ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး (ပထမတွဲ)

၂-မျိုးထဲမှာလဲ တမျိုးမျိုးမာ အသင်္ခါရိကနဲ့ သသင်္ခါရိက ၂။ မျိုးစီ ရှိပြန်တယ်၊ အဲဒီတော့ ဘုရားအလောင်းတော်ရဲ့ ပဋိသန္ဓေစိတ်ဟာ အသင်္ခါရိကလား သသခ်္ခါ ရိကလား ဆိုယင် ထက်သန်အားကောင်းတဲ့ ရွှ။

သောမနဿနဲ့ ယှဉ်တဲ့စိတ်လား ဥပေက္ခာနဲ့ ယှဉ်တဲ့စိတ်လားဆိုယင် သောမနှဿနဲ့ ယှဉ်တဲ့စိတ်လို့ ရှေးအဋ္ဌကထာဆရာတို့က ဆိုကြပါတယ်၊ အကြောင်းကတော့ ဘုရားအလောင်းတော်

တော်မူတယ်၊ မေတ္တာတရား အားကြီးတော်မူတယ်၊ ထက်သန်တဲ့

ကြောင့် မေတ္တာစျာန်ရဲ့ ရှေ့သွားဖြစ်တဲ့ သောမနဿသဟဂုတ်ဓေတ္တာကာမကုသိုလ် အကြောင်းစိတ်နှင့် အလားတူတဲ့ အကျိုးဝိပါက ဝီညာဏိစိတိနဲ့ ပဋိသန္ဓေ ယူတော်မူတယ်လို့. ဆိုကြပါ

မဟာသိဝမထေရ်ကြီးတော့ ဥပေတ္ခာနဲ့ယှဉ်တဲ့ စိတ်လို့ဆိုပါတယ်၊ သူ့.အကြောင်းပြ စကားကတော့ ဘုရားအလောင်းတော်ရဲ့ စိတ်ဓာတ်ဟာ အင်မတန်လေးနက် ခိုင်ခံ့ဘယ်၊ ရွှင်ပျပေါ်လွင်တဲ့ သောမနဿသဘော မရှိဘူး၊ လေးနက်တဲ့ ဥပေက္ခာသဘောသာရှိတယ်။ ဒါကြောင့် သောမနဿထက် လေးနက်တဲ့ ဥပေ. က္စာသဟဂုတ် ကုသိုလ်ဇါ အကျိုးဖြစ်တဲ့ ဥပေက္စသဟဂုတ် ပဋိသ

န္ဓေဝိညာဏ်သာ ဖြစ်သင့်တလ်လို့ ဆိုပါတယ်၊ ဘုရားအလောင်းတော်ဟာ အဲဒီတိဟိတ်ဝဋိသန္ဓေကို အမှီပြုပြီး နောက်ဆုံးအချိန်မှာသဗ္ဗညုဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မှုရပါတယ် အဲဒီ ပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ဟာ ဘယ်က အကြောင်းရင်းခံပြီး ဖြစ်ပေါ်လာရသလဲဆိုယင် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကိုရည်သန်ပြီး ဖြည့်ဆည်းပူးတော်မူခဲ့တဲ့ဗုညာဘိသခင်္ခါ ရခေါ်တဲ့ ပါရမီကုသိုလ်က အကြောင်းရင်းခံပြီး ဖြစ်ပေါ်လာရဝါတယ်။၊ ဒါကြောင့် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ရည်သန်ပြီးပြုတဲ့ဗုညာဘိသခ်္ခါ ရဟာ ဝဋိသန္ဓေဝိညာဏ်ကို ဖြစ်စေတတ်ပေမယ့် သံသရာမှာ လည်ကြောင်းတော့မဟုတ်ဘူး။ သံသရာမှ ထွက်မြောက်ခြင်းစါ အကြောင်း အထောက်အဝံ့လဲ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကို ခိုင်ခိုင်

