ဇာတကပါဠိ (ဒု)

၂၂၁။ ‘‘တာ ဒိသွာ အာယတ္တမနာ ပုရိန္ဒဒေါ, ဣစ္စဗြဝီ ဒေဝဝရော ကတဉ္ဇလီ၊

သဗ္ဗာဝ ဝေါ ဟောထ သုဂတ္တေ သာဒိသီ, ကော နေဝ ဘဒ္ဒေ ကလဟံ ဥဒီရယိ’’။

၂၂၂။ ‘‘ယော သဗ္ဗလောကစ္စရိတော [သဗ္ဗလောကံ စရကော (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မဟာမုနိ, ဓမ္မေ ဌိတော နာရဒေါ [နာရဒ (သျာ။)] သစ္စနိက္ကမော၊

သော နောဗြဝိ [ဗြဝီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဂိရိဝရေ ဂန္ဓမာဒနေ, ဂန္တွာန ဘူတာဓိပမေဝ ပုစ္ဆထ၊

သစေ န ဇာနာထ ဣဓုတ္တမာဓမံ’’။

၂၂၃။ ‘‘အသု [အသူ (သျာ။)] ဗြဟာရညစရော မဟာမုနိ, နာဒတွာ ဘတ္တံ ဝရဂတ္တေ ဘုဉ္ဇတိ၊

ဝိစေယျ ဒါနာနိ ဒဒါတိ ကောသိယော, ယဿာ ဟိ သော ဒဿတိ သာဝ သေယျသိ’’။

၂၂၄။ ‘‘အသူ ဟိ ယော သမ္မတိ ဒက္ခိဏံ ဒိသံ, ဂင်္ဂါယ တီရေ ဟိမဝန္တပဿနိ [ဟိမဝန္တပသ္မနိ (သီ။ ပီ။ က။)]၊

သ ကောသိယော ဒုလ္လဘပါနဘောဇနော, တဿ သုဓံ ပါပယ ဒေဝသာရထိ’’။

၂၂၅။ ‘‘သ [သော (သျာ။)] မာတလီ ဒေဝဝရေန ပေသိတော, သဟဿယုတ္တံ အဘိရုယှ သန္ဒနံ၊

သုခိပ္ပမေဝ [သ ခိပ္ပမေဝ (သီ။ ပီ။)] ဥပဂမ္မ အဿမံ, အဒိဿမာနော မုနိနော သုဓံ အဒါ’’။

၂၂၆။ ‘‘ဥဒဂ္ဂိဟုတ္တံ ဥပတိဋ္ဌတော ဟိ မေ, ပဘင်္ကရံ လောကတမောနုဒုတ္တမံ၊

သဗ္ဗာနိ ဘူတာနိ အဓိစ္စ [အတိစ္စ (သီ။ ပီ။)] ဝါသဝေါ, ကော နေဝ မေ ပါဏိသု ကိံ သုဓောဒဟိ။

၂၂၇။ ‘‘သင်္ခူပမံ သေတမတုလျဒဿနံ, သုစိံ သုဂန္ဓံ ပိယရူပမဗ္ဘုတံ၊

အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ မမ ဇာတု စက္ခုဘိ [ဇာတစက္ခုဟိ (သီ။ ပီ။)], ကာ ဒေဝတာ ပါဏိသု ကိံ သုဓောဒဟိ’’။

၂၂၈။ ‘‘အဟံ မဟိန္ဒေန မဟေသိ ပေသိတော, သုဓာဘိဟာသိံ တုရိတော မဟာမုနိ၊

ဇာနာသိ မံ မာတလိ ဒေဝသာရထိ, ဘုဉ္ဇဿု ဘတ္တုတ္တမ မာဘိဝါရယိ [မာ ဝိစာရယိ (သီ။ ပီ။)]။

၂၂၉။ ‘‘ဘုတ္တာ စ သာ ဒွါဒသ ဟန္တိ ပါပကေ, ခုဒံ ပိပါသံ အရတိံ ဒရက္လမံ [ဒရထံ ကိလံ (သျာ။), ဒရထက္ခမံ (က။)]၊

ကောဓူပနာဟဉ္စ ဝိဝါဒပေသုဏံ, သီတုဏှတန္ဒိဉ္စ ရသုတ္တမံ ဣဒံ’’။

၂၃၀။ ‘‘န ကပ္ပတီ မာတလိ မယှ ဘုဉ္ဇိတုံ, ပုဗ္ဗေ အဒတွာ ဣတိ မေ ဝတုတ္တမံ၊

န စာပိ ဧကာသ္နမရီယပူဇိတံ [ဧကာသနံ အရိယပူဇိတံ (သီ။ ပီ။)], အသံဝိဘာဂီ စ သုခံ န ဝိန္ဒတိ’’။

၂၃၁။ ‘‘ထီဃာတကာ ယေ စိမေ ပါရဒါရိကာ, မိတ္တဒ္ဒုနော ယေ စ သပန္တိ သုဗ္ဗတေ၊

သဗ္ဗေ စ တေ မစ္ဆရိပဉ္စမာဓမာ, တသ္မာ အဒတွာ ဥဒကမ္ပိ နာသ္နိယေ [နာသ္မိယေ (သီ။ ပီ။)]။

၂၃၂။ ‘‘သော ဟိတ္ထိယာ ဝါ ပုရိသဿ ဝါ ပန, ဒဿာမိ ဒါနံ ဝိဒုသမ္ပဝဏ္ဏိတံ၊

သဒ္ဓါ ဝဒညူ ဣဓ ဝီတမစ္ဆရာ, ဘဝန္တိ ဟေတေ သုစိသစ္စသမ္မတာ’’ [သမ္မသမ္မတာ (သီ။)]။

၂၃၃။ ‘‘အတော မတာ [မုတာ (သီ။ ပီ။)] ဒေဝဝရေန ပေသိတာ, ကညာ စတဿော ကနကတ္တစူပမာ၊

အာသာ စ သဒ္ဓါ စ သိရီ တတော ဟိရီ [သိရီ ဟိရီ တတော (ပီ။)], တံ အဿမံ အာဂမု [အာဂမုံ (သီ။ ပီ။ က။)] ယတ္ထ ကောသိယော။

၂၃၄။ ‘‘တာ ဒိသွာ သဗ္ဗော ပရမပ္ပမောဒိတော [သဗ္ဗာ ပရမပ္ပမောဒိတာ (သျာ။)], သုဘေန ဝဏ္ဏေန သိခါရိဝဂ္ဂိနော၊

ကညာ စတဿော စတုရော စတုဒ္ဒိသာ, ဣစ္စဗြဝီ မာတလိနော စ သမ္မုခါ။

၂၃၅။ ‘‘ပုရိမံ ဒိသံ ကာ တွံ ပဘာသိ ဒေဝတေ, အလင်္ကတာ တာရဝရာဝ ဩသဓီ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ကဉ္စနဝေလ္လိဝိဂ္ဂဟေ, အာစိက္ခ မေ တွံ ကတမာသိ ဒေဝတာ။

၂၃၆။ ‘‘သိရာဟ ဒေဝီမနုဇေဘိ [မနုဇေသု (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပူဇိတာ, အပါပသတ္တူပနိသေဝိနီ သဒါ၊

သုဓာဝိဝါဒေန တဝန္တိမာဂတာ, တံ မံ သုဓာယ ဝရပည ဘာဇယ။

၂၃၇။ ‘‘ယဿာဟမိစ္ဆာမိ သုဓံ [သုခံ (ပီ။)] မဟာမုနိ, သော [သ (သီ။ ပီ။)] သဗ္ဗကာမေဟိ နရော ပမောဒတိ၊

သိရီတိ မံ ဇာနဟိ ဇူဟတုတ္တမ, တံ မံ သုဓာယ ဝရပည ဘာဇယ’’။

၂၃၈။ ‘‘သိပ္ပေန ဝိဇ္ဇာစရဏေန ဗုဒ္ဓိယာ, နရာ ဥပေတာ ပဂုဏာ သကမ္မုနာ [သကမ္မနာ (သီ။ ပီ။)]၊

တယာ ဝိဟီနာ န လဘန္တိ ကိဉ္စနံ [ကိဉ္စိနံ (က။)], တယိဒံ န သာဓု ယဒိဒံ တယာ ကတံ။

၂၃၉။ ‘‘ပဿာမိ ပေါသံ အလသံ မဟဂ္ဃသံ, သုဒုက္ကုလီနမ္ပိ အရူပိမံ နရံ၊

တယာနုဂုတ္တော သိရိ ဇာတိမာမပိ [ဇာတိမံ အပိ (သီ။)], ပေသေတိ ဒါသံ ဝိယ ဘောဂဝါ သုခီ။

၂၄၀။ ‘‘တံ တံ အသစ္စံ အဝိဘဇ္ဇသေဝိနိံ, ဇာနာမိ မူဠှံ ဝိဒုရာနုပါတိနိံ၊

န တာဒိသီ အရဟတိ အာသနူဒကံ, ကုတော သုဓာ ဂစ္ဆ န မယှ ရုစ္စသိ’’။

၂၄၁။ ‘‘ကာ သုက္ကဒါဌာ ပဋိမုက္ကကုဏ္ဍလာ, စိတ္တင်္ဂဒါ ကမ္ဗုဝိမဋ္ဌဓာရိနီ၊

ဩသိတ္တဝဏ္ဏံ ပရိဒယှ သောဘသိ, ကုသဂ္ဂိရတ္တံ အပိဠယှ မဉ္ဇရိံ။

၂၄၂။ ‘‘မိဂီဝ ဘန္တာ သရစာပဓာရိနာ, ဝိရာဓိတာ မန္ဒမိဝ ဥဒိက္ခသိ၊

ကော တေ ဒုတီယော ဣဓ မန္ဒလောစနေ, န ဘာယသိ ဧကိကာ ကာနနေ ဝနေ’’။

၂၄၃။ ‘‘န မေ ဒုတီယော ဣဓ မတ္ထိ ကောသိယ, မသက္ကသာရပ္ပဘဝမှိ ဒေဝတာ၊

အာသာ သုဓာသာယ တဝန္တိမာဂတာ, တံ မံ သုဓာယ ဝရပည ဘာဇယ’’။

၂၄၄။ ‘‘အာသာယ ယန္တိ ဝါဏိဇာ ဓနေသိနော, နာဝံ သမာရုယှ ပရေန္တိ အဏ္ဏဝေ၊

တေ တတ္ထ သီဒန္တိ အထောပိ ဧကဒါ, ဇီနာဓနာ ဧန္တိ ဝိနဋ္ဌပါဘတာ။

၂၄၅။ ‘‘အာသာယ ခေတ္တာနိ ကသန္တိ ကဿကာ, ဝပန္တိ ဗီဇာနိ ကရောန္တုပါယသော၊

ဤတီနိပါတေန အဝုဋ္ဌိတာယ [အဝုဋ္ဌိကာယ (သီ။ ပီ။)] ဝါ, န ကိဉ္စိ ဝိန္ဒန္တိ တတော ဖလာဂမံ။

၂၄၆။ ‘‘အထတ္တကာရာနိ ကရောန္တိ ဘတ္တုသု, အာသံ ပုရက္ခတွာ နရာ သုခေသိနော၊

တေ ဘတ္တုရတ္ထာ အတိဂါဠှိတာ ပုန, ဒိသာ ပနဿန္တိ အလဒ္ဓ ကိဉ္စနံ။

၂၄၇။ ‘‘ဟိတွာန [ဇဟိတွ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဓညဉ္စ ဓနဉ္စ ဉာတကေ, အာသာယ သဂ္ဂါဓိမနာ သုခေသိနော၊

တပန္တိ လူခမ္ပိ တပံ စိရန္တရံ, ကုမဂ္ဂမာရုယှ [ကုမ္မဂ္ဂမာရုယှ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပရေန္တိ ဒုဂ္ဂတိံ။

၂၄၈။ ‘‘အာသာ ဝိသံဝါဒိကသမ္မတာ ဣမေ, အာသေ သုဓာသံ [သုဓာယ (သျာ ပီ။ က။)] ဝိနယဿု အတ္တနိ၊

န တာဒိသီ အရဟတိ အာသနူဒကံ, ကုတော သုဓာ ဂစ္ဆ န မယှ ရုစ္စသိ’’။

၂၄၉။ ‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ ယသသာ ယသဿိနီ, ဇိဃညနာမဝှယနံ ဒိသံ ပတိ၊

ပုစ္ဆာမိ တံ ကဉ္စနဝေလ္လိဝိဂ္ဂဟေ, အာစိက္ခ မေ တွံ ကတမာသိ ဒေဝတာ’’။

၂၅၀။ ‘‘သဒ္ဓါဟ ဒေဝီမနုဇေဟိ [ဒေဝီမနုဇေသု (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပူဇိတာ, အပါပသတ္တူပနိသေဝိနီ သဒါ၊

သုဓာဝိဝါဒေန တဝန္တိမာဂတာ, တံ မံ သုဓာယ ဝရပည ဘာဇယ’’။

၂၅၁။ ‘‘ဒါနံ ဒမံ စာဂမထောပိ သံယမံ, အာဒါယ သဒ္ဓါယ ကရောန္တိ ဟေကဒါ၊

ထေယျံ မုသာ ကူဋမထောပိ ပေသုဏံ, ကရောန္တိ ဟေကေ ပုန ဝိစ္စုတာ တယာ။

၂၅၂။ ‘‘ဘရိယာသု ပေါသော သဒိသီသု ပေက္ခဝါ [ပေခဝါ (ပီ။)], သီလူပပန္နာသု ပတိဗ္ဗတာသုပိ၊

ဝိနေတွာန [ဝိနေတွာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဆန္ဒံ ကုလိတ္ထိယာသုပိ [ကုလဓီတိယာသုပိ (သီ။ ပီ။)], ကရောတိ သဒ္ဓံ ပုန [ပန (သီ။ ပီ။)] ကုမ္ဘဒါသိယာ။

၂၅၃။ ‘‘တွမေဝ သဒ္ဓေ ပရဒါရသေဝိနီ, ပါပံ ကရောသိ ကုသလမ္ပိ ရိဉ္စသိ၊

န တာဒိသီ အရဟတိ အာသနူဒကံ, ကုတော သုဓာ ဂစ္ဆ န မယှ ရုစ္စသိ’’။

၂၅၄။ ‘‘ဇိဃညရတ္တိံ အရုဏသ္မိမူဟတေ, ယာ ဒိဿတိ ဥတ္တမရူပဝဏ္ဏိနီ၊

တထူပမာ မံ ပဋိဘာသိ ဒေဝတေ, အာစိက္ခ မေ တွံ ကတမာသိ အစ္ဆရာ။

၂၅၅။ ‘‘ကာလာ နိဒါဃေရိဝ အဂ္ဂိဇာရိဝ [အဂ္ဂဇာတိဝ (သီ။), အဂ္ဂိဇာတိဝ (ပီ။)], အနိလေရိတာ လောဟိတပတ္တမာလိနီ၊

ကာ တိဋ္ဌသိ မန္ဒမိဂါဝလောကယံ [မန္ဒမိဝါဝလောကယံ (သီ။ ပီ။)], ဘာသေသမာနာဝ ဂိရံ န မုဉ္စသိ’’။

၂၅၆။ ‘‘ဟိရာဟ ဒေဝီမနုဇေဟိ ပူဇိတာ, အပါပသတ္တူပနိသေဝိနီ သဒါ၊

သုဓာဝိဝါဒေန တဝန္တိမာဂတာ, သာဟံ န သက္ကောမိ သုဓမ္ပိ ယာစိတုံ၊

ကောပီနရူပါ ဝိယ ယာစနိတ္ထိယာ’’။

၂၅၇။ ‘‘ဓမ္မေန ဉာယေန သုဂတ္တေ လစ္ဆသိ, ဧသော ဟိ ဓမ္မော န ဟိ ယာစနာ သုဓာ၊

တံ တံ အယာစန္တိမဟံ နိမန္တယေ, သုဓာယ ယဉ္စိစ္ဆသိ တမ္ပိ ဒမ္မိ တေ။

၂၅၈။ ‘‘သာ တွံ မယာ အဇ္ဇ သကမှိ အဿမေ, နိမန္တိတာ ကဉ္စနဝေလ္လိဝိဂ္ဂဟေ၊

တုဝဉှိ မေ သဗ္ဗရသေဟိ ပူဇိယာ, တံ ပူဇယိတွာန သုဓမ္ပိ အသ္နိယေ’’။

၂၅၉။ ‘‘သာ ကောသိယေနာနုမတာ ဇုတီမတာ, အဒ္ဓါ ဟိရိ ရမ္မံ ပါဝိသိ ယဿမံ၊

ဥဒကဝန္တံ [ဥဒညဝန္တံ (သီ။ ပီ။)] ဖလမရိယပူဇိတံ, အပါပသတ္တူပနိသေဝိတံ သဒါ။

၂၆၀။ ‘‘ရုက္ခဂ္ဂဟာနာ ဗဟုကေတ္ထ ပုပ္ဖိတာ, အမ္ဗာ ပိယာလာ ပနသာ စ ကိံသုကာ၊

သောဘဉ္ဇနာ လောဒ္ဒမထောပိ ပဒ္မကာ, ကေကာ စ ဘင်္ဂါ တိလကာ သုပုပ္ဖိတာ။

၂၆၁။ ‘‘သာလာ ကရေရီ ဗဟုကေတ္ထ ဇမ္ဗုယော, အဿတ္ထနိဂြောဓမဓုကဝေတသာ [ဝေဒိသာ (က။)]၊

ဥဒ္ဒါလကာ ပါဋလိ သိန္ဒုဝါရကာ [သိန္ဒုဝါရိတာ (ဗဟူသု)], မနုညဂန္ဓာ မုစလိန္ဒကေတကာ။

၂၆၂။ ‘‘ဟရေဏုကာ ဝေဠုကာ ကေဏု [ဝေဏု (သီ။ ပီ။)] တိန္ဒုကာ, သာမာကနီဝါရမထောပိ စီနကာ၊

မောစာ ကဒလီ ဗဟုကေတ္ထ သာလိယော, ပဝီဟယော အာဘူဇိနော စ [အာဘုဇိနောပိ (သီ။ သျာ။)] တဏ္ဍုလာ။

၂၆၃။ ‘‘တဿေဝုတ္တရပဿေန [တဿ စ ဥတ္တရေ ပဿေ (သီ။ ပီ။), တဿ စ ဥတ္တရပဿေန (သျာ။)], ဇာတာ ပေါက္ခရဏီ သိဝါ၊

အကက္ကသာ အပဗ္ဘာရာ, သာဓု အပ္ပဋိဂန္ဓိကာ။

၂၆၄။ ‘‘တတ္ထ မစ္ဆာ သန္နိရတာ, ခေမိနော ဗဟုဘောဇနာ၊

သိင်္ဂူ သဝင်္ကာ သံကုလာ [သကုလာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], သတဝင်္ကာ စ ရောဟိတာ၊

