ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး (ပထမတွဲ)

စရာ အသံရှိခိုက်မှာမှ ဖြစ်တယ်၊ မြင်တာကလဲ မျက်စိဖွင့်ပြီး ကြည့်နေတဲ့အခါမှ ဖြစ်တယ်၊ မျက်စိမှိတ်ထားတဲ့အခါ အစရှိတဲ့တခြားအချိန်တွေမှာဆိုယင် အဲဒီ မြင်မှု ကြားမှု နမှု စားသိမှု ဆိုတာတွေ

နေတဲ့ ကောင်းနေတဲ့ တကိုယ်လုံးမှာ နေရာတိုင်းက ဖြစ်နိုင်တယ်;နှလုံးသွင်းကြည့်ယင် ဘယ်အချိန်မဆို တနေရာရာက ထိသိမှုရှိနေတာပဲ၊ ဒါ ကြောင့် ဖြစ်ရာဌာနအားဖြင့်လဲ ကျယ်ဝန်းတယ်;၊ဖြစ်ချိန်အားဖြင့်လဲ ကျယ်ပြန်.တယ်၊ နောက်ပြီးတော့ တရားအားထုတ်ခါစ ဝိပဿနာယာနိက ယောဂီဆိုယင် ဒီအတွေ့အထိကိုဝဲအများဆုံး ရှုမှတိနေရတယ်:; ဒါကြောင့် ဒီထိသိရာမှာ နံနံချဲ့ြီး

ကိုယ်အကြည်ရှင်က တတိုလ်လုံးမှာ ရှိနေတယ်

အတွေ့.အထိကို ဖမ်းလူနိုင်တဲ့ ကိုယ်အကြည်ရုဝ်က တကိုယ်လုံးမှာ အနှံ့အပြားတည်ရှိနေတယ်၊ အသားအသွေး စိုနေတဲ့နေရာတိုင်းမှာ သူက ရှိနေတယ်၊ တကိုယ်လုံးမှာ အဝ်တဖျားစာတောင် အလွတ်အလဝ် မရှိဘူး ဒါကြောင့် အပြင်က ရုပ်နဲ့ဖြစ်ဖြစ်ကိုယ်တွင်းက ရုပ်နဲ့ဖြစ်ဖြစ် တိုက်ထိပြီး နေရာတိုင်းက ထိသိမှုဖြစ်နိုင်တယ်၊ အဲဒီ ကိုယ်အကြည်ရုဝ်တွေဟာလဲ အမြဲတည်နေတာတော့မဟုတ်ဘူး၊ ခဏမစဲ အသစ်အသစ် ဖြစ်ဝျက်နေတယ်။ ရေစီးကြောင်းထဲက ရေတွေ မပြတ်စီးသွားနေသလိုပါဝဲ,; တနည်း ဥပ

ရုဝ်ဟောင်းတွေက ပျောက် ရုပ်သစ်တွေက ဖြစ်နဲ့ ကိုယ်အကြည်

အဲဒီလို မဝြတ်ဖြစ်ဝျက်နေရာမှာ ဖြစ်ပြီးခါစ မပျက်သေးတဲ့ ကိုယ်အကြည်ရုဝ်မှာ ကိုယ်တွင်းက ဖြစ်ဖြစ် အပြင်က ဖြစ်ဖြစ်တွေ့ ထိစရာရုဝ် တမျိုးမျိုးက ဝင်တိုက်မိတယ်၊ အဲဒီလို တိုက်မိတော့ အဲဒီ တိုက်ဓိတဲ့ရုဝ်ကို ထိသိပြီး ကာယဝိညာဏ်ဆိုတဲ့ စိတ်ကလေးက ဖြစ်ပေါ်လာတယ်၊ ဒီနေရာမှာလဲ မြင်ရာ ကြားရာတုန်းက

ဆင်ခြင်တဲ့ စိတ်က ရှေးဦးစွာ ဖြစ်တယ်။ အဲဒီ စိတ်ပြီးမှ ဒီ ထိသိစိတ်ကဖြစ်ဝေါ်လာတယ်။ သူပြီးတော့လဲ အဲဒီထိရတာကို ဆက်လက်ပြီး အာရုံပြုကြတဲ့ သမ္ပင္ဆိစ္ဆိုန်း သန္တီရဏ ဝုဋ္ဌော ဇော တဒါရုံဆိုတဲ့ စိတ်တွေလဲဖြစ်သွားသေးတယိ။ ဒါပေမယ့် စိတ်တွေဖြစ်ုံကမြန်လွန်းလို့ စိတ်တကြိမ်ထဲနဲ့ ထိသိ သွားတလ်လို့ ထင်ရတယ်၊

