ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး (ပထမတွဲ)
မဟာစည်ဆရာတော်ဘုရားကြီး
ရင်းမြစ် — မဟာစည်သာသနာ့ရိပ်သာ၏ e-book
ဤစာသားကို စာအုပ်၏ စကင်ဖတ်မူမှ OCR ဖြင့် စက်ဖြင့် ဖတ်ယူထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် စာလုံးပေါင်း အမှားများ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ မူရင်းစာအုပ်နှင့် တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုပါ။
Machine-read (OCR) from a scan; expect misreadings — check against the printed book.
မာတိကာ — ဒုတိယပိုင်း
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး ၁၆၄။
အဲဒီ အဆင်းကို စုံစမ်းတဲ့ သန္တီရဏစိတ်ဆိုတာဖြစ်တယ်,! သန္တီရဏ
တာလား ဆိုးတာလားစသည်ဖြင့် စုံစမ်းဆင်ခြင်တဲ့သဘောပါဝဲ,;အဲဒီ စုံစမ်းတဲ့စိတ် ချုဝ်သွားတဲ့အခါမှာ ဆုံးဖြတ်တဲ့ ုဋ္ဌောစိတ်ဆို
ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့ သဘောပါပဲ။ အဲဒီလိုဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်တော့သူ့နောက်က ဇောဆိုတဲ့စိတ်တွေ ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ထပ်ကာ
အဟုန်နဲ့လျင် စ္စာဖြစ်တယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်၊ ရှေးကဖြစ်လာခဲ့တဲ့အာဝဇ္ဇန်းဆိုတာက ဆင်ခြင်ရုံမျှဝဲႈ စက္ခုဝိညာဏ်ဆိုတာကလဲ မြင်ရုံမျှဲႈ သမ္ပဠိစ္ဆိုန်း ဆိုတာကလဲ လက်ခံရုံမျှဝဲႈ သန္တီရဏဆိုတာကလဲစုံစမ်းရုံမျှပဲ၊ ဒီ သမ္ပဋိစ္ဆိုန်းနဲ့ သန္တီရဏစိတ်လဲ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ဇါ
ဆုံးဖြတ်ရုံမျဝဲ၊ သူကလဲ ဘာမျှ အရှိန်အဝါမရှိဘူး၊ အကျိုးပေးတတ်တဲ့ ကုသိုလ် အကုသိုလ်လဲ မဟုတ်ဘူး။ သူတပါးဇါ် အကျိုးလဲ မဟုတ်ဘူး၊ ကြိယာမျသာ ဖြစ်တယ်။ မနောဒ္ဓါရဝီထိကျတော့သူ့ကို အာ၀ဇ္ဇန်းဆိုတဲ့ အမည်နဲ့ ခေါ်တယ်။ ခုတင်ကစပြီးဆင်ခြင်တဲ့စိတ်က ငါးဒွါရမှာဆင်ခြင်လို့ ပဉ္စဒ္ဓါရာဝဇ္ဇန်းခေါ်တယ်။၊ ဒီစိတ်က စိတ်ကူးသက်သက် ကြံတဲ့အခါ ဆင်ခြင်တတ်လို့ မနောဒ္ဓါရာဝဇ္ဇန်းလို့ခေါ်တယ်၊ ယခု သန္တီရဏစိတ်ရဲ့ အခြားမဲ့မှာတော့ စုံစမ်းပြီး အာရုံကိုဆုံးဖြတ်တတ်လို့သူ့.ကို ဝုဋ္ဌောလို့ခေါ်တယ်၊ ဇောဆိုတဲ့စိတ်တွေကတော့ အလွန်သန်စွမ်းတဲ့ လောဘအစရှိသော။ အကုသိုလ်တရားဆိုးတွေနဲ့လဲ တွဲဖြစ်တယ်၊ အလောဘအစရှိသော )