အာဠိဂဂ္ဂရကာကိဏ္ဏာ, ပါဌီနာ ကာကမစ္ဆကာ။

၂၆၅။ ‘‘တတ္ထ ပက္ခီ သန္နိရတာ, ခေမိနော ဗဟုဘောဇနာ၊

ဟံသာ ကောဉ္စာ မယူရာ စ, စက္ကဝါကာ စ ကုက္ကုဟာ၊

ကုဏာလကာ ဗဟူ စိတြာ, သိခဏ္ဍီ ဇီဝဇီဝကာ။

၂၆၆။ ‘‘တတ္ထ ပါနာယ မာယန္တိ, နာနာ မိဂဂဏာ ဗဟူ၊

သီဟာ ဗျဂ္ဃါ ဝရာဟာ စ, အစ္ဆကောကတရစ္ဆယော။

၂၆၇။ ‘‘ပလာသာဒါ ဂဝဇာ စ, မဟိံသာ [မဟိသာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ရောဟိတာ ရုရူ၊

ဧဏေယျာ စ ဝရာဟာ စ, ဂဏိနော နီကသူကရာ၊

ကဒလိမိဂါ ဗဟုကေတ္ထ, ဗိဠာရာ သသကဏ္ဏိကာ [သသကဏ္ဏကာ (သီ။)]။

၂၆၈။ ‘‘ဆမာဂိရီ ပုပ္ဖဝိစိတြသန္ထတာ, ဒိဇာဘိဃုဋ္ဌာ ဒိဇသံဃသေဝိတာ’’။

၂၆၉။ ‘‘သာ သုတ္တစာ နီလဒုမာဘိလမ္ဗိတာ, ဝိဇ္ဇု မဟာမေဃရိဝါနုပဇ္ဇထ၊

တဿာ သုသမ္ဗန္ဓသိရံ ကုသာမယံ, သုစိံ သုဂန္ဓံ အဇိနူပသေဝိတံ၊

အတြိစ္စ [အတြိစ္ဆ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ကောစ္ဆံ ဟိရိမေတဒဗြဝိ, ‘နိသီဒ ကလျာဏိ သုခယိဒမာသနံ’။

၂၇၀။ ‘‘တဿာ တဒါ ကောစ္ဆဂတာယ ကောသိယော, ယဒိစ္ဆမာနာယ ဇဋာဇိနန္ဓရော [ဇဋာဇုတိန္ဓရော (သျာ။ က။)]၊

နဝေဟိ ပတ္တေဟိ သယံ သဟူဒကံ, သုဓာဘိဟာသီ တုရိတော မဟာမုနိ။

၂၇၁။ ‘‘သာ တံ ပဋိဂ္ဂယှ ဥဘောဟိ ပါဏိဘိ, ဣစ္စဗြဝိ အတ္တမနာ ဇဋာဓရံ၊

‘ဟန္ဒာဟံ ဧတရဟိ ပူဇိတာ တယာ, ဂစ္ဆေယျံ ဗြဟ္မေ တိဒိဝံ ဇိတာဝိနီ’။

၂၇၂။ ‘‘သာ ကောသိယေနာနုမတာ ဇုတီမတာ, ဥဒီရိတာ [ဥဒိရယိ (က။)] ဝဏ္ဏမဒေန မတ္တာ၊

သကာသေ ဂန္တွာန သဟဿစက္ခုနော, အယံ သုဓာ ဝါသဝ ဒေဟိ မေ ဇယံ။

၂၇၃။ ‘‘တမေန [တမေနံ (သျာ။ က။)] သက္ကောပိ တဒါ အပူဇယိ, သဟိန္ဒဒေဝါ [သဟိန္ဒာ စ ဒေဝါ (သီ။ ပီ။)] သုရကညမုတ္တမံ၊

သာ ပဉ္ဇလီ ဒေဝမနုဿပူဇိတာ, နဝမှိ ကောစ္ဆမှိ ယဒါ ဥပါဝိသိ’’။

၂၇၄။ ‘‘တမေဝ သံသီ [တမေဝ အသံသီ (သျာ။)] ပုနဒေဝ မာတလိံ, သဟဿနေတ္တော တိဒသာနမိန္ဒော၊

ဂန္တွာန ဝါကျံ မမ ဗြူဟိ ကောသိယံ, အာသာယ သဒ္ဓါ [သဒ္ဓ (ပီ။)] သိရိယာ စ ကောသိယ၊

ဟိရီ သုဓံ ကေန မလတ္ထ ဟေတုနာ။

၂၇၅။ ‘‘တံ သု ဝတ္ထံ ဥဒတာရယီ ရထံ, ဒဒ္ဒလ္လမာနံ ဥပကာရိယသာဒိသံ [ဥပကိရိယသာဒိသံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။

ဇမ္ဗောနဒီသံ တပနေယျသန္နိဘံ [သန္တိကံ (သီ။ပီ။)], အလင်္ကတံ ကဉ္စနစိတ္တသန္နိဘံ။

၂၇၆။ ‘‘သုဝဏ္ဏစန္ဒေတ္ထ ဗဟူ နိပါတိတာ, ဟတ္ထီ ဂဝဿာ ကိကိဗျဂ္ဃဒီပိယော [ကိမ္ပုရိသဗျဂ္ဃဒီပိယော (က။)]၊

ဧဏေယျကာ လင်္ဃမယေတ္ထ ပက္ခိနော [ပက္ခိယော (သီ။ ပီ။)], မိဂေတ္ထ ဝေဠုရိယမယာ ယုဓာ ယုတာ။

၂၇၇။ ‘‘တတ္ထဿရာဇဟရယော အယောဇယုံ, ဒသသတာနိ သုသုနာဂသာဒိသေ၊

အလင်္ကတေ ကဉ္စနဇာလုရစ္ဆဒေ, အာဝေဠိနေ သဒ္ဒဂမေ အသင်္ဂိတေ။

၂၇၈။ ‘‘တံ ယာနသေဋ္ဌံ အဘိရုယှ မာတလိ, ဒိသာ ဣမာယော [ဒသ ဒိသာ ဣမာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] အဘိနာဒယိတ္ထ၊

နဘဉ္စ သေလဉ္စ ဝနပ္ပတိနိဉ္စ [ဝနspတီနိ စ (သီ။ ပီ။), ဝနပ္ပတိဉ္စ (သျာ။ က။)], သသာဂရံ ပဗျဓယိတ္ထ [ပဗျာထယိတ္ထ (သီ။ ပီ။)] မေဒိနိံ။

၂၇၉။ ‘‘သ ခိပ္ပမေဝ ဥပဂမ္မ အဿမံ, ပါဝါရမေကံသကတော ကတဉ္ဇလီ၊

ဗဟုဿုတံ ဝုဒ္ဓံ ဝိနီတဝန္တံ, ဣစ္စဗြဝီ မာတလိ ဒေဝဗြာဟ္မဏံ။

၂၈၀။ ‘‘ဣန္ဒဿ ဝါကျံ နိသာမေဟိ ကောသိယ, ဒူတော အဟံ ပုစ္ဆတိ တံ ပုရိန္ဒဒေါ၊

အာသာယ သဒ္ဓါ သိရိယာ စ ကောသိယ, ဟိရီ သုဓံ ကေန မလတ္ထ ဟေတုနာ’’။

၂၈၁။ ‘‘အန္ဓာ သိရီ မံ ပဋိဘာတိ မာတလိ, သဒ္ဓါ အနိစ္စာ ပန ဒေဝသာရထိ၊

အာသာ ဝိသံဝါဒိကသမ္မတာ ဟိ မေ, ဟိရီ စ အရိယမှိ ဂုဏေ ပတိဋ္ဌိတာ’’။

၂၈၂။ ‘‘ကုမာရိယော ယာစိမာ ဂေါတ္တရက္ခိတာ, ဇိဏ္ဏာ စ ယာ ယာ စ သဘတ္တုဣတ္ထိယော၊

တာ ဆန္ဒရာဂံ ပုရိသေသု ဥဂ္ဂတံ, ဟိရိယာ နိဝါရေန္တိ သစိတ္တမတ္တနော။

၂၈၃။ ‘‘သင်္ဂါမသီသေ သရသတ္တိသံယုတေ, ပရာဇိတာနံ ပတတံ ပလာယိနံ၊

ဟိရိယာ နိဝတ္တန္တိ ဇဟိတွ [ဇဟိတွာန (သျာ။ က။)] ဇီဝိတံ, တေ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ ပုနာ ဟိရီမနာ။

၂၈၄။ ‘‘ဝေလာ ယထာ သာဂရဝေဂဝါရိနီ, ဟိရာယ ဟိ ပါပဇနံ နိဝါရိနီ၊

တံ သဗ္ဗလောကေ ဟိရိမရိယပူဇိတံ, ဣန္ဒဿ တံ ဝေဒယ ဒေဝသာရထိ’’။

၂၈၅။ ‘‘ကော တေ ဣမံ ကောသိယ ဒိဋ္ဌိမောဒဟိ, ဗြဟ္မာ မဟိန္ဒော အထ ဝါ ပဇာပတိ၊

ဟိရာယ ဒေဝေသု ဟိ သေဋ္ဌသမ္မတာ, ဓီတာ မဟိန္ဒဿ မဟေသိ ဇာယထ’’။

၂၈၆။ ‘‘ဟန္ဒေဟိ ဒါနိ တိဒိဝံ အပက္ကမ [သမက္ကမ (သီ။ ပီ။)], ရထံ သမာရုယှ မမာယိတံ ဣမံ [ဣဒံ (သျာ။ က။)]၊

ဣန္ဒော စ တံ ဣန္ဒသဂေါတ္တ ကင်္ခတိ, အဇ္ဇေဝ တွံ ဣန္ဒသဟဗျတံ ဝဇ’’။

၂၈၇။ ‘‘ဧဝံ ဝိသုဇ္ဈန္တိ [သမိဇ္ဈန္တိ (သီ။ ပီ။)] အပါပကမ္မိနော, အထော သုစိဏ္ဏဿ ဖလံ န နဿတိ၊

ယေ ကေစိ မဒ္ဒက္ခု သုဓာယ ဘောဇနံ, သဗ္ဗေဝ တေ ဣန္ဒသဟဗျတံ ဂတာ’’။

၂၈၈။ ‘‘ဟိရီ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသိ, ကောသိယော ဒါနပတိ ဘိက္ခု၊

အနုရုဒ္ဓေါ ပဉ္စသိခေါ, အာနန္ဒော အာသိ မာတလိ။

၂၈၉။ ‘‘သူရိယော ကဿပေါ ဘိက္ခု, မောဂ္ဂလ္လာနောသိ စန္ဒိမာ၊

နာရဒေါ သာရိပုတ္တောသိ, သမ္ဗုဒ္ဓေါ အာသိ ဝါသဝေါ’’တိ။

သုဓာဘောဇနဇာတကံ တတိယံ။

၅၃၆။ ကုဏာလဇာတကံ (၄)

ဧဝမက္ခာယတိ, ဧဝမနုသူယတိ [သုယျတိ (က။)]။ သဗ္ဗောသဓဓရဏိဓရေ နေကပုပ္ဖမာလျဝိတတေ ဂဇ-ဂဝဇ မဟိံသ-ရုရု-စမရ-ပသဒ-ခဂ္ဂ-ဂေါကဏ္ဏ-သီဟ-ဗျဂ္ဃ-ဒီပိ-အစ္ဆ-ကောက-တရစ္ဆ-ဥဒ္ဒါရ-ကဒလိမိဂ- ဗိဠာရ-သသ-ကဏ္ဏိကာနုစရိတေအာကိဏ္ဏနေလမဏ္ဍလမဟာဝရာဟနာဂကုလကရေဏု [ကဏေရု (သီ။ ပီ။)] -သံဃာဓိဝုဋ္ဌေ [ဝုတ္ထေ (သီ။ ပီ။)] ဣဿမိဂ- သာခမိဂ-သရဘမိဂ-ဧဏီမိဂ-ဝါတမိဂ-ပသဒမိဂ-ပုရိသာလု [ပုရိသလ္လု (သီ။ ပီ။)] -ကိမ္ပုရိသ-ယက္ခ-ရက္ခသနိသေဝိတေ အမဇ္ဇဝမဉ္ဇရီဓရ-ပဟဋ္ဌ [ဗြဟဋ္ဌ (သီ။ ပီ။)] -ပုပ္ဖဖုသိတဂ္ဂါ [ပုပ္ဖိတဂ္ဂ (သီ။ ပီ။)] နေကပါဒပဂဏဝိတတေကုရရ-စကောရ-ဝါရဏ-မယူရ-ပရဘတ- ဇီဝဉ္ဇီဝက-စေလာဝကာ-ဘိင်္ကာရ-ကရဝီကမတ္တဝိဟင်္ဂဂဏ-သတတ [ဝိဟင်္ဂသတ (သီ။ ပီ။)] သမ္ပဃုဋ္ဌေအဉ္ဇန-မနောသိလာ-ဟရိတာလ- ဟိင်္ဂုလကဟေမ-ရဇတကနကာနေကဓာတုသတဝိနဒ္ဓပဋိမဏ္ဍိတပ္ပဒေသေ ဧဝရူပေ ခလု, ဘော, ရမ္မေ ဝနသဏ္ဍေ ကုဏာလော နာမ သကုဏော ပဋိဝသတိ အတိဝိယ စိတ္တော အတိဝိယ စိတ္တပတ္တစ္ဆဒနော။

တဿေဝ ခလု, ဘော, ကုဏာလဿ သကုဏဿ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ ဣတ္ထိသဟဿာနိ ပရိစာရိကာ ဒိဇကညာယော။ အထ ခလု, ဘော, ဒွေ ဒိဇကညာယော ကဋ္ဌံ မုခေန ဍံသိတွာ [ဍသိတွာ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] တံ ကုဏာလံ သကုဏံ မဇ္ဈေ နိသီဒါပေတွာ ဥဍ္ဍေန္တိ [ဍေန္တိ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] – ‘‘မာ နံ ကုဏာလံ သကုဏံ အဒ္ဓါနပရိယာယပထေ ကိလမထော ဥဗ္ဗာဟေတ္ထာ’’တိ [ဥဗ္ဗာဟေထာတိ (သျာ။ က။)]။

ပဉ္စသတာ [ပဉ္စသတ (ပီ။)] ဒိဇကညာယော ဟေဋ္ဌတော ဟေဋ္ဌတော ဥဍ္ဍေန္တိ – [ဍေန္တိ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] ‘‘သစာယံ ကုဏာလော သကုဏော အာသနာ ပရိပတိဿတိ, မယံ တံ ပက္ခေဟိ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမာတိ။

ပဉ္စသတာ ဒိဇကညာယော ဥပရူပရိ ဥဍ္ဍေန္တိ – [ဍေန္တိ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] ‘‘မာ နံ ကုဏာလံ သကုဏံ အာတပေါ ပရိတာပေသီ’’တိ [ပရိကာပီတိ (သီ။ ပီ။)]။

ပဉ္စသတာ ပဉ္စသတာ [သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု ‘‘ပဉ္စသတာ’’တိ သကိဒေဝ အာဂတံ] ဒိဇကညာယော ဥဘတောပဿေန ဥဍ္ဍေန္တိ – [ဍေန္တိ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] ‘‘မာ နံ ကုဏာလံ သကုဏံ သီတံ ဝါ ဥဏှံ ဝါ တိဏံ ဝါ ရဇော ဝါ ဝါတော ဝါ ဥဿာဝေါ ဝါ ဥပပ္ဖုသီ’’တိ။

ပဉ္စသတာ ဒိဇကညာယော ပုရတော ပုရတော ဥဍ္ဍေန္တိ – ‘‘မာ နံ ကုဏာလံ သကုဏံ ဂေါပါလကာ ဝါ ပသုပါလကာ ဝါ တိဏဟာရကာ ဝါ ကဋ္ဌဟာရကာ ဝါ ဝနကမ္မိကာ ဝါ ကဋ္ဌေန ဝါ ကဌလေန ဝါ [ကထလာယ ဝါ (က။)] ပါဏိနာ ဝါ ( ) [(ပါသာဏေန ဝါ) (သျာ။)] လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ သက္ခရာဟိ ဝါ [သက္ခရာယ ဝါ (သီ။)] ပဟာရံ အဒံသု။ မာယံ ကုဏာလော သကုဏော ဂစ္ဆေဟိ ဝါ လတာဟိ ဝါ ရုက္ခေဟိ ဝါ သာခါဟိ ဝါ [ဣဒံ ပဒဒွယံ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု နတ္ထိ] ထမ္ဘေဟိ ဝါ ပါသာဏေဟိ ဝါ ဗလဝန္တေဟိ ဝါ ပက္ခီဟိ သင်္ဂမေသီ’’တိ [သင်္ဂါမေသီတိ (သီ။ ပီ။)]။

ပဉ္စသတာ ဒိဇကညာယော ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဥဍ္ဍေန္တိ သဏှာဟိ သခိလာဟိ မဉ္ဇူဟိ မဓုရာဟိ ဝါစာဟိ သမုဒါစရန္တိယော – ‘‘မာယံ ကုဏာလော သကုဏော အာသနေ ပရိယုက္ကဏ္ဌီ’’တိ။

ပဉ္စသတာ ဒိဇကညာယော ဒိသောဒိသံ ဥဍ္ဍေန္တိ အနေကရုက္ခဝိဝိဓဝိကတိဖလမာဟရန္တိယော – ‘‘မာယံ ကုဏာလော သကုဏော ခုဒါယ ပရိကိလမိတ္ထာ’’တိ။

အထ ခလု, ဘော, တာ [နတ္ထိ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု] ဒိဇကညာယော တံ ကုဏာလံ သကုဏံ အာရာမေနေဝ အာရာမံ ဥယျာနေနေဝ ဥယျာနံ နဒီတိတ္ထေနေဝ နဒီတိတ္ထံ ပဗ္ဗတသိခရေနေဝ ပဗ္ဗတသိခရံ အမ္ဗဝနေနေဝ အမ္ဗဝနံ ဇမ္ဗုဝနေနေဝ ဇမ္ဗုဝနံ လဗုဇဝနေနေဝ လဗုဇဝနံ နာဠိကေရသဉ္စာရိယေနေဝ [သဉ္ဇာဒိယေနေဝ (ပီ။)] နာဠိကေရသဉ္စာရိယံ ခိပ္ပမေဝ အဘိသမ္ဘောန္တိ ရတိတ္ထာယ [ရတတ္ထာယ (သီ။ ပီ။)]။

အထ ခလု, ဘော, ကုဏာလော သကုဏော တာဟိ ဒိဇကညာဟိ ဒိဝသံ ပရိဗျူဠှော ဧဝံ အပသာဒေတိ – ‘‘နဿထ တုမှေ ဝသလိယော, ဝိနဿထ တုမှေ ဝသလိယော, စောရိယော ဓုတ္တိယော အသတိယော လဟုစိတ္တာယော ကတဿ အပ္ပဋိကာရိကာယော အနိလော ဝိယ ယေနကာမံဂမာယော’’တိ။

တဿေဝ ခလု, ဘော, ဟိမဝတော ပဗ္ဗတရာဇဿ ပုရတ္ထိမဒိသာဘာဂေ သုသုခုမသုနိပုဏဂိရိပ္ပဘဝ [ပ္ပဘဝါ (သီ။ ပီ။)] – ဟရိတုပယန္တိယော။