အဲဒီ စိတ်အစဉ်တွေထဲက ထိသိတဲ့ ကာယဝိညာဏ်စိတ်ဆိုတာဟာ ဒီမှာ ပြောလိုရင်းပါပဲ၊ ဒီထိသိတဲ့ စိတ်ကတော့ အမြဲလိုဝဲ ဖြစ်ပေါ်နေပါတယ်၊ ထင်ရှားတာနဲ့ မထင်ရှားတာလောက်သာကွဲပါတယ်၊ ကိုယ်ထဲ နှလုံးမသွင်းပဲ တခြားအာရုံ တခြားကိစ္စတွေကို ကြောင့်ကြစိုက်နေတဲ့အခါမှာ အဲဒီ ထိသိမှုက မထင်ရှားဘူး1ကိုယ်ထဲ နှလုံးသွင်းမိယင်တော့ တနေရာရာက ထိနေတာဟာထင်ရှားနေတာဝဲ၊ အောက်က ကြမ်းပြင် မြေဝြင်နဲ့ထိနေတာအဝတ်နဲ့ထိနေတာ ခြေလက်အချင်းချင်း ထိနေတာ ကိုယ်ထဲကအသား အသွေးတွေနံ. ထိနေတာစသည်ဖြင့် ထိသိမှုဟာ ထင်ရှား

ဒါကြောင့် ကိုယ်ထဲမှာ တနေရာရာက ထင်ရှားထိနေတာကို စူးစိုက်ပြီး ထိတယ် ထိတယ်လို့ ရှုမှတ်နေတဲ့ယောဂီမှာ သမာဓိတယ်ဆိုတာ အကြောင်းမရှိပဲနဲ့ အလိုလိုဖြစ်တာလဲ မဟုတ်ဘူး။တစုံတယောက်က ပြုလုပ်ဝေးလို့ ဖန်ဆင်းပေးလို့ဖြစ်တာလဲ မကြည်ရုပ်ကလဲ ရှိလို့ ထိစရာကလဲ ရှိလို့ ဖြစ်တာပဲ၊ အသွေးအသား ကောင်းတာနဲ့ ထိစရာဆိုတဲ့ ဒီနှစ်မျိုးကို မှီပြီးတော့ဖြစ်တာပဲ,;ထိသိတတ်တဲ့ ဗုဝ္ဗိုလ်ရယ်လို့ မရှိဘူး၊ အသွေးအသားကောင်းတဲ့

ပေါက်နိုင် သိနိုင်ပါတယ်၊ ၉) ဆိုကြရမယ်၊

ကိုယ်အကြည်ရုစ်နဲ့ တွေ့.ထိစရာကို မှီ ထိသိမှဖြစ်

| ၿထဝီအတွေ့အထိ

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတော်ကြီး ၃၅၆။

ကြည့်ယင်၊ သို့မဟုတ် လက်နဲ့စမ်းသဝ်ကြည့်လို့ရှိယင် ဒီ ခက်မာတဲ့သဘော ကြမ်းတမ်းတဲ့ သဘောကို တွေ့ပါလိမ့်မယ်၊ အဲဒါဟာပထဝီဓာတ်ဝဲ၊ နူးညံ့တာ တွေ့လိမ့်မယ်၊ အဲဒါလဲ ပထဝီဓာတ်ဝဲ။ကြမ်းတမ်းတာနဲ့ နူးညံ့တာ တသဘောထဲပါပဲ၊ သူ့.ထက်ကြမ်းတာနဲ့ ထောက်ဆယင် သူ့ကိုနူးညံ့တယ်လို့ ပြောရတယ်၊ သူ.ထက်နုးညံ့တာနဲ့ ထောက်ဆယင်တော့ သူ့ကိုလဲကြမ်းတတလ်လို့ဝဲ ပြောရပါတယ်၊ ကတ္တီပါတို့ ဝါဂွမ်းတို့ဆိုတာတွေဟာ သူ့ထက် ကြမ်းတမ်းတာတွေနဲ့ ထောက်ဆပြီးတော့ နှးညံ့တယ်လို့လဲ ပြောရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ.ထက် နှးညံ့တဲ့ မျက်လုံးသားကို ထိခိုက်မိမယ်ဆိုယင်တော့ အဲဒီ ကတ္တီဝပါတို့ ဝါဂွမ်းတို့ ဆိုတာတွေဟာ