သန်စွမ်းတဲ့ တရားကောင်းတွေနဲ့လဲ တွဲဖြစ်တယ်၊ ဘယ်လိုစိတ်တွေလဲဆိုလျှင် ရှေ့ပိုင်းကပြောခဲ့တဲ့ အကုသိုလ်စိတ် ၁၂-ခု' မဟာကုသိုလ်စိတ် ၈-ခု၊ မဟာကြိယာစိတ် ၈-ခု၊ ဟသိတုဗ္ပါဒ်ဆိုတဲ့ဟိတ်မပါတဲ့ ကြိယာစိတ် ၁-ခု။ ဒီစိတ် ၂၉-ခုဟါပဲး၊ ဒီအထဲမှာအကုသိုလ်စိတ်တွေ လျင်သောအဟုန်နဲ့ အာရုံဆီ ဝြေး၀င် သွားသ
စိတ်ဖြစ်တဲ့အခါ လိုချင်တဲ့အာရုံကို အတင်းဝင်ပြီး တိုးဝှေ့ သိမ်းိိုက်သလို ဖြစ်တယ်။ ဒေါသစိတ်ဖြစ်တဲ့အခါ မုန်းစရာအာရုံကိုအတင်းဝင်ပြီး တိုက်ဖျက်တဲ့အနေနဲ့ပဲ ဖြစ်တယ်၊ ယုမှားတဲ့ ဝျံ့လွင့်တဲ့ မောဟစိတ် ဖြစ်တဲ့အခါ သူ့ဆိုင်ရာအာရုံဆီကို အတင်းပြေးဝင် သွားသလိုဝဲ ဖြစ်ပါ တယ်။ ကုသိုလ်စိတ်တွေဖြစ်တဲ့အခါလဲကြည်ညိုဖွယ်အာရုံစသည်တွေဆီကို အတင်းပြေးဝင် သွားသလိုဖြစ်တာပဲ၊ ကြီယာစိတ်ဆိုတာလဲ ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်ဝုံမျိုးပါဝဲႈ ဒီလိုအဟုန်နဲ့ အာရုံဆီကို ဝြေးဝင်သွားသလို ဖြစ်တတ်သောကြောင့်
လောကုတ္တရာဇော ၂၆-ခု ဆိုတာလဲ ရှိသေးတယ်၊ အဲဒီဇောတွေကတော့ ယခုဝြောနေတဲ့ စက္ခုဒ္ဓါ ရဝီထိ၊ ၀ဉ္စဒ္ဓါ ရဝီထိတွေနဲ့ ဓဆိုင်ဘူး1အဲဒီ ဇော ခုနစ်ကြိမ် အစဉ်အတိုင်းဇြစ်ပြီး ချုပ်သွားတဲ့ နောက်တဒါရုံဆိုတဲ့စိတ် နှစ်ကြိမ်ဖြစ်တယ်၊ တဒါရုံဆိုတာ ထိုဇောဇါ အာရုံကို နောက်လိုက်ပြီး အာရုံခံတဲ့စိတ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်၊ အရှိန်မဝြေတတ်သေးလို့ ဆက်ပြီး အာရုံပြုတဲ့ သဘောဝါဝဲ၊ အဲဒီ တဒါရုံဆိုတာကတော့ ကုသိုလ်စိတ် (၈)ခုနဲ့ အလားတူတဲ့ ကုသလဝိပါက်စိတ်က (၈)ခု၊ ကုသလဝိဝါက် သန္တီရဏစိတ်က သောမနဿသ
(၁)ခု) ဒီ ၁၁-ခုပါဝဲ၊ အဲဒီ တဒါရုံလဲ သင်္ခါ ရကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဝိညာဏ်ပါပဲ၊ ဒီစိတ်အစဉ်ကိုလဲ တိုတိုနဲ့မှတ်ရအောင် “စုံစမ်းဆုံးဖြတ်;ဇောစိတ်သတ်၊ နှစ်ရဝ်တဒါရုံ လို့ ဆောင်ဝုဒ်စီထားပါ တယ် အဲဒါကု ဆုကရမယၤး
စုံစမ်း ဆုံးဖြတ်။ ဇောစိတ်သတိ); နှစ်ရပ် တဒါရုံ၊
