ဇာတကပါဠိ (ဒု)

‘‘သော တံ ဝိဇိတွာ သင်္ဂါမံ, လဒ္ဓါ ဝေရောစနံ မဏိံ၊

ဟတ္ထိက္ခန္ဓဂတော ရာဇာ, ပါဝေက္ခိ နဂရံ ပုရံ။

၈၂။ ‘‘ဇီဝဂ္ဂါဟံ [ဇီဝဂါဟံ (သီ။ ပီ။)] ဂဟေတွာန, ဗန္ဓိတွာ သတ္တ ခတ္တိယေ၊

သသုရဿုပနာမေသိ, ဣမေ တေ ဒေဝ သတ္တဝေါ။

၈၃။ ‘‘သဗ္ဗေဝ တေ ဝသံ ဂတာ, အမိတ္တာ ဝိဟတာ တဝ၊

ကာမံ ကရောဟိ တေ တယာ, မုဉ္စ ဝါ တေ ဟနဿု ဝါ’’။

၈၄။ ‘‘တုယှေဝ သတ္တဝေါ ဧတေ, န ဟိ တေ မယှ သတ္တဝေါ၊

တွညေဝ နော မဟာရာဇ, မုဉ္စ ဝါ တေ ဟနဿု ဝါ’’။

၈၅။ ‘‘ဣမာ တေ ဓီတရော သတ္တ, ဒေဝကညူပမာ သုဘာ၊

ဒဒါဟိ နေသံ ဧကေကံ, ဟောန္တု ဇာမာတရော တဝ’’။

၈၆။ ‘‘အမှာကဉ္စေဝ တာသဉ္စ, တွံ နော သဗ္ဗေသမိဿရော၊

တွညေဝ နော မဟာရာဇ, ဒေဟိ နေသံ ယဒိစ္ဆသိ’’။

၈၇။ ‘‘ဧကမေကဿ ဧကေကံ, အဒါ သီဟဿရော ကုသော၊

ခတ္တိယာနံ တဒါ တေသံ, ရညော မဒ္ဒဿ ဓီတရော။

၈၈။ ‘‘ပီဏိတာ တေန လာဘေန, တုဋ္ဌာ သီဟဿရေ ကုသေ၊

သကရဋ္ဌာနိ ပါယိံသု, ခတ္တိယာ သတ္တ တာဝဒေ။

၈၉။ ‘‘ပဘာဝတိဉ္စ အာဒါယ, မဏိံ ဝေရောစနံ သုဘံ [တဒါ (ပီ။)]၊

ကုသာဝတိံ ကုသော ရာဇာ, အဂမာသိ မဟဗ္ဗလော။

၉၀။ ‘‘တျဿု ဧကရထေ ယန္တာ, ပဝိသန္တာ ကုသာဝတိံ၊

သမာနာ ဝဏ္ဏရူပေန, နာညမညာတိရောစိသုံ [နာညမညမတိရောစယုံ (သီ။)]။

၉၁။ ‘‘မာတာ ပုတ္တေန သင်္ဂစ္ဆိ [သင်္ဂဉ္ဆိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဥဘယော စ ဇယမ္ပတီ၊

သမဂ္ဂါ တေ တဒါ အာသုံ, ဖီတံ ဓရဏိမာဝသု’’န္တိ။

ကုသဇာတကံ ပဌမံ။

၅၃၂။ သောဏနန္ဒဇာတကံ (၂)

၉၂။ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု [အာဒု (သီ။ သျာ။)] သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

မနုဿဘူတော ဣဒ္ဓိမာ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ’’။

၉၃။ ‘‘နာပိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

မနုဿဘူတော ဣဒ္ဓိမာ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ဘာရဓ’’ [ဘာရဘ (က။)]။

၉၄။ ‘‘ကတရူပမိဒံ ဘောတော [ဘောတော (သီ။ ပီ။)], ဝေယျာဝစ္စံ အနပ္ပကံ၊

ဒေဝမှိ ဝဿမာနမှိ, အနောဝဿံ ဘဝံ အကာ။

၉၅။ ‘‘တတော ဝါတာတပေ ဃောရေ, သီတစ္ဆာယံ ဘဝံ အကာ၊

တတော အမိတ္တမဇ္ဈေသု [အမိတ္တမဇ္ဈေ စ (သီ။)], သရတာဏံ ဘဝံ အကာ။

၉၆။ ‘‘တတော ဖီတာနိ ရဋ္ဌာနိ, ဝသိနော တေ ဘဝံ အကာ၊

တတော ဧကသတံ ခတျေ, အနုယန္တေ [အနုယုတ္တေ (ပီ။)] ဘဝံ အကာ။

၉၇။ ‘‘ပတီတာဿု မယံ ဘောတော, ဝဒ တံ [ဝရ တံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဘဉ္ဇ [ဘည (သီ။ ပီ။), ဘုဉ္ဇ (သျာ။ က။)] မိစ္ဆသိ၊

ဟတ္ထိယာနံ အဿရထံ, နာရိယော စ အလင်္ကတာ၊

နိဝေသနာနိ ရမ္မာနိ, မယံ ဘောတော ဒဒါမသေ။

၉၈။ ‘‘အထ ဝင်္ဂေ [အထ ဝါ သင်္ဂေ (သီ။ ပီ။)] ဝါ မဂဓေ, မယံ ဘောတော ဒဒါမသေ၊

အထ ဝါ အဿကာဝန္တီ [အဿကာဝန္တိံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], သုမနာ ဒမ္မ တေ မယံ။

၉၉။ ‘‘ဥပဍ္ဎံ ဝါပိ ရဇ္ဇဿ, မယံ ဘောတော ဒဒါမသေ၊

သစေ တေ အတ္ထော ရဇ္ဇေန, အနုသာသ ယဒိစ္ဆသိ’’။

၁၀၀။ ‘‘န မေ အတ္ထောပိ ရဇ္ဇေန, နဂရေန ဓနေန ဝါ၊

အထောပိ ဇနပဒေန, အတ္ထော မယှံ န ဝိဇ္ဇတိ။

၁၀၁။ ‘‘ဘောတောဝ ရဋ္ဌေ ဝိဇိတေ, အရညေ အတ္ထိ အဿမော၊

ပိတာ မယှံ ဇနေတ္တီ စ, ဥဘော သမ္မန္တိ အဿမေ။

၁၀၂။ ‘‘တေသာဟံ [တေသွဟံ (က။)] ပုဗ္ဗာစရိယေသု, ပုညံ န လဘာမိ ကာတဝေ၊

ဘဝန္တံ အဇ္ဈာဝရံ ကတွာ, သောဏံ [သောနံ (ပီ။)] ယာစေမု သံဝရံ’’။

၁၀၃။ ‘‘ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ, ယံ မံ ဘဏသိ ဗြာဟ္မဏ၊

ဧတဉ္စ ခေါ နော အက္ခာဟိ, ကီဝန္တော ဟောန္တု ယာစကာ’’။

၁၀၄။ ‘‘ပရောသတံ ဇာနပဒါ, မဟာသာလာ စ ဗြာဟ္မဏာ၊

ဣမေ စ ခတ္တိယာ သဗ္ဗေ, အဘိဇာတာ ယသဿိနော၊

ဘဝဉ္စ ရာဇာ မနောဇော, အလံ ဟေဿန္တိ ယာစကာ’’။

၁၀၅။ ‘‘ဟတ္ထီ အဿေ စ ယောဇေန္တု, ရထံ သန္နယှ သာရထိ [နံ ရထိ (ပီ။)]၊

အာဗန္ဓနာနိ ဂဏှာထ, ပါဒါသုဿာရယဒ္ဓဇေ [ပါဒေသုဿာရယံ ဓဇေ (သီ။), ပါဒါသုဿာရယံ ဓဇေ (ပီ။)]၊

အဿမံ တံ ဂမိဿာမိ, ယတ္ထ သမ္မတိ ကောသိယော’’။

၁၀၆။ ‘‘တတော စ ရာဇာ ပါယာသိ, သေနာယ စတုရင်္ဂိနီ၊

အဂမာ အဿမံ ရမ္မံ, ယတ္ထ သမ္မတိ ကောသိယော’’။

၁၀၇။ ‘‘ကဿ ကာဒမ္ဗယော [ကဿ ကာဒမ္ဗမယော (က။)] ကာဇော, ဝေဟာသံ စတုရင်္ဂုလံ၊

အံသံ အသမ္ဖုသံ ဧတိ, ဥဒဟာရာယ [ဥဒဟာရဿ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဂစ္ဆတော’’။

၁၀၈။ ‘‘အဟံ သောဏော မဟာရာဇ, တာပသော သဟိတဗ္ဗတော [သဟိတံ ဝတော (ပီ။)]၊

ဘရာမိ မာတာပိတရော, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော။

၁၀၉။ ‘‘ဝနေ ဖလဉ္စ မူလဉ္စ, အာဟရိတွာ ဒိသမ္ပတိ၊

ပေါသေမိ မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ’’။

၁၁၀။ ‘‘ဣစ္ဆာမ အဿမံ ဂန္တုံ, ယတ္ထ သမ္မတိ ကောသိယော၊

မဂ္ဂံ နော သောဏ အက္ခာဟိ, ယေန ဂစ္ဆေမု [ဂစ္ဆာမ (သီ။)] အဿမံ’’။

၁၁၁။ ‘‘အယံ ဧကပဒီ ရာဇ, ယေနေတံ [ယေန တံ (က။)] မေဃသန္နိဘံ၊

ကောဝိဠာရေဟိ သဉ္ဆန္နံ, ဧတ္ထ သမ္မတိ ကောသိယော’’။

၁၁၂။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာန ပက္ကာမိ, တရမာနော မဟာဣသိ၊

ဝေဟာသေ အန္တလိက္ခသ္မိံ, အနုသာသိတွာန ခတ္တိယေ။

၁၁၃။ ‘‘အဿမံ ပရိမဇ္ဇိတွာ, ပညပေတွာန [ပညပေတွာန (သီ။ သျာ။)] အာသနံ၊

ပဏ္ဏသာလံ ပဝိသိတွာ, ပိတရံ ပဋိဗောဓယိ။

၁၁၄။ ‘‘ဣမေ အာယန္တိ ရာဇာနော, အဘိဇာတာ ယသဿိနော၊

အဿမာ နိက္ခမိတွာန, နိသီဒ တွံ [နိသီဒါဟိ (သီ။)] မဟာဣသေ။

၁၁၅။ ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, တရမာနော မဟာဣသိ၊

အဿမာ နိက္ခမိတွာန, သဒွါရမှိ ဥပါဝိသိ’’။

၁၁၆။ ‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အာယန္တံ, ဇလန္တံရိဝ တေဇသာ၊

ခတျသံဃပရိဗျူဠှံ, ကောသိယော ဧတဒဗြဝိ။

၁၁၇။ ‘‘ကဿ ဘေရီ မုဒိင်္ဂါ စ [မုတိင်္ဂါ စ (ပီ။)], သင်္ခါ ပဏဝဒိန္ဒိမာ [ဒေဏ္ဍိမာ (သီ။ ပီ။)]၊

ပုရတော ပဋိပန္နာနိ, ဟာသယန္တာ ရထေသဘံ။

၁၁၈။ ‘‘ကဿ ကဉ္စနပဋ္ဋေန, ပုထုနာ ဝိဇ္ဇုဝဏ္ဏိနာ၊

ယုဝါ ကလာပသန္နဒ္ဓေါ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၁၁၉။ ‘‘ဥက္ကာမုခပဟဋ္ဌံဝ, ခဒိရင်္ဂါရသန္နိဘံ၊

မုခဉ္စ ရုစိရာ ဘာတိ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၁၂၀။ ‘‘ကဿ ပဂ္ဂဟိတံ ဆတ္တံ, သသလာကံ မနောရမံ၊

အာဒိစ္စရံသာဝရဏံ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၁၂၁။ ‘‘ကဿ အင်္ဂံ ပရိဂ္ဂယှ, ဝါဠဗီဇနိမုတ္တမံ၊

စရန္တိ ဝရပုညဿ [ဝရပညဿ (သီ။ ပီ။)], ဟတ္ထိက္ခန္ဓေန အာယတော။

၁၂၂။ ‘‘ကဿ သေတာနိ ဆတ္တာနိ, အာဇာနီယာ စ ဝမ္မိတာ၊

သမန္တာ ပရိကိရေန္တိ [ပရိကိရန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၁၂၃။ ‘‘ကဿ ဧကသတံ ခတျာ, အနုယန္တာ [အနုယုတ္တာ (ပီ။)] ယသဿိနော၊

သမန္တာနုပရိယန္တိ, ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၁၂၄။ ‘‘ဟတ္ထိ အဿရထ ပတ္တိ [ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ (သီ။)], သေနာ စ စတုရင်္ဂိနီ၊

