတ်သင်မူ၍ အခြား အမှုကိစ္စကို အားထုတ်ခြင်းသည် မသင့်တော် မလျောက်ပတ်ချေ။
၅၈။ ‘‘တိဏကဋ္ဌဉ္စ ဝလ္လိဉ္စ, သောဓယိတွာန စေတိယေ၊
ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌ ဝါရာနိ [အဋ္ဌ ဌာနာနိ (က။)], ပဋိကုဋိကော အဂစ္ဆဟံ။
၅၈။ ငါသည် စေတီတော်၌ မြက်, ထင်းကိုလည်းကောင်း၊ နွယ်ကိုလည်းကောင်း သုတ် သင်၍ ရှစ်ကြိမ်တိုင်တိိုင် ရှိခိုးပြီးလျှင် နောက်ဆုတ်လျက် သွားခဲ့၏။
၅၉။ ‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊
ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ။
၅၉။ ငါသည် ကောင်းစွာ ပြုအပ်သော ထိုကောင်းမှုကံကြောင့်လည်းကောင်း၊ စေတနာ, တောင့်တမှုတို့ကြောင့်လည်းကောင်း လူ၌ ဖြစ်သော ကိုယ်ကို စွန့်၍ တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့၏။
၆၀။ ‘‘တတ္ထ မေ သုကတံ ဗျမှံ, သောဝဏ္ဏံ သပဘဿရံ၊
သဋ္ဌိယောဇနမုဗ္ဗိဒ္ဓံ, တိံသယောဇနဝိတ္ထတံ။
၆၀။ ထိုနတ်ပြည်၌ ငါ၏ ကောင်းစွာ ပြုအပ်သော ဗိမာန်သည် ရွှေဖြင့် ပြီး၏။ ပြိုးပြိုး ပြက်ပြက်ထွက်သော အရောင်ရှိ၏၊ ယူဇနာခြောက်ဆယ် မြင့်၏၊ ယူဇနာသုံးဆယ် ကျယ်ပြန့်၏။
၆၁။ ‘‘တိသတာနိ စ ဝါရာနိ, ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ၊
ပဉ္စဝီသတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ။
၆၁။ အကြိမ်ပေါင်း သုံးရာတိုင်တိုင်လည်း နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုခဲ့၏၊ ငါသည် စကြဝတေး မင်း နှစ်ဆယ့်ငါးကြိမ်လည်း ဖြစ်ခဲ့၏။
၆၂။ ‘‘ဘဝါဘဝေ သံသရန္တော, မဟာဘောဂံ လဘာမဟံ၊
ဘောဂေ မေ ဦနတာ နတ္ထိ, သောဓနာယ ဣဒံ ဖလံ။
၆၂။ ငါသည် ဘဝကြီး, ငယ်၌ ကျင်လည်သည်ရှိသော် ဥစ္စာစည်းစိမ်များစွာကို ရ၏၊ ငါ့အား စည်းစိမ်ဥစ္စာ၌ ယုတ်လျော့ခြင်းသည် မရှိ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် (စေတီကို) သုတ် သင်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၆၃။ ‘‘သိဝိကာ ဟတ္ထိခန္ဓေန, ဝိပိနေ ဂစ္ဆတော မမ၊
ယံ ယံ ဒိသာဟံ ဂစ္ဆာမိ, သရဏံ သမ္ပတေ [သိဇ္ဈတေ (က။)] ဝနံ။
၆၃။ ထမ်းစင်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ဆင်ကျောက်ကုန်းဖြင့် ဖြစ်စေ အလိုရှိရာအရပ်သို့ သွားတိုင်း, သွားတိုင်းသော ငါ့အား တောသည် ကိုးကွယ်ရာ အဖြစ်ဖြင့် ပြီးစီး၏။
၆၄။ ‘‘ခါဏုံ ဝါ ကဏ္ဋကံ ဝါပိ, နာဟံ ပဿာမိ စက္ခုနာ၊
ပုညကမ္မေန သံယုတ္တော, သယမေဝါပနီယရေ။
၆၄။ ငါသည် သစ်ငုတ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆူးကိုလည်းကောင်း မျက်စိဖြင့် မတွေ့မြင်ရ ချေ။ ကောင်းမှုကံနှင့် ယှဥ်သည်ဖြစ်၍ အလိုလိုသာလျှင် ဖဲသွားကုန်၏။
၆၅။ ‘‘ကုဋ္ဌံ ဂဏ္ဍော ကိလာသော စ, အပမာရော ဝိတစ္ဆိကာ၊
ဒဒ္ဒု ကစ္ဆု [ကဏ္ဍု (သျာ။)] စ မေ နတ္ထိ, သောဓနာယ ဣဒံ ဖလံ။
၆၅။ နူနာလည်းကောင်း၊ အိုင်းအနာလည်းကောင်း၊ ပွေးညှင်းနာလည်းကောင်း၊ ဝက်ရူး နာလည်းကောင်း၊ ခြေဖဝါးကွဲနာလည်းကောင်း၊ ဝဲနာလည်းကောင်း၊ ယားနာလည်းကောင်း (ဤအနာတို့သည် ) ငါ့အား မရှိကုန်။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် စေတီတော်ကို သုတ်သင်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၆၆။ ‘‘အညမ္ပိ မေ အစ္ဆရိယံ, ဗုဒ္ဓထူပဿ သောဓနေ [ဗုဒ္ဓထူပမှိ သောဓိတေ (သျာ။)]၊
နာဘိဇာနာမိ မေ ကာယေ, ဇာတံ ပိဠကဗိန္ဒုကံ။
၆၆။ ဘုရားစေတီတော်ကို သုတ်သင်ခြင်းကြောင့် (ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသည်မှ) တစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ်သည် ငါ့အား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏၊ ငါ၏ ကိုယ်၌ အဖုငယ် ပေါက်ရောက်သည်ကိုမျှ မသိရ ပေ။
၆၇။ ‘‘အညမ္ပိ မေ အစ္ဆရိယံ, ဗုဒ္ဓထူပမှိ သောဓိတေ [သဗ္ဗတ္ထပိ ဧဝမေဝ ဒိဿတိ, တထာ ဥပရိပိ]၊
ဒုဝေ ဘဝေ သံသရာမိ, ဒေဝတ္တေ အထ မာနုသေ။