ဆင်ခြင်တဲ့ အာဝနဇ္နန်း)! မြင်တဲ့စက္စ္ခုဝိညာဏ်၊ လက်ခံတဲ့ သမွင္မိစ္ဆိုန်းဆိုတဲ့ စိတ် ၆-ကြိမ် အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သွားတယ်လို့ ဆိုလိုပါ တယ်;ယခု ဆောင်ဝဗုဒ်က အဲဒီစိတ် ၆-ကြိမ်ထဲက နောက်ဆုံးဖြစ်တဲ့သမ္မတိစ္ဆိုန်းစိတ် ချုဝ်သွားတဲ့နောက် ဇုံစမ်းတဲ့ သန္တီရဏ။ ဆုံးဖြတ်တဲ့ဝုဋ္ဌော၊ ဇောစိတ်သတ် (သတ္တ) ဇောစိတ် ခုနစ်ကြိမ်;ႈ တဒါရုံ ၂ကြိမ်ဆိုတဲ့စိတ် ၁၁-ကြိမ် ဆက်ပြီး အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်တယ်လို့ဆိုလိုပါတယ်၊ အဲဒီတော့ ရှေးဆောင်ပုဒ်ထဲက ၆ ကြိမ်၊ နောက်ဆောင်ဝဗုဒ်ထဲက ၁၁-ကြိမ် ဝေါင်းလိုက်ယင် စိတ် ၁၇- ကြိမ် ရတယ်၊ ရုဝ်ဇ်အသက်တမ်းဟာ စိတ် ၁ဂု-ကြိမ်နဲ့ ညီမျှတယ်၊ ဒါကြောင့် အတီတဘဝင်နံ့ပြိုင်ပြီးဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဆင်းရူဝါရုံနဲ့ စက္စုပသာဒ-မျက်စိ အကြည်ရုပ်ဟာ စိတ္တက္မဏ ၁ဂု- ချက် အသက်တမ်းပြည့်တဲ့အတွက် ဒုတိယ တဒါရုံစိတ်နဲ့ပြိုင်ပြီး ချုပ်သွားတယ်။;အဆင်းကို ထင်ထင်ရှားရှားကြီးမြင် ရတဲ့ အခါ ယခုဝြောခဲ့တဲ့
သေးတယ်၊ အဲဒါကို ဆိုကြရမယ်။
အဆင်းမြင်လျှင်း ဖြစ်ရိုးပင်၊ စိတ်စဉ် မှတ်ပါကုန်;အဲဒီစိတ်အစဉ်ထဲမှာ စက္စုဝိညာဏ်ဆိုတဲ့စိတ်က အတီတ
သရက်သီး ဥပမာ
ဖြစ်စုံတူပါတယ်၊ ပဏမက ကံ ကမ္မနိုမိတ် ဂတိနိဓိတ်ကို အာရုံပြုငြီး ဘဝင်ကျနေတာဟာ အိဝ်ဝျော်နေတာနဲ့ တူပါတယ်၊ သရက်သီးကြွေကျတဲ့ ဒဏ်ကြောင့် လန့်တဲ့ သဘောဟာ ဘဝင်္ဂစလနဘဝင်္ဂ၀စ္ဆေဒဖြစ်တာနဲ့ တူဝါတယ်၊ နိုးလာရင်း ဘာပါ လိမ့်မလဲဆင်ခြငိ်တာဟာ အာ၀ဇ္ဇန်းဖြစ်တာနဲ့ တူဝါ တယ်) အဆင်းမြင်တာက သရက်သီး မြင်တာနဲ့ တူဝါတယ်၊ သမ္မငိစ္ဆိုန်းဖြစ်တာက
နှိပ်နယ် ကြည့်တာနဲ့ တူပါ တယ်) ုဋ္ဌောဖြစ်တာက အနံ့ခံငြီး ခှည့်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်တာနဲ့ တူပါတယ်။ ဇောဖြစ်တာက သရက်သီးကို စားတာနဲ့ တူပါတယ်၊ တဒါရုံဖြစ်တာက သရက်သီးအရသာကို စဉ်းစားနေတာနဲ့ တူပါတယ်။ တဖန် ဘဝင်ကျသွားတာကတဇန်ပြန်ဂပြီး အိဝ်ပျော်သွားတာနဲ့ တူပါ တယ်၊
အဆင်းအာရုံကသိဝ်မထင်ရှားလျှင် အတီတဘဝင် ၂-
ဘူး။ ဇောတွင်ပဲ ဆုံးတယ်၊ ဇောနောက်မှာ ဘဝင်ကျသွားတယ်။
အဆင်းအာရုံကလဲ အဲဒါထက် အားနည်းယင်တော့အတီတဘဝင် ၄-ကြိမ် ဖြစ်စေ၊ ၅-၆- ၇- ၈-၉-ကြိမ်ဖြစ်စေ
