အပဒါနပါဠိ (ပ)
ပါဠိ စကားလုံးကို နှိပ်၍ အဘိဓာန် အဓိပ္ပာယ် ကြည့်နိုင်သည်။
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အန္နသံသာဝကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အန္နသံသာဝကတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၆။ ဓူပဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၆၁။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
ကုဋိဓူပံ မယာ ဒိန္နံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
၆-ဓူပဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၁၆၁။ လောကထက် မြတ်သည်ဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် အထူးကြည်လင်သော စိတ်ဖြင့် ဂန္ဓကုဋိ၌ မွှေးကြိုင်စေသော အခိုးအထုံကို လှူခဲ့၏။
၁၆၂။ ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊
သဗ္ဗေသမ္ပိ ပိယော ဟောမိ, ဓူပဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၁၆၂။ ကပ်ရောက်ရတိုင်းသော နတ်အဖြစ်, လူအဖြစ်ဟူသမျှတို့၌ ငါသည် လူခပ်သိမ်းတို့ ချစ်ကြည်အပ်သူ ဖြစ်၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် အခိုးအထုံလှူ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၆၃။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ဓူပမဒဒိံ တဒါ [ယံ ဓူပနမဒါသဟံ (က။)]၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဓူပဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၁၆၃။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ အခိုးအထုံကို လှူဒါန်းခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် အခိုးအထုံလှူဒါန်း ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၆၄။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဓူပဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဓူပဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၁၆၄။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဓူပဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် ဓူပဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၆၅။ ‘‘ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော, ဗောဓိယာ ပါဒပုတ္တမေ၊
ပုရာဏပုလိနံ ဟိတွာ [ဆဍ္ဍေတွာ (သီ။ သျာ။)], သုဒ္ဓပုလိနမာကိရိံ။
၇-ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါန ၁၆၅။ ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ သစ်ပင်တကာတို့ထက် မြတ်သော သခွတ်ဗောဓိပင်၌ သဲဟောင်းကို စွန့်ပယ်၍ စင်ကြယ်သော သဲသစ်ကို ဖြန့်ခင်းခဲ့၏။
၁၆၆။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုလိနမဒါသဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ပုလိနဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၁၆၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်ဝယ် သဲလှူခဲ့သည့် အခါမှ စ၍ ငါသည် အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် သဲလှူဒါန်းရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၆၇။ ‘‘တိံသတိမေ [တိပညာသေ (သီ။ သျာ။)] ဣတော ကပ္ပေ, ရာဇာ အာသိံ ဇနာဓိဘူ၊
မဟာပုလိနနာမေန, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၁၆၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာသုံးဆယ်ထက်၌ ငါသည် မဟာပုလိနဟူသော အမည်ဖြင့် ခွန်အားကြီးသော လူတို့ကို အစိုးရသူ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့ရပြီ။
၁၆၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပုလိနပူဇကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပုလိနပူဇကတ္ထေရဿာပဒါနံ သတ္တမံ။
၁၆၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပုလိနပူဇကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် ပုလိနပူဇကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၈။ ဥတ္တိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁၆၉။ ‘‘စန္ဒဘာဂါနဒီတီရေ, သုသုမာရော အဟံ တဒါ၊
သဂေါစရပ္ပသုတောဟံ [သဘောဇနပသုတာဟံ (သျာ။ က။)], နဒီတိတ္ထံ အဂစ္ဆဟံ။
၈-ဥတ္တိယတ္ထေရအပဒါန ၁၆၉။ ထိုအခါ ငါသည် စန္ဒဘာဂါမြစ်ကမ်း၌ မိကျောင်းဖြစ်၏၊ ငါသည် မိမိစားကျက်၌ ကျက်စားသည် ဖြစ်၍ သာလျှင် မြစ်ဆိပ်သို့ သွားရောက်၏။
၁၇၀။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထော တမှိ သမယေ, သယမ္ဘူ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော၊
နဒိံ တရိတုကာမော သော, နဒီတိတ္ထံ ဥပါဂမိ။
၁၇၀။ ထိုအခါ အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် (ပွင့်တော်မူ၏)၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မြစ်ကို ကူးလို၍ မြစ်ဆိပ်သို့ ကပ်ရောက်တော်မူ၏။
၁၇၁။ ‘‘ဥပါဂတေ စ [ဥပါဂတမှိ (သျာ။ က။)] သမ္ဗုဒ္ဓေ, အဟမ္ပိ တတ္ထုပါဂမိံ၊
ဥပဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဣမံ ဝါစံ ဥဒီရယိံ။
၁၇၁။ မြတ်စွာဘုရား ကပ်ရောက်သည်ရှိသော် ငါသည် လည်း ထိုမြစ်ဆိပ်သို့ ကပ် ရောက်၏၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားသို့ ချဥ်းကပ်၍ ဤစကားကို လျှောက်ထား၏-
၁၇၂။ ‘‘‘အဘိရူဟ မဟာဝီရ, တာရေဿာမိ အဟံ တုဝံ၊
ပေတ္တိကံ ဝိသယံ မယှံ, အနုကမ္ပ မဟာမုနိ’။
၁၇၂။ ကြီးသောလုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားသည် တက်စီးတော်မူပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဘုရားကို ထိုမှာဘက်ကမ်းသို့ ဆောင်ပို့ပါအံ့၊ မြတ်စွာဘုရား သနား တော်မူပါ၊ (ဤစန္ဒဘာဂါမြစ်အရပ်သည်) အကျွန်ုပ်၏ အဖမှ ဆင်းသက်လာသော အရပ်ပါတည်း၊ (ဤစကားကို လျှောက်၏)။
၁၇၃။ ‘‘မမ ဥဂ္ဂဇ္ဇနံ သုတွာ, အဘိရူဟိ မဟာမုနိ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, တာရေသိံ လောကနာယကံ။
၁၇၃။ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ပင့်ဆောင်လိုငြား လျှောက်ထားခြင်းကို ကြား၍ တက်စီး တော်မူ၏၊ ရွှင်လန်းသော ငါသည် ရွှင်လန်းသော စိတ်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ထိုမှာဘက်ကမ်း သို့ ဆောင်ပို့ပေ၏။
၁၇၄။ ‘‘နဒိယာ ပါရိမေ တီရေ, သိဒ္ဓတ္ထော လောကနာယကော၊
အဿာသေသိ မမံ တတ္ထ, အမတံ ပါပုဏိဿသိ။
၁၇၄။ လူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် မြစ်၏ ထိုမှာဘက် ကမ်းဖြစ်သော ထိုအရပ်၌ (သင်သည်) နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်လတ္တံ့ဟု ငါ့ကို သက်သာနှစ် သိမ့်စေ၏။
၁၇၅။ ‘‘တမှာ ကာယာ စဝိတွာန, ဒေဝလောကံ အာဂစ္ဆဟံ၊
ဒိဗ္ဗသုခံ အနုဘဝိံ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော။
၁၇၅။ ငါသည် ထိုမိကျောင်းဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်သို့ ရောက်၏၊ နတ်သမီးများ ခြံရံလျက် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရ၏။
၁၇၆။ ‘‘သတ္တက္ခတ္တုဉ္စ ဒေဝိန္ဒော, ဒေဝရဇ္ဇမကာသဟံ၊
တီဏိက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တီ, မဟိယာ ဣဿရော အဟုံ။
၁၇၆။ ငါသည် ခုနစ်ကြိမ်တိုင်အောင်လည်း နတ်တို့ကို အစိုးရသည် ဖြစ်၍ သိကြားမင်း အဖြစ်ကို ပြုရ၏၊ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် မြေ၌ အစိုးရသော စကြဝတေးမင်း ဖြစ်၏။
၁၇၇။ ‘‘ဝိဝေကမနုယုတ္တောဟံ, နိပကော စ သုသံဝုတော၊
ဓာရေမိ အန္တိမံ ဒေဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ။
၁၇၇။ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ဝိဝေကသုံးပါးကို ပွါးများအားထုတ်လျက် ရင့်ကျက်သော ပညာ, စောင့်စည်းမှု ဣန္ဒြေရှိသည်ဖြစ်၍ ဤအဆုံးဖြစ်သော ကိုယ်ကို ဆောင်၏။
၁၇၈။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, တာရေသိံ ယံ နရာသဘံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, တရဏာယ ဣဒံ ဖလံ။
၁၇၈။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ မြတ်စွာဘုရားကို ကူးတို့ပို့ရသော ထိုအခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကူးတို့ ပို့ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၇၉။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဥတ္တိယော [ဥတ္တိရိယော (သီ။)] ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဥတ္တိယတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၁၇၉။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဥတ္တိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှစ်ခုမြောက် ဥတ္တိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၉။ ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၈၀။ ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဂစ္ဆန္တံ အန္တရာပဏေ၊
ဝိပဿိံ သတ္ထဝါဟဂ္ဂံ, နရဝရံ ဝိနာယကံ။
၉-ဧကဥ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါန ၁၈၀-၁၈၁။ ရွှေအဆင်းနှင့် တူသော အဆင်းရှိတော်မူသော၊ မြတ်သော လှည်းမှူးသဖွယ် ဖြစ်၍ လူတို့ထက် မြတ်သော၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တတ်သော၊ မယဥ်ကျေးသောသူတို့ကို ယဥ်ကျေးအောင် ဆုံးမတတ်သော၊ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ မြတ်သော အယူ၊ မြတ်သော ပညာရှိတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားကို အိမ်ဈေးတို့၏ အကြား လမ်းခရီး၌ ကြွသွားတော်မူစဥ် ဖူးမြင်ရသောကြောင့် ငါသည် ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်လျက် လက်အုပ် တစ်ကြိမ်ချီမိုး ရှိခိုးခြင်းကို ပြု၏။
၁၈၁။ ‘‘အဒန္တဒမနံ တာဒိံ, မဟာဝါဒိံ မဟာမတိံ၊
ဒိသွာ ပသန္နော သုမနော, ဧကဉ္ဇလိမကာသဟံ။
၁၈၂။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယမဉ္ဇလိံ ကရိံ [ယံ အဉ္ဇလိမကရိံ (သျာ။), အဉ္ဇလိမကရိံ (က။)] တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အဉ္ဇလိဿ ဣဒံ ဖလံ။
၁၈၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးခဲ့သော အခါမှစ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုး ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၈၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဧကဉ္ဇလိကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၁၈၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဧကဉ္ဇလိကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် ဧကဉ္ဇလိကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ ခေါမဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၈၄။ ‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ, အဟောသိံ ဝါဏိဇော တဒါ၊
တေနေဝ ဒါရံ ပေါသေမိ, ရောပေမိ ဗီဇသမ္ပဒံ။
၁၀-ခေါမဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၁၈၄။ ငါသည် ထိုအခါ ဗန္ဓုမတီမြို့၌ ကုန်သည် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏၊ ထိုကုန်သွယ်မှုဖြင့်သာလျှင် သားမယားကို လုပ်ကျွေး၏၊ ကောင်းမှုတည်းဟူသော မျိုးစေ့၏ ပြည့်စုံခြင်းကို စိုက်ပျိုး၏။
၁၈၅။ ‘‘ရထိယံ ပဋိပန္နဿ, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော၊
ဧကံ ခေါမံ မယာ ဒိန္နံ, ကုသလတ္ထာယ သတ္ထုနော။
၁၈၅။ သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူသော ခရီးလမ်းမ၌ ကြွသွားတော်မူသော ဝိပဿီ မြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် တစ်ထည်သော ခေါမတိုင်းဖြစ် အဝတ်အထည်ကို ကုသိုလ်အကျိုး ငှါ လှူဒါန်း၏။
၁၈၆။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ခေါမမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ခေါမဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၁၈၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ခေါမတိုင်းဖြစ် အဝတ်အထည်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည့် အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါးလားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ခေါမတိုင်းဖြစ် အဝတ်အထည်ကို လှူဒါန်းရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၈၇။ ‘‘သတ္တရသေ [သတ္တဝီသေ (သီ။ သျာ။)] ဣတော ကပ္ပေ, ဧကော သိန္ဓဝသန္ဓနော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စတုဒီပမှိ ဣဿရော။
၁၈၇။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ တစ်ဆယ့်ခုနစ်ကမ္ဘာထက်၌ လေးကျွန်းလုံးကို အစိုးရသည်ဖြစ်၍ ရတနာ ခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သိန္ဓဝသန္ဓနမည်သော စကြဝတေးမင်းသည် တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့ ဖူး၏။
၁၈၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ခေါမဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ခေါမဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
တဿုဒ္ဒါနံ –
သုသူတိ ဥပဝါနော စ, သရဏော သီလဂါဟကော၊
အန္နသံသာဝကော ခေါမဒါယီ စ, ဒသေဝ တတိယေ ဂဏေ၊
အဉ္ဇလီ ခေါမဒါယီ စ, ဒသေဝ တတိယေ ဂဏေ၊
ပဉ္စာလီသီတိသတံ ဝုတ္တာ, ဂါထာယော သဗ္ဗပိဏ္ဍိတာ။
သုဘူတိဝဂ္ဂေါ တတိယော။
စတုတ္ထဘာဏဝါရံ။
၁၈၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ခေါမဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ဆယ်ခုမြောက် ခေါမဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ သုံးခုမြောက် သုဘူတိဝဂ် ပြီး၏။
၄။ ကုဏ္ဍဓာနဝဂ္ဂေါ
၁။ ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘သတ္တာဟံ ပဋိသလ္လီနံ, သယမ္ဘုံ အဂ္ဂပုဂ္ဂလံ၊
ပသန္နစိတ္တော သုမနော, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပဋ္ဌဟိံ။
၄-ကုဏ္ဍဓာနဝဂ် ၁-ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရအပဒါန ၁။ အလိုလိုဖြစ်၍ အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်သော ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းတော်မူသော ဘုရားမြတ်ကို ငါသည် ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိလျက် ခစားဆည်းကပ်ခဲ့၏။
၂။ ‘‘ဝုဋ္ဌိတံ ကာလမညာယ, ပဒုမုတ္တရံ မဟာမုနိံ၊
မဟန္တိံ ကဒလီကဏ္ဏိံ, ဂဟေတွာ ဥပဂစ္ဆဟံ။
၂။ ကာလကို သိ၍ နိရောဓသမာပတ်မှ ထသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို ငါသည် ကြီးစွာသော ငှက်ပျောခိုင်ကို ယူလျက် ချဥ်းကပ်ခဲ့၏။
၃။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ [ပဋိဂ္ဂဟေသိ (သျာ။ က။)] ဘဂဝါ, သဗ္ဗညူ [တံ ဖလံ (သီ။)] လောကနာယကော၊
မမ စိတ္တံ ပသာဒေန္တော, ပရိဘုဉ္ဇိ မဟာမုနိ။
၃။ ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးရှိတော်မူသော ခပ်သိမ်းသော တရားကို သိသည်ဖြစ်၍ လူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ခံယူတော်မူ၍ ငါ၏ စိတ်ကို ကြည်လင်စေတော် မူလျက် သုံးဆောင်တော်မူ၏။
၄။ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သတ္ထဝါဟော အနုတ္တရော၊
သကာသနေ နိသီဒိတွာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၄။ ယာဥ်မှူးသဖွယ်ဖြစ်တော်မူသော အတုမရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် သုံးဆောင်တော် မူပြီး၍ မိမိနေရာ၌ ထိုင်တော်မူပြီးလျှင် ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၅။ ‘‘‘ယေ စ သန္တိ သမိတာရော [ယေ ဝသန္တိ သမေတာရော (သီ။)], ယက္ခာ ဣမမှိ ပဗ္ဗတေ၊
အရညေ ဘူတဘဗျာနိ [ဘူတဂဏာ သဗ္ဗေ (သျာ။)], သုဏန္တု ဝစနံ မမ’။
၅။ ဤတောင်၌ နေကုန်သော အကြင်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ တောကြီး၌ ကြီးပွါးပြီး ကြီးပွါးဆဲ သစ်ပင်၌ နေကုန်သော နတ်တို့သည်လည်းကောင်း ရှိကုန်၏။ (ထိုနတ်အများ တို့သည် ) ငါ၏စကားကို နာကြကုန်လော့-
၆။ ‘‘ယော သော ဗုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌာသိ, မိဂရာဇံဝ ကေသရိံ [မိဂရာဇာဝ ကေသရီ (သီ။)]၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၆။ အကြင်သူသည် ‘သားကောင်တို့၏ မင်းဖြစ်သော ခြင်္သေ့မင်းကိုကဲ့သို့’ ငါဘုရားကို လုပ်ကျွေး၏၊ ထိုသူကို ငါသည် ဗျာဒိတ်စကား ဟောကြားပေအံ့၊ ဟောကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့-
၇။ ‘‘‘ဧကာဒသဉ္စက္ခတ္တုံ, သော [သောယမေကာဒသက္ခတ္တုံ (သီ။)] ဒေဝရာဇာ ဘဝိဿတိ၊
စတုတိံသတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ။
၇။ ထိုသူသည် တစ်ဆယ့်တစ်ကြိမ်တိုင်တိုင်လည်း သိကြားမင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ သုံးဆယ့်လေး ကြိမ်တိုင်အောင်လည်း စကြဝတေးမင်း ဖြစ်လတ္တံ့။
၈။ ‘‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊
ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ။
၈။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌ဖြစ်သော အနွယ်အားဖြင့် ဂေါတမမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်လတ္တံ့။
၉။ ‘‘‘အက္ကောသိတွာန သမဏေ, သီလဝန္တေ အနာသဝေ၊
ပါပကမ္မဝိပါကေန, နာမဓေယျံ လဘိဿတိ [ဘဝိဿတိ (က။)]။
၉။ သီလရှိသော အာသဝကင်းသော ရဟန္တာတို့ကို ဆဲရေးမိသောကြောင့် မကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးအားဖြင့် “ကုဏ္ဍဓာန”ဟူသော အမည်ကို ရလတ္တံ့။
၁၀။ ‘‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ, ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊
ကုဏ္ဍဓာနောတိ နာမေန, သာဝကော သော ဘဝိဿတိ’။
၁၀။ ထိုသူသည် ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတို့၌ တရားအမွေခံ ရင်သွေးဖြစ်၍ တရားတော်က ဖန်ဆင်းအပ်သော ကုဏ္ဍဓာနအမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော တပည့်သာဝက ဖြစ် လတ္တံ့။
၁၁။ ‘‘ပဝိဝေကမနုယုတ္တော, ဈာယီ ဈာနရတော အဟံ၊
တောသယိတွာန သတ္ထာရံ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၁၁။ ငါသည် ဝိဝေကသုံးပါး ပွါးများအားထုတ်လျက် ဈာန်ဝင်စားကာ ဈာန်၌ မွေ့လျော် သည် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို နှစ်သက်စေပြီးလျှင် အာသဝကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်၍ နေ၏။
၁၂။ ‘‘သာဝကေဟိ [သာဝကဂ္ဂေဟိ (သီ။)] ပရိဝုတော, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, သလာကံ ဂါဟယီ ဇိနော။
၁၂။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအပေါင်းတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်၍ တပည့်တို့ဖြင့် ခြံရံလျက် ရဟန်း သံဃာအလယ်၌ ထိုင်ပြီးလျှင် စာရေးတံကို ယူစေတော်မူ၏။
၁၃။ ‘‘ဧကံသံ စီဝရံ ကတွာ, ဝန္ဒိတွာ လောကနာယကံ၊
ဝဒတံ ဝရဿ ပုရတော, ပဌမံ အဂ္ဂဟေသဟံ။
၁၃။ ငါသည် လက်ဝဲတစ်ဖက်ပခုံးထက်၌ သင်္ကန်းကို တင်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီး လျှင် သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောပြောသူတို့ထက် မြတ်သော ဘုရားရှင်၏ ရှေ့တော်၌ ရှေး ဦးစွာ (စာရေးတံကို) ခံယူ၏။
၁၄။ ‘‘တေန ကမ္မေန ဘဂဝါ, ဒသသဟဿီကမ္ပကော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ မံ။
၁၄။ ထိုကောင်းမှုကံကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် လောကဓာတ်တစ်သောင်းကို တုန်လှုပ် စေလျက် ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်နေပြီးလျှင် ငါ့ကို မြတ်သော အရာ၌ ထားတော်မူ၏။
၁၅။ ‘‘ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှံ, ယောဂက္ခေမာဓိဝါဟနံ၊
ဓာရေမိ အန္တိမံ ဒေဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ။
၁၅။ ငါ၏ ဝီရိယသည် ယောဂ၏ ကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်) သို့ ပို့ဆောင်တတ်သော ဝန်ဆောင် နွားလားသဖွယ် ဖြစ်၏၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အဆုံးစွန်ဖြစ်သော ကိုယ်ကို ဆောင်၏။
၁၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ကုဏ္ဍဓာနော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၁၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ကုဏ္ဍဓာနမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော ကုဏ္ဍဓာနတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ သာဂတတ္ထေရအပဒါနံ
၁၇။ ‘‘သောဘိတော နာမ နာမေန, အဟောသိံ ဗြာဟ္မဏော တဒါ၊
ပုရက္ခတော သသိဿေဟိ, အာရာမံ အဂမာသဟံ။
၂-သာဂတတ္ထေရအပဒါန ၁၇။ ထို (ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူသော) အခါ ငါသည် အမည်အားဖြင့်သောဘိတ အမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားဖြစ်၏၊ မိမိတပည့်များ ခြံရံလျက် အရံသို့ သွား၏။
၁၈။ ‘‘ဘဂဝါ တမှိ သမယေ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတော၊
အာရာမဒွါရာ နိက္ခမ္မ, အဋ္ဌာသိ ပုရိသုတ္တမော။
၁၈။ ထိုအခါ ယောကျာ်းမြတ် ဖြစ်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်း အပေါင်း၏ ရှေးသွားဖြစ်ပြီးလျှင် အရံတံခါးဝမှ ထွက်၍ ရပ်တည်တော်မူ၏။
၁၉။ ‘‘တမဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဒန္တံ ဒန္တပုရက္ခတံ၊
သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, သန္ထဝိံ လောကနာယကံ။
၁၉။ ငါသည် ကိုယ်တော်တိုင် ယဥ်ကျေးပြီးသည် ဖြစ်၍ ယဥ်ကျေးသူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ် သော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏၊ ငါသည် မိမိစိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ လူတို့၏ ရှေ့သွား ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ချီးမွမ်း၏။
၂၀။ ‘‘ယေ ကေစိ ပါဒပါ သဗ္ဗေ, မဟိယာ တေ ဝိရူဟရေ၊
ဗုဒ္ဓိမန္တော တထာ သတ္တာ, ရုဟန္တိ ဇိနသာသနေ။
၂၀။ ခပ်သိမ်းကုန်သော သစ်ပင်အားလုံးတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထိုသစ်ပင်တို့သည် မြေ၌ ပေါက်ရောက်ကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ကြီးမြတ်သော ပညာရှိသူ သတ္တဝါတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ ပေါက်ရောက်ကုန်၏။
၂၁။ ‘‘သတ္ထဝါဟောသိ သပ္ပညော, မဟေသိ ဗဟုကေ ဇနေ၊
ဝိပထာ ဥဒ္ဓရိတွာန, ပထံ အာစိက္ခသေ တုဝံ။
၂၁။ သီလစသည့် ကျေးဇူးကို ဆည်းပူးရှာမှီးပြီးသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားသည် ပညာရှိသော ယာဥ်မှူးဖြစ်ပါပေ၏၊ များစွာသော လူတို့ကိုလည်း လွဲမှားသော ခရီးမှ ထုတ် ဆောင်ကယ်တင်၍ နိဗ္ဗာန်သွားကြောင်း လမ်းမှန်ကို ဟောကြားတော်မူပါပေ၏။
၂၂။ ‘‘ဒန္တော ဒန္တပရိကိဏ္ဏော [ပုရက္ခတော (သျာ။)], ဈာယီ ဈာနရတေဟိ စ၊
အာတာပီ ပဟိတတ္တေဟိ, ဥပသန္တေဟိ တာဒိဘိ။
၂၂။ ကိုယ်တော်တိုင် ယဥ်ကျေးပြီး၍ ယဥ်ကျေးသော ရဟန္တာတို့ဖြင့် ခြံရံအပ်၏၊ ကိုယ် တော်တိုင် ဈာန်ဝင်စားလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ ဈာန်၌ မွေ့လျော်သော ရဟန္တာတို့ဖြင့် ခြံရံအပ်၏၊ ကိုယ်တော်တိုင် အပြင်းအထန် အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ကိလေသာမီး ငြိမ်းအေးသော ရဟန္တာတို့ဖြင့် ခြံရံအပ်၏။
၂၃။ ‘‘အလင်္ကတော ပရိသာဟိ, ပုညဉာဏေဟိ သောဘတိ၊
ပဘာ နိဒ္ဓါဝတေ တုယှံ, သူရိယောဒယနေ ယထာ။
၂၃။ ပရိသတ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည် ဖြစ်၍ ဘုန်းတော်, ဉာဏ်တော်တို့ဖြင့် တင့် တယ်တော်မူ၏၊ အရှင်ဘုရား၏ အရောင်အဝါတော်သည် ‘တက်သစ်စ နေမင်းကဲ့သို့’ တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာတိုင်အောင် ကွန့်မြူးပြေးထွက်၏။ (ဤသို့ ချီးမွမ်း၏)။
၂၄။ ‘‘ပသန္နစိတ္တံ ဒိသွာန, မဟေသီ ပဒုမုတ္တရော၊
ဘိက္ခုသံဃေ ဌိတော သတ္ထာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၂၄။ သီလစသော ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ရှာမှီးတတ်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသော ငါ့ကို မြင်သောကြောင့် ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ရပ်တည်လျက် ဤဆိုမည့် ဂါထာကို မိန့်တော်မူ၏ -
၂၅။ ‘‘‘ယော သော ဟာသံ ဇနေတွာန, မမံ ကိတ္တေသိ ဗြာဟ္မဏော၊
ကပ္ပါနံ သတသဟဿံ, ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ။
၂၅။ အကြင်ပုဏ္ဏားသည် ရွှင်လန်းခြင်းကို ဖြစ်စေ၍ ငါဘုရားကို ချီးမွမ်း၏၊ ထိုပုဏ္ဏား သည် အာယုကပ်တစ်သိန်းတို့ပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရလတ္တံ့။
၂၆။ ‘‘‘တုသိတာ ဟိ စဝိတွာန, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
ဂေါတမဿ ဘဂဝတော, သာသနေ ပဗ္ဗဇိဿတိ။
၂၆။ တုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေခဲ့၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုလတ္တံ့။
၂၇။ ‘‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန, အရဟတ္တံ [တုဋ္ဌဟဋ္ဌံ (သျာ။ က။)] လဘိဿတိ၊
သာဂတော နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော’။
၂၇။ ကောင်းစွာ ပြုအပ်သော ထိုကုသိုလ်ကံကြောင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရပေလတ္တံ့၊ အမည် အားဖြင့် “သာဂတ”ဟု ထင်ရှားသော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့။
၂၈။ ‘‘ပဗ္ဗဇိတွာန ကာယေန, ပါပကမ္မံ ဝိဝဇ္ဇယိံ၊
ဝစီဒုစ္စရိတံ ဟိတွာ, အာဇီဝံ ပရိသောဓယိံ။
၂၈။ ငါသည် ရဟန်းပြု၍ ကိုယ်စိတ်ဖြင့် မကောင်းမှုကို ကြဥ်ရှောင်၏၊ ဝစီဒုစရိုက်ကို စွန့်ပစ်ပယ်ရှား၏၊ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလကို ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်စေ၏။
၂၉။ ‘‘ဧဝံ ဝိဟရမာနောဟံ, တေဇောဓာတူသု ကောဝိဒေါ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၂၉။ ဤသို့ နေသော ငါသည် တေဇောဓာတ်ဝင်စားရာ၌ လိမ္မာသူဖြစ်၍ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတို့ကို ပိုင်းခြားသိလျက် အာသဝေါကင်းကွာ ကိလေသာမရှိဘဲ နေရ၏။
၃၀။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သာဂတော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သာဂတတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၃၀။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သာဂတမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှစ်ခုမြောက် သာဂတတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါနံ
၃၁။ ‘‘ပဒုမုတ္တရနာထဿ, ပဒုမံ နာမ စေတိယံ၊
သိလာသနံ [သီဟာသနံ (က။)] ကာရယိတွာ, သုဝဏ္ဏေနာဘိလေပယိံ။
၃-မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါန ၃၁။ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ပဒုမမည်သော ကျောင်းတော်ဂန္ဓကုဋိသည် ရှိ၏၊ ထို ကျောင်းတော် ဂန္ဓကုဋိ၌ မြတ်သောကျောက်ဖြင့် ပြီးသော နေရာပလ္လင်ကို ပြုစေ၍ ရွှေဖြင့် မွမ်းမံလိမ်းကျံ၏။
၃၂။ ‘‘ရတနာမယဆတ္တဉ္စ, ပဂ္ဂယှ ဝါဠဗီဇနိံ [ဝါဠဗီဇနီ (သီ။ သျာ။)]၊
ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပေသိံ, လောကဗန္ဓုဿ တာဒိနော။
၃၂။ ရတနာဖြင့် ပြီးသော ထီးကိုလည်းကောင်း၊ သားမြီးငယ်ကိုလည်းကောင်း ထိပ်၌ မိုး၍ လောက၏ အဆွေဖြစ်တော်မူသော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှေးရှုတင်ထား ကပ်လှူ၏။
၃၃။ ‘‘ယာဝတာ ဒေဝတာ ဘုမ္မာ [ဘူမာ (က။)], သဗ္ဗေ သန္နိပတုံ တဒါ၊
ရတနာမယဆတ္တာနံ, ဝိပါကံ ကထယိဿတိ။
၃၃။ ထိုအခါ မြေ၌ ရှိသမျှ နတ်အားလုံးတို့သည် ရတနာဖြင့် ပြီးသော ထီးလှူဒါန်း ရခြင်း၏ အကျိုးကို ဟောလတ္တံ့ဟု စည်းဝေးကုန်၏။
၃၄။ ‘‘တဉ္စ သဗ္ဗံ သုဏိဿာမ, ကထယန္တဿ သတ္ထုနော၊
ဘိယျော ဟာသံ ဇနေယျာမ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ။
၃၄။ ဟောကြားဆဲဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ ထိုတရားအလုံးစုံကို ငါတို့သည် နာကုန်အံ့၊ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ရွှင်လန်းခြင်းကို လွန်လွန်ကဲကဲ ဖြစ်စေကုန်အံ့ (ဟု စည်းဝေး ကုန်၏)။
၃၅။ ‘‘ဟေမာသနေ နိသီဒိတွာ, သယမ္ဘူ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော၊
ဘိက္ခုသံဃပရိဗျူဠှော [ပရိဗ္ဗူဠှော (သီ။)], ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၃၅။ အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ရွှေဖြင့် ပြီးသော နေရာ၌ ထိုင် တော်မူပြီးလျှင် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံလျက် ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏-
၃၆။ ‘‘‘ယေနိဒံ အာသနံ ဒိန္နံ, သောဝဏ္ဏံ ရတနာမယံ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၃၆။ အကြင်သူသည် ရတနာဖြင့် ပြီးသည် ဖြစ်၍ ရွှေဖြင့် မွမ်းမံအပ်သော ဤနေရာ ပလ္လင်ကို လှူဒါန်း၏၊ ထိုလှူဒါန်းသူကို ငါသည် ဗျာဒိတ်စကား ကြားပေအံ့၊ ဟောကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့-
၃၇။ ‘‘‘တိံသကပ္ပါနိ ဒေဝိန္ဒော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
သမန္တာ ယောဇနသတံ, အာဘာယာဘိဘဝိဿတိ။
၃၇။ အာယုကပ်သုံးဆယ်တို့ပတ်လုံး နတ်တို့ကို အစိုးရသည်ဖြစ်၍ သိကြားမင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ ထက်ဝန်းကျင် ယူဇနာတစ်ရာတိုင်အောင် အရောင်ဖြင့် လွှမ်းမိုးလတ္တံ့။
၃၈။ ‘‘‘မနုဿလောကမာဂန္တွာ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊
ပဘဿရောတိ နာမေန, ဥဂ္ဂတေဇော ဘဝိဿတိ။
၃၈။ လူ့ပြည်သို့ လာ၍ ပဘုရေဟူသော အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ထက်မြက်သော တန်ခိုးရှိသူ ဖြစ်လတ္တံ့။
၃၉။ ‘‘‘ဒိဝါ ဝါ ယဒိ ဝါ ရတ္တိံ, သတရံသီဝ ဥဂ္ဂတော၊
သမန္တာ အဋ္ဌရတနံ, ဥဇ္ဇောတိဿတိ ခတ္တိယော။
၃၉။ ထိုမင်းသည် နေ့၌လည်းကောင်း၊ ညဥ့်၌လည်းကောင်း ‘တက်သစ်သော နေမင်း ကဲ့သို့’ ထက်ဝန်းကျင်မှ ရှစ်တောင်တိုင်တိုင် ထွန်းလင်းတောက်ပလတ္တံ့။
၄၀။ ‘‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊
ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ။
၄၀။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌ ဖြစ်သော အမည်အားဖြင့် ဂေါတမ မည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်လတ္တံ့။
၄၁။ ‘‘‘တုသိတာ ဟိ စဝိတွာန, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
ကစ္စာနော နာမ နာမေန, ဗြဟ္မဗန္ဓု ဘဝိဿတိ။
၄၁။ တုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် “ကစ္စာန”ဟူသော အမည်ဖြင့် ပုဏ္ဏားမျိုး ဖြစ်လတ္တံ့။ ၄၂၊ ထိုသူသည် ရဟန်းပြုပြီး၍ အာသဝကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်လတ္တံ့၊ လောက၌ ထွန်းလင်းတောက်ပသော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူကို မြတ်သောအရာ၌ ထားလတ္တံ့။
၄၂။ ‘‘‘သော ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာန, အရဟာ ဟေဿတိနာသဝေါ၊
ဂေါတမော လောကပဇ္ဇောတော, အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေဿတိ။
၄၃။ ‘‘‘သံခိတ္တပုစ္ဆိတံ [သံခိတ္တံ ပုစ္ဆိတံ (သျာ။ က။)] ပဉှံ, ဝိတ္ထာရေန ကထေဿတိ၊
ကထယန္တော စ တံ ပဉှံ, အဇ္ဈာသယံ [အဇ္ဈာသံ (သီ။), အဗ္ဘာသံ (က။)] ပူရယိဿတိ’။
၄၃။ အကျဥ်းမျှ မေးအပ်သော ပြုနောကို အကျယ်အားဖြင့် ဖြေဆိုလတ္တံ့၊ ထိုပြုနော ကို ဖြေဆိုသည်ရှိသော် မေးသောသူ၏ အလိုကိုလည်း ပြည့်ဝစေလတ္တံ့။ (ဤဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏)။
၄၄။ ‘‘အဍ္ဎေ ကုလေ အဘိဇာတော, ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ၊
ဩဟာယ ဓနဓညာနိ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ။
၄၄။ ငါသည် ကြွယ်ဝသော မဟာသာလမျိုး၌ ဗြာဟ္မဏဖြစ်၍ ဗေဒင်သုံးပုံကို တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်၏၊ ဥစ္စာစပါးတို့ကို စွန့်ပစ်၍ အိမ်ယာမထောင်သော ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြု၏။
၄၅။ ‘‘သံခိတ္တေနပိ ပုစ္ဆန္တေ, ဝိတ္ထာရေန ကထေမဟံ၊
အဇ္ဈာသယံ တေသံ ပူရေမိ, တောသေမိ ဒွိပဒုတ္တမံ။
၄၅။ အကျဥ်းအားဖြင့် မေးသော်လည်း အကျယ်အားဖြင့် ငါ ဖြေဆိုနိုင်၏၊ ထိုပြုနော မေးသောသူတို့၏ အလိုကို ဖြည့်နိုင်၏၊ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ လူတို့ထက် မြတ်သော မြတ်စွာဘုရားကိုလည်း နှစ်သိမ့်စေနိုင်၏။
၄၆။ ‘‘တောသိတော မေ မဟာဝီရော, သယမ္ဘူ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ။
၄၆။ ငါသည် နှစ်သိမ့်စေအပ်သော ကြီးသောလုံ့လရှိသော အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်တော်မူ၍ ငါ့ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထား တော်မူ၏။
၄၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ မဟာကစ္စာနော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
မဟာကစ္စာနတ္ထေရဿာပဒါနံ တတိယံ။