သမန္တာနုပရိယန္တိ [သမန္တာ အနုပရိယာတိ (ပီ။)], ကော ဧတိ သိရိယာ ဇလံ။

၁၂၅။ ‘‘ကဿေသာ မဟတီ သေနာ, ပိဋ္ဌိတော အနုဝတ္တတိ၊

အက္ခောဘဏီ [အက္ခာဘနီ (သီ။), အက္ခောဘိနီ (သျာ။)] အပရိယန္တာ, သာဂရဿေဝ ဦမိယော’’။

၁၂၆။ ‘‘ရာဇာဘိရာဇာ [ရာဇာဓိရာဇာ (က။)] မနောဇော, ဣန္ဒောဝ ဇယတံ ပတိ၊

နန္ဒဿဇ္ဈာဝရံ ဧတိ, အဿမံ ဗြဟ္မစာရိနံ။

၁၂၇။ ‘‘တဿေသာ မဟတီ သေနာ, ပိဋ္ဌိတော အနုဝတ္တတိ၊

အက္ခောဘဏီ အပရိယန္တာ, သာဂရဿေဝ ဦမိယော’’။

၁၂၈။ ‘‘အနုလိတ္တာ စန္ဒနေန, ကာသိကုတ္တမဓာရိနော [ကာသိကဝတ္ထဓာရိနော (ပီ။)]၊

သဗ္ဗေ ပဉ္ဇလိကာ ဟုတွာ, ဣသီနံ အဇ္ဈုပါဂမုံ’’။

၁၂၉။ ‘‘ကစ္စိ နု ဘောတော ကုသလံ, ကစ္စိ ဘောတော အနာမယံ၊

ကစ္စိ ဥဉ္ဆေန ယာပေထ, ကစ္စိ မူလဖလာ ဗဟူ။

၁၃၀။ ‘‘ကစ္စိ ဍံသာ မကသာ စ, အပ္ပမေဝ သရီသပါ [သိရိံသပါ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ဝနေ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏေ, ကစ္စိ ဟိံသာ န ဝိဇ္ဇတိ’’။

၁၃၁။ ‘‘ကုသလဉ္စေဝ နော ရာဇ, အထော ရာဇ အနာမယံ၊

အထော ဥဉ္ဆေန ယာပေမ, အထော မူလဖလာ ဗဟူ။

၁၃၂။ ‘‘အထော ဍံသာ မကသာ စ [ဍံသာ စ မကသာ (သီ။), ဍံသာ စ မကသာ စ (ပီ။)], အပ္ပမေဝ သရီသပါ [သိရိံသပါ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ဝနေ ဝါဠမိဂါကိဏ္ဏေ, ဟိံသာ မယှံ [အ မှံ (သီ။ ပီ။)] န ဝိဇ္ဇတိ။

၁၃၃။ ‘‘ဗဟူနိ ဝဿပူဂါနိ, အဿမေ သမ္မတံ [ဝသတော (သီ။)] ဣဓ၊

နာဘိဇာနာမိ ဥပ္ပန္နံ, အာဗာဓံ အမနောရမံ။

၁၃၄။ ‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ၊

ဣဿရောသိ အနုပ္ပတ္တော, ယံ ဣဓတ္ထိ ပဝေဒယ။

၁၃၅။ ‘‘တိန္ဒုကာနိ ပိယာလာနိ, မဓုကေ ကာသုမာရိယော [ကာသမာရိယော (သီ။ သျာ။)]၊

ဖလာနိ ခုဒ္ဒကပ္ပါနိ, ဘုဉ္ဇ ရာဇ ဝရံ ဝရံ။

၁၃၆။ ‘‘ဣဒမ္ပိ ပါနီယံ သီတံ, အာဘတံ ဂိရိဂဗ္ဘရာ၊

တတော ပိဝ မဟာရာဇ, သစေ တွံ အဘိကင်္ခသိ’’။

၁၃၇။ ‘‘ပဋိဂ္ဂဟိတံ ယံ ဒိန္နံ, သဗ္ဗဿ အဂ္ဃိယံ ကတံ၊

နန္ဒဿာပိ နိသာမေထ, ဝစနံ သော [ယံ (သီ။), ယံ သော (ပီ။)] ပဝက္ခတိ။

၁၃၈။ ‘‘အဇ္ဈာဝရမှာ နန္ဒဿ, ဘောတော သန္တိကမာဂတာ၊

သုဏာတု [သုဏာတု မေ (သီ။ သျာ။)] ဘဝံ ဝစနံ, နန္ဒဿ ပရိသာယ စ’’။

၁၃၉။ ‘‘ပရောသတံ ဇာနပဒါ [ဇနပဒါ (ပီ။)], မဟာသာလာ စ ဗြာဟ္မဏာ၊

ဣမေ စ ခတ္တိယာ သဗ္ဗေ, အဘိဇာတာ ယသဿိနော၊

ဘဝဉ္စ ရာဇာ မနောဇော, အနုမညန္တု မေ ဝစော။

၁၄၀။ ‘‘ယေ စ သန္တိ [ယေ ဝသန္တိ (သီ။), ယေ ဟိ သန္တိ (ပီ။)] သမီတာရော, ယက္ခာနိ ဣဓ မဿမေ၊

အရညေ ဘူတဘဗျာနိ, သုဏန္တု ဝစနံ မမ။

၁၄၁။ ‘‘နမော ကတွာန ဘူတာနံ, ဣသိံ ဝက္ခာမိ သုဗ္ဗတံ၊

သော တျာဟံ ဒက္ခိဏာ ဗာဟု, တဝ ကောသိယ သမ္မတော။

၁၄၂။ ‘‘ပိတရံ မေ ဇနေတ္တိဉ္စ, ဘတ္တုကာမဿ မေ သတော၊

ဝီရ ပုညမိဒံ ဌာနံ, မာ မံ ကောသိယ ဝါရယ။

၁၄၃။ ‘‘သဗ္ဘိ ဟေတံ ဥပညာတံ, မမေတံ ဥပနိဿဇ၊

ဥဋ္ဌာနပါရိစရိယာယ, ဒီဃရတ္တံ တယာ ကတံ၊

မာတာပိတူသု ပုညာနိ, မမ လောကဒဒေါ ဘဝ။

၁၄၄။ ‘‘တထေဝ သန္တိ မနုဇာ, ဓမ္မေ ဓမ္မပဒံ ဝိဒူ၊

မဂ္ဂေါ သဂ္ဂဿ လောကဿ, ယထာ ဇာနာသိ တွံ ဣသေ။

၁၄၅။ ‘‘ဥဋ္ဌာနပါရိစရိယာယ, မာတာပိတုသုခါဝဟံ၊

တံ မံ ပုညာ နိဝါရေတိ, အရိယမဂ္ဂါဝရော နရော’’။

၁၄၆။ ‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော ဝစနံ, ဘာတုရဇ္ဈာဝရာ မမ၊

ကုလဝံသံ မဟာရာဇ, ပေါရာဏံ ပရိဟာပယံ၊

အဓမ္မစာရီ ဇေဋ္ဌေသု [ယော ဇေဋ္ဌော (သီ။)], နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ [သော ဥပပဇ္ဇတိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

၁၄၇။ ‘‘ယေ စ ဓမ္မဿ ကုသလာ, ပေါရာဏဿ ဒိသမ္ပတိ၊

စာရိတ္တေန စ သမ္ပန္နာ, န တေ ဂစ္ဆန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ။

၁၄၈။ ‘‘မာတာပိတာ စ ဘာတာ စ, ဘဂိနီ ဉာတိဗန္ဓဝါ၊

သဗ္ဗေ ဇေဋ္ဌဿ တေ ဘာရာ, ဧဝံ ဇာနာဟိ ဘာရဓ [ဘာရထ (သျာ။)]။

၁၄၉။ ‘‘အာဒိယိတွာ ဂရုံ ဘာရံ, နာဝိကော ဝိယ ဥဿဟေ၊

ဓမ္မဉ္စ နပ္ပမဇ္ဇာမိ, ဇေဋ္ဌော စသ္မိ ရထေသဘ’’။

၁၅၀။ ‘‘အဓိဂမာ [အဓိဂတမှာ (သီ။), အဓိဂမှာ (သျာ။), အဓိဂတမှ (ပီ။)] တမေ ဉာဏံ, ဇာလံဝ ဇာတဝေဒတော၊

ဧဝမေဝ နော ဘဝံ ဓမ္မံ, ကောသိယော ပဝိဒံသယိ။

၁၅၁။ ‘‘ယထာ ဥဒယမာဒိစ္စော, ဝါသုဒေဝေါ ပဘင်္ကရော၊

ပါဏီနံ ပဝိဒံသေတိ, ရူပံ ကလျာဏပါပကံ၊

ဧဝမေဝ နော ဘဝံ ဓမ္မံ, ကောသိယော ပဝိဒံသယိ’’။

၁၅၂။ ‘‘ဧဝံ မေ ယာစမာနဿ, အဉ္ဇလိံ နာဝဗုဇ္ဈထ၊

တဝ ပဒ္ဓစရော [တဝ ပဋ္ဌစရော (သျာ။), တဝ ဗဒ္ဓဉ္စရော (ပီ။), တဝုပဋ္ဌစရော (က။)] ဟေဿံ, ဝုဋ္ဌိတော ပရိစာရကော’’။

၁၅၃။ ‘‘အဒ္ဓါ နန္ဒ ဝိဇာနာသိ [ပဇာနာသိ (သီ။)], သဒ္ဓမ္မံ သဗ္ဘိ ဒေသိတံ၊

အရိယော အရိယသမာစာရော, ဗာဠှံ တွံ မမ ရုစ္စသိ။

၁၅၄။ ‘‘ဘဝန္တံ ဝဒါမိ ဘောတိဉ္စ, သုဏာထ ဝစနံ မမ၊

နာယံ ဘာရော ဘာရမတော [ဘာရမတ္တော (သီ။ သျာ။)], အဟု မယှံ ကုဒါစနံ။

၁၅၅။ ‘‘တံ မံ ဥပဋ္ဌိတံ သန္တံ, မာတာပိတုသုခါဝဟံ၊

နန္ဒော အဇ္ဈာဝရံ ကတွာ, ဥပဋ္ဌာနာယ ယာစတိ။

၁၅၆။ ‘‘ယော ဝေ ဣစ္ဆတိ ကာမေန, သန္တာနံ ဗြဟ္မစာရိနံ၊

နန္ဒံ ဝေါ ဝရထ ဧကော [နန္ဒံ ဝဒထ ဧကေ (ပီ။)], ကံ နန္ဒော ဥပတိဋ္ဌတု’’။

၁၅၇။ ‘‘တယာ တာတ အနုညာတာ, သောဏ တံ နိဿိတာ မယံ၊

ဥပဃာတုံ [ဥပဃာယိတုံ (သီ။)] လဘေ နန္ဒံ, မုဒ္ဓနိ ဗြဟ္မစာရိနံ’’။

၁၅၈။ ‘‘အဿတ္ထဿေဝ တရုဏံ, ပဝါဠံ မာလုတေရိတံ၊

စိရဿံ နန္ဒံ ဒိသွာန, ဟဒယံ မေ ပဝေဓတိ။

၁၅၉။ ‘‘ယဒါ သုတ္တာပိ သုပိနေ [သုပ္ပန္တေ (သျာ။ ပီ။)], နန္ဒံ ပဿာမိ အာဂတံ၊

ဥဒဂ္ဂါ သုမနာ ဟောမိ, နန္ဒော နော အာဂတော အယံ။

၁၆၀။ ‘‘ယဒါ စ ပဋိဗုဇ္ဈိတွာ, နန္ဒံ ပဿာမိ နာဂတံ၊

ဘိယျော အာဝိသတီ သောကော, ဒေါမနဿဉ္စနပ္ပကံ။

၁၆၁။ ‘‘သာဟံ အဇ္ဇ စိရဿမ္ပိ, နန္ဒံ ပဿာမိ အာဂတံ၊

ဘတ္တုစ္စ [ဘတ္တုဉ္စ (က။)] မယှဉ္စ ပိယော, နန္ဒော နော ပါဝိသီ ဃရံ။

၁၆၂။ ‘‘ပိတုပိ နန္ဒော သုပ္ပိယော, ယံ နန္ဒော နပ္ပဝသေ [ပါဝိသီ (ပီ။)] ဃရာ [ဃရံ (သျာ။ ပီ။ က။)]၊