ကြွင်းသော ဝဋီသန္ဓေဝီညာဏ်များ

ဒွိဟိတ် ဝဋိသန္ဓေဝိညာဏ် ၄- ခုနဲ့ သုဂတိအဟိတ် ဝဋိသန္ဓေဝိညာဏ် ၁-ခုရဲ့ ဖြစ်ပုံကိုတော့ထဝ်ပြီး အသေးစိတ် ချဲ့ပြောဖို့မလိုပါဘူး၊ နောက်ပြီးတော့ ရူပကုသိုလ်ဆိုတဲ့ ဝုညာဘိသင်္ခါရကြောင့် ရူဝဝိပါက် ဝဋိသန္ဓေ ဝိညာဏ်ငါးခုဖြစ်တယ်။၊ အဲဒီမှာပဌမစျာန်ကုသိုလ်ကြောင့် ပဋ္ဌမစျာန် ၃-ဘုံမှာ ဝဋ္ဌမစျာန် ဝိပါက်ဝဋိသန္ဓေစိတ် ဖြစ်တယ်၊ ဒုတိယဇျာန်နဲ့ တတိယစျာန် ကုသိုလ်ကြောင့် ဒုတိယစျာန် ၃-ဘုံမှာ ဒုတိယစျာန်နဲ့ တတိယစျာန်ဝိပါက်ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်တယ်၊ ဒီဘုံမှာ ဝဋိသန္ဓေစိတ် ၂-မျိုးရတယ်၊ အဲဒါကို အထူးမှတ်ထားကြရမယ်။ စတုတ္ထစျာန်ကုသိုလ်ကြောင့် တတိယစျာန် ၃-ဘုံမှာ စတုတ္ထစျာန်ဝိပါက် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်တယ်၊ ပဋ္ဌမစျာန် ၃-ဘုံ ဒုတိယစျာန် ၃-ဘုံ တတိယဇျာန်

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး ၁၄၂။

၃-ဘုံလို့ဆိုရာမှာ ဘုံအဆင့် ၃-ဆင့်စီ ကွဲနေတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘုံအဆင့်အားဖြင့်တော့ တဆင္နိစီသာ ရှိပါတယ်၊ အမျိုးအစားအားဖြင့် တန်ခိုး အကြီး အလတ် အငယ် ဒီလို ၃-မျိုးစီကွဲပြားနေတဲ့ အတွက်ကြောင့် ၃-ဘုံစီဆိုထားပါတယ်၊ ၀ဉ္စမစျာန် ကုသိုလ်ကြောင့် ဝေဟဠိုလ်နဲ့ သုဒ္ဓါ ဝါသ ၅-ဘုံမှာ ပဉ္စမစျာန်ဝိဝါက် ပဋိသန္ဓေစိတ်ဖြစ်တယ်၊ ဝေဟဠ္ဖိုလ်နှင့် တပြင်တည်းမှာတည်တဲ့ အသညသတ် ဘုံဗြဟ္မာတွေမှာတော့ အဲဒီစျာန်ကုသိုလ်ကြောင့် ရုပ်ချည်း

များလိုဝဲၤ အဲဒါဟာ သိဝ်ထူးတာဝဲ၊ သုဒ္ဓါဝါသ ၅-ဘုံမှာတော့အနာဂါမ်များသာ ဝဋိသန္ဓေအားဖြင့် ဖြစ်တယ်၊ အဲဒီ အနာဂါမ်ဗုဂ္ဗိုလ်က ရဟန္တာဖြစ်ပြီးတဲ့အခါမှာလဲ ဝရိနိဗ္ဗာန်မစံမီအတွင်း အဲဒီဘုံမှာဝဲတည်ရှိနေ ရတယ်၊ အဲဒီလို အနာဂါမ်နဲ့ ရဟန္တာဆိုတဲ့ စင်ကြယ်တဲ့ဝုဂ္ဂိုလ်တို့စါ နေရာဖြစ်တဲ့အတွက် အဲဒီ ငါးဘုံကို သုဒ္ဓါဝါသလို့ ခေါ်တယ်၊ အသီး အသီးအမည်အားဖြင့်တော့ အဲဒီငါးဘုံကိုအဝိဟာ၊ အတဂွါ၊ သုဒဿား သုဒဿီ၊ အကနိဋ္ဌလို့ ခေါ်တယ်။