၄၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်မဟာကစ္စာနမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ သုံးခုမြောက် မဟာကစ္စာနတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၄။ ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါနံ
၄၈။ ‘‘ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
အဒ္ဓါနံ ပဋိပန္နဿ, စရတော စာရိကံ တဒါ။
၄-ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါန ၄၈-၄၉။ ခရီးရှည် ကြွသွားလှည့်လည်တော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားအား ထိုအခါ ငါသည် ကောင်းစွာ ပွင့်သော ပဒုမ္မာကြာပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ကြာညိုပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ကြက်ရုန်း ပန်းကိုလည်းကောင်း ကိုင်၍ မွန်မြတ်သော ဆွမ်းကို ယူပြီးသော် ပေးလှူခဲ့၏။
၄၉။ ‘‘သုဖုလ္လံ ပဒုမံ ဂယှ, ဥပ္ပလံ မလ္လိကဉ္စဟံ၊
ပရမန္နံ ဂဟေတွာန, အဒါသိံ သတ္ထုနော အဟံ။
၅၀။ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိ မဟာဝီရော, ပရမန္နံ သုဘောဇနံ၊
တဉ္စ ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန, ဇနဿ သမ္ပဒဿယိ။
၅၀။ ကြီးသောလုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မွန်မြတ်သော ဘောဇဥ်ဖြစ်သော ဆွမ်းကို သုံးဆောင်တော်မူ၏၊ ထိုပန်းကိုလည်း ကိုင်၍ လူအများအား နှစ်လိုစိမ့်သောငှါ ပြတော်မူ၏။
၅၁။ ‘‘ဣဋ္ဌံ ကန္တံ [ကန္တယိဒံ (သျာ။)], ပိယံ လောကေ, ဇလဇံ ပုပ္ဖမုတ္တမံ၊
သုဒုက္ကရံ ကတံ တေန, ယော မေ ပုပ္ဖံ အဒါသိဒံ။
၅၁။ အကြင်သူသည် လောက၌ လိိုလား, နှစ်သက်, မြတ်နိုးအပ်သော ဤမြတ်သော ပဒုမ္မာ ကြာပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ဤကြက်ရုန်းပန်းကိုလည်းကောင်း ငါ့အား ပေးလှူ၏။ ထိုပေးလှူ သူသည် အလွန် ပြုနိုင်ခဲသော အမှုကို ပြုပေ၏ (ဟု နှစ်လိုစိမ့်သောငှါ ပြတော်မူ၏)။
၅၂။ ‘‘ယော ပုပ္ဖမဘိရောပေသိ, ပရမန္နဉ္စဒါသိ မေ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၅၂။ အကြင်သူသည် ငါ့အား ပန်းကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်း၏၊ မွန်မြတ်သော ဆွမ်းကိုလည်း ပေးလှူ၏၊ ထိုဆွမ်း, ပန်းလှူဒါန်းသူကို ငါသည် ဗျာဒိတ်စကား ဟောကြားပေအံ့၊ ဟောကြား မည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့-
၅၃။ ‘‘‘ဒသ အဋ္ဌ စက္ခတ္တုံ [ဒသ စဋ္ဌက္ခတ္တုံ (သီ။), ဒသမဋ္ဌက္ခတ္တုံ (သျာ။)] သော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
ဥပ္ပလံ ပဒုမဉ္စာပိ, မလ္လိကဉ္စ တဒုတ္တရိ။
၅၃-၅၄။ ထိုသူသည် တစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ်တိုင်အောင်လည်း နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ ထိုသူ၏ ကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးကြောင့် ကြာညိုပန်း, ပဒုမ္မာကြာပန်းသည်လည်းကောင်း၊ ထို့ထက်အလွန် ကြက်ရုန်းပန်းသည်လည်းကောင်း နတ်၌ ဖြစ်သော အခိုးအထုံနှင့် ယှဥ်သည် ဖြစ်၍ ကောင်းကင်၌ အမိုးကို ပြုလျက် ထိုအခါ၌ ဆောင်းမိုးထားလတ္တံ။
၅၄။ ‘‘‘အဿ ပုညဝိပါကေန, ဒိဗ္ဗဂန္ဓသမာယုတံ၊
အာကာသေ ဆဒနံ ကတွာ, ဓာရယိဿတိ တာဝဒေ။
၅၅။ ‘‘‘ပဉ္စဝီသတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊
ပထဗျာ ရဇ္ဇံ ပဉ္စသတံ, ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ။
၅၅။ နှစ်ဆယ့်ငါးကြိမ်တိုင်အောင် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့၊ အကြိ်မ်ငါးရာ ဧကရာဇ် မင်း ဖြစ်၍ မြေကို စိုးအုပ်ရလတ္တံ့။
၅၆။ ‘‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊
ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန [နာမေန (သီ။ သျာ။ က။)], သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ။
၅၆။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌ ဖြစ်သော အနွယ်အားဖြင့် ဂေါတမဟူ သော အမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်လတ္တံ။
၅၇။ ‘‘‘သကကမ္မာဘိရဒ္ဓေါ သော, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
သကျာနံ နန္ဒိဇနနော, ဉာတိဗန္ဓု ဘဝိဿတိ။
၅၇။ မိမိကုသိုလ်မှု၌ အားထုတ်ပြီးဖြစ်သော ထိုသူသည် ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်း ရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် သာကီဝင်မင်းတို့၏ နှစ်သက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ထင်ရှားသော ဆွေတော်မျိုးတော်အမတ်သည် ဖြစ်လတ္တံ့။
၅၈။ ‘‘‘သော ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာန, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ။
၅၈။ ထိုသူသည် နောက်ကာလ၌ ရဟန်းပြုပြီး၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် ခပ်သိမ်းသော အာသဝတရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီးလျှင် အာသဝ (ကိလေသာ) မရှိမူ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံလတ္တံ့။
၅၉။ ‘‘‘ပဋိသမ္ဘိဒမနုပ္ပတ္တံ, ကတကိစ္စမနာသဝံ၊
ဂေါတမော လောကဗန္ဓု တံ [သော (သီ။)], ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေဿတိ။
၅၉။ ပဋိသမ္ဘိဒါသို့ ရောက်သော မဂ်ကိစ္စပြုပြီးသည်ဖြစ်၍ အာသဝမရှိသော ထိုရဟန်းကို လောက၏ အဆွေဖြစ်တော်မူသော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားလတ္တံ့။
၆၀။ ‘‘‘ပဓာနပဟိတတ္တော သော, ဥပသန္တော နိရူပဓိ၊
ဥဒါယီ နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော’။
၆၀။ ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းအားထုတ်မှုဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသော ထို ရဟန်းသည် ငြိမ်းအေးသည် ဖြစ်၍ ကိလေသာဥပဓိကင်းသော အမည်အားဖြင့် “ဥဒါယီ”ဟု ထင်ရှားသော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့ (ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
၆၁။ ‘‘ရာဂေါ ဒေါသော စ မောဟော စ, မာနော မက္ခော စ ဓံသိတော၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၆၁။ ငါသည် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟကိုလည်းကောင်း၊ ထောင်လွှားမှု “မာန”နှင့် ကျေးဇူး ချေဖျက်မှု “မက္ခ” ကိုလည်းကောင်း ဖျက်ဆီးအပ်၏။ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိလျက် အာသဝေါကင်းကွာ ကိလေသာမရှိဘဲ နေရ၏။
၆၂။ ‘‘တောသယိဉ္စာပိ သမ္ဗုဒ္ဓံ, အာတာပီ နိပကော အဟံ၊
ပသာဒိတော [ပမောဒိတော (သီ။)] စ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ။
၆၂။ အပြင်းအထန် အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ ရင့်ကျက်သော ပညာရှိသော ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကိုလည်း နှစ်သက်စေ၏၊ ကြည်လင်စေအပ်သော မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ငါ့ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မှု၏။
၆၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ကာဠုဒါယီ ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ၊
ကာဠုဒါယီထေရဿာပဒါနံ စတုတ္ထံ။
၆၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ကာဠုဒါယီမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ လေးခုမြောက် ကာဠုဒါယိတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၅။ မောဃရာဇတ္ထေရအပဒါနံ
၆၄။ ‘‘အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ, သယမ္ဘူ အပရာဇိတော၊
ဘိက္ခုသံဃပရိဗျူဠှော, ရထိယံ ပဋိပဇ္ဇထ။
၅-မောဃရာဇတ္ထေရအပဒါန ၆၄။ အလိုလိိုဖြစ်တော်မူသော တစ်ပါးသော ရန်သူတို့သည် မအောင်အပ်သော အတ္ထဒဿီ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံလျက် ခရီးလမ်းမ၌ ကြွတော်မူ၏။
၆၅။ ‘‘သိဿေဟိ သမ္ပရိဝုတော, ဃရမှာ အဘိနိက္ခမိံ၊
နိက္ခမိတွာနဟံ တတ္ထ, အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ။
၆၅။ ငါသည် တပည့်တို့ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင်ခြံရံလျက် အိမ်မှ ထွက်ခဲ့၏၊ အိမ်မှ ထွက်ခဲ့ လတ်သော် ထိုခရီးလမ်းမ၌ပင် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏။
၆၆။ ‘‘အဘိဝါဒိယ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊
သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, သန္ထဝိံ လောကနာယကံ။
၆၆။ ငါသည် ဦးထိပ်၌ လက်အုပ်ချီလျက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် မိမိစိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ မြတ်စွာဘုရားကို ချီးမွမ်း၏။
၆၇။ ‘‘ယာဝတာ ရူပိနော သတ္တာ, အရူပီ ဝါ အသညိနော၊
သဗ္ဗေ တေ တဝ ဉာဏမှိ, အန္တော ဟောန္တိ သမောဂဓာ။
၆၇။ ရုပ်ရှိသောသတ္တဝါ, ရုပ်မရှိသောသတ္တဝါ ရှိသမျှအားလုံးတို့သည် အသျှင်ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်အတွင်း၌ စုဝေးကုန်သည် ဖြစ်ကုန်၏။
၆၈။ ‘‘သုခုမစ္ဆိကဇာလေန, ဥဒကံ ယော ပရိက္ခိပေ၊
ယေ ကေစိ ဥဒကေ ပါဏာ, အန္တောဇာလေ ဘဝန္တိ တေ။
၆၈။ တံငါသည် သည် ကွန်ရက်စိပ်ဖြင့် ရေကို ဖုံးလွှမ်းပစ်ချရာ၏၊ ထိုအခါ ရေ၌ ရှိသမျှ သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် ကွန်ရက်စိပ်အတွင်း၌ ဖြစ်ကုန်၏။
၆၉။ ‘‘ယေသဉ္စ စေတနာ အတ္ထိ, ရူပိနော စ အရူပိနော၊
သဗ္ဗေ တေ တဝ ဉာဏမှိ, အန္တော ဟောန္တိ သမောဂဓာ။
၆၉။ စိတ်စေတနာရှိသော သတ္တဝါ၊ ရုပ်ရှိသော သတ္တဝါ၊ ရုပ်မရှိသော သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် အသျှင်ဘုရား၏ ဉာဏ်တော် (ကွန်ရက်) အတွင်း၌ စုဝေးကုန်၏။
၇၀။ ‘‘သမုဒ္ဓရသိမံ လောကံ, အန္ဓကာရသမာကုလံ၊
တဝ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ကင်္ခါသောတံ တရန္တိ တေ။
၇၀။ အမိုက်မှောင်ဖြင့် နှောင့်ယှက်သော ဤလောကကို အသျှင်ဘုရားသည် ထုတ်ဆောင် ကယ်တင်တော်မူ၏၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည် အသျှင်ဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရသော ကြောင့် ယုံမှားခြင်းအလျဥ်ကို ကူးမြောက်နိုင်ကုန်၏။
၇၁။ ‘‘အဝိဇ္ဇာနိဝုတေ လောကေ, အန္ဓကာရေန ဩတ္ထဋေ၊
တဝ ဉာဏမှိ ဇောတန္တေ, အန္ဓကာရာ ပဓံသိတာ။
၇၁။ အဝိဇ္ဇာမှောင်ဖြင့် ဖုံးအုပ်၍ အမိုက်တိုက်ဖြင့် လွှမ်းဖိထားသော လောက၌ အသျှင် ဘုရား၏ ဉာဏ်တော် ကွန့်မြူးတောက်ပသည်ရှိသော် အမိုက်မှောင်တို့သည် ပျက်စီးကုန်၏။
၇၂။ ‘‘တုဝံ စက္ခူသိ သဗ္ဗေသံ, မဟာတမပနူဒနော၊
တဝ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, နိဗ္ဗာယတိ ဗဟုဇ္ဇနော။
၇၂။ အသျှင်ဘုရားသည် ကြီးစွာသော အမိုက်ကို ပယ်ဖျောက်တတ်သည် ဖြစ်၍ ခပ်သိမ်း သောသူတို့၏ မျက်စိသဖွယ် ဖြစ်ပါ၏၊ လူအများသည် အသျှင်ဘုရား၏ တရားတော်ကို နာရသောကြောင့် ငြိမ်းအေး၏ (ဟု ချီးမွမ်း၏)။
၇၃။ ‘‘ပုဋကံ ပူရယိတွာန [ပီဌရံ (သီ။), ပုတရံ (သျာ။)], မဓုခုဒ္ဒမနေဠကံ၊
ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ, ဥပနေသိံ မဟေသိနော။
၇၃။ ပျားကောင်မရှိသော ပျားငယ်ရည်ကို အိုးခွက်၌ ပြည့်စေပြီးလျှင် လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ချီယူလျက် မြတ်စွာဘုရားအား ကပ်လှူ၏။
၇၄။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှိ မဟာဝီရော, သဟတ္ထေန မဟာ ဣသီ၊
ဘုဉ္ဇိတွာ တဉ္စ သဗ္ဗညူ, ဝေဟာသံ နဘမုဂ္ဂမိ။
၇၄။ ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိလက်တော်ဖြင့် ခံယူတော်မူ၏၊ ခပ်သိမ်းသော တရားတို့ကို သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုပျားငယ်ရည်ကို ဘုဥ်းပေးသုံး ဆောင်ပြီး၍ ငှက်တို့၏ ရွှင်မြူးရာဖြစ်သော ကောင်းကင်သို့လည်း ပျံတက်တော် မူ၏။
၇၅။ ‘‘အန္တလိက္ခေ ဌိတော သတ္ထာ, အတ္ထဒဿီ နရာသဘော၊
မမ စိတ္တံ ပသာဒေန္တော, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၇၅။ လူတို့ထက် မြတ်သော အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းကင်၌ တည်တော်မူ ပြီးလျှင် ငါ၏ စိတ်ကို ကြည်လင်စေလျက် ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏ -
၇၆။ ‘‘‘ယေနိဒံ ထဝိတံ ဉာဏံ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော စ ထောမိတော၊
တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန, ဒုဂ္ဂတိံ သော န ဂစ္ဆတိ။
၇၆။ အကြင်သူသည် ဤဉာဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းအပ်၏၊ ဘုရားမြတ်ကိုလည်း ချီးမွမ်းအပ်၏၊ ထိုသူသည် ထိုချီးမွမ်းရသော စိတ်၏ ကြည်လင်မှုကြောင့် အပါယ်လေးပါးသို့ မရောက်နိုင်။
၇၇။ ‘‘‘စတုဒ္ဒသဉ္စက္ခတ္တုံ [စတုသဋ္ဌိဉ္စ (သျာ။)] သော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
ပထဗျာ ရဇ္ဇံ အဋ္ဌသတံ, ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ။
၇၇။ ထိုသူသည် တစ်ဆယ့်လေးကြိမ် နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ အကြိမ်ရှစ်ရာ ဧကရာဇ်မင်းဖြစ်၍ မြေအပြင်ကို စိုးအုပ်ရလတ္တံ့။
၇၈။ ‘‘‘ပဉ္စေဝ သတက္ခတ္တုဉ္စ [အထ ပဉ္စသတက္ခတ္တုံ (သီ။)], စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊
ပဒေသရဇ္ဇံ အသင်္ခေယျံ, မဟိယာ ကာရယိဿတိ။
၇၈။ အကြိမ်ငါးရာ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့၊ မြေအပြင်၌ ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်ကို ကား မရေတွက်နိုင်အောင် ပြုရလတ္တံ့။
၇၉။ ‘‘‘အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ၊
ဂေါတမဿ ဘဂဝတော, သာသနေ ပဗ္ဗဇိဿတိ။
၇၉။ ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈာယ်၍ ဗေဒင်ကို ဆောင်လျက် ဗေဒင်သုံးပုံတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သော ရသေ့ဖြစ်၍ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုရလတ္တံ့။
၈၀။ ‘‘‘ဂမ္ဘီရံ နိပုဏံ အတ္ထံ, ဉာဏေန ဝိစိနိဿတိ၊
မောဃရာဇာတိ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော။
၈၀။ နက်နဲသိမ်မွေ့သော အနက်ကို မိမိဉာဏ်ဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ္တံ့၊ မောဃရာဇဟူသော အမည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့။
၈၁။ ‘‘‘တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ သမ္ပန္နံ, ကတကိစ္စမနာသဝံ၊
ဂေါတမော သတ္ထဝါဟဂ္ဂေါ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေဿတိ’။
၈၁။ သုံးပါးသော ဝိဇ္ဇာတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မဂ်ကိစ္စပြုပြီးသည်ဖြစ်၍ အာသဝမရှိသော မောဃရာဇမထေရ်ကို မြတ်သော ယာဥ်မှူးသဖွယ်ဖြစ်သော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားလတ္တံ့။
၈၂။ ‘‘ဟိတွာ မာနုသကံ ယောဂံ, ဆေတွာန ဘဝဗန္ဓနံ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၈၂။ ငါသည် လူ၌ ဖြစ်သော ကာမယောဂစသည်ကို ပယ်စွန့်၍ ဘဝသံယောဇဥ်ကို ဖြတ် လျက် ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတရားတို့ကို ပိုင်ခြားသိပြီးလျှင် အာသဝေါ (ကိလေသာ) မရှိဘဲ နေရ၏။
၈၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ မောဃရာဇော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ၊
မောဃရာဇတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၈၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်မောဃရာဇမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ငါးခုမြောက် မောဃရာဇတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၆။ အဓိမုတ္တတ္ထေရအပဒါနံ
၈၄။ ‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ, အတ္ထဒဿီနရုတ္တမေ၊
ဥပဋ္ဌဟိံ ဘိက္ခုသံဃံ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
၆-အဓိမုတ္တတ္ထေရအပဒါန ၈၄။ လူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သော လူတို့ထက်မြတ်သော အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသည်ရှိသော် ငါသည် အထူးကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့် ရဟန်းသံဃာကို လုပ် ကျွေးခဲ့၏။
၈၅။ ‘‘နိမန္တေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ [သံဃရတနံ (သီ။ သျာ။)], ဥဇုဘူတံ သမာဟိတံ၊
ဥစ္ဆုနာ မဏ္ဍပံ ကတွာ, ဘောဇေသိံ သံဃမုတ္တမံ။
၈၅။ ငါသည် ဖြောင့်မတ်တည်ကြည်သော ရဟန်းသံဃာကို ပင့်ဖိတ်၍ ကြံဖြင့် မဏ္ဍပ်ကို ဆောက်ပြီးလျှင် သံဃာတော်မြတ်ကို ဆွမ်းကျွေးခဲ့၏။
၈၆။ ‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊
သဗ္ဗေ သတ္တေ အဘိဘောမိ [အတိဘောမိ (သီ။ က။)], ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ။
၈၆။ ကပ်ရောက်ရတိုင်းသော လူအဖြစ်, နတ်အဖြစ်ဟူသမျှတို့၌ ငါသည် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့ကို ဂုဏ်အားဖြင့် လွှမ်းမိုးရ၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကောင်းမှုကံ၏ အကျိုး ပေတည်း။
၈၇။ ‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဥစ္ဆုဒါနဿိဒံ ဖလံ။
၈၇။ တစ်ထောင့်ရှစ်ရာသော ကမ္ဘာထက်၌ အလှူ ပေးလှူခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ် လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဘူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကြံလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၈၈။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အဓိမုတ္တော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ၊
အဓိမုတ္တတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၈၈။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အဓိမုတ္တမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် အဓိမုတ္တတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ လသုဏဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၈၉။ ‘‘ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ, တာပသော အာသဟံ တဒါ၊
လသုဏံ ဥပဇီဝါမိ, လသုဏံ မယှဘောဇနံ။
၇-လသုဏဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၈၉။ ထိုအခါ ဟိမဝန္တာတောင်၏ အနီးအရပ်၌ ငါသည် ရသေ့ဖြစ်ဖူး၏၊ ငါသည် ကြက်သွန်ဖြူကို မှီ၍ အသက်မွေးခဲ့၏၊ ငါ၏ အစာကား ကြက်သွန်ဖြူပင်တည်း။
၉၀။ ‘‘ခါရိယော ပူရယိတွာန, သံဃာရာမမဂစ္ဆဟံ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, သံဃဿ လသုဏံ အဒံ။
၉၀။ ငါသည် လေးတင်းဝင် ပုတ်တို့ကို ကြက်သွန်ဖြူဖြင့် ပြည့်စေလျက် သံဃာ့အရံသို့ သွား၏၊ ရွှင်လန်းသည်ဖြစ်၍ ရွှင်ပျသော စိတ်ဖြင့် သံဃာအား ကြက်သွန်ဖြူကို ပေးလှူခဲ့၏။
၉၁။ ‘‘ဝိပဿိဿ နရဂ္ဂဿ, သာသနေ နိရတဿဟံ၊
သံဃဿ လသုဏံ ဒတွာ, ကပ္ပံ သဂ္ဂမှိ မောဒဟံ။
၉၁။ ငါသည် လူတို့ထက်မြတ်သော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ အကြွင်းမဲ့ မွေ့လျော်သော သံဃာအား ကြက်သွန်ဖြူကို ပေးလှူရသောကြောင့် ကမ္ဘာပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရ၏။
၉၂။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, လသုဏံ ယမဒံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, လသုဏဿ ဣဒံ ဖလံ။
၉၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ အကြင်ကြက်သွန်ဖြူ လှူဒါန်းရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကြက်သွန်ဖြူ လှူဒါန်းရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၉၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ လသုဏဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ၊
လသုဏဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ သတ္တမံ။
၉၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်လသုဏဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် လသုဏဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ ၁။ အဋ္ဌကထာ၌ ရတ္တလသုဏံဟု အဖွင့်ရှိ၏။
၈။ အာယာဂဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၉၄။ ‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ, သိခိမှိ ဝဒတံ ဝရေ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, အဝန္ဒိံ ထူပမုတ္တမံ။
၈-အာယာဂဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၉၄။ ‘ဘုရား’ဟု ဝန်ခံပြောကြားသူတို့၏ အလယ်၌ ထူးမြတ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည်ရှိသော် ငါသည် ရွှင်လန်းသည်ဖြစ်၍ ရွှင်ပျသောစိတ်ဖြင့် မြတ်သော ပုထိုးစေတီကို ရှိခိုး၏။
၉၅။ ‘‘ဝဍ္ဎကီဟိ ကထာပေတွာ, မူလံ ဒတွာနဟံ တဒါ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, အာယာဂံ ကာရပေသဟံ။
၉၅။ ထိုအခါ၌ ငါသည် လက်သမားတို့ကို ဆွမ်းစားကျောင်း၏ ပမာဏကို ပြောကြား စေ၍ အဖိုးလက်ခကို ပေးပြီးလျှင် ရွှင်လန်းသည်ဖြစ်၍ ရွှင်ပျသော စိတ်ဖြင့် ရှည်လျားသော ဆွမ်းစားကျောင်းကို ဆောက်စေခဲ့၏။
၉၆။ ‘‘အဋ္ဌ ကပ္ပါနိ ဒေဝေသု, အဗ္ဗောကိဏ္ဏံ [အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ (သီ။)] ဝသိံ အဟံ၊
အဝသေသေသု ကပ္ပေသု, ဝေါကိဏ္ဏံ သံသရိံ အဟံ။
၉၆။ ငါသည် ရှစ်ကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး နတ်ပြည်တို့၌ (လူဘဝနှင့်) မရောမပြွမ်းမူ၍ နေရ၏၊ ကြွင်းသော ကမ္ဘာတို့၌ ငါသည် လူ့ဘဝ, နတ်ဘဝ ရောပြွမ်းလျက် ကျင်လည်ရ၏။
၉၇။ ‘‘ကာယေ ဝိသံ န ကမတိ, သတ္ထာနိ န စ ဟန္တိ မေ၊
ဥဒကေဟံ န မိယျာမိ, အာယာဂဿ ဣဒံ ဖလံ။
၉၇။ ငါ၏ ကိုယ်၌ အဆိပ်သည် မတက် မပြန့်၊ လက်နက်တို့သည် ငါ့အား မစူး မရှကုန်၊ ငါသည် ရေ၌ မသေရ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ရှည်လျားသော ဆွမ်းစားကျောင်းကို လှူရ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၉၈။ ‘‘ယဒိစ္ဆာမိ အဟံ ဝဿံ, မဟာမေဃော ပဝဿတိ၊
ဒေဝါပိ မေ ဝသံ ဧန္တိ, ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ။
၉၈။ ငါသည် မိုးကို အကယ်၍ အလိုရှိသည် ဖြစ်အံ့၊ မိုးကြီးသည် ရွာသွန်း၏၊ နတ်တို့သည်လည်း ငါ၏ အလိုသို့ လိုက်ရကုန်၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကောင်းမှုကံ၏ အကျိုး ပေတည်း။
၉၉။ ‘‘သတ္တရတနသမ္ပန္နော, တိသက္ခတ္တုံ အဟောသဟံ၊
န မံ ကေစာဝဇာနန္တိ, ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ။
၉၉။ ငါသည် ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကြာမင်းသည် အကြိမ်သုံးဆယ် ဖြစ်ရ၏၊ ငါ့ကို တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူတို့သည် မထီမဲ့မြင် မပြုဝံ့ကုန်။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၀၀။ ‘‘ဧကတ္တိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, အာယာဂံ ယမကာရယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အာယာဂဿ ဣဒံ ဖလံ။
၁၀၀။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဆွမ်းစားကျောင်းရှည်ကို ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်း သည် ရှည်လျားသော ဆွမ်းစားကျောင်းကို လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၀၁။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ အာယာဂဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
အာယာဂဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၁၀၁။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်အာယာဂဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှစ်ခုမြောက် အာယာဂဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၉။ ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရအပဒါနံ
၁၀၂။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, သီဟာသနဿ သမ္မုခါ၊
ဓမ္မစက္ကံ မေ ဌပိတံ, သုကတံ ဝိညုဝဏ္ဏိတံ။
၉-ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရအပဒါန ၁၀၂။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ နေရာတော်မြတ်၏ ရှေ့မျက်မှောက်၌ ကောင်းစွာ ပြုလုပ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ပညာရှိတို့ ချီးမွမ်းအပ်သော ခြင်္သေ့ရုပ်တပ်ဆင်သော တရားစကြာကို ငါသည် ထားလှူအပ်၏။
၁၀၃။ ‘‘စာရုဝဏ္ဏောဝ သောဘာမိ, သယောဂ္ဂဗလဝါဟနော၊
ပရိဝါရေန္တိ မံ နိစ္စံ, အနုယန္တာ ဗဟုဇ္ဇနာ။
၁၀၃။ ငါသည် ရထား, ဗိုလ်ပါ, ဆင်ယာဥ်စသည်တို့နှင့် တကွဖြစ်လျက် ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ အဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်၏၊ များစွာသော လူတို့သည် ငါ့နောက်သို့ လိုက်လျက် အမြဲ ခြံရံကုန်၏။
၁၀၄။ ‘‘သဋ္ဌိတူရိယသဟဿေဟိ, ပရိစာရေမဟံ သဒါ၊
ပရိဝါရေန သောဘာမိ, ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ။
၁၀၄။ ငါသည် အခါခပ်သိမ်း ခြောက်သောင်းသော တူရိယာတို့ဖြင့် ကွန့်မြူးစံပယ်ရ၏၊ အခြံအရံဖြင့် တင့်တယ်၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် ကောင်းမှုကံ၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၀၅။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ စက္ကံ ဌပယိံ အဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဓမ္မစက္ကဿိဒံ ဖလံ။
၁၀၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ခြင်္သေ့ရုပ်တပ်ဆင်သော တရားစကြာကို ထားလှူခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်း သည် တရားစကြာ လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၀၆။ ‘‘ဣတော ဧကာဒသေ ကပ္ပေ, အဋ္ဌာသိံသု ဇနာဓိပါ၊
သဟဿရာဇနာမေန, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၁၀၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ တစ်ဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ သဟဿရာဇအမည်ဖြင့် များသော အားရှိသည်ဖြစ်၍ လူတို့ကို အစိုးရသော စကြဝတေးမင်းတို့သည် ရှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ခဲ့ရ ကုန်၏။
၁၀၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဓမ္မစက္ကိကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၁၀၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဓမ္မစက္ကိကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် ဓမ္မစက္ကိကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရအပဒါနံ
၁၀၈။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, ထူပသေဋ္ဌဿ သမ္မုခါ၊
ဝိစိတ္တဒုဿေ လဂေတွာ [လဂ္ဂေတွာ (သီ။ သျာ။)], ကပ္ပရုက္ခံ ဌပေသဟံ။
၁၀-ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရအပဒါန ၁၀၈။ ငါသည် သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ ပုထိုးစေတီတော်မြတ်၏ ရှေ့မျက်မှောက်၌ ဆန်း ကြယ်သော ပုဆိုးတို့ကို ဆွဲချိတ်၍ ပဒေသာပင်ကို ထားလှူခဲ့၏။
၁၀၉။ ‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ, ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊
သောဘယန္တော မမ ဒွါရံ, ကပ္ပရုက္ခော ပတိဋ္ဌတိ။
၁၀၉။ ငါ ကပ်ရောက်ရတိုင်းသော နတ်အဖြစ်, လူ့အဖြစ်ဟူသမျှတို့၌ ပဒေသာပင်တို့သည် ငါ၏ အိမ်တံခါးကို တင့်တယ်စေလျက် တည်၏။
၁၁၀။ ‘‘အဟဉ္စ ပရိသာ စေဝ, ယေ ကေစိ မမ ဝဿိတာ [နိဿိတာ (သီ။)]၊
တမှာ ဒုဿံ ဂဟေတွာန, နိဝါသေမ မယံ သဒါ [တဒါ (သျာ။)]။
၁၁၀။ ငါနှင့် ငါ့ကို မှီနေသည့် ပရိသတ်ဖြစ်သော ငါတို့အားလုံးသည် ထိုပဒေသာပင်မှ ပုဆိုးကို ယူ၍ အခါခပ်သိမ်း ဝတ်ဆင်ရကုန်၏။
၁၁၁။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ရုက္ခံ ဌပယိံ အဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ကပ္ပရုက္ခဿိဒံ ဖလံ။
၁၁၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ပဒေသာပင်ကို ထားလှူခဲ့သည့် အခါမှ စ၍ ငါသည် အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရခြင်းသည် ပဒေသာပင် လှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၁၂။ ‘‘ဣတော စ သတ္တမေ ကပ္ပေ, သုစေဠာ အဋ္ဌ ခတ္တိယာ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၁၁၂။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ခုနစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ များမြတ် သည့်အားရှိသော သုစေဠမည်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် ရှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဖြစ်ဖူးကုန်၏။
၁၁၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ကပ္ပရုက္ခိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
ကုဏ္ဍဓာနဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ကုဏ္ဍသာဂတကစ္စာနာ, ဥဒါယီ မောဃရာဇကော၊
အဓိမုတ္တော လသုဏဒေါ, အာယာဂီ ဓမ္မစက္ကိကော၊
ကပ္ပရုက္ခီ စ ဒသမော, ဂါထာ ဒွယဒသသတံ [ဂါထာယော ဒွါဒသသတံ (သီ။)]။
၁၁၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ကပ္ပရုက္ခိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ဆယ်ခုမြောက် ကပ္ပရုက္ခိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ လေးခုမြောက် ကုဏ္ဍဓာနဝဂ် ပြီး၏။
၅။ ဥပါလိဝဂ္ဂေါ
၁။ ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘ခီဏာသဝသဟဿေဟိ, ပရိဝုတော [ပရေတော (က။ အဋ္ဌ)] လောကနာယကော၊
ဝိဝေကမနုယုတ္တော သော, ဂစ္ဆတေ ပဋိသလ္လိတုံ။
၅-ဥပါလိဝဂ် ၁-ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရအပဒါန ၁။ ရဟန္တာတစ်ထောင်တို့ဖြင့် ခြံရံအပ်သည် ဖြစ်၍ လူတို့ကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင် တတ်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဝိဝေကကို အားထုတ်လျက် တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းအံ့ သောငှါ ကြွတော်မူ၏။
၂။ ‘‘အဇိနေန နိဝတ္ထောဟံ, တိဒဏ္ဍပရိဓာရကော၊
ဘိက္ခုသံဃပရိဗျူဠှံ, အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ။
၂။ သစ်နက်ရေဖြင့် ဝတ်သော သစ်သားသုံးခွကို ဆောင်သော ငါသည် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏။
၃။ ‘‘ဧကံသံ အဇိနံ ကတွာ, သိရေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊
သမ္ဗုဒ္ဓံ အဘိဝါဒေတွာ, သန္ထဝိံ လောကနာယကံ။
၃။ ငါသည် လက်ဝဲတစ်ဖက် ပခုံးထက်၌ သစ်နက်ရေကို (တင်သည်ကို) ပြု၍ ဦးခေါင်း၌ လက်အုပ်ချီလျက် လူတို့ကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်ရိုသေစွာ ရှိခိုး၍ ချီးမွမ်း၏။
၄။ ‘‘ယထာဏ္ဍဇာ စ သံသေဒါ, ဩပပါတီ ဇလာဗုဇာ၊
ကာကာဒိပက္ခိနော သဗ္ဗေ, အန္တလိက္ခစရာ သဒါ။
၄။ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့် အဥ၌ ဖြစ်သော သတ္တဝါ၊ အညှိ၌ ဖြစ်သော သတ္တဝါ၊ ကိုယ် ထင်ရှားဖြစ်သော သတ္တဝါ၊ ကလလရေကြည် (သူငယ်အိမ်) ၌ ဖြစ်သော သတ္တဝါ၊ ငှက်စသော (ဤ) သတ္တဝါအားလုံးတို့သည် အခါခပ်သိမ်း ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်သွား ကုန်၏။
၅။ ‘‘ယေ ကေစိ ပါဏဘူတတ္ထိ, သညိနော ဝါ အသညိနော၊
သဗ္ဗေ တေ တဝ ဉာဏမှိ, အန္တော ဟောန္တိ သမောဂဓာ။
၅။ အလုံးစုံ သညာရှိသော သတ္တဝါ၊ သညာမရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ရှိကုန်၏။ ထို ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့သည် ရှင်တော်ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်တွင်း၌ စုဝေးကုန်၏။
၆။ ‘‘ဂန္ဓာ စ ပဗ္ဗတေယျာ ယေ, ဟိမဝန္တနဂုတ္တမေ၊
သဗ္ဗေ တေ တဝ သီလမှိ, ကလာယပိ န ယုဇ္ဇရေ။
၆။ တောင်၌ ဖြစ်ကုန်သော အကြင်နံ့သာတို့သည်လည်းကောင်၊ ဟိမဝန္တာတောင်မြတ်၌ ဖြစ်သော အကြင်နံ့သာတို့သည်လည်းကောင်း ရှိကုန်၏။ ထိုနံ့သာအားလုံးတို့သည် အရှင် ဘုရား၏ သီလ၌ တစ်စိတ်မျှဖြင့်လည်း မယှဥ်သင့်ကုန်။
၇။ ‘‘မောဟန္ဓကာရပက္ခန္ဒော, အယံ လောကော သဒေဝကော၊
တဝ ဉာဏမှိ ဇောတန္တေ, အန္ဓကာရာ ဝိဓံသိတာ။
၇။ နတ်နှင့် တကွသော ဤလောကသည် မောဟတည်းဟူသော အမိုက်တိုက်သို့ ပြေး ဝင်၏၊ အသျှင်ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်သည် တောက်ပသည်ရှိသော် အမိုက်တိုက်တို့သည် ပျက် စီးကုန်၏။
၈။ ‘‘ယထာ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ, ဟောန္တိ သတ္တာ တမောဂတာ၊
ဧဝံ ဗုဒ္ဓေ အနုပ္ပန္နေ, ဟောတိ လောကော တမောဂတော။
၈။ နေဝင်လတ်သော် သတ္တဝါတို့သည် အမိုက်တိုက်သို့ ရောက်ကုန်သကဲ့သို့ ဤအတူ ဘုရားမပွင့်လတ်သော် လူအပေါင်းသည် အမိုက်တိုက်သို့ ရောက်ရ၏။
၉။ ‘‘ယထောဒယန္တော အာဒိစ္စော, ဝိနောဒေတိ တမံ သဒါ၊
တထေဝ တွံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌ, ဝိဒ္ဓံသေသိ တမံ သဒါ။
၉။ ရှင်တော်မြတ်ဘုရား တက်သစ်သော နေမင်းသည် အမိုက်တိုက်ကို အခါခပ်သိမ်း ပယ်ဖျောက်သကဲ့သို့ ထို့အတူသာလျှင် အသျှင်ဘုရားသည်လည်း အမိုက်တိုက်ကို အခါခပ် သိမ်း ပယ်ဖျောက်တော်မူ၏။
၁၀။ ‘‘ပဓာနပဟိတတ္တောသိ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ သဒေဝကေ၊
တဝ ကမ္မာဘိရဒ္ဓေန, တောသေသိ ဇနတံ ဗဟုံ။