ဥပ္ပလ ပဒုမ ကုမုဒ နဠိန သတပတ္တ သောဂန္ဓိက မန္ဒာလက [မန္ဒာလဝ (သီ။ ပီ။), မန္ဒာရဝ (က။)] သမ္ပတိဝိရူဠှသုစိဂန္ဓ မနုညမာဝကပ္ပဒေသေ [ပါဝကပ္ပဒေသေ (သီ။ ပီ။)]။

ကုရဝက-မုစလိန္ဒ-ကေတက-ဝေဒိသ-ဝဉ္ဇုလ [ဝေတသမဉ္ဇုလ (သီ။)] -ပုန္နာဂဗကုလ-တိလက-ပိယက-ဟသနသာလ-သဠလစမ္ပက အသောက-နာဂရုက္ခ-တိရီဋိ-ဘုဇပတ္တ-လောဒ္ဒ-စန္ဒနောဃဝနေကာဠာဂရု-ပဒ္မက-ပိယင်္ဂု-ဒေဝဒါရုကစောစဂဟနေ ကကုဓကုဋဇအင်္ကောလ-ကစ္စိကာရ [ကစ္ဆိကာရ (က။)] -ကဏိကာရ-ကဏ္ဏိကာရ-ကနဝေရ-ကောရဏ္ဍက-ကောဝိဠာရ-ကိံသုက-ယောဓိက ဝနမလ္လိက [နဝမလ္လိက (သီ။ ပီ။)] -မနင်္ဂဏ-မနဝဇ္ဇ-ဘဏ္ဍိ-သုရုစိရ-ဘဂိနိမာလာမလျဓရေ ဇာတိသုမနမဓုဂန္ဓိက- [မဓုကဗန္ဓုက (က။)] ဓနုတက္ကာရိ [ဓနုကာရိ (သီ။), ဓနုကာရိက (ပီ။)] တာလီသ-တဂရမုသီရကောဋ္ဌ-ကစ္ဆဝိတတေ အတိမုတ္တကသံကုသုမိတလတာဝိတတပဋိမဏ္ဍိတပ္ပဒေသေ ဟံသ-ပိလဝ-ကာဒမ္ဗ-ကာရဏ္ဍဝါဘိနဒိတေ ဝိဇ္ဇာဓရ-သိဒ္ဓ [သိန္ဓဝ (သီ။ ပီ။)] -သမဏ-တာပသဂဏာဓိဝုဋ္ဌေ ဝရဒေဝ-ယက္ခ-ရက္ခသ-ဒါနဝ-ဂန္ဓဗ္ဗ-ကိန္နရမဟောရဂါနုစိဏ္ဏပ္ပဒေသေ ဧဝရူပေ ခလု, ဘော, ရမ္မေ ဝနသဏ္ဍေ ပုဏ္ဏမုခေါ နာမ ဖုဿကောကိလော ပဋိဝသတိ အတိဝိယ မဓုရဂိရော ဝိလာသိတနယနော မတ္တက္ခော [သဝိလာသိတနယနမတ္တက္ခော (က။)]။

တဿေဝ ခလု, ဘော, ပုဏ္ဏမုခဿ ဖုဿကောကိလဿ အဍ္ဎုဍ္ဎာနိ ဣတ္ထိသတာနိ ပရိစာရိကာ ဒိဇကညာယော။ အထ ခလု, ဘော, ဒွေ ဒိဇကညာယော ကဋ္ဌံ မုခေန ဍံသိတွာ တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ မဇ္ဈေ နိသီဒါပေတွာ ဥဍ္ဍေန္တိ – ‘‘မာ နံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ အဒ္ဓါနပရိယာယပထေ ကိလမထော ဥဗ္ဗာဟေတ္ထာ’’တိ။

ပညာသ ဒိဇကညာယော ဟေဋ္ဌတော ဟေဋ္ဌတော ဥဍ္ဍေန္တိ – ‘‘သစာယံ ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော အာသနာ ပရိပတိဿတိ, မယံ တံ ပက္ခေဟိ ပဋိဂ္ဂဟေဿာမာ’’တိ။

ပညာသ ဒိဇကညာယော ဥပရူပရိ ဥဍ္ဍေန္တိ – ‘‘မာ နံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ အာတပေါ ပရိတာပေသီ’’တိ။

ပညာသ ပညာသ ဒိဇကညာယော ဥဘတောပဿေန ဥဍ္ဍေန္တိ – ‘‘မာ နံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ သီတံ ဝါ ဥဏှံ ဝါ တိဏံ ဝါ ရဇော ဝါ ဝါတော ဝါ ဥဿာဝေါ ဝါ ဥပပ္ဖုသီ’’တိ။

ပညာသ ဒိဇကညာယော ပုရတော ပုရတော ဥဍ္ဍေန္တိ – ‘‘မာ နံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ဂေါပါလကာ ဝါ ပသုပါလကာ ဝါ တိဏဟာရကာ ဝါ ကဋ္ဌဟာရကာ ဝါ ဝနကမ္မိကာ ဝါ ကဋ္ဌေန ဝါ ကထလာယ ဝါ ပါဏိနာ ဝါ လေဍ္ဍုနာ ဝါ ဒဏ္ဍေန ဝါ သတ္ထေန ဝါ သက္ခရာဟိ ဝါ ပဟာရံ အဒံသု။ မာယံ ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော ဂစ္ဆေဟိ ဝါ လတာဟိ ဝါ ရုက္ခေဟိ ဝါ သာခါဟိ ဝါ ထမ္ဘေဟိ ဝါ ပါသာဏေဟိ ဝါ ဗလဝန္တေဟိ ဝါ ပက္ခီဟိ သင်္ဂါမေသီ’’တိ။

ပညာသ ဒိဇကညာယော ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဥဍ္ဍေန္တိ သဏှာဟိ သခိလာဟိ မဉ္ဇူဟိ မဓုရာဟိ ဝါစာဟိ သမုဒါစရန္တိယော – ‘‘မာယံ ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော အာသနေ ပရိယုက္ကဏ္ဌီ’’တိ။

ပညာသ ဒိဇကညာယော ဒိသောဒိသံ ဥဍ္ဍေန္တိ အနေကရုက္ခဝိဝိဓဝိကတိဖလမာဟရန္တိယော – ‘‘မာယံ ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော ခုဒါယ ပရိကိလမိတ္ထာ’’တိ။

အထ ခလု, ဘော, တာ ဒိဇကညာယော တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ အာရာမေနေဝ အာရာမံ ဥယျာနေနေဝ ဥယျာနံ နဒီတိတ္ထေနေဝ နဒီတိတ္ထံ ပဗ္ဗတသိခရေနေဝ ပဗ္ဗတသိခရံ အမ္ဗဝနေနေဝ အမ္ဗဝနံ ဇမ္ဗုဝနေနေဝ ဇမ္ဗုဝနံ လဗုဇဝနေနေဝ လဗုဇဝနံ နာဠိကေရသဉ္စာရိယေနေဝ နာဠိကေရသဉ္စာရိယံ ခိပ္ပမေဝ အဘိသမ္ဘောန္တိ ရတိတ္ထာယ။

အထ ခလု, ဘော, ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော တာဟိ ဒိဇကညာဟိ ဒိဝသံ ပရိဗျူဠှော ဧဝံ ပသံသတိ – ‘‘သာဓု, သာဓု, ဘဂိနိယော, ဧတံ ခေါ, ဘဂိနိယော, တုမှာကံ ပတိရူပံ ကုလဓီတာနံ, ယံ တုမှေ ဘတ္တာရံ ပရိစရေယျာထာ’’တိ။

အထ ခလု, ဘော, ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော ယေန ကုဏာလော သကုဏော တေနုပသင်္ကမိ။ အဒ္ဒသံသု ခေါ ကုဏာလဿ သကုဏဿ ပရိစာရိကာ ဒိဇကညာယော တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တံ၊ ဒိသွာန ယေန ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော တေနုပသင်္ကမိံသု၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ဧတဒဝေါစုံ – ‘‘အယံ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ကုဏာလော သကုဏော အတိဝိယ ဖရုသော အတိဝိယ ဖရုသဝါစော, အပ္ပေဝနာမ တဝမ္ပိ အာဂမ္မ ပိယဝါစံ လဘေယျာမာ’’တိ။ ‘‘အပ္ပေဝနာမ, ဘဂိနိယော’’တိ ဝတွာ ယေန ကုဏာလော သကုဏော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ကုဏာလေန သကုဏေန သဒ္ဓိံ ပဋိသမ္မောဒိတွာ ဧကမန္တံ နိသီဒိ။ ဧကမန္တံ နိသိန္နော ခေါ ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော တံ ကုဏာလံ သကုဏံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကိဿ တွံ, သမ္မ ကုဏာလ, ဣတ္ထီနံ သုဇာတာနံ ကုလဓီတာနံ သမ္မာပဋိပန္နာနံ မိစ္ဆာပဋိပန္နော’သိ [ပဋိပန္နော (သီ။ ပီ။)]? အမနာပဘာဏီနမ္ပိ ကိရ, သမ္မ ကုဏာလ, ဣတ္ထီနံ မနာပဘာဏိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ, ကိမင်္ဂ ပန မနာပဘာဏီန’’န္တိ!

ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကုဏာလော သကုဏော တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ဧဝံ အပသာဒေသိ – ‘‘နဿ တွံ, သမ္မ ဇမ္မ ဝသလ, ဝိနဿ တွံ, သမ္မ ဇမ္မ ဝသလ, ကော နု တယာ ဝိယတ္တော ဇာယာဇိနေနာ’’တိ။ ဧဝံ အပသာဒိတော စ ပန ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော တတောယေဝ [တတော ဟေဝ (သီ။ ပီ။)] ပဋိနိဝတ္တိ။

အထ ခလု, ဘော, ပုဏ္ဏမုခဿ ဖုဿကောကိလဿ အပရေန သမယေန နစိရဿေဝ [အစိရဿေဝ အစ္စယေန (က။)] ခရော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ လောဟိတပက္ခန္ဒိကာ။ ဗာဠှာ ဝေဒနာ ဝတ္တန္တိ မာရဏန္တိကာ [မရဏန္တိကာ (သျာ။)]။ အထ ခလု, ဘော, ပုဏ္ဏမုခဿ ဖုဿကောကိလဿ ပရိစာရိကာနံ ဒိဇကညာနံ ဧတဒဟောသိ – ‘‘အာဗာဓိကော ခေါ အယံ ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော, အပ္ပေဝနာမ ဣမမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟေယျာ’’တိ ဧကံ အဒုတိယံ ဩဟာယ ယေန ကုဏာလော သကုဏော တေနုပသင်္ကမိံသု။ အဒ္ဒသာ ခေါ ကုဏာလော သကုဏော တာ ဒိဇကညာယော ဒူရတောဝ အာဂစ္ဆန္တိယော, ဒိသွာန တာ ဒိဇကညာယော ဧတဒဝေါစ – ‘‘ကဟံ ပန တုမှံ ဝသလိယော ဘတ္တာ’’တိ? ‘‘အာဗာဓိကော ခေါ, သမ္မ ကုဏာလ, ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော အပ္ပေဝနာမ တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌဟေယျာ’’တိ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ, ကုဏာလော သကုဏော တာ ဒိဇကညာယော ဧဝံ အပသာဒေသိ – ‘‘နဿထ တုမှေ ဝသလိယော, ဝိနဿထ တုမှေ ဝသလိယော, စောရိယော ဓုတ္တိယော အသတိယော လဟုစိတ္တာယော ကတဿ အပ္ပဋိကာရိကာယော အနိလော ဝိယ ယေနကာမံဂမာယော’’တိ၊ ဝတွာ ယေန ပုဏ္ဏမုခေါ ဖုဿကောကိလော တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ဧတဒဝေါစ – ‘‘ဟံ, သမ္မ, ပုဏ္ဏမုခါ’’တိ။ ‘‘ဟံ, သမ္မ, ကုဏာလာ’’တိ။

အထ ခလု, ဘော ကုဏာလော သကုဏော တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ပက္ခေဟိ စ မုခတုဏ္ဍကေန စ ပရိဂ္ဂဟေတွာ ဝုဋ္ဌာပေတွာ နာနာဘေသဇ္ဇာနိ ပါယာပေသိ။ အထ ခလု, ဘော, ပုဏ္ဏမုခဿ ဖုဿကောကိလဿ သော အာဗာဓော ပဋိပ္ပဿမ္ဘီတိ။ အထ ခလု, ဘော, ကုဏာလော သကုဏော တံ ပုဏ္ဏမုခံ ဖုဿကောကိလံ ဂိလာနဝုဋ္ဌိတံ [ဂိလာနာဝုဋ္ဌိတံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] အစိရဝုဋ္ဌိတံ ဂေလညာ ဧတဒဝေါစ –

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ကဏှာ ဒွေပိတိကာ ပဉ္စပတိကာယ ဆဋ္ဌေ ပုရိသေ စိတ္တံ ပဋိဗန္ဓန္တိယာ, ယဒိဒံ ကဗန္ဓေ [ကဝန္ဓေ (သီ။ ပီ။)] ပီဌသပ္ပိမှီတိ။ ဘဝတိ စ ပနုတ္တရေတ္ထ [ပုနုတ္တစေတ္ထ (က။) ဧဝမုပရိပိ] ဝါကျံ –

၂၉၀။ ‘‘အထဇ္ဇုနော နကုလော ဘီမသေနော [ဘိမ္မသေနော (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ယုဓိဋ္ဌိလော သဟဒေဝေါ [သီဟဒေဝေါ (က။)] စ ရာဇာ၊

ဧတေ ပတီ ပဉ္စ မတ္တိစ္စ နာရီ, အကာသိ ခုဇ္ဇဝါမနကေန [ခုဇ္ဇဝါမနေန (ပီ။)] ပါပ’’န္တိ။

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, သစ္စတပါပီ [သစ္စတပါဝီ (သီ။ ပီ။), ပဉ္စတပါဝီ (သျာ။)] နာမ သမဏီ သုသာနမဇ္ဈေ ဝသန္တီ စတုတ္ထဘတ္တံ ပရိဏာမယမာနာ သုရာဓုတ္တကေန [တုလာပုတ္တကေန (သီ။ ပီ။), သာ သုရာဓုတ္တကေန (က။)] ပါပမကာသိ။

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ကာကဝတီ [ကာကာတီ (သီ။), ကာကာတိ (ပီ။)] နာမ ဒေဝီ သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ ဝသန္တီ ဘရိယာ ဝေနတေယျဿ နဋကုဝေရေန ပါပမကာသိ။

ဒိဋ္ဌာ မယာ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ကုရုင်္ဂဒေဝီ [ကုရင်္ဂဝီ (သီ။ ပီ။)] နာမ လောမသုဒ္ဒရီ [လောမသုန္ဒရီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဧဠိကကုမာရံ [ဧဠမာရကံ (သီ။), ဧဠကကုမာရံ (သျာ။), ဧဠကမာရံ (ပီ။)] ကာမယမာနာ ဆဠင်္ဂကုမာရဓနန္တေဝါသိနာ ပါပမကာသိ။

ဧဝဉှေတံ မယာ ဉာတံ, ဗြဟ္မဒတ္တဿ မာတရံ [မာတုကာ (သျာ။)] ဩဟာယ ကောသလရာဇံ ပဉ္စာလစဏ္ဍေန ပါပမကာသိ။

၂၉၁။ ‘‘ဧတာ စ အညာ စ အကံသု ပါပံ, တသ္မာဟမိတ္ထီနံ န ဝိဿသေ နပ္ပသံသေ၊

မဟီ ယထာ ဇဂတိ သမာနရတ္တာ, ဝသုန္ဓရာ ဣတရီတရာပတိဋ္ဌာ [ဣတရီတရာနံ ပတိဋ္ဌာ (သျာ။), ဣတ္တရီတရပ္ပတိဋ္ဌာ (?)]၊

သဗ္ဗသဟာ အဖန္ဒနာ အကုပ္ပါ, တထိတ္ထိယော တာယော န ဝိဿသေ နရော။

၂၉၂။ ‘‘သီဟော ယထာ လောဟိတမံသဘောဇနော, ဝါဠမိဂေါ ပဉ္စာဝုဓော [ပဉ္စဟတ္ထော (သီ။ ပီ။)] သုရုဒ္ဓေါ၊

ပသယှခါဒီ ပရဟိံသနေ ရတော, တထိတ္ထိယော တာယော န ဝိဿသေ နရော။

‘‘န ခလု [န ခလု ဘော (သျာ။ က။)], သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ဝေသိယော နာရိယော ဂမနိယော, န ဟေတာ ဗန္ဓကိယော နာမ, ဝဓိကာယော နာမ ဧတာယော, ယဒိဒံ ဝေသိယော နာရိယော ဂမနိယော’’တိ။

‘‘စောရော [စောရာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဝိယ ဝေဏိကတာ, မဒိရာဝ [မဒိရာ ဝိယ (သီ။ သျာ။), မဒိရိဝ (ပီ။)] ဒိဒ္ဓါ [ဒိဋ္ဌာ (က။), ဝိသဒုဋ္ဌာ (သျာ။)] ဝါဏိဇော [ဝါဏိဇာ (ပီ။)] ဝိယ ဝါစာသန္ထုတိယော, ဣဿသိင်္ဃမိဝ ဝိပရိဝတ္တာယော [ပရိဝတ္တာယော (ပီ။), ဝိပရိဝတ္တာရော (က။)], ဥရဂါမိဝ ဒုဇိဝှါယော, သောဗ္ဘမိဝ ပဋိစ္ဆန္နာ, ပါတာလမိဝ ဒုပ္ပူရာ ရက္ခသီ ဝိယ ဒုတ္တောသာ, ယမောဝေကန္တဟာရိယော, သိခီရိဝ သဗ္ဗဘက္ခာ, နဒီရိဝ သဗ္ဗဝါဟီ, အနိလော ဝိယ ယေနကာမံစရာ, နေရု ဝိယ အဝိသေသကရာ, ဝိသရုက္ခော ဝိယ နိစ္စဖလိတာယော’’တိ။ ဘဝတိ စ ပနုတ္တရေတ္ထ ဝါကျံ –

၂၉၃။ ‘‘ယထာ စောရော ယထာ ဒိဒ္ဓေါ, ဝါဏိဇောဝ ဝိကတ္ထနီ၊

ဣဿသိင်္ဃမိဝ ပရိဝတ္တာ [မိဝါဝဋ္ဋော (သီ။), မိဝါဝတ္တာ (ပီ။)], ဒုဇိဝှါ [ဒုဇ္ဇိဝှ (ပီ။)] ဥရဂေါ ဝိယ။