နောက်ပြီးတော့ အရူပကုသိုလ် ၄-ခုဆိုတဲ့ အာနေဉ္ဇာဘိသင်္ခါ ရကြောင့် အရူ၀ ၄-ဘုံမှာ အသီး အသီး အရူပဝိပါက် ပဋိသန္စေဝိညာဏ် ၄-ခုဖြစ်တယ်၊ ဒါ ကတော့ ရှင်းနေပါပြီ၊ အကုသိုလ်ကံဆိုတဲ့ အပုညာဘိသခ်ါ ရကြောင့် အပါယ် ၄-ဘုံမှာ အကုသလဝိပါက် ဥပေတ္စာသဟဂုတ် သန္တီရဏစိတ်ဆိုတဲ့ ဒုဂ္ဂတိပဋိသန္ဓေဝိညာဏ်တမျိုးတည်း ဖြစ်တယ်။ ရေဲသားတွေအားလုးမှာရောတိရစ္ဆာန် ဝြိတ္တာ အသုရကာယ်တွေ အားလုံးမှာရော ဒီပဋိသန္ဓေစိတ် တခုတည်းပဲ ရှိတယ်၊ ဒါလဲ ဒီထက် ချဲ့ပြောစရာ မလိုပါဘူး။

| ၁၄၃ တစ်ဘဝလုံးမှာလည်း ဒီစိတ်ဝဲ ဆက်ပြီးဖြစ်နေတယ်

- . အဲဒီတော့ ယခုပြောခဲ့တာဟာ သင်္ခါ ရ၀စ္စယာ ဝိညာဏံ -အရ သင်္ခါရ ၃-မျိုးဆိုတဲ့ ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဘဝသစ်မှာ ဝဋိသန္ဓေစိတ် ၁၉-ပါးဖြစ်ပုံ ဇုံသွားဝါပြီး ဒါပေမယ့် အဲဒီပဋိသန္ဓေစိတ်က ဘယ်လောက်ကြာအောင် တည်နေသလဲ၊ အဲဒီစိတ်ပြီးတော့ ဘယ်လိုစိတ်တွေ ဆက်ဖြစ်သလဲဆိုတာတွေကို ပြောဖို့တော့ လိုပါသေးတယ်၊ ဒါကြောင့် အဲဒါကို ယခုပြောရမယ်၊

စိတ်ဆို တာ ပဋိသန္ဓေစိတ်ဝဲဖြစ်ဖြစ်၊ အခြားစိတ်ဝဲဖြစ်ဖြစ်ဘာမျမကြာဘူး၊ (ဥပါဒ်-ဌီ-ဘင်ၤ ဖြစ်-တည်-ဗျက်ဆိုတဲ့) ခဏ

ဒီလိုစိတ်တွေ အကြိမ်ပေါင်း ကုဋေတသိန်းခန့် ဖြစ်ပျက်သွားကြ

တခုရဲ့ (ဖြစ်-ဘည်-ဝျက်ဆိုတဲ့) ခဏဟာ တစက္ကန့ဲ်ကို အပုံတသန်းပုံပြီး တဗုံခန့်မျှတောင် ကြာဖို့မရှိဘူး၊ ဒါလောက် လျင်မြန်တယ်လို့ မှတ်ထားရမယ်။ ၀

| အဲဒီလောက် လျင်မြန်တဲ့ တခဏမျှဿသာ တညည်ဝြီးတော့ပဋိသန္ဓေစိတ်ကလေးချုပ်သွားတဲ့ အခါမှာလဲ အဲဒီစိတ်ဝဲ ထဝ်ကာထပ်ကာ ဆက်ပြီးဖြစ်သွားတယ်။၊ ဝီထိစိတ်ဆိုတဲ့ အမျိုးကွဲစိတ်ဖြစ်ဖို့ အကြောင်းထူးမရှိတဲ့ အခါမှာဆိုယင် ဒီစိတ်မျိုးချည်းပဲ တဘဝလုး အဆက်မပြတ် ဖြစ်နေတယ်၊ အဲဒါ တွေလဲ ပဝဋိသန္ဓေကို ဖြစ်စေတဲ့ သင်္ခါရကြောင့ိ ဖြစ်တာတွေပဲၤ အဲဒီလိုစိတ်တွေ အဆက်မပြတ်ဖြစ်နေသမျှ ကာလ၀ဝတ်လုံး အဲဒီဘဝမှာ အသက်ရှင်နေတယ်လို့

