ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး (ပထမတွဲ)

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး ၁၀၀။

| ဝြိတ္တာ အပါယ်ဘုံဘဝကို ရောက်စေတတ်တယ်၊ အသက် တိုစေ

စီးပွားဥစ္စာ ရှားပါးစေတတ်တယ် စသည်ဖြင့် ဆိုးကျိုးတွေကို ဝေး

ဒီလိုဆိုယင် မကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးကိုသာ ပေးတတ်တဲ့

လျက်၊ သုံးမျိုးမှုကံႈ ပြုစီမံဤ”ဆိုတဲ့ ဆောင်ဗုဒ်အရ ချမ်းသာကိုမျှော်ပြီးပြုတာ ဖြစ်သင့်ဝါ မည်လားလို့ ဓေးစရာ ရှိပါတယ်၊ ချမ်းသာကို မျှော်ပြီး ဝြုတာဝါဝဲလို့ ဖြေကြားရမယ်၊ ဘယ်လိုလဲဆိုယင်ကျွဲနွား ဆိတ် ဝက် ဘဲ ကြက်စသည်ကို သတ်ပဝြီးစီးပွါးရေးလုပ်နေတဲ့ သူတွေကို ကြည့်ဝါး သူတို့မှာ အဲဒီ အလုပ်ကို လုဝ်မှ စား

ပါးဥစ္စာကို ခိုးဝှက်လုယက်နေတဲ့ သူတွေကိုကြည့်ပါး သူတို့မှာအဲဒီ အလုဂ်ကို လုပ်မှ ချမ်းသာမယ်ထင်လို့. လုဝ်နေကြတာပါဝဲ;ရုံးမာ မတရားသက်သေခံတဲ့ သူတွေကို ကြည့်ပါး သူတို့မှာလဲအဲဒီလိုပြောဆိုမှ ချမ်းသာလိမ့်မယ်ထင်လို့ ပြောနေကြတာပါပဲ;ကုန်ကုန်ပြောလိုက်မယ်၊ အမိအဘကို သတ်တဲ့သူလဲ သူ့အလိုပြည့် ပြီး ချမ်းသာလိမ့်မယ်ထင်လို့ သတ်တာဝါဝဲ၊။

အဇာဇာသတ် ဓတ္ဆု့

အဇာတသတ်မင်းဆိုတာဟာ အများသိနေကြတဲ့အတိုင်းသူ့.ခမည်းတော်ကို သတ်ပြီး နန်းတက်ပါတယ်၊ အဲဒါဟာ မျက်မှောက်မှာ ချက်ချင်းချမ်းသာလိမ့်မယ်ထင်လို့ သူလုပ်တာပဲ၊ သူ့

ဆရာအရှင်ဒေဝဒတ်ရဲ့ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သူက ဒီလိုသဘောပေါက်နေတယ်၊ “ခမည်းတော် အသက်အတိုင်းနေပြီး နတ်ရွာစံမှနန်းတက်ရမယ်ဆိုယင် ငါဟာ အဘိုးကြီးအရွယ်ကျမှ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ခံစားရတော့မှာပဲ) ဒီလိုဆိုယင် သိပ်ပျော်စရာ အချိန်မရှိတော့ဘူး ငါ့ အသက်အရွယ်ပျိုငယ်စဉ်မှာပဲ ခမည်းတော်ကိုသတ်ပြီး နန်းတက်ရလို့ရှိယင် ထီးနန်း စည်းစိမ်ကို ပျော်ပျော်ပါးပါးလဲခံစားရမယ်၊ အကြာကြီးလဲ ခံစာရမယ်၊ အများကြီးလဲ ချမ်းသာလိမ့်မယ်”လို့ သူက ထင်မြင် သဘောပေါက်တယ်: ဒါကြောင့်အများကြီး အကြာကြီး ချမ်းသာဖို့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ အဇာတသတ်မင်းသားက သူ့.ခမည်းတော် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီးကိုသတ်ပြီး ထီးနန်း စိုးစံတယ်)! ဒါပေမယ့် သူပြုတဲ့အမှုက အင်မတန်အဂြစ်ကြီးတဲ့ဝိတုဃာတကကံလဲ ဖြစ်တယ်၊ ဘုရားကျောင်းဒကာ သောတာပန်သူတော်ကောင်းကြီးကို သတ်တဲ့ အကုသိုလ်ကံလဲ ဖြစ်တယ်၊ ဒါကြောင့် သူ့.အမှုက မူမမှန်တဲ့အတွက် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကိုမရဂဝဲစိတ်နှလုံး အလွန်ဂူပန်ထိတ်လန့်ဝြီး မအိပ်နိုင် မစားနိုင်နဲ့ မကောင်းကျိုးဆင်းရဲတွေကိုသ၁ ရနေတယ်။ နောက် တချိန်ကျတော့ သူ့သားက သတ်လို့သေရရှာတယ်၊ သေပြီးတော့လဲ ငရဲကိုရောက်ပြီးအင်မတန်ကြီးကျယ်တဲ့ ဆင်းရဲတွေကို ခံနေ ရရှာတယ်၊ အဲဒါဟာပြုစဉ်ကတော့ ချမ်းသာလိမ့်နိုးနဲ့ အပုည၀ဘိသင်္ခါရ အကုသိုလ်ရဲ့မကောင်းကျိုးတွေပါပဲ။

ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တုန်းက ဒူသီဆိုတဲ့ မာရံနတ်ကြီးဟာလဲ ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားကိုရော ဘုရား

တပည့် သံဃာတော်တွေကိုရော အကျိုးမဲ့ဖြစ်အောင် အမျိုးမျိုးပြုလုပ်နေတယ်၊ ဘယ်လိုလုပ်လို့မှ သူ့ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်းအကျိုးမဲ့မဖြစ်တဲ့ အခါ မြတ်စွာဘု ရားရဲ့နောက်က လိုက်ပါလာတဲ့အဂ္ဂသ၁၀ဝကရဟန္တာအရှင်မြတ်ကို လူတယောက်မှာဂူးကဝ်ပြီးအုတ်ခဲနဲ့ ပေါက်သတိတယ် အဲဒီ ခဲဒဏ်ကြောင့် ရဟန္တာ မထေရ်မြတ်ဟာ ဝရိနိ ဗ္ဗာန် စံသွားရတယ် (

ဓာရိနတ်ကြီးလဲ ခဲနဲ့ပေါက်ပြီးတဲ့နောက် မြတ်စွာဘုရားမျက်ကွယ်ဖြစ်သွားတဲ့အခါ အဲဒီ နတ်ဘဝက ချက်ချင်းပဲ စုတေစိတ်ကျပြီး အဝီစိငရဲ ကျသွားရတယ်၊ အဲဒါ ခဲနဲ့ ပေါက်တုန်းကတော့ ကောင်းလိမ့်မယ်ထင်လို့. ပေါက်လိုက်တာပဲ၊ ခဲနဲ့မှန်ပြီး

မြောက်နေတာပဲ။ ဒါပေမယ့် အင်မတန် ကြီးလေးတဲ့ မကောင်းမှု

ကြတာဝဲ၊ ဒါကြောင့် အကုသိုလ်ကံကိုလဲ ချမ်းသာလိမ့်မယ်ထင်လို့

ဒါကြောင့် အမျိုးမျိုးသော ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံ

တလှုဝ်လှုဝ် တစွရစွနဲ့ အားထုတ်ဝြုလုပ်နေကြတာတွေဟာ ချမ်းသာလိမ့်မယ်ထင် ပြီး ပြုလုပ်နေကြတာချည်းဝါ ပဲ။ အာနေ ဉ္ဇာဘိသင်္ခါ ရဆိုတာကတော့ အရူပစျာန်ကုသိုလ် ၄-ခုဝဲ။ အဲဒါကို ဆိုကြရမယ်၊

အရူပကုသိုလ်ကို အာနေဉ္စာဘိသင်္ခါရဟုခေါ်သည်။ (၃-

အရူပသမာ၀တ်တွေကို ဝင်စားနေတဲ့အခါမှာတော့ အဲဒီလို အသံကြောင့်မဝျက်ဘူး၊ တည်မြဲတည်တံ့ နေတယ်၊ အဲဒါဟာ ဓမတုန်လှုပ်တဲ့ သဘောပါဝဲ၊ အဲဒီလို မတုန်လှုပ်တတ်လို့ ဒီအရူပစျာန်ကုသိုလ်တွေကို အာနေဉဥ္ဇာဘိသင်္ခါရလို့ ခေါ်ပါတယ်၊ ဒီအရူပကု

စျာန်လို့ ၄-ပါးရှိတယ်)! ဒီ စျာန် ၄-ဝါးဟာ အရူပဘုံ ၄-ခုသို့ရောက်ကြောင်း သင်္ခါရတွေပါပဲ။ အပုညာဘိသင်္ခါရက အပါယ်၄-ဘုံရောက်ကြောင်းဖြစ်တယ်1! ပုညာဘိသင်္ခါရက လူ့ဘုံ နတ်ဘုံရူပဗြဟ္မာဘုံ တွေကို ရောက်ကြောင်းဖြစ်တယ် ] ဒါ ကြောင့် -

“အမှန် ခမဿသွား) အမှားမြင် ကား၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် (