၆၇။ ဘုရားစေတီတော်၌ သုတ်သင်ခြင်းကြောင့် အခြားတစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ်သည် ငါ့အား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။ နတ်ဘဝလည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါး လူ့ဘဝလည်းကောင်း ဤဘဝ နှစ်ပါး၌ ကျင်လည်ရ၏။
၆၈။ ‘‘အညမ္ပိ မေ အစ္ဆရိယံ, ဗုဒ္ဓထူပမှိ သောဓိတေ၊
သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏော သဗ္ဗတ္ထ, သပ္ပဘာသော ဘဝါမဟံ။
၆၈။ ဘုရားစေတီတော်၌ သုတ်သင်ခြင်းကြောင့် ငါ့အား အခြားတစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ် သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏၊ ငါသည် ခပ်သိမ်းသော ဘဝတို့၌ ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိ သောသူ၊ အရောင်ရှိသောသူ ဖြစ်ရပေ၏။
၆၉။ ‘‘အညမ္ပိ မေ အစ္ဆရိယံ, ဗုဒ္ဓထူပမှိ သောဓိတေ၊
အမနာပံ ဝိဝဇ္ဇတိ, မနာပံ ဥပတိဋ္ဌတိ။
၆၉။ ဘုရားစေတီတော်၌ သုတ်သင်ခြင်းကြောင့် ငါ့အား အခြားတစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ် သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏၊ မနှစ်သက်ဖွယ်ဟူသမျှသည် ကင်းရှင်း၏၊ နှစ်သက်ဖွယ်ဟူသမျှသည် ကပ်၍ တည်၏။
၇၀။ ‘‘အညမ္ပိ မေ အစ္ဆရိယံ, ဗုဒ္ဓထူပမှိ သောဓိတေ၊
ဝိသုဒ္ဓံ ဟောတိ မေ စိတ္တံ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ။
၇၀။ ဘုရားစေတီတော်၌ သုတ်သင်ခြင်းကြောင့် ငါ့အား အခြားတစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ် သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်သေး၏၊ ငါ၏ စိတ်သည် အထူးစင်ကြယ်၏၊ တစ်ခုတည်းသော အာရုံရှိ သည်ဖြစ်၍ ကောင်းစွာ တည်ကြည်၏။
၇၁။ ‘‘အညမ္ပိ မေ အစ္ဆရိယံ, ဗုဒ္ဓထူပမှိ သောဓိတေ၊
ဧကာသနေ နိသီဒိတွာ, အရဟတ္တမပါပုဏိံ။
၇၁။ ဘုရားစေတီတော်၌ သုတ်သင်ခြင်းကြောင့် ငါ့အား အခြားတစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ် သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်သေး၏၊ တစ်ထိုင်တည်းဖြင့် နေ၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။
၇၂။ ‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, သောဓနာယ ဣဒံ ဖလံ။
၇၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ (ဘုရားစေတီတော်၌) သုတ်သင်မှုကို ပြုခဲ့ရ သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် (ဘုရားစေတီအား) သုတ်သင်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၇၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပဘင်္ကရော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပဘင်္ကရတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၇၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပဘင်္ကရမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် ပဘင်္ကရတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ တိဏကုဋိဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၇၄။
၇-တိဏကုဋိဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၇၄။ ငါသည် ဗန္ဓုမတီမြို့၌ သူတစ်ပါးအမှု၌ ယှဥ်သည်, သူတစ်ပါးထမင်းကို မှီသည် ဖြစ်၍ သူတစ်ပါး၏ အမှုလုပ်အစေအပါး ဖြစ်ခဲ့၏။
အရင်းအမြစ်များ
ကျမ်းကိုးကား
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 31. Padumakesaravaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#518
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 32. Ārakkhadāyakavaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#519
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 33. Umāpupphiyavaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#520
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 34. Gandhodakavaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#521