|” ဏာ အအန အသု ဓါတ် င
ဖွယ်အာရုံကို အလိုမရှိဘူး၊ မရှာကြံဘူး၊ ဂရုတစိုက် နှလုံးမသွင်းဘူး။ဒါကြောင့် ဒွါ ရမှာ အာရုံထင်ပေါ်လာတာလဲ နှေးတယ်,; အာဇဇ္နန်းကလဲ ထက်သန်စွာ နှလုံးမသွင်းတဲ့အတွက် စက္စုဝိညာဏ် မြင်တဲ့အခါမှာလဲ အလွန်မထင်ရှားဘူး၊ သမ္ပဋိစ္ဆိုန်းက လက်ခံရာမှာလဲမပီသဘူး။ သန္တီရဏကလဲ ထင်ရှားအောင် မစုံစမ်းနိုင်ဘူး၊ ဒါကြောင့် ဝုဋ္ဌောကလဲ တိတိကျကျ မဆုံးဖြတ်နိုင်ဘူး။ မဆုံးဖြတ်နိုင်တော့ ဇောကျနိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘူး၊ ဒါ ကြောင့် စုဋ္ဌောခေါ်တဲ့ အာဝဇ္ဇန်းစိတ် (ဆင်ခြင်တဲ့စိတ်) ၃-ကြိမ်ဖြစ်စေ ၂-ကြိမ်မျှဖြစ်စေ ဖြစ်ပြီးတော့ ဘဝင်ကျသွားတယ်၊ အဲဒီလို အာရုံဟာ ကိလေသာဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မပီသ မထင်ရှားတဲ့ အာရုံဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့်မို့ဝဲ အဲဒီအာရုံမှာ ဇောမကျနိုင်တာ၊ အဲဒီလို မြင်ကာမျှအာရုံကို ယောဂီက ရှုမှတ်ပြီး အဖြစ်အပျက် အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တအခြင်းအရာကို သိသွားတယ်။ အဲဒီလိုအခါမှာ အလိုလို မြင် ကြား
အမှန်ကို သိသွားတဲ့အတွက် နောက်ဝီထိတွေမှာလဲ ကိလေသာမဖြစ်ရဘူး။ မမြင်ရတဲ့ အာရုံလိုပဲ ဖြစ်သွားတယ်၊ ကိလေသာ လုံးဝစင်ကြယ်သွားတယ်၊ ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တံ ဘဝိဿတိ-မြင်သည်ခိ မြင်ရုံမျှ ဖြစ်လတ္တံ့ဆိုတဲ့ ဒေသနာနဲ့အညီ မြင်ရုံမျမှာသာ တည်သွားတယ်၊ အဲဒါဟာ ဝိပဿနာနဲ့စပ်ပြီး အထူးမှတ်ဖွယ်ကောင်းတဲ့
| ယခုပြောလာခဲ့တာဟာ မြင်ဝီထိကို မူတည်ပြီး ပြောလာခဲ့တယ်။ ကြားဝီထိ နံဝီထိ စားသိဝီထိ ထိသိဝီထိတို့မှာလဲ စိတ်အစဉ်
ပဋိစ္စသမုဝ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး ၁၇၀။
| ကာယဝိညာဏ်ဆိုတာတွေကိုလဲ ထည့် ဝေးရုံလောက်ပဲ ထူးဝါ၊ တယ်၊ ဒါကြောင့် “ကြား-နံ-စား-ထိ မြင်-တူဇါ၊ မှတ်သိ စိတ်ဖြစ်။ ုံ လို့လဲ အညွှန်းဆောင်ဗုဒ်တခု စီထားဝါသေးတယ်၊ အဲဒါကိုပ ? ဆိုကြရမယ် /
ကြား-နံ-စား-ထိႈ မြင်တူဇါ၊ မှတ်သိစိတ်ဖြစ်ပုံ၊