| ဝဋိစ္စသမုဂ္ပါ ဒ်တရားတော်ကြီး ၁၄၄။

| ဆိုရတယ်။ ဒါကြောင့် အဲဒီလို အဆက်မပြတ်ဖြစ်နေတဲ့ စိတ်တွေကို ဘဝင်္ဂ-ဘဝဓဇါ အစိတ်အဂိုင်း ဘဝင်စိတ်တွေလို့ ခေါ်ရတယ်။မြင်တဲ့စိတ်၊ ကြားတဲ့စိတ်၊ နံတဲ့စိတ်၊ စားတဲ့စိတ်၊ ထိသိတဲ့စိတ်,စိတ်ကူးကြံစည် စဉ်းစားတဲ့စိတ်ဆိုတဲ့ ဒီလို အမျိုးကွဲစိတ်တွေ မဖြစ်

စိတ်တွေ ကြာရှည်စွာ ဖြစ်နေယင် အသက်ရှည်တယ်လို့ ဆိုရတယ်၊ ကြာရှည်စွာမဖြစ်ယင် အသက်တိုတယ်လို့ ဆိုရတယ်: ဒီလိုရှည်တာ တိုတာကလဲ သင်္ခါ ရဆိုတဲ့အကြောင်း ကံအပေါ်မှာ ပဓာနအားဖြင့် တည်တယ် ကံက အားကောင်းယင် ကြာရှည်စွာ တည်

လိုက်တဲ့ခဲရဲ့ သွားပုံနဲ့လဲတူတယ်၊ ဝစ်လိုက်တဲ့ လက်က သန်စွမ်း။ အားကောင်းယင် ခဲက ဝေးဝေးသွားတယ်၊ လက်က မသန်ယင်တော့ဝေးဝေးမသွားဘူး။ အဲဒါလိုပါဝဲႈ လေး၊ သေနတ်၊ အမြောက်,ဒုံးပျံ စသည်တို့ရဲ့ အရှိန်အဟုန်နဲ့လဲ ဥဝမာဂပြုနိုင်ပါတယ်၊ အဲဒီဘဝမှာ နောက်ဆုံး သေတယ်ဆိုတာလဲ ဒီသင်္ခါ ရကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဒီစိတ်ပါဝဲ၊ ဒီတော့ ဘဝတခုလုံးရဲ့ အစဆုံး ပဋိသန္ဓေစိတ်ရယ်၊ အလယ်ပိုင်းက ဘဝင်စိတ်တွေရယ်၊ အဆုံးပိုင်း စုတိစိတ်ရယ် ဒီစိတ် ၃မျိုးဟာ သင်္ခါရဆိုတဲ့ ရှေးကံ တခုတည်းကြောင့် ဖြစ်နေတဲ့ တစိတ်တည်းဝဲဆိုတာ သဘောပေါက်လောက်ပါ ငြီ န

ခုတင်က ပြောခဲ့တဲ့ အမျိုးကွဲ ဝီထိစိတ်ဆိုတာတွေထဲမှာမြင်တဲ့ စက္ခုဝိညာဏ် စိတ်၊ ကြားတဲ့ သောတဝိညာဏ်စိတ်၊ နံတဲ့ဃာန ဝိညာဏ်စိတ်၊ စားသိတဲ့ ဇိဝှါ ဝိညာဏ်စိတ်၊ ထိသိတဲ့ကာယဝိညာဏ်စိတ်ဆိုတဲ့ ဝိညာဏ်စိတ် ၅-မျိုးရယ်၊ အဲဒီ စိတ်