၂၉၄။ ‘‘သောဗ္ဘမိဝ ပဋိစ္ဆန္နာ, ပါတာလမိဝ ဒုပ္ပုရာ၊

ရက္ခသီ ဝိယ ဒုတ္တောသာ, ယမောဝေကန္တဟာရိယော။

၂၉၅။ [ယထာ သိခီ နဒီဝါဟော, အနိလော ကာမစာရဝါ၊§နေရူဝ အဝိသေသာ စ, ဝိသရုက္ခော ဝိယ နိစ္စဖလာ၊§နာသယန္တိ ဃရေ ဘောဂံ, ရတနာနန္တကရိတ္ထိ ယောတိ၊ (သီ။ သျာ။)]

‘‘ယထာ သိခီ နဒီ ဝါတော, နေရုနာဝ သမာဂတာ။

ဝိသရုက္ခော ဝိယ နိစ္စဖလာ, နာသယန္တိ ဃရေ ဘောဂံ၊

ရတနန္တကရိတ္ထိယော’’တိ [ယထာ သိခီ နဒီဝါဟော, အနိလော ကာမစာရဝါ၊§နေရူဝ အဝိသေသာ စ, ဝိသရုက္ခော ဝိယ နိစ္စဖလာ၊§နာသယန္တိ ဃရေ ဘောဂံ, ရတနာနန္တကရိတ္ထိ ယောတိ၊ (သီ။ သျာ။)]။

‘‘စတ္တာရိမာနိ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ယာနိ (ဝတ္ထူနိ ကိစ္စေ ဇာတေ အနတ္ထစရာနိ ဘဝန္တိ၊ တာနိ) [( ) သီ။ သျာ။ ပေါတ္ထကေသု န ဒိဿတိ] ပရကုလေ န ဝါသေတဗ္ဗာနိ – ဂေါဏံ ဓေနုံ ယာနံ ဘရိယာ။ စတ္တာရိ ဧတာနိ ပဏ္ဍိတော ဓနာနိ [ယာနိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဃရာ န ဝိပ္ပဝါသယေ။

၂၉၆။ ‘ဂေါဏံ ဓေနုဉ္စ ယာနဉ္စ, ဘရိယံ ဉာတိကုလေ န ဝါသယေ၊

ဘဉ္ဇန္တိ ရထံ အယာနကာ, အတိဝါဟေန ဟနန္တိ ပုင်္ဂဝံ၊

ဒေါဟေန ဟနန္တိ ဝစ္ဆကံ, ဘရိယာ ဉာတိကုလေ ပဒုဿတီ’’’တိ။

‘‘ဆ ဣမာနိ, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ယာနိ (ဝတ္ထူနိ) [( ) သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု နု ဒိဿတိ] ကိစ္စေ ဇာတေ အနတ္ထစရာနိ ဘဝန္တိ –

၂၉၇။ ‘အဂုဏံ ဓနု ဉာတိကုလေ စ ဘရိယာ, ပါရံ နာဝါ အက္ခဘဂ္ဂဉ္စ ယာနံ၊

ဒူရေ မိတ္တော ပါပသဟာယကော စ, ကိစ္စေ ဇာတေ အနတ္ထစရာနိ ဘဝ’’’န္တိ။

‘‘အဋ္ဌဟိ ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ သာမိကံ အဝဇာနာတိ။ ဒလိဒ္ဒတာ, အာတုရတာ, ဇိဏ္ဏတာ, သုရာသောဏ္ဍတာ, မုဒ္ဓတာ, ပမတ္တတာ, သဗ္ဗကိစ္စေသု အနုဝတ္တနတာ, သဗ္ဗဓနအနုပ္ပဒါနေန – ဣမေဟိ ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, အဋ္ဌဟိ ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ သာမိကံ အဝဇာနာတိ။ ဘဝတိ စ ပနုတ္တရေတ္ထ ဝါကျံ –

၂၉၈။ ‘ဒလိဒ္ဒံ အာတုရဉ္စာပိ, ဇိဏ္ဏကံ သုရသောဏ္ဍကံ၊

ပမတ္တံ မုဒ္ဓပတ္တဉ္စ, သဗ္ဗကိစ္စေသု [ရတ္တံ ကိစ္စေသု (သီ။ ပီ။)] ဟာပနံ၊

သဗ္ဗကာမပ္ပဒါနေန [သဗ္ဗကာမပဏိဓာနေန (သျာ)], အဝဇာနာတိ [အဝဇာနန္တိ (သီ။ ပီ။)] သာမိက’’’န္တိ။

‘‘နဝဟိ ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပဒေါသမာဟရတိ။ အာရာမဂမနသီလာ စ ဟောတိ, ဥယျာနဂမနသီလာ စ ဟောတိ, နဒီတိတ္ထဂမနသီလာ စ ဟောတိ, ဉာတိကုလဂမနသီလာ စ ဟောတိ, ပရကုလဂမနသီလာ စ ဟောတိ, အာဒါသဒုဿမဏ္ဍနာနုယောဂမနုယုတ္တသီလာ စ ဟောတိ, မဇ္ဇပါယိနီ စ ဟောတိ, နိလ္လောကနသီလာ စ ဟောတိ, သဒွါရဌာယိနီ [ပဒွါရဋ္ဌာယိနီ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] စ ဟောတိ – ဣမေဟိ ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, နဝဟိ ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပဒေါသမာဟရတီတိ။ ဘဝတိ စ ပနုတ္တရေတ္ထ ဝါကျံ –

၂၉၉။ ‘အာရာမသီလာ စ [အာရာမသီလာ (သီ။ ပီ။)] ဥယျာနံ, နဒီ ဉာတိ ပရကုလံ၊

အာဒါသဒုဿမဏ္ဍနမနုယုတ္တာ, ယာ စိတ္ထီ မဇ္ဇပါယိနီ။

၃၀၀။ ‘ယာ စ နိလ္လောကနသီလာ, ယာ စ သဒွါရဌာယိနီ၊

နဝဟေတေဟိ ဌာနေဟိ, ပဒေါသမာဟရန္တိ ဣတ္ထိယော’’’တိ။

‘‘စတ္တာလီသာယ [စတ္တာလီသာယိ (ပီ။ က။)] ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပုရိသံ အစ္စာစရတိ [အစ္စာဝဒတိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]။ ဝိဇမ္ဘတိ, ဝိနမတိ, ဝိလသတိ, ဝိလဇ္ဇတိ, နခေန နခံ ဃဋ္ဋေတိ, ပါဒေန ပါဒံ အက္ကမတိ, ကဋ္ဌေန ပထဝိံ ဝိလိခတိ [လိခတိ (သီ။ ပီ။)], ဒါရကံ ဥလ္လင်္ဃတိ ဥလ္လင်္ဃာပေတိ [ဒါရကံ ဥလ္လင်္ဃေတိ ဩလင်္ဃေတိ (သီ။ ပီ။)], ကီဠတိ ကီဠာပေတိ, စုမ္ဗတိ စုမ္ဗာပေတိ, ဘုဉ္ဇတိ ဘုဉ္ဇာပေတိ, ဒဒါတိ, ယာစတိ, ကတမနုကရောတိ, ဥစ္စံ ဘာသတိ, နီစံ ဘာသတိ, အဝိစ္စံ ဘာသတိ, ဝိဝိစ္စံ ဘာသတိ, နစ္စေန ဂီတေန ဝါဒိတေန ရောဒနေန [ရောဒိတေန (သီ။ ပီ။)] ဝိလသိတေန ဝိဘူသိတေန ဇဂ္ဃတိ, ပေက္ခတိ, ကဋိံ စာလေတိ, ဂုယှဘဏ္ဍကံ သဉ္စာလေတိ, ဦရုံ ဝိဝရတိ, ဦရုံ ပိဒဟတိ, ထနံ ဒဿေတိ, ကစ္ဆံ ဒဿေတိ, နာဘိံ ဒဿေတိ, အက္ခိံ နိခနတိ, ဘမုကံ ဥက္ခိပတိ, ဩဋ္ဌံ ဥပလိခတိ [ဩဋ္ဌံ ပလိခတိ ဇိဝှံ ပလိခတိ (သီ။ ပီ။)], ဇိဝှံ နိလ္လာလေတိ, ဒုဿံ မုဉ္စတိ, ဒုဿံ ပဋိဗန္ဓတိ, သိရသံ မုဉ္စတိ, သိရသံ ဗန္ဓတိ – ဣမေဟိ ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, စတ္တာလီသာယ ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပုရိသံ အစ္စာစရတိ။

‘‘ပဉ္စဝီသာယ [ပဉ္စဝီသာဟိ (ပီ။ က။)] ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပဒုဋ္ဌာ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဘဝတိ။ သာမိကဿ ပဝါသံ ဝဏ္ဏေတိ, ပဝုဋ္ဌံ န သရတိ, အာဂတံ နာဘိနန္ဒတိ, အဝဏ္ဏံ တဿ ဘဏတိ, ဝဏ္ဏံ တဿ န ဘဏတိ, အနတ္ထံ တဿ စရတိ, အတ္ထံ တဿ န စရတိ, အကိစ္စံ တဿ ကရောတိ, ကိစ္စံ တဿ န ကရောတိ, ပရိဒဟိတွာ သယတိ, ပရမ္မုခီ နိပဇ္ဇတိ, ပရိဝတ္တကဇာတာ ခေါ ပန ဟောတိ ကုင်္ကုမိယဇာတာ, ဒီဃံ အဿသတိ, ဒုက္ခံ ဝေဒယတိ, ဥစ္စာရပဿာဝံ အဘိဏှံ ဂစ္ဆတိ, ဝိလောမမာစရတိ, ပရပုရိသသဒ္ဒံ သုတွာ ကဏ္ဏသောတံ ဝိဝရမောဒဟတိ [ဝိဝရတိ ကမောဒဟတိ (ပီ။)], နိဟတဘောဂါ ခေါ ပန ဟောတိ, ပဋိဝိဿကေဟိ သန္ထဝံ ကရောတိ, နိက္ခန္တပါဒါ ခေါ ပန ဟောတိ, ဝိသိခါနုစာရိနီ အတိစာရိနီ ခေါ ပန ဟောတိ, နိစ္စံ [နတ္ထိ သီ။ သျာ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု] သာမိကေ အဂါရဝါ ပဒုဋ္ဌမနသင်္ကပ္ပါ, အဘိဏှံ ဒွါရေ တိဋ္ဌတိ, ကစ္ဆာနိ အင်္ဂါနိ ထနာနိ ဒဿေတိ, ဒိသောဒိသံ ဂန္တွာ ပေက္ခတိ – ဣမေဟိ ခလု, သမ္မ ပုဏ္ဏမုခ, ပဉ္စဝီသာယ [ပဉ္စဝီသာဟိ (က။)] ဌာနေဟိ ဣတ္ထီ ပဒုဋ္ဌာ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဘဝတိ။ ဘဝတိ စ ပနုတ္တရေတ္ထ ဝါကျံ –

၃၀၁။ ‘ပဝါသံ တဿ ဝဏ္ဏေတိ, ဂတံ တဿ န သောစတိ [ပဝါသ’မဿ ဝဏ္ဏေတိ ဂတိံ နာနုသောစတိ (သီ။ ပီ။)]၊

ဒိသွာန ပတိမာဂတံ [ဒိသွာပတိံ အာဂတံ (သီ။ ပီ။)] နာဘိနန္ဒတိ၊

ဘတ္တာရဝဏ္ဏံ န ကဒါစိ ဘာသတိ, ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၂။ ‘အနတ္ထံ တဿ စရတိ အသညတာ, အတ္ထဉ္စ ဟာပေတိ အကိစ္စကာရိနီ၊

ပရိဒဟိတွာ သယတိ ပရမ္မုခီ, ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၃။ ‘ပရိဝတ္တဇာတာ စ [ပရာဝတ္တကဇာတာ စ (သီ။)] ဘဝတိ ကုင်္ကုမီ, ဒီဃဉ္စ အဿသတိ ဒုက္ခဝေဒိနီ၊

ဥစ္စာရပဿာဝမဘိဏှံ ဂစ္ဆတိ, ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၄။ ‘‘ဝိလောမမာစရတိ အကိစ္စကာရိနီ, သဒ္ဒံ နိသာမေတိ ပရဿ ဘာသတော၊

နိဟတဘောဂါ စ ကရောတိ သန္ထဝံ, ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၅။ ‘ကိစ္ဆေန လဒ္ဓံ ကသိရာဘတံ [ကသိရေနာဘတံ (သီ။)] ဓနံ, ဝိတ္တံ ဝိနာသေတိ ဒုက္ခေန သမ္ဘတံ၊

ပဋိဝိဿကေဟိ စ ကရောတိ သန္ထဝံ, ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၆။ ‘နိက္ခန္တပါဒါ ဝိသိခါနုစာရိနီ, နိစ္စဉ္စ သာမိမှိ [နိစ္စံ သသာမိမှိ (ပီ။ က။)] ပဒုဋ္ဌမာနသာ၊

အတိစာရိနီ ဟောတိ အပေတဂါရဝါ [တထေဝ’ဂါရဝါ (သီ။ ပီ။)], ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၇။ ‘အဘိက္ခဏံ တိဋ္ဌတိ ဒွါရမူလေ, ထနာနိ ကစ္ဆာနိ စ ဒဿယန္တီ၊

ဒိသောဒိသံ ပေက္ခတိ ဘန္တစိတ္တာ, ဧတေ ပဒုဋ္ဌာယ ဘဝန္တိ လက္ခဏာ။

၃၀၈။ ‘သဗ္ဗာ နဒီ ဝင်္ကဂတီ [ဝင်္ကနဒီ (က။)], သဗ္ဗေ ကဋ္ဌမယာ ဝနာ၊

သဗ္ဗိတ္ထိယော ကရေ ပါပံ, လဘမာနေ နိဝါတကေ။

၃၀၉။ ‘သစေ လဘေထ ခဏံ ဝါ ရဟော ဝါ, နိဝါတကံ ဝါပိ လဘေထ တာဒိသံ၊

သဗ္ဗာဝ ဣတ္ထီ ကယိရုံ နု [ကရေယျု နော (သီ။), ကရေယျုံ နော (ပီ။)] ပါပံ, အညံ အလတ္ထ [အလဒ္ဓါ (သျာ။ ပီ။ က။)] ပီဌသပ္ပိနာပိ သဒ္ဓိံ။

၃၁၀။ ‘‘နရာနမာရာမကရာသု နာရိသု, အနေကစိတ္တာသု အနိဂ္ဂဟာသု စ၊

သဗ္ဗတ္ထ နာပီတိကရာပိ [သဗ္ဗ’တ္တနာ’ပီတိကာရာပိ (သီ။ သျာ။)] စေ သိယာ [သိယုံ (သျာ။)], န ဝိဿသေ တိတ္ထသမာ ဟိ နာရိယော’’တိ။

၃၁၁။ ‘ယံ ဝေ [ယဉ္စ (သျာ။ က။)] ဒိသွာ ကဏ္ဍရီကိန္နရာနံ [ကိန္နရကိန္နရီနံ (သျာ။), ကိန္နရီကိန္နရာနံ (က။)], သဗ္ဗိတ္ထိယော န ရမန္တိ အဂါရေ၊

တံ တာဒိသံ မစ္စံ စဇိတွာ ဘရိယာ, အညံ ဒိသွာ ပုရိသံ ပီဌသပ္ပိံ။

၃၁၂။ ‘ဗကဿ စ ဗာဝရိကဿ [ပါဝါရိကဿ (သီ။), ဗာဝရိယဿ (သျာ။)] ရညော, အစ္စန္တကာမာနုဂတဿ ဘရိယာ၊

အဝါစရီ [အစ္စာစရိ (သျာ။), အနာစရိ (က။)] ပဋ္ဌဝသာနုဂဿ [ဗဒ္ဓဝသာနုဂဿ (သီ။ သျာ။), ပတ္တဝသာနုဂတဿ (က။)], ကံ ဝါပိ ဣတ္ထီ နာတိစရေ တဒညံ။

၃၁၃။ ‘ပိင်္ဂိယာနီ သဗ္ဗလောကိဿရဿ, ရညော ပိယာ ဗြဟ္မဒတ္တဿ ဘရိယာ၊

အဝါစရီ ပဋ္ဌဝသာနုဂဿ, တံ ဝါပိ သာ နာဇ္ဈဂါ ကာမကာမိနီ။

၃၁၄။ ‘လုဒ္ဓါနံ [ခုဒ္ဒါနံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] လဟုစိတ္တာနံ, အကတညူန ဒုဗ္ဘိနံ၊

နာဒေဝသတ္တော ပုရိသော, ထီနံ သဒ္ဓါတုမရဟတိ။

၃၁၅။ ‘န တာ ပဇာနန္တိ ကတံ န ကိစ္စံ, န မာတရံ ပိတရံ ဘာတရံ ဝါ၊

အနရိယာ သမတိက္ကန္တဓမ္မာ, သဿေဝ စိတ္တဿ ဝသံ ဝဇန္တိ။

၃၁၆။ ‘စိရာနုဝုဋ္ဌမ္ပိ [စိရာနုဝုတ္ထမ္ပိ (သီ။ ပီ။)] ပိယံ မနာပံ, အနုကမ္ပကံ ပါဏသမမ္ပိ ဘတ္တုံ [သန္တံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

အာဝါသု ကိစ္စေသု စ နံ ဇဟန္တိ, တသ္မာဟမိတ္ထီနံ န ဝိဿသာမိ။

၃၁၇။ ‘ထီနဉှိ စိတ္တံ ယထာ ဝါနရဿ, ကန္နပ္ပကန္နံ ယထာ ရုက္ခဆာယာ၊

စလာစလံ ဟဒယမိတ္ထိယာနံ, စက္ကဿ နေမိ ဝိယ ပရိဝတ္တတိ။

၃၁၈။ ‘ယဒါ တာ ပဿန္တိ သမေက္ခမာနာ, အာဒေယျရူပံ ပုရိသဿ ဝိတ္တံ၊

သဏှာဟိ ဝါစာဟိ နယန္တိ မေနံ, ကမ္ဗောဇကာ ဇလဇေနေဝ အဿံ။

၃၁၉။ ‘ယဒါ န ပဿန္တိ သမေက္ခမာနာ, အာဒေယျရူပံ ပုရိသဿ ဝိတ္တံ၊

သမန္တတော နံ ပရိဝဇ္ဇယန္တိ, တိဏ္ဏော နဒီပါရဂတောဝ ကုလ္လံ။

၃၂၀။ ‘သိလေသူပမံ သိခိရိဝ သဗ္ဗဘက္ခာ, တိက္ခမာယာ နဒီရိဝ သီဃသောတာ၊

သေဝန္တိ ဟေတာ ပိယမပ္ပိယဉ္စ, နာဝါ ယထာ ဩရကူလံ [ဩရကုလံ (သီ။) ဧဝမုပရိပိ] ပရဉ္စ။

၃၂၁။ ‘န တာ ဧကဿ န ဒွိန္နံ, အာပဏောဝ ပသာရိတော၊

ယော တာ မယှန္တိ မညေယျ, ဝါတံ ဇာလေန ဗာဓယေ [ဗန္ဓယေ (သျာ။ က။)]။

၃၂၂။ ‘ယထာ နဒီ စ ပန္ထော စ, ပါနာဂါရံ သဘာ ပပါ၊

ဧဝံ လောကိတ္ထိယော နာမ, ဝေလာ တာသံ န ဝိဇ္ဇတိ [ကေသုစိ ပေါတ္ထကေသု ဣမိဿာ ဂါထာယ ပုဗ္ဗဒ္ဓါပရဒ္ဓံ ဝိပရိယာယေန ဒိဿတိ]။