ကြားရာ နရာ စားသိရာ ထိသိရာတွေမှာလဲ ဗီထိစိတ်ဖြစ်ပုံကို မြင်ရာမှာ ဖြစ်ပုံနဲ့ အတူတူပဲလို့ မှတ်ပါလေလို့ ဆိုလိုပါတယ်၊ မျက်စိ နားနှာလျှာ ကိုယ်ဆိုတဲ့ ငါးဒွါ ရာမှာ ဗီထိစိတ်ဖြစ်ပုံ
မနောဒါ ရမှာ ဝီထိစိတ်ဖြစ်ပုံကို ပြောရမယ်။ဓနောဒ္ဓါရဗီထိ (ကြံသိစီထိ) ဖြစ်ပုံ
မနောဒါ ရဝီထိကတော့ ကာမဇောကျတဲ့ ဝီထိ၊ စျာန်ဇောကျတဲ့ဝီထိ၊ မဂ်ဖိုလ်ဇောကျတဲ့ ဝီထိလို့ ဒီလို ၃-မျိုးခွဲပြီး မှတ်ထားကြရမယ်၊ ဒီ ၃-မျိုးထဲမှာကာမဇောကျတဲ့ ဝီထိက ဒီမှာ လိုရင်းပါပဲ)အိပ်ပျော်နေသလို ဘဝင်စိတ်တွေ မပြတ်ဖြစ်နေရာမှာ အဲဒီ ဘဝင်_ ဆိုတဲ့ မနောဒ္ဓါရတွင် အာရုံတခုခု ထင်ဝေါ်လာတယ်၊ ဘယ်လို
အာရုံလဲဆိုယင် များသောအားဖြင့် ယခုလောလောဆယ်မှာ မြင်ခဲ့ရကြားခဲ့ရ တွေ့သိခဲ့ရတဲ့ အာရုံတွေရယ်၊ ရှေးက မြင်ခဲ့ ကြားခဲ့တွေ့ သိခဲ့ရတဲ့ အာရုံတွေရယ်၊ အဲဒီလို အာရုံတွေနဲ့ စပ်ဆိုင်တဲ့အာရုံတွေရယ်။ ဒါမျိုးတွေပါပဲ,; မမြင်ဘူး မကြားဘူး မတွေ့သိဘူးတဲ့ အာရုံတွေလဲ ရံဖန် ရံခါ ထင်တတ်ပါသေးတယ်၊ အဲဒီလို
နောက်တကြိမ် ဖြစ်ပြီးတော့ ဘဝင်ပြတ်သွားတယ်၊ ဘဝဂ်ုပစ္ဆေဒေါ့;ႈ အဲဒီကနောက် ဆင်ခြင်တဲ့ မနောဒွါ ရာ၀ဇ္ဇန်းစိတ်ဖြစ်တယ်;အဲဒီထင်ပေါ်လာတဲ့ အာရုံကို ဆင်ခြင်တဲ့စိတ်ဝါဝဲ၊ ဒီ မနောဒွါ ရာဝဇ္ဇန်းစိတ်ဟာ ပဉ္စဒ္ဓါရတုန်းက ဝုဋ္ဌော~-ဆိုတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချတဲ့စိတ်နဲ့တူဝါတယ်၊ အဲဒီပဉ္စဒ္ဓါ ရမှာ ုဋ္ဌောစိတ်က နှစ်သက်စရာကောင်းတလ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်ယင် နှစ်သက်တဲ့ လောဘ
ကောင်းတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ယင် မုန်းတဲ့ရွံတဲ့ ကြောက်တဲ့ဒေါ ဃသဇောတွေ (ဖြစ်တယ်၊ ကြည်ညိုစရာကောင်းတယ်လို့ဆုံးဖြတ်လိုက်ယင် ကြည်ညိုတဲ့ သဒ္ဓါစိတ်တွေ ဖြစ်တယ်၊ အဲဒါလိုဝဲ ဒီမနောဒ္၏ ရမှာလဲ ဒီအာ၀ဇ္ဇန်းက နှစ်သက်စရာကောင်းတဲ့ အနေနဲ့ဆင်ခြင်မိယင် သူ.နောက်က နှစ်သက်တဲ့ လောဘဇောတွေ ဖြစ်လာတယ်. မုန်းစရာ ရွံစရာ ကြောက်စရာ ကောင်းတဲ့အနေနဲ့ ဆင်ခြင်မိယင် မုန်းတဲ့ စွဲတဲ့ ကောက်တဲ့ ဒေါသဇောတွေ ဖြစ်လာတယ်;ယုံမှားဖွယ်အနေနဲ့ ဆင်ခြင်မိယင် ယုံမှားတဲ့ မောဟဇောတွေ ဖြစ်။ တွေ မ န အနေနဲ ဆ ရန်မှ
| တဲ့ကုသိုလ်ဇောတွေ ဖြစ်လာတယ်၊ ရိုသေဖွယ်အနေနဲ့ ဆင်ခြင်မိ