လဘတူ တာတ နန္ဒော တံ, မံ နန္ဒော ဥပတိဋ္ဌတု’’။

၁၆၃။ ‘‘အနုကမ္ပိကာ ပတိဋ္ဌာ စ, ပုဗ္ဗေ ရသဒဒီ စ နော၊

မဂ္ဂေါ သဂ္ဂဿ လောကဿ, မာတာ တံ ဝရတေ ဣသေ။

၁၆၄။ ‘‘ပုဗ္ဗေ ရသဒဒီ ဂေါတ္တီ, မာတာ ပုညူပသံဟိတာ၊

မဂ္ဂေါ သဂ္ဂဿ လောကဿ, မာတာ တံ ဝရတေ ဣသေ’’။

၁၆၅။ ‘‘အာကင်္ခမာနာ ပုတ္တဖလံ, ဒေဝတာယ နမဿတိ၊

နက္ခတ္တာနိ စ ပုစ္ဆတိ, ဥတုသံဝစ္ဆရာနိ စ။

၁၆၆။ ‘‘တဿာ ဥတုမှိ နှာတာယ [ဥတုသိနာတာယ (ပီ။)], ဟောတိ ဂဗ္ဘဿ ဝေါက္ကမော [ဂဗ္ဘဿ’ဝက္ကမော (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

တေန ဒေါဟဠိနီ ဟောတိ, သုဟဒါ တေန ဝုစ္စတိ။

၁၆၇။ ‘‘သံဝစ္ဆရံ ဝါ ဦနံ ဝါ, ပရိဟရိတွာ ဝိဇာယတိ၊

တေန သာ ဇနယန္တီတိ, ဇနေတ္တိ [ဇနေတ္တီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] တေန ဝုစ္စတိ။

၁၆၈။ ‘‘ထနခီရေန [ထနက္ခီရေန (သီ။)] ဂီတေန, အင်္ဂပါဝုရဏေန [အင်္ဂပါပုရဏေန (ပီ။)] စ၊

ရောဒန္တံ ပုတ္တံ [ဧဝ (ပီ။)] တောသေတိ, တောသေန္တီ တေန ဝုစ္စတိ။

၁၆၉။ ‘‘တတော ဝါတာတပေ ဃောရေ, မမံ ကတွာ ဥဒိက္ခတိ၊

ဒါရကံ အပ္ပဇာနန္တံ, ပေါသေန္တီ တေန ဝုစ္စတိ။

၁၇၀။ ‘‘ယဉ္စ မာတုဓနံ ဟောတိ, ယဉ္စ ဟောတိ ပိတုဒ္ဓနံ၊

ဥဘယမ္ပေတဿ ဂေါပေတိ, အပိ ပုတ္တဿ နော သိယာ။

၁၇၁။ ‘‘ဧဝံ ပုတ္တ အဒုံ ပုတ္တ, ဣတိ မာတာ ဝိဟညတိ၊

ပမတ္တံ ပရဒါရေသု, နိသီထေ ပတ္တယောဗ္ဗနေ၊

သာယံ ပုတ္တံ အနာယန္တံ, ဣတိ မာတာ ဝိဟညတိ။

၁၇၂။ ‘‘ဧဝံ ကိစ္ဆာ ဘတော ပေါသော, မာတု အပရိစာရကော၊

မာတရိ မိစ္ဆာ စရိတွာန, နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ။

၁၇၃။ ‘‘ဧဝံ ကိစ္ဆာ ဘတော ပေါသော, ပိတု အပရိစာရကော၊

ပိတရိ မိစ္ဆာ စရိတွာန, နိရယံ သောပပဇ္ဇတိ။

၁၇၄။ ‘‘ဓနာပိ ဓနကာမာနံ, နဿတိ ဣတိ မေ သုတံ၊

မာတရံ အပရိစရိတွာန, ကိစ္ဆံ ဝါ သော နိဂစ္ဆတိ။

၁၇၅။ ‘‘ဓနာပိ ဓနကာမာနံ, နဿတိ ဣတိ မေ သုတံ၊

ပိတရံ အပရိစရိတွာန, ကိစ္ဆံ ဝါ သော နိဂစ္ဆတိ။

၁၇၆။ ‘‘အာနန္ဒော စ ပမောဒေါ စ, သဒါ ဟသိတကီဠိတံ၊

မာတရံ ပရိစရိတွာန, လဗ္ဘမေတံ ဝိဇာနတော။

၁၇၇။ ‘‘အာနန္ဒော စ ပမောဒေါ စ, သဒါ ဟသိတကီဠိတံ၊

ပိတရံ ပရိစရိတွာန, လဗ္ဘမေတံ ဝိဇာနတော။

၁၇၈။ ‘‘ဒါနဉ္စ ပေယျဝဇ္ဇဉ္စ [ပိယဝါစာ စ (သီ။ သျာ။ က။)], အတ္ထစရိယာ စ ယာ ဣဓ၊

သမာနတ္တတာ [သမာနတ္တာ (ပီ။)] စ ဓမ္မေသု, တတ္ထ တတ္ထ ယထာရဟံ၊

ဧတေ ခေါ သင်္ဂဟာ လောကေ, ရထဿာဏီဝ ယာယတော။

၁၇၉။ ဧတေ စ သင်္ဂဟာ နာဿု, န မာတာ ပုတ္တကာရဏာ၊

လဘေထ မာနံ ပူဇံ ဝါ [ပူဇဉ္စ (ပီ။)], ပိတာ ဝါ ပုတ္တကာရဏာ။

၁၈၀။ ‘‘ယသ္မာ စ သင်္ဂဟာ [သင်္ဂဟေ (ဒီ။ နိ။ ၃။၂၇၃၊ အ။ နိ။ ၄။၃၂) တဒဋ္ဌကထာယော ဩလောကေတဗ္ဗာ] ဧတေ, သမ္မပေက္ခန္တိ [သမဝေက္ခန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။) အ။ နိ။ ၄။၃၂] ပဏ္ဍိတာ၊

တသ္မာ မဟတ္တံ ပပ္ပေါန္တိ, ပါသံသာ စ ဘဝန္တိ တေ။

၁၈၁။ ‘‘ဗြဟ္မာတိ [ဗြဟ္မာ ဟိ (ပီ။)] မာတာပိတရော, ပုဗ္ဗာစရိယာတိ ဝုစ္စရေ၊

အာဟုနေယျာ စ ပုတ္တာနံ, ပဇာယ အနုကမ္ပကာ။

၁၈၂။ ‘‘တသ္မာ ဟိ နေ နမဿေယျ, သက္ကရေယျ စ ပဏ္ဍိတော၊

အန္နေန အထော [မထော (ပီ။), အထ (အ။ နိ။ ၄။၆၃၊ ဣတိဝု။ ၁၀၆)] ပါနေန, ဝတ္ထေန သယနေန စ၊

ဥစ္ဆာဒနေန နှာပနေန [နဟာပနေန (သီ။ ပီ။)], ပါဒါနံ ဓောဝနေန စ။

၁၈၃။ ‘‘တာယ နံ ပါရိစရိယာယ [ပရိစရိယာယ (ပီ။)], မာတာပိတူသု ပဏ္ဍိတာ၊

ဣဓေဝ နံ ပသံသန္တိ, ပေစ္စ သဂ္ဂေ ပမောဒတီ’’တိ။

သောဏနန္ဒဇာတကံ ဒုတိယံ။

သတ္တတိနိပါတံ နိဋ္ဌိတံ။

တဿုဒ္ဒါနံ –

အထ သတ္တတိမမှိ နိပါတဝရေ, သဘာဝန္တု ကုသာဝတိရာဇဝရော၊

အထ သောဏသုနန္ဒဝရော စ ပုန, အဘိဝါသိတသတ္တတိမမှိ သုတေတိ။

၂၁။ အသီတိနိပါတော

၅၃၃။ စူဠဟံသဇာတကံ (၁)

၁။ ‘‘သုမုခ အနုပစိနန္တာ, ပက္ကမန္တိ ဝိဟင်္ဂမာ၊

ဂစ္ဆ တုဝမ္ပိ မာ ကင်္ခိ, နတ္ထိ ဗဒ္ဓေ [ဗန္ဓေ (သျာ။ က။)] သဟာယတာ’’။

၂။ ‘‘ဂစ္ဆေ ဝါဟံ န ဝါ ဂစ္ဆေ, န တေန အမရော သိယံ၊

သုခိတံ တံ ဥပါသိတွာ, ဒုက္ခိတံ တံ ကထံ ဇဟေ။

၃။ ‘‘မရဏံ ဝါ တယာ သဒ္ဓိံ, ဇီဝိတံ ဝါ တယာ ဝိနာ၊

တဒေဝ မရဏံ သေယျော, ယဉ္စေ ဇီဝေ တယာ ဝိနာ။

၄။ ‘‘နေသ ဓမ္မော မဟာရာဇ, ယံ တံ ဧဝံ ဂတံ ဇဟေ၊

ယာ ဂတိ တုယှံ သာ မယှံ, ရုစ္စတေ ဝိဟဂါဓိပ။

၅။ ‘‘ကာ နု ပါသေန ဗဒ္ဓဿ [ဗန္ဓဿ (သျာ။ က။)], ဂတိ အညာ မဟာနသာ၊

သာ ကထံ စေတယာနဿ, မုတ္တဿ တဝ ရုစ္စတိ။

၆။ ‘‘ကံ ဝါ တွံ ပဿသေ အတ္ထံ, မမ တုယှဉ္စ ပက္ခိမ၊

ဉာတီနံ ဝါဝသိဋ္ဌာနံ, ဥဘိန္နံ ဇီဝိတက္ခယေ။

၇။ ‘‘ယံ န ကဉ္စနဒေပိဉ္ဆ [ဒေပိစ္ဆ (သီ။ ပီ။), ဒွေပိစ္ဆ (သျာ။)], အန္ဓေန တမသာ ဂတံ၊

တာဒိသေ သဉ္စဇံ ပါဏံ, ကမတ္ထမဘိဇောတယေ’’။

၈။ ‘‘ကထံ နု ပတတံ သေဋ္ဌ, ဓမ္မေ အတ္ထံ န ဗုဇ္ဈသိ [ဗုဇ္ဈသေ (သီ။)]၊

ဓမ္မော အပစိတော သန္တော, အတ္ထံ ဒဿေတိ ပါဏိနံ။

၉။ ‘‘သောဟံ ဓမ္မံ အပေက္ခာနော, ဓမ္မာ စတ္ထံ သမုဋ္ဌိတံ၊

ဘတ္တိဉ္စ တယိ သမ္ပဿံ, နာဝကင်္ခါမိ ဇီဝိတံ’’။

၁၀။ ‘‘အဒ္ဓါ ဧသော သတံ ဓမ္မော, ယော မိတ္တော မိတ္တမာပဒေ၊

န စဇေ ဇီဝိတဿာပိ, ဟေတုဓမ္မမနုဿရံ။

၁၁။ ‘‘သွာယံ ဓမ္မော စ တေ စိဏ္ဏော, ဘတ္တိ စ ဝိဒိတာ မယိ၊

ကာမံ ကရဿု မယှေတံ, ဂစ္ဆေဝါနုမတော မယာ’’။

၁၂။ ‘‘အပိ တွေဝံ ဂတေ ကာလေ, ယံ ခဏ္ဍံ [ဗဒ္ဓံ (သီ။), ဗန္ဓံ (ပီ။)] ဉာတိနံ မယာ၊

တယာ တံ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နံ [ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္န (သီ။ သျာ။ ပီ။)], အဿ ပရမသံဝုတံ။

၁၃။ ‘‘ဣစ္စေဝံ [ဣစ္စေဝ (သီ။ ပီ။)] မန္တယန္တာနံ, အရိယာနံ အရိယဝုတ္တိနံ၊

ပစ္စဒိဿထ နေသာဒေါ, အာတုရာနမိဝန္တကော။

၁၄။ ‘‘တေ သတ္တုမဘိသဉ္စိက္ခ, ဒီဃရတ္တံ ဟိတာ ဒိဇာ၊

တုဏှီမာသိတ္ထ ဥဘယော, န သဉ္စလေသုမာသနာ [န စ သဉ္စေသု’မာသနာ (သီ။ ပီ။)]။

၁၅။ ‘‘ဓတရဋ္ဌေ စ ဒိသွာန, သမုဍ္ဍေန္တေ တတော တတော၊

အဘိက္ကမထ ဝေဂေန, ဒိဇသတ္တု ဒိဇာဓိပေ။

၁၆။ ‘‘သော စ ဝေဂေနဘိက္ကမ္မ, အာသဇ္ဇ ပရမေ ဒိဇေ၊

ပစ္စကမိတ္ထ [ပစ္စကမ္ပိတ္ထ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] နေသာဒေါ, ဗဒ္ဓါ ဣတိ ဝိစိန္တယံ။