၃၂၃။ ‘ဃတာသနသမာ ဧတာ, ကဏှသပ္ပသိရူပမာ၊

ဂါဝေါ ဗဟိတိဏဿေဝ, ဩမသန္တိ ဝရံ ဝရံ။

၃၂၄။ ‘ဃတာသနံ ကုဉ္ဇရံ ကဏှသပ္ပံ, မုဒ္ဓါဘိသိတ္တံ ပမဒါ စ သဗ္ဗာ၊

ဧတေ နရော [ဧတေန သော (ပီ။)] နိစ္စယတော [နိစ္စယတ္တော (သီ။ ပီ။)] ဘဇေထ, တေသံ ဟဝေ ဒုဗ္ဗိဒု သဗ္ဗဘာဝေါ [သစ္စဘာဝေါ (သျာ။)]။

၃၂၅။ ‘နစ္စန္တဝဏ္ဏာ န ဗဟူနံ ကန္တာ, န ဒက္ခိဏာ ပမဒါ သေဝိတဗ္ဗာ၊

န ပရဿ ဘရိယာ န ဓနဿ ဟေတု, ဧတိတ္ထိယော ပဉ္စ န သေဝိတဗ္ဗာ’’’။

အထ ခလု, ဘော, အာနန္ဒော ဂိဇ္ဈရာဇာ ကုဏာလဿ သကုဏဿ အာဒိမဇ္ဈကထာပရိယောသာနံ [အာဒိမဇ္ဈဂါထာပရိယောသာနံ (သျာ။ က။)] ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

၃၂၆။ ‘‘ပုဏ္ဏမ္ပိ စေမံ ပထဝိံ ဓနေန, ဒဇ္ဇိတ္ထိယာ ပုရိသော သမ္မတာယ၊

လဒ္ဓါ ခဏံ အတိမညေယျ တမ္ပိ, တာသံ ဝသံ အသတီနံ န ဂစ္ဆေ။

၃၂၇။ ‘‘ဥဋ္ဌာဟကံ စေပိ အလီနဝုတ္တိံ, ကောမာရဘတ္တာရံ ပိယံ မနာပံ၊

အာဝါသု ကိစ္စေသု စ နံ ဇဟန္တိ, တသ္မာဟမိတ္ထီနံ [တသ္မာ ဟိ ဣတ္ထီနံ (သီ။ ပီ။)] န ဝိဿသာမိ။

၃၂၈။ ‘‘န ဝိဿသေ ဣစ္ဆတိ မန္တိ ပေါသော, န ဝိဿသေ ရောဒတိ မေ သကာသေ၊

သေဝန္တိ ဟေတာ ပိယမပ္ပိယဉ္စ, နာဝါ ယထာ ဩရကူလံ ပရဉ္စ။

၃၂၉။ ‘‘န ဝိဿသေ သာခပုရာဏသန္ထတံ, န ဝိဿသေ မိတ္တပုရာဏစောရံ၊

န ဝိဿသေ ရာဇာနံ သခါ [ရာဇာ သခါ (သီ။ ပီ။)] မမန္တိ, န ဝိဿသေ ဣတ္ထိ ဒသန္န မာတရံ။

၃၃၀။ ‘‘န ဝိဿသေ ရာမကရာသု နာရိသု, အစ္စန္တသီလာသု အသညတာသု၊

အစ္စန္တပေမာနုဂတဿ ဘရိယာ, န ဝိဿသေ တိတ္ထသမာ ဟိ နာရိယော။

၃၃၁။ ‘‘ဟနေယျုံ ဆိန္ဒေယျုံ ဆေဒါပေယျုမ္ပိ [ဟနေယျု ဆိန္ဒေယျုံပိ ဆဒယေယျုံ (သီ။ ပီ။), ဟနေယျုံပိ ဆိန္ဒေယျုံပိ ဆေဒါပေယျုံပိ (သျာ။)], ကဏ္ဌေပိ [ကဏ္ဌမ္ပိ (သီ။ သျာ။)] ဆေတွာ ရုဓိရံ ပိဝေယျုံ၊

မာ ဒီနကာမာသု အသညတာသု, ဘာဝံ ကရေ ဂင်္ဂတိတ္ထူပမာသု။

၃၃၂။ ‘‘မုသာ တာသံ ယထာ သစ္စံ, သစ္စံ တာသံ ယထာ မုသာ၊

ဂါဝေါ ဗဟိတိဏဿေဝ, ဩမသန္တိ ဝရံ ဝရံ။

၃၃၃။ ‘‘ဂတေနေတာ ပလောဘေန္တိ, ပေက္ခိတေန မှိတေန စ၊

အထောပိ ဒုန္နိဝတ္ထေန, မဉ္ဇုနာ ဘဏိတေန စ။

၃၃၄။ ‘‘စောရိယော ကထိနာ [ကဌိနာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဟေတာ, ဝါဠာ စ လပသက္ခရာ၊

န တာ ကိဉ္စိ န ဇာနန္တိ, ယံ မနုဿေသု ဝဉ္စနံ။

၃၃၅။ ‘‘အသာ လောကိတ္ထိယော နာမ, ဝေလာ တာသံ န ဝိဇ္ဇတိ၊

သာရတ္တာ စ ပဂဗ္ဘာ စ, သိခီ သဗ္ဗဃသော ယထာ။

၃၃၆။ ‘‘နတ္ထိတ္ထီနံ ပိယော နာမ, အပ္ပိယောပိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

သေဝန္တိ ဟေတာ ပိယမပ္ပိယဉ္စ, နာဝါ ယထာ ဩရကူလံ ပရဉ္စ။

၃၃၇။ ‘‘နတ္ထိတ္ထီနံ ပိယော နာမ, အပ္ပိယောပိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဓနတ္တာ [ဓနတ္ထာ (သျာ။)] ပဋိဝလ္လန္တိ, လတာဝ ဒုမနိဿိတာ။

၃၃၈။ ‘‘ဟတ္ထိဗန္ဓံ အဿဗန္ဓံ, ဂေါပုရိသဉ္စ မဏ္ဍလံ [စဏ္ဍလံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

ဆဝဍာဟကံ ပုပ္ဖဆဍ္ဍကံ, သဓနမနုပတန္တိ နာရိယော။

၃၃၉။ ‘‘ကုလပုတ္တမ္ပိ ဇဟန္တိ အကိဉ္စနံ, ဆဝကသမသဒိသမ္ပိ [ဆဝကသမံ (သျာ။ ပီ။)]၊

အနုဂစ္ဆန္တိ [ဂစ္ဆန္တိ (ပီ။)] အနုပတန္တိ, ဓနဟေတု ဟိ နာရိယော’’တိ [ဓနဟေတု စ နာရိယော (သျာ။), ဓနဟေတု နာရိယော (ပီ။)]။

အထ ခလု, ဘော, နာရဒေါ ဒေဝဗြာဟ္မဏော အာနန္ဒဿ ဂိဇ္ဈရာဇဿ အာဒိမဇ္ဈကထာပရိယောသာနံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

၃၄၀။ ‘‘စတ္တာရောမေ န ပူရေန္တိ, တေ မေ သုဏာထ ဘာသတော၊

သမုဒ္ဒေါ ဗြာဟ္မဏော ရာဇာ, ဣတ္ထီ စာပိ ဒိဇမ္ပတိ။

၃၄၁။ ‘‘သရိတာ သာဂရံ ယန္တိ, ယာ ကာစိ ပထဝိဿိတာ၊

တာ သမုဒ္ဒံ န ပူရေန္တိ, ဦနတ္တာ ဟိ န ပူရတိ။

၃၄၂။ ‘‘ဗြာဟ္မဏော စ အဓီယာန, ဝေဒမက္ခာနပဉ္စမံ၊

ဘိယျောပိ သုတမိစ္ဆေယျ, ဦနတ္တာ ဟိ န ပူရတိ။

၃၄၃။ ‘‘ရာဇာ စ ပထဝိံ သဗ္ဗံ, သသမုဒ္ဒံ သပဗ္ဗတံ၊

အဇ္ဈာဝသံ ဝိဇိနိတွာ, အနန္တရတနောစိတံ၊

ပါရံ သမုဒ္ဒံ ပတ္ထေတိ, ဦနတ္တာ ဟိ န ပူရတိ။

၃၄၄။ ‘‘ဧကမေကာယ ဣတ္ထိယာ, အဋ္ဌဋ္ဌ ပတိနော သိယာ၊

သူရာ စ ဗလဝန္တော စ, သဗ္ဗကာမရသာဟရာ၊

ကရေယျ နဝမေ ဆန္ဒံ, ဦနတ္တာ ဟိ န ပူရတိ။

၃၄၅။ ‘‘သဗ္ဗိတ္ထိယော သိခိရိဝ သဗ္ဗဘက္ခာ, သဗ္ဗိတ္ထိယော နဒီရိဝ သဗ္ဗဝါဟီ၊

သဗ္ဗိတ္ထိယော ကဏ္ဋကာနံဝ သာခါ, သဗ္ဗိတ္ထိယော ဓနဟေတု ဝဇန္တိ။

၃၄၆။ ‘‘ဝါတဉ္စ ဇာလေန နရော ပရာမသေ, ဩသိဉ္စယေ [ဩသဉ္စိယာ (သီ။ ပီ။)] သာဂရမေကပါဏိနာ၊

သကေန ဟတ္ထေန ကရေယျ ဃောသံ [သကေန ကာလေန ဟနေယျ ဃောသနံ (ပီ။)], ယော သဗ္ဗဘာဝံ ပမဒါသု ဩသဇေ။

၃၄၇။ ‘‘စောရီနံ ဗဟုဗုဒ္ဓီနံ, ယာသု သစ္စံ သုဒုလ္လဘံ၊

ထီနံ ဘာဝေါ ဒုရာဇာနော, မစ္ဆဿေဝေါဒကေ ဂတံ။

၃၄၈။ ‘‘အနလာ မုဒုသမ္ဘာသာ, ဒုပ္ပူရာ တာ နဒီသမာ၊

သီဒန္တိ နံ ဝိဒိတွာန, အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ။

၃၄၉။ ‘‘အာဝဋ္ဋနီ မဟာမာယာ, ဗြဟ္မစရိယဝိကောပနာ၊

သီဒန္တိ နံ ဝိဒိတွာန, အာရကာ ပရိဝဇ္ဇယေ။

၃၅၀။ ‘‘ယံ ဧတာ [ယဉ္စေတာ (သျာ။)] ဥပသေဝန္တိ, ဆန္ဒသာ ဝါ ဓနေန ဝါ၊

ဇာတဝေဒေါဝ သဏ္ဌာနံ, ခိပ္ပံ အနုဒဟန္တိ န’’န္တိ။

အထ ခလု, ဘော, ကုဏာလော သကုဏော နာရဒဿ ဒေဝဗြာဟ္မဏဿ အာဒိမဇ္ဈကထာပရိယောသာနံ ဝိဒိတွာ တာယံ ဝေလာယံ ဣမာ ဂါထာယော အဘာသိ –

၃၅၁။ ‘‘သလ္လပေ နိသိတခဂ္ဂပါဏိနာ, ပဏ္ဍိတော အပိ ပိသာစဒေါသိနာ၊

ဥဂ္ဂတေဇမုရဂမ္ပိ အာသိဒေ, ဧကော ဧကာယ ပမဒါယ နာလပေ [ဧကော ဧကပမဒံ ဟိ နာလပေ (ပီ။) ဧကော ဧကပမာဒါယ နာလပေ (?)]။

၃၅၂။ ‘‘လောကစိတ္တမထနာ ဟိ နာရိယော, နစ္စဂီတဘဏိတမှိတာဝုဓာ၊

ဗာဓယန္တိ အနုပဋ္ဌိတဿတိံ [အနုပဋ္ဌိတာသတီ (ပီ။)], ဒီပေ ရက္ခသိဂဏောဝ [ဒီပရက္ခသိဂဏာဝ (သီ။)] ဝါဏိဇေ။

၃၅၃။ ‘‘နတ္ထိ တာသံ ဝိနယော န သံဝရော, မဇ္ဇမံသနိရတာ [မဇ္ဇမံသာဘိရတာ (က။)] အသညတာ၊

တာ ဂိလန္တိ ပုရိသဿ ပါဘတံ, သာဂရေဝ မကရံ တိမိင်္ဂလော [တိမိင်္ဂိလော (သီ။ ပီ။)]။

၃၅၄။ ‘‘ပဉ္စကာမဂုဏသာတဂေါစရာ, ဥဒ္ဓတာ အနိယတာ အသညတာ၊

ဩသရန္တိ ပမဒါ ပမာဒိနံ, လောဏတောယဝတိယံဝ အာပကာ။

၃၅၅။ ‘‘ယံ နရံ ဥပလပေန္တိ [ဥပရမန္တိ (သီ။ ပီ။), ပလာပေန္တိ (က။)] နာရိယော, ဆန္ဒသာ ဝ ရတိယာ ဓနေန ဝါ၊

ဇာတဝေဒသဒိသမ္ပိ တာဒိသံ, ရာဂဒေါသဝဓိယော [ရာဂဒေါသဝတိယော (သီ။ ပီ။)] ဒဟန္တိ နံ။

၃၅၆။ ‘‘အဍ္ဎံ ဉတွာ ပုရိသံ မဟဒ္ဓနံ, ဩသရန္တိ သဓနာ သဟတ္တနာ၊

ရတ္တစိတ္တမတိဝေဌယန္တိ နံ, သာလ မာလုဝလတာဝ ကာနနေ။

၃၅၇။ ‘‘တာ ဥပေန္တိ ဝိဝိဓေန ဆန္ဒသာ, စိတြဗိမ္ဗမုခိယော အလင်္ကတာ၊

ဥဟသန္တိ [ဦဟသန္တိ (သီ။ ပီ။), ဩဟသန္တိ (သျာ။)] ပဟသန္တိ နာရိယော, သမ္ဗရောဝ [သံဝရောဝ (သျာ။ ပီ။ က။)] သတမာယကောဝိဒါ။

၃၅၈။ ‘‘ဇာတရူပမဏိမုတ္တဘူသိတာ, သက္ကတာ ပတိကုလေသု နာရိယော၊

ရက္ခိတာ အတိစရန္တိ သာမိကံ, ဒါနဝံဝ ဟဒယန္တရဿိတာ [ဟဒယန္တနိဿိတာ (က။), ဟဒယန္တရနိဿိတာ (သျာ။)]။

၃၅၉။ ‘‘တေဇဝါပိ ဟိ နရော ဝိစက္ခဏော, သက္ကတော ဗဟုဇနဿ ပူဇိတော၊

နာရိနံ ဝသဂတော န ဘာသတိ, ရာဟုနာ ဥပဟတောဝ စန္ဒိမာ။

၃၆၀။ ‘‘ယံ ကရေယျ ကုပိတော ဒိသော ဒိသံ, ဒုဋ္ဌစိတ္တော ဝသမာဂတံ အရိံ [အရိ (သီ။ ပီ။)]၊

တေန ဘိယျော ဗျသနံ နိဂစ္ဆတိ, နာရိနံ ဝသဂတော အပေက္ခဝါ။

၃၆၁။ ‘‘ကေသလူနနခဆိန္နတဇ္ဇိတာ, ပါဒပါဏိကသဒဏ္ဍတာဠိတာ၊

ဟီနမေဝုပဂတာ ဟိ နာရိယော, တာ ရမန္တိ ကုဏပေဝ မက္ခိကာ။

၃၆၂။ ‘‘တာ ကုလေသု ဝိသိခန္တရေသု ဝါ, ရာဇဓာနိနိဂမေသု ဝါ ပုန [ဝါ ပန (သျာ။)]၊

ဩဍ္ဍိတံ နမုစိပါသဝါကရံ [ဝါဂုရံ (သျာ။)], စက္ခုမာ ပရိဝဇ္ဇေ သုခတ္ထိကော။

၃၆၃။ ‘‘ဩဿဇိတွ ကုသလံ တပေါဂုဏံ, ယော အနရိယစရိတာနိ မာစရိ၊

ဒေဝတာဟိ နိရယံ နိမိဿတိ, ဆေဒဂါမိမဏိယံဝ ဝါဏိဇော။

၃၆၄။ ‘‘သော ဣဓ ဂရဟိတော ပရတ္ထ စ, ဒုမ္မတီ ဥပဟတော [ဥပဂတော (သီ။ ပီ။)] သကမ္မုနာ၊

ဂစ္ဆတီ အနိယတော ဂဠာဂဠံ, ဒုဋ္ဌဂဒြဘရထောဝ ဥပ္ပထေ။

၃၆၅။ ‘‘သော ဥပေတိ နိရယံ ပတာပနံ, သတ္တိသိမ္ဗလိဝနဉ္စ အာယသံ၊

အာဝသိတွာ တိရစ္ဆာနယောနိယံ, ပေတရာဇဝိသယံ န မုဉ္စတိ [မုစ္စတိ (က။)]။

၃၆၆။ ‘‘ဒိဗျခိဍ္ဍရတိယော စ နန္ဒနေ, စက္ကဝတ္တိစရိတဉ္စ မာနုသေ၊

နာသယန္တိ ပမဒါ ပမာဒိနံ, ဒုဂ္ဂတိဉ္စ ပဋိပါဒယန္တိ နံ။

၃၆၇။ ‘‘ဒိဗျခိဍ္ဍရတိယော န ဒုလ္လဘာ, စက္ကဝတ္တိစရိတဉ္စ မာနုသေ၊

သောဏ္ဏဗျမှနိလယာ [သုဝဏ္ဏဗျမှနိလယာ (သျာ။ က။), သောဝဏ္ဏဗျမှနိလယာ (ပီ။)] စ အစ္ဆရာ, ယေ စရန္တိ ပမဒါဟနတ္ထိကာ။

၃၆၈။ ‘‘ကာမဓာတုသမတိက္ကမာ ဂတိ, ရူပဓာတုယာ ဘာဝေါ [ရူပဓာတုယာ ဘဝေါ (သီ။), ရူပဓာတုသမ္ဘဝေါ (သျာ။)] န ဒုလ္လဘော၊

ဝီတရာဂဝိသယူပပတ္တိယာ, ယေ စရန္တိ ပမဒါဟနတ္ထိကာ။

၃၆၉။ ‘‘သဗ္ဗဒုက္ခသမတိက္ကမံ သိဝံ, အစ္စန္တမစလိတံ အသင်္ခတံ၊

နိဗ္ဗုတေဟိ သုစိဟီ န ဒုလ္လဘံ, ယေ စရန္တိ ပမဒါဟနတ္ထိကာ’’တိ။

၃၇၀။ ‘‘ကုဏာလောဟံ တဒါ အာသိံ, ဥဒါယီ ဖုဿကောကိလော၊

အာနန္ဒော ဂိဇ္ဈရာဇာသိ, သာရိပုတ္တော စ နာရဒေါ၊

ပရိသာ ဗုဒ္ဓပရိသာ, ဧဝံ ဓာရေထ ဇာတက’’န္တိ။

ကုဏာလဇာတကံ စတုတ္ထံ။

၅၃၇။ မဟာသုတသောမဇာတကံ (၅)