အမှန်စစ်စစ်ကတော့ နူးညံ့တာလဲ အမာခံသဘောဝါဝဲၤ ဝထဝီဓာတ်ဝါဝဲ)1 နောက်ပြီးတော့ ချောညက်တယ်ဆိုတာလဲ အဓမာခံသဘော ပထဝီဓာတ်ဝဲ၊ ဒါကြောင့် ဒီပထဝီဓာတ်ရဲ့ သဘောလက္မွ

တာ ချောညက်တာ နူးညံ့တာ ပထဝီဓာတ်ချည်းဝဲလို့ ဆိုလိုပါတယ် ကဲ ဆိုကြရမယ်

တည်ရာကိစ္စ သူက ပြုသည်

“ပတိဋ္ဌာန ရဃာ- တည် ရာကိစ္စရှိတယ် ”လို့ အင္ဌ ကထာများမှာ ပြဆိုထားတဲ့အတိုင်း ပထဝီဓာတ် အမာခံသဘောဟာ။

တပါးသော ဓာတ်တွေရဲ့ တည်ရာကိစ္စရှိတယ်၊ အရာ၀တ္ထုခင်သိမ်း

အပေါ်မှာ တည်မှီနေကြရတယ်၊ ဥပမာဆန်မှုန့်တို့ ဂျုံမှုန့်တို့ကိုသင့်တော်လောက်တဲ့ ရေနဲ့. ရောစပ်လိုက်ယင် အတုံးအခဲကြီးဖြစ်လာတယ်၊ အဲဒီ အတုံးအခဲထဲမှာ ဆန်မှုန့် ဂျုံမှုနူ့ တွေက အမာခံသဘောရှိလို့ ပထဝီဓာတ်နှင့် တူတယ်၊ ပထဝီဓာတ် လွန်ကဲတဲ့အတွက် ပထဝီလို့လဲ ဆိုနိုင်ပါတယ်၊ အမှုန့်ကလေးတွေကို တွဲကဗ်စေတဲ့ ရေကတော့ အာပေါဓာတ် လွန်ကဲတဲ့ ရုပ်အစုပဲ၊ အဲဒီ အတုံးအခဲထဲမှာ အေးတဲ့ တေဇောဓာတ်သဘောလဲ ပါတယ် တောင့်တင်းပြန်.ကားစေတဲ့`ဝါယောဇာတ် သဘောလဲ ဝါတယ်။ ဒီတော့ဒီဆနိမှုန့် ဂျုံမှုန့် အတုံးအခဲထဲမှာ ဓာတ် ၄-ဝါးလုံး ပါဝင်နေတယ်;အဲဒီ ၄မျိုးထဲက ဆန့်မှုန့် ဂျုံမှုန့်ဆိုတဲ့ အဓာခံက ကျန်တဲ့ရေဓာတ်အအေးဓာတ် တောင့်စေတဲ့ဓာတ်တွေရဲ့ တည်ရာ မီရာ ဖြစ်နေတယ်၊ ရေဓာတ် အစိုဓာတ်ဟာလဲ ဆန်မှုန့် ဂျုံမှုန့် ထဲမှာပဲ တည်တယ်၊ အအေးဓာတ်နဲ့ တောင့်တင်းပြန််.ကားစေတဲ့ ဓာတ်တွေဟာလဲ အဲဒီ အမှုန််.တွေထဲမှာပဲ တည်တယ်၊ ဒါကြောင့် ဆန်မှုန့်ဂျုံမှုန့်တွေက ရေဓာတ်စသည်တို့ရဲ့ တည်ရာ မှီရာကိစ္စ ဝြုနေတလ်လို့ဆိုရသလိုဝဲ ပထဝီဆိုတဲ့ အမာခံဓာတ်ကလဲ သူနဲ့.တွဲဖက်ဖြစ်တဲ့ရုပ်တွေရဲ့ တည်ရာမှီရာကိစ္စ ဝြုတတ်တယ် ဆောင်ရွက်တတ်တယ်လို့ ဆိုလိုပါတယ်၊ အဲဒါက ၀ထဝီဓာတ်ရဲ့ ရသဝါဝဲ။

ဒီလို တည်ရာ မှီရာကိစ္စကို ဆောင်ရွက်တတ်တဲ့အတွက်သူက တွဲဖက်ရုဝ်တွေကို ထမ်းဆောင်နေသလို လက်ခံနေသလို။ ယောဂီရဲ့ဉာဏ်ထဲမှာ ထင်ရတယ်၊ အဲဒါကတော့ ဝထဝီဓာတ်ရဲ့