၁၀။ မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ အားထုတ်မှုဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ် သော စိတ်ရှိတော်မူ၏၊ အသျှင်ဘုရားသည် အသျှင်ဘုရား၏ အားထုတ်အပ်သော ဗုဒ္ဓကိစ္စဖြင့် များစွာသော လူအပေါင်းကို နှစ်သက်စေတော်မူ၏။ (ဤသို့ ချီးမွမ်း၏)။
၁၁။ ‘‘တံ သဗ္ဗံ အနုမောဒိတွာ, ပဒုမုတ္တရော မဟာမုနိ၊
နဘံ အဗ္ဘုဂ္ဂမီ ဓီရော, ဟံသရာဇာဝ အမ္ဗရေ။
၁၁။ ကြီးသော ပညာရှိသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ‘ကောင်းကင်၌ ဟင်္သာမင်း ကဲ့သို့’ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်တော်မူ၏။
၁၂။ ‘‘အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, မဟေသိ ပဒုမုတ္တရော၊
အန္တလိက္ခေ ဌိတော သတ္ထာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၁၂။ လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော သစ္စာလေးပါးတရားကို ကိုယ်တိုင် သိတော်မူ သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ပျံတက်တော်မူ၍ ကောင်းကင်၌ ရပ်တည်ပြီးလျှင် ဤဆို မည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၁၃။ ‘‘ယေနိဒံ ထဝိတံ ဉာဏံ, ဩပမ္မေဟိ သမာယုတံ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၁၃။ အကြင်ရသေ့သည် ဥပမာတို့နှင့် ကောင်းစွာ ယှဥ်လျက် ဤဉာဏ်တော်ကို ချီးမွမ်းအပ်၏၊ ထိုရသေ့ကို ငါသည် ဗျာဒိတ်စကား ပြောကြားပေအံ့၊ ဟောကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့။
၁၄။ ‘‘‘အဋ္ဌာရသဉ္စ ခတ္တုံ သော, ဒေဝရာဇာ ဘဝိဿတိ၊
ပထဗျာ ရဇ္ဇံ တိသတံ, ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ။
၁၄။ ထိုရသေ့သည် တစ်ဆယ့်ရှစ်ကြိမ်တိုင်အောင် သိကြားမင်းဖြစ်ရလတ္တံ့၊ အကြိမ်သုံးရာ ဧကရာဇ်မင်းဖြစ်၍ မြေအပြင်ကို စိုးအုပ်ရလတ္တံ့။
၁၅။ ‘‘‘ပဉ္စဝီသတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊
ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ။
၁၅။ နှစ်ဆယ့်ငါးကြိမ် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့၊ ပြန့်ပြောသော ပဒေသရာဇ်မင်း အဖြစ်သည်ကား ဂဏန်းအားဖြင့် မရေတွက်နိုင်။
၁၆။ ‘‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊
ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန, သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ။
၁၆။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌ ဖြစ်သော အနွယ်အားဖြင့် ဂေါတမမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ဖြစ်လတ္တံ့။
၁၇။ ‘‘‘တုသိတာ ဟိ စဝိတွာန, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
ဟီနောဝ ဇာတိယာ သန္တော, ဥပါလိ နာမ ဟေဿတိ။
၁၇။ တုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် ဇာတ်အားဖြင့် ယုတ်ညံ့သည် ဖြစ်လျက် ဥပါလိမည်သော ဆေတ္တာသည် ဖြစ်လတ္တံ့။
၁၈။ ‘‘‘သော ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာန, ဝိရာဇေတွာန ပါပကံ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ။
၁၈။ ထိုသူသည် ရဟန်းပြုပြီး၍ မကောင်းမှုကို ပယ်ခွါ၍ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတို့ကို ပိုင်ခြားသိပြီးလျှင် အာသဝေါ (ကိလေသာ) မရှိဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလတ္တံ့။ (ငြိမ်းအေးလတ္တံ့)။
၁၉။ ‘‘‘တုဋ္ဌော စ ဂေါတမော ဗုဒ္ဓေါ, သကျပုတ္တော မဟာယသော၊
ဝိနယာဓိဂတံ တဿ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေဿတိ’။
၁၉။ များသော အခြံအရံရှိသော သာကီဝင်မင်းမျိုးဖြစ်သော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဥပါလိမထေရ်၏ ဝိနည်းအသိဉာဏ်ကို နှစ်သက်တော်မူ၍ ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားလတ္တံ့။
၂၀။ ‘‘သဒ္ဓါယာဟံ ပဗ္ဗဇိတော, ကတကိစ္စော အနာသဝေါ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၂၀။ သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရဟန်းဖြစ်ပြီးသော ငါသည် မဂ်ကိစ္စပြုပြီးသူ အာသဝေါမရှိသူ ဖြစ်၍ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတို့ကို ပိုင်ခြားသိပြီးလျှင် ရဟန္တာဖြစ်၍ နေရ၏။
၂၁။ ‘‘ဘဂဝါ စာနုကမ္ပီ မံ, ဝိနယေဟံ ဝိသာရဒေါ၊
သကကမ္မာဘိရဒ္ဓေါ စ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၂၁။ မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ငါ့ကို အစဥ်သနားတော်မူ၏၊ ငါသည် ဝိနည်းအရာ၌ ရဲရင့်၏၊ မိမိအမှု၌လည်း အားထုတ်အပ်ပြီးသူ ဖြစ်၍ အာသဝမရှိဘဲ နေရ၏။
၂၂။ ‘‘သံဝုတော ပါတိမောက္ခမှိ, ဣန္ဒြိယေသု စ ပဉ္စသု၊
ဓာရေမိ ဝိနယံ သဗ္ဗံ, ကေဝလံ ရတနာကရံ [ရတနဂ္ဃရံ (က။)]။
၂၂။ ပါတိမောက္ခသံဝရသီလ၌လည်းကောင်း၊ ငါးပါးသော ဣန္ဒြေတို့၌လည်းကောင်း စောင့် စည်း၏။ ရတနာထည့်ရာ အိမ်သဖွယ်ဖြစ်သော အလုံးစုံသော ဝိနည်းကို မြဲမြံစွာ ဆောင်၏။
၂၃။ ‘‘မမဉ္စ ဂုဏမညာယ, သတ္ထာ လောကေ အနုတ္တရော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ။
၂၃။ လောက၌ အတုမရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို သိတော်မူ၍ ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်နေတော်မူလျက် ငါ့ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူ၏။
၂၄။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဥပါလိထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၂၄။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဥပါလိမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော ဘာဂိနေယျုပါလိတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ သောဏကောဠိဝိသတ္ထေရအပဒါနံ
၂၅။ ‘‘အနောမဒဿိဿ မုနိနော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
သုဓာယ လေပနံ ကတွာ, စင်္ကမံ ကာရယိံ အဟံ။
၂-သောဏကောဠိဝိသတ္ထေရအပဒါန ၂၅။ လူတို့ထက်ကြီးမြတ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အနောမဒဿီ မြတ်စွာဘုရားအတွက် ငါသည် အင်္ဂတေဖြင့် လိမ်းကျံခြင်းကို ပြု၍ စင်္ကြံကို ပြုလုပ်စေခဲ့၏။
၂၆။ ‘‘နာနာဝဏေဟိ ပုပ္ဖေဟိ, စင်္ကမံ သန္ထရိံ အဟံ၊
အာကာသေ ဝိတာနံ ကတွာ, ဘောဇယိံ ဗုဒ္ဓမုတ္တမံ။
၂၆။ ငါသည် အဆင်းအမျိုးမျိုးရှိသော ပန်းတို့ဖြင့် စင်္ကြံကို ဖြန့်ခင်းလှူခဲ့၏၊ ကောင်း ကင်၌ မျက်နှာကြက်ဗိတာန်ကို ပြု၍ မြတ်သော ဘုရားရှင်ကို ဆွမ်းလုပ်ကျွေးခဲ့၏။
၂၇။ ‘‘အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, အဘိဝါဒေတွာန သုဗ္ဗတံ [ပုပ္ဖကံ (က။)]၊
ဒီဃသာလံ ဘဂဝတော, နိယျာဒေသိမဟံ တဒါ။
၂၇။ ထိုအခါ ငါသည် ကောင်းသော အလေ့အလာရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို လက်အုပ်ချီ ရှိခိုးလျက် ရှည်လျားသော စင်္ကြံကို မြတ်စွာဘုရားအား ဆောက်နှင်းလှူဒါန်း၏။
၂၈။ ‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, သတ္ထာ လောကေ အနုတ္တရော၊
ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ, အနုကမ္ပာယ စက္ခုမာ။
၂၈။ လောက၌ အတုမရှိသည် ဖြစ်၍ လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်သော စက္ခုငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ အကြံအစည်ကို သိတော်မူ၍ အစဥ်သနားတော်မူသဖြင့် (ထိုစင်္ကြံကို) ခံယူတော်မူ၏။
၂၉။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဒက္ခိဏေယျော သဒေဝကေ၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၂၉။ နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ မြတ်သော အလှူကို ခံတော်မူထိုက်သော မြတ်စွာဘုရားသည် (ထိုစင်္ကြံကို) ခံယူတော်မူ၍ ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်နေတော်မူလျက် ဤဆို မည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၃၀။ ‘‘‘ယော သော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, ဒီဃသာလံ အဒါသိ [အကာသိ (သီ။)] မေ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၃၀။ အကြင်သူသည် ရွှင်လန်းသော စိတ်ဖြင့် ရှည်လျားသော စင်္ကြံကို ငါ့အား ပေး လှူ၏၊ ထိုသူကို ငါဘုရားသည် ဗျာဒိတ်စကား ကြားပေအံ့၊ ဟောကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့။
၃၁။ ‘‘‘ဣမဿ မစ္စုကာလမှိ, ပုညကမ္မသမင်္ဂိနော၊
သဟဿယုတ္တဿရထော, ဥပဋ္ဌိဿတိ တာဝဒေ။
၃၁။ ကောင်းမှုကံနှင့် ပြည့်စုံသော ဤသူ၏ သေခါနီးဖြစ်သော ထိုအခိုက်၌ နတ်မြင်း တစ်ထောင် ကသော ရထားသည် ရှေးရှုတည်လတ္တံ့။
၃၂။ ‘‘‘တေန ယာနေနယံ ပေါသော, ဒေဝလောကံ ဂမိဿတိ၊
အနုမောဒိဿရေ ဒေဝါ, သမ္ပတ္တေ ကုသလဗ္ဘဝေ [ကုသလေ ဘဝေ (သီ။ သျာ။)]။
၃၂။ ထိုရထားယာဥ်ဖြင့် ဤသူသည် နတ်ပြည်သို့ သွားရလတ္တံ့၊ ကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်သောသူသည် ဆိုက်ရောက်လာလတ်သော် နတ်တို့သည် ဝမ်းမြောက်ကုန်လတ္တံ့။
၃၃။ ‘‘‘မဟာရဟံ ဗျမှံ သေဋ္ဌံ, ရတနမတ္တိကလေပနံ၊
ကူဋာဂါရဝရူပေတံ, ဗျမှံ အဇ္ဈာဝသိဿတိ။
၃၃။ ရတနာမြေဖြင့် လိမ်းကျံသည်ဖြစ်၍ ဗိမာန်တကာတို့ထက် မြတ်သည့်အပြင် အထွတ် တပ်သော အဆောင်မြတ်နှင့် ပြည့်စုံသည်လည်းဖြစ်သော မြတ်သောသူတို့အားသာ ထိုက်တန် သည့် ဗိမာန်ကို စိုးအုပ်နေရလတ္တံ့။
၃၄။ ‘‘‘တိံသကပ္ပသဟဿာနိ, ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ၊
ပဉ္စဝီသတိ ကပ္ပါနိ, ဒေဝရာဇာ ဘဝိဿတိ။
၃၄။ ကမ္ဘာသုံးသောင်းတို့ပတ်လုံး နတ်ပြည်၌ မွေ့လျော်ရလတ္တံ့၊ နှစ်ဆယ့်ငါးကမ္ဘာတို့ပတ် လုံး သိကြားမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့။
၃၅။ ‘‘‘သတ္တသတ္တတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊
ယသောဓရသနာမာ [ယသေဓရာ သမာနာ (သီ။)] တေ, သဗ္ဗေပိ ဧကနာမကာ။
၃၅။ ခုနစ်ဆယ့်ခုနစ်ကြိမ် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့၊ ထိုအလုံးစုံသော မင်းတို့သည်လည်း ယသောဓရအမည်ဖြင့် တူသော အမည်ရှိကုန်လတ္တံ့။
၃၆။ ‘‘‘ဒွေ သမ္ပတ္တီ အနုဘောတွာ, ဝဍ္ဎေတွာ [စိနိတွာ (သျာ။)] ပုညသဉ္စယံ၊
အဋ္ဌဝီသတိကပ္ပမှိ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ။
၃၆။ နှစ်ပါးသော စည်းစိမ်တို့ကို ခံစား၍ ကောင်းမှုအပေါင်းကို ပွါးစေပြီးလျှင် နှစ်ဆယ့် ရှစ်ကမ္ဘာ ထက်၌ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့။
၃၇။ ‘‘‘တတြာပိ ဗျမှံ ပဝရံ, ဝိဿကမ္မေန မာပိတံ၊
ဒသသဒ္ဒါဝိဝိတ္တံ တံ, ပုရမဇ္ဈာဝသိဿတိ။
၃၇။ ထိုစကြာမင်းအဖြစ်၌လည်း ဝိသကြုံနတ် ဖန်ဆင်းအပ်သော မြတ်သောဗိမာန်သည် ဖြစ်လတ္တံ၊ အသံဆယ်မျိုးတို့ဖြင့် မဆိတ်သော ထိုပြည်ကို စိုးအုပ်နေရလတ္တံ့။
၃၈။ ‘‘‘အပရိမေယျေ ဣတော ကပ္ပေ, ဘူမိပါလော မဟိဒ္ဓိကော၊
ဩက္ကာကော နာမ နာမေန, ရာဇာ ရဋ္ဌေ ဘဝိဿတိ။
၃၈။ ဤ (ငါအနောမဒဿီဘုရားပွင့်ရာ) ဝရကပ်မှ မရေတွက်နိုင်သော ဘဒ္ဒကပ်၌ မြေနေသူ လူကို စောင့်သည်ဖြစ်၍ ကြီးမြတ်သည့် တန်ခိုးရှိသော အမည်အားဖြင့် ဩက္ကာကဟု ထင်ရှား သော မင်းသည် တိုင်းပြည်၌ ဖြစ်လတ္တံ့။
၃၉။ ‘‘‘သောဠသိတ္ထိသဟဿာနံ, သဗ္ဗာသံ ပဝရာ စ သာ [ပဝရာဝ ယာ (သျာ။), ပဝရာ ပိယာ (?)]၊
အဘိဇာတာ ခတ္တိယာနီ, နဝ ပုတ္တေ ဇနေဿတိ။
၃၉။ တစ်သောင်းခြောက်ထောင်သော မောင်းမအားလုံးတို့ထက် မြတ်သော ခတ္တိယဇာတ် ရှိသော ထိုမိဖုရားကြီးသည် ကိုးယောက်သော သားသမီးရတနာတို့ကို ဖွားမြင်လတ္တံ့။
၄၀။ ‘‘‘နဝ ပုတ္တေ ဇနေတွာန, ခတ္တိယာနီ မရိဿတိ၊
တရုဏီ စ ပိယာ ကညာ, မဟေသိတ္တံ ကရိဿတိ။
၄၀။ မိဖုရားကြီးသည် ကိုးယောက်သော သားသမီးရတနာတို့ကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် သေလွန်လတ္တံ့၊ နုပျို၍ ချစ်ခင်ဖွယ်ဖြစ်သော သတို့သမီးသည် မိဖုရားအဖြစ်ကို ပြုလတ္တံ့။
၄၁။ ‘‘‘ဩက္ကာကံ တောသယိတွာန, ဝရံ ကညာ လဘိဿတိ၊
ဝရံ လဒ္ဓါန သာ ကညာ, ပုတ္တေ ပဗ္ဗာဇယိဿတိ။
၄၁။ မင်းသမီးသည် ဩက္ကာကမင်းကို နှစ်သိမ့်စေ၍ လိုအပ်သောဆုကို ရလတ္တံ့၊ ထိုမင်းသမီးသည် လိုအပ်သော ဆုကို ရပြီးနောက် (ဘုရင်၏) သားတော်, သမီးတော်တို့ကို နှင်ထုတ်လတ္တံ့။
၄၂။ ‘‘‘ပဗ္ဗာဇိတာ စ တေ သဗ္ဗေ, ဂမိဿန္တိ နဂုတ္တမံ၊
ဇာတိဘေဒဘယာ သဗ္ဗေ, ဘဂိနီဟိ ဝသိဿရေ [သံဝသိဿရေ (သီ။)]။
၄၂။ နှင်ထုတ်ခံရသော ထိုသားတော်သမီးတော်အားလုံးတို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်မြတ်သို့ သွားကုန်လတ္တံ့၊ ထိုမင်းသားလေးယောက်တို့သည် ခတ္တိယဇာတ်ပျက်မည်စိုးသောကြောင့် နှမတော်တို့နှင့် ပေါင်းဖော်နေကုန်လတ္တံ့။
၄၃။ ‘‘‘ဧကာ စ ကညာ ဗျာဓီဟိ, ဘဝိဿတိ ပရိက္ခတာ [ပုရက္ခတာ (သျာ။ က။)]၊
မာ နော ဇာတိ ပဘိဇ္ဇီတိ, နိခဏိဿန္တိ ခတ္တိယာ။
၄၃။ မင်းသမီးကြီးတစ်ယောက်သည်ကား နူနာတို့ဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ငါတို့ အား မင်းဇာတ်သည် မပျက်စေလင့်ဟု နှလုံးပိုက်၍ မောင်တော်မင်းသားတို့သည် တွင်းတူး၍ မြှုပ်ကုန်လတ္တံ့။
၄၄။ ‘‘‘ခတ္တိယော နီဟရိတွာန, တာယ သဒ္ဓိံ ဝသိဿတိ၊
ဘဝိဿတိ တဒါ ဘေဒေါ, ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ။
၄၄။ ဗာရာဏသီမင်းသည် တွင်းမှ ထုတ်ဆောင်၍ ထိုမင်းသမီးနှင့် အတူတကွ ပေါင်းဖော် လတ္တံ့၊ ထိုအခါ ဩက္ကာကမင်းမျိုး၌ ဖြစ်သော အဆက်အနွယ်သည် ရောနှောပျက်ပြားလတ္တံ့။
၄၅။ ‘‘‘တေသံ ပဇာ ဘဝိဿန္တိ, ကောဠိယာ နာမ ဇာတိယာ၊
တတ္ထ မာနုသကံ ဘောဂံ, အနုဘောဿတိနပ္ပကံ။
၄၅။ ထိုမင်းသား, မင်းသမီးတို့၏ သားသမီးတို့သည်လည်း ဇာတ်အားဖြင့် ကောဠိယ မင်းမျိုး ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့၊ ထိုဩက္ကာကမင်းအဖြစ်၌ လူ၌ဖြစ်သော များပြားသော စည်းစိမ်ကို ခံစားရလတ္တံ့။
၄၆။ ‘‘‘တမှာ ကာယာ စဝိတွာန, ဒေဝလောကံ ဂမိဿတိ၊
တတြာပိ ပဝရံ ဗျမှံ, လဘိဿတိ မနောရမံ။
၄၆။ ထိုဩက္ကာကမင်းဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်သို့ သွားရလတ္တံ့၊ ထိုနတ်ပြည်၌လည်း စိတ်နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ဖြစ်သော မြတ်သော ဗိမာန်ကို ရလတ္တံ့။
၄၇။ ‘‘‘ဒေဝလောကာ စဝိတွာန, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
အာဂန္တွာန မနုဿတ္တံ, သောဏော နာမ ဘဝိဿတိ။
၄၇။ နတ်ပြည်မှ စုတေ၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သော ကြောင့် လူ့ဘဝသို့ လာရောက်၍ “သောဏ”မည်သောသူ ဖြစ်လတ္တံ့။
၄၈။ ‘‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော, ပဒဟံ သတ္ထု သာသနေ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ။
၄၈။ ထက်သန်သော ဝီရိယရှိ၍ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိလျက် မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ အားထုတ်၍ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီးလျှင် အာသဝေါ (ကိလေသာ) မရှိဘဲ ငြိမ်းအေးလတ္တံ့။ (ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏)။
၄၉။ ‘‘‘အနန္တဒဿီ ဘဂဝါ, ဂေါတမော သကျပုင်္ဂဝေါ၊
ဝိသေသညူ မဟာဝီရော, အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေဿတိ’။
၄၉။ အဆုံးမရှိသော နိဗ္ဗာန်ကို မြင်တော်မူသော, သာကီဝင်မင်းတို့၏ ရှေ့သွားသဖွယ်ဖြစ် သော, ဂုဏ်ထူးဝိသေသကို သိတော်မူလေ့ရှိသော, ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် (ထိုသူ့ကို) ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားလတ္တံ့။
၅၀။ ‘‘ဝုဋ္ဌမှိ ဒေဝေ စတုရင်္ဂုလမှိ, တိဏေ အနိလေရိတအင်္ဂဏမှိ၊
ဌတွာန ယောဂဿ ပယုတ္တတာဒိနော, တတောတ္တရိံ ပါရမတာ န ဝိဇ္ဇတိ။
၅၀။ မိုးရွာသွန်း၍ မြက်လက်လေးသစ်ခန့်ရှိလတ်သော် လေပြေသုတ်သွင်း ဖြည်းညှင်း သာယာသော အပြင်၌ ရပ်တည်၍ အားထုတ်အပ်ပြီးသည့် တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ယောဂီ ပုဂ္ဂိုလ်အား ထို့ထက် သာလွန်သော မွေ့လျော်ဖွယ်အဖြစ်သည် မရှိတော့ပေ။
၅၁။ ‘‘ဥတ္တမေ ဒမထေ ဒန္တော, စိတ္တံ မေ သုပဏီဟိတံ၊
ဘာရော မေ ဩဟိတော သဗ္ဗော, နိဗ္ဗုတောမှိ အနာသဝေါ။
၅၁။ မြတ်သော အဆုံးအမ၌ ဆုံးမအပ်ပြီးသူ ဖြစ်၍ ငါ၏ စိတ်သည် ကောင်းစွာ တည် ကြည်၏၊ ငါသည် အလုံးစုံသော ခန္ဓာဝန်ကို ချအပ်၏၊ အာသဝကင်းသည်ဖြစ်၍ ငြိမ်းအေး ရ၏။ (ငြိမ်းအေး၏)။
၅၂။ ‘‘အင်္ဂီရသော မဟာနာဂေါ, အဘိဇာတောဝ ကေသရီ၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ။
၅၂။ ကိုယ်တော်မှ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် တလက်လက်ထွက်သော ရောင်ခြည်ရှိသော ဆင် ပြောင်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်သောဇာတ်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ‘ကေသရာဇာ ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့’ ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်နေတော်မူလျက် ငါ့ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော် မူ၏။