၅-မျိုးရဲ့ အာရုံကိုလက်ခံပြီး အာရုံပြုတဲ့ သမွင္မိစ္ဆိုန်းစိတ်ရယ်၊ စုံစမ်းဆင်ခြင်တဲ့ သန္တီရဏစိတ်ရယ်၊ ဇောစိတ်ဇါ် အာရုံကို ဆက်လက်ပြီးအာရုံခံတဲ့ တဒါရုံ စိတ်ရယ် ဒီစိတ်တွေလဲ သင်္ခါရကြောင့်ဖြစ်တဲ့(ကံဇါ အကျိုး) ဝိပါက်ဝိညာဏ်တွေပါဝဲ၊ အဲဒါတွေကတော့ ပဋိသန္ဓေအတျိုးကို ပေးတဲ့ မူလကံကြောင့် ဖြစ်တာလဲရှိတယ်ၤ အခြားကံကြောင့် ဖြစ်တာလဲ ရှိတယ်၊ အဲဒါတွေ ဖြစ်ပုံကိုတော့ တော်တော်

အဘိ ဓ္မာပဝိဋကတ် ဓာတု ကထာပါ ဠိတော်မှာတော့ ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကြိယာစိတ်တွေဝါ တဘဝလုံးက စိတ်ဟူသမျှကို အကုန်လုံး သင်္ခါ ရကြောင့် ဖြစ်တဲ့ ဝိညာဏ်အရထဲမှာ ထည့်သွင်းပြီးဟောထားပါတယ်၊ အဲဒါလဲ သင့်လျော်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုယင် တဘ၀ဝလုံးမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အဲဒီ ကုသိုလ်အကုသိုလ် ကြိယာစိတ်တွေလဲ တခုတည်းသော သင်္ခါ ရကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဝဋိသန္ဓေ ဘဝငိစိတ်မှ ရင့်ကျက်ပြီး ဖြစ်ပွားလာတဲ့ သဘောရှိတဲ့အတွက်ကြောင့်ပါဝဲၤ ဒါပေမယ့် ဒီပဋိစ္စသမုပ္ပါ ဒ်ဒေသနာမှာတော့ ကိလေသဝဋိ ကမ္မ၀ဋိ ဝိပါ က၀ဋိဆိုတဲ့ ဝဋိ ၃-ဝါးကို အသီးအသီး ခွဲခြားပြီး အကြောင်းအကျိုးဆက်သွယ်ပုံကို ဟောဝြထားဝါတယ်၊ ဒါကြောင့် ဒီဒေသနာမှာတော့ ကမ္မဝဋိဇါ အကျိုးဖြစ်တဲ့လောကီဝိဝါက်ဝိညာဏ် ၃၂-ပါးကိုသာ သင်္ခါရကြောင့်ဖြစ်တဲ့ဝိညာဏ်အဖြစ်နဲ့ ဟောထားဝါတယ် အဲဒီ ၃၂-ပါးထဲက ဝဋိသန္စေဘဝင် စုတိအဖြစ်နဲ့ ဖြစ်တဲ့ဝိညာဏ် ၁၉-ဝါးရဲ့ ဖြစ်ဝုံကိုတော့ပြောပြီးပြီ၊ မြင်တဲ့စိတ် ကြားတဲ့စိတ် အစရှိသော ကျန်တဲ့ ဝိညာဏ်တွေကတော့ ကောင်းတဲ့အာရုံ မကောင်းတဲ့အာရုံတွေကို မြင်ရတဲ့

ကုသိုလ်ကံဆိုတဲ့ သင်္ခါရကြောင့် ကောင်းတဲ့အာရုံကို ခံစားရတဲ့။သဘောတွေ. အကုသိုလဲကံဆိုတဲ့ သင်္ခါရကြောင့် မကောင်းတဲ့အာ။ရုံကို စံစားရတဲ့ သဘောတွေဝါဝဲး အဲဒါတွေဖြစ်ုံ အကျယ်ကိုတော့တော်တော်ကြာမှ ရှင်းပြရမယ်၊ အဲဒီလို ပဋိသန္ဓေစိတ်မှစပြီးမ္က သင်္ခါရကြောင့် ဝိပါက်ံဝိညာဏ်ဖြစ်ပုံကို ရည်ပြီး