၀စ္စုပဋ္ဌာန်တဲ့။ နောက်ပြီးတော့ လေးတယ် ဒွေ တယ်လို့ ထင်ရတာလဲ ဝထဝီဓာတ်ရဲ့ ပစ္စုဝဋ္ဌာန်လို့ပဲ ဆိုသင့်ပါတယ်၊ ဒါကြောင့်ခံလင့် ဆောင်ရေး ပေ့လေး ထင်သည် ”လို့ဆောင်ဗုဒ် စီထားပါ

ခံလင့် ဆောင် ရေး ပေါ့လေးထင် သည် ]

အဘိဓမ္မာဝိဋက မ္မေသင်္ဂဏီဝါ ဠိတော်နဲ့ သူရဲ့ အဖွင့် အဋ္ဌကထာများမှာ ၀ထဝီဓာတ်ကို “ဂရုကံ-လေးသည်၊ လဟုကံပေါ့ သည် “လို့ ပြဆိုထားပါတယ်၊ ဒါ ကြောင့်ကြွရာ မႈရာ လှုဝ်ရှားရာမှာ လေးတယ် ဝေါ့တလ်လို့ ထင်ရတာကိုလဲ ပထဝီဓာတ်ရဲ့ပစ္စုပဋ္ဌာန်ထဲမှာ ဘုန်းကြီးက ထည့် သွင်းပြီး ပြထားပါတယ်၊ ကိုယ်ထဲက ထင်ရှားတဲ့ အတွေ့.အထိကို စူးစိုက်ပြီး ထိတယ် ထိတယ်ကြွတယ် ချတယ်-စသည်ဖြင့် ရှုမှတ်နေတဲ့ ယောဂီမှာ ကြမ်းတမ်းတယ် ချောညက်တယ် နူးညံ့တယ်လို့ သိယင် ပထဝီဓာတ်ကိုလက္ခဏာနဲ့ သိတာဝဲႈ အခြားရုဝ်တွေရဲ့ တည်ရာဝဲ။၊ အခြားရုပ်တွေကို တည်ရာအဖြစ်နဲ့ ဆောင်တတ်တယ်လို့ သိယင် ရသနဲ့ သိတာဝဲ အခြားရုပ်တွေက ဒီမှာ တည်နေကြတယ်၊ အခြားရုပ်တွေကိုဆောင်ထားတယ်၊ လေးတယ် ပေါ့တယ်လို့ သိယင် ၀စ္စုပဋ္ဌာန်နဲ့သိတာပဲ၊ ဒီလို လက္ခဏာ ရသ ပစ္စုပဋ္ဌာန်နဲ့ သိယငိ နာမရူ၀

ပကတိ လူတွေမှာတော့ ပထဝီလွန်ကဲတဲ့ရုပ်ကို တွေ့ထိထဲ့အခါမှာ လက်ကို ထိတယိၤ ခြေကို ထိတယ်) ကိုယ်ကို ထိတယ်၊

| ၃၅၉ တေဇော အတွေ့အထိ

အဝတ်ကို ထိတယ်။ မိန်းမ ယောက်ျားကို ထိတယ်စသည်ဖြင့်ထင်မှတ်နေကြတယ်၊ အဲဒါတွေကတော့ အသိမှားတွေပဲ။ ခုတင်ကပြောစီတဲ့အတိုငီး ရှုမှတ်ပြီး သဘောမှန်ကို သိဖို့က အရေးကြီးပါ

ဧတဇော အတွေ့အထိ

တေဇောဓာတ်ဆိုတာ ဥာဏှတ္တလက္ခ္မွဏာ - ပူခြင်းလက္စဏာရှိတယ်လို့ ဆိုတဲ့အတိုင်း ဗူတဲ့သဘောဝါဝဲ၊ မီးများလို ဂူတဲ့အခိုးအငွေ့သဘောဝါဝဲ၊ ကိုယ်ထဲမှာ စူးစိုက်ကြည့်ယင် သို့မဟုတ်လက်နဲ့ စမ်းသဝ်ကြည့်ယင် ဒီဝူတဲ့သဘောကိုလဲ တွေ့နိုင်ပါတယ်;ထိုင်နေတဲ့ တော်တော်ကြာလာယင် ဖိမိတဲ့နေရာတွေက ဝူလာတာဲဲ၊ ဝူလို့မခံသာတာနဲ့ ရွှေ့ ရ ပြင်ရတယ်၊ စမ်းသဝ်ကြည့်ယင်လဲူနေတဲ့ ကိုယ်ငွေ့ကို တွေ့နေရတာဝဲ၊ ဒီ ဂူတဲ့ တေဇောဓာတ်က