၅၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သောဏော ကောဠိဝိသော [ကောဠိယဝေဿော (သီ။ သျာ။), ကောဋိကဏ္ဏော (က။)] ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သောဏကောဠိဝိသတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၅၃။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သောဏကောဠိဝိသမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှစ်ခုမြောက် သောဏကောဠိဝိသတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ ကာဠိဂေါဓာပုတ္တဘဒ္ဒိယတ္ထေရအပဒါနံ
၅၄။ ‘‘ပဒုမုတ္တရသမ္ဗုဒ္ဓံ, မေတ္တစိတ္တံ မဟာမုနိံ၊
ဥပေတိ ဇနတာ သဗ္ဗာ, သဗ္ဗလောကဂ္ဂနာယကံ။
၃-ကာဠိဂေါဓာပုတ္တဘဒ္ဒိယတ္ထေရအပဒါန ၅၄။ မေတ္တာနှင့် ယှဥ်သော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ ရဟန်းမြတ်ဖြစ်သော တစ်လောက လုံးထက် မြတ်သည်ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသို့ အလုံးစုံသော လူအပေါင်းသည် ချဥ်းကပ်၏။
၅၅။ ‘‘သတ္တုကဉ္စ ဗဒ္ဓကဉ္စ [ဝတ္ထံ သေနာသနဉ္စေဝ (သီ။), သတ္တုကဉ္စ ပဒကဉ္စ (သီ။ အဋ္ဌ။), သတ္တုကဉ္စ ပဝါကဉ္စ (သျာ။)], အာမိသံ ပါနဘောဇနံ၊
ဒဒန္တိ သတ္ထုနော သဗ္ဗေ, ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ။
၅၅။ ခပ်သိမ်းသော သူတို့သည် အတုမရှိသော ကောင်းမှုမျိုးစေ့ စိုက်ပျိုးရာခေတ်၌ မုန့်လုံးကိုလည်းကောင်း၊ မုန့်ဆုပ်ကိုလည်းကောင်း၊ သောက်ဖွယ်, စားဖွယ် ဆွမ်းစသော အာမိသကိုလည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားအား လှူဒါန်းကုန်၏။
၅၆။ ‘‘အဟမ္ပိ ဒါနံ ဒဿာမိ, ဒေဝဒေဝဿ တာဒိနော၊
ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ နိမန္တေတွာ, သံဃမ္ပိ စ အနုတ္တရံ။
၅၆-၅၇။ ဘုရားမြတ်ကိုလည်းကောင်း၊ အတုမဲ့ဖြစ်သော သံဃာတော်ကိုလည်းကောင်း ပင့်ဖိတ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော နတ်ထက်နတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် လည်း အလှူကို ပေးလှူအံ့ (ဟု ကြံ၍) ငါတိုက်တွန်းအပ်သော ထိုသူတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားကိုလည်းကောင်း၊ ကောင်းမှုစိုက်ပျိုးရာ လယ်မြေကောင်းသဖွယ်ဖြစ်သော အတုမဲ့ ရဟန်းသံဃာတော် အလုံးစုံကိုလည်းကောင်း ပင့်ဖိတ်ကုန်၏။
၅၇။ ‘‘ဥယျောဇိတာ မယာ စေတေ, နိမန္တေသုံ တထာဂတံ၊
ကေဝလံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ, ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ။
၅၈။ ‘‘သတသဟဿပလ္လင်္ကံ, သောဝဏ္ဏံ ဂေါနကတ္ထတံ၊
တူလိကာပဋလိကာယ, ခေါမကပ္ပါသိကေဟိ စ၊
မဟာရဟံ ပညာပယိံ, အာသနံ ဗုဒ္ဓယုတ္တကံ။
၅၈။ ငါသည် ကော်ဇောကြီးဖြင့် ခင်းအပ်သော တစ်သိန်းသော ရွှေပလ္လင်ကိုလည်းကောင်း၊ လဲအခင်း, ဆန်းကြယ်သော သားမွေးအခင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခေါမပုဆိုး, ဝါချည်ပုဆိုးတို့ ဖြင့်လည်းကောင်း မြတ်သောသူတို့အားသာ ထိုက်သော ဘုရားအား လျောက်ပတ်သော နေရာကို ခင်းထား၏။
၅၉။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, ဒေဝဒေဝေါ နရာသဘော၊
ဘိက္ခုသံဃပရိဗျူဠှော, မမ ဒွါရမုပါဂမိ။
၅၉။ လူတို့ထက် မြတ်၍ နတ်ထက်နတ် ဖြစ်တော်မူသော လောကကို သိတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းအပေါင်းခြံရံလျက် ငါ၏ အိမ်တံခါးသို့ ချဥ်းကပ်တော်မူ၏။
၆၀။ ‘‘ပစ္စုဂ္ဂန္တွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, လောကနာထံ ယသဿိနံ၊
ပသန္နစိတ္တော သုမနော, အဘိနာမယိံ သံဃရံ [သကံ ဃရံ (သီ။)]။
၆၀။ လူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သော များသော အခြံအရံရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို ခရီး ဦးကြိုဆို၍ ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိလျက် မိမိအိမ်သို့ ပင့်ဆောင်၏။
၆၁။ ‘‘ဘိက္ခူနံ သတသဟဿံ, ဗုဒ္ဓဉ္စ လောကနာယကံ၊
ပသန္နစိတ္တော သုမနော, ပရမန္နေန တပ္ပယိံ။
၆၁။ ရဟန်းတော်ပေါင်းတစ်သိန်းကိုလည်းကောင်း၊ လူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကိုလည်းကောင်း ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မွန်မြတ်သော ဆွမ်းဖြင့် ရောင့်ရဲစေ၏။
၆၂။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၆၂။ ဧည့်သည်အလို့ငှါ ဆောင်အပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းငှါထိုက်သော လောကကို သိတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်နေတော်မူ၍ ဤ ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၆၃။ ‘‘‘ယေနိဒံ အာသနံ ဒိန္နံ, သောဝဏ္ဏံ ဂေါနကတ္ထတံ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၆၃။ အကြင်သူသည် ကော်ဇောကြီးဖြင့် ခင်းအပ်သော ဤနေထိုင်ရာ ရွှေပလ္လင်ကို လှူအပ်၏၊ ထိုလှူဒါန်းသူကို ငါသည် ဗျာဒိတ်စကား ဟောကြားပေအံ့၊ ဟောကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့။
၆၄။ ‘‘‘စတုသတ္တတိက္ခတ္တုံ သော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
အနုဘောဿတိ သမ္ပတ္တိံ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော။
၆၄။ ထိုသူသည် ခုနစ်ဆယ့်လေးကြိမ် သိကြားမင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ နတ်သမီးတို့ဖြင့် ခြံရံလျက် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလတ္တံ့။
၆၅။ ‘‘‘ပဒေသရဇ္ဇံ သဟဿံ, ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ၊
ဧကပညာသက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ။
၆၅။ အကြိမ်တစ်ထောင် ပဒေသရာဇ်မင်း ဖြစ်၍ မြေအပြင်ကို စိုးအုပ်ရလတ္တံ့၊ ငါးဆယ့် တစ်ကြိမ် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့။
၆၆။ ‘‘‘သဗ္ဗာသု ဘဝယောနီသု, ဥစ္စာကုလီ [ဥစ္စာကုလေ (က။)] ဘဝိဿတိ၊
သော စ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာ, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
ဘဒ္ဒိယော နာမ နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော။
၆၆။ အလုံးစုံ ဖြစ်ရာဘဝတို့၌ အမျိုးမြတ်သူ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ထိုသူသည် နောက်၌ ရဟန်း ပြုပြီး၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် အမည်အားဖြင့် “ဘဒ္ဒိယ”ဟု ထင်ရှားသော မြတ်စွာဘုရားတပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့။ (ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏)။
၆၇။ ‘‘‘ဝိဝေကမနုယုတ္တောမှိ, ပန္တသေနနိဝါသဟံ၊
ဖလဉ္စာဓိဂတံ သဗ္ဗံ, စတ္တက္လေသောမှိ အဇ္ဇဟံ။
၆၇။ ငါသည် ဝိဝေကသုံးပါးကို ပွါးများအားထုတ်သူ ဖြစ်၏၊ အစွန်အဖျားဖြစ်သော တော ကျောင်း၌ နေ၏၊ အလုံးစုံသော ဖိုလ်လေးပါးကိုလည်း ရအပ်ပြီ၊ ငါသည် ယခု ကိလေသာကို စွန့်ထားသူ ဖြစ်၏။
၆၈။ ‘‘‘မမ သဗ္ဗံ [ကမ္မံ (?)] အဘိညာယ, သဗ္ဗညူ လောကနာယကော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ’။
၆၈။ လူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော သဗ္ဗညုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးအားလုံး ကို သိ၍ ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ နေတော်မူ၍ ငါ့ကို ဧတဒဂ်အရာ၌ ထားတော်မူ၏။
၆၉။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဘဒ္ဒိယော ကာဠိဂေါဓာယ ပုတ္တော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဘဒ္ဒိယဿ ကာဠိဂေါဓာယ ပုတ္တတ္ထေရဿာပဒါနံ တတိယံ။
၆၉။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် ကာဠိဂေါဓာသာကီဝင်မင်းသမီး၏ သားဖြစ်သော အသျှင်ဘဒ္ဒိယမထေရ်သည် ဤဂါထာ တို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ သုံးခုမြောက် ဘဒ္ဒိယကာဠိဂေါဓာပုတ္တတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၄။ သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရအပဒါနံ
၇၀။ ‘‘အရညေ ကုဋိကံ ကတွာ, ဝသာမိ ပဗ္ဗတန္တရေ၊
လာဘာလာဘေန သန္တုဋ္ဌော, ယသေန အယသေန စ။
၄-သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရအပဒါန ၇၀။ ငါသည် တော၌ ကျောင်းငယ်ကို ဆောက်လုပ်၍ တောင်တို့၏ အကြား၌ နေ၏၊ လာဘ်ရခြင်း, မရခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အခြံအရံရှိခြင်း, မရှိခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရောင့်ရဲ၏။
၇၁။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊
ဝသီသတသဟဿေဟိ [ဘိက္ခုသတသဟဿေဟိ (သျာ။)], အာဂစ္ဆိ မမ သန္တိကံ။
၇၁။ ဧည့်သည်အလို့ငှါ ဆောင်အပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထုကို ခံယူတော်မူထိုက်သော လောကကို သိတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန္တာတစ်သိန်းတို့နှင့်အတူ ငါ၏ အထံသို့ ကြွလာတော်မူ၏။
၇၂။ ‘‘ဥပါဂတံ မဟာနာဂံ [မဟာဝီရံ (သီ။)], ဇလဇုတ္တမနာမကံ၊
တိဏသန္ထရံ [တိဏတ္ထရံ (က။)] ပညာပေတွာ, အဒါသိံ သတ္ထုနော အဟံ။
၇၂။ ငါသည် ကြွလာတော်မူသော ဆင်ပြောင်ကြီးသဖွယ်ဖြစ်သည့် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားကို မြက်အခင်းကို ဖြန့်ခင်း၍ မြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူခဲ့၏။
၇၃။ ‘‘ပသန္နစိတ္တော သုမနော, အာမဏ္ဍံ ပါနီယဉ္စဟံ၊
အဒါသိံ ဥဇုဘူတဿ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ။
၇၃။ ငါသည် ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိလျက် သျှိသျှားသီး၁ကိုလည်းကောင်း၊ သောက်ရေကိုလည်းကောင်း ဖြောင့်မတ်တည်တံ့သော မြတ်စွာဘုရားအား အထူးကြည်ညိုသော စိတ်ဖြင့် ပေးလှူခဲ့၏။
၇၄။ ‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ [သတသဟဿေ ဣတော ကပ္ပေ (သီ။)], ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, အာမဏ္ဍဿ ဣဒံ ဖလံ။
၇၄။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ သျှိသျှားသီးလှူဒါန်းခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် သျှိသျှားသီးလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၇၅။ ‘‘ဧကတာလီသကပ္ပမှိ, ဧကော အာသိံ အရိန္ဒမော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၇၅။ လေးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အင်အား များပြားသော အရိန္ဒမမည်သော စကြဝတေးမင်းသည် တစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။
၇၆။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သန္နိဋ္ဌာပကော [သန္နိဓာပကော (သီ။)] ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရဿာပဒါနံ စတုတ္ထံ။
၇၆။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သန္နိဋ္ဌာပကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ လေးခုမြောက် သန္နိဋ္ဌာပကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ ၁။ ဂါထာနံပါတ် (၇၃) အာမဏ္ဍပုဒ်ကို နိဿယက “ဖရဲသီး”ဟု ပြန်ထားသည်၊ အဋ္ဌကထာဖွင့်မှ စ၍ အထောက်အကိုး လုံးဝ မတွေ့ရပေ၊ (သို့သော် ဟိန္ဒီဘာသာတွင်မူ ဖရဲသီးကို အာဗဏ္ဍဟု ဆို၏။) အဘိဓာန်များတွင် အာမဏ္ဍကို “ကြက်ဆူနီပင်”ဟုသာ တစ်ညီတည်း ပြကုန်၏၊ ပြာကရိုက် အဘိဓာန်တွင်မူ ၄င်းပုဒ်ကို ကိတ္တိမအာမလကဟု ဆိုသည်၊ “သျှိသျှား (သို့မဟုတ်) ဆီးဖြူသီးအတု”ဟု ဆိုလို၏။
၅။ ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရအပဒါနံ
၇၇။ ‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဂစ္ဆတေ အန္တရာပဏေ၊
ဩက္ခိတ္တစက္ခု [ခိတ္တစက္ခု (က။ သီ။ က။)] မိတဘာဏီ, သတိမာ သံဝုတိန္ဒြိယော။
၅-ပဥ္စဟတ္ထိယတ္ထေရအပဒါန ၇၇။ သတိရှိသည် ဖြစ်၍ ချထားသော မျက်လွှာ ချိန်ဆပြောကြားသော စကားရှိတော်မူ သော သုမေဓာမြတ်စွာဘုရားသည် ဣန္ဒြေကို စောင့်စည်းလျက် အိမ်ဈေးအကြား လမ်းခရီး၌ ကြွသွားတော်မူ၏။
၇၈။ ‘‘ပဉ္စ ဥပ္ပလဟတ္ထာနိ, အာဝေဠတ္ထံ အဟံသု မေ၊
တေန ဗုဒ္ဓံ အပူဇေသိံ, ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ။
၇၈။ ငါသည် ကြာငါးလက်တို့ကို ဦးဆောက်ပန်းအလို့ငှါ ဆောင်ခဲ့၏၊ ငါသည် ကြည်ညို သည် ဖြစ်၍ မိမိလက်တို့ဖြင့် ကိုင်လျက် ထိုကြာပန်းဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်၏။
၇၉။ ‘‘အာရောပိတာ စ တေ ပုပ္ဖါ, ဆဒနံ အဿု သတ္ထုနော၊
သမာဓိံသု [သံသာဝိံသု (သီ။)] မဟာနာဂံ, သိဿာ အာစရိယံ ယထာ။
၇၉။ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းအပ်သော ထိုကြာပန်းတို့သည် သုမေဓာမြတ်စွာဘုရား၏ အထက်၌ အမိုးသဖွယ် ဖြစ်ကုန်၏၊ ‘တပည့်တို့သည် ဆရာကို ဆောင်းမိုးကုန်သကဲ့သို့’ ဆင်ပြောင်ကြီး သဖွယ် ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ကောင်းစွာ ဆောင်းမိုးကုန်၏။
၈၀။ ‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ, ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၈၀။ ကမ္ဘာသုံးသောင်းထက်၌ ကြာပန်းလှူဒါန်းခဲ့သော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လား ရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၈၁။ ‘‘ဣတော ဝီသကပ္ပသတေ, အဟေသုံ ပဉ္စ ခတ္တိယာ၊
ဟတ္ထိယာ နာမ နာမေန, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၈၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာနှစ်ထောင်ထက်၌ ဟတ္ထိယဟူသော အမည်ဖြင့် များသော စစ်သည် ဗိုလ်ပါရှိသော ငါးကြိမ်သော စကြဝတေးမင်းတို့ ဖြစ်ဖူးကုန်၏။
၈၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပဉ္စဟတ္ထိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဉ္စမံ။
၈၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပဉ္စဟတ္ထိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ငါးခုမြောက် ပဉ္စဟတ္ထိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၆။ ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါနံ
၈၃။ ‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ, ဝိပဿိမှဂ္ဂပုဂ္ဂလေ၊
သုဖုလ္လပဒုမံ ဂယှ, စိတမာရောပယိံ အဟံ။
၆-ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါန ၈၃။ လူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သော အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည့် ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံလေသော် ငါသည် ကောင်းစွာ ပွင့်သော ပဒုမ္မာကြာပန်းကို ယူ၍ ထင်းပုံသို့ တင်လှူခဲ့၏။
၈၄။ ‘‘အာရောပိတေ စ စိတကေ, ဝေဟာသံ နဘမုဂ္ဂမိ၊
အာကာသေ ဆဒနံ [အာကာသစ္ဆဒနံ (သီ။)] ကတွာ, စိတကမှိ အဓာရယိ။
၈၄။ ထင်းပုံသို့ တင်လှူပြီးသော် ထိုပဒုမ္မာကြာပန်းသည် ငှက်တို့ ရွှင်မြူးရာဖြစ်သော ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၏၊ ကောင်းကင်၌ အမိုးပြုလျက် ထင်းပုံ၌ ဆောင်းမိုးထား၏။
၈၅။ ‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ။
၈၅။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ပဒုမ္မာကြာပန်း လှူဒါန်းခဲ့သောအခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ပန်းပူဇော်ရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၈၆။ ‘‘သတ္တတာလီသိတော ကပ္ပေ, ပဒုမိဿရနာမကော၊
စာတုရန္တော ဝိဇိတာဝီ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၈၆။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ လေးဆယ့်ခုနစ်ကမ္ဘာထက်၌ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်း အပိုင်းအခြားရှိ သည်ဖြစ်၍ အောင်အပ်ပြီးသော ရန်သူရှိသော များသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါရှိသော ပဒုမိဿရ မည်သော စကြဝတေးမင်းသည် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။
၈၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ပဒုမစ္ဆဒနိယော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ၊
ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရဿာပဒါနံ ဆဋ္ဌံ။
၈၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ပဒုမစ္ဆဒနိယမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခြောက်ခုမြောက် ပဒုမစ္ဆဒနိယတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၇။ သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၈၈။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, မေတ္တစိတ္တဿ တာဒိနော၊