၁၇။ ‘‘ဧကံဝ ဗဒ္ဓမာသီနံ, အဗဒ္ဓဉ္စ ပုနာပရံ၊

အာသဇ္ဇ ဗဒ္ဓမာသီနံ, ပေက္ခမာနမဒီနဝံ။

၁၈။ ‘‘တတော သော ဝိမတောယေဝ, ပဏ္ဍရေ အဇ္ဈဘာသထ၊

ပဝဍ္ဎကာယေ အာသီနေ, ဒိဇသံဃဂဏာဓိပေ။

၁၉။ ‘‘ယံ နု ပါသေန မဟတာ, ဗဒ္ဓေါ န ကုရုတေ ဒိသံ၊

အထ ကသ္မာ အဗဒ္ဓေါ တွံ, ဗလီ ပက္ခိ န ဂစ္ဆသိ။

၂၀။ ‘‘ကိန္နု တျာယံ [တာ’ယံ (သီ။ ပီ။ က။)] ဒိဇော ဟောတိ, မုတ္တော ဗဒ္ဓံ ဥပါသသိ၊

ဩဟာယ သကုဏာ ယန္တိ, ကိံ ဧကော အဝဟီယသိ’’။

၂၁။ ‘‘ရာဇာ မေ သော ဒိဇာမိတ္တ, သခါ ပါဏသမော စ မေ၊

နေဝ နံ ဝိဇဟိဿာမိ, ယာဝ ကာလဿ ပရိယာယံ။

၂၂။ ‘‘ကထံ ပနာယံ ဝိဟင်္ဂေါ, နာဒ္ဒသ ပါသမောဍ္ဍိတံ၊

ပဒဉှေတံ မဟန္တာနံ, ဗောဒ္ဓုမရဟန္တိ အာပဒံ။

၂၃။ ‘‘ယဒါ ပရာဘဝေါ ဟောတိ, ပေါသော ဇီဝိတသင်္ခယေ၊

အထ ဇာလဉ္စ ပါသဉ္စ, အာသဇ္ဇာပိ န ဗုဇ္ဈတိ။

၂၄။ ‘‘အပိ တွေဝ မဟာပည, ပါသာ ဗဟုဝိဓာ တတာ [တတာ (သျာ။ က။)]၊

ဂုယှမာသဇ္ဇ [ဂူဠှမာသဇ္ဇ (သီ။ ပီ။)] ဗဇ္ဈန္တိ, အထေဝံ ဇီဝိတက္ခယေ’’။

၂၅။ ‘‘အပိ နာယံ တယာ သဒ္ဓိံ, သံဝါသဿ [သမ္ဘာသဿ (သီ။ ပီ။)] သုခုဒြယော၊

အပိ နော အနုမညာသိ, အပိ နော ဇီဝိတံ ဒဒေ’’။

၂၆။ ‘‘န စေဝ မေ တွံ ဗဒ္ဓေါသိ, နပိ ဣစ္ဆာမိ တေ ဝဓံ၊

ကာမံ ခိပ္ပမိတော ဂန္တွာ, ဇီဝ တွံ အနိဃော စိရံ’’။

၂၇။ ‘‘နေဝါဟမေတမိစ္ဆာမိ, အညတြေတဿ ဇီဝိတာ၊

သစေ ဧကေန တုဋ္ဌောသိ, မုဉ္စေတံ မဉ္စ ဘက္ခယ။

၂၈။ ‘‘အာရောဟပရိဏာဟေန, တုလျာသ္မာ [တုလျာမှာ (က။)] ဝယသာ ဥဘော၊

န တေ လာဘေန ဇီဝတ္ထိ [ဇီနတ္ထိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဧတေန နိမိနာ တုဝံ။

၂၉။ ‘‘တဒိင်္ဃ သမပေက္ခဿု [သမဝေက္ခသု (သီ။ ပီ။)], ဟောတု ဂိဒ္ဓိ တဝမှသု [တဝသ္မသု (သီ။ သျာ။)]၊

မံ ပုဗ္ဗေ ဗန္ဓ ပါသေန, ပစ္ဆာ မုဉ္စ ဒိဇာဓိပံ။

၃၀။ ‘‘တာဝဒေဝ စ တေ လာဘော, ကတာဿ [ကတဿာ (သီ။ ပီ။)] ယာစနာယ စ၊

မိတ္တိ စ ဓတရဋ္ဌေဟိ, ယာဝဇီဝါယ တေ သိယာ’’။

၃၁။ ‘‘ပဿန္တု နော မဟာသံဃာ, တယာ မုတ္တံ ဣတော ဂတံ၊

မိတ္တာမစ္စာ စ ဘစ္စာ စ, ပုတ္တဒါရာ စ ဗန္ဓဝါ။

၃၂။ ‘‘န စ တေ တာဒိသာ မိတ္တာ, ဗဟူနံ [ဗဟုန္နံ (သီ။ ပီ။)] ဣဓ ဝိဇ္ဇတိ၊

ယထာ တွံ ဓတရဋ္ဌဿ, ပါဏသာဓာရဏော သခါ။

၃၃။ ‘‘သော တေ သဟာယံ မုဉ္စာမိ, ဟောတု ရာဇာ တဝါနုဂေါ၊

ကာမံ ခိပ္ပမိတော ဂန္တွာ, ဉာတိမဇ္ဈေ ဝိရောစထ’’။

၃၄။ ‘‘သော ပတီတော ပမုတ္တေန, ဘတ္တုနာ [ဘတ္တုနော (သျာ။)] ဘတ္တုဂါရဝေါ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ [ဝင်္ကင်္ဂေါ (သျာ။)], ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ။

၃၅။ ‘‘ဧဝံ လုဒ္ဒက နန္ဒဿု, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ နန္ဒာမိ, မုတ္တံ ဒိသွာ ဒိဇာဓိပံ’’။

၃၆။ ‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ, ယထာ တွမပိ လစ္ဆသေ၊

လာဘံ တဝါယံ [ယထာယံ (သီ။ ပီ။)] ဓတရဋ္ဌော, ပါပံ ကိဉ္စိ [ကဉ္စိ (သီ။)] န ဒက္ခတိ။

၃၇။ ‘‘ခိပ္ပမန္တေပုရံ နေတွာ [ဂန္တွာ (သျာ။ က။)], ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘော၊

အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ, ကာဇေ [ကာစေ (ပီ။)] ဥဘယတော ဌိတေ။

၃၈။ ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ, ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊

အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ, အယံ သေနာပတီတရော။

၃၉။ ‘‘အသံသယံ ဣမံ ဒိသွာ, ဟံသရာဇံ နရာဓိပေါ၊

ပတီတော သုမနော ဝိတ္တော [စိတ္တော (က။)], ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓနံ’’။

၄၀။ ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ကမ္မုနာ ဥပပါဒယိ၊

ခိပ္ပမန္တေပုရံ ဂန္တွာ, ရညော ဟံသေ အဒဿယိ၊

အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ, ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ။

၄၁။ ‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ, ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊

အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ, အယံ သေနာပတီတရော’’။

၄၂။ ‘‘ကထံ ပနိမေ ဝိဟင်္ဂါ [ဝိဟဂါ (သီ။ ပီ။)], တဝ ဟတ္ထတ္တမာဂတာ [ဟတ္ထတ္ထ’မာဂတာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ကထံ လုဒ္ဒေါ မဟန္တာနံ, ဣဿရေ ဣဓ အဇ္ဈဂါ’’။

၄၃။ ‘‘ဝိဟိတာ သန္တိမေ ပါသာ, ပလ္လလေသု ဇနာဓိပ၊

ယံ ယဒါယတနံ မညေ, ဒိဇာနံ ပါဏရောဓနံ။

၄၄။ ‘‘တာဒိသံ ပါသမာသဇ္ဇ, ဟံသရာဇာ အဗဇ္ဈထ၊

တံ အဗဒ္ဓေါ ဥပါသီနော, မမာယံ အဇ္ဈဘာသထ။

၄၅။ ‘‘သုဒုက္ကရံ အနရိယေဟိ, ဒဟတေ ဘာဝမုတ္တမံ၊

ဘတ္တုရတ္ထေ ပရက္ကန္တော, ဓမ္မယုတ္တော [ဓမ္မေ ယုတ္တော (သီ။ ပီ။)] ဝိဟင်္ဂမော။

၄၆။ ‘‘အတ္တနာယံ [အတ္တနော ယံ (သျာ။)] စဇိတွာန, ဇီဝိတံ ဇီဝိတာရဟော၊

အနုတ္ထုနန္တော အာသီနော, ဘတ္တု ယာစိတ္ထ ဇီဝိတံ။

၄၇။ ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ပသာဒမဟမဇ္ဈဂါ၊

တတော နံ ပါမုစိံ [ပါမုဉ္စိံ (ပီ။ က။)] ပါသာ, အနုညာသိံ သုခေန စ။

၄၈။ ‘‘‘သော ပတီတော ပမုတ္တေန, ဘတ္တုနာ ဘတ္တုဂါရဝေါ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ, ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ။

၄၉။ ‘‘‘ဧဝံ လုဒ္ဒက နန္ဒဿု, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ၊

ယထာဟမဇ္ဇ နန္ဒာမိ, မုတ္တံ ဒိသွာ ဒိဇာဓိပံ။

၅၀။ ‘‘‘ဧဟိ တံ အနုသိက္ခာမိ, ယထာ တွမပိ လစ္ဆသေ၊

လာဘံ တဝါယံ ဓတရဋ္ဌော, ပါပံ ကိဉ္စိ န ဒက္ခတိ။

၅၁။ ‘‘‘ခိပ္ပမန္တေပုရံ နေတွာ [ဂန္တွာ (သဗ္ဗတ္ထ)], ရညော ဒဿေဟိ နော ဥဘော၊

အဗဒ္ဓေ ပကတိဘူတေ, ကာဇေ ဥဘယတော ဌိတေ။

၅၂။ ‘‘‘ဓတရဋ္ဌာ မဟာရာဇ, ဟံသာဓိပတိနော ဣမေ၊

အယဉှိ ရာဇာ ဟံသာနံ, အယံ သေနာပတီတရော။

၅၃။ ‘‘‘အသံသယံ ဣမံ ဒိသွာ, ဟံသရာဇံ နရာဓိပေါ၊

ပတီတော သုမနော ဝိတ္တော, ဗဟုံ ဒဿတိ တေ ဓနံ’။

၅၄။ ‘‘ဧဝမေတဿ ဝစနာ, အာနီတာမေ ဥဘော မယာ၊

ဧတ္ထေဝ ဟိ ဣမေ အာသုံ [အဿု (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဥဘော အနုမတာ မယာ။

၅၅။ ‘‘သောယံ ဧဝံ ဂတော ပက္ခီ, ဒိဇော ပရမဓမ္မိကော၊

မာဒိသဿ ဟိ လုဒ္ဒဿ, ဇနယေယျာထ မဒ္ဒဝံ။

၅၆။ ‘‘ဥပါယနဉ္စ တေ ဒေဝ, နာညံ ပဿာမိ ဧဒိသံ၊

သဗ္ဗသာကုဏိကာဂါမေ, တံ ပဿ မနုဇာဓိပ’’။

၅၇။ ‘‘ဒိသွာ နိသိန္နံ ရာဇာနံ, ပီဌေ သောဝဏ္ဏယေ သုဘေ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂေါ, ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ။

၅၈။ ‘‘ကစ္စိန္နု ဘောတော ကုသလံ, ကစ္စိ ဘောတော အနာမယံ၊

ကစ္စိ ရဋ္ဌမိဒံ ဖီတံ, ဓမ္မေန မနုသာသသိ’’။

၅၉။ ‘‘ကုသလဉ္စေဝ မေ ဟံသ, အထော ဟံသ အနာမယံ၊

အထော ရဋ္ဌမိဒံ ဖီတံ, ဓမ္မေန မနုသာသဟံ’’ [မနုသိဿတိ (သီ။ ပီ။)]။

၆၀။ ‘‘ကစ္စိ ဘောတော အမစ္စေသု, ဒေါသော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကစ္စိ စ [ကစ္စိန္နု (သီ။ ပီ။)] တေ တဝတ္ထေသု, နာဝကင်္ခန္တိ ဇီဝိတံ’’။

၆၁။ ‘‘အထောပိ မေ အမစ္စေသု, ဒေါသော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အထောပိ တေ [အထောပိမေ (သီ။ ပီ။)] မမတ္ထေသု, နာဝကင်္ခန္တိ ဇီဝိတံ’’။

၆၂။ ‘‘ကစ္စိ တေ သာဒိသီ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ၊

ပုတ္တရူပယသူပေတာ, တဝ ဆန္ဒဝသာနုဂါ’’။

၆၃။ ‘‘အထော မေ သာဒိသီ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ၊

ပုတ္တရူပယသူပေတာ, မမ ဆန္ဒဝသာနုဂါ’’။

၆၄။ ‘‘ဘဝန္တံ [ဘဝံ တု (သီ။ ပီ။), ဘဝန္နု (သျာ။)] ကစ္စိ နု မဟာ-သတ္တုဟတ္ထတ္တတံ [ဟတ္ထတ္ထတံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဂတော၊

ဒုက္ခမာပဇ္ဇိ ဝိပုလံ, တသ္မိံ ပဌမမာပဒေ။

၆၅။ ‘‘ကစ္စိ ယန္တာပတိတွာန, ဒဏ္ဍေန သမပေါထယိ၊

ဧဝမေတေသံ ဇမ္မာနံ, ပါတိကံ [ပါကတိကံ (သီ။ ပီ။)] ဘဝတိ တာဝဒေ’’။

၆၆။ ‘‘ခေမမာသိ မဟာရာဇ, ဧဝမာပဒိယာ သတိ [ဧဝမာပဒိ သံသတိ (သီ။ ပီ။)]၊

န စာယံ ကိဉ္စိ ရသ္မာသု, သတ္တူဝ သမပဇ္ဇထ။

၆၇။ ‘‘ပစ္စဂမိတ္ထ နေသာဒေါ, ပုဗ္ဗေဝ အဇ္ဈဘာသထ၊

တဒါယံ သုမုခေါယေဝ, ပဏ္ဍိတော ပစ္စဘာသထ။

၆၈။ ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ပသာဒမယမဇ္ဈဂါ၊

တတော မံ ပါမုစီ ပါသာ, အနုညာသိ သုခေန စ။

၆၉။ ‘‘ဣဒဉ္စ သုမုခေနေဝ, ဧတဒတ္ထာယ စိန္တိတံ၊

ဘောတော သကာသေဂမနံ [သကာသေ + အာဂမနံ], ဧတဿ ဓနမိစ္ဆတာ’’။

၇၀။ ‘‘သွာဂတဉ္စေဝိဒံ ဘဝတံ, ပတီတော စသ္မိ ဒဿနာ၊

ဧသော စာပိ ဗဟုံ ဝိတ္တံ, လဘတံ ယာဝဒိစ္ဆတိ’’ [ယာဝတိစ္ဆတိ (သီ။ ပီ။)]။

၇၁။ ‘‘သန္တပ္ပယိတွာ နေသာဒံ, ဘောဂေဟိ မနုဇာဓိပေါ၊

အဇ္ဈဘာသထ ဝက္ကင်္ဂံ, ဝါစံ ကဏ္ဏသုခံ ဘဏံ’’။

၇၂။ ‘‘ယံ ခလု ဓမ္မမာဓီနံ, ဝသော ဝတ္တတိ ကိဉ္စနံ၊

သဗ္ဗတ္ထိဿရိယံ တဝ [သဗ္ဗတ္ထိဿရိယံ ဘဝတံ (သီ။ သျာ။ ပီ။), သဗ္ဗိဿရိယံ ဘဝတံ (သျာ။ က။)], တံ ပသာသ [ပသာသထ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ယဒိစ္ဆထ။

၇၃။ ‘‘ဒါနတ္ထံ ဥပဘောတ္တုံ ဝါ, ယံ စညံ ဥပကပ္ပတိ၊

ဧတံ ဒဒါမိ ဝေါ ဝိတ္တံ, ဣဿရိယံ [ဣဿေရံ (သီ။), ဣဿရံ (ပီ။)] ဝိဿဇာမိ ဝေါ’’။

၇၄။ ‘‘ယထာ စ မျာယံ သုမုခေါ, အဇ္ဈဘာသေယျ ပဏ္ဍိတော၊

ကာမသာ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နော, တံ မျာဿ ပရမပ္ပိယံ’’။

၇၅။ ‘‘အဟံ ခလု မဟာရာဇ, နာဂရာဇာရိဝန္တရံ၊

ပဋိဝတ္တုံ န သက္ကောမိ, န မေ သော ဝိနယော သိယာ။

၇၆။ ‘‘အမှာကဉ္စေဝ သော [ယော (သီ။ ပီ။)] သေဋ္ဌော, တွဉ္စ ဥတ္တမသတ္တဝေါ၊

ဘူမိပါလော မနုဿိန္ဒော, ပူဇာ ဗဟူဟိ ဟေတုဟိ။

၇၇။ ‘‘တေသံ ဥဘိန္နံ ဘဏတံ, ဝတ္တမာနေ ဝိနိစ္ဆယေ၊

နန္တရံ [နာန္တရံ (သီ။ ပီ။)] ပဋိဝတ္တဗ္ဗံ, ပေဿေန [ပေသေန (က။)] မနုဇာဓိပ’’။

၇၈။ ‘‘ဓမ္မေန ကိရ နေသာဒေါ, ပဏ္ဍိတော အဏ္ဍဇော ဣတိ၊

န ဟေဝ အကတတ္တဿ, နယော ဧတာဒိသော သိယာ။

၇၉။ ‘‘ဧဝံ အဂ္ဂပကတိမာ, ဧဝံ ဥတ္တမသတ္တဝေါ၊

ယာဝတတ္ထိ မယာ ဒိဋ္ဌာ, နာညံ ပဿာမိ ဧဒိသံ။

၈၀။ ‘‘တုဋ္ဌောသ္မိ ဝေါ ပကတိယာ, ဝါကျေန မဓုရေန စ၊

ဧသော စာပိ မမစ္ဆန္ဒော, စိရံ ပဿေယျ ဝေါ ဥဘော’’။

၈၁။ ‘‘ယံ ကိစ္စံ [ယံကိဉ္စိ (ပီ။)] ပရမေ မိတ္တေ, ကတမသ္မာသု [ရသ္မာသု (သီ။ ပီ။)] တံ တယာ၊

ပတ္တာ နိဿံသယံ တျာမှာ [တျမှာ (ပီ။)], ဘတ္တိရသ္မာသု ယာ တဝ။

၈၂။ ‘‘အဒုဉ္စ နူန သုမဟာ, ဉာတိသံဃဿ မန္တရံ၊

အဒဿနေန အသ္မာကံ [အမှာကံ (သီ။ ပီ။)], ဒုက္ခံ ဗဟူသု ပက္ခိသု။

၈၃။ ‘‘တေသံ သောကဝိဃာတာယ, တယာ အနုမတာ မယံ၊

တံ ပဒက္ခိဏတော ကတွာ, ဉာတိံ [ဉာတီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပဿေမုရိန္ဒမ [ပဿေမရိန္ဒမ (သီ။ ပီ။)]။

၈၄။ ‘‘အဒ္ဓါဟံ ဝိပုလံ ပီတိံ, ဘဝတံ ဝိန္ဒာမိ ဒဿနာ၊

ဧသော စာပိ မဟာ အတ္ထော, ဉာတိဝိဿာသနာ သိယာ’’။

၈၅။ ‘‘ဣဒံ ဝတွာ ဓတရဋ္ဌော [ဓတရဋ္ဌာ (သီ။)], ဟံသရာဇာ နရာဓိပံ၊

ဥတ္တမံ ဇဝမနွာယ [ဥတ္တမဇဝမတ္တာယ (သီ။ ပီ။)], ဉာတိသံဃံ ဥပါဂမုံ။

၈၆။ ‘‘တေ အရောဂေ အနုပ္ပတ္တေ, ဒိသွာန ပရမေ ဒိဇေ၊

ကေကာတိ မကရုံ ဟံသာ, ပုထုသဒ္ဒေါ အဇာယထ။

၈၇။ ‘‘တေ ပတီတာ ပမုတ္တေန, ဘတ္တုနာ ဘတ္တုဂါရဝါ၊

သမန္တာ ပရိကိရိံသု [ပရိကရိံသု (သီ။ သျာ။ ပီ။)], အဏ္ဍဇာ လဒ္ဓပစ္စယာ’’။

၈၈။ ‘‘ဧဝံ မိတ္တဝတံ အတ္ထာ, သဗ္ဗေ ဟောန္တိ ပဒက္ခိဏာ၊

ဟံသာ ယထာ ဓတရဋ္ဌာ, ဉာတိသံဃံ ဥပါဂမု’’န္တိ။

စူဠ [စုလ္လ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဟံသဇာတကံ ပဌမံ။

၅၃၄။ မဟာဟံသဇာတကံ (၂)

၈၉။ ‘‘ဧတေ ဟံသာ ပက္ကမန္တိ, ဝက္ကင်္ဂါ ဘယမေရိတာ၊

ဟရိတ္တစ ဟေမဝဏ္ဏ, ကာမံ သုမုခ ပက္ကမ။

၉၀။ ‘‘ဩဟာယ မံ ဉာတိဂဏာ, ဧကံ ပါသဝသံ ဂတံ၊

အနပေက္ခမာနာ ဂစ္ဆန္တိ, ကိံ ဧကော အဝဟီယသိ။

၉၁။ ‘‘ပတေဝ ပတတံ သေဋ္ဌ, နတ္ထိ ဗဒ္ဓေ သဟာယတာ၊

မာ အနီဃာယ ဟာပေသိ, ကာမံ သုမုခ ပက္ကမ’’။

၉၂။ ‘‘နာဟံ ဒုက္ခပရေတောပိ [ဒုက္ခပရေတော’’တိ (ဇာ။ ၁။၁၅။၁၃၆) အဋ္ဌကထာယော ဩလောကေတဗ္ဗာ], ဓတရဋ္ဌ တုဝံ [တဝံ (သီ။ ပီ။)] ဇဟေ၊

ဇီဝိတံ မရဏံ ဝါ မေ, တယာ သဒ္ဓိံ ဘဝိဿတိ။

၉၃။ ‘‘နာဟံ ဒုက္ခပရေတောပိ, ဓတရဋ္ဌ တုဝံ ဇဟေ၊

န မံ အနရိယသံယုတ္တေ, ကမ္မေ ယောဇေတုမရဟသိ။

၉၄။ ‘‘သကုမာရော သခါ တျသ္မိ, သစိတ္တေ စသ္မိ တေ [သမိတေ (ပီ။), တျသ္မိ တေ (က။)] ဌိတော၊

ဉာတော သေနာပတိ တျာဟံ, ဟံသာနံ ပဝရုတ္တမ။

၉၅။ ‘‘ကထံ အဟံ ဝိကတ္ထိဿံ [ဝိကတ္တိဿံ (ပီ။)], ဉာတိမဇ္ဈေ ဣတော ဂတော၊

တံ ဟိတွာ ပတတံ သေဋ္ဌ, ကိံ တေ ဝက္ခာမိတော ဂတော၊

ဣဓ ပါဏံ စဇိဿာမိ, နာနရိယံ [န အနရိယံ (ပီ။)] ကတ္တုမုဿဟေ’’။

၉၆။ ‘‘ဧသော ဟိ ဓမ္မော သုမုခ, ယံ တွံ အရိယပထေ ဌိတော၊

ယော ဘတ္တာရံ သခါရံ မံ, န ပရိစ္စတ္တုမုဿဟေ။

၉၇။ ‘‘တဉှိ မေ ပေက္ခမာနဿ, ဘယံ နတွေဝ ဇာယတိ၊

အဓိဂစ္ဆသိ တွံ မယှံ, ဧဝံ ဘူတဿ ဇီဝိတံ’’။

၉၈။ ‘‘ဣစ္စေဝံ [ဣစ္စေဝ (သီ။ ပီ။)] မန္တယန္တာနံ, အရိယာနံ အရိယဝုတ္တိနံ၊

ဒဏ္ဍမာဒါယ နေသာဒေါ, အာပတီ [အာပဒီ (က။)] တုရိတော ဘုသံ။

၉၉။ ‘‘တမာပတန္တံ ဒိသွာန, သုမုခေါ အတိဗြူဟယိ [အပရိဗြူဟယိ (သီ။ ပီ။)]၊

အဋ္ဌာသိ ပုရတော ရညော, ဟံသော ဝိဿာသယံ ဗျဓံ [ဗျထံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

၁၀၀။ ‘‘မာ ဘာယိ ပတတံ သေဋ္ဌ, န ဟိ ဘာယန္တိ တာဒိသာ၊

အဟံ ယောဂံ ပယုဉ္ဇိဿံ, ယုတ္တံ ဓမ္မူပသံဟိတံ၊

တေန ပရိယာပဒါနေန [ပရိယာဒါနေန (က။)], ခိပ္ပံ ပါသာ ပမောက္ခသိ’’။

၁၀၁။ ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, သုမုခဿ သုဘာသိတံ၊

ပဟဋ္ဌလောမော နေသာဒေါ, အဉ္ဇလိဿ ပဏာမယိ။

၁၀၂။ ‘‘န မေ သုတံ ဝါ ဒိဋ္ဌံ ဝါ, ဘာသန္တော မာနုသိံ ဒိဇော၊

အရိယံ ဗြုဝါနော [ဗြူဟန္တော (သျာ။ က။)] ဝက္ကင်္ဂေါ, စဇန္တော မာနုသိံ ဂိရံ။

၁၀၃။ ‘‘ကိန္နု တာယံ ဒိဇော ဟောတိ, မုတ္တော ဗဒ္ဓံ ဥပါသသိ၊

ဩဟာယ သကုဏာ ယန္တိ, ကိံ ဧကော အဝဟီယသိ’’။

၁၀၄။ ‘‘ရာဇာ မေ သော ဒိဇာမိတ္တ, သေနာပစ္စဿ ကာရယိံ၊

တမာပဒေ ပရိစ္စတ္တုံ, နုဿဟေ ဝိဟဂါဓိပံ။

၁၀၅။ ‘‘မဟာဂဏာယ ဘတ္တာ မေ, မာ ဧကော ဗျသနံ အဂါ၊

တထာ တံ သမ္မ နေသာဒ, ဘတ္တာယံ အဘိတော ရမေ’’။

၁၀၆။ ‘‘အရိယဝတ္တသိ ဝက္ကင်္ဂ, ယော ပိဏ္ဍမပစာယသိ၊

စဇာမိ တေ တံ ဘတ္တာရံ, ဂစ္ဆထူဘော [ဂစ္ဆတု ဘော (ပီ။)] ယထာသုခံ’’။

၁၀၇။ ‘‘သစေ အတ္တပ္ပယောဂေန, ဩဟိတော ဟံသပက္ခိနံ၊

ပဋိဂဏှာမ တေ သမ္မ, ဧတံ အဘယဒက္ခိဏံ။

၁၀၈။ ‘‘နော စေ အတ္တပ္ပယောဂေန, ဩဟိတော ဟံသပက္ခိနံ၊

အနိဿရော မုဉ္စမမှေ, ထေယျံ ကယိရာသိ လုဒ္ဒက’’။

၁၀၉။ ‘‘ယဿ တွံ ဘတကော [ဘဋကော (က။)] ရညော, ကာမံ တဿေဝ ပါပယ၊

တတ္ထ သံယမနော [သံယမာနော (ပီ။)] ရာဇာ, ယထာဘိညံ ကရိဿတိ’’။

၁၁၀။ ‘‘ဣစ္စေဝံ ဝုတ္တော နေသာဒေါ, ဟေမဝဏ္ဏေ ဟရိတ္တစေ၊

ဥဘော ဟတ္ထေဟိ သင်္ဂယှ [ပဂ္ဂယှ (သျာ။ က။)], ပဉ္ဇရေ အဇ္ဈဝေါဒဟိ။

၁၁၁။ ‘‘တေ ပဉ္ဇရဂတေ ပက္ခီ, ဥဘော ဘဿရဝဏ္ဏိနေ၊

သုမုခံ ဓတရဋ္ဌဉ္စ, လုဒ္ဒေါ အာဒါယ ပက္ကမိ’’။

၁၁၂။ ‘‘ဟရီယမာနော ဓတရဋ္ဌော, သုမုခံ ဧတဒဗြဝိ၊

ဗာဠှံ ဘာယာမိ သုမုခ, သာမာယ လက္ခဏူရုယာ၊

အသ္မာကံ ဝဓမညာယ, အထတ္တာနံ ဝဓိဿတိ။

၁၁၃။ ‘‘ပါကဟံသာ စ သုမုခ, သုဟေမာ ဟေမသုတ္တစာ၊

ကောဉ္စီ သမုဒ္ဒတီရေဝ, ကပဏာ နူန ရုစ္ဆတိ’’။

၁၁၄။ ‘‘ဧဝံ မဟန္တော လောကဿ, အပ္ပမေယျော မဟာဂဏီ၊

ဧကိတ္ထိမနုသောစေယျ, နယိဒံ ပညဝတာမိဝ။

၁၁၅။ ‘‘ဝါတောဝ ဂန္ဓမာဒေတိ, ဥဘယံ ဆေကပါပကံ၊

ဗာလော အာမကပက္ကံဝ, လောလော အန္ဓောဝ အာမိသံ။

၁၁၆။ ‘‘အဝိနိစ္ဆယညု အတ္ထေသု, မန္ဒောဝ ပဋိဘာသိ [ပဋိဘာတိ (က။)] မံ၊

ကိစ္စာကိစ္စံ န ဇာနာသိ, သမ္ပတ္တော ကာလပရိယာယံ။

၁၁၇။ ‘‘အဍ္ဎုမ္မတ္တော ဥဒီရေသိ, ယော သေယျာ မညသိတ္ထိယော၊

ဗဟုသာဓာရဏာ ဟေတာ, သောဏ္ဍာနံဝ သုရာဃရံ။

၁၁၈။ ‘‘မာယာ စေသာ မရီစီ စ, သောကော ရောဂေါ စုပဒ္ဒဝေါ၊

ခရာ စ ဗန္ဓနာ စေတာ, မစ္စုပါသာ ဂုဟာသယာ [ပစ္စုပါသော ဂုဟာသယော (သီ။ ပီ။)]၊

တာသု ယော ဝိဿသေ ပေါသော, သော နရေသု နရာဓမော’’။

၁၁၉။ ‘‘ယံ ဝုဒ္ဓေဟိ ဥပညာတံ, ကော တံ နိန္ဒိတုမရဟတိ၊

မဟာဘူတိတ္ထိယော နာမ, လောကသ္မိံ ဥဒပဇ္ဇိသုံ။

၁၂၀။ ‘‘ခိဍ္ဍာ ပဏိဟိတာ တျာသု, ရတိ တျာသု ပတိဋ္ဌိတာ၊

ဗီဇာနိ တျာသု ရူဟန္တိ, ယဒိဒံ သတ္တာ ပဇာယရေ၊

တာသု ကော နိဗ္ဗိဒေ [နိဗ္ဗိဇေ (က။)] ပေါသော, ပါဏမာသဇ္ဇ ပါဏိဘိ [ပါဏဟိ (သီ။)]။

၁၂၁။ ‘‘တွမေဝ နညော သုမုခ, ထီနံ အတ္ထေသု ယုဉ္ဇသိ၊

တဿ တျဇ္ဇ ဘယေ ဇာတေ, ဘီတေန ဇာယတေ မတိ။

၁၂၂။ ‘‘သဗ္ဗော ဟိ သံသယံ ပတ္တော, ဘယံ ဘီရု တိတိက္ခတိ၊

ပဏ္ဍိတာ စ မဟန္တာနော [မဟတ္တာနော (သီ။)], အတ္ထေ ယုဉ္ဇန္တိ ဒုယျုဇေ။

၁၂၃။ ‘‘ဧတဒတ္ထာယ ရာဇာနော, သူရမိစ္ဆန္တိ မန္တိနံ၊

ပဋိဗာဟတိ ယံ သူရော, အာပဒံ အတ္တပရိယာယံ။

၁၂၄။ ‘‘မာ နော အဇ္ဇ ဝိကန္တိံသု, ရညော သူဒါ မဟာနသေ၊

တထာ ဟိ ဝဏ္ဏော ပတ္တာနံ, ဖလံ ဝေဠုံဝ တံ ဝဓိ။

၁၂၅။ ‘‘မုတ္တောပိ န ဣစ္ဆိ [နိစ္ဆသိ (က။)] ဥဍ္ဍေတုံ [ဩဍ္ဍေတုံ (သီ။)], သယံ ဗန္ဓံ ဥပါဂမိ၊

သောပဇ္ဇ သံသယံ ပတ္တော, အတ္ထံ ဂဏှာဟိ မာ မုခံ’’။

၁၂၆။ ‘‘သော တံ [တွံ (သျာ။ ပီ။)] ယောဂံ ပယုဉ္ဇဿု, ယုတ္တံ ဓမ္မူပသံဟိတံ [ဓမ္မောပသဉှိတံ (က။)]၊

တဝ ပရိယာပဒါနေန, မမ ပါဏေသနံ စရ’’။

၁၂၇။ ‘‘မာ ဘာယိ ပတတံ သေဋ္ဌ, န ဟိ ဘာယန္တိ တာဒိသာ၊

အဟံ ယောဂံ ပယုဉ္ဇိဿံ, ယုတ္တံ ဓမ္မူပသံဟိတံ [ဓမ္မောပသဉှိတံ (က။)]၊

မမ ပရိယာပဒါနေန, ခိပ္ပံ ပါသာ ပမောက္ခသိ’’။

၁၂၈။ ‘‘သော [သ (သီ။)] လုဒ္ဒေါ ဟံသကာဇေန [ဟံသကာစေန (ပီ။)], ရာဇဒွါရံ ဥပါဂမိ၊

ပဋိဝေဒေထ မံ ရညော, ဓတရဋ္ဌာယမာဂတော’’။

၁၂၉။ ‘‘တေ ဒိသွာ ပုညသံကာသေ, ဥဘော လက္ခဏသမ္မတေ [လက္ခညာသမ္မတေ (သီ။ ပီ။)]၊

ခလု သံယမနော ရာဇာ, အမစ္စေ အဇ္ဈဘာသထ။

၁၃၀။ ‘‘ဒေထ လုဒ္ဒဿ ဝတ္ထာနိ, အန္နံ ပါနဉ္စ ဘောဇနံ၊

ကာမံ ကရော ဟိရညဿ, ယာဝန္တော ဧသ ဣစ္ဆတိ’’။

၁၃၁။ ‘‘ဒိသွာ လုဒ္ဒံ ပသန္နတ္တံ, ကာသိရာဇာ တဒဗြဝိ၊

ယဒျာယံ [ယဒါယံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] သမ္မ ခေမက, ပုဏ္ဏာ ဟံသေဟိ တိဋ္ဌတိ။

၁၃၂။ ‘‘ကထံ ရုစိမဇ္ဈဂတံ, ပါသဟတ္ထော ဥပါဂမိ၊

ဩကိဏ္ဏံ ဉာတိသံဃေဟိ, နိမ္မဇ္ဈိမံ [နိမဇ္ဈိမံ (သီ။ ပီ။ က။)] ကထံ ဂဟိ’’။

၁၃၃။ ‘‘အဇ္ဇ မေ သတ္တမာ ရတ္တိ, အဒနာနိ [အာဒါနာနိ (သျာ။ ပီ။ က။)] ဥပါသတော [ဥပါဂတော (က။)]၊

ပဒမေတဿ အနွေသံ, အပ္ပမတ္တော ဃဋဿိတော။

၁၃၄။ ‘‘အထဿ ပဒမဒ္ဒက္ခိံ, စရတော အဒနေသနံ၊

တတ္ထာဟံ ဩဒဟိံ ပါသံ, ဧဝံ တံ [ဧဝေတံ (သီ။ ပီ။)] ဒိဇမဂ္ဂဟိံ’’။

၁၃၅။ ‘‘လုဒ္ဒ ဒွေ ဣမေ သကုဏာ, အထ ဧကောတိ ဘာသသိ၊

စိတ္တံ နု တေ ဝိပရိယတ္တံ [ဝိပရိယတ္ထံ (ပီ။)], အဒု ကိန္နု ဇိဂီသသိ’’ [ဇိဂိံသသိ (သီ။ ပီ။)]။

၁၃၆။ ‘‘ယဿ လောဟိတကာ တာလာ, တပနီယနိဘာ သုဘာ၊

ဥရံ သံဟစ္စ တိဋ္ဌန္တိ, သော မေ ဗန္ဓံ ဥပါဂမိ။

၁၃၇။ ‘‘အထာယံ ဘဿရော ပက္ခီ, အဗဒ္ဓေါ ဗဒ္ဓမာတုရံ၊

အရိယံ ဗြုဝါနော အဋ္ဌာသိ, စဇန္တော မာနုသိံ ဂိရံ’’။

၁၃၈။ ‘‘အထ ကိံ [အထ ကိန္နု (သီ။ ပီ။), ကထံ နု (သျာ။)] ဒါနိ သုမုခ, ဟနုံ သံဟစ္စ တိဋ္ဌသိ၊

အဒု မေ ပရိသံ ပတ္တော, ဘယာ ဘီတော န ဘာသသိ’’။

၁၃၉။ ‘‘နာဟံ ကာသိပတိ ဘီတော, ဩဂယှ ပရိသံ တဝ၊

နာဟံ ဘယာ န ဘာသိဿံ, ဝါကျံ အတ္ထမှိ တာဒိသေ’’။

၁၄၀။ ‘‘န တေ အဘိသရံ ပဿေ, န ရထေ နပိ ပတ္တိကေ၊

နာဿ စမ္မံ ဝ ကီဋံ ဝါ, ဝမ္မိတေ စ ဓနုဂ္ဂဟေ။

၁၄၁။ ‘‘န ဟိရညံ သုဝဏ္ဏံ ဝါ, နဂရံ ဝါ သုမာပိတံ၊

ဩကိဏ္ဏပရိခံ ဒုဂ္ဂံ, ဒဠှမဋ္ဋာလကောဋ္ဌကံ၊

ယတ္ထ ပဝိဋ္ဌော သုမုခ, ဘာယိတဗ္ဗံ န ဘာယသိ’’။

၁၄၂။ ‘‘န မေ အဘိသရေနတ္ထော, နဂရေန ဓနေန ဝါ၊

အပထေန ပထံ ယာမ, အန္တလိက္ခေစရာ မယံ။

၁၄၃။ ‘‘သုတာ စ ပဏ္ဍိတာ တျမှာ, နိပုဏာ အတ္ထစိန္တကာ [စတ္ထစိန္တကာ (က။)]၊

ဘာသေမတ္ထဝတိံ ဝါစံ, သစ္စေ စဿ ပတိဋ္ဌိတော။

၁၄၄။ ‘‘ကိဉ္စ တုယှံ အသစ္စဿ, အနရိယဿ ကရိဿတိ၊

မုသာဝါဒိဿ လုဒ္ဒဿ, ဘဏိတမ္ပိ သုဘာသိတံ’’။

၁၄၅။ ‘‘တံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝစနာ, ဣမံ ခေမမကာရယိ [ခေမိကာရယိ (သီ။ ပီ။)]၊

အဘယဉ္စ တယာ ဃုဋ္ဌံ, ဣမာယော ဒသဓာ ဒိသာ။

၁၄၆။ ‘‘ဩဂယှ တေ ပေါက္ခရဏိံ, ဝိပ္ပသန္နောဒကံ သုစိံ၊

ပဟူတံ စာဒနံ တတ္ထ, အဟိံသာ စေတ္ထ ပက္ခိနံ။

၁၄၇။ ‘‘ဣဒံ သုတွာန နိဂ္ဃေါသံ, အာဂတမှ တဝန္တိကေ၊

တေ တေ ဗန္ဓသ္မ ပါသေန, ဧတံ တေ ဘာသိတံ မုသာ။

၁၄၈။ ‘‘မုသာဝါဒံ ပုရက္ခတွာ, ဣစ္ဆာလောဘဉ္စ ပါပကံ၊

ဥဘော သန္ဓိမတိက္ကမ္မ, အသာတံ ဥပပဇ္ဇတိ’’။

၁၄၉။ ‘‘နာပရဇ္ဈာမ သုမုခ, နပိ လောဘာဝ မဂ္ဂဟိံ၊

သုတာ စ ပဏ္ဍိတာတျတ္ထ, နိပုဏာ အတ္ထစိန္တကာ။

၁၅၀။ ‘‘အပ္ပေဝတ္ထဝတိံ ဝါစံ, ဗျာဟရေယျုံ [ဗျာကရေယျုံ (သီ။ ပီ။)] ဣဓာဂတာ၊

တထာ တံ သမ္မ နေသာဒေါ, ဝုတ္တော သုမုခ မဂ္ဂဟိ’’။

၁၅၁။ ‘‘နေဝ ဘီတာ [ဘူတာ (သျာ။ က။)] ကာသိပတိ, ဥပနီတသ္မိ ဇီဝိတေ၊

ဘာသေမတ္ထဝတိံ ဝါစံ, သမ္ပတ္တာ ကာလပရိယာယံ။

၁၅၂။ ‘‘ယော မိဂေန မိဂံ ဟန္တိ, ပက္ခိံ ဝါ ပန ပက္ခိနာ၊

သုတေန ဝါ သုတံ ကိဏျာ [ကိဏေ (သီ။ ပီ။)], ကိံ အနရိယတရံ တတော။

၁၅၃။ ‘‘ယော စာရိယရုဒံ [စ အရိယရုဒံ (သီ။ ပီ။)] ဘာသေ, အနရိယဓမ္မဝဿိတော [အနရိယဓမ္မမဝဿိတော (သီ။)]၊

ဥဘော သော ဓံသတေ လောကာ, ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ။

၁၅၄။ ‘‘န မဇ္ဇေထ ယသံ ပတ္တော, န ဗျာဓေ [ဗျထေ (သီ။ ပီ။)] ပတ္တသံသယံ၊

ဝါယမေထေဝ ကိစ္စေသု, သံဝရေ ဝိဝရာနိ စ။

၁၅၅။ ‘‘ယေ ဝုဒ္ဓါ အဗ္ဘတိက္ကန္တာ [နာဗ္ဘစိက္ခန္တာ (က။)], သမ္ပတ္တာ ကာလပရိယာယံ၊

ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ဧဝံတေ [ဧဝေတေ (သီ။ ပီ။)] တိဒိဝံ ဂတာ။

၁၅၆။ ‘‘ဣဒံ သုတွာ ကာသိပတိ, ဓမ္မမတ္တနိ ပါလယ၊

ဓတရဋ္ဌဉ္စ မုဉ္စာဟိ, ဟံသာနံ ပဝရုတ္တမံ’’။

၁၅၇။ ‘‘အာဟရန္တုဒကံ ပဇ္ဇံ, အာသနဉ္စ မဟာရဟံ၊

ပဉ္ဇရတော ပမောက္ခာမိ, ဓတရဋ္ဌံ ယသဿိနံ။

၁၅၈။ ‘‘တဉ္စ သေနာပတိံ ဓီရံ, နိပုဏံ အတ္ထစိန္တကံ၊

ယော သုခေ သုခိတော ရညေ [ရညော (သီ။ သျာ။ ပီ။ က။)], ဒုက္ခိတေ ဟောတိ ဒုက္ခိတော။

၁၅၉။ ‘‘ဧဒိသော ခေါ အရဟတိ, ပိဏ္ဍမသ္နာတု ဘတ္တုနော၊

ယထာယံ သုမုခေါ ရညော, ပါဏသာဓာရဏော သခါ’’။

၁၆၀။ ‘‘ပီဌဉ္စ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏံ, အဋ္ဌပါဒံ မနောရမံ၊

မဋ္ဌံ ကာသိကမတ္ထန္နံ [ကာသိကပတ္ထိဏ္ဏံ (သီ။), ကာသိကဝတ္ထိနံ (သျာ။ ပီ။)], ဓတရဋ္ဌော ဥပါဝိသိ။

၁၆၁။ ‘‘ကောစ္ဆဉ္စ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏံ, ဝေယျဂ္ဃပရိသိဗ္ဗိတံ၊

သုမုခေါ အဇ္ဈုပါဝေက္ခိ, ဓတရဋ္ဌဿနန္တရာ [အနန္တရံ (သီ။)]။

၁၆၂။ ‘‘တေသံ ကဉ္စနပတ္တေဟိ, ပုထူ အာဒါယ ကာသိယော၊

ဟံသာနံ အဘိဟာရေသုံ, အဂ္ဂရညော ပဝါသိတံ’’။

၁၆၃။ ‘‘ဒိသွာ အဘိဟဋံ အဂ္ဂံ, ကာသိရာဇေန ပေသိတံ၊

ကုသလော ခတ္တဓမ္မာနံ, တတော ပုစ္ဆိ အနန္တရာ။

၁၆၄။ ‘‘ကစ္စိန္နု ဘောတော ကုသလံ, ကစ္စိ ဘောတော အနာမယံ၊

ကစ္စိ ရဋ္ဌမိဒံ ဖီတံ, ဓမ္မေန မနုသာသသိ’’။

၁၆၅။ ‘‘ကုသလဉ္စေဝ မေ ဟံသ, အထော ဟံသ အနာမယံ၊

အထော ရဋ္ဌမိဒံ ဖီတံ, ဓမ္မေနံ မနုသာသဟံ။

၁၆၆။ ‘‘ကစ္စိ ဘောတော အမစ္စေသု, ဒေါသော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ကစ္စိ စ တေ တဝတ္ထေသု, နာဝကင်္ခန္တိ ဇီဝိတံ’’။

၁၆၇။ ‘‘အထောပိ မေ အမစ္စေသု, ဒေါသော ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အထောပိ တေ မမတ္ထေသု, နာဝကင်္ခန္တိ ဇီဝိတံ’’။

၁၆၈။ ‘‘ကစ္စိ တေ သာဒိသီ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ၊

ပုတ္တရူပယသူပေတာ, တဝ ဆန္ဒဝသာနုဂါ’’။

၁၆၉။ ‘‘အထော မေ သာဒိသီ ဘရိယာ, အဿဝါ ပိယဘာဏိနီ၊

ပုတ္တရူပယသူပေတာ, မမ ဆန္ဒဝသာနုဂါ’’။

၁၇၀။ ‘‘ကစ္စိ ရဋ္ဌံ အနုပ္ပီဠံ, အကုတောစိဥပဒ္ဒဝံ၊

အသာဟသေန ဓမ္မေန, သမေန မနုသာသသိ’’။

၁၇၁။ ‘‘အထော ရဋ္ဌံ အနုပ္ပီဠံ, အကုတောစိဥပဒ္ဒဝံ၊

အသာဟသေန ဓမ္မေန, သမေန မနုသာသဟံ’’။

၁၇၂။ ‘‘ကစ္စိ သန္တော အပစိတာ, အသန္တော ပရိဝဇ္ဇိတာ၊

နော စေ [စ (သျာ။ က။)] ဓမ္မံ နိရံကတွာ, အဓမ္မမနုဝတ္တသိ’’။

၁၇၃။ ‘‘သန္တော စ မေ အပစိတာ, အသန္တော ပရိဝဇ္ဇိတာ၊

ဓမ္မမေဝါနုဝတ္တာမိ, အဓမ္မော မေ နိရင်္ကတော’’။

၁၇၄။ ‘‘ကစ္စိ နာနာဂတံ [ကစ္စိ နုနာဂတံ (သျာ။ က။)] ဒီဃံ, သမဝေက္ခသိ ခတ္တိယ၊

ကစ္စိ မတ္တော [န မတ္တော (သီ။)] မဒနီယေ, ပရလောကံ န သန္တသိ’’။

၁၇၅။ ‘‘နာဟံ အနာဂတံ [အဟံ အနာဂတံ (သျာ။)] ဒီဃံ, သမဝေက္ခာမိ ပက္ခိမ၊

ဌိတော ဒသသု ဓမ္မေသု, ပရလောကံ န သန္တသေ [သန္တသိံ (သျာ။)]။

၁၇၆။ ‘‘ဒါနံ သီလံ ပရိစ္စာဂံ, အဇ္ဇဝံ မဒ္ဒဝံ တပံ၊

အက္ကောဓံ အဝိဟိံသဉ္စ, ခန္တိဉ္စ [ခန္တီ စ (က။)] အဝိရောဓနံ။

၁၇၇။ ‘‘ဣစ္စေတေ ကုသလေ ဓမ္မေ, ဌိတေ ပဿာမိ အတ္တနိ၊

တတော မေ ဇာယတေ ပီတိ, သောမနဿဉ္စနပ္ပကံ။

၁၇၈။ ‘‘သုမုခေါ စ အစိန္တေတွာ, ဝိသဇ္ဇိ [ဝိဿဇိ (သီ။ ပီ။)] ဖရုသံ ဂိရံ၊

ဘာဝဒေါသမနညာယ, အသ္မာကာယံ ဝိဟင်္ဂမော။

၁၇၉။ ‘‘သော ကုဒ္ဓေါ ဖရုသံ ဝါစံ, နိစ္ဆာရေသိ အယောနိသော၊

ယာနသ္မာသု [ယာနသ္မာသု (သီ။ သျာ ပီ။)] န ဝိဇ္ဇန္တိ, နယိဒံ [န ဣဒံ (သီ။ ပီ။)] ပညဝတာမိဝ’’။

၁၈၀။ ‘‘အတ္ထိ မေ တံ အတိသာရံ, ဝေဂေန မနုဇာဓိပ၊

ဓတရဋ္ဌေ စ ဗဒ္ဓသ္မိံ, ဒုက္ခံ မေ ဝိပုလံ အဟု။

၁၈၁။ ‘‘တွံ နော ပိတာဝ ပုတ္တာနံ, ဘူတာနံ ဓရဏီရိဝ၊

အသ္မာကံ အဓိပန္နာနံ, ခမဿု ရာဇကုဉ္ဇရ’’။

၁၈၂။ ‘‘ဧတံ [ဧဝံ (သျာ။ က။)] တေ အနုမောဒါမ, ယံ ဘာဝံ န နိဂူဟသိ၊

ခိလံ ပဘိန္ဒသိ ပက္ခိ, ဥဇုကောသိ ဝိဟင်္ဂမ’’။

၁၈၃။ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ ရတနံ အတ္ထိ, ကာသိရာဇ နိဝေသနေ၊

ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ, မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ။

၁၈၄။ ‘‘မဏယော သင်္ခမုတ္တဉ္စ, ဝတ္ထကံ ဟရိစန္ဒနံ၊

အဇိနံ ဒန္တဘဏ္ဍဉ္စ, လောဟံ ကာဠာယသံ ဗဟုံ၊

ဧတံ ဒဒါမိ ဝေါ ဝိတ္တံ, ဣဿရိယံ [ဣဿေရံ (သီ။), ဣဿရံ (သျာ။ ပီ။ က။)] ဝိဿဇာမိ ဝေါ’’။

၁၈၅။ ‘‘အဒ္ဓါ အပစိတာ တျမှာ, သက္ကတာ စ ရထေသဘ၊

ဓမ္မေသု ဝတ္တမာနာနံ, တွံ နော အာစရိယော ဘဝ။

၁၈၆။ ‘‘အာစရိယ သမနုညာတာ, တယာ အနုမတာ မယံ၊

တံ ပဒက္ခိဏတော ကတွာ, ဉာတိံ [ဉာတီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပဿေမုရိန္ဒမ’’ [ပဿေမရိန္ဒမ (သီ။ ပီ။)]။

၁၈၇။ ‘‘သဗ္ဗရတ္တိံ စိန္တယိတွာ, မန္တယိတွာ ယထာတထံ၊

ကာသိရာဇာ အနုညာသိ, ဟံသာနံ ပဝရုတ္တမံ’’။

၁၈၈။ ‘‘တတော ရတျာ ဝိဝသာနေ, သူရိယုဂ္ဂမနံ [သုရိယဿုဂ္ဂမနံ (သီ။ သျာ။), သုရိယုဂ္ဂမနံ (ပီ။)] ပတိ၊

ပေက္ခတော ကာသိရာဇဿ, ဘဝနာ တေ [ဘဝနတော (သျာ။ က။)] ဝိဂါဟိသုံ’’။

၁၈၉။ ‘‘တေ အရောဂေ အနုပ္ပတ္တေ, ဒိသွာန ပရမေ ဒိဇေ၊

ကေကာတိ မကရုံ ဟံသာ, ပုထုသဒ္ဒေါ အဇာယထ။

၁၉၀။ ‘‘တေ ပတီတာ ပမုတ္တေန, ဘတ္တုနာ ဘတ္တုဂါရဝါ၊

သမန္တာ ပရိကိရိံသု, အဏ္ဍဇာ လဒ္ဓပစ္စယာ’’။

၁၉၁။ ‘‘ဧဝံ မိတ္တဝတံ အတ္ထာ, သဗ္ဗေ ဟောန္တိ ပဒက္ခိဏာ၊

ဟံသာ ယထာ ဓတရဋ္ဌာ, ဉာတိသံဃံ ဥပါဂမု’’န္တိ။

မဟာဟံသဇာတကံ ဒုတိယံ။

၅၃၅။ သုဓာဘောဇနဇာတကံ (၃)

၁၉၂။ ‘‘နေဝ ကိဏာမိ နပိ ဝိက္ကိဏာမိ, န စာပိ မေ သန္နိစယော စ အတ္ထိ [ဣဓတ္ထိ (သျာ။)]၊

သုကိစ္ဆရူပံ ဝတိဒံ ပရိတ္တံ, ပတ္ထောဒနော နာလမယံ ဒုဝိန္နံ’’။

၁၉၃။ ‘‘အပ္ပမှာ အပ္ပကံ ဒဇ္ဇာ, အနုမဇ္ဈတော မဇ္ဈကံ၊

ဗဟုမှာ ဗဟုကံ ဒဇ္ဇာ, အဒါနံ နုပပဇ္ဇတိ [န ဥပပဇ္ဇတိ (သီ။ ပီ။)]။

၁၉၄။ ‘‘တံ တံ ဝဒါမိ ကောသိယ, ဒေဟိ ဒါနာနိ ဘုဉ္ဇ စ၊

အရိယမဂ္ဂံ သမာရူဟ [အရိယံ မဂ္ဂံ သမာရုဟ (သီ။ ပီ။)], နေကာသီ လဘတေ သုခံ’’။

၁၉၅။ ‘‘မောဃဉ္စဿ ဟုတံ ဟောတိ, မောဃဉ္စာပိ သမီဟိတံ၊

အတိထိသ္မိံ ယော နိသိန္နသ္မိံ, ဧကော ဘုဉ္ဇတိ ဘောဇနံ။

၁၉၆။ ‘‘တံ တံ ဝဒါမိ ကောသိယ, ဒေဟိ ဒါနာနိ ဘုဉ္ဇ စ၊

အရိယမဂ္ဂံ သမာရူဟ, နေကာသီ လဘတေ သုခံ’’။

၁၉၇။ ‘‘သစ္စဉ္စဿ ဟုတံ ဟောတိ, သစ္စဉ္စာပိ သမီဟိတံ၊

အတိထိသ္မိံ ယော နိသိန္နသ္မိံ, နေကော ဘုဉ္ဇတိ ဘောဇနံ။

၁၉၈။ ‘‘တံ တံ ဝဒါမိ ကောသိယ, ဒေဟိ ဒါနာနိ ဘုဉ္ဇ စ၊

အရိယမဂ္ဂံ သမာရူဟ, နေကာသီ လဘတေ သုခံ’’။

၁၉၉။ ‘‘သရဉ္စ ဇုဟတိ ပေါသော, ဗဟုကာယ ဂယာယ စ၊

ဒေါဏေ တိမ္ဗရုတိတ္ထသ္မိံ, သီဃသောတေ မဟာဝဟေ။

၂၀၀။ ‘‘အတြ စဿ ဟုတံ ဟောတိ, အတြ စဿ သမီဟိတံ၊

အတိထိသ္မိံ ယော နိသိန္နသ္မိံ, နေကော ဘုဉ္ဇတိ ဘောဇနံ။

၂၀၁။ ‘‘တံ တံ ဝဒါမိ ကောသိယ, ဒေဟိ ဒါနာနိ ဘုဉ္ဇ စ၊

အရိယမဂ္ဂံ သမာရူဟ, နေကာသီ လဘတေ သုခံ’’။

၂၀၂။ ‘‘ဗဠိသဉှိ သော နိဂိလတိ [နိဂ္ဂိလတိ (သီ။ ပီ။)], ဒီဃသုတ္တံ သဗန္ဓနံ၊

အတိထိသ္မိံ ယော နိသိန္နသ္မိံ, ဧကော ဘုဉ္ဇတိ ဘောဇနံ။

၂၀၃။ ‘‘တံ တံ ဝဒါမိ ကောသိယ, ဒေဟိ ဒါနာနိ ဘုဉ္ဇ စ၊

အရိယမဂ္ဂံ သမာရူဟ, နေကာသီ လဘတေ သုခံ’’။

၂၀၄။ ‘‘ဥဠာရဝဏ္ဏာ ဝတ ဗြာဟ္မဏာ ဣမေ, အယဉ္စ ဝေါ သုနခေါ ကိဿ ဟေတု၊

ဥစ္စာဝစံ ဝဏ္ဏနိဘံ ဝိကုဗ္ဗတိ, အက္ခာထ နော ဗြာဟ္မဏာ ကေ နု တုမှေ’’။

၂၀၅။ ‘‘စန္ဒော စ သူရိယော စ [သူရိယော စ (က။)] ဥဘော ဣဓာဂတာ, အယံ ပန မာတလိ ဒေဝသာရထိ၊

သက္ကောဟမသ္မိ တိဒသာနမိန္ဒော, ဧသော စ ခေါ ပဉ္စသိခေါတိ ဝုစ္စတိ။

၂၀၆။ ‘‘ပါဏိဿရာ မုဒိင်္ဂါ စ [မုတိင်္ဂါ စ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], မုရဇာလမ္ဗရာနိ စ၊

သုတ္တမေနံ ပဗောဓေန္တိ, ပဋိဗုဒ္ဓေါ စ နန္ဒတိ’’။

၂၀၇။ ‘‘ယေ ကေစိမေ မစ္ဆရိနော ကဒရိယာ, ပရိဘာသကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ၊

ဣဓေဝ နိက္ခိပ္ပ သရီရဒေဟံ, ကာယဿ ဘေဒါ နိရယံ ဝဇန္တိ’’။

၂၀၈။ ‘‘ယေ ကေစိမေ သုဂ္ဂတိမာသမာနာ [သုဂ္ဂတိမာသသာနာ (သီ။ ပီ။), သုဂ္ဂတာသိသမာနာ (က။)], ဓမ္မေ ဌိတာ သံယမေ သံဝိဘာဂေ၊

ဣဓေဝ နိက္ခိပ္ပ သရီရဒေဟံ, ကာယဿ ဘေဒါ သုဂတိံ ဝဇန္တိ’’။

၂၀၉။ ‘‘တွံ နောသိ ဉာတိ ပုရိမာသု ဇာတိသု, သော မစ္ဆရီ ရောသကော [ကောသိယော (သျာ။ က။)] ပါပဓမ္မော၊

တဝေဝ အတ္ထာယ ဣဓာဂတမှာ, မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ဂမိတ္ထ’’ [အပတ္ထ (က။ သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

၂၁၀။ ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ မံ ဝေါ ဟိတကာမာ, ယံ မံ သမနုသာသထ၊

သောဟံ တထာ ကရိဿာမိ, သဗ္ဗံ ဝုတ္တံ ဟိတေသိဘိ။

၂၁၁။ ‘‘ဧသာဟမဇ္ဇေဝ ဥပါရမာမိ, န စာပိဟံ [န စာပဟံ (သီ။ ပီ။)] ကိဉ္စိ ကရေယျ ပါပံ၊

န စာပိ မေ ကိဉ္စိ အဒေယျမတ္ထိ, န စာပိဒတွာ ဥဒကံ ပိဝါမိ [ဥဒကမ္ပဟံ ပိဗေ (သီ။)]။

၂၁၂။ ‘‘ဧဝဉ္စ မေ ဒဒတော သဗ္ဗကာလံ [သဗ္ဗကာလေ (က။)], ဘောဂါ ဣမေ ဝါသဝ ခီယိဿန္တိ၊

တတော အဟံ ပဗ္ဗဇိဿာမိ သက္က, ဟိတွာန ကာမာနိ ယထောဓိကာနိ’’။

၂၁၃။ ‘‘နဂုတ္တမေ ဂိရိဝရေ ဂန္ဓမာဒနေ, မောဒန္တိ တာ ဒေဝဝရာဘိပါလိတာ၊

အထာဂမာ ဣသိဝရော သဗ္ဗလောကဂူ, သုပုပ္ဖိတံ ဒုမဝရသာခမာဒိယ။

၂၁၄။ ‘‘သုစိံ သုဂန္ဓံ တိဒသေဟိ သက္ကတံ, ပုပ္ဖုတ္တမံ အမရဝရေဟိ သေဝိတံ၊

အလဒ္ဓ မစ္စေဟိ ဝ ဒါနဝေဟိ ဝါ, အညတြ ဒေဝေဟိ တဒါရဟံ ဟိဒံ [ဟိတံ (သျာ။)]။

၂၁၅။ ‘‘တတော စတဿော ကနကတ္တစူပမာ, ဥဋ္ဌာယ နာရိယော ပမဒါဓိပါ မုနိံ၊

အာသာ စ သဒ္ဓါ စ သိရီ တတော ဟိရီ, ဣစ္စဗြဝုံ နာရဒဒေဝ ဗြာဟ္မဏံ။

၂၁၆။ ‘‘သစေ အနုဒ္ဒိဋ္ဌံ တယာ မဟာမုနိ, ပုပ္ဖံ ဣမံ ပါရိဆတ္တဿ ဗြဟ္မေ၊

ဒဒါဟိ နော သဗ္ဗာ ဂတိ တေ ဣဇ္ဈတု, တုဝမ္ပိ နော ဟောဟိ ယထေဝ ဝါသဝေါ။

၂၁၇။ ‘‘တံ ယာစမာနာဘိသမေက္ခ နာရဒေါ, ဣစ္စဗြဝီ သံကလဟံ ဥဒီရယိ၊

န မယှမတ္ထတ္ထိ ဣမေဟိ ကောစိ နံ, ယာယေဝ ဝေါ သေယျသိ သာ ပိဠန္ဓထ’’ [ပိဠယှထ (သီ။ ပီ။)]။

၂၁၈။ ‘‘တွံ နောတ္တမေဝါဘိသမေက္ခ နာရဒ, ယဿိစ္ဆသိ တဿာ အနုပ္ပဝေစ္ဆသု၊

ယဿာ ဟိ နော နာရဒ တွံ ပဒဿသိ, သာယေဝ နော ဟေဟိတိ သေဋ္ဌသမ္မတာ’’။

၂၁၉။ ‘‘အကလ္လမေတံ ဝစနံ သုဂတ္တေ, ကော ဗြာဟ္မဏော သံကလဟံ ဥဒီရယေ၊

ဂန္တွာန ဘူတာဓိပမေဝ ပုစ္ဆထ, သစေ န ဇာနာထ ဣဓုတ္တမာဓမံ’’။

၂၂၀။ ‘‘တာ နာရဒေန ပရမပ္ပကောပိတာ, ဥဒီရိတာ ဝဏ္ဏမဒေန မတ္တာ၊

သကာသေ [သကာသံ (က။)] ဂန္တွာန သဟဿစက္ခုနော, ပုစ္ဆိံသု ဘူတာဓိပံ ကာ နု သေယျသိ’’။