နည်းတဲ့ နု့.တဲ့ တေဇောဓာတ်ပဲ။ သူ့.ထက်ဗူတာနဲ့ ထောက်ဆပြောယင် သူ.ကို အေးတယ်လို့ဝပြောရတယ်။ သူ့.ဆက်အေးတာနဲ.ထောက်ဝြောယင်တော့ သူ့ကိုလဲ ူတယ်လို့ ပြောရဝြန်တယ်;ဥပမာ-နေဂူနဲ့စာယင် သစ်ဝင်ရိဝ်ကို အေးတလ်လို့ ပြောရတယ်)!တိုက်ခန်းတို့ တောင်ခေါင်းတို့နဲ့စာယင်တော့ သစ်ဝင်ရိဝ်ကို ဂူတယ်လို့ ဆိုရပြန်တယ်။ အပြင်မှာထားတဲ့ ရေနဲ့စာယင် သောက်ရေအိုးထဲက ရေကို အေးတလ်လို့ ဆိုရတယ်၊ ရေခဲရေနဲ့ စာယင်တော့အဲဒီ ရေကိုလဲ ဂူတယ် နွေးတယ်လို့ ဆိုရပြန်တယ်၊ ဒီတော့ ဝူတယ်နွေးတယ် အေးတယ် ဆိုတာတွေဟာ အထက် အခံ့လိုက်ပြီးခေါ်ရတာတွေဝဲ။ သဘောရင်းအားဖြင့် တမျိုးထဲပါဝဲ၊ ပူတဲ့ တေ

ဇောဓာတ်ချည်းပါဝဲ ဒါ ကြောင့် ဒီတေဇောဓာတ်ရဲ့ သဘောလက္မွ။ဏာကု အလွယတကူ ဓမှတထားရအောင ဘအဂူ အနွေး အအေးတမည်`လို့ ဆောင် ဗုဒ်လုပ်ထားတယ်၊ ဗူတာ နွေးတာ အေးတာတွေဟာ တေဇောဓာတ်ချည်းဝဲလို့ ဆိုလိုပါတယ်၊

ကဲ ဆိုကြရမယ်-

ဇူငွေ့ဝေးလျက ရင ကျကစေသည မြ

ပရိဝါ စနရသာ- ရင္နဲ ကျက်စေခြင်း ကိစ္စရှိတယ်လို့ အဋ္ဌကထာများမှာ ပြဆိုထားတဲ့အတိုင်း ူတဲ့ တေဇောဓာတ် အခိုးအငွေ့

တေဇောရဲ့ အလုပ်ဝါပဲ၊ ဒါကတော့ အလွန်ထင်ရှားဝါတယ်၊ ထမင်းဟင်းတွေ ကျက်ရတာဟာ ဒီတေဇောကြောင့်ဝဲ၊ သစ်ပင်တွေအဆောက်အအုံတွေ မြေတွေ ကျောက်တွေ ရင့် ကျက် ဆွေးမြည့်ကုန်တာလဲ နေ-က လာတဲ့ ဒီတေဇောကြောင့ိဝဲ၊ လူ.ကိုယ်ထဲက။ ဆံဝင်ဖြူခြင်း သွားကျိုးခြင်း အရေတွန့့်ခြင်း စသည်ဖြင့် ရင့် ကျက်အိုမင်းတာတွေလဲ ကိုယ်ထဲမှာ ရှိနေတဲ့ ကိုယ်ငွေ့ခေါ်တဲ့ ဒီတေဇောကြောင့်ဝဲ၊ ဒါကြောင့် ပူတာ နွေးတာ အေးတာတွေဟာ ရင့် ကျက်စေတတ်တာတွေချည်းဝပဲ၊ အဂူထက်ယင် မြန်မြန်ရင့် ကျက်စေ

ကွာပါတယ်၊ ရင့်ကျက်စေခြင်းကိစ္စကတော့ ရှိတာချည်းပါပဲ၊ သူနဲ့ထိစဝ်မိတဲ့ ရုပ်တွေကို သူက ရင့် ကျက်အောင် လုပ်နေတာပဲ။ ရင့်ကျက်စေတာဟာ သူ့အလုပ်ပဲလို့ ဆိုလိုပါတယ်၊ ဒီလိုရင့်ကျက်စေ