သယနဂ္ဂံ မယာ ဒိန္နံ, ဒုဿဘဏ္ဍေဟိ [ဒုဿဘဏ္ဍေန (သျာ။)] အတ္ထတံ။
၇-သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၈၈။ မေတ္တာစိတ်နှင့် ယှဥ်သည်ဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် ပုဆိုးဘဏ္ဍာတို့ဖြင့် ခင်းအပ်သော မြတ်သော အိပ်ရာနေရာကို ပေးလှူ ခဲ့၏။
၈၉။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ, ကပ္ပိယံ သယနာသနံ၊
ဥဋ္ဌာယ သယနာ [အာသနာ (သီ။)] တမှာ, ဝေဟာသံ ဥဂ္ဂမီ ဇိနော။
၈၉။ မြတ်စွာဘုရားသည်အပ်သော အိပ်ရာနေရာကို ခံယူတော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအိပ်ရာ နေရာမှ ထ၍ ကောင်းကင်သို့ ကြွတော်မူ၏။
၉၀။ ‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ယံ သယနမဒါသဟံ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, သယနဿ ဣဒံ ဖလံ။
၉၀။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ အိပ်ရာနေရာကို လှူဒါန်းသည့်အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် အိပ်ရာနေရာ လှူရ ခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၉၁။ ‘‘ဧကပညာသိတော ကပ္ပေ, ဝရကော [ဝရုဏော (သီ။ သျာ။)] ဒေဝသဝှယော၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော။
၉၁။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ငါးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ များသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါရှိသော မင်းနှင့် တူသော အမည်ရှိသော ဝရကစကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။
၉၂။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သယနဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သယနဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ သတ္တမံ။
၉၂။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သယနဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ခုနစ်ခုမြောက် သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၈။ စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၉၃။ ‘‘အတ္ထဒဿိဿ မုနိနော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
ဣဋ္ဌကာဟိ စိနိတွာန, စင်္ကမံ ကာရယိံ အဟံ။
၈-စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၉၃။ လူတို့၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် အုတ်တို့ဖြင့် စီ၍ စင်္ကြံကို ပြုလုပ်စေခဲ့၏။
၉၄။ ‘‘ဥစ္စတော ပဉ္စရတနံ, စင်္ကမံ သာဓုမာပိတံ၊
အာယာမတော ဟတ္ထသတံ, ဘာဝနီယျံ မနောရမံ။
၉၄။ အစောက်အားဖြင့် ငါးတောင် မြင့်၍ အလျားအားဖြင့် အတောင်တစ်ရာ ရှည်သော, စိတ်ကို နှစ်လိုပွါးများစေနိုင်သော စင်္ကြံကို ငါသည် ကောင်းစွာ ဖန်ဆင်းပြုလုပ်ခဲ့၏။
၉၅။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ, အတ္ထဒဿီ နရုတ္တမော၊
ဟတ္ထေန ပုလိနံ ဂယှ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၉၅။ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ခံယူတော်မူ၏၊ လက် တော်ဖြင့် သဲကို ယူတော်မူ၍ ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏-
၉၆။ ‘‘‘ဣမိနာ ပုလိနဒါနေန, စင်္ကမံ သုကတေန စ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နံ, ပုလိနံ အနုဘောဿတိ။
၉၆။ ဤသဲမွေ့ရာ ကြဲလှူရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ စင်္ကြံကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း ရခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော သဲကို သုံးဆောင်ရလတ္တံ့။
၉၇။ ‘‘‘တီဏိ ကပ္ပါနိ ဒေဝေသု, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
အနုဘောဿတိ သမ္ပတ္တိံ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော။
၉၇။ သုံးကမ္ဘာတို့ပတ်လုံး နတ်ပြည်တို့၌ နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ နတ်သမီးတို့ဖြင့် ခြံရံလျက် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလတ္တံ့။
၉၈။ ‘‘‘မနုဿလောကမာဂန္တွာ, ရာဇာ ရဋ္ဌေ ဘဝိဿတိ၊
တိက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တီ စ, မဟိယာ သော ဘဝိဿတိ’။
၉၈။ လူ့ပြည်သို့ လာ၍ တိုင်းနိုင်ငံ၌ မင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့၊ ထိုမင်းသည် မြေအပြင်၌ သုံးကြိမ် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ရလတ္တံ့ (ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
၉၉။ ‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ, စင်္ကမဿ ဣဒံ ဖလံ။
၉၉။ တစ်ထောင့်ရှစ်ရာကမ္ဘာထက်၌ စင်္ကြံ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ရသော အခါမှ စ၍ အပါယ်လေးပါး လားရသည်ကို မသိစဖူးပေ။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းသည် စင်္ကြံလှူရခြင်း၏ အကျိုးပေတည်း။
၁၀၀။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ စင်္ကမနဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ အဋ္ဌမံ။
၁၀၀။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်စင်္ကမနဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှစ်ခုမြောက် စင်္ကမနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၉။ သုဘဒ္ဒတ္ထေရအပဒါနံ
၁၀၁။ ‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊
ဇနတံ ဥဒ္ဓရိတွာန, နိဗ္ဗာယတိ မဟာယသော။
၉-သုဘဒ္ဒတ္ထေရအပဒါန ၁၀၁။ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော ဧည့်သည်အလို့ငှါ ဆောင်အပ်သော ပစ္စည်းဝတ္ထု ကို ခံယူထိုက်သော များသော အခြံအရံရှိသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် လူအပေါင်းကို သံသရာမှ ထုတ်ဆောင်တော်မူ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူ၏။
၁၀၂။ ‘‘နိဗ္ဗာယန္တေ စ သမ္ဗုဒ္ဓေ, ဒသသဟဿိ ကမ္ပထ၊
ဇနကာယော မဟာ အာသိ, ဒေဝါ သန္နိပတုံ တဒါ။
၁၀၂။ မြတ်စွာဘုရားသည် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံလတ်သော် တစ်သောင်းသော လောကဓာတ် သည် တုန်လှုပ်၏၊ ထိုအခါ၌ လူစုလူဝေးသည် များပြား၍ နတ်တို့သည်လည်း စည်းဝေးအံ့ သောငှါ ရောက်လာကုန်၏။
၁၀၃။ ‘‘စန္ဒနံ ပူရယိတွာန, တဂရာမလ္လိကာဟိ စ၊
ဟဋ္ဌော ဟဋ္ဌေန စိတ္တေန, အာရောပယိံ [အာလေပေသိံ (သီ။), အာရောပေသိံ (သျာ။)] နရုတ္တမံ။
၁၀၃။ စန္ဒကူးဖြင့်လည်းကောင်း၊ တောင်ဇလပ်, ကြက်ရုန်းပန်းတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ပြည့် စေ၍ ရွှင်လန်းသော ငါသည် ရွှင်ပျသော စိတ်ဖြင့် ဘုရားမြတ်ကို တင်လှူဆက်ကပ်၏။
၁၀၄။ ‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, သတ္ထာ လောကေ အနုတ္တရော၊
နိပန္နကောဝ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၁၀၄။ လောက၌ အတုမရှိသော လူနတ်တို့၏ ဆရာဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ အကြံအစည်ကို သိတော်မူ၍ လျောင်းတော်မူလျက်သာလျှင် ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော် မူ၏။
၁၀၅။ ‘‘‘ယော မေ ပစ္ဆိမကေ ကာလေ, ဂန္ဓမာလေန [ဂန္ဓမလ္လေန (သျာ။ က။) နပုံသကေကတ္တံ မနသိကာတဗ္ဗံ] ဆာဒယိ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၁၀၅။ အကြင်သူသည် နောက်ဆုံး ပရိနိဗ္ဗာန်စံခါနီးကာလ၌ ငါ့အား စန္ဒကူး, ဇလပ်, ကြက်ရုန်းပန်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလှူဒါန်း၏၊ ထိုသူကို ဗျာဒိတ်စကား ဟောကြားပေအံ့၊ ဟော ကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့။
၁၀၆။ ‘‘‘ဣတော စုတော အယံ ပေါသော, တုသိတကာယံ ဂမိဿတိ၊
တတ္ထ ရဇ္ဇံ ကရိတွာန, နိမ္မာနံ သော ဂမိဿတိ။
၁၀၆။ ဤသူသည် ဤလူ့ပြည်မှ စုတေသည် ရှိသော် တုသိတာနတ်ပြည်သို့ လားရလတ္တံ့၊ ထိုတုသိတာနတ်ပြည်၌ နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြု၍ ထိုသူသည် နိမ္မာနရတိဘုံသို့ လားရလတ္တံ့။
၁၀၇။ ‘‘‘ဧတေနေဝ ဥပါယေန, ဒတွာ မာလံ [မလျံ (သီ။), မလ္လံ (သျာ။ က။)] ဝရုတ္တမံ၊
သကကမ္မာဘိရဒ္ဓေါ သော, သမ္ပတ္တိံ အနုဘောဿတိ။
၁၀၇။ တောင့်တအပ်သော ပန်းကို လှူ၍ မိမိကုသိုလ်အမှု၌ အားထုတ်အပ်ပြီးဖြစ်သော ထိုသူသည် ဤသို့သော အကြောင်းဖြင့်သာလျှင် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလတ္တံ့။
၁၀၈။ ‘‘‘ပုနာပိ တုသိတေ ကာယေ, နိဗ္ဗတ္တိဿတိယံ နရော၊
တမှာ ကာယာ စဝိတွာန, မနုဿတ္တံ ဂမိဿတိ။
၁၀၈။ ဤသူသည် တုသိတာနတ်ပြည်၌ နောက်ထပ်တစ်ဖန်လည်း ဖြစ်ရဦးလတ္တံ့၊ ထို တုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့အဖြစ်သို့ လားရောက်ရလတ္တံ့။
၁၀၉။ ‘‘‘သကျပုတ္တော မဟာနာဂေါ, အဂ္ဂေါ လောကေ သဒေဝကေ၊
ဗောဓယိတွာ ဗဟူ သတ္တေ, နိဗ္ဗာယိဿတိ စက္ခုမာ။
၁၀၉။ နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ မြတ်သော ဆင်ပြောင်ကြီးသဖွယ်ဖြစ်သော စက္ခု ငါးပါးရှိသော သာကီဝင်မင်းသား မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသောသတ္တဝါတို့ကို သိစေတော်မူ ၍ (ကျွတ်စေတော်မူ၍) ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံလတ္တံ့။
၁၁၀။ ‘‘‘တဒါ သောပဂတော သန္တော, သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊
ဥပသင်္ကမ္မ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ပဉှံ ပုစ္ဆိဿတိ တဒါ။
၁၁၀။ ထိုသူသည် ထိုအခါ၌ အနားသို့ ကပ်ရောက်သည် ဖြစ်၍ ဖြူစင်သော ကုသိုလ် အကြောင်းရင်းသည် တိုက်တွန်းအပ်သောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသို့ ချဥ်းကပ်၍ ပြဿနာကို မေးလျှောက်လတ္တံ့။
၁၁၁။ ‘‘‘ဟာသယိတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သဗ္ဗညူ လောကနာယကော၊
ပုညကမ္မံ ပရိညာယ, သစ္စာနိ ဝိဝရိဿတိ။
၁၁၁။ အလုံးစုံသောတရားတို့ကို သိတော်မူသော လူတို့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ရွှင်စေတော်မူ၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပိုင်းခြားသိတော်မူလျက် သစ္စာလေးပါး တရားတို့ကို ဖွင့်လှစ်ဖော်ပြတော်မူလတ္တံ့။
၁၁၂။ ‘‘‘အာရဒ္ဓေါ စ အယံ ပဉှော, တုဋ္ဌော ဧကဂ္ဂမာနသော၊
သတ္ထာရံ အဘိဝါဒေတွာ, ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစယိဿတိ။
၁၁၂။ ဤပြဿနာကို အားထုတ်အပ်ပြီးသည်ရှိသော် နှစ်သက်, တည်ကြည်သော စိတ်ရှိ သည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်လတ္တံ့။
၁၁၃။ ‘‘‘ပသန္နမာနသံ ဒိသွာ, သကကမ္မေန တောသိတံ၊
ပဗ္ဗာဇေဿတိ သော ဗုဒ္ဓေါ, အဂ္ဂမဂ္ဂဿ ကောဝိဒေါ။
၁၁၃။ မိမိကောင်းမှုဖြင့် နှစ်သက်စေအပ်သော, ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသော သုဘဒ္ဒကို မြင်၍ အရဟတ္တမဂ်အရာ၌ လိမ္မာတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းပြုပေးလတ္တံ့။
၁၁၄။ ‘‘‘ဝါယမိတွာနယံ ပေါသော, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ’။
ပဉ္စမဘာဏဝါရံ။
၁၁၄။ ဤသူသည် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အားထုတ်၍ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါ တရားတို့ကို ပိုင်းခြား၍ သိပြီးလျှင် အာသဝေါကင်းကွာ ကိလေသာမရှိဘဲ ငြိမ်းအေးလတ္တံ့၊ ဤသို့ မိန့်တော်မူ၏။ ပဉ္စမဘာဏဝါရ ပြီး၏။
၁၁၅။ ‘‘ပုဗ္ဗကမ္မေန သံယုတ္တော, ဧကဂ္ဂေါ သုသမာဟိတော၊
ဗုဒ္ဓဿ ဩရသော ပုတ္တော, ဓမ္မဇောမှိ သုနိမ္မိတော။
၁၁၅။ ငါသည် ရှေးကံနှင့် ကောင်းစွာ ယှဥ်လျက် တည်ကြည်, ခိုင်မြဲသည် ဖြစ်၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကြောင့် ဖြစ်သော အရိယာဇာတ်ဖြင့် ဖန်ဆင်းအပ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ ရင်သွေးသားမြတ်သည် ဖြစ်ရ၏။
၁၁၆။ ‘‘ဓမ္မရာဇံ ဥပဂမ္မ, အပုစ္ဆိံ ပဉှမုတ္တမံ၊
ကထယန္တော စ မေ ပဉှံ, ဓမ္မသောတံ ဥပါနယိ။
၁၁၆။ တရားမင်းဘုရားသို့ ချဥ်းကပ်၍ မြတ်သော ပြဿနာကို မေးလျှောက်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ပြဿနာကို ဖြေတော်မူ၍လည်း ငါ့ကို တရားအလျဥ်သို့ ဆောင်တော်မူ၏။
၁၁၇။ ‘‘တဿာဟံ ဓမ္မမညာယ, ဝိဟာသိံ သာသနေ ရတော၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၁၁၇။ ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို သိ၍ သာသနာတော်၌ မွေ့လျော်နေ ခဲ့၏၊ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတရားတို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီးလျှင် အာသဝကင်းကွာ ကိလေသာ မရှိဘဲ နေရ၏။
၁၁၈။ ‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, ဇလဇုတ္တမနာယကော၊
နိဗ္ဗာယိ အနုပါဒါနော, ဒီပေါဝ တေလသင်္ခယာ။
၁၁၈။ ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ‘ဆီကုန်ခြင်း ကြောင့် ဆီမီးသည် ငြိမ်းသကဲ့သို့’ တစ်စုံတစ်ရာကို မစွဲလမ်းဘဲ ငြိမ်းတော်မူ၏။
၁၁၉။ ‘‘သတ္တယောဇနိကံ အာသိ, ထူပဉ္စ ရတနာမယံ၊
ဓဇံ တတ္ထ အပူဇေသိံ, သဗ္ဗဘဒ္ဒံ မနောရမံ။
၁၁၉။ ပုထိုးတော်သည် ရတနာဖြင့် ပြီးသည်ဖြစ်၍ ခုနစ်ယူဇနာ ရှိ၏၊ ထိုပုထိုးတော်၌ ငါသည် အလုံးစုံထက် သာလွန်ကောင်းမြတ်သော စိတ်နှစ်မြို့ဖွယ် တံခွန်ကို ပူဇော်ခဲ့၏။
၁၂၀။ ‘‘ကဿပဿ စ ဗုဒ္ဓဿ, တိဿော နာမဂ္ဂသာဝကော၊
ပုတ္တော မေ ဩရသော အာသိ, ဒါယာဒေါ ဇိနသာသနေ။
၁၂၀။ ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ တိဿမည်သော အဂ္ဂသာဝကသည် ငါ၏ ရင်နှစ်သား တော် ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အမွေခံ ဖြစ်၏။
၁၂၁။ ‘‘တဿ ဟီနေန မနသာ, ဝါစံ ဘာသိံ အဘဒ္ဒကံ၊
တေန ကမ္မဝိပါကေန, ပစ္ဆာ မေ အာသိ ဘဒ္ဒကံ [ပစ္ဆိမေ အဒ္ဒသံ ဇိနံ (သီ။)]။
၁၂၁။ ထိုအဂ္ဂသာဝကဖြစ်သော တိဿထေရ်အား ယုတ်မာသောစိတ်ဖြင့် မကောင်းသော စကားကို ဆိုမိ၏၊ ထိုဝစီကံ၏ အကျိုးကြောင့် ငါ့အား နောက်ဆုံးမှ ကောင်းခြင်းမင်္ဂလာ သာသနာ၌ ကျွတ်တမ်းဝင်ရခြင်းသည် ဖြစ်၏။
၁၂၂။ ‘‘ဥပဝတ္တနေ သာလဝနေ, ပစ္ဆိမေ သယနေ မုနိ၊
ပဗ္ဗာဇေသိ မဟာဝီရော, ဟိတော ကာရုဏိကော ဇိနော။
၁၂၂။ မလ္လာမင်းတို့၏ အင်ကြင်းဥယျာဥ်အကွေ့၌ နောက်ဆုံး ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူရာ ညောင်စောင်း၌ ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသည် ဖြစ်၍ အစီးအပွါးကို ဆောင်ကာ မဟာကရုဏာနှင့် ယှဥ်သော ငါးမာရ်အောင်မြင် ဘုရားရှင်သည် ငါ့အား ရှင်ရဟန်းပြုပေးတော် မူ၏။
၁၂၃။ ‘‘အဇ္ဇေဝ ဒါနိ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, အဇ္ဇေဝ ဥပသမ္ပဒါ၊
အဇ္ဇေဝ ပရိနိဗ္ဗာနံ, သမ္မုခါ ဒွိပဒုတ္တမေ။
၁၂၃။ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက် တော်၌ ယနေ့ပင် ရှင်ဖြစ်၍ ယနေ့ပင် ရဟန်းဖြစ်ပြီးလျှင် ယနေ့ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရ၏။
၁၂၄။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သုဘဒ္ဒေါ ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သုဘဒ္ဒတ္ထေရဿာပဒါနံ နဝမံ။
၁၂၄။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သုဘဒ္ဒမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ကိုးခုမြောက် သုဘဒ္ဒတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၁၀။ စုန္ဒတ္ထေရအပဒါနံ
၁၂၅။ ‘‘သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
အဂ္ဃိယံ ကာရယိတွာန, ဇာတိပုပ္ဖေဟိ ဆာဒယိံ။
၁၀-စုန္ဒ္ဒတ္ထေရအပဒါန ၁၂၅။ လူတို့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား မုလေးပန်းတို့ဖြင့် ပန်းစေတီကို ပြုလုပ်၍ ဖုံးလွှမ်းခဲ့၏။
၁၂၆။ ‘‘နိဋ္ဌာပေတွာန တံ ပုပ္ဖံ, ဗုဒ္ဓဿ ဥပနာမယိံ၊
ပုပ္ဖါဝသေသံ ပဂ္ဂယှ, ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ။
၁၂၆။ ထိုပန်းစေတီကို ပြီးဆုံးစေ၍ မြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူခဲ့၏၊ ကြွင်းကျန်သော ပန်းကို ယူ၍ မြတ်စွာဘုရားအား တင်လှူ၏။
၁၂၇။ ‘‘ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသံ, ဗုဒ္ဓံ လောကဂ္ဂနာယကံ၊
ပသန္နစိတ္တော သုမနော, ပုပ္ဖဂ္ဃိယမုပါနယိံ။
၁၂၇။ ရွှေတုရိုဏ်တိုင်နှင့် တူသော တစ်လောကလုံး၏ အမြတ်ဆုံး ရှေ့သွားဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ကြည်ညိုဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ ပန်းစေတီတော်ကို ဆက်ကပ် လှူဒါန်းခဲ့၏။
၁၂၈။ ‘‘ဝိတိဏ္ဏကင်္ခေါ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, တိဏ္ဏောဃေဟိ ပုရက္ခတော၊
ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၁၂၈။ ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဩဃလေးပါးကို ကူးမြောက် သော ရဟန္တာတို့ဖြင့် ခြံရံလျက် ရဟန်းသံဃာအလယ်၌ ထိုင်နေတော်မူ၍ ဤဆိုမည့် ဂါထာ တို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၁၂၉။ ‘‘‘ဒိဗ္ဗဂန္ဓံ ပဝါယန္တံ, ယော မေ ပုပ္ဖဂ္ဃိယံ အဒါ၊
တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ, သုဏာထ မမ ဘာသတော။
၁၂၉။ အကြင်သူသည် နတ်၌ ဖြစ်သော အမွှေးရနံ့ကို ကြိုင်လှိုင်စေသော ပန်းစေတီကို ငါ့အား ပေးလှူ၏၊ ထိုသူကို ငါသည် ဗျာဒိတ်စကား ဟောကြားပေအံ့၊ ဟောကြားမည့် ငါ၏ စကားကို နာကြကုန်လော့။
၁၃၀။ ‘‘‘ဣတော စုတော အယံ ပေါသော, ဒေဝသံဃပုရက္ခတော၊
ဇာတိပုပ္ဖေဟိ ပရိကိဏ္ဏော, ဒေဝလောကံ ဂမိဿတိ။
၁၃၀။ ဤယောကျာ်းသည် လူ့ပြည်မှ စုတေခဲ့သော် နတ်အပေါင်း ခြံရံလျက် မုလေးပန်း တို့ဖြင့် ပြွမ်း၍ နတ်ပြည်သို့ သွားရလတ္တံ့။
၁၃၁။ ‘‘‘ဥဗ္ဗိဒ္ဓံ ဘဝနံ တဿ, သောဝဏ္ဏဉ္စ မဏီမယံ၊
ဗျမှံ ပါတုဘဝိဿတိ, ပုညကမ္မပ္ပဘာဝိတံ။
၁၃၁။ ကောင်းမှုကံသည် ဖြစ်စေအပ်သော ထိုသူ၏ ဖြစ်ရာ လွန်စွာမြင့်၍ ပတ္တမြားဖြင့် ပြီးသော ရွှေဗိမာန်ကြီးသည်လည်း ထင်ရှားဖြစ်လတ္တံ့။
၁၃၂။ ‘‘‘စတုသတ္တတိက္ခတ္တုံ သော, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊
အနုဘောဿတိ သမ္ပတ္တိံ, အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော။
၁၃၂။ ထိုသူသည် ခုနစ်ဆယ့်လေးကြိမ် နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့၊ နတ်သမီးတို့ဖြင့် ခြံရံလျက် နတ်စည်းစိမ်ကို ခံစားရလတ္တံ့။
၁၃၃။ ‘‘‘ပထဗျာ ရဇ္ဇံ တိသတံ, ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ၊
ပဉ္စသတ္တတိက္ခတ္တုဉ္စ, စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ။
၁၃၃။ အကြိမ်သုံးရာ ဧကရာဇ်မင်းဖြစ်၍ မြေအပြင်ကို စိုးအုပ်ရလတ္တံ့၊ စကြဝတေးမင်း သည်လည်း ခုနစ်ဆယ့်ငါးကြိမ် ဖြစ်ရလတ္တံ့။
၁၃၄။ ‘‘‘ဒုဇ္ဇယော နာမ နာမေန, ဟေဿတိ မနုဇာဓိပေါ၊
အနုဘောတွာန တံ ပုညံ, သကကမ္မံ အပဿိတော [သကကမ္မူပသံဟိတော (သျာ။)]။
၁၃၅။ ‘‘‘ဝိနိပါတံ အဂန္တွာန, မနုဿတ္တံ ဂမိဿတိ၊
ဟိရညံ တဿ [ဟိရညဿ စ (သီ။ က။)] နိစိတံ, ကောဋိသတမနပ္ပကံ။
၁၃၆။ ‘‘‘နိဗ္ဗတ္တိဿတိ ယောနိမှိ, ဗြာဟ္မဏေ သော ဘဝိဿတိ၊
ဝင်္ဂန္တဿ သုတော ဓီမာ, သာရိယာ ဩရသော ပိယော။
၁၃၇။ ‘‘‘သော စ ပစ္ဆာ ပဗ္ဗဇိတွာ, အင်္ဂီရသဿ သာသနေ၊
စူဠစုန္ဒောတိ [စူလစုန္ဒောတိ (သီ။)] နာမေန, ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော။
၁၃၄-၁၃၅-၁၃၆။ အမည်အားဖြင့် “ဒုဇ္ဇယ”ဟု ထင်ရှားသော လူတို့ကို အစိုးရသူ ဖြစ်လတ္တံ့၊ မိမိကောင်းမှုကံကို မှီလျက် ထိုကောင်းမှုကံကို ခံစား၍ ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ် လေးပါးသို့ မလားမရောက်ရဘဲ လူအဖြစ်သို့ လားရောက်ရလတ္တံ့၊ ထိုသူသည် ကုဋေအရာ မက များပြားသော ငွေကို ဆည်းပူးမြှုပ်နှံလျက် ဗြာဟ္မဏမျိုး၌ ဖြစ်လတ္တံ့၊ ထိုသူသည် ဝင်္ကန္တပုဏ္ဏား၊ (မယား) သာရီပုဏ္ဏေးမ၏ ရင်၌ ဖြစ်သော ပညာရှိသားချစ်သည် ဖြစ်လတ္တံ့။ ၁၃၇။ ထိုသူသည် နောက်၌ ရဟန်းပြု၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ “စူဠစုန္ဒ”ဟူသော အမည်ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားတပည့်သာဝက ဖြစ်လတ္တံ့။
၁၃၈။ ‘‘‘သာမဏေရောဝ သော သန္တော, ခီဏာသဝေါ ဘဝိဿတိ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ’။
၁၃၈။ ထိုစူဠစုန္ဒသည် သာမဏေဖြစ်၍ သာလျှင် ရဟန္တာဖြစ်လတ္တံ့၊ ခပ်သိမ်းသော အာသဝ တို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီးလျှင် အာသဝကင်းကွာ ကိလေသာမရှိဘဲ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရလတ္တံ့ (ဟု မိန့် တော်မူ၏)။
၁၃၉။ ‘‘ဥပဋ္ဌဟိံ မဟာဝီရံ, အညေ စ ပေသလေ ဗဟူ၊
ဘာတရံ မေ စုပဋ္ဌာသိံ, ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာ။
၁၃၉။ ငါသည် မြတ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ ကြီးသောလုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေး၏။ သီလကို ချစ်ကုန်သော (မြတ်စွာဘုရားမှ) တစ်ပါး များစွာ သော ရဟန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ငါ၏ နောင်တော်ကိုလည်းကောင်း လုပ်ကျွေး၏။
၁၄၀။ ‘‘ဘာတရံ မေ ဥပဋ္ဌိတွာ, ဓာတုံ ပတ္တမှိ ဩဟိယ [ဩပိယ (သီ။), ဩစိယ (သျာ။)]၊
သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပနာမေသိံ, လောကဇေဋ္ဌံ နရာသဘံ။
၁၄၀။ ငါ၏ နောင်တော်ကို လုပ်ကျွေး၍ နောင်တော်၏ ဓာတ်တော်ကို သပိတ်၌ ထည့် လျက် လူတို့ထက် ကြီးမြတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဆက်ကပ်၏။
၁၄၁။ ‘‘ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ သဒေဝကေ၊
သန္ဒဿယန္တော တံ ဓာတုံ, ကိတ္တယိ အဂ္ဂသာဝကံ။
၁၄၁။ နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ မြတ်စွာဘုရားသည် လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ချီမ၍ ထိုဓာတ်တော်ကို ညွှန်ပြလျက် လက်ယာရံ အဂ္ဂသာဝကကို ချီးမွမ်းတော်မူ၏။
၁၄၂။ ‘‘စိတ္တဉ္စ သုဝိမုတ္တံ မေ, သဒ္ဓါ မယှံ ပတိဋ္ဌိတာ၊
သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ, ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ။
၁၄၂။ ငါ၏ စိတ်သည် (ကိလေသာတို့မှ) ကောင်းစွာလွတ်၏၊ ငါ၏ သဒ္ဓါသည် ခိုင်မြဲ တည်တံ့၏၊ ခပ်သိမ်းသော အာသဝေါတို့ကို ပိုင်းခြားသိပြီးလျှင် အာသဝေါကင်းကွာ ကိလေသာ မရှိဘဲ နေရ၏။
၁၄၃။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါနုပ္ပတ္တာ, ဝိမောက္ခာပိ စ ဖဿိတာ [ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ (သျာ။)]၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ စုန္ဒော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
စုန္ဒတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒသမံ။
ဥပါလိဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော။
တဿုဒ္ဒါနံ –
ဥပါလိ သောဏော ဘဒ္ဒိယော, သန္နိဋ္ဌာပကဟတ္ထိယော၊
ဆဒနံ သေယျစင်္ကမံ, သုဘဒ္ဒေါ စုန္ဒသဝှယော၊
ဂါထာသတံ သတာလီသံ [စ တာလီသံ (သီ။ သျာ။)], စတဿော စ တဒုတ္တရိ။
၁၄၃။ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါးတို့သို့ အစဥ်ရောက်၏၊ ဝိမောက္ခရှစ်ပါးတို့ကိုလည်း တွေ့ရောက် ကုန်၏၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးအပ်၏။ ဤသို့လျှင် အသျှင်စုန္ဒမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ဆယ်ခုမြောက် စုန္ဒတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။ ငါးခုမြောက် ဥပါလိဝဂ် ပြီး၏။
၆။ ဗီဇနိဝဂ္ဂေါ
၁။ ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၁။ ‘‘ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ, လောကဇေဋ္ဌဿ တာဒိနော၊
ဗီဇနိကာ [ဝီဇနိကာ (သီ။ သျာ။)] မယာ ဒိန္နာ, ဒွိပဒိန္ဒဿ တာဒိနော။
၆-ဗီဇနိဝဂ် ၁-ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၁။ လူတို့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်၍ တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အခြေနှစ်ချောင်းရှိသောသူတို့ကို အစိုးရသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားအား ငါသည် (ရတနာဖြင့် ပြီးသော) ယပ်ကို လှူအပ်၏။
၂။ ‘‘သကံ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ, ပဂ္ဂဟေတွာန အဉ္ဇလိံ၊
သမ္ဗုဒ္ဓမဘိဝါဒေတွာ, ပက္ကမိံ ဥတ္တရာမုခေါ။
၂။ ငါသည် မိမိစိတ်ကို ကြည်လင်စေ၍ လက်အုပ်ချီလျက် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် မြောက်အရပ်သို့ ရှေးရှုဖဲသွားခဲ့၏။
၃။ ‘‘ဗီဇနိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, သတ္ထာ လောကဂ္ဂနာယကော [လောကေ အနုတ္တရော (သီ။)]၊
ဘိက္ခုသံဃေ ဌိတော သန္တော, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၃။ လူတို့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ယပ်ကို ကိုင်၍ ရဟန်းသံဃာ (အလယ်၌) ရပ်တည်လျက် ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၄။ ‘‘‘ဣမိနာ ဗီဇနိဒါနေန, စိတ္တဿ ပဏိဓီဟိ [စေတနာပဏိဓီဟိ (အညတ္ထ)] စ၊
ကပ္ပါနံ သတသဟဿံ, ဝိနိပါတံ န ဂစ္ဆတိ’။
၄။ ဤယပ်အလှူကြောင့်လည်းကောင်း၊ စိတ်၏ တောင့်တမှုကြောင့်လည်းကောင်း ကမ္ဘာ တစ်သိန်း ကာလပတ်လုံး ဖရိုဖရဲကျရာ အပါယ်လေးပါးသို့ မလားရလတ္တံ့ (ဟု မိန့်တော်မူ၏)။
၅။ ‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယော ပဟိတတ္တော, စေတောဂုဏသမာဟိတော၊
ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟံ, အရဟတ္တံ အပါပုဏိံ။
၅။ အားထုတ်အပ်သော ဝီရိယရှိသည် ဖြစ်၍ နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသော ငါသည် စိတ်၏ တည်ကြည်ခြင်းဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ ဖွားသည်မှ ခုနစ်နှစ်သာ ရှိသေး သည် ဖြစ်လျက် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်၏။
၆။ ‘‘သဋ္ဌိကပ္ပသဟဿမှိ, ဗီဇမာနသနာမကာ၊
သောဠသာသိံသု ရာဇာနော, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၆။ ကမ္ဘာခြောက်သောင်းထက်၌ များသော ဗိုလ်ပါရှိသော “ဗီဇမာန”အမည်ရှိသော စကြဝတေးမင်းတို့သည် တစ်ဆယ့်ခြောက်ကြိမ် ဖြစ်ဖူးကုန်၏။
၇။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော, ဝိမောက္ခာပိ စ အဋ္ဌိမေ၊
ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ ဝိဓူပနဒါယကော ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရဿာပဒါနံ ပဌမံ။
၇။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်ဝိဓူပနဒါယကမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ ရှေးဦးစွာသော ဝိဓူပနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၂။ သတရံသိတ္ထေရအပဒါနံ
၈။ ‘‘ဥဗ္ဗိဒ္ဓံ သေလမာရုယှ, နိသီဒိ ပုရိသုတ္တမော၊
ပဗ္ဗတဿာဝိဒူရမှိ, ဗြာဟ္မဏော မန္တပါရဂူ။
၂-သတရံသိတ္ထေရအပဒါန ၈။ ယောကျာ်းမြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် စောက်သော ကျောက်တောင်သို့ တက်တော်မူ၍ ထိုင်နေတော်မူ၏၊ ထိုအခါ တောင်၏အနီး၌ ဗေဒင်အရာ၌ တစ်ဖက်ကမ်းခတ် တတ်မြောက်သော ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သော ငါသည် -
၉။ ‘‘ဥပဝိဋ္ဌံ မဟာဝီရံ, ဒေဝဒေဝံ နရာသဘံ၊
အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, သန္ထဝိံ လောကနာယကံ။
၉။ တောင်သို့ ဝင်လာသော ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်၍ နတ်ထက်နတ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို လက်အုပ်ချီ၍ လူတို့၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်သော (ထို) ဘုရားရှင်ကို ချီးမွမ်း၏။
၁၀။ ‘‘‘ဧသ ဗုဒ္ဓေါ မဟာဝီရော, ဝရဓမ္မပ္ပကာသကော၊
ဇလတိ အဂ္ဂိခန္ဓောဝ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတော။
၁၀။ ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော ဤမြတ်စွာဘုရားသည် တရားတော်မြတ်ကို ပြတော် မူသည်ဖြစ်၍ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံလျက် ‘မီးပုံကြီးကဲ့သို့’ တောက်ပတော်မူ၏။
၁၁။ ‘‘‘မဟာသမုဒ္ဒေါဝ‘က္ခုဗ္ဘော [’က္ခောဘော (သီ။ သျာ။)], အဏ္ဏဝေါဝ ဒုရုတ္တရော၊
မိဂရာဇာဝသမ္ဘီတော [ဆမ္ဘိတော (က။)], ဓမ္မံ ဒေသေတိ စက္ခုမာ’။
၁၁။ စက္ခုငါးပါးရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ‘မချောက်ချားနိုင်သော မဟာသမုဒ္ဒရာ ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကူးခတ်သော သမုဒ္ဒရာကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းသော သားတို့၏ မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း’ တရားတော်ကို ဟောတော်မူ၏။
၁၂။ ‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ, ပဒုမုတ္တရနာယကော၊
ဘိက္ခုသံဃေ ဌိတော သတ္ထာ, ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ။
၁၂။ နတ်, လူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ အကြံကို သိတော်မူ၍ ရဟန်းသံဃာ (အလယ်၌) ရပ်တည်လျက် ဤဆိုမည့် ဂါထာတို့ကို မိန့်တော်မူ၏။
၁၃။ ‘‘‘ယေနာယံ [ယေနာဟံ (က။)] အဉ္ဇလီ ဒိန္နော, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌော စ ထောမိတော၊
တိံသကပ္ပသဟဿာနိ, ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ။
၁၃။ အကြင်ပုဏ္ဏားသည် ဤဘုရားမြတ်ကို လက်အုပ်ချီမှုကိုလည်း ပေး၏၊ ချီးမွမ်းလည်း ချီးမွမ်း၏၊ (ထိုပုဏ္ဏားသည်) ကမ္ဘာသုံးသောင်းတို့ပတ်လုံး နတ်မင်းအဖြစ်ကို ပြုရလတ္တံ့။
၁၄။ ‘‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ, အင်္ဂီရသသနာမကော၊
ဝိဝဋ္ဋစ္ဆဒေါ [ဝိဝတ္ထစ္ဆဒ္ဒေါ (သီ။)] သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ တာဝဒေ။
၁၄။ ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ‘အင်္ဂီရသ’ဟူသော မိမိအမည်ရှိသော ဆန်းကြယ်သောအမိုးကို ဖွင့်လှစ်ပြီးသော (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှလောက်ကာလ၌ ပွင့်လတ္တံ့။
၁၅။ ‘‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ, ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊
သတရံသီတိ နာမေန, အရဟာ သော ဘဝိဿတိ’။
၁၅။ ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတို့၌ တရားအမွေခံ ရင်သွေးဖြစ်သော ထိုသူသည် တရားတော်က ဖန်ဆင်းအပ်သည်ဖြစ်၍ “သတရံသီ”ဟူသောအမည်ဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်လတ္တံ့ (ဟု မိန့်တော်မူ၏။
၁၆။ ‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿောဟံ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ၊
သတရံသိမှိ နာမေန, ပဘာ နိဒ္ဓါဝတေ မမ။
၁၆။ မွေးဖွားသည်မှ ခုနစ်နှစ်သာရှိသော ငါသည် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြု၏၊ အမည်အားဖြင့် “သတရံသီ”အမည်ရှိ၏၊ ငါ၏ ကိုယ်မှ အရောင်အဝါသည် ပြေးထွက်၏။
၁၇။ ‘‘မဏ္ဍပေ ရုက္ခမူလေ ဝါ, ဈာယီ ဈာနရတော အဟံ၊
ဓာရေမိ အန္တိမံ ဒေဟံ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာသနေ။
၁၇။ ငါသည် မဏ္ဍပ်၌လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်ရင်း၌လည်းကောင်း ဈာန်ဝင်စားသည် ဖြစ်၍ ဈာန်၌ မွေ့လျော်သူ ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ အဆုံးဖြစ်သော ကိုယ်ကို ဆောင်၏။
၁၈။ ‘‘သဋ္ဌိကပ္ပသဟဿမှိ, စတုရော ရာမနာမကာ၊
သတ္တရတနသမ္ပန္နာ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ။
၁၈။ ကမ္ဘာခြောက်သောင်းထက်၌ ရတနာခုနစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည် ဖြစ်၍ “ရာမ”မည်သော စကြဝတေးမင်းတို့သည် လေးကြိမ် ဖြစ်ဖူးကုန်၏။
၁၉။ ‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော…ပေ… ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’။
ဣတ္ထံ သုဒံ အာယသ္မာ သတရံသိ ထေရော ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ။
သတရံသိတ္ထေရဿာပဒါနံ ဒုတိယံ။
၁၉။ လေးပါးသော ပဋိသမ္ဘိဒါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ရှစ်ပါးသော ဤဝိမောက္ခတို့ကိုလည်း ကောင်း၊ ခြောက်ပါးသော အဘိညာဥ်တို့ကိုလည်းကောင်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီးပါပြီ။ ဤသို့လျှင် အသျှင်သတရံသိမထေရ်သည် ဤဂါထာတို့ကို မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ။ နှှစ်ခုမြောက် သတရံသိတ္ထေရအပဒါန ပြီး၏။
၃။ သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါနံ
၂၀။
၃-သယနဒါယကတ္ထေရအပဒါန ၂၀။ လူအားလုံးကို အစဥ်သနားတော်မူသော ထိုပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားအား အထူးကြည် ညိုသော စိတ်ဖြင့် ညောင်စောင်း, အင်းပျဥ်နေရာကို ပေးလှူခဲ့၏။
အရင်းအမြစ်များ
ကျမ်းကိုးကား
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 4. Kuṇḍadhānavaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#491
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 5. Upālivaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#492
- Vipassana Research Institute. (n.d.). 6. Bījanivaggo (Suttapiṭaka, Khuddakanikāya, Therāpadānapāḷi). In Chaṭṭha Saṅgāyana Tipiṭaka. Retrieved October 27, 2026, from https://tipitaka.org/romn/#493