| “အမှန်မသွား။ အမှားမြင်ကာ အဝိဇ္ဇာကြောင့ိ၊ ချမ်း။

သာလိမ့်နိုး၊ ရည်မျှော်ကိုးလျက်၊ သုံးမျိုးမှုကံႈ ပြုစီမံရွ်ႈ

ဝိညာဏ်တွယ်စပဗ် ”လို့- |

“အမှန်မသွား အမှားသိမြင်။

အဝိဇ္ဇာဖုံး ကောင်းလုံးမှတ်ထင်၊

စိတ်-ကိုယ်နှုတ်မှု ကြံ-ပြု-ပြောလျွင်

ဝိညာဏ်စပ် နောက်ထဝ် သန္ဓေရှင် ”လို့-

ဆိုထားပါတယ်၊ ဆိုလိုတာကတော့ အမှန်အတိုင်းမသိပဲ

အလွဲအမှားကို သိမြင်ထင်မှတ်တဲ့ အဝိဇ္ဇာက ဖုံးကွယ်ထားလို့ မြင်

အဲဒါမျိုးတွေကို ရဖို့အတွက် စိတ်အမှုကို ကြံလျှင် ကိုယ်အမှုကိုပြုလျှင် နှုတ်အမှုကိုပြောလျှင် အဲဒီ ကြံမှု ပြုမှု ပြောမှု သင်္ခါရတွေကြောင့် ဝဋိသန္ဓေစိတ် အစရှိတဲ့ ဘဝသစ်ဝိညာဏ်တွေ တဖန်ဆက်စပ်ပြီး ဘဝသစ်မှာ အသက်ရှင်သွားပြန်တယ်-လို့ ဆိုလိုပါ

တယ်။ အဲဒါ ရှင်းနေဝါပြီ၊ ကဲ အဲဒီ ဆောင်ပုဒ်ကို ဆိုကြရမယ်။

အဝဇ္စာဝုး ကောင စလု မတာထင။

စိတ်-ကိုယ်-နှုတ်-မှု ကြံ-ပြု-ပြောလျှင်၊

ဝဋိစ္စသမုဝ္ပါဒ် ဒေသနာတော်မှာ အဝိဇ္ဇာနဲ့ သင်္ခါ ရဆိုတဲ့ဒီ ၂-ဝါးကအတိတ်ဘဝက အကြောင်းတရား)! ဝိညာဏ် နာမ်ရုပ်

အကျိုးတရား။ တဏွာ ဥပါ ဒါန်ဘဝဆိုတဲ့ ဒီ ၃-ဝါးက ပစ္စုဝွန်ဘဝက အကြောင်းတရား။ ဧဇာတိနဲ့ ဧရာ မရဏ ဆိုတဲ့ ဒီ ၂-ဝါးက.

ခွဲခြားထားပါတယ်၊ အဲဒီအကြောင်းအတျိုးတွေထဲက အတိတ်ဘဝက အကြောင်းနဲ့ ပစ္စုပ္ဗန်ဘ၀က ဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ အကျိုးတရားစဝ်ုံအထိ ပြီးပြီလို့ ဆိုရမှာပဲႈ ဒါပေမယ့် ဝဋိသန္ဓေစိတ် အစရှိသောအဲဒီ အကျိုးဝိညာဏ်ဖြစ်ယင် အဲဒီ ဝိညာဏ်ဇာ်တွဲဖက် စေတသိကိားနာမ်တရားတွေကိုလဲ ဗြောဖို့ လိုပါသေးတယ်၊ အဲဒီဝိညာဏ်ဇါမှီရာရုပ်ကိုလဲဝြောဖို့ လိုပါသေးတယ်၊ ဒါကြောင့် အဲဒီ လိုတာတွေကို ဆက်ပြီး ပြောဦးမယ်။ ~

အဲဒါတွေဟာ ဝိည၁ဏ၀စ္စယာ နာမရူပံ-ဝိညာဏ်ကြောင့်နာမ်ရုပ် ဖြစ်သည်ဆိုတဲ့အဝိုဒ်ထဲမှာ အတွင်းဝင်နေဝါတယ်။ ဒါကြောင့် “ဝိညာဏ်တွယ်စပ်၊ နာမ်ရုပ်ကပ်လျက်`“လို့ ဆောင်ပုဒ်မှာ