ချမ်းသာလိမ့်နိုး၊ ရည်မျှော်ကိုးလျက်၊ ၃-မျိုးမှုကံ) ပြုစီ

မံရွှာ ဝိညာဏ်တွယ်စဗ်”လို့ ဆိုထားပါတယ်။

ဆိုတဲ့ အမှုကံ ၃-မျိုးကို ချမ်းသာလိမ့်မယ်လို့ ထင်လို့ပြုတယ်;အဲဒီလို ပြုတဲ့အတွက် ဘာကိုရသလဲဆိုတော့ “သင်္ခါရ၀စ္စယာစိညာဏံ-သင်္ခါ ရကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာသည်”ဆိုတဲ့အတိုင်းဘဝသစ် ပဋိသန္ဓေအစရှိတဲ့ စိတ်စိညာဏ်တွေကိုရတယ်၊ ဝိညာဏ်ကိုရယင် စိညာဏ်နဲ့တွဲဖြစ်တဲ့ အဲဒီဘဝသစ်တခုလုံးက နာမ် ရုဗ်သဠာယတန ဖဿ ဝေဒနာဆိုတာတွေကိုလဲ ရတော့တာပဲ။ ဒါကြောင့် “ညာဏ်တွယ်စဝ်၊ နာမ်ရုပ်ကပ်လျက်ၤ ၆-ရပ် အာယတန။ဖဿ ၆-ဖြာ၊ ဝေဒနာကြောင့ိ လို့ ဆောင်ပုဒ်က ဆိုထားပါတယ်;အဲဒီ ဝိညာဏ်နဲ့တွဲဖြစ်တဲ့ နာမ်ရုပ် စသည်ကိုတော့ နောက်ရက်များကျမှ အပြည့် အစုံ ပြောနိုင်မယ်၊ ဒီကနေ့တော့ သင်္ခါရကြောင့်

သစ်ါရကြောင့် ဝီညာဏ်ဖြစ်သည်

မသိ မှုအဝိဇ္ဇာကြောင့် သင်္ခါရတို့ဖြစ်ကြသည်ႈ သင်္ခါရန္န ဗ

ကြောင့် ဝိညာဏ်ဖြစ်သည်တဲ့၊ သင်္ခါရပစ္စယား ပြုလုပ်အားထုတ်မှုသင်္ခါရ ဟူသောအကြောင်းကြောင့်။ ဝါၤ ကောင်းမှု မကောင်းမှုကံဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဝိညာဏံ စိတ်ဝိညာဏ်သည်။ သမ္ဘဝတိႈ ဖြစ်ဝေါ်လာဇါ ႔ ဘဝဟောင်းက ပြုလုဝ်ခဲ့တဲ့ကောင်းမှုကံမကောင်းမှုကံကြောင့် ဘဝသစ်မှာ ပဋိသန္ဓေစိတ်ခေါ်တဲ့ အစဆုံးစိတ်က စပြီး (အကောင်းအဆိုးတွေ အာရုံပြုပြီးဖြစ်တဲ့) အကျိုးဝိပါက် စိတ်ဝိညခဏ်တွေဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်တဲ့။ အဝုညာဘိသင်္ခါရခေါ်တဲ့ အကုသိုလ် ကံကြောင့် ငရဲ တိရစ္ဆာန် ပြိတ္တာ အသုရကာယ်ဆိုတဲ့ အပါယ် ၄-ဘုံမှာ ၀ဋိသန္ဓေဆိုတဲ့ ဘဝဇါ အစဆုံးစိတ် ဖြစ်တယ်၊ အဘိဓမ္မာဝေါဟာရနဲ့ ပြောရမယ်ဆိုယင် အဲဒီစိတ်

| ဝဋိစ္စသမုဝ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး ၁၀၆ `”

မကောင်းတာကို ကြားရတဲ့ (သောတဝိည၁ဏ် )စိတ်၊ (၃)မကောင်းတာကို နံ ရတဲ့ (ဃာနဝိညာဏ်)စိတ်၊ (၄) မကောင်းတာကို စားသိရတဲ့ (ဇိဝှါ ဝိညာဏ်) စိတ်၊ (၅) မကောင်းတာကို တွေ့ထိရတဲ့ (ကာယဝိညာဏ်) စိတ် ဒီစိတ် ၅-ခုလဲ အဝုညာဘိသင်္ခါရခေါ်တဲ့ အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်တာပဲ၊ အဲဒီ စိတ် ၅-မျိုးနဲ့မြင် ကြား နံ စား ထိသိပြီးတဲ့အခါ (၁) အဲဒီ အာရုံ ၅-မျိုးကိုလက်ခံဝြီး အာရုံဂြုတဲ့ (သမ္မတိစ္ဆိုန်း) စိတ်၊ (၂) စုံစမ်းဆင်ခြင်တဲ့(သန္တီရဏ)စိတ် ဆိုတဲ့ ဒီစိတ် ၂-ခုလဲ အဲဒီ အကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်တာဝဲ။ အဲဒီ အကုသိုလ်ကံဇါ အကျိုးဖြစ်တဲ့ စိတ်တွေဟာ