၃၇၁။ ‘‘ကသ္မာ တုဝံ ရသက ဧဒိသာနိ, ကရောသိ ကမ္မာနိ သုဒါရုဏာနိ၊

ဟနာသိ ဣတ္ထီ ပုရိသေ စ မူဠှော, မံသဿ ဟေတု အဒု [အာဒု (သီ။ သျာ။)] ဓနဿ ကာရဏာ’’။

၃၇၂။ ‘‘နံ အတ္တဟေတူ န ဓနဿ ကာရဏာ, န ပုတ္တဒါရဿ သဟာယဉာတိနံ၊

ဘတ္တာ စ မေ ဘဂဝါ ဘူမိပါလော, သော ခါဒတိ မံသံ ဘဒန္တေဒိသံ’’။

၃၇၃။ ‘‘သစေ တုဝံ ဘတ္တုရတ္ထေ ပယုတ္တော, ကရောသိ ကမ္မာနိ သုဒါရုဏာနိ၊

ပါတောဝ အန္တေပုရံ ပါပုဏိတွာ, လပေယျာသိ မေ ရာဇိနော သမ္မုခေ တံ’’။

၃၇၄။ ‘‘တထာ ကရိဿာမိ အဟံ ဘဒန္တေ, ယထာ တုဝံ [ယမေဝ တွံ (သီ။)] ဘာသသိ ကာဠဟတ္ထိ၊

ပါတောဝ အန္တေပုရံ ပါပုဏိတွာ, ဝက္ခာမိ တေ ရာဇိနော သမ္မုခေ တံ’’။

၃၇၅။ တတော ရတျာ ဝိဝသာနေ [ဝိဝသနေ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ၊

ကာဠော ရသကမာဒါယ, ရာဇာနံ ဥပသင်္ကမိ၊

ဥပသင်္ကမ္မ [ဥပသင်္ကမိတွာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ရာဇာနံ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ။

၃၇၆။ ‘‘သစ္စံ ကိရ မဟာရာဇ, ရသကော ပေသိတော တယာ၊

ဟနတိ ဣတ္ထိပုရိသေ, တုဝံ မံသာနိ ခါဒသိ’’။

၃၇၇။ ‘‘ဧဝမေဝ တထာ ကာဠ, ရသကော ပေသိတော မယာ၊

မမ အတ္ထံ ကရောန္တဿ, ကိမေတံ ပရိဘာသသိ’’။

၃၇၈။ ‘‘အာနန္ဒော သဗ္ဗမစ္ဆာနံ, ခါဒိတွာ ရသဂိဒ္ဓိမာ၊

ပရိက္ခီဏာယ ပရိသာယ, အတ္တာနံ ခါဒိယာ မတော။

၃၇၉။ ‘‘ဧဝံ ပမတ္တော ရသဂါရဝေ ရတ္တော [ရတော (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဗာလော ယဒီ အာယတိ နာဝဗုဇ္ဈတိ၊

ဝိဓမ္မ ပုတ္တေ စဇိ [စဇိတွာ (က။)] ဉာတကေ စ, ပရိဝတ္တိယ အတ္တာနညေဝ [အတ္တာနမေဝ (သီ။ ပီ။)] ခါဒတိ။

၃၈၀။ ‘‘ဣဒံ တေ သုတွာန ဝိဂေတု [ဝိဟေတု (သီ။ ပီ။)] ဆန္ဒော, မာ ဘက္ခယီ [မာ ဘက္ခသီ (သီ။ ပီ။)] ရာဇ မနုဿမံသံ၊

မာ တွံ ဣမံ ကေဝလံ ဝါရိဇောဝ, ဒွိပဒါဓိပ [ဒိပဒါဒိပ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] သုညမကာသိ ရဋ္ဌံ’’။

၃၈၁။ ‘‘သုဇာတော နာမ နာမေန, ဩရသော တဿ အတြဇော [တဿ ဩရသ အတြဇော (သီ။), တဿ အတြဇ ဩရသော (ပီ။)]၊

ဇမ္ဗုပေသိမလဒ္ဓါန, မတော သော တဿ သင်္ခယေ။

၃၈၂။ ‘‘ဧဝမေဝ အဟံ ကာဠ, ဘုတွာ ဘက္ခံ ရသုတ္တမံ၊

အလဒ္ဓါ မာနုသံ မံသံ, မညေ ဟိဿာမိ [ဟေဿာမိ (သီ။ သျာ။), ဟဿာမိ (ပီ။)] ဇီဝိတံ’’။

၃၈၃။ ‘‘မာဏဝ အဘိရူပေါသိ, ကုလေ ဇာတောသိ သောတ္ထိယေ၊

န တွံ အရဟသိ တာတ, အဘက္ခံ ဘက္ခယေတဝေ’’။

၃၈၄။ ‘‘ရသာနံ အညတရံ ဧတံ, ကသ္မာ [ယသ္မာ (သီ။ ပီ။)] မံ တွံ နိဝါရယေ၊

သောဟံ တတ္ထ ဂမိဿာမိ, ယတ္ထ လစ္ဆာမိ ဧဒိသံ။

၃၈၅။ ‘‘သောဝါဟံ နိပ္ပတိဿာမိ, န တေ ဝစ္ဆာမိ သန္တိကေ၊

ယဿ မေ ဒဿနေန တွံ, နာဘိနန္ဒသိ ဗြာဟ္မဏ’’။

၃၈၆။ ‘‘အဒ္ဓါ အညေပိ ဒါယာဒေ, ပုတ္တေ လစ္ဆာမ မာဏဝ၊

တွဉ္စ ဇမ္မ ဝိနဿဿု, ယတ္ထ ပတ္တံ န တံ သုဏေ’’။

၃၈၇။ ‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ရာဇ, ဒွိပဒိန္ဒ သုဏောဟိ မေ၊

ပဗ္ဗာဇေဿန္တိ တံ ရဋ္ဌာ, သောဏ္ဍံ မာဏဝကံ ယထာ’’။

၃၈၈။ ‘‘သုဇာတော နာမ နာမေန, ဘာဝိတတ္တာန သာဝကော၊

အစ္ဆရံ ကာမယန္တောဝ, န သော ဘုဉ္ဇိ န သော ပိဝိ။

၃၈၉။ ‘‘ကုသဂ္ဂေနုဒကမာဒါယ [ကုသဂ္ဂေ ဥဒကမာဒါယ (သီ။ ပီ။)], သမုဒ္ဒေ ဥဒကံ မိနေ၊

ဧဝံ မာနုသကာ ကာမာ, ဒိဗ္ဗကာမာန သန္တိကေ။

၃၉၀။ ‘‘ဧဝမေဝ အဟံ ကာဠ, ဘုတွာ ဘက္ခံ ရသုတ္တမံ၊

အလဒ္ဓါ မာနုသံ မံသံ, မညေ ဟိဿာမိ ဇီဝိတံ’’။

၃၉၁။ ‘‘ယထာပိ တေ ဓတရဋ္ဌာ, ဟံသာ ဝေဟာယသင်္ဂမာ၊

အဘုတ္တပရိဘောဂေန [အဝုတ္တိပရိဘောဂေန (သီ။ ပီ။), အယုတ္တပရိဘောဂေန (သျာ။)], သဗ္ဗေ အဗ္ဘတ္ထတံ ဂတာ။

၃၉၂။ ‘‘ဧဝမေဝ တုဝံ ရာဇ, ဒွိပဒိန္ဒ သုဏောဟိ မေ၊

အဘက္ခံ ရာဇ ဘက္ခေသိ, တသ္မာ ပဗ္ဗာဇယန္တိ တံ’’။

၃၉၃။ ‘‘တိဋ္ဌာဟီတိ မယာ ဝုတ္တော, သော တွံ ဂစ္ဆသိ ပမ္မုခေါ [ပါမုခေါ (က။)]၊

အဋ္ဌိတော တွံ ဌိတောမှီတိ, လပသိ ဗြဟ္မစာရိနိ၊

ဣဒံ တေ သမဏာယုတ္တံ, အသိဉ္စ မေ မညသိ ကင်္ကပတ္တံ’’ [ကင်္ခပတ္တံ (သျာ။ က။)]။

၃၉၄။ ‘‘ဌိတောဟမသ္မီ သဓမ္မေသု ရာဇ, န နာမဂေါတ္တံ ပရိဝတ္တယာမိ၊

စောရဉ္စ လောကေ အဌိတံ ဝဒန္တိ, အာပါယိကံ နေရယိကံ ဣတော စုတံ။

၃၉၅။ ‘‘သစေ တွံ သဒ္ဒဟသိ [သစေပိ သဟသိ (သီ။ ပီ။)] ရာဇ, သုတံ ဂဏှာဟိ ခတ္တိယ [ခတ္တိယံ (သျာ။)]၊

တေန ယညံ ယဇိတွာန, ဧဝံ သဂ္ဂံ ဂမိဿသိ’’။

၃၉၆။ ‘‘ကိသ္မိံ နု ရဋ္ဌေ တဝ ဇာတိဘူမိ [ဇာတဘူမိ (သီ။)], အထ ကေန အတ္ထေန ဣဓာနုပတ္တော၊

အက္ခာဟိ မေ ဗြာဟ္မဏ ဧတမတ္ထံ, ကိမိစ္ဆသီ ဒေမိ တယဇ္ဇ ပတ္ထိတံ’’။

၃၉၇။ ‘‘ဂါထာ စတဿော ဓရဏီမဟိဿရ, သုဂမ္ဘိရတ္ထာ ဝရသာဂရူပမာ၊

တဝေဝ အတ္ထာယ ဣဓာဂတောသ္မိ, သုဏောဟိ ဂါထာ ပရမတ္ထသံဟိတာ’’။

၃၉၈။ ‘‘န ဝေ ရုဒန္တိ မတိမန္တော သပညာ, ဗဟုဿုတာ ယေ ဗဟုဋ္ဌာနစိန္တိနော၊

ဒီပဉှိ ဧတံ ပရမံ နရာနံ, ယံ ပဏ္ဍိတာ သောကနုဒါ ဘဝန္တိ။

၃၉၉။ ‘‘အတ္တာနံ ဉာတီ ဥဒါဟု [ဥဒ (သီ။ ပီ။)] ပုတ္တဒါရံ, ဓညံ ဓနံ ရဇတံ ဇာတရူပံ၊

ကိမေဝ တွံ [ကိမော နု တွံ (သီ။ ပီ။)] သုတသောမာနုတပ္ပေ, ကောရဗျသေဋ္ဌ ဝစနံ သုဏောမ တေတံ’။

၄၀၀။ ‘‘နေဝါဟမတ္တာနမနုတ္ထုနာမိ, န ပုတ္တဒါရံ န ဓနံ န ရဋ္ဌံ၊

သတဉ္စ ဓမ္မော စရိတော ပုရာဏော, တံ သင်္ကရံ [သင်္ဂရံ (သီ။ သျာ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] ဗြာဟ္မဏဿာနုတပ္ပေ။

၄၀၁။ ‘‘ကတော မယာ သင်္ကရော ဗြာဟ္မဏေန, ရဋ္ဌေ သကေ ဣဿရိယေ ဌိတေန၊

တံ သင်္ကရံ ဗြာဟ္မဏသပ္ပဒါယ, သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဝဇိဿံ’’။

၄၀၂။ ‘‘နေဝါဟမေတံ အဘိသဒ္ဒဟာမိ, သုခီ နရော မစ္စုမုခါ ပမုတ္တော၊

အမိတ္တဟတ္ထံ ပုနရာဝဇေယျ, ကောရဗျသေဋ္ဌ န ဟိ မံ ဥပေသိ။

၄၀၃။ ‘‘မုတ္တော တုဝံ ပေါရိသာဒဿ ဟတ္ထာ, ဂန္တွာ သကံ မန္ဒိရံ ကာမကာမီ၊

မဓုရံ ပိယံ ဇီဝိတံ လဒ္ဓ ရာဇ, ကုတော တုဝံ ဧဟိသိ မေ သကာသံ’’။

၄၀၄။ ‘‘မတံ ဝရေယျ ပရိသုဒ္ဓသီလော, န ဇီဝိတံ [န ဟိ ဇီဝိတံ (သီ။)] ဂရဟိတော ပါပဓမ္မော၊

န ဟိ တံ နရံ တာယတိ [တာယတေ (သီ။ သျာ။ ပီ။ က။)] ဒုဂ္ဂတီဟိ, ယဿာပိ ဟေတု အလိကံ ဘဏေယျ။

၄၀၅။ ‘‘သစေပိ ဝါတော ဂိရိမာဝဟေယျ, စန္ဒော စ သူရိယော စ ဆမာ ပတေယျုံ၊

သဗ္ဗာ စ နဇ္ဇော ပဋိသောတံ ဝဇေယျုံ, န တွေဝဟံ ရာဇ မုသာ ဘဏေယျံ။

၄၀၆။ [အယံ ဂါထာ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု န ဒိဿတိ] ‘‘နဘံ ဖလေယျ ဥဒဓီပိ သုဿေ, သံဝဋ္ဋယေ ဘူတဓရာ ဝသုန္ဓရာ၊

သိလုစ္စယော မေရု သမူလမုပ္ပတေ, န တွေဝဟံ ရာဇ မုသာ ဘဏေယျံ’’ [အယံ ဂါထာ သီ။ ပီ။ ပေါတ္ထကေသု န ဒိဿတိ]။

၄၀၇။ ‘‘အသိဉ္စ သတ္တိဉ္စ ပရာမသာမိ, သပထမ္ပိ တေ သမ္မ အဟံ ကရောမိ၊

တယာ ပမုတ္တော အနဏော ဘဝိတွာ, သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဝဇိဿံ’’။

၄၀၈။ ‘‘ယော တေ ကတော သင်္ကရော ဗြာဟ္မဏေန, ရဋ္ဌေ သကေ ဣဿရိယေ ဌိတေန၊

တံ သင်္ကရံ ဗြာဟ္မဏသပ္ပဒါယ, သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဝဇဿု’’။

၄၀၉။ ‘‘ယော မေ ကတော သင်္ကရော ဗြာဟ္မဏေန, ရဋ္ဌေ သကေ ဣဿရိယေ ဌိတေန၊

တံ သင်္ကရံ ဗြာဟ္မဏသပ္ပဒါယ, သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဝဇိဿံ’’။

၄၁၀။ ‘‘မုတ္တော စ သော ပေါရိသာဒဿ ဟတ္ထာ, ဂန္တွာန တံ ဗြာဟ္မဏံ ဧတဒဝေါစ၊

သုဏောမ [သုဏောမိ (သီ။ သျာ။)] ဂါထာယော သတာရဟာယော, ယာ မေ သုတာ အဿု ဟိတာယ ဗြဟ္မေ’’။

၄၁၁။ ‘‘သကိဒေဝ သုတသောမ, သဗ္ဘိ ဟောတိ [ဟောတု (ပီ။)] သမာဂမော၊

သာ နံ သင်္ဂတိ ပါလေတိ, နာသဗ္ဘိ ဗဟုသင်္ဂမော။

၄၁၂။ ‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ, သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ, သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော။

၄၁၃။ ‘‘ဇီရန္တိ ဝေ ရာဇရထာ သုစိတ္တာ, အထော သရီရမ္ပိ ဇရံ ဥပေတိ၊

သတဉ္စ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတိ, သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တိ။

၄၁၄။ ‘‘နဘဉ္စံ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ, ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ၊

တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ, သတဉ္စ ဓမ္မော [ဓမ္မံ (သီ။ ပီ။)] အသတဉ္စ ရာဇ’’။

၄၁၅။ ‘‘သဟဿိယာ [သဟဿိယော (သီ။ ပီ။)] ဣမာ ဂါထာ, နဟိမာ [န ဣမာ, (သီ။ ပီ။) နယိမာ (သျာ။)] ဂါထာ သတာရဟာ၊

စတ္တာရိ တွံ သဟဿာနိ, ခိပ္ပံ ဂဏှာဟိ ဗြာဟ္မဏ’’။

၄၁၆။ ‘‘အာသီတိယာ နာဝုတိယာ [အသီတိယာ နဝုတိယာ (ပီ။)] စ ဂါထာ, သတာရဟာ စာပိ ဘဝေယျ [ဘဝေယျု (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဂါထာ၊

ပစ္စတ္တမေဝ သုတသောမ ဇာနဟိ, သဟဿိယာ နာမ ကာ အတ္ထိ [သဟဿိယော နာမ ဣဓတ္ထိ (သီ။)] ဂါထာ’’။

၄၁၇။ ‘‘ဣစ္ဆာမိ ဝေါဟံ သုတဝုဒ္ဓိမတ္တနော, သန္တောတိ မံ [သန္တော မမံ (သျာ။), သန္တော စ မံ (သီ။ ပီ။ က။)] သပ္ပုရိသာ ဘဇေယျုံ၊

အဟံ သဝန္တီဟိ မဟောဒဓီဝ, န ဟိ တာတ တပ္ပါမိ သုဘာသိတေန။

၄၁၈။ ‘‘အဂ္ဂိ ယထာ တိဏကဋ္ဌံ ဒဟန္တော, န တပ္ပတီ သာဂရောဝ [သာဂရော ဝါ (သီ။ ပီ။)] နဒီဟိ၊

ဧဝမ္ပိ တေ ပဏ္ဍိတာ ရာဇသေဋ္ဌ, သုတွာ န တပ္ပန္တိ သုဘာသိတေန။

၄၁၉။ ‘‘သကဿ ဒါသဿ ယဒါ သုဏောမိ, ဂါထံ အဟံ အတ္ထဝတိံ [ဂါထာ အဟံ အတ္ထဝတီ (သီ။ ပီ။)] ဇနိန္ဒ၊

တမေဝ သက္ကစ္စ နိသာမယာမိ, န ဟိ တာတ ဓမ္မေသု မမတ္ထိ တိတ္တိ’’။

၄၂၀။ ‘‘ဣဒံ တေ ရဋ္ဌံ သဓနံ သယောဂ္ဂံ, သကာယုရံ သဗ္ဗကာမူပပန္နံ၊

ကိံ ကာမဟေတု ပရိဘာသသိမံ [ဘာသသေ မံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ဂစ္ဆာမဟံ ပေါရိသာဒဿ ဉတ္တေ’’ [ပေါရိသာဒဿ ကန္တေ (သီ။ ပီ။), ပေါရိသာဒဿုပန္တေ (က။)]။

၄၂၁။ ‘‘အတ္တာနုရက္ခာယ ဘဝန္တိ ဟေတေ, ဟတ္ထာရောဟာ ရထိကာ ပတ္တိကာ စ၊

အဿာရုဟာ [အဿာရောဟာ (သျာ။ ပီ။)] ယေ စ ဓနုဂ္ဂဟာသေ, သေနံ ပယုဉ္ဇာမ ဟနာမ သတ္တုံ’’။

၄၂၂။ ‘‘သုဒုက္ကရံ ပေါရိသာဒေါ အကာသိ, ဇီဝံ ဂဟေတွာန အဝဿဇီ မံ၊

တံ တာဒိသံ ပုဗ္ဗကိစ္စံ သရန္တော, ဒုဗ္ဘေ အဟံ တဿ ကထံ ဇနိန္ဒ’’။

၄၂၃။ ‘‘ဝန္ဒိတွာ သော ပိတရံ မာတရဉ္စ, အနုသာသေတွာ နေဂမဉ္စ ဗလဉ္စ၊

သစ္စဝါဒီ သစ္စာနုရက္ခမာနော, အဂမာသိ သော ယတ္ထ ပေါရိသာဒေါ’’။

၄၂၄။ ‘‘ကတော မယာ သင်္ကရော ဗြာဟ္မဏေန, ရဋ္ဌေ သကေ ဣဿရိယေ ဌိတေန၊

တံ သင်္ကရံ ဗြာဟ္မဏသပ္ပဒါယ, သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဂတောသ္မိ၊

ယဇဿု ယညံ ခါဒ မံ ပေါရိသာဒ’’။

၄၂၅။ ‘‘န ဟာယတေ ခါဒိတံ [ခါဒိတုံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မယှံ ပစ္ဆာ, စိတကာ အယံ တာဝ သဓူမိကာဝ [သဓူမကာ စ (သျာ။)]၊

နိဒ္ဓူမကေ ပစိတံ သာဓုပက္ကံ, သုဏောမ [သုဏောမိ (သီ။), သုဏာမ (ပီ။)] ဂါထာယော သတာရဟာယော’’။

၄၂၆။ ‘‘အဓမ္မိကော တွံ ပေါရိသာဒကာသိ [ပေါရိသာဒမကာသိ (က။)], ရဋ္ဌာ စ ဘဋ္ဌော ဥဒရဿ ဟေတု၊

ဓမ္မဉ္စိမာ အဘိဝဒန္တိ ဂါထာ, ဓမ္မော စ အဓမ္မော စ ကုဟိံ သမေတိ။

၄၂၇။ ‘‘အဓမ္မိကဿ လုဒ္ဒဿ, နိစ္စံ လောဟိတပါဏိနော၊

နတ္ထိ သစ္စံ ကုတော ဓမ္မော, ကိံ သုတေန ကရိဿသိ’’။

၄၂၈။ ‘‘ယော မံသဟေတု မိဂဝံ စရေယျ, ယော ဝါ ဟနေ ပုရိသမတ္တဟေတု၊

ဥဘောပိ တေ ပေစ္စ သမာ ဘဝန္တိ, ကသ္မာ နော [ကသ္မာ နု (က။)] အဓမ္မိကံ ဗြူသိ မံ တွံ’’။

၄၂၉။ ‘‘ပဉ္စ ပဉ္စနခါ ဘက္ခာ, ခတ္တိယေန ပဇာနတာ၊

အဘက္ခံ ရာဇ ဘက္ခေသိ, တသ္မာ အဓမ္မိကော တုဝံ’’။

၄၃၀။ ‘‘မုတ္တော တုဝံ ပေါရိသာဒဿ ဟတ္ထာ, ဂန္တွာ သကံ မန္ဒိရံ ကာမကာမီ၊

အမိတ္တဟတ္ထံ ပုနရာဂတောသိ, န ခတ္တဓမ္မေ ကုသလောသိ ရာဇ’’။

၄၃၁။ ‘‘ယေ ခတ္တဓမ္မေ ကုသလာ ဘဝန္တိ, ပါယေန တေ နေရယိကာ ဘဝန္တိ၊

တသ္မာ အဟံ ခတ္တဓမ္မံ ပဟာယ, သစ္စာနုရက္ခီ ပုနရာဂတောသ္မိ၊

ယဇဿု ယညံ ခါဒ မံ ပေါရိသာဒ’’။

၄၃၂။ ‘‘ပါသာဒဝါသာ ပထဝီဂဝဿာ, ကာမိတ္ထိယော ကာသိကစန္ဒနဉ္စ၊

သဗ္ဗံ တဟိံ လဘသိ [လဗ္ဘတိ (ပီ။)] သာမိတာယ, သစ္စေန ကိံ ပဿသိ အာနိသံသံ’’။

၄၃၃။ ‘‘ယေ ကေစိမေ အတ္ထိ ရသာ ပထဗျာ, သစ္စံ တေသံ သာဓုတရံ ရသာနံ၊

သစ္စေ ဌိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ, တရန္တိ ဇာတိမရဏဿ ပါရံ’’။

၄၃၄။ ‘‘မုတ္တော တုဝံ ပေါရိသာဒဿ ဟတ္ထာ, ဂန္တွာ သကံ မန္ဒိရံ ကာမကာမီ၊

အမိတ္တဟတ္ထံ ပုနရာဂတောသိ, န ဟိ နူန တေ မရဏဘယံ ဇနိန္ဒ၊

အလီနစိတ္တော အသိ [စ’သိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] သစ္စဝါဒီ’’။

၄၃၅။ ‘‘ကတာ မေ ကလျာဏာ အနေကရူပါ, ယညာ ယိဋ္ဌာ ယေ ဝိပုလာ ပသတ္ထာ၊

ဝိသောဓိတော ပရလောကဿ မဂ္ဂေါ, ဓမ္မေ ဌိတော ကော မရဏဿ ဘာယေ။

၄၃၆။ ‘‘ကတာ မေ ကလျာဏာ အနေကရူပါ, ယညာ ယိဋ္ဌာ ယေ ဝိပုလာ ပသတ္ထာ၊

အနာနုတပ္ပံ ပရလောကံ ဂမိဿံ, ယဇဿု ယညံ အဒ [ခါဒ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မံ ပေါရိသာဒ။

၄၃၇။ ‘‘ပိတာ စ မာတာ စ ဥပဋ္ဌိတာ မေ, ဓမ္မေန မေ ဣဿရိယံ ပသတ္ထံ၊

ဝိသောဓိတော ပရလောကဿ မဂ္ဂေါ, ဓမ္မေ ဌိတော ကော မရဏဿ ဘာယေ။

၄၃၈။ ‘‘ပိတာ စ မာတာ စ ဥပဋ္ဌိတာ မေ, ဓမ္မေန မေ ဣဿရိယံ ပသတ္ထံ၊

အနာနုတပ္ပံ ပရလောကံ ဂမိဿံ, ယဇဿု ယညံ အဒ မံ ပေါရိသာဒ။

၄၃၉။ ‘‘ဉာတီသု မိတ္တေသု ကတာ မေ ကာရာ [ကတူပကာရော (သျာ။ က။)], ဓမ္မေန မေ ဣဿရိယံ ပသတ္ထံ၊

ဝိသောဓိတော ပရလောကဿ မဂ္ဂေါ, ဓမ္မေ ဌိတော ကော မရဏဿ ဘာယေ။

၄၄၀။ ‘‘ဉာတီသုံ မိတ္တေသု ကတာ မေ ကာရာ, ဓမ္မေန မေ ဣဿရိယံ ပသတ္ထံ၊

အနာနုတပ္ပံ ပရလောကံ ဂမိဿံ, ယဇဿု ယညံ အဒ မံ ပေါရိသာဒ။

၄၄၁။ ‘‘ဒိန္နံ မေ ဒါနံ ဗဟုဓာ ဗဟူနံ, သန္တပ္ပိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ၊

ဝိသောဓိတော ပရလောကဿ မဂ္ဂေါ, ဓမ္မေ ဌိတော ကော မရဏဿ ဘာယေ။

၄၄၂။ ‘‘ဒိန္နံ မေ ဒါနံ ဗဟုဓာ ဗဟူနံ, သန္တပ္ပိတာ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ၊

အနာနုတပ္ပံ ပရလောကံ ဂမိဿံ, ယဇဿု ယညံ အဒ မံ ပေါရိသာဒ’’။

၄၄၃။ ‘‘ဝိသံ ပဇာနံ ပုရိသော အဒေယျ, အာသီဝိသံ ဇလိတမုဂ္ဂတေဇံ၊

မုဒ္ဓါပိ တဿ ဝိဖလေယျ [ဝိပတေယျ (သီ။ ပီ။)] သတ္တဓာ, ယော တာဒိသံ သစ္စဝါဒိံ အဒေယျ’’။

၄၄၄။ ‘‘သုတွာ ဓမ္မံ ဝိဇာနန္တိ, နရာ ကလျာဏပါပကံ၊

အပိ ဂါထာ သုဏိတွာန, ဓမ္မေ မေ ရမတေ [ရမတီ (သီ။ ပီ။)] မနော’’။

၄၄၅။ ‘‘သကိဒေဝ မဟာရာဇ [သုတသောမ (သီ။ ပီ။)], သဗ္ဘိ ဟောတိ သမာဂမော၊

သာ နံ သင်္ဂတိ ပါလေတိ, နာသဗ္ဘိ ဗဟုသင်္ဂမော။

၄၄၆။ ‘‘သဗ္ဘိရေဝ သမာသေထ, သဗ္ဘိ ကုဗ္ဗေထ သန္ထဝံ၊

သတံ သဒ္ဓမ္မမညာယ, သေယျော ဟောတိ န ပါပိယော။

၄၄၇။ ‘‘ဇီရန္တိ ဝေ ရာဇရထာ သုစိတ္တာ, အထော သရီရမ္ပိ ဇရံ ဥပေတိ၊

သတဉ္စ ဓမ္မော န ဇရံ ဥပေတိ, သန္တော ဟဝေ သဗ္ဘိ ပဝေဒယန္တိ။

၄၄၈။ ‘‘နဘဉ္စံ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ, ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ၊

တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ, သတဉ္စ ဓမ္မော [ဓမ္မံ (သီ။ ပီ။)] အသတဉ္စ ရာဇ’’။

၄၄၉။ ‘‘ဂါထာ ဣမာ အတ္ထဝတီ သုဗျဉ္ဇနာ, သုဘာသိတာ တုယှ ဇနိန္ဒ သုတွာ၊

အာနန္ဒိ ဝိတ္တော သုမနော ပတီတော, စတ္တာရိ တေ သမ္မ ဝရေ ဒဒါမိ’’။

၄၅၀။ ‘‘ယော နတ္တနော မရဏံ ဗုဇ္ဈသိ တုဝံ [ဗုဇ္ဈသေ တွံ (သီ။ ပီ။), ဗုဇ္ဈသေ တုဝံ (သျာ။)], ဟိတာဟိတံ ဝိနိပါတဉ္စ သဂ္ဂံ၊

ဂိဒ္ဓေါ ရသေ ဒုစ္စရိတေ နိဝိဋ္ဌော, ကိံ တွံ ဝရံ ဒဿသိ ပါပဓမ္မ။

၄၅၁။ ‘‘အဟဉ္စ တံ ဒေဟိ ဝရန္တိ ဝဇ္ဇံ, တွဉ္စာပိ ဒတွာန အဝါကရေယျ၊

သန္ဒိဋ္ဌိကံ ကလဟမိမံ ဝိဝါဒံ, ကော ပဏ္ဍိတော ဇာနမုပဗ္ဗဇေယျ’’။

၄၅၂။ ‘‘န တံ ဝရံ အရဟတိ ဇန္တု ဒါတုံ, ယံ ဝါပိ ဒတွာန အဝါကရေယျ၊

ဝရဿု သမ္မ အဝိကမ္ပမာနော, ပါဏံ စဇိတွာနပိ ဒဿမေဝ’’။

၄၅၃။ ‘‘အရိယဿ အရိယေန သမေတိ သချံ [သက္ခိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], ပညဿ ပညာဏဝတာ သမေတိ၊

ပဿေယျ တံ ဝဿသတံ အရောဂံ [အာရောဂျံ (က။)], ဧတံ ဝရာနံ ပဌမံ ဝရာမိ’’။

၄၅၄။ ‘‘အရိယဿ အရိယေန သမေတိ သချံ, ပညဿ ပညာဏဝတာ သမေတိ၊

ပဿာသိ မံ ဝဿသတံ အရောဂံ, ဧတံ ဝရာနံ ပဌမံ ဒဒါမိ’’။

၄၅၅။ ‘‘ယေ ခတ္တိယာသေ ဣဓ ဘူမိပါလာ, မုဒ္ဓါဘိသိတ္တာ ကတနာမဓေယျာ၊

န တာဒိသေ ဘူမိပတီ အဒေသိ, ဧတံ ဝရာနံ ဒုတိယံ ဝရာမိ’’။

၄၅၆။ ‘‘ယေ ခတ္တိယာသေ ဣဓ ဘူမိပါလာ, မုဒ္ဓါဘိသိတ္တာ ကတနာမဓေယျာ၊

န တာဒိသေ ဘူမိပတီ အဒေမိ, ဧတံ ဝရာနံ ဒုတိယံ ဒဒါမိ’’။

၄၅၇။ ‘‘ပရောသတံ ခတ္တိယာ တေ ဂဟိတာ, တလာဝုတာ အဿုမုခါ ရုဒန္တာ၊

သကေ တေ ရဋ္ဌေ ပဋိပါဒယာဟိ, ဧတံ ဝရာနံ တတိယံ ဝရာမိ’’။

၄၅၈။ ‘‘ပရောသတံ ခတ္တိယာ မေ ဂဟိတာ, တလာဝုတာ အဿုမုခါ ရုဒန္တာ၊

သကေ တေ ရဋ္ဌေ ပဋိပါဒယာမိ [သကေန ရဋ္ဌေန ပဋိပါဒယာမိ တေ (သီ။)], ဧတံ ဝရာနံ တတိယံ ဒဒါမိ’’။

၄၅၉။ ‘‘ဆိဒ္ဒံ တေ ရဋ္ဌံ ဗျထိတာ [ဗျထိတံ (သီ။), ဗျာဓိတံ (ပီ။)] ဘယာ ဟိ, ပုထူ နရာ လေဏမနုပ္ပဝိဋ္ဌာ၊

မနုဿမံသံ ဝိရမေဟိ [ဝိရမာဟိ (သျာ။)] ရာဇ, ဧတံ ဝရာနံ စတုတ္ထံ ဝရာမိ’’။

၄၆၀။ ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ သော ဘက္ခော မမ [မမံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] မနာပေါ, ဧတဿ ဟေတုမှိ [ဟေတုမ္ပိ (ပီ။)] ဝနံ ပဝိဋ္ဌော၊

သောဟံ ကထံ ဧတ္တော ဥပါရမေယျံ, အညံ ဝရာနံ စတုတ္ထံ ဝရဿု’’။

၄၆၁။ ‘‘နံ ဝေ ပိယံ မေတိ ဇနိန္ဒ တာဒိသော, အတ္တံ နိရံကစ္စ [နိရံကတွာ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပိယာနိ သေဝတိ၊

အတ္တာဝ သေယျော ပရမာ စ [ပရမာဝ (ဗဟူသု) ဇာ။ ၁။၆။၈၁ သံသန္ဒေတဗ္ဗံ] သေယျော, လဗ္ဘာ ပိယာ ဩစိတတ္ထေန [ဩစိတတ္တေန (က။)] ပစ္ဆာ’’။

၄၆၂။ ‘‘ပိယံ မေ မာနုသံ မံသံ, သုတသောမ ဝိဇာနဟိ၊

နမှိ သက္ကာ [နမှိ သက္ကော (သီ။ ပီ။)] နိဝါရေတုံ, အညံ [အညံ တုဝံ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ဝရံ သမ္မ ဝရဿု’’။

၄၆၃။ ‘‘ယော ဝေ ပိယံ မေတိ ပိယာနုရက္ခီ [ပိယာနုကင်္ခီ (သီ။ ပီ။)], အတ္တံ နိရံကစ္စ ပိယာနိ သေဝတိ၊

သောဏ္ဍောဝ ပိတွာ ဝိသမိဿပါနံ [ပီတွန ဝိသဿ ထာလံ (သီ။ ပီ။), ပိတွာ ဝိသမိဿထာလံ (သျာ။ က။)], တေနေဝ သော ဟောတိ ဒုက္ခီ ပရတ္ထ။

၄၆၄။ ‘‘ယော စီဓ သင်္ခါယ ပိယာနိ ဟိတွာ, ကိစ္ဆေနပိ သေဝတိ အရိယဓမ္မေ [အရိယဓမ္မံ (သီ။ ပီ။)]၊

ဒုက္ခိတောဝ ပိတွာန ယထောသဓာနိ, တေနေဝ သော ဟောတိ သုခီ ပရတ္ထ’’။

၄၆၅။ ‘‘ဩဟာယဟံ ပိတရံ မာတရဉ္စ, မနာပိယေ ကာမဂုဏေ စ [ကာမဂုဏေပိ (သျာ။ က။)] ပဉ္စ၊

ဧတဿ ဟေတုမှိ ဝနံ ပဝိဋ္ဌော, တံ တေ ဝရံ ကိန္တိ မဟံ ဒဒါမိ’’။

၄၆၆။ ‘‘န ပဏ္ဍိတာ ဒိဂုဏမာဟု ဝါကျံ, သစ္စပ္ပဋိညာဝ ဘဝန္တိ သန္တော၊

ဝရဿု သမ္မ ဣတိ မံ အဝေါစ, ဣစ္စဗြဝီ တွံ န ဟိ တေ သမေတိ’’။

၄၆၇။ ‘‘အပုညလာဘံ အယသံ အကိတ္တိံ, ပါပံ ဗဟုံ ဒုစ္စရိတံ ကိလေသံ၊

မနုဿမံသဿ ကတေ [ဘဝေါ (သျာ။ က။)] ဥပါဂါ, တံ တေ ဝရံ ကိန္တိ မဟံ ဒဒေယျံ။

၄၆၈။ ‘‘နံ တံ ဝရံ အရဟတိ ဇန္တု ဒါတုံ, ယံ ဝါပိ ဒတွာန အဝါကရေယျ၊

ဝရဿု သမ္မ အဝိကမ္ပမာနော, ပါဏံ စဇိတွာနပိ ဒဿမေဝ’’။

၄၆၉။ ‘‘ပါဏံ စဇန္တိ သန္တော နာပိ ဓမ္မံ, သစ္စပ္ပဋိညာဝ ဘဝန္တိ သန္တော၊

ဒတွာ ဝရံ ခိပ္ပမဝါကရောဟိ, ဧတေန သမ္ပဇ္ဇ သုရာဇသေဋ္ဌ။

၄၇၀။ ‘‘စဇေ ဓနံ [ဓနံ စဇေ (သီ။)] အင်္ဂဝရဿ ဟေတု [ယော ပန အင်္ဂဟေတု (သီ။ ပီ။)], အင်္ဂံ စဇေ ဇီဝိတံ ရက္ခမာနော၊

အင်္ဂံ ဓနံ ဇီဝိတဉ္စာပိ သဗ္ဗံ, စဇေ နရော ဓမ္မမနုဿရန္တော’’။

၄၇၁။ ‘‘ယသ္မာ ဟိ ဓမ္မံ ပုရိသော ဝိဇညာ, ယေ စဿ ကင်္ခံ ဝိနယန္တိ သန္တော၊

တံ ဟိဿ ဒီပဉ္စ ပရာယဏဉ္စ, န တေန မိတ္တိံ ဇိရယေထ [ဇရယေထ (သီ။ ပီ။)] ပညော။

၄၇၂။ ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ သော ဘက္ခော မမ မနာပေါ, ဧတဿ ဟေတုမှိ ဝနံ ပဝိဋ္ဌော၊

သစေ စ မံ ယာစသိ ဧတမတ္ထံ, ဧတမ္ပိ တေ သမ္မ ဝရံ ဒဒါမိ။

၄၇၃။ ‘‘သတ္ထာ စ မေ ဟောသိ သခါ စ မေသိ, ဝစနမ္ပိ တေ သမ္မ အဟံ အကာသိံ၊

တုဝမ္ပိ [တွံပိ (သျာ။ က။)] မေ သမ္မ ကရောဟိ ဝါကျံ, ဥဘောပိ ဂန္တွာန ပမောစယာမ’’။

၄၇၄။ ‘‘သတ္ထာ စ တေ ဟောမိ သခါ စ တျမှိ, ဝစနမ္ပိ မေ သမ္မ တုဝံ အကာသိ၊

အဟမ္ပိ တေ သမ္မ ကရောမိ ဝါကျံ, ဥဘောပိ ဂန္တွာန ပမောစယာမ’’။

၄၇၅။ ‘‘ကမ္မာသပါဒေနံ ဝိဟေဌိတတ္ထ [ဝိဟေဌိတမှာ (သျာ။ က။)], တလာဝုတာ အဿုမုခါ ရုဒန္တာ၊

န ဇာတု ဒုဗ္ဘေထ ဣမဿ ရညော, သစ္စပ္ပဋိညံ မေ ပဋိဿုဏာထ’’။

၄၇၆။ ‘‘ကမ္မာသပါဒေန ဝိဟေဌိတမှာ, တလာဝုတာ အဿုမုခါ ရုဒန္တာ၊

န ဇာတု ဒုဗ္ဘေမ ဣမဿ ရညော, သစ္စပ္ပဋိညံ တေ ပဋိဿုဏာမ’’။

၄၇၇။ ‘‘ယထာ ပိတာ ဝါ အထ ဝါပိ မာတာ, အနုကမ္ပကာ အတ္ထကာမာ ပဇာနံ၊

ဧဝမေဝ ဝေါ [ဧဝမေဝ (သီ။), ဧဝမ္ပိ ဝေါ (သျာ။)] ဟောတု အယဉ္စ ရာဇာ, တုမှေ စ ဝေါ ဟောထ ယထေဝ ပုတ္တာ’’။

၄၇၈။ ‘‘ယထာ ပိတာ ဝါ အထ ဝါပိ မာတာ, အနုကမ္ပကာ အတ္ထကာမာ ပဇာနံ၊

ဧဝမေဝ နော ဟောတု [ဧဝမ္ပိ နော (သျာ။)] အယဉ္စ ရာဇာ, မယမ္ပိ ဟေဿာမ ယထေဝ [တထေဝ (ပီ။)] ပုတ္တာ’’။

၄၇၉။ ‘‘စတုပ္ပဒံ သကုဏဉ္စာပိ မံသံ, သူဒေဟိ ရန္ဓံ သုကတံ သုနိဋ္ဌိတံ၊

သုဓံဝ ဣန္ဒော ပရိဘုဉ္ဇိယာန, ဟိတွာ ကထေကော ရမသီ အရညေ။

၄၈၀။ ‘‘တာ ခတ္တိယာ ဝလ္လိဝိလာကမဇ္ဈာ, အလင်္ကတာ သမ္ပရိဝါရယိတွာ၊

ဣန္ဒံဝ ဒေဝေသု ပမောဒယိံသု, ဟိတွာ ကထေကော ရမသီ အရညေ။

၄၈၁။ ‘‘တမ္ဗူပဓာနေ ဗဟုဂေါဏကမှိ, သုဘမှိ [သုစိမှိ (သီ။ ပီ။)] သဗ္ဗဿယနမှိ သင်္ဂေ [သညတေ (သီ။ ပီ။), လင်္ဂတေ (သျာ။)]၊

သေယျဿ [သယနဿ (သီ။ သျာ။ ပီ။ က။)] မဇ္ဈမှိ သုခံ သယိတွာ, ဟိတွာ ကထေကော ရမသီ အရညေ။

၄၈၂။ ‘‘ပါဏိဿရံ ကုမ္ဘထူဏံ နိသီထေ, အထောပိ ဝေ နိပ္ပုရိသမ္ပိ တူရိယံ၊

ဗဟုံ သုဂီတဉ္စ သုဝါဒိတဉ္စ, ဟိတွာ ကထေကော ရမသီ အရညေ။

၄၈၃။ ‘‘ဥယျာနသမ္ပန္နံ ပဟူတမာလျံ, မိဂါဇိနူပေတပုရံ [မိဂါစိရူပေတပုရံ (သီ။ ပီ။)] သုရမ္မံ၊

ဟယေဟိ နာဂေဟိ ရထေဟုပေတံ, ဟိတွာ ကထေကော ရမသီ အရညေ’’။

၄၈၄။ ‘‘ကာဠပက္ခေ ယထာ စန္ဒော, ဟာယတေဝ သုဝေ သုဝေ၊

ကာဠပက္ခူပမော ရာဇ, အသတံ ဟောတိ သမာဂမော။

၄၈၅။ ‘‘ယထာဟံ [ယထာ (သီ။)] ရသကမာဂမ္မ, သူဒံ ကာပုရိသာဓမံ [သူဒကံ ပုရိသာဓမံ (သီ။ ပီ။)]၊

အကာသိံ ပါပကံ ကမ္မံ, ယေန ဂစ္ဆာမိ ဒုဂ္ဂတိံ။

၄၈၆။ ‘‘သုက္ကပက္ခေ ယထာ စန္ဒော, ဝဍ္ဎတေဝ သုဝေ သုဝေ၊

သုက္ကပက္ခူပမော ရာဇ, သတံ ဟောတိ သမာဂမော။

၄၈၇။ ‘‘ယထာဟံ တုဝမာဂမ္မ, သုတသောမ ဝိဇာနဟိ၊

ကာဟာမိ ကုသလံ ကမ္မံ, ယေန ဂစ္ဆာမိ သုဂ္ဂတိံ။

၄၈၈။ ‘‘ထလေ ယထာ ဝါရိ ဇနိန္ဒ ဝုဋ္ဌံ [ဝဋ္ဋံ (သီ။ ပီ။)], အနဒ္ဓနေယျံ န စိရဋ္ဌိတီကံ၊

ဧဝမ္ပိ ဟောတိ အသတံ သမာဂမော, အနဒ္ဓနေယျော ဥဒကံ ထလေဝ။

၄၈၉။ ‘‘သရေ ယထာ ဝါရိ ဇနိန္ဒ ဝုဋ္ဌံ, စိရဋ္ဌိတီကံ နရဝီရသေဋ္ဌ [နရဝိရိယသေဋ္ဌ (သီ။ ပီ။)]၊

ဧဝမ္ပိ ဝေ [ဧဝမ္ပိ မေ (သျာ။), ဧဝမ္ပိ စေ (ပီ။ က။)] ဟောတိ သတံ သမာဂမော, စိရဋ္ဌိတီကော [စိရဋ္ဌိတိကံ (က။)] ဥဒကံ သရေဝ။

၄၉၀။ ‘‘အဗျာယိကော ဟောတိ သတံ သမာဂမော, ယာဝမ္ပိ တိဋ္ဌေယျ တထေဝ ဟောတိ၊

ခိပ္ပဉှိ ဝေတိ အသတံ သမာဂမော, တသ္မာ သတံ ဓမ္မော အသဗ္ဘိ အာရကာ’’။

၄၉၁။ ‘‘န သော ရာဇာ ယော [ရာဇာ န သော ယော (က။)] အဇေယျံ ဇိနာတိ, န သော သခါ ယော သခါရံ ဇိနာတိ၊

န သာ ဘရိယာ ယာ ပတိနော န ဝိဘေတိ, န တေ ပုတ္တာ [ပုတ္တာ န တေ (က။)] ယေ န ဘရန္တိ ဇိဏ္ဏံ။

၄၉၂။ ‘‘န သာ သဘာ ယတ္ထ န သန္တိ သန္တော, န တေ သန္တော [သန္တော န တေ (က။)] ယေ န ဘဏန္တိ ဓမ္မံ၊

ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ ပဟာယ မောဟံ, ဓမ္မံ ဘဏန္တာဝ ဘဝန္တိ သန္တော။

၄၉၃။ ‘‘နာဘာသမာနံ ဇာနန္တိ, မိဿံ ဗာလေဟိ ပဏ္ဍိတံ၊

ဘာသမာနဉ္စ ဇာနန္တိ, ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ။

၄၉၄။ ‘‘ဘာသယေ ဇောတယေ ဓမ္မံ, ပဂ္ဂဏှေ ဣသိနံ ဓဇံ၊

သုဘာသိတဒ္ဓဇာ ဣသယော, ဓမ္မော ဟိ ဣသိနံ ဓဇော’’တိ။

မဟာသုတသောမဇာတကံ ပဉ္စမံ။

အသီတိနိပါတံ နိဋ္ဌိတံ။

တဿုဒ္ဒါနံ –

သုမုခေါ ပန ဟံသဝရော စ မဟာ, သုဓဘောဇနိကော စ ပရော ပဝရော၊

သကုဏာလဒိဇာဓိပတိဝှယနော, သုတသောမဝရုတ္တမသဝှယနောတိ။

၂၂။ မဟာနိပါတော

၅၃၈။ မူဂပက္ခဇာတကံ (၁)

၁။ ‘‘မာ ပဏ္ဍိစ္စယံ [ပဏ္ဍိတိယံ (သီ။), ပဏ္ဍိစ္စိယံ (ပီ။)] ဝိဘာဝယ, ဗာလမတော ဘဝ သဗ္ဗပါဏိနံ၊

သဗ္ဗော တံ ဇနော ဩစိနာယတု, ဧဝံ တဝ အတ္ထော ဘဝိဿတိ’’။

၂။ ‘‘ကရောမိ တေ တံ ဝစနံ, ယံ မံ ဘဏသိ ဒေဝတေ၊

အတ္ထကာမာသိ မေ အမ္မ, ဟိတကာမာသိ ဒေဝတေ’’။

၃။ ‘‘ကိံ နု သန္တရမာနောဝ, ကာသုံ ခဏသိ သာရထိ၊

ပုဋ္ဌော မေ သမ္မ အက္ခာဟိ, ကိံ ကာသုယာ ကရိဿသိ’’။

၄။ ‘‘ရညော မူဂေါ စ ပက္ခော စ, ပုတ္တော ဇာတော အစေတသော၊

သောမှိ ရညာ သမဇ္ဈိဋ္ဌော, ပုတ္တံ မေ နိခဏံ ဝနေ’’။

၅။ ‘‘န ဗဓိရော န မူဂေါသ္မိ, န ပက္ခော န စ ဝီကလော [နပိ ပင်္ဂုလော (သီ။ ပီ။), န စ ပိင်္ဂလော (သျာ။)]၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ’’။

၆။ ‘‘ဦရူ ဗာဟုံ [ဗာဟူ (သီ။ က။)] စ မေ ပဿ, ဘာသိတဉ္စ သုဏောဟိ မေ၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ’’။

၇။ ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု [အာဒု (သီ။), အာဒူ (သျာ။)] သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယံ’’။

၈။ ‘‘နမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ၊

ကာသိရညော အဟံ ပုတ္တော, ယံ ကာသုယာ နိခညသိ [နိဃညသိ (သီ။ ပီ။), နိခဉ္ဆသိ (?)]။

၉။ ‘‘တဿ ရညော အဟံ ပုတ္တော, ယံ တွံ သမ္မူပဇီဝသိ [သမုပဇီဝသိ (သီ။ ပီ။)]၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ။

၁၀။ ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ၊

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော [မိတ္တဒူဘော (သီ။ ပီ။)] ဟိ ပါပကော။

၁၁။ ‘‘ယထာ ရုက္ခော တထာ ရာဇာ, ယထာ သာခါ တထာ အဟံ၊

ယထာ ဆာယူပဂေါ ပေါသော, ဧဝံ တွမသိ သာရထိ၊

အဓမ္မံ သာရထိ ကယိရာ, မံ စေ တွံ နိခဏံ ဝနေ။

၁၂။ ‘‘ပဟူတဘက္ခော [ဗဟုတ္တဘက္ခော (က။)] ဘဝတိ, ဝိပ္ပဝုဋ္ဌော [ဝိပ္ပဝုတ္ထော (သီ။ ပီ။), ဝိပ္ပမုတ္တော (က။)] သကံ [သကာ (သီ။ ပီ။)] ဃရာ၊

ဗဟူ နံ ဥပဇီဝန္တိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၃။ ‘‘ယံ ယံ ဇနပဒံ ယာတိ, နိဂမေ ရာဇဓာနိယော၊

သဗ္ဗတ္ထ ပူဇိတော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၄။ ‘‘နာဿ စောရာ ပသာဟန္တိ [ပသဟန္တိ (သီ။ သျာ။ ပီ။)], နာတိမညန္တိ ခတ္တိယာ [နာတိမညေတိ ခတ္တိယော (သီ။ သျာ။ ပီ။)]၊

သဗ္ဗေ အမိတ္တေ တရတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၅။ ‘‘အက္ကုဒ္ဓေါ သဃရံ ဧတိ, သဘာယံ [သဘာယ (သီ။ သျာ။ ပီ။)] ပဋိနန္ဒိတော၊

ဉာတီနံ ဥတ္တမော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၆။ ‘‘သက္ကတွာ သက္ကတော ဟောတိ, ဂရု ဟောတိ သဂါရဝေါ [ဂရုကော ဟောတိ ဂါရဝေါ (က။)]၊

ဝဏ္ဏကိတ္တိဘတော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၇။ ‘‘ပူဇကော လဘတေ ပူဇံ, ဝန္ဒကော ပဋိဝန္ဒနံ၊

ယသော ကိတ္တိဉ္စ ပပ္ပေါတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၈။ ‘‘အဂ္ဂိ ယထာ ပဇ္ဇလတိ, ဒေဝတာဝ ဝိရောစတိ၊

သိရိယာ အဇဟိတော ဟောတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၁၉။ ‘‘ဂါဝေါ တဿ ပဇာယန္တိ, ခေတ္တေ ဝုတ္တံ ဝိရူဟတိ၊

ဝုတ္တာနံ ဖလမသ္နာတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၂၀။ ‘‘ဒရိတော ပဗ္ဗတာတော ဝါ, ရုက္ခတော ပတိတော နရော၊

စုတော ပတိဋ္ဌံ လဘတိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ။

၂၁။ ‘‘ဝိရူဠှမူလသန္တာနံ, နိဂြောဓမိဝ မာလုတော၊

အမိတ္တာ နပ္ပသာဟန္တိ, ယော မိတ္တာနံ န ဒုဗ္ဘတိ’’။

၂၂။ ‘‘ဧဟိ တံ ပဋိနေဿာမိ, ရာဇပုတ္တ သကံ ဃရံ၊

ရဇ္ဇံ ကာရေဟိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကိံ အရညေ ကရိဿသိ’’။

၂၃။ ‘‘အလံ မေ တေန ရဇ္ဇေန, ဉာတကေဟိ [ဉာတကေန (သျာ။ က။)] ဓနေန ဝါ၊

ယံ မေ အဓမ္မစရိယာယ, ရဇ္ဇံ လဗ္ဘေထ သာရထိ’’။

၂၄။ ‘‘ပုဏ္ဏပတ္တံ မံ လာဘေဟိ [ပလာဘေဟိ (သီ။ ပီ။)], ရာဇပုတ္တ ဣတော ဂတော၊

ပိတာ မာတာ စ မေ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ။

၂၅။ ‘‘ဩရောဓာ စ ကုမာရာ စ, ဝေသိယာနာ စ ဗြာဟ္မဏာ၊

တေပိ အတ္တမနာ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ။

၂၆။ ‘‘ဟတ္ထာရောဟာ [ဟတ္ထာရူဟာ (သီ။ ပီ။) ဧဝမုပရိပိ] အနီကဋ္ဌာ, ရထိကာ ပတ္တိကာရကာ၊

တေပိ အတ္တမနာ ဒဇ္ဇုံ [တေပိ ဒဇ္ဇုံ ပတီတာမေ (သီ။ ပီ။)], ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ။

၂၇။ ‘‘ဗဟုဓညာ ဇာနပဒါ [ဗဟူ ဇာနပဒါ စညေ (သီ။), ဗဟူ ဇနပဒါ စညေ (ပီ။)], နေဂမာ စ သမာဂတာ၊

ဥပါယနာနိ မေ ဒဇ္ဇုံ, ရာဇပုတ္တ တယီ ဂတေ’’။

၂၈။ ‘‘ပိတု မာတု စဟံ စတ္တော, ရဋ္ဌဿ နိဂမဿ စ၊

အထော သဗ္ဗကုမာရာနံ, နတ္ထိ မယှံ သကံ ဃရံ။

၂၉။ ‘‘အနုညာတော အဟံ မတျာ, သဉ္စတ္တော ပိတရာ မဟံ၊

ဧကောရညေ ပဗ္ဗဇိတော, န ကာမေ အဘိပတ္ထယေ။

၃၀။ ‘‘အပိ အတရမာနာနံ, ဖလာသာဝ သမိဇ္ဈတိ၊

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ, ဧဝံ ဇာနာဟိ သာရထိ။

၃၁။ ‘‘အပိ အတရမာနာနံ, သမ္မဒတ္ထော ဝိပစ္စတိ၊

ဝိပက္ကဗြဟ္မစရိယောသ္မိ, နိက္ခန္တော အကုတောဘယော’’။

၃၂။ ‘‘ဧဝံ ဝဂ္ဂုကထော သန္တော, ဝိသဋ္ဌဝစနော စသိ [စ သော (သျာ။ က။)]၊

ကသ္မာ ပိတု စ မာတုစ္စ, သန္တိကေ န ဘဏီ တဒါ’’။

၃၃။ ‘‘နာဟံ အသန္ဓိတာ [အသတ္ထိတာ (သီ။)] ပက္ခော, န ဗဓိရော အသောတတာ၊

နာဟံ အဇိဝှတာ မူဂေါ, မာ မံ မူဂမဓာရယိ [မူဂေါ အဓာရယိ (သီ။)]။

၃၄။ ‘‘ပုရိမံ သရာမဟံ ဇာတိံ, ယတ္ထ ရဇ္ဇမကာရယိံ၊

ကာရယိတွာ တဟိံ ရဇ္ဇံ, ပါပတ္ထံ နိရယံ ဘုသံ။

၃၅။ ‘‘ဝီသတိဉ္စေဝ ဝဿာနိ, တဟိံ ရဇ္ဇမကာရယိံ၊