လဝိဝါက်စိတ် ၇-မျိုးဟာ အဝုညာဘိသင်္ခါရ ခေါ်တဲ့ အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဝိညာဏ်ချည်းပါ ၀၊

အာနေဉဥ္ဇာဘိသင်္ခါ ရခေါ်တဲ့ အရူပကုသိုလ် ၄-ခုကြောင့်အရှုပ ၄-ဘုံမှာ အရူဝဝိဝါက်စိတ် ၄- ခုဟာ ဘဝဇါ အစမှာ ပဋိသန္ဓေအဖြစ်နဲ့၊ အလယ်မှာ ဘဝင်အဖြစ်နဲ့ ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးမှာစုတိအဖြစ်နဲ့ ဖြစ်တယ်ႈ ဒါကတော့ မှတ်ဖို့ လွယ်ပါတယ်၊ သူ့ကုသိုလ်နဲ့ သူ.အကျိုးဝိပါက် တခုစီ ရှင်းနေပါတယ်၊

ပုညာဘိသင်္ခါရကတော့ မှတ်စရာတွေ များတယ်၊ ခပ်ကျဲကျဲ ပြောရမှာပဲ ပုညာဘိသင်္ခါရထဲက ရူပကုသိုလ် ၅-ခုကြောင့်ရူပဗြဟ္မာဘုံတွေမှာ ရူပဝိပါက် စိတ် ၅-ခုဟာလဲ ထို့အတူပဲ ၀ဋိသန္ဓေ ဘဝင် စုတိ အဖြစ်နဲ့ ဖြစ်ကြပါတယ်၊ ဒါလဲ တော်တော်ရှင်းပါသေးတယ်။ ကာမကုသိုလ်ကတော့ အလွန်ကျယ်ပါတယ်။ ကာမ

တဒါခရုံအဖြစ်နဲ့လဲ အာရုံကောင်းတွေကို အာရုံပြုပြီး ဖြစ်တယ်;နောက်ပြီးတော့ (၁) ကောင်းတာမြငိတဲ့ (စက္ခုဝိညာဏ်) စိတ်,(၂) ကောင်းတာကြားတဲ့ (သောတဝိညာဏ်) စိတ်၊ (၃) ကောင်းတာနံတဲ့ (ဃာနဝိညာဏ်) စိတ်] (၄) ကောင်းတာ စားသိတဲ့ (ဇိဝှာဝိညာဏ်) စိတ်၊ (၅) ကောင်းတာ ထိသိတဲ့ (ကာယဝိညာဏ်)စိတ်၊ (၆) အဲဒီ အာရုံကောင်းတွေကို လက်ခံပြီး အာရုံပြုတဲ့ (သမ္မဋိစ္ဆိုန်း) စိတ်၊ (၇) ငမ်းသာဂြီး စုံစမ်းတဲ့ (သောမနဿသဟဂုတ်သန္တီရဏ) စိတ်။ (၈) ၀မ်းမသာဝဲ စုံစမ်းတဲ့ (ဥပေက္ခာ သဟဂုတ်သန္တီရဏ) စိတ်-ဆိုတဲ့ ဒီစိတ် ၈-ခုလဲ ကာမကုသိုလ်ကံကြောင့်ဖြစ်တဲ့ စိတ်ဝိညာဏ်တွေဝါပဝဲ။

ယခုပြောခဲ့တာတွေကတော့ သင်္ခါရကြောင့် စိတ်ဝိညာဏ်။ ဖြစ်ပုံကို အဘိဓမ္မာသဘောခနဲ့ အတော်အတန် ရိဝ်မိရုံမျှ ရှင်းပြတာဖြစ်ပါတယ်၊ အဲဒီ အကျိုး ဝိပါက် ဝိညာဏ်တွေဟာ အကုန်လုံးပေါင်းပြီး ရေတွက်ယင် (အရှူ၀ဝိဝါက် ၄-ခု၊ ရူပဝိပါက် ၅- ခု,အကုသလဝိပါက် ၇-ခု၊ ကာမကုသလဝိပါက် ၁၆-ခုရှိတဲ့အတွက်) ၃၂-ခု ရှိပါတယ်၊ အဲဒီ ဝိပါက်ဝိညာဏ် ၃၂-ခုဟာ သင်္ခါရကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်-